text:
Soquànti cunsiderasiòun mìa 'dl incō
Soquànti cunsiderasiòun mìa 'dl incō (Considerazioni inattuali in itagliàn, Unzeitgemäße Betrachtungen in tedèsch) l' è na racòlta 'd quàter scrit sia filuśòfic che pulèmic, 'd al filòśuf tudès'c Nietzsche, publichê tra 'l 1873 e 'l 1876.
Secònd quèl ch' a s è catê in di só apùnt, al numèr di scrìt ch' i avrèven duvû cumpòr cal liber chè, i éren trèdeś, mo pò mìa tùt i ìven vìst la lùś. 'L intendimèint 'd cla publicasiòun chè 'l éra 'd quistiunèr in sìm' al mond 'dla cultùra tedèsca 'd cal mèinter.
David Strauss, al cunfesór e 'l scritór
In cal scrìt chè (David Strauss: der Bekenner und der Schriftsteller) al Nietzsche al quistiòuna in sìm' a 'l óvra 'dal tudès'c David Strauss vgnùda fóra in dal 1871, L' antìg e 'l nóv crèder: na cunfesiòun, in dû 's catèva spieghê al storicìś'm 'd al Strauss, mèinter che invéci chè al Nietzsche al gh' dà còunter dgènd-eg 'dl òm fels, campiòun 'd la cultùra degenerèda tudèsca 'd cal mumèint.
C’est ainsi que David Strauss, un véritable satisfait en face de nos conditions de culture, un philistin-type, parle une fois, avec des tournures de phrases caractéristiques de la « philosophie d’Arthur Schopenhauer, pleine d’esprit, il est vrai, mais souvent malsaine et peu profitable ». Car une circonstance fâcheuse veut que ce soit surtout sur ce qui est « malsain et peu profitable » que « l’esprit » aime à descendre avec une particulière sympathie et que le philistin lui-même, lorsqu’il lui arrive d’étre loyal envers lui même, éprouve en face des produits philosophiques que ses semblables mettent au jour quelque chose qui ressemble beaucoup à du manque d’esprit, bien que ce soit d’une philosophie saine et profitable.
Il arrive, çà et là, que les philistins, à condition qu’ils soient entre eux, boivent une bonne bouteille et se souviennent honnètement et naïvement, lorsque la langue se délie, des grands faits de guerre auxquels ils ont pris part. Alors bien des choses viennent au jour que l’on cache généralement avec crainte.»
'L è acsè che David Strauss ch'l è un 'd quī dimòndi cuntèint 'd el cundisiòun 'dla nostra cultùra, un grèt cum' a gh'n è tant, al descòr na volta, cun di gir ed frêś propi 'dla « filuśufìa 'd al Shopenhauer, pina 'd spìrit, 'l è vera, mo despès mia sana e poc ùtil». Perchè un chèś sfurtunê al vōl ch' a sia pròpi in sìm' a quèl ch' ann è « mia sàṅ e pòc ùtil » che a 'l «spìrit» a gh' pièś ed pugèr-es cun dimòndi simpatìa e che 'l òm grèt anca lò, quand a gh' sucéd 'd an cuntèr-es mìa dal bali, alóra davànti ai scrìt ed filuśufìa 'd i só cumpàgn, al próva un quèl ch' a pêr dla mancànsa 'd e-spìrit, anca s' a s trata ed na filuśufìa sana e ùtil.
A sucéd, chè e là, che quī grèt, quand i s cat'n insèm, i bèven na bòuna butìglia, e cun onestê e sèinsa malìsia i stàn a cuntèr-es, quand la lèngva la se śliga, 'd i grand fat ed guèra ch' i àn vist. 'L è anca in cal mumèint lè che dimòndi quêl che normalmèint a s tin quacê cun dal timōr, i vinen fora.»
In sìm' a 'l ùtil e 'l mêl ch' a fa la stòria in dla vìta
Al scrìt dal 1874 (Vom Nutzen und Nachteil der Historie für das Leben) al dà na viśiòun particulèra 'd na manéra 'd léśer la stòria, mìa per na cgnusìnsia in sè stèsa, cum'l è in dl intènder 'd tùt, mo invéci secònda n' utilitê ch' la guardìs de piò a la felisitê dla vìta 'dl òm.
Al Schopenhauer cuma mìster
In cal scrìt chè dal 1874 (Schopenhauer als Erzieher) al Nietzsche al còunta che secònd lò al pinsér filuśòfic 'd al Schopenhauer al prèv fer arnàser la vitalitê dla cultùra tedèsca.
Richard Wagner a Bayreuth
Al scrìt dal 1876 (Richard Wagner in Bayreuth), in sìm' a gli idèi 'dl amìg muśicìsta Richard Wagner, al quistiòuna in na manéra mìa sèimper bòuna, al riguèrd 'dla mùśica, dal lavór e dal caràter 'd al Wagner.


c: text/html

text:
Ruad
Ruad o Arados (gréch antìch: Ἂpaδoς/Árados), l’è cognusìda ach cóme come Arvad, Arpad, Arphad, Antiochia ‘n Pieria (gréch antìch: Ἀvtιόxeιa tῆς Πιepίaς/Antiócheia tês Pierías), in latì Aradus, e Ar-Ruad (ارواد) in lèngua araba e l’è l’önega ìzùla de la còsta de la Siria e sùra l’ìzola la se tróa la sità che la gh’à l’istès nòm.
Ruad e i Cruzàcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L’ìzula l’è congusìda, dezà che al tép di Cruzàde l’è stacc l’öltem tòch de Tèra Sànta che l’è restàt in di mà di Cruzàcc. De fati perdìt i teritòre söl continènt a la fì del 1299 l’ìzula l’è stàcia conquistàda da i soldàcc de Amarlìch de Lusignàn e da i Cavalìer Templàr e da i Cavaliér Uspitalér, che i völìa partì de lé per turnà a conquistà ‘l Règn de Gerüzalèm.
I Cruzàcc i gh’éra de portà guèra in Tèra Sànta ‘nsèma al Rè de l’Arménia e al Gran Khan Ghazan di Móngoi; i Cruzàcc i ghe rìacc, fòrse, a conquistà Tortosa, ma apéna i se ‘ncórzìcc che i ghe sarès mia riàcc a ‘ncontràs co i sò aleàcc i se ritiràcc a Raud amò tùrna.
Quàze töcc i Cruzàcc i è alùra turnàcc a Cipro e l’ìzula de Raud l'è dientàda, segónt ol volér de Papa Clement V, de proprietà di Cavaliér Templàr che i gh'à tegnìt öna guarnigiù de 120 cavaliér, 500 arcér e 400 Sirià, güidàcc dal Maresciàl Barthélemy de Quincy.
In del 1302 però i Mamalöch i è turnàcc in fórse sö l’ìzula e i dài l’asàlt a la fortèsa di Templàr che dòpo i combàtit per quat i à püdìt i s’è arendìcc ol 26 de Setèmber del 1302, dòpo che però i Mamalöch i gh’éra prometìt de lasài ‘ndà vià de l'ìzula sènsa fàga del mal. Menimà i Mamalöch i à copài fò töcc i arcér e töcc i sirià e i à menàt i Cavaliér Templàr che i éra mia mórcc in di prisù del Cairo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Peter Kodwo Appiah Turkson
Ol Peter Kodwo Appiah Turkson (Wassa Nsuta, Ghana, 11 de utùer del 1948) l’è ü cardinàl ghanés de la Céza Catòlega.
La sò éta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L’à stödiàt prìma ‘n del Seminàre de Santa Teresa in del paìs de Amisano e pò in del Seminàre de St. Anthony-on-Hudson a Rensselaer, in del Istàt de New York, ‘ndóe ‘l s’è laureàt in Teologéa. L’è stacc urdinàt sacerdòte ol 20 de löi del 1975 dal arcièscof John Amissah. ‘nfìna al 1976 l’à ‘nsegnàt in del Seminàre Minùr de Santa Teresa, ‘n del 1980 l’à ciapàt la licènsa in Sàcre Scritùre a l’Istitüt Bìblich Puntifìs de Roma e l’an dòpo l’è dientàt ol vìce retùr del Seminàre de San Pietro. In del 1992 'l à ciapàt ol duturàt in Sàcre Scritüre sèmper al Istitüt Bìblich Puntifìs e ‘n del istès an ‘l vé lüminàt dal Papa Wojtyla arcièscof de Cape Cost. Tra ‘l 1997 e ‘l 2005 l’è stacc ach presidènt de la Conferènsa di Èscof Catòlech del Ghana, menimà ol 21 de utùer del 2003 l'è stài lüminàt cardìnal sèmper dal Papa Wojtyla e l'è dientàt isé ‘l prim cardinàl ghanés de la stòria. In del 2005 l’à pödìt isé troà pòst in del conclàve che l’à elegìt ol Papa Ratzinger, Benèt XVI, che ‘l l’à ölìt a la presidènsa del Consèi Pontifis de la Giöstìsia e de la Pas, pòst ‘ndo che l’è stài confermàt dal Papa Bergoglio ol 16 de mars del 2013.
Ol motto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol sò motto l'è: Vivere Christus Est.


text:
Bamir Topi
Bamir Myrteza Topi (Tirana, 24 de april del 1957), l'è on dottor e politigh albanes.
L'è staa eleggiuu President de l'Albania el 24 de luj del 2007, votaa con 85 vot. El sò predecessor a l'è staa l'Alfred Moisiu.
El scior Topi l'è staa per on bell poo de temp vun di capp del Partii Democratigh d'Albania (center-destra), per el qual l'ha faa on fracch de lavorà: l'è staa el vice primm minister per dò voeult e capp del grupp parlamentar. L'è staa on deputaa del Parlament per tre legisladur e Minister per l'Agricoltura.


text: 1Rü dücax, Pa Chaueneẽgüx, rü ñu̱xma na Cristuarü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃, ¿rü aixcüma yiĩxü̃ i nüma pexü̃ nataãẽxẽẽxü̃? ¿Rü aixcüma yiĩxü̃ i petaãẽgüxü̃ erü nüma pexü̃ nangechaü̃? ¿Rü aixcüma yiĩxü̃ i Tupanaãẽ i Üünexü̃ pexü̃tawa ngẽxmaxü̃? ¿Rü aixcüma yiĩxü̃ i pegü pengechaü̃güxü̃ rü pegüxü̃́ pengechaü̃tümüü̃güxü̃? 2Rü ngẽxguma chi ngẽmaãcü yixĩgu, rü chanaxwa̱xe i guxãma wüxigu perüxĩnüẽ, rü aixcüma guxãma pegü pengechaü̃gü, rü aixcüma guxãma ñoma wüxitama piĩxü̃rüü̃ na yiĩxü̃ i peãẽ, rü guxãma wüxitama i ngúchaü̃ca̱x pedau. Rü ngẽxguma ngẽmaãcü pemaxẽgu rü wüxi i chorü taãẽ tá nixĩ. 3Rü tama name i ṯacü pexü na pegü íperütagüxü̃ca̱x rü ngẽmaãcü togüarü yexera na pixĩgüxü̃ca̱x. Natürü name nixĩ na pegü íperüxíragüxü̃ rü pegügu perüxĩnüẽxü̃ na taxuü̃ma pixĩgüxü̃ rü togü rü perü yexera na yixĩgüxü̃. 4¡Rü tama pegüguxicatama perüxĩnüẽ, natürü pegü peporaexẽẽxü̃ na togüxü̃ perüngü̃xẽẽgüxü̃ca̱x! 5Rü name nixĩ ga yema Ngechuchu ya Cristu nagu rüxĩnüxü̃gu na perüxĩnüẽxü̃ i pemax. 6Yerü nüma rü woo ga Tupanaxü̃chi na yiĩxü̃, natürü tama nügüna nanachu̱xu na ínanguxuchixü̃ nawa ga yema. 7Rü yemaca̱x yéma nanata̱x ga norü mexü̃gü ga daxũguxü̃ ga naãnewa. Rü wüxi i duü̃xü̃ i togüaxü̃́ puracüxü̃rüü̃ nügü nixĩxẽẽ. Rü ñoma wüxi i duü̃xü̃rüü̃ ñoma ga naãnegu nabu. Rü yexguma marü duü̃xü̃ yixĩgu ga nümax, rü ñoma taxuü̃ma yiĩxü̃rüü̃ nügü nixĩxẽẽ. Rü Tupanaga naxĩnü, rü yemaca̱x curuchagu nayu woo ga wüxi ga ãnexü̃chi na yiĩxü̃ ga yema. 9Rü yemaca̱x ga Tupana rü guxü̃ãrü ãẽ̱xgacüxü̃ nayaxĩxẽẽ, rü nayangucuchixẽẽ na guxü̃ma i ãẽ̱xgacügüétüwa nangẽxmaxü̃ca̱x. 10Rü yemaãcü nanaxü ga Tupana na Ngechuchupe̱xegu tacaxã́pü̱xügüxü̃ca̱x rü nüxü̃ ticua̱xüü̃güxü̃ca̱x ya guxãma ya texé ya daxũguxü̃ i naãnewa ngẽxmagüxe, rü guxãma i ñoma i naãnewa ngẽxmagüxe, rü guxãma ya texé ya yuexü̃chicawa ngẽxmagüxe. 11Rü yemaãcü Tupana ãẽ̱xgacüxü̃ nayaxĩxẽẽ na guxãma nüxü̃ ixuxü̃ca̱x na tórü Cori yiĩxü̃ ya Ngechuchu ya Cristu rü ngẽmaãcü nüxü̃ icua̱xüü̃güxü̃ca̱x ya Tanatü ya Tupana. 12Rü ñu̱xma na nüxü̃ pecuáxü̃ na ñuxãcü Nanatüga naxĩnüxü̃ ga Cristu, rü chanaxwa̱xe i chauga pexĩnüẽ, Pa Chaueneẽgü ya Pexü̃ Changechaü̃güxe. Rü yéma petanüwa chayexmagu chauga na pexĩnüẽxü̃ãrü yexera chanaxwa̱xe i chauga pexĩnüẽ i ñu̱xma na tama petanüwa changẽxmaxü̃. Rü chanaxwa̱xe i Tupanaxü̃ pemuü̃ẽãcüma naxca̱x pedaugüama i perü maxü̃ i taguma gúxü̃. 13Erü Tupana nixĩ ya perü maxü̃wa puracücü na pexü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i perü ngúchaü̃ i mexü̃. Rü nüma nixĩ i pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃ na naga pexĩnüẽxü̃ca̱x rü penaxüxü̃ca̱x i ngẽma nüma pexü̃́ nanaxwa̱xexü̃. 14¡Rü meã penaxü̱x i guxü̃ma i ngẽma pexüxü̃, rü tama naxca̱x pidexagü rü tama pegü naxca̱x pechoxü̃gagü! 15Rü penaxwa̱xe i ngẽmaãcü meã pemaxẽ na taxúema ṯacü rü chixexü̃xü̃ pewa iyaṉg̱auxü̃ca̱x. Rü penaxwa̱xe i mexü̃ i Tupanaxãcügü pixĩgü i natanüwa i ngẽma duü̃xü̃gü i chixexü̃ rü chixeãẽgümarexü̃. Rü ngẽxguma ngẽma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ pixugüyane i ngẽma ore i mexü̃ i tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃, rü yoxni natanüwa rü ñoma woramacurigü ya ẽãnexü̃wa ibáixgücürüü̃ tá pixĩgü. Rü ngẽmaãcü i ngẽxguma wena núma naxũxgu ya Cristu rü poraãcü tá pemaã chataãẽ erü tá nüxü̃ chadau na tama natüca̱xmamare yiĩxü̃ ga yema puracü ga petanüwa chaxüxü̃. 17Rü ngẽma ñu̱xma na meã peyaxõgüxü̃, rü ngẽma nixĩ i perü ãmare i Tupanana pexãxü̃. Rü ngẽma na meã yanguxü̃ca̱x i ngẽma perü ãmare i Tupanape̱xewa, rü choma rü íchamemare na Tupanaca̱x ichanaxãxü̃ i chorü maxü̃ rü chayuxü̃. Rü ngẽmaca̱x woo chayu̱xgu rü wüxi i taãẽ tá nixĩ i chauxca̱x. Rü chanaxwa̱xe i pemagü rü ta ngẽmaca̱x wüxigu chomaã petaãẽgü. 18Rü ngẽmaca̱x ega ngẽma ore i mexü̃ca̱x chayu̱xgux, rü tama name na pengechaü̃güxü̃ natürü penaxwa̱xe na wüxigu chomaã petaãẽgüxü̃. 19Rü ngẽxguma tórü Cori ya Ngechuchu naxwa̱xegu rü paxa petanüwa chanamuẽ́ga ya taeneẽ ya Timutéu na pexü̃ na íyadauxü̃ca̱x rü chataãẽxü̃ca̱x i ngẽxguma núma nangeãgu i pechiga. 20Rü aixcüma nataxuma i to i chorü ngü̃xẽẽruü̃ i choma nagu charüxĩnüxü̃rüü̃ nagu rüxĩnüxü̃, rü Timutéuxicatama nixĩ. Rü nataxuma i to i naxrüü̃ aixcüma pegu rüxĩnüxü̃ rü pexü̃ rüngü̃xẽẽchaü̃xü̃. 21Erü guxü̃ma i togü rü naxca̱x nadaugü i noxrütama ngúchaü̃gü, rü tama aixcüma nagu narüxĩnüẽ i ngẽma Ngechuchu ya Cristuarü ngúchaü̃. 22Natürü i pema rü marü nüxü̃ pecua̱x na ñuxãcü meã namaxü̃xü̃ i Timutéu, rü ñuxãcü choxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ i Tupanaãrü orearü uchigawa, ñoma wüxi i buxü̃ i nanatüxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃rüü̃. 23Rü ngẽmaca̱x i ngẽxguma nüxü̃ chacua̱xgu na ñuxãcü tá choxü̃ na naxüpetüxü̃ i núma, rü ñu̱xũchi ngẽ́ma petanüwa chanamuxchaü̃ i Timutéu na pexü̃ íyadauxü̃ca̱x. 24Rü ngẽxgumarüü̃ ta nagu charüxĩnü rü tórü Cori rü aixcüma tá choxü̃ narüngü̃xẽẽ na chomatama ngẽ́ma petanüwa íchayadauxü̃ca̱x. 25Rü ngẽxgumarüü̃ ta rü chauxca̱x name nixĩ i ngẽ́ma petanüwa chanamuxü̃ i taeneẽ i Epaporudítu. Rü nüma nixĩ ga pematama chauxca̱x núma penamuxü̃ na choxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x. Rü nüma rü chomücü nixĩ i Tupanaãrü puracüwa, rü poraãcü choxü̃ narüngü̃xẽẽ i Tupanaãrü orearü uwa. 26Rü poraãcü nüxü̃́ nangúchaü̃ na pexü̃ íyadauxü̃ i guxãma i pemax. Rü poraãcü naxoegaãẽ, yerü pema rü nüxü̃ pecuáchiga ga na yaḏaawexü̃ ga nümax. 27Rü aixcüma nixĩ ga na yaḏaawexü̃, rü wixguxüchi taa̱x nayu. Natürü Tupanaãxü̃́ nangechaü̃tümüü̃ rü choma rü ta nüxü̃́ changechaü̃tümüü̃, rü yemaca̱x naxca̱x nayataanexẽẽ na tama yexeraãcü changechaü̃xü̃ca̱x. 28Rü ngẽmaca̱x rü yexeraãcü chanaxwa̱xe na paxa petanüwa chanamuxü̃ i Epaporudítu, na pema rü petaãẽgüxü̃ca̱x i ngẽxguma wena nüxü̃ pedaugügu. Rü ngẽxguma i choma rü tá ta chataãẽ i ngẽxguma nüxü̃ chacua̱xgu na petanüwa nangẽxmaxü̃ na pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x. 29Rü chanaxwa̱xe i tórü Coriégagu petaãẽgüãcüma meã penayaxu erü peeneẽ nixĩ. Rü name nixĩ i nüxü̃ pengechaü̃gü i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i Epaporudíturüü̃ ixĩgüxü̃. 30Yerü nüma ga Epaporudítu rü yema na poraãcü nawa napuracüxü̃ ga Cristuarü puracü, rü yemaca̱x wixguxüchi taa̱x nayu. Rü ãũcümaxü̃wa nügü nayexmaxẽẽ na pechicüü choxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x.


text: 1Rü yexguma ga Ngechuchu rü Capernáũãrü ĩãnewa inaxũãchi. Rü Yudéaanewa naxüpetü rü ñu̱xmata natü ga Yudáü̃ãrü tocutüwa nangu. Rü yéma rü wenaxãrü naxca̱x nangutaque̱xegü ga duü̃xü̃gü. Rü nüma rü inanaxügü ga na nangúexẽẽtaexü̃ guxü̃gurüü̃. 2Rü ñuxre ga Parichéugü rü naxca̱x naxĩ ga na nüxü̃ yaxügüxü̃ca̱x yerü chixexü̃gu nananguxẽẽgüchaü̃. Rü yemaca̱x nüxna nacagüe, rü ñanagürügü: —¿Namexü̃ i cuxca̱x na wüxi ya yatü rü naxma̱xü̃ ínatáxü̃? —ñanagürügü. 3Rü nüma nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Rü ṯacü yiĩxü̃ ga Moĩché pexü̃ muxü̃? —ñanagürü. 4Rü nümagü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Moĩché nüxü̃ nixu ga na tama nachu̱xuxü̃ na wüxi ya yatü rü ínatámaxü̃, ega wüxi i popera i ta̱xgüpane ngĩxna naxãxgu —ñanagürügü. 5Rü yexguma ga Ngechuchu rü nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Rü yema na taxúegama na pexĩnüẽxü̃gagu nixĩ ga Moĩché ga tama pexna nachúãxü̃ ga pexma̱xü̃ na ípetáxü̃. 6—Natürü noxriarü ügügu, rü Tupana nanaxü ga yatüxü̃ rü ngexü̃. 7—Rü ngẽmaca̱x ya yatü rü tá nanatü rü naẽna nixũgachi na naxma̱xmaã inaxã́ũxü̃ca̱x. 8—Rü ngẽmaãcü i ngẽma taxre rü ñoma wüxitama i duü̃xü̃rüü̃ tá nixĩgü. Rü marü tãũtáma taxre nixĩ, erü wüxi tátama nixĩ. 9—Rü ngẽmaca̱x taxucürüwa texé nügüna tayaxĩgachixẽẽ i ngẽma taxre i Tupana nügüna mugüxü̃ —ñanagürü. 10Rü yexguma marü ĩpatawa nangugügu, rü norü ngúexü̃gü rü wenaxãrü nüxna nacagüe naxca̱x ga yema. 11Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Rü yíxema tümama̱xü̃ ítáxe rü naĩ i ngemaã ãmaxẽ rü pecadu taxü ngĩmaã i ngẽma noxriü̃cü i tümama̱x. 12—Rü ngẽxgumarüü̃ ta, ega wüxi i nge íta̱xtegu rü naĩ ya yatümaã naxãtegu, rü ngĩma rü ta pecadu ixü —ñanagürü. 13Rü yéma Ngechuchuxü̃tawa tüxü̃ nagagü ta ga ñuxre ga buã̱xta na tüxü̃ yangõgügüxü̃ca̱x. Natürü ga yema norü ngúexü̃gü rü inanaxügüe ga tüxü̃ na yangagüxü̃ ga guxema tümaxãcüxegüxü̃ Ngechuchuxü̃tawa gagüxe. 14Rü yexguma yemaxü̃ nada̱u̱xgu ga Ngechuchu, rü naãẽwa nangu̱x, rü ñanagürü nüxü̃: —Chanaxwa̱xe i chauxü̃tawa naxĩ i buxü̃gü. ¡Rü tãxṹ i nüxna penachu̱xuxü̃! Erü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa rü tümaca̱x nixĩ ya yíxema ñaã buxü̃gürüü̃ taxuü̃ma i chixexü̃xü̃ icuáxe. 15—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya tama wüxi i buxü̃rüü̃ Tupanaxü̃ yaxúxe na tümaãrü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ca̱x, rü tagutáma nagu taxücu i ngẽma naãne i Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa —ñanagürü. 16Rü nüma rü tüxü̃ naganagütanü ga guxema buã̱xta, rü tümaẽrugügu naxüme̱xãcüma ñanagürü tüxü̃: —¡Tupana pexü̃ rüngü̃xẽẽ̱x! —ñanagürü. 17Rü yexguma marü inaxũãchichaü̃gu ga Ngechuchu, rü yéma naxca̱x niña ga wüxi ga yatü. Rü nape̱xegu nayacaxã́pü̱xü, rü nüxna naca rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃ ya mecüx, ¿ṯacü tá chaxüxü̃ na chanayaxuxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. 18Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃, “Mecü” ñacurügü choxü̃? Erü Tupanaxĩcatama nixĩ ya mecü ixĩcü, rü nataxuma i to. 19Cuma rü marü nüxü̃ cucua̱x i Tupanaãrü mugü i ñaxü̃: “¡Tãũtáma cumáẽta, rü tãũtáma naĩ i ngemaã icupe, rü tãũtáma cungĩ́ta̱a̱x, rü tãũtáma doraxü̃ quixu i togüchiga, rü tãũtáma quidorata̱a̱x, rü tümaga naxĩnü ya cunatü rü cue!” ñaxü̃ —ñanagürü. 20Rü yexguma ga guma yatü rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, rü chorü bucümatama meã chanaxaure i guxü̃ma i ngẽma mugü i nüxü̃ quixuxü̃ —ñanagürü. 21Rü yexguma ga Ngechuchu rü nüxü̃ nangechaü̃ãcüma nüxü̃ nadawenü, rü nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Rü wüxixicatama cuxü̃́ nataxu. ¡Rü íixũ, rü namaã yataxe i guxü̃ma i curü ngẽmaxü̃gü, rü ñu̱xũchi togü i ngearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxü̃na naxã i ngẽma curü natanü! Rü ngẽmaãcü tá cuxü̃́ nangẽxma i cuchica i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü ngẽmawena rü marü name i chowe curüxũ —ñanagürü. 22Natürü nüma ga guma yatü rü nanaxi̱xãchiãẽ ga yexguma nüxü̃ naxĩnügu ga yema ore. Rü nangechaü̃ãcüma ínixũ, yerü namuxũchi ga norü yemaxü̃gü. 23Rü Ngechuchu rü nüxü̃ nidaugüãchi, rü ñanagürü norü ngúexü̃güxü̃: —Naguxchaxüchi tá nixĩ na Tupana ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa na yachocuxü̃ i ngẽma dĩẽruã̱xü̃chigüxü̃ —ñanagürü. 24Rü naḇaixãchiãẽgü ga norü ngúexü̃gü namaã ga yema ore. Natürü ga Ngechuchu rü wenaxãrü namaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü: —Pa Chauxacügüx, ñuxãcü wüxi i guxchaxüchixü̃ nixĩ na Tupana ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa na yaxücuxü̃ i wüxi i duü̃xü̃. 25—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñoma wüxi i cameyu na taxucürüwama wüxi ya ucumaxẽtüwa naxüpetüxü̃ãrü yexera narüguxchamaẽ naxca̱x i wüxi i duü̃xü̃ i dĩẽruã̱xü̃chixü̃ na yaxücuxü̃ i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa —ñanagürü. 26Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga norü ngúexü̃gü, rü yexeraãcü naḇaixãchiãẽgü. Rü nügüna nacagüe, rü ñanagürügü: —¿Rü texé tá e̱xna tixĩ ya nayaxúxe i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürügü. 27Rü Ngechuchu rü nüxü̃ nadawenü, rü nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Yatügü rü taxuacüma nügü namaxẽẽ, natürü Tupanaãxü̃́ rü natauxcha i ngẽma, erü Tupanaca̱x rü nataxuma i ṯacü i guxchaxü̃ —ñanagürü. 28Rü yexguma inanaxügü ga Pedru ga na yadexaxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Toma rü marü yéma tanawogü ga guxü̃ma ga torü yemaxü̃gü na cuwe tarüxĩxü̃ca̱x —ñanagürü. 29Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya chaugagu rü ore i maxẽxẽẽruü̃gagu tümapatana, rü e̱xna tümaẽneẽgüna, rü e̱xna tümaẽya̱xgüna, rü e̱xna tümaẽna, rü e̱xna tümanatüna, rü e̱xna tümaxãcügüna, rü e̱xna tümaãnegüna ngẽ́ma ixũxẽ, rü tá tanayaxu i tümaãrü natanü. Rü aixcüma ñu̱xma i ñoma i naãnewa rü tá tanayaxu i 100 e̱xpü̱xcüna ya tümapatagü, rü tümaẽneẽgü, rü tümaẽya̱xgü, rü tümaẽgü, rü tümaxãcügü, rü tümaãnegü. Natürü ngẽxgumarüü̃ tá ta tanayaxu i ngúxü̃gü i togü tá tüxü̃ ingexẽẽgüxü̃. Natürü yixcamaxü̃ra i daxũguxü̃ i naãnewa rü tá tanayaxu i maxü̃ i taguma gúxü̃. 31—Natürü muxü̃ma i nümaxü̃ i ñu̱xma ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü wixpe̱xewa ügüxẽẽxü̃, rü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana tá wixweama nanaxügüxẽẽ. Rü muxü̃ma i nümaxü̃ i ñu̱xma ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü wixweama ügüxẽẽxü̃, rü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana tá wixpe̱xewa nanaxügüxẽẽ —ñanagürü. 32Rü Yerucharéü̃waama naxĩ. Rü nüma ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃güpe̱xegu nixũ. Rü nümagü rü naḇaixãchiãẽgü, rü yema togü ga duü̃xü̃gü ga wixweama ãgüxü̃ rü namuü̃ẽ. Rü Ngechuchu rü wenaxãrü noxrüwama naxca̱x naca ga yema 12 ga norü ngúexü̃gü. Rü inanaxügü ga namaã nüxü̃ na yaxuxü̃ ga ṯacü tá nüxü̃ na üpetüxü̃. 33Rü ñanagürü nüxü̃: —Pema nüxü̃ pecua̱x na marü ingaicaxü̃ na Yerucharéü̃wa ingugüxü̃. Rü ngẽ́ma rü duü̃xü̃gü rü tá chixri chomaã nachopetü. Rü paigüarü ãẽ̱xgacügü rü ngúexẽẽruü̃gü i ore i mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃na tá choxü̃ naxuaxü̃gü. Rü nümagü rü tá chomaã nanaxuegugü na chayuxü̃, rü tá ngẽma Dumacü̱̃ã̱xgüna choxü̃ namugü. 34Rü ngẽmagü tá nixĩ i chaugu idauxcüraü̃güxü̃. Rü tá choxna nacuaixgüe, rü tá choxna nanac̱uaixcagü, rü tá choxü̃ nayuxẽẽgü. Natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃guwena táxarü chamaxü̃ —ñanagürü. 35Rü Ngechuchuca̱x naxĩ ga Chaü̃tiágu rü Cuáü̃ ga Zebedéu nanegü, rü ñanagürügü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, tanaxwa̱xe i toxca̱x cunaxü i ngẽma ngü̃xẽẽ i naxca̱x tá cuxna tac̱axü̃ —ñanagürügü. 36Rü nüma rü nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Ṯacü nixĩ i penaxwa̱xexü̃ na pexca̱x chanaxüxü̃? —ñanagürü. 37Rü ñanagürügü: —Rü ngẽxguma ãẽ̱xgacüxü̃ quingucuchigu, rü tanaxwa̱xe na wüxie i toma rü curü tügünecüwawa tarütoxü̃, rü togue i curü ṯoxwecüwawa —ñanagürügü. 38Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Pema rü tama nüxü̃ pecua̱x na ṯacüca̱x ípec̱axü̃. ¿Rü pexü̃́ chi natauxchaxü̃ i na peyaxaxüxü̃ i ngẽma axexü̃ i üxchiüxü̃ i choma tá chixaxüxü̃? ¿Rü namaã chi peporaexü̃ i ngẽma ngúxü̃ i tá chingexü̃? —ñanagürü. 39Rü nümagü nanangãxü̃gü rü ñanagürügü: —Ngẽmáãcü, namaã tá taporae —ñanagürügü. Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma tá nixĩ i chauxrüü̃ peyaxaxüxü̃ i ngẽma axexü̃ i üxchiüxü̃ rü chauxrüü̃ ngúxü̃ na pingegüxü̃. 40—Natürü ngẽma chorü tügünecüwawa rü chorü ṯoxwecüwawa na perütogüxü̃ca̱x, rü tama cho̱xme̱xwa nangẽxma na pexna chanaxãxü̃, erü Chaunatü tá tüxna nanaxã ya yíxema tümaca̱x íyiĩxẽ —ñanagürü. 41Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga yema togü ga 10 ga ngúexü̃gü, rü Chaü̃tiágumaã rü Cuáü̃maã nanuẽ. 42Natürü Ngechuchu naxca̱x naca rü ñanagürü nüxü̃: —Pema nüxü̃ pecua̱x i togü i nachiü̃ãnegüwa rü nangẽxmagü i ãẽ̱xgacügü i nügü nacua̱xgügu na namexü̃ na nuãcü namuãxü̃ i norü duü̃xü̃gü. Rü ngẽma ãẽ̱xgacügü i taxü̃gü rü norü duü̃xü̃güarü yora nügü nixĩgüxẽẽ. 43—Natürü tãũtáma ngẽmaãcü nixĩ i petanüwa. Erü ngẽxguma texé naxwa̱xegu na guxããrü yexera na tiĩxü̃ i petanüwa, rü name nixĩ i noxri rü guxããrü ngü̃xẽẽruü̃ na tiĩxü̃. 44—Rü ngẽxguma chi texé i petanüwa naxwa̱xegu na tümamücügüeru na tiĩxü̃, rü name nixĩ i noxri rü guxü̃ma i tümamücügüarü ngü̃xẽẽruü̃ na tiĩxü̃. 45—Rü woo i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü tama togü choxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃ca̱x nixĩ i núma chaxũxü̃. Natürü núma chaxũ na duü̃xü̃güxü̃ charüngü̃xẽẽxü̃ca̱x rü naxca̱x ichanaxãxü̃ca̱x i chorü maxü̃, na ngẽmaãcü chanaxütanüxü̃ca̱x na norü pecadugüna ínanguxü̃xü̃ca̱x i muxü̃ma i duü̃xü̃gü —ñanagürü. 46Rü Yericúarü ĩãnewa nangugü. Rü Ngechuchuwe narüxĩ ga norü ngúexü̃gü rü muxü̃ma ga togü ga duü̃xü̃gü. Rü yexguma guma ĩãneãrü gu̱xwa nangugüchaü̃gu ga nüxna na ínachoxü̃xü̃, rü yéma namacüwawa narüto ga wüxi ga ngexetücü ga Bartiméũgu ãẽ́gacü ga Timéũ nane. 47Rü yexguma guma ngexetücü nüxü̃ ĩnügu ga Ngechuchu ga Nacharétucü̱̃ã̱x na yiĩxü̃ ga guma yéma üpetücü, rü inanaxügü ga poraãcü aita na naxüxü̃, rü: —Pa Ngechuchu ya Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñanagürü. 48Natürü muxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü rü ínanangaxüchigüama ga na iyanangeáxü̃ca̱x. Natürü ga nüma rü yexeraãcü aita naxüama, ñaxü̃maã: —Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñaxü̃maã. 49Rü yexguma ga nüma ga Ngechuchu rü inayachiãchi, rü ñanagürü: —¡Naxca̱x peca! —ñanagürü. Rü guma ngexetücüca̱x nacagü, rü ñanagürügü: —¡Nataãẽ rü inachi! Rü cuxca̱x nixĩ i nac̱axü̃ —ñanagürügü. 50Rü guma ngexetücü rü yexacü nanaña ga norü gáuxü̃chiru. Rü inayuxnagü rü Ngechuchuca̱x nixũ. 51Rü Ngechuchu nüxna naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Ṯacü nixĩ i cunaxwa̱xexü̃ na cuxca̱x chanaxüxü̃? —ñanagürü. Rü nüma ga guma ngexetücü, rü nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, chanaxwa̱xe na chidauchixü̃ —ñanagürü. 52Rü yexguma ga Ngechuchu, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Ẽcü, íixũ! Rü marü cuxca̱x nitaane erü cuyaxõ —ñanagürü. Rü yexgumatama ga guma ngexetücü rü nidauchi, rü Ngechuchuwe narüxũ ga namawa.


text:
Romoos
Romoos a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Entlebuch, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 37.29 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 693 abitant.
El cumün de Romoos al se tröva a una altitüden de 791 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Doppleschwand, Entlebuch, Escholzmatt, Hasle, Hergiswil bei Willisau, Menznau, Schüpfheim, Trub (BE), Wolhusen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Clematis vitalba
La Clematis vitalba (en Bresà: Zùta o Idàsa) l'è 'na piànta che la g'ha portamènt de boscàl rampegànt de la famìa de le Ranunculaceae. 'N Itàlia se la càta 'n töt el teretóre 'nfìna a 1.300 méter s.l.m. endèi teré mìa lauràcc, endèi bósch di latifòie, ma ach in di bósch de conìfere e 'ndèle màcie temperàde. Ol nòm clematis 'l vé dal gréch antìch e l'éra dovràt per lüminà piö spéce diferènte de rampegàncc [1].
L'è 'na piànta vilinùza dezà che la g'hà dét alcalòidi e saunìne (en particulàr la protoanemonina), sostànse che se tróa apò a 'ndèn quach óter zèner de la famìa de le Ranunculaceae, e che la se 'nmagazìna suratöt endèi órghegn piö ècc de la piànta. Se se la tóca la pöl fà 'mbrözià la pèl.
L'è cunsideràda 'na piànta che 'mpèsta 'l bósch, difàti, suratöt se l'è 'nsèma co le roéde, la fùrma 'n spès che 'l rés•cia de stofegà le ótre piànte, ma ach de bötàle zó. La prezènsa de chèsta asociasiù l'è de spès en sègn che 'l bósch l'è dré a 'ndà a la malùra.
Morfologìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le fòie i è opòste e imparipenàde e i è furmàde ognöna de 3 - 5 segmèncc a fùrma ovoidà-lanceolàda. L'òrlo 'l pöl véser a capète o 'ntréch.
I fiùr i è ermafrudìcc, pröfömàcc e se i tróa töcc ensèma en enfurescènse. I fiùr i g'hà mia i pétali, menimà i g'ha 4 sépali[2] de culùr biànch che tìra al vért che i sömèa di petali e per chèsto i è ciamàcc sépali petaloidéi; i stam i è nömerùs e l'ovàre el g'ha dièrs carpèi. La 'mpolinasiù l'è entomòfila, cioè i è i 'nsècc a fàla.
I fröcc i è dei achéni che g'ha 'n estremità lónga e piömùza che quan che i è madür i vé tracc atùren del vènt. 'l insèma de chès-ce fröcc piömùs i fà sömeà l'infrötescènsa, che de spèss la rèsta al sò pòst sö sö la piànta ach in invèren, come se la födes fàcia de làna e de piöme.
Ol trónch de la Clematis che al prensépe l'è ért e mòl, ma 'l diènta co i agn legnùs e 'l pöl rià a 15 ghèi de diàmeter.
Üzo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Vergü i dopèra i böcc che vé fò 'n primaéra per fà la fretàda. Gh'è però de stà 'n grant atènti a doperò apéna le parcc piö zùine de la piànta, 'ndóche le tusìne i è méno concentràde e de maiàn póch perchè sedenò se res•cia de stà mal.
- L'è giöna de le esènse che fa part dei fiùr de Bach (col nòm de Clematis). Segónt chèsta disciplìna, l'è racomandàda per chèi che dórma coi öcc deèrcc, chèi che i g'ha póch enterès per la vìta e che i tènta de scapà vià de la realtà.


text:
Enrico Dandolo (patriòta)
L'Enrico Dandolo (Vares, 26 giugn 1827-Roma, 3 giugn 1849) l'è staa on patriòta italian, conossuu per avè tòlt part a on quaj avveniment trai pussee important del Risorgiment.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era fradell de l'Emilio Dandolo, cont el qual l'ha combattuu duranta i Cinqu Giornad de Milan, insema ai amis Luciano Manara ed Emilio Morosini.
Vist che in quella esperienza chì l'aveva ottegnuu ona certa conossenza di tattich de guerriglia, l'ha tòlt part, insema ai volontari lombard de la Legion Manara, a la campagna in del Bressan e in del Trentin duranta la Prima Guerra de Indipendenza, e l'ha participaa a la costituzion de la Repubblica Romana, in del 1849. Quand la giovin repubblica l'è stada taccada di Frances, el Dandolo, insema ai sò amis lombard, l'era lì a difendela, sòtta el comand pròppi del Manara.
L'è mort a Roma la nott del 3 de giugn del 1849, in di incident che gh'è s'cioppaa foeu arent a la Villa Corsini.
El cont Tullio Dandolo, el papà de Enrico e Emilio, el gh'eva cercaa de otegn del permess del governa de l'Austria, de fà soterrà el fioeu in de la tomba de fameja a Ader, ma i condizion che l'Austria la gh'eva mettud eren tropp umiliant per la fameja, inscì el corp de Enrico l'è restad in terra forestera. 120 agn pù tardi, quand che s'è savud che la capella de Vescia l'eva oramai stada lassada nà e nissun le curava pù, la comunità de Ader la gh'ha domandaa e otegnuu de fà rientrà i rest de Enrico. La traslazion l'è stada fada in del mes de settember del 1968.


text:
Austria vul sortir da l’energia atomara il 2015
-
- Zoom
- L'Austria posseda naginas ovras atomaras, importa quella dentant da l'exteriur. (RTR, F. Belotti)
L'Austria duai vegnir liber da l'energia atomara davent dal 2015. Quai han decidì represchentants da la regenza, da l'economia d'energia e d'organisaziuns d'ambient ad in inscunter suprem davart l'energia atomara.
Plinavant duain ils furniturs d'energia vegnir obligads d'inditgar davent il 2015 danunder che l'energia deriva. Electricitad grischa na dastga betg pli vegnir furnida. L'Austria na posseda naginas ovras atomaras e la cumpart da l'energia atomara importada è sut 5%. (gc/sda)


text: 1Rü yixema na meã yaxõgüxü̃ rü namaã iporaexü̃ i guxchaxü̃gü, rü name nixĩ i nüxü̃ tarüngü̃xẽẽ i ngẽma taeneẽgü i turaexü̃ i norü õwa rü tama guxchaxü̃gümaã yaxna ĩnüẽxü̃. Rü tama name i yigüguxicatama tarüxĩnüẽ rü tóxrüca̱xicatama tadaugü. 2Natürü wüxichigü i yixema rü name nixĩ i taeneẽãxü̃́ tanangúchaü̃xẽẽ na ngẽmaãcü nüxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃ca̱x na yexeraãcü yaxõõxü̃ca̱x. 3Yerü woo ga Cristu rü tama noxrütama ngúchaü̃ naxü. Natürü nayanguxẽẽ ga yema Tupanaãrü ore ga ñaxü̃: “Pa Chaunatüx, rü ngẽma duü̃xü̃gü i cumaã guxchigagüxü̃, rü chomaã nixĩ i naguxchigagüxü̃”, ñaxü̃. 4Rü guxü̃ma ga yema nuxcüma ümatüxü̃ ga Tupanaãrü orewa, rü naxümatü na tüxü̃ nangu̱xẽẽxü̃ca̱x na taguma nüxü̃ rüxoexü̃ ega woo ṯacü rü guxchaxü̃ tüxü̃ üpetügu. Rü yema Tupanaãrü ore rü naxümatü na tüxü̃ nataãẽxẽẽxü̃ca̱x rü tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽxü̃ca̱x na aixcüma Tupanaãrü ixĩgüxü̃. 5Rü Tupana nixĩ ya tüxü̃ rüngü̃xẽẽcü na yaxna namaã ixĩnüẽxü̃ca̱x i guxü̃ma i guxchaxü̃gü. Rü nüma nixĩ i tüxü̃ nataãẽxẽẽxü̃. Rü chanaxwa̱xe i nüma ya Tupana pexü̃ narüngü̃xẽẽ na aixcüma pegü pengechaü̃güechaxü̃ca̱x i ngẽma Ngechuchu ya Cristu pexü̃́ naxwa̱xexü̃rüü̃. 6Rü chanaxwa̱xe na ngẽmaãcü pemaxẽxü̃ na guxãma i pema rü wüxigu nüxü̃ picua̱xüü̃güxü̃ca̱x ya Tupana ya Nanatü ya tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu. 7Rü ngẽmaca̱x, yema Cristu pexü̃ na dexü̃rüü̃ rü name nixĩ i wüxichigü meã pegü peyaxu na ngẽmaãcü Tupanaxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü. 8Rü pemaã nüxü̃ chixu rü Cristu núma naxũ na Yudíugüxü̃ yanangü̃xẽẽxü̃ca̱x, na yemaãcü yanguxẽẽãxü̃ca̱x ga yema uneta ga nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigümaã nüxü̃ yaxuxü̃ ga Tupana. Rü yemaãcü ga Cristu rü tüxü̃ nüxü̃ nadauxẽẽ na aixcümacü na yiĩxü̃ ya Tupana rü aixcüma yanguxẽẽãxü̃ i ngẽma norü uneta. 9Rü yexgumarüü̃ ta ga Cristu rü núma naxũ naxca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃ na nümagü rü ta Tupanaxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ca̱x naxca̱x na poraãcü Tupanaãxü̃́ nangechaü̃tümüü̃güxü̃. Rü yemachiga nixĩ ga yema Tupanaãrü ore ga Dabí ümatüxü̃ ga ñaxü̃: “Rü ngẽmaca̱x guxü̃ i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃güpe̱xewa tá cuxü̃ chicua̱xüü̃. Rü tá chorü wiyaewa cuxü̃ chataxẽẽ”, ñaxü̃. 10Rü toxnamana i Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Pa Duü̃xü̃gü i Tama Yudíugü Ixĩgüxü̃, rü name nixĩ i pema rü wüxigu chorü duü̃xü̃gü i Yudíugümaã petaãẽgü”, ñanagürü. 11Rü toxnamana, rü ñanagürü ta: “Pa Duü̃xü̃gü i Tama Yudíugü Ixĩgüxü̃x, rü name nixĩ i nüxü̃ picua̱xüü̃gü ya tórü Cori. Rü Pa Guxü̃ma i Nachiü̃ãnecü̱̃ã̱x i Duü̃xü̃güx, rü name nixĩ i penataxẽẽ”, ñanagürü. 12Rü Ichaía rü ta nanaxümatü rü ñanagürü: “Rü Dabí nanatü ya Ichaíwa tá ne naxũ i wüxi i nataa i tá Cristu ixĩxü̃. Rü nüma tá nixĩ i norü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃. Rü ngẽma duü̃xü̃gü rü tá aixcüma nüxü̃́ nayaxõgü rü tá ínanaṉg̱uxẽẽgü na yimagagu Tupana nüxü̃ rüngü̃xẽẽgüxü̃”, ñanagürü. 13Rü ñu̱xma i pema na nüxü̃́ peyaxõgüxü̃ rü chanaxwa̱xe i poraãcü pexü̃ nataãẽxẽẽ ya yima Tupana ya pexü̃ rüngü̃xẽẽcü na meã Cristuxü̃ ípenaṉg̱uxẽẽgüxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü i Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü tá pexü̃ naporaexẽẽ na yexeraãcü Cristuxü̃ ípenaṉg̱uxẽẽgüxü̃ca̱x. 14Pa Chaueneẽgüx, meãma nüxü̃ chacua̱x na guxü̃ i duü̃xü̃gümaã pemecümaxü̃, rü aixcüma Tupanaxü̃ na pecuáxü̃, rü aixcüma meãma pegü pixucu̱xẽgüxü̃. 15Natürü ñaã poperawa rü meãma pexca̱x chanaxümatü i ñuxre i Tupanaãrü ucu̱xẽgü, erü tama chanaxwa̱xe i nüxü̃ ipeyarüngümaẽ. Rü tama chamuü̃ na pexca̱x chanaxümatüxü̃ i ngẽmachiga yerü Tupana nixĩ ga choxü̃ mucü na pemaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x. 16Rü nüma nixĩ ga choxü̃ namuxü̃ na Ngechuchu ya Cristuarü puracü chaxüxü̃ca̱x i natanüwa i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃. Rü ngẽma puracü ga nawa choxü̃ namuxü̃ nixĩ na ngẽma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ chixuxü̃ i ore i mexü̃ na Tupanaxü̃tawa chanagagüxü̃ca̱x, na wüxi i ãmare i Tupana namaã taãẽxü̃ i ngẽma duü̃xü̃gü i Naãẽ i Üünexü̃ imexẽẽgüxü̃. 17Rü ñu̱xma na Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃ na chiĩxü̃, rü ngẽmaca̱x chataãẽ namaã i ngẽma puracü i Tupanaãxü̃́ chaxüxü̃. 18Rü ñu̱xma rü yema Cristu chorü maxü̃wa üxü̃chigaxü̃xĩcatama nixĩ i chixuxü̃. Rü nüma nixĩ ga choxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ na Tupanaxü̃tawa chanagagüxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃, na nümagü rü ta Tupanaga naxĩnüẽxü̃ca̱x. Rü yemaãcü chorü oremaã, rü chorü puracümaã, rü cua̱xruü̃gü ga taxü̃ ga Tupana üxü̃maã, rü Naãẽ i Üünexü̃ãrü poramaã Tupanaxü̃tawa chanagagü ga yema duü̃xü̃gü. Rü yemaãcü Yerucharéü̃wa rü guxü̃wama ñu̱xmata Ilíricuarü naãnewa meãma chayanguxẽẽ na nüxü̃ chixuxü̃ ga yema ore i tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃ i Cristuchiga. 20Rü yemaãcü chapuracü na nüxü̃ chixuxü̃ca̱x ga Tupanaãrü ore i mexü̃ ga ngextá taguma ñuxgu Cristuchigaxü̃ ínaxĩnüẽxü̃wa ga duü̃xü̃gü. Yerü tama chanaxwa̱xe ga marü togü nüxü̃ íxuxü̃wa rü duü̃xü̃gü marü nüxü̃ ícuáxü̃wa nüxü̃ na chixuxü̃ ga yema ore. 21Rü yemachiga nixĩ ga Tupanaãrü ore ga Ichaía ümatüxü̃ ga ñaxü̃: “Rü yíxema taguma Cristuchigaxü̃ cua̱xgüxe, rü taguma nachigaxü̃ ĩnüẽxẽ, rü tá nüxü̃ tacua̱xgü i nachiga”, ñaxü̃. 22Rü yema toxnamana na chapuracüxü̃ca̱x nixĩ ga taxucürüwa petanüwa chaxũxü̃ woo muẽ̱xpü̱xcünachire̱x yéma chaxũxchaü̃. 23Natürü ñu̱xma na marü chanagu̱xẽẽxü̃ i ngẽma puracü i toxnamana, rü nagu charüxĩnü na petanüwa chaxũxü̃. Yerü ñuxgumamatama nixĩ ga nagu charüxĩnüẽchaxü̃ na petanüwa chaxũxchaü̃xü̃. 24Rü ngẽxguma Españawa chaxũxgu, rü nagu charüxĩnü na woe pexü̃tagu íchidauxü̃. Rü nagu charüxĩnü na ñuxre i ngunexü̃ ngẽxma petanügu charüxã́ũxü̃. Rü wüxi i chorü taãẽ tá nixĩ i ngẽma. Rü ngẽmawena rü chanaxwa̱xe i choxü̃ perüngü̃xẽẽ na Españawa chaxũxü̃ca̱x. 25Natürü i ñu̱xma rü Yerucharéü̃wa tá chaxũ, na ngẽ́ma chanangexü̃ca̱x i ñuxre i dĩẽru naxca̱x i taeneẽgü i ngẽ́ma ngẽxmagüxü̃. 26Erü ngẽma taeneẽgü i yaxõgüxü̃ i Machedóniããnewa rü Acayaanewa ngẽxmagüxü̃, rü norü ngúchaü̃maã nagu narüxĩnüẽ na ngĩxü̃ nanutaque̱xegüxü̃ i ñuxre i dĩẽru na ngẽmaãcü nüxü̃ nangü̃xẽẽgüxü̃ca̱x i taeneẽgü i nüxü̃́ nataxuxü̃ i Yerucharéü̃wa ngẽxmagüxü̃. 27Rü ngẽma taeneẽgü i Machedóniãcü̱̃ã̱x rü Acayacü̱̃ã̱x rü norü me nixĩ na ngẽmaãcü naxügüãxü̃. Rü ngẽma duü̃xü̃gü rü aixcüma nüxü̃́ nangẽxma i norü ngetanü i taeneẽgü i Yudíugütanüwa. Erü ngẽma taeneẽgü i Yudíugügagu nixĩ i ngẽma togü i duü̃xü̃gütanüwa nanguxü̃ i Tupanaãrü ore. Rü ñu̱xma rü name nixĩ i ngẽma togü i duü̃xü̃gü rü norü ngẽmaxü̃maã taeneẽgü i Yudíugü i yaxõgüxü̃xü̃ narüngü̃xẽẽgü. 28Rü ngẽxguma chanagu̱xẽẽgu i ngẽma puracü, rü ngẽxguma taeneẽgü i Yudíugüna marü ngĩxü̃ chaxãxgu i ngẽma dĩẽru, rü Españawa tá chaxũ. Rü ngẽxguma ngẽ́ma chaxũxgu, rü tá woe pexü̃tagu íchidau. 29Rü nüxü̃ chacua̱x rü ngẽxguma petanüwa changuxgu, rü wüxigu tá tataãẽgü, erü nüma ya Cristu tá tüxü̃ nataãẽxẽẽ i ngẽxguma ngẽmaãcü wüxiwa ingẽxmagügu. 30Pa Chaueneẽgüx, tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristuégagu, rü ngẽma na Naãẽãrü ngü̃xẽẽmaã choxü̃ pengechaü̃xü̃gagu pexü̃ chaca̱a̱xü̃ na Tupanana chauxca̱x pec̱axü̃ i perü yumüxẽwa. Rü ngẽmaãcü tá choxü̃ perüngü̃xẽẽ nawa i ñaã puracü i Tupana choxna ãxü̃. 31¡Rü Tupanana pec̱a na choxü̃ ínapoxü̃xü̃ca̱x nüxna i ngẽma Yudíugü i Yudéaanewa ngẽxmagüxü̃ i tama yaxõgüxü̃! ¡Rü nüxna pec̱a naxca̱x i ngẽma taeneẽgü i yaxõgüxü̃ i Yerucharéü̃wa ngẽxmagüxü̃, na taãẽãcüma nayauxgüãxü̃ca̱x i ngẽma dĩẽru i ngẽ́ma naxca̱x changexü̃! 32Rü ngẽmaãcü ngẽxguma Tupana naxwa̱xegu, rü taãẽãcüma petanüwa tá changu, na wüxigu pemaã chataãẽxü̃ca̱x. 33Rü chanaxwa̱xe na pemaã inaxã́ũxü̃ ya Tupana ya tüxü̃ taãẽxẽẽcü. Rü ngẽmaãcü yiĩ.


text:
Dòm (VB)
Dòm (Italian: Domodossola; Walser: Döm; antigament, in Tudesch: Domo) l'è una cità de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 18 306 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cunt ona superfis de 36,9 km² e ona densità de popolaziun de 496 ab./km².
La cità, gemelada cun Briga e Büsti Gràndi, la se tröva a la cunflüenza di set valad ussulan (Val Anzasca, Val Antruna, Val Bugnanch, Val Diveder, Val Antigori-Furmazza, Val Isornu e Val Vigezz).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Dòm l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
East is east
East Is East (’L èst 'l è 'l èst) 'l è na cumèdia ingléśa dal 1999 ad Damien O'Donnell, chè a la sò prima òpra. 'L à vins al prèmi p'r al film mijór dâ da l'urganiśasiòṅ dla British Academy of Film and Television Arts.
'L è stâ preśentâ a la Quinzaine des Réalisateurs a 'l 52śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
George Khan (Om Puri) 'l è 'n pachistàṅ ch'al viṿ vindénd di frit a Manchester cun la sò famìja ad sèt fiōi (siē masć) e la mujér Ella (Linda Bassett) ch'la stà sèg da vint-sinc an. I prubléma par lōr i tàcan quànd al fiōl più grand, Nazir (Ian Aspinall), ch'al prév èsar fnòć, al n vōl minga spuśàr la ragasōla dal sò paéś sarnìda par lò diretamènt da sò pàdar. La serimògna la và acsè a raméngo. Par George 'l è na vargóggna ch'al n pōl briśa cumpatìr-as e alóra al decìd 'd a n vlér piò Nazir, in cal méntar scapâ via, cuma fiōl.
La vita la và avànti par la famìja e adès 'l è al tùran dal pìcul Sajit (Jordan Routledge) parchè i gh'aṅ da tajàr-ag la pèla dla capèla dal sò pistulèṅ p'r èsar circuncîś. Chi lò al próa ad mét'r-as a l'arvèrsa ma a n gh'è vèrs.
A gh 'n è anc par Tariq (Jimi Mistry) e Abdul (Raji James), incóra put. George al vōl far-i spuśar-i cun al fiōli minga tant bèli dal sgnór Shah. Ma Tariq, ch'al và anc a divertìr-as in discutéca, al gh'à in tèsta sōl na ragasōla biànca sò vśina ad cà.


text:
Battaja de Smolensk (1812)
La battaja de Smolensk l'è staa on sconter in tra i Frances e i Russ, che gh'è staa el 17 de agost del 1812.
L'è stada la prima voeulta che i Frances s'hinn scontraa contra i Russ duranta l'invasion de la Russia voruda del Napoleon.
I armaa del general russ Barclay de Tolly e Bagration a s'eren giontaa insemma in de la città de Smolensk, e per quest la battaja l'è s'cioppada in mezz ai strad.
A la fin i Russ hann perdii 14.000 omen contra i 10.000 di Frances, e 'l dì dopo hann lassaa la città, dopo avèlla fà brusà.


text:
Richard Stallman
El Richard Matthew Stallman (nasüü el 16 de Mars del 1953 a New York), de spess scürtà rms, a l'è un ativista american per el software liber, un hacker, un desvilüpadur de software, cunsideraa de quejvün un radical e un estremista. In del setember del 1983 l'ha scuminciaa el GNU Project (Prugett GNU) per creà un sistema uperatif 'me Unix ma liber, e lü l'era el capo e l'urganisadur. Cunt el GNU Project l'ha scuminciaa el muiment per el software liber e, in del 1985, l'ha faa la Free Software Foundation (fundasiun per el software liber).
El Stallman l'è staa anca el piunier del cuncett del copyleft e l'autur de un fracch de licens 'me la GNU General Public License, la licensa per software liber püsee duprada.
El Stallman l'ha anca desvilüpaa dij bej tocch de software dupraa un fracch, come l'uriginal Emacs, la GNU Compiler Collection e'l GNU Debugger. L'è staa anca in del 1989 el cu-fundadur de la League per Programming Freedom.


text:
Antegnàt
Antegnàt l'è ü cümü de la basa pianüra de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 29 km de la sità e a 112 méter söl lièl del mar.
El g'ha 3 140 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), condèna süperfis de 9,6 km² e 'na densità de popolasiù de 327 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Barbada, Cals, Cóv, Fontanèla (BG).
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Antegnàt l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Napulèòṅ
Napulèòṅ Bònapàrt (Ajaccio, 15 'd Agóst dal 1769 – Ìśula ad Sant'Èlena, 5 ad Maǵ dal 1821) 'l è stâ un pulìtic e militàr francéś, fundadōr dal Prim Impēr francéś. Al sò scutmàj 'l éra “al capuràl pìcul”.
Ufisiàł 'd artijerìa e dònca generâl durànt la rivulusiòṅ francéśa, 'l è dvintâ famóś cuma 'l più impurtànt generâl dla Frància par via di sò sucès purtâ a cà in dal cōrs dla prima campàggna 'd Itàglia, in dua 'l iva anc mis bèc in dal ducâ ad Mòdna e Réś. C'n al cōlp ad stat dal 9 ad Nuvémbar dal 1799 al tōś al cmànd dal sò paéś, prima cuma prim cónsul (in fiṅ a '18 ad Maǵ dal 1804) e pò cuma imperadōr di francéś c'n al nóm ad Napoléon Ier (da 'l 2 ad Dicémbar 1804 a 'l 14 'd Avrìl dal 1814 e pò incóra da 'l 20 ad Mars a 'l 22 ad Śugn dal 1815).
'L è stâ anc presidènt dla Repùblica Itagliàna da 'l 1802 a 'l 1805, re 'd Itâglia da 'l 1805 a 'l 1814, «mediadōr» dla Repùblica Elvètica da 'l 1803 a 'l 1813, e «prutetōr» dla Cunfederasiòṅ dal Rên da 'l 1806 a 'l 1813.
Dòp óltar vint an ad campàggni militàri in gir par l'Europa, sèmpar purtàdi a 'l sucès, al patìs un diśàstar in qvéla ad Rùsia in dal 1812. Batû anc in dla batàja ad Lìpsia in d'l Utóbar dal 1813, Napulèòṅ 'l è custrét a far-as da na banda al 14 'd Avrìl dal 1814, eśiliâ in dl'Ìśula 'd Élba.
Scapâ via in dal Mars dal 1815, al tórna a cmandàr in Frància durànt al perìud di “Sènt dè” ma al 18 ad Śugn dal 1815 'l è custrét a pigàr al cô par sèmpar in dla batàja ad Waterloo. Napulèòṅ al mōr al 5 ad Maǵ dal 1821 in dl'Ìśula ad Sant'Èlena.


text:
Trevir
Trevir (Trier in todesch; Treviri in italian; Trèves in frances; Tréier in lussemburghes; Tréveris in spagnoeu, portoghes e catalan; Augusta Treverorum in latin) l'è ona città de la Germania occidental.
L'è sede de on'università (fondada in del 1483 e sarrada sù in del period 1796-1970) e de ona diòcesi cattòliga.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in del Land de la Renania-Palatinaa e anca se l'è foeura de tucc i circondariaa, l'è la sede de quell de Trevir-Saarburg.
Trevir l'è situada longh el fiumm Mosella, a quindes chilòmetri del Lussemburgh.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De origin molto antigh (di leggend disen che 'l fondador el sia staa vun di fioeu del re assir Nino, Trebata), l'è stada voeuna di città pussee important de l'Imperi Roman.
De fatt prima l'è stada el capploeugh de la Gallia Belgiga, poeu, con la tetrarchia, l'è vegnuda voeuna di quatter capitai de l'Impero. L'è staa anca la prima sede vescovil de la Germania.
Al temp del Sacher Roman Imperi, el vescov de Trevir l'era vun di princip elettor de l'imperador. A Trevir hinn nassuu el Karl Marx (el pader del comunismo) el vescov de Ascoli Piceno Sant Emidi e soratutt el sant patrònn de Milan, Sant Ambroeus.
I monument[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Di quatter capitai de la tetrarchia romana (con Milan, Sirmi, Nicomedia), Trevir l'è quella con pussee trasc stòrigh anmò in pee al dì d'incoeu. Per esempi, pòdom trovàggh la Porta Nigra, on pont sora el fiumm, i rest de on anfiteater e di term imperiai e la Basiliga de Costantin.
De on period pussee recent a gh'è vari ges compagn de quella de San Paolin o anca la cà indè che l'è nassuu el Karl Marx.
Tant de 'sti monument hinn consideraa de l'UNESCO patrimòni de l'Umanità.
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ascoli Piceno, Italia.
- Metz, Francia.
- Gloucester, Regn Unii.
- 's-Hertogenbosch, Paes Bass.
- Pòla, Croazia.
- Forth Worth, Statt Unii.
- Weimar, Germania.
- Nagaoka, Giappon.


text: 1Rü yexguma ga Ngechuchu rü wüxi ga nguegu nixüe. Rü naxtaxaarü tocutüwa naxũ, rü noxrütama ĩãnewa nangu. 2Rü yéma guma ĩãnewa rü duü̃xü̃gü rü Ngechuchuxü̃tawa nanangetaü̃gü ga wüxi ga yatü ga naw̱ãĩxãchicü. Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga ñuxãcü aixcüma na yaxõgüãxü̃ ga yema duü̃xü̃gü rü ñanagürü nüxü̃ ga guma iḏaawecü: —¡Nataãẽ, Pa Chaunex! Erü curü pecadugü rü marü cuxü̃́ nüxü̃ changechaü̃ —ñanagürü. 3Rü yéma nayexma ga ñuxre ga ngúexẽẽruü̃gü ga ore ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃. Rü nümagü rü nügüãẽwa ñanagürügü: —¿Ñaã yatü rü ṯacü Tupanamaã nixugü? —ñanagürügü. 4Natürü ga Ngechuchu rü nüxü̃ nacua̱xama ga yema naãẽwa nagu naxĩnüẽxü̃. Rü yemaca̱x ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ chixexü̃gu perüxĩnüẽ? 5—¿Ṯacü nixĩ i ngẽma rütauxchamaẽxü̃ na namaã nüxü̃ ixuxü̃ ya daa naw̱ãĩxãchicü: “Rü curü pecadugü rü marü cuxü̃́ nüxü̃ changechaü̃”, rü e̱xna: “¡Inachi rü íixũ!” ñagüxü̃ nüxü̃? 6—Natürü i ñu̱xma rü tá pexü̃ nüxü̃ chadauxẽẽ na Chaunatü ya Tupana núma choxü̃ muxü̃ na duü̃xü̃güaxü̃́ nüxü̃ changechaü̃xü̃ca̱x i norü pecadugü —ñanagürü. Rü yexguma rü ñanagürü nüxü̃ ga guma naw̱ãĩxãchicü: —¡Inachi, rü nayaxu i curü caruü̃, rü cupatawa naxũ! —ñanagürü. 7—Rü yexgumatama ga guma naw̱ãĩxãchicü rü inachi, rü napatawa naxũ. 8Rü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga duü̃xü̃gü, rü poraãcü namuü̃ẽ. Rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü, rü ñanagürügü: —Moxẽ, Pa Tupanax, erü cunaporaxẽẽ i ñaã yatü na ngẽmaãcü mexü̃ toxca̱x naxüxü̃ca̱x —ñanagürügü. 9Rü yexguma yéma inaxũãchigu ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga wüxi ga yatü ga Mateugu ãẽ́gaxü̃ ga yéma rütoxü̃ ga ngextá Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ ínayauxgüxü̃wa yerü woetama yemawa napuracü. Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Chowe rüxũ! —ñanagürü. Rü yexguma ga Mateu rü inachi, rü nawe narüxũ. 10Rü Mateupatawa naxũ ga Ngechuchu, rü yéma nachibü. Rü ínangugü ta ga muxü̃ma ga togü ga duü̃xü̃gü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ yauxgüxü̃wa puracüexü̃, rü togü ga duü̃xü̃gü ga taxúema nacümamaã taãẽgüxü̃. Rü yema duü̃xü̃gü rü yéma mechawa narütogü namaã ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃gü. 11Natürü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga Parichéugü, rü Ngechuchuarü ngúexü̃güna nacagü, rü ñanagürügü: —¿Ñuxãcü i perü ngúexẽẽruü̃ rü namaã nachibü i ãẽ̱xgacüarü duü̃xü̃gü i dĩẽruarü yauxwa puracüexü̃, rü duü̃xü̃gü i pecaduã̱xgüxü̃? —ñanagürügü. 12Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnügu ga Ngechuchu, rü ñanagürü nüxü̃ ga Parichéugü: —Ngẽma poraexü̃ rü tama nanaxwa̱xegü ya duturu, natürü ngẽma iḏaaweexü̃ nixĩ i naxwa̱xegüxü̃. 13—¡Rü ípixĩ, rü nawa pengúe i Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ i ñaxü̃: “Choma rü tama chanaxwa̱xe i chauxca̱x peyama̱x i carnerugü, natürü chanaxwa̱xe i togü pexü̃́ nangechaü̃tümüü̃gü”, ñaxü̃! Rü ñanagürü ta ga Ngechuchu: —Choma rü tama mexü̃güna na chaxuxü̃ca̱x nixĩ i núma chaxũxü̃, natürü núma chaxũ na nüxna chaxuxü̃ca̱x i ngẽma pecaduã̱xgüxü̃ na ngẽmaãcü nüxü̃ naxoexü̃ca̱x i nacümagü i chixexü̃gü —ñanagürü. 14Rü yexguma ga Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃ãrü ngúexü̃gü, rü Ngechuchuca̱x naxĩ, rü nüxna nacagüe, rü ñanagürügü: —Toma i Cuáü̃ãrü ngúexü̃gü na tixĩgüxü̃ rü nümagü i Parichéugü rü muẽ̱xpü̱xcüna tama tachibüe erü Tupanagu tarüxĩnüẽ. ¿Rü tü̱xcüü̃ i curü ngúexü̃gü rü tama toxrüü̃ Tupanaca̱x naxauregü? —ñanagürügü. 15Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —¿E̱xna wüxi i ngĩgüarü petawa rü pexca̱x namexü̃ na nangechaü̃ẽxü̃ rü naxaureexü̃ i ngẽma nüxna naxugüxü̃ ega natanüwa nangẽxmagu i ngẽma yatü i ngexwacax ãmaxü̃? Maneca tama nixĩ. Natürü wüxi i ngunexü̃gu rü ngẽma yatü i ngexwacax ãmaxü̃ rü tá namücügüna nixũgachi. Rü ngẽma ngunexü̃gu tá nixĩ i aixcüma naxaureexü̃ i namücügü. 16—Rü taxúema tanapaita i wüxi i naxchiru i ṉg̱auxü̃ namaã i wüxi i natüchi i ngexwacaxü̃xü̃ i tauta nañaãchimüxü̃. Erü ngẽxguma nayau̱xgu i ngẽma naxchiru rü tá nügü ínanaxíraxãchi i ngẽma natüchi i ngexwacaxü̃xü̃, rü tá nanagauxẽẽ i ngẽma wexachiru. Rü noxriarü yexera tá nixĩ i na nagauxü̃. 17—Rü ngẽxgumarüü̃ ta rü taxúema ngexwacaxü̃cü ya binu rü nagu tayabacuchi i wüxi i naxchixü̃ i marü ṉg̱auxü̃ i naxcha̱xmünaxca̱x. Erü ngẽxguma ngẽmaãcü naxü̱xgu rü yima binu ya ngexwacaxü̃cü rü narüngu, rü tá nayawã̱ĩ̱xẽẽ i ngẽma naxchixü̃ i ṉg̱auxü̃ i naxcha̱xmünaxca̱x. Rü ngẽxma tá nayarütaxu ya binu rü ngẽma naxchixü̃ rü ta. Rü ngẽmaca̱x tanaxwa̱xe ya ngexwacaxü̃cü ya binu rü ngexwacaxü̃xü̃ i naxchixü̃gu tayabacuchi. Rü ngẽmaãcü tãũtáma inayarütaxu. [Rü chorü ngu̱xẽẽtae i ngexwacaxü̃xü̃ rü ngẽxgumarüü̃ ta nixĩ na taxucürüwama namaã nawüxiguxü̃ i ngẽma nuxcümaü̃xü̃ i pecümagü —ñanagürü ga Ngechuchu.] 18Rü yexguma yemaãcü ínangúexẽẽtaeyane ga Ngechuchu, rü naxü̃tawa nangu ga wüxi ga ãẽ̱xgacü ga Yudíugüarü. Rü Ngechuchupe̱xegu nayacaxã́pü̱xü, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, chauxacü rü ngexwacax iyu. Natürü ngẽxguma chi ngẽ́ma cuxũxgu rü ngĩxü̃ quingõgügu, rü wena chixarü imaxü̃ —ñanagürü. 19Rü inachi ga Ngechuchu, rü norü ngúexü̃gümaã yema ãẽ̱xgacüwe narüxũ. 20Rü yexguma yéma naxũyane ga Ngechuchu rü wüxi ga ngecü ga 12 ga taunecü ãgüechacü rü naweama ne ixũ. Rü naxpechinüchirugu iyangõgü. 21Yerü ngĩma rü nagu irüxĩnü rü yexguma chi naxchiruxü̃xĩcatama yangõgümaregu, rü chi ngĩxca̱x nitaane. 22Natürü nüma ga Ngechuchu rü nügü ínidau, rü ngĩxü̃ nadau ga yema nge. Rü ñanagürü ngĩxü̃: —¡Nataãẽ, Pa Chauxacüx! Marü cuxca̱x nitaane, erü cuyaxõ —ñanagürü. Rü yexgumatama ngĩxca̱x nitaane. 23Rü yexguma yema ãẽ̱xgacüpatawa nanguxgu ga Ngechuchu, rü nüxü̃ nadau ga paxetatanüxü̃ ga marü na ínamemaregüxü̃ na ngĩxü̃ iyata̱xgüxü̃ ga yema bucü. Rü ga duü̃xü̃gü rü nixáicha rü naxauxe. 24Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃ ga yema duü̃xü̃gü: —¡Ípechoxü̃ i nuã! Erü ngẽma bucü rü tama iyu. Rü ipemare —ñanagürü. Natürü nümagü ga duü̃xü̃gü rü Ngechuchuxü̃ nacugüeama. 25Rü yexguma Ngechuchu ínachoxü̃xẽẽxgu ga duü̃xü̃gü, rü yema bucüarü ucapugu naxücu. Rü ngĩxme̱xgu nayayauxãchi, rü yexgumatama íirüda ga ngĩmax. 26Rü guxü̃wama ga yema naãnewa, rü duü̃xü̃gü nüxü̃ nixuchigagü ga yema Ngechuchu üxü̃. 27Rü yexguma yéma ínaxũũxgu ga Ngechuchu, rü taxre ga ngexetüxü̃ rü nawe nangẽgü. Rü tagaãcü ñanagürügü: —Pa Ngechuchux, Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ tangechaü̃tümüü̃gü! —ñanagürügü. 28Rü yexguma Ngechuchu guma ĩ ga nagu napexü̃negu naxücuxgu, rü yema taxre ga ngexetüxü̃ rü naxca̱x naxĩ. Rü Ngechuchu nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Peyaxõgüxü̃ yiĩxü̃ na chaporaxü̃ na pexü̃ charümeẽxẽẽxü̃ca̱x? —ñanagürü. Rü nümagü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Ngü̃, Pa Corix, tayaxõgü —ñanagürügü. 29Rü yexguma ga Ngechuchu rü naxẽtügügu ningõgü, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Cü pexca̱x yataane, erü peyaxõgü! —ñanagürü. 30Rü naxca̱x nitaanegü. Rü Ngechuchu rü poraãcü nayaxucu̱xẽgü na taxúemaãma nüxü̃ na yaxugüxü̃ca̱x ga yema nüxü̃ ngupetüxü̃. 31Natürü yema taxre rü yexguma yéma ínachoxü̃gu rü guxü̃wama ga yema naãnewa rü nüxü̃ nixugüeama ga yema Ngechuchu üxü̃. 32Rü yexguma yema taxre ga yatü íchoü̃xguwena, rü ñuxre ga duü̃xü̃gü rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga wüxi ga yatü ga tama idexacü yerü ṉg̱oxo nawa nayexma. 33Rü Ngechuchu ínanata̱xüchi ga yema ṉg̱oxo. Rü yexgumatama inanaxügü ga na yadexaxü̃ ga guma yatü. Rü nümagü ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü. Rü ñanagürügü: —Taguma nüxü̃ tadau i nuã tachiü̃ãnewa i ṯacü i ñaãrüü̃ ixĩxü̃ —ñanagürügü. 34Natürü ga Parichéugü rü ñanagürügü: —Ñaã yatü rü ṉg̱oxogüarü ãẽ̱xgacü i Chatanáãrü poramaã nixĩ i ínawoxü̃ãxü̃ i ṉg̱oxogü —ñanagürügü. 35Rü yema naãnewa rü guxü̃nema ga ĩãnegügu rü ĩãnexãcügügu nixũgüchigü ga Ngechuchu. Rü wüxichigü ga ĩãnewa, rü duü̃xü̃güarü ngutaque̱xepataü̃wa ningu̱xẽẽtaechigü. Rü duü̃xü̃gümaã nüxü̃ nixuchigü ga ore ga mexü̃ na ñuxãcü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana. Rü nanameẽxẽẽ ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. Rü woo nañuxraü̃xü̃ ga norü ḏaawe nüxü̃́ yexmaxü̃, rü nanameẽxẽẽ. 36Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga yema muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga naxü̃tawa ngugüxü̃, rü nüxü̃́ nangechaü̃tümüü̃gü. Yerü carnerugü ga ngearü dauruü̃ã́xü̃rüü̃ nanaxi̱xãchiãẽgü, rü tama nataãẽgü. 37Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü nangẽxma i muxũchixü̃ i duü̃xü̃gü i ímemaregüxü̃ na yaxõgüãxü̃ i Tupanaãrü ore. Natürü nanoxree̱xpü̱x i Tupanaãrü puracütanüxü̃ na namaã nüxü̃ yaxugüxü̃ca̱x i ngẽma ore. 38Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i duü̃xü̃güarü yora ya Tupanana naxca̱x peca i perü yumüxẽwa na yamugüãxü̃ca̱x i norü puracütanüxü̃ i orearü uruü̃gü na ngẽma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ yaxugüxü̃ca̱x i norü ore i mexü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu.


text:
Via Emélia
Artécol in dialèt arzân
La Via Emélia l’é ‘na strêda rumâna fâta fêr dal cônsol Marco Emilio Lepido (cônsol 187 a.C.) per coleghêr in lénia dréta Rémin cun Piasèinsa. Incō l’é clasifichêda cme strêda statêla cun al nòm SS 9 e al percōrs al finès a Milân.
La strêda l’é stêda fâta tr’ al 189 a.C. e al 187 a.C.
In còl peréiod la colônia ed Placentia (Piasèinsa) l’êra circundêda dai Galli Boi che, sibèin ch’ j-êren stê scunfét, an îven mìa vrû firmê la pêṣ cun Ròma. Al perécol ed rivôlti l’êra dòunca vèira.
Ròma alōra l' à decîs ed fêr ‘na strêda militêra fîn a Placentia per fêr spustêr in prèsia l'esêrcit cun la mîra ed dumêr pusèbili rivôlti di Boi. Soquânt ân dôp la via Emélia l’é stêda slunghêda da Piasèinsa a Milân.
Al pió grândi sitê traversêdi, ed nâsita rumâna o arfâti da i rumâni, în: Ceşēna (Caesena), Forlimpopoli (Forum Popili), Furlé (Forum Livii), Faèinsa (Faventia), Iomla (Forum Cornelii), (Claterna, sparîda ind al VI sec.d.c. dôp ed la guèra Greco-gôtica), Bològna (Bononia), Mòdna (Mutina), Rèz (Regium Lepidi), Sânt'Ilâri d'Èinsa (Tannetum), Pèrma, Fidèinsa (Fidentia), e Piasèinsa (Placentia). La via Emélia rumâna la pasêva ânca per l'impurtânt sitê ed Laus Pompeia, incô Lodvèc, circa sînch chilômeter a sîra rispèt a la sitê dal dé d’incô Lôd (al percōrs l’é stê modifichê int al XII sècol prôpria per tuchêr la nōva sitê ed Lôd, dôp che Laus Pompeia l’é stêda butêda zò).
La via Emélia la coleghêva dō impurtânti strêdi rumâni: la via Flaménia, strêda consolêra ch’ la partîva da Ròma e la finîva prôpria a Rémin, colônia fundêda int al 268 a.C.; e la via Postómia, che da Piasèinsa la rivêva a l’Aquilèia, ultèm cèinter imputânt dal Vènet préma di cunfîn ‘d la pruvîncia itâlica, osèja la penisòla italiâna, tgnûda sóta al cmând dirèt ed Ròma.
Ind i pès fôra al sitê la via l’ēra ed sôlit salghêda cun ‘d la gêra, mèinter al d’ed dèinter dal sitê l’ēra despès salghêda cun di grôs lastròun ed prēda. Per traversêr i fióm e i turèint a gnîven fât di pûnt dal vôlti grandiōṣ, cme còl insèma al turèint Gaiana atâch a Castèl Sân Pêder, purtrôp butê zò ind al tèimp ed l’ûltma guèra.
La via Emélia l’é incòra al dé d’incō la strêda principêla ed l'Emélia-Rumâgna. In môd paralêl al só percōrs în stêdi fâti l' Avtostrêda dal Sōl e al ferovéi Milân-Bològna e la Diretrîṣ adriâtica ch’ la partés da Bològna, per pó andêr in Rumâgna e traversêrla fîn a Rémin.
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Giulio Bizzarri e Eleonora Bronzoni - Esplorazioni sulla via Emilia : vedute nel paesaggio - Milano : Feltrinelli, 1986
- Le superstiti figlie di Luigi XV sovrano a Parma lungo la via dell'Emilia : 28 marzo - 7 aprile 1791 B. Fava. - Parma : Artegrafica Silva, 1966
- La via dei romei attraverso l'Emilia-Romagna. - Milano : Touring club italiano, 1997.
- Saltini Antonio, Salomoni M. Teresa, Rossi Cescati StefanoVia Emilia. Percorsi inconsueti fra i comuni dell'antica strada consolare, Edagricole, Bologna 2003


text:
Sut il presidi da deputà Hans Joos, Samedan ed en preschientscha da cusseglier guvernativ
Joachim Caluori, schef dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient, ha ina
cumissiun predeliberanta dal cussegl grond tractà dacurt la revisiun parziala da la lescha davart las
scolas medias. La cumissiun ha concludì unanimamain d'entrar en chaussa e recumonda al
cussegl grond da tractar il project en la proxima sessiun da mars.
En il center da la revisiun parziala stattan las adattaziuns da la lescha davart las scolas medias
ch'èn necessarias per realisar il reglament per renconuscher la maturitad (RRM) da l'onn 1995
en ils gimnasis dal Grischun e per introducir ina maturitad prioritara enstagl dals tips da maturitad
ch'existan oz. La revisiun da la lescha davart las scolas medias creescha uschia la basa per
renconuscher ils attestats da maturitad che vegnan emess suenter l'onn 2003 en ils gimnasis
grischuns. Quella renconuschientscha è la premissa per ch'ils attestats da maturitad
pussibiliteschian er en il futur in'admissiun senz'examen a las universitads, a la scola politecnica
federala ed als instituts da scolaziun per persunas d'instrucziun. La realisaziun dal RRM dat la
pussaivladad al chantun Grischun da promover dapli sias linguas chantunalas e da porscher ina
scolaziun gimnasiala bilingua. La qualitad da la scolaziun en ils gimnasis grischuns duai vegnir
garantida a moda duraivla e la durada da la scolaziun duai vegnir reducida per in onn. La revisiun
ha plinavant per consequenza che las disposiziuns davart il pajament da contribuziuns a las
scolas medias privatas vegnan adattadas.
La lescha davart las scolas medias vegn midada be pauc pertutgant sia dimensiun e resta ina
lescha generala concisa. Il model grischun da scola media ch'è sa cumprovà dapi passa 35 onns
vegn consolidà.
La cumissiun ch'ha deliberà per mauns dal cussegl grond il project da lescha cun paucas
propostas per midadas, è ensemen cun la regenza da l'opiniun ch'ina revisiun saja necessaria ed
avria la via per in svilup dinamic da la scolaziun gimnasiala che dat gronda paisa a la garanzia da
la qualitad d'instrucziun.
Gremi: Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient
Funtauna: rg Cumissiun predeliberanta


text:
Punt de l'Oli
Punt de l'Oli (nòm uficiàl en italià: Ponte dell'Olio; en emilià: Al Pont da l'Oli) l'è 'n cümü de l'Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 4 921 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfis de 44,0 km² e 'na densità de 112 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bettola, Gropparello, San Giorgio Piacentino e Vigolzone.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Punt de l'Oli l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text: 1Rü ñu̱xma na nüxü̃ icuáxü̃ na ñuxãcü aixcüma Tupanaãxü̃́ yaxõgüãxü̃ ga guxü̃ma ga yema nuxcümaü̃güxü̃ ga duü̃xü̃gü, rü ngẽma rü wüxi i tórü cua̱xruü̃ nixĩ na ñuxãcü Tupana naxwa̱xexü̃ na naxca̱x imaxẽxü̃. Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xmax, ¡rü ngĩxã nüxü̃ tarüxoe i guxü̃ma i ngẽma pecadu i tüxü̃ ítüexẽẽxü̃ rü tüxü̃́ naguxchaxẽẽxü̃ na meã yaxõgüxü̃! ¡Rü ngĩxã paxa naxca̱x tadaugü na meã Tupanaca̱x imaxẽxü̃ rü guxü̃guma aixcüma naxüxü̃ i ngẽma tüxü̃́ nanaxwa̱xexü̃! 2Rü name nixĩ i tanangugü na ñuxãcü namaxü̃xü̃ ga Ngechuchu rü nagu taxĩ i nacüma. Yerü nüma nixĩ ga nuxcüma nagu naxĩnüxü̃ na ñuxãcü tórü õgagu tá tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ rü nüma nixĩ i tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ na aixcüma meã yaxõgüechaxü̃ca̱x na ngẽmaãcü naxü̃tawa ingugüxü̃ca̱x. Rü nüma rü tama nügü nachu̱xu na curuchawa ngúxü̃ yangexü̃, rü tama nagu narüxĩnü ga yema ãne na yangexü̃, natürü nataãẽxü̃chi yerü nüxü̃ nacua̱x na yemawena rü tá muxü̃ma i duü̃xü̃gü nayauxgüxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ñu̱xma rü Tupanaãrü tügünecüwawa narüto na ngẽ́ma guxããrü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ca̱x. 3Rü name nixĩ i penangugü rü nagu perüxĩnüẽ na ñuxãcü ga Ngechuchu rü yaxna namaã naxĩnüxü̃ ga yema ngúxü̃ ga nüxü̃ yangexẽẽgüxü̃ ga yema duü̃xü̃gü ga pecaduã̱xgüxü̃. Rü nüma ga Ngechuchu rü yemaãcü yema ngúxü̃maã yaxna naxĩnü na pema rü tama nüxü̃ perüc̱ẖauxü̃ca̱x rü tama nüxü̃ perüxoexü̃ca̱x na nüxü̃́ peyaxõgüxü̃. 4Rü ñu̱xma i pema na peyaxõgüxü̃, rü ngúxü̃ pingegü erü pecaduxü̃ perüxoe. Natürü taxúema ga petanüwa rü yemaca̱x Cristurüü̃ yuwa tangu. 5Rü name nixĩ i nüxna pecua̱xãchie i norü ore ya Tupana i namaã pexü̃ yaxucu̱xẽgüxü̃ i ñu̱xma na naxãcügü pixĩgüxü̃. Erü ngẽma norü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Pa Chaunex, ¡tãxṹ i nüxü̃ cuxoxü̃ i ngẽxguma cuxü̃ icharüwe̱xãchixẽẽgu! ¡Rü tãxṹ i cuyarümaxãchixü̃ i ngẽxguma cuxü̃ chaxucu̱xẽgu! 6Erü nüma ya Cori ya Tupana rü tüxü̃ inayarüwe̱xãchixẽẽ ya yíxema tüxü̃ nangechaü̃xẽ. Rü tüxna nanac̱uaixca ya yíxema naxãcüxü̃ tüxü̃ nayaxúxe, na ngẽmaãcü tüxü̃ nangu̱xẽẽxü̃ca̱x na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na naxca̱x tamaxü̃xü̃”, ñanagürü. 7Rü ngẽmaca̱x i pemax, rü name nixĩ na yaxna namaã pexĩnüẽxü̃ i ngẽxguma Tupana pexna nac̱uaixcagu. Erü ngẽxguma ngẽmaãcü pemaã yixĩgu, rü pexü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ na aixcüma naxãcügü pixĩgüxü̃. Erü guxü̃ma i papa rü inayanawe̱xãchixẽẽ i ngẽma aixcüma naxãcügü ixĩgüxü̃. 8Natürü ngẽxguma chi Tupana tama pexü̃ iyarüwe̱xãchixẽẽgu, ngẽma guxü̃ma i naxãcügüxü̃ iyanawe̱xãchixẽẽxü̃rüü̃, rü ngẽmawa tá nüxü̃ pecua̱x na tama naxãcügüxüchi pixĩgüxü̃, rü ngenatüxü̃ pixĩgüxü̃. 9Rü wüxichigü i yixema ga yexguma ibuegu, rü tanatügü rü tüxü̃ taxucu̱xẽgü, rü yixema rü tümaga taxĩnüẽ rü tüxü̃ tangechaü̃gü. Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü yexeraãcü tanaxwa̱xe na naga ixĩnüẽxü̃ ya Tanatü ya daxũgucü na ngẽmaãcü nayaxuxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 10Rü tanatügü rü wüxi i paxaãchica̱xmare tüxü̃ taxucu̱xẽgü na tüma tanaxwa̱xegüxü̃ãcüma imaxẽxü̃ca̱x. Natürü ya Tupana rü aixcüma tórü mexü̃ca̱x nixĩ i tüxü̃ iyanawe̱xãchixẽẽxü̃ na naxrüü̃ ixüünegüxü̃ca̱x. 11Rü aixcüma tama tataãẽgü i ngẽxguma Tupana tüxü̃ iyarüwe̱xãchixẽẽgu, erü tüxü̃́ nangu̱x. Natürü ngẽmawena i ngẽxguma naga ixĩnüẽgu rü yanguxẽẽgu i ngẽma tamaã nüxü̃ yaxuxü̃, rü aixcüma tataãẽgü. 12Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma na ngúxü̃ pingegüxü̃ rü pipaexü̃ na Tupanawe perüxĩxü̃, rü name nixĩ i pegü peporaexẽẽãma na noxrirüü̃tama meã peyaxõgüxü̃ca̱x. 13Rü name nixĩ i naxca̱x pedaugü na Tupana pexü̃́ naxwa̱xexü̃ãcüma aixcüma meã pemaxẽxü̃, na yíxema ñu̱xma tama meã yaxõgüxe rü meã tayaxõgüxü̃ca̱x. 14¡Rü naxca̱x peda̱u̱x na guxü̃ i duü̃xü̃gümaã pemecümaxü̃! Rü ngẽxgumarüü̃ ta name nixĩ i naxca̱x pedau na Tupanape̱xewa naxüünexü̃ i perü maxü̃. Erü yíxema tama Tupanape̱xewa üünexẽ rü tãũtáma tórü Corixü̃ tadau. 15¡Rü pegüna pedaugü na taxúema nüxü̃ oxü̃ca̱x i ngẽma ngü̃xẽẽ i Tupana tüxü̃ nangechaü̃ãcüma tüxna ãxü̃! Erü tama tanaxwa̱xe na texé petanüwa Cristuchi aixü̃ rü ngẽmaãcü togüxü̃ chixexü̃maã taxucu̱xẽxü̃ na Cristuna tixũgachixü̃ca̱x. 16Rü tama name i texé i petanüwa rü naĩ i ngemaã na itapexü̃. Rü tama name na texé tümaãrü ngẽmaxü̃ca̱x Tupanaxü̃ na oxü̃. Rü yemaãcü nanaxü ga guma nuxcümaü̃cü ga Acobueneẽ ga Echaú. Yerü yexguma nataiyagu rü wüxi ga õnaca̱x nüxü̃ naxo ga guxü̃ma ga yema nüxna üxü̃ ga nanatü chi nüxna ãxü̃. 17Rü pema nüxü̃ pecua̱x rü yemawena ga yexguma nayauxchaü̃ãgu ga yema noxri nüxna üxü̃, rü marü taxucürüwama nanayaxu, yerü marü naẽneẽ ga rübumaẽcüna tanaxã ga nanatü. Rü nüma ga Echaú rü woo poraãcü naxaxu, natürü marü taxucürüwama ñuxãcü nanayaxu. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x na ñuxãcü naxãũcümaxü̃ na tórü ngẽmaxü̃ca̱x Tupanaxü̃ ixoxü̃. 18Rü nuxcüma ga tórü o̱xigü ga Moĩchéwe rüxĩxü̃, rü nüxü̃ naxĩnüẽ ga Tupanaga ga yexguma nüxü̃ yangaicagügu ga guma ma̱xpǘne ga Chinaĩ́gu ãẽ́gane. Rü nüxü̃ nadaugü ga na yay̱auraxü̃ ga guma ma̱xpǘne rü poraãcü naxẽãnexü̃ rü poraãcü buanecü ixüxü̃ rü yaba̱i̱xbe̱xanexü̃ rü yaduruanexü̃. Rü poraãcü namuü̃ẽ ga yema duü̃xü̃gü, yerü nüxü̃ naxĩnüẽ ga wüxi ga corneta ga tagane rü Tupana ga tagaãcü yéma ñacü: “Ngẽxguma chi wüxie i petanüwa daa ma̱xpǘnewa ũxgu ¡rü noxtacüma nutamaã tüxü̃ ípemuxũchiãcüma tüxü̃ pimá! Rü woo wüxi i pexü̃na yixĩgu ¡rü ngẽxgumarüü̃ ta ípenamuxũchiãcüma peyamá!” ñanagürü. Rü yexguma yadeaxgu ga Tupana, rü poraãcü namuü̃ẽ ga yema duü̃xü̃gü. Rü norü muü̃maã Tupanaxü̃ naca̱a̱xü̃gü na íyachaxãchixü̃ca̱x ga namaã na yadexaxü̃. Rü yema na poraãcü naxãũcümaxü̃chixü̃ ga yema nüxü̃ nadaugüxü̃, rü yemaca̱x nixĩ ga nümatama ga Moĩché ga ñaxü̃: “Chorü muü̃maã chidu̱ru̱x i ñu̱xmax”, ñaxü̃. Rü yemaãcü nixĩ ga namaã nangupetüxü̃ ga yema duü̃xü̃gü ga Moĩchémaã nayauxgüxü̃ ga yema nüxĩraü̃xü̃ ga Tupanaãrü mugü. Natürü i pemax, Pa Chaueneẽgüx, rü tama yemaãcü pexü̃ naxüpetü ga yexguma penayauxgügu ga Tupanaãrü ore i ngexwacaxü̃xü̃ i Cristuchiga ixĩxü̃. 22Rü ñu̱xma i pema rü taxuca̱xma pemuü̃ẽ, yerü ga Cristu rü taxca̱x nayu na Tupana ya guxü̃guma maxü̃cüxü̃tawa tüxü̃ nagagüxü̃ca̱x, na guxü̃guma norü ĩãne ya daxũgune ya Yerucharéü̃gu ãẽ́ganewa ingẽxmagüxü̃ca̱x. Rü ngẽ́ma tá tangutaque̱xegü namaã i ngẽma muxũchixü̃ma i norü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x na wüxigu namaã Tupanaxü̃ icua̱xüü̃güxü̃ca̱x. 23Rü ñu̱xma i pemax, rü marü natanüxü̃gü pixĩgü i guxü̃ma i ngẽma togü i duü̃xü̃gü i Tupanaãrü poperawa ngo̱xégagüxü̃. Rü marü naxca̱x pexĩ ya Tupana ya yima guxãnatáma cacü. Rü marü natanüwaama pexügü i guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga mecümagüxü̃ ga yuexü̃ ga Tupana imexẽẽgüxü̃. 24Rü marü naxca̱x pexĩ ya Ngechuchu ga taxca̱x yucü na tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ca̱x, ngẽma Tupanaãrü uneta i ngexwacaxü̃xü̃ tamaã nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Rü nagümaã pexü̃́ nayayauxgü ga perü chixexü̃gü na aixcüma Tupanape̱xewa pixüünegüxü̃ca̱x. Rü guma nagü ga taxca̱x ibacü rü tama guma nuxcümaü̃cü ga Abégürüü̃ nixĩ. Yerü guma Abégü na inabaxü̃gagu rü naẽneẽxü̃ napoxcu ga Tupana. Natürü Cristugü i baxü̃gagu Tupana tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i tórü pecadugü. 25Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i pexuãẽgü na tama nüxü̃ pexoexü̃ca̱x ya yima Tupana ya ñu̱xma tamaã idexacü. Rü dücax yema nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigü ga Moĩchéwe rüxĩxü̃ rü taxucürüwa Tupanachaxwa nibuxmü na tama napoxcueãxü̃ca̱x ga yexguma Tupanaxü̃ naxoegu rü tama naga naxĩnüẽgu ga yexguma Moĩchéwa Tupana yaxucu̱xẽgügu. Rü yema na taxucürüwa Tupanachaxwa yabuxmüxü̃ ga nümagü, rü yexeraãcü tüxü̃́ naguxcha i yixema na naxchaxwa ibuxmüxü̃ ega tama naga ixĩnüẽgu i ñu̱xma na Cristuwa tüxü̃ yaxucu̱xẽgüxü̃ i nüma ya Tupana i daxũguxü̃ i naãnewa ngẽxmacü. 26Rü yexguma Moĩchéwe naxĩxgu ga tórü o̱xigü, rü Tupana rü nagamaã nayadu̱ru̱xanexẽẽ. Natürü i ñu̱xma rü ñanagürü: “Wena táxarü chayadu̱ru̱xanexẽẽ. Natürü ngẽxguma ngẽmaãcü chanaxü̱xgu rü tãũtáma ñoma i naãnexĩca chidu̱ru̱xẽẽ, natürü üa̱xcü rü woramacurigü rü ẽxtagü rü tá ta chayadu̱ru̱xgüxẽẽ”, ñanagürü. 27Rü yema na: “Wena táxarü chayadu̱ru̱xanexẽẽ”, ñaxü̃, rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x rü guxü̃ma ga yema naxüxü̃ i tama guxü̃guca̱x ixĩxü̃, rü Tupana tá inayanaxoxẽẽ na ngẽma guxü̃guca̱x ixĩxü̃xĩcatama na íyaxügüxü̃ca̱x. 28Rü ngẽma na tórü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana, rü guxü̃guca̱x nixĩ, rü tagutáma inayarüxo na noxrü ixĩgüxü̃. Rü ngẽmaca̱x name nixĩ na Tupanana moxẽ ixãgüxü̃, rü nüxü̃ ingechaü̃güãcüma rü nüxü̃ imuü̃ẽãcüma nüxü̃ icua̱xüü̃güxü̃, ngẽma nüma nanaxwa̱xexü̃rüü̃. 29Erü tórü Tupana, rü ñoma wüxi ya üxürüü̃ aixcüma inayanaxoxẽẽ i guxü̃ma i tórü chixexü̃.


text:
Sù (BG)
Sù (nòm uficiàl en italià: Azzone) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al de Scalf. El g'ha 'na popolasiù de 426 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 16,8 km² e 'na densità de popolasiù de 25 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 61km de la sità e a 973 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Àngol (BS), Bùren (BS), Còler, Scülpér, Vilminùr.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'òrido de la Via Mala e la cà sö la còrna.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Antivirus
I antivirus a hinn prugrama che servissen per cercà, cuntrulà e scancelà i virus infurmatich e alter prugrama cumpagn cume per esempi i malware.
I antivirus dupren dò tecnich diferent per el sò laurà:
- cuntrolen cunt una scansiun i file,... per vidè se curispunden a virus che hinn cuntegnüü in d'una lista de virus cugnussüü;
- cuntrolen che i prugrama se cumporten minga in d'una manera strana, che la fà vegnì el suspet d'un infeziun. Quest laurà chì a l'è ciamaa analisi euristiga e'l pöö tirà in bal la catüra di dat, el cuntrol (monitoring) di port, e alter metud.
De solit i antivirus cumerciaj dupren tücc e dü i metud.


text:
Petroselinum crispum
Al Petroselinum crispum (erburínn, erburént o persèm in insübrich, persèm o pedersèm in bergamasch[1]) l'è una pianta bienal, uriginaria di zonn mediterrani. La cress deperlee int i bosch e int i praa di zonn a clima temperaa; la patiss fort 'l fregg.
Aspet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è una pianta erbacea, cun una radisa rubüsta de culur bianch e gialdón. I föi i henn cumpletament lis e i gh'hann un inturna triangular frastajaa. L' infiorescenza l'è un umbrel furmaa da una cinquantina de fiur piscinìn a cinqu petal, bianch e di völt cun un zich de blö e aransón.
Cüriusità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Int al so diziunari, al Cherubini[2] 'l fà la specülazion che la parola erburìnn (ai temp druvada anmò int la so furma singulara erburinna) la pudariss vegnì da erba urina, per via di pruprietà diuretich de la pianta.
Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Erur in de la funzion Cite: Il tag
definito in
non ha un attributo nome.


text:
Sempervivum arachnoideum
Sempervivum arachnoideum l'è 'na piànta erbàcea, perène, sempervérda e suculènta de la famìa de le Crassulaceae. El sò areàl de difuziù l'è l'Euròpa sudocidentàl. El nòm specìfech el fà riferimènt ai péi lónch che 'l g'ha sö le fòie che i fà pensà a 'na talamóra de 'n ragn. Chèsta piànta l'è stàda discriìda la prìma ólta 'ndèl 1753 del Linèo.
Fùrma Biologica: Ch succ - Camèfite suculènte.
La prezènta dei stulù che g'ha 'nsìma de le rüzitìne (diàmetro de rar de piö de 2,5 ghèi) de fòie, bèle compàte de fùrma subsferoidàla che g'ha tendènsa a tapesà le préde 'ndóche la se fà dét; i gamp dei fiùr i stà 'n pé bèi dricc, con tàte fòie, alcc 6-10 ghèi.
Le fòie le g'ha 'ndèla part vizì a la pùta de le ghiàndole che böta fò 'na sostànsa filamentùza che, quan che la rözèta la se dèrf, la fùrma 'na sórt de talamóra de ragn. Endèle rözète piö grànde la talamóra l'è méno spèsa.
I fiùr i è ermafrudìcc, de fùrma regolàr, pétali de culùr ròza \ pórpora. I stam i è 'n nömer de 10-20, i g'ha 'l filamènt culùr pórpora e le antére i è zàlde. I è reünìcc en curìmbi che pöl portàn de 3 a 8. La fiuridüra 'l la fà 'ndèi més càlcc, 'ntra zögn e óst.
El fröt l'è a fulìcol.
Habitat: el crès en mès a le préde, en pòsti sèch e picàcc al sul, 'ntra i 300 e 2900 méter s.l.m. El preferés i teré silìcei.
Oservasiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le spéci de chèsto zèner en sèrte ocaziù i è mìa tat fàcii de discriminà 'ntra de lùre, suratöt quan che 'ndèna stèsa zòna se tróa ezemplàr de spéci diferènte. el fat de mìa ìga mecanìsmi de izolamènt reprodütìf o bariére genétiche 'ntra vergöne de chèste spéci, suratöt 'ntra Sempervivum arachnoideum, Sempervivum montanum e Sempervivum tectorum, el fà che 'l sàpe mìa difìcil troà dei fenòmeni de ibridasiù, e chèsto 'l pórta a fà nàser dei "sam de ìbridi", che i pöl dürà e slargà 'l sò areàl per vìa de la reprudusiù vegetatìva.[1]


text:
Isula lenguistega
Un'ísula lenguistega a l'è un teritori indúe sa parla una lengua diferent da chela parlada al inturna. Par esempi:
- L'Alguer, indúe sa parla Català, e inturna Sardu
- Faeto e Celle di S.Vito (I-FG), indúe sa parla Franco-Provençal e inturna Talian;
- Nicosia, S.Fratello e Piazza Armerina (I-EN), indúe sa parla di dialett d'urígen lumbarda, ma inturna sa parla Sicilianu;
- La Guardia (I-CS) indúe sa parla Occitan e inturna Talian;
- La comarca del Vinalopó Mitjà (País Valencià), ch'a l'è da parlada castellana e l'inturna al parla Català.


text:
Assioma da la scèrnida
L'assioma da la scèrnida, scürtaa in « AS », al è un assioma da la teuría assiumàtega di cungjuunt.
Cuntegnüü
Enunziaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
« Dada una famèja da cungjuunt mia vöj, al esiist una funziú che a ognidü da luur la assocja ü dij söö elemeent. »
( Vargot ch’al sa tradüiss furmalameent par : Par cada cungjuunt C cuntegnüü in P(E) (indúeP(E)al è ul cungjuunt da le parte d'un cungjuunt E ), al esiist una funziú cjamada funziú da scèrnida tala che : )
Al esiist d'otre furmülazziú, intra che le sigütante :
- Ul prudüit d'una famèja da cungjuunt mia vöj al è mia vöj
- Teurema da Zermelo : Cada cungjuunt al è bé uredenàbil (al pöö vess münii d'una strütüra da bun úrden)
- Lema da Zorn : Tütt cungjuunt indütiif al amet un elemeent massimaal
Particülaritaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma al fa paart di assiòom upziunaj e cuntruversaa da la teuría di cungjuunt. In efett, l'esistenza d'un uget definii a partí dal assioma da la scèrnida a l’è mia una esistenza custrütiva, i.e. l'assioma al descriif mia cuma custrüí l'uget da che sa l’afirma l'esistenza. Inscí, dí che al esiist una basa dal spazzi veturiaal da le funziú cuntínüe al permett in nissüna manera da dí cuma descriif una tala basa. Da cheest puunt da vista, l'assioma da la scèrnida al pöö parí d'un interess limitaa e al è par cheest che di matemàtich sa i mustra plüü satisfaa d'una démustrazziú s'i pöö evitá da fá recuurs a cheest assioma da la scèrnida. Però la plüüpaart di matemàtich i dröva’l senza reticenza particülara.
L'assioma da la scèrnida al fa mia paart dal zöögh d'assiòom da la teuría di cungjuunt ZF. Sa la cjama teuría ZFS, la teuría ZF münida in plüü dal assioma da la scèrnida.
Esempi indúe l'assioma da la scèrnida a l’è necessari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Al síes una aplicazziú sürgetiva d'un cungjuunt sü un cungjuunt . Alura al esiist una aplicazziú ingetiva da in . In efett, par tütt da , cunsidéremm la paart da E, custitüida dij antecedeent da par e ul cungjuunt da chesta paart . Dapress l'assioma da la scèrnida, al esiist una funziú da scèrnida tala che, par tütt da , sa àbies . Síes-la alura definida par . la socja a cada elemeent da un antecedeent particülaar da par . Sa pöö alura vérifiá che al è ingetiva.
- A nutá che, inversameent, si a l’è una aplicazziú ingetiva da mia vöj in , alura al esiist una aplicazziú sürgetiva da in , però cheest resültaa al dröva mia l'assioma da la scèrnida. In efett, cuma che al è mia vöj, al esiist in . Al è assée alura da definí da la manera sigütaant. si al gh’a cuma antecedeent (ünich) par , e si .
- Al síes R una relazziú d'equivalenza definida par : . Sa l definiss ul cungjuunt S cul töö ü e noma ü elemeent da cada classa d'equivalenza. Par vargot fá, s’è ubligaa a druvá l'assioma da la scèrnida par che sa la cugnuss mia da funziú ch’a la daga indrée ü e noma ü elemeent da cada classa d'equivalenza, dunca sa pöö noma afirmá l'esistenza da cheest cungjuunt par che sa è mia bú da ‘l custrüí in pràtica. Par di esempi cuncrets, vidé Cungjuunt mia mesüràbil.
- Ul cungjuunt esteriuur di ipereaj al deef la suva esistenza a l'assioma da scèrnida
Furme flébile dal assioma da scèrnida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al esiist di furme flébil dal assioma da la scèrnida che ul matemàtich al dröva üsüalameent, la plüüpaart dal teemp senza s'en acòorg, a maanch da vess lògicih u « custrütivista »; i serviss a « custrüí » da le sequenze.e i è assulüdameent indispensàbile par esponn a la manera üsüala i fundameent da l'anàlisi.
Assioma da la scèrnida cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma, scürtaa in « AD », al è la restrizziú dal assioma da la scèrnida a le famèje cüntàbile :
-
- « Dada una famèja cüntàbil da cungjuunt mia vöj, al esiist una funziú che a ognidü da luur la socja ü dij söö elemeent. »
Al è par esempi druvaa par demustrá che una funziú f definida sü R a l’è cuntínüa in 0 si e noma si f(xn) al teend veers f(0) par cada sequenza (xn) tendeent veers 0. Al permett apó da demustrá che un prudüit cüntàbil da spazzi cumpat al è cumpat, u amò ul teurema da Hahn-Banach par un spazzi da Banach separàbil.
Assioma da la scèrnida dependeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma, scürtaa in « DS », al assüra che, si R al è una relazziú sü un cungjuunt mia vöj E verifiaant
,
al esiist una sequenza (xn) d'elemeent da E tala che
.
L'assioma DC implica l'assioma AD, senza che cheest chí al síes évöjnt. Al è par esempi druvaa in assioma da fundazziú e plüü generalameent relazziú bé fundade par stabilí l'equivalenza da dò definizziú.
Vidée apó[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Liamm internes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Par plüü da detaj : teuría assiumàtega di cungjuunt.
Resültaa liaa a l'assioma da la scèrnida :
Una strana cunseguenza dal assioma da la scèrnida : Ul Paradoss da Banach-Tarski
Liamm da fö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
San Pól d'Àrgon
San Pól d'Àrgon l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'se tróa a 11 km de la sità e a 255 méter söl lièl del mar. Ol paìs l' se tróa al prensépe de la Al Caalina e l'è sö la stràda statàl 42 del Tonàl. L' fà part del cümü de San Pól ach la frasiù di Trì Plòch.
El g'ha 'na popolasiù de 5 490 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 5,1 km² e 'na densità de popolasiù de 1 076 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Cenàt Sóta, Gorlàgh, Montèl, Scans, Tur de Ròer, Trescùr Balneàre.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol monastér di benedetì fondàt in del 1079 dal cónt Gizalbèrt, l'è stai quàze töt facc sö de bèl nöf in del méla e sich (1500), che l' gh'à dù ciòster progetàcc dal Pietro Isabello. Ol paìs l'è nasìt e l' s'è ingrandìt pròpe intùren al monstér di benedetì.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de San Pól d l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Tafers
Tafers a l'è un cumün svizzer, capolöch del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.37 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3022 abitant.
El cumün de Tafers al se tröva a una altitüden de 651 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alterswil, Düdingen, Friburgo, Sankt Antoni, Sankt Ursen, Schmitten.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Todesch)


text:
Segundas abitaziuns: Sutsilvania vul lubir fin il 2012 la construcziun
-
- Zoom
- Las ordinaziuns provisoricas fin cura ch'ins dastga bajegiar segundas abitaziuns èn tenor la regenza dal chantun Sutsilvania cleras. (Keystone)
En il chantun Sutsilvania pon las vischnancas lubir enfin la fin da quest onn da construir segundas abitaziuns. Quella recumandaziun ha il cussegl guvernativ dà oz.
Las ordinaziuns provisoricas tar l'iniziativa da segundas abitaziuns dian cler e bain ch'ins na dastgia betg pli dar lubientschas per dumondas che vegnian inoltradas suenter il prim da schaner 2013.
Ins possia pia trair la conclusiun che dumondas che vegnian inoltradas avant quella data possian vegnir tractadas tenor dretg vertent, manegia la regenza dal chantun Sutsilvania. (gc/sda)


text:
- Sur Giachen Antoni Berchter de Camischollas, † 1765.
- Sur Gion Antoni Berchter de Muster, Notar apost. † 1781[1]
- Sur Nicolaus Berchter de Segnas, † 1798
- Sur Tumaisch Dionis Berther de Muster, † 1809.
- Sur Gion Battesta Berther de Muster, † 1816.
- Sur Gion Ludivic Berther de Muster, † 18...
- P. Adalgott Berther de Segnas, O. S. B. a Muster, † 1875.
- Sur Paul Benedetg Berther de Rabius, Canonic e Decan dil capetel grond, † 1878 etc.
♣♣
Suenter haver giu anflau il sura document, havein nus considerau per in act de dueivladat de publicar quel e rectificar cheutras in'errur de nossa historia, che ha cuzau varga 250 onns. Nus anflein quella rectificaziun per dueivla e gesta gia visavi nies Cumin, sin il qual ei schischeva entochen ussa la zanur ded esser secontenius sin moda nuncorrecta encunter acts officials de Sia Sontgadad Papa.
Nus anflein quella publica rectificaziun per dueivla e gesta era visavi la veglia schlateina Berchter, oravontut visavi la respectabla personalitat de Mistral Giachen Berchter, che ha stoviu spitgar sin quella ditg avunda, mo nua che nus savein denton dir oz cun il psalmist: Judicium et iustitiam in Jacob tu fecisti (98,4). Ti has schau contonscher dretg e giustia il Giachen.
— FINIS. —
- ↑ Co ils spirituals vegnevan pri si dad in temps dallas vischnancas, vesein nus vid quei excellent spiritual Sur Gion Antoni. Suenter esser staus 7 onn caplon a Curaglia eis el vegnius elegius 1734 sco plevon a Schlans per 2 onns. 1736 eus el vegnius confirmaus per 4 onns; 1740 confirmaus per 7 onns; 1747 confirmaus per 4 onns; 1751 medemamein per 4 onns; 1755 confirmaus per 6 onns; 1761 medemamein per 6 onns. — 1767 ha el resignau voluntariamein silla pleiv da Schlans ed ei serendius sco caplon a Cavadiras, la quala pervenda el ha fatg se. Persuenter havevan ils vischins de Cavadiras de clomar la familia Berchter a vitg Muster, curch' ei era de prender si in niev caplon. Era haveva in spiritual ord la parentella Berchter la preferenza sin la pervenda da Cavadiras. — Sur G. Antoni Berchter ei morts a Cavadiras ils 8 de Zercl. 1781 e satraus leu en baselgia avon igl altar grond. La platta cun l'arma dils Berthers ed inscripziun, che cuvreva sia fossa tochen 1899, survescha ussa per sulada ordaifer la baselgia, sper il clutger.


text:
Birmensdorf
Birmensdorf a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dietikon, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.38 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5 927 abitant.
El cumün de Birmensdorf al se tröva a una altitüden de 518 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aesch bei Birmensdorf, Berikon (AG), Bonstetten, Oberwil-Lieli (AG), Rudolfstetten-Friedlisberg (AG), Stallikon, Uitikon, Urdorf, Wettswil am Albis. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Birmensdorf l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 876 col nom de Piripoumesdorf.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Birmensdorf Online Official website
- Birmensdorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Birmensdorf (ZH, Vogtei) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Lituania
La Lituània l'è un paees de l'Europa nurdurientaal, bagnada dal Maar Baltich cunt 100 km de linea de costa. La cunfina cunt la Pulònia e la Rüssia (la sò exclave de Kaliningrad) a südovest, cunt la Bielorüssia a südest e cunt la Letònia a N.
Teritòri, clima e vegetazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul sò teritòri l'è quasi tütt pianüra, e i ünich muvimeent in rapresentaa da una quaj culina murenica in de la zòna südurientaal e nurducidentaal; in del teritòri litüaan sa cunten püssee de 3.000 laach. I fiümm principaj a inn ul Nemunas e ul sò aflüeent Neris.
In sü la costa baltica la sa tröva una lagüna, ca la sa slünga inver S fin a tucà la citaa de Kaliningrad.
Ul clima l'è intermedi fra quii temperaa uceanich de l'Europa de l'òvest e quii püssee cuntinentaal de l'est; mediameent sa userven inverni pütòost frecc, un pu' püssee duulz in sü la costa (genaar: Kaunas -6 °C, Klaipeda -3 °C) e estaa fresch, quasi istèss sü tütt ul teritòri (16-17 °C). I precipitazziun a vann tra dii massim de 700 mm in sü la costa e minim de mèn de 500 mm in dii zòn püssee inteern.
De cunseguenza, la vegetazziun l'è prevalentemeent furestaal, anca se al dì d'incöö la quata dumé ul 28% de la süperfiis tutaal; ul rèst l'è staa regalaa a l'agricultüra. L'ambieent l'è, in tütt i maneer, pütòost bèn tegnüü; i ünich preucüpazziun per i ambientaliist a vegnen daj centraj nücleaar, generalment ereditaa dal passaa suvietich (in particulaar quèla de Ignalina).
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm abitaant de la Lituània inn staa i Balti, fin del I milèni prima de Cristu; a partì dal sécul XIII ul teritòri l'è diventaa un grandücaat ereditari.
In del sécul XIV, cunt un matrimòni, l'è cumincjada l'üniun cunt la Pulònia, ca la rivarà fin a la fin del '700. In del 1795 la Lituània la passa deent in de la Rüssia.
In del 1918, ucüpada daj tudesch, la se declara indipendeent; la sò indipendenza la narà inaanz fin al 1940 quaand, insema cunt tütt i paees del Baltich, la vègn incurpurada in de l'Üniun Suvietica. Dal 1941 al 1944 gh'è la guèra cunt i tudesch naziist, ca ga mazzen 200.000 gjüdee.
In del 1990 ul parlameent al declara l'indipendenza, recugnussüda però dumé l'ann dopu; la Lituània l'è nada inaanz in sü la strada de la demucrazìa, fin a entrà (1/5/2004) in de la NATO e in de l'Üniun Eurupea.
Pupulazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pupulazziun litüana l'è custitüida per circa ul 85% da litüaan etnich, ca parlen la lengua litüana, vüna dii dü leench ammò viff de la famèja indueurupea baltica. Sta percentüaal inscì vòlta la vègn dal fatt che, anca suta ul dumini suvietich, la Lituània l'è semper stada una repüblica tradizziunalista, puch indüstrializada e che l'è stada per quest minga invasa daj rüss.
I rüss a cunten per ul 6% cumplesiff, prevalentemeent in dii citaa graant e cunt una curiusitaa: a inn ul 55% in de la citaa de Visaginas.
I pulacch a inn circa ul 6,5%, cuncentraa in dii regjun de südest.
Ul muvimeent natüraal de la pupulazziun l'è, daj primm ann '90, in negatiif; la pupulazziun ürbana l'è uramaj ul 70% del tutaal, per ul gròss deent in dii citaa püssee gròss (Vilnius, Kaunas, Klaipeda, Panevėžys, Šiauliai).
Tel chì i nomm dal Paees in di lenguf mia üficiaj.
- Pulacch: Litwa, Republika Litewska
- Samugitan: Lietova (ul Samugitan l'è un dialett del Litüan)
- Rüss: Litva, Litovskaja Respublika (ЛиTBa, ЛиToBckaя Pecпyблиka)
Ecunumìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Lituània, cumé tütt i paees de l'ex Üniun Suvietica, g'ann vüü de afruntà ul pasacc tra l'ecunumìa sucjalista del periud suvietich e quèla del liber mercaa de dopu l'indipendenza; chel pasacc chì l'a purtaa dii gross prubleem (inflazziun, croll del PIL), ma ul prucess de liberalizazziun de l'ecunumìa al s'è maj fermaa.
Fin al 1945 la Lituània l'era un paees c'al scampava de agricultüra e alevameent; al dì d'incöö dumé ul 7% del PIL al vègn da chì.
I cultüür inn quii carateristich dii paees nordich: furmeent, barbabietuul, linu, pòmm de tèra, oorz; i bèsti püssee alevaa a inn purcèj e vacch.
Da nutà la pesca (merlüzz).
L'indüstria l'è praticameent nassüda dopu ul 1945, cunt i suvietich, ca g'ann metüü in pé stabilimeent metalürgich, chimich, mecanich. La strutüra indüstriaal l'è restada un pu' ferma dal periut suvietich, e inscì la Lituània l'è minga buna de cumpeet cunt i indüstri ucidentaj; una bela part del sò trafic cumercjaal al va de cunseguenza ammò inver la Rüssia, cumé in del periud suvietich.
Ul setuur terziari l'è dree a svilüpass: l'è impurtaant ul pòrt de Klaipeda, cunt la sò zòna ecunomica libera.
Article by Rubén Berríos Martínez, THE WASHINGTON POST, Washington, D.C., May 23, 1990 / 05-23-1990
Urganizaziun pulitica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Lituania (nom ufizial: Lietuvos Respublika) a l'è una repüblica.
Ul president a l'è ul Valdas Adamkus (dal 2004).
Ul Prim Ministar a l'è ul Andrius Kubilius (dal 2008).


text:
Il president communal da Mon, Daniel Albertin, candidescha per il post dal presidi communal da la nova vischnanca fusiunada Albula/Alvra, quai rapporta l'Agentura da novitads rumantscha ANR.
dapli Daniel Albertin vul daventar l'emprim president communal
Ils chantuns Lucerna e Zug dovran dapli plaz per requirents d'asil ed han perquai decis plans d'urgenza.
dapli Vischnancas ston crear plazs per requirents d'asil
La chanceliera tudestga Angela Merkel reproscha a la Russia da vulair midar cun forza ils cunfins ucranais. Entant saja cler ch'il conflict en l'Ucraina na saja betg in conflict intern, mabain in tranter l'Ucraina e la Russia, ha ditg Merkel...
dapli Merkel sa drizza cun pleds clers a la Russia
-
Il ballapedist da la squadra naziunala columbiana, Radamel Falcao, stat tenor rapports da medias curt avant ina midada tar Manchester United.
dapli Manchenster United empresta Radamel Falcao
-
Il nov trenader dal club da ballape da Bienna sa numna Jean-Michel Aeby. Il Genevrin da 48 onns, ch'è stà trenader da Servette enfin l'avrigl 2014, succeda a Hans-Peter Zaugg.
dapli Jean-Michel Aeby è nov trenader dal FC Bienna
-
L'anteriur chavaltgader grischun Hans Möhr è mort en la vegliadetgna da 98 onns a Turitg. Il Grischun è sa participà als gieus olimpics il 1960 a Roma ed il 1964 a Tokio. Cun l'equipa svizra ha el manchentà il 1964 sco novavels il diplom olimpic....
dapli Hans Möhr è mort cun 98 onns
-
Belinda Bencic stat per l'emprima giada en in quartfinal d'in turnier da Grand Slam. La giuvna svizra ha gudagnà l'otgavel final da l'US Open cunter la Serba Jelena Jankovic en dus sets cun 7:6 e 6:3. En il quartfinal frunta Bencic sin la chinaisa...
dapli Bencic cuntanscha quartfinal da l'US Open


text:
Canton Uri
El Canton Uri l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera. L'è sitüàt endèla part central del paés, e l'è giü dei quàte Waldstätte (cantù forestài). Uri l'è 'na regiù alpìna con tacc ghiaciài e pàscoi alpì, streersàda del fiöm Reuss, che 'l vé zó del Masìcio del San Gotàrt e 'l se sböta 'ndèl lach dei Quàter Cantù de le bànde de Flüelen. La lèngua piö parlàda l'è 'l todèsch e la popolasiù l'è de presapóch 35.000 abitàncc. La capitàl del cantù l'è la cità de Altdorf.
Endèl an 1291, ensèma al Canton Svit e al Canton Untervald — co la firma de la Lètera de Aleànza (ciamàcc apò Bundesbrief o Pat del Grütli) — el g'ha fondàt la lega che g'ha custitüìt el nùcleo uriginàre de la Confederasiù Elvética.


text: 1Rü wüxi ga ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu rü Ngechuchu rü norü ngúexü̃gümaã trigunecügu nixũ. Rü nataiyae ga norü ngúexü̃gü, rü yemaca̱x inaxĩãcüma yoxocüne triguta nicãũẽtanü, rü inayangṍẽtanü. 2Rü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga Parichéugü rü ñanagürügü Ngechuchuxü̃: —Dücax i curü ngúexü̃gü rü chixexü̃ naxüe. Erü ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu napuracüe, rü nachu̱xu nixĩ i ngẽma —ñanagürügü. 3Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —¿Taguma e̱xna poperawa nüxü̃ pedau ga ṯacü na naxüxü̃ ga nuxcümaü̃cü ga ãẽ̱xgacü ga Dabí ga yexguma nataiya̱xgu ga nüma rü natanüxü̃gü? 4—Rü Tupanapatagu naxücu rü nanangõ̱x ga yema pãũ ga üünexü̃ ga Dabíca̱x rü natanüxü̃güca̱x chu̱xuxü̃ ga na nangõ̱xgüãxü̃. Yerü paigüca̱xicatama nixĩ ga yema pãũ. 5—Rü pemax, Pa Parichéugüx ¿taguma e̱xna nawa pengúe ga yema ore ga mugüpanegu Moĩché ümatüxü̃ ga ñaxü̃ rü marü name i paigü rü ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu napuracüe i tupauca ya taxü̃newa? Rü ngẽma rü tama wüxi i pecadu nixĩ naxca̱x i ngẽma paigü. 6—Natürü pemaã nüxü̃ chixu rü nuã petanüwa nangẽxma i wüxi i duü̃xü̃ i tupauca ya taxü̃neãrü yexera ixĩxü̃ i Tupanape̱xewa. 7—Natürü pema rü tama nüxü̃ pecua̱x i ñuxũ ñaxü̃chiga nixĩ i ngẽma Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ i ñaxü̃: “Choma rü tama chanaxwa̱xe i chauxca̱x peyama̱x i carnerugü, natürü chanaxwa̱xe i togü pexü̃́ nangechaü̃tümüü̃gü”, ñaxü̃. Rü ngẽxguma chi meã nüxü̃ pecua̱xgügu i ngẽma ore, rü tãũ chima chixri nachiga pidexagü i ñaã chorü ngúexü̃gü i taxuü̃ma i chixexü̃ ügüxü̃ i Tupanape̱xewa. 8—Rü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü aixcüma ngü̃xchigaarü yora chixĩ —ñanagürü ga Ngechuchu. 9Rü yexguma yema nachicawa ínaxũũxgu ga Ngechuchu, rü guma ĩãneãrü ngutaque̱xepataü̃gu naxücu. 10Rü yéma nayexma ga wüxi ga yatü ga norü wüxichacüüwa yumécü. Rü nümagü ga Parichéugü rü naxca̱x nadaugü ga ñuxãcü norü ãẽ̱xgacügüxü̃tawa Ngechuchuxü̃ na ínaxuaxü̃güxü̃. Rü yemaca̱x Ngechuchuna nacagüe, rü ñanagürügü: —¿Namexü̃ yiĩxü̃ na texé naxca̱x yataanexẽẽxü̃ i wüxi i ḏaawexü̃ i ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu? —ñanagürügü. 11Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —¿Texé i petanüwa rü ngẽxguma chi ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu wüxi i perü carneru puchugu nguxgu, rü taux e̱xna i ngẽxgumatama ípeyadaugüxü̃ rü ípenatúãchixü̃ woo ngü̃xchigaarü ngunexü̃ yixĩgu? 12—Natürü Tupanape̱xewa rü wüxi i duü̃xü̃ rü poraãcüxüchima wüxi i carneruarü yexera nixĩ. Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i mexü̃ taxü i woo ngü̃xchigaarü ngunexü̃ yixĩgu —ñanagürü. 13Rü ñu̱xũchi ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga guma yatü ga yumécü: —¡Iyarüwe̱xãchime̱xẽ! —ñanagürü. Rü guma yatü rü inayarüwe̱xãchime̱xẽ, rü yexgumatama narümeme̱x, rü naĩ ga naxme̱x ga mexü̃nerüü̃ nixĩ. 14Rü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga Parichéugü, rü ínachoxü̃ ga yéma. Rü inanaxügüe na naxca̱x nadaugüxü̃ ga ñuxãcü tá na Ngechuchuxü̃ yama̱xgüxü̃. 15Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ cuáchigagu na Parichéugü na yama̱xgüchaü̃xü̃, rü ínaxũxũ ga guma ĩãnewa. Rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü nawe narüxĩ. Rü nüma ga Ngechuchu rü nanameẽxẽẽ ga guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 16Rü duü̃xü̃güna naxãga na tama nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x na texe na yiĩxü̃ ga nümax. 17Rü yemaãcü nanaxü ga Ngechuchu na yanguxẽẽãxü̃ca̱x ga yema ore ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ichaía nüxü̃ ixuxü̃ ga ñaxü̃: 18“Daa nixĩ ya chorü duü̃xü̃ ya chomatama nüxü̃ chaxunetacü rü nüxü̃ changechaü̃cü rü namaã chataãẽxü̃chicü. Rü Chauãẽ i Üünexü̃ rü nüxna tá chanamu. Rü nüma tá guxü̃ i duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃maã nüxü̃ nixu i ore i mexü̃ i aixcüma ixĩxü̃. 19Rü tagutáma ngextá texémaã niporagacüü rü taxúemaãtáma ngextá nipura. Rü tagutáma texé ĩãneãrü cayegüwa nüxü̃ taxĩnü na natagaxü̃. 20Rü nüma rü tãũtáma nanadai i ngẽma duü̃xü̃gü i norü õwa turaexü̃, rü tãũtáma inayanaxoxẽẽ i ngẽma duü̃xü̃gü i írarüwatama yaxõgüxü̃. Rü ngẽmaãcü tá nixĩ ñu̱xmatáta guxü̃ i naãnewa nangu i ngẽma norü ore i aixcüma ixĩxü̃. 21Rü guxü̃ i duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃ rü tá naxca̱x naxĩ na ngẽmaãcü naxü̃tawa nayauxgüãxü̃ca̱x i norü maxü̃ i taguma gúxü̃”, ñanagürü ga Ichaía. 22Rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga wüxi ga yatü ga ṉg̱oxoã́cü ga ngexetücü rü tama idexacü. Rü Ngechuchu nanamexẽẽ. Rü guma yatü rü yexgumatama nidauchi rü nidexa. 23Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü ga yexguma yemaxü̃ nadaugügu. Rü ñanagürügü: —¿Taux e̱xna daa yiĩxü̃ ya Dabí nane ya Cristu? —ñanagürügü. 24Natürü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga Parichéugü, rü ñanagürügü: —Ñaã yatü i Ngechuchu, rü ṉg̱oxogünatü i Bechebúarü poramaã nixĩ i ínawoxü̃ãxü̃ i ṉg̱oxogü —ñanagürügü. 25Natürü nüma ga Ngechuchu rü nüxü̃ nacua̱xama ga ṯacügu na naxĩnüẽxü̃. Rü yemaca̱x ñanagürü nüxü̃: —Ngẽxguma chi wüxi i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü nügü itoyegu rü nügütanüwa chitama nügü nadaixgu, rü nügü chitama nagu̱xẽẽ. Rü ngẽxguma chi wüxi ya ĩãnecü̱̃ã̱x rü e̱xna wüxi ya ĩcü̱̃ã̱x nügümaã nuẽẽchagu rü nügü nadaixgu, rü nügü chitama nagu̱xẽẽ. 26—Rü ngẽxguma chi Bechebú nügütama íta̱xüchigu rü nügütama yama̱xgu, ¿rü ñuxãcü chi ãẽ̱xgacüecha yiĩxü̃? 27—Rü pemax, Pa Parichéugüx, rü choxü̃ pixuxgu rü Bechebúarü poramaã íchanawoxü̃ i ṉg̱oxogü. Natürü ngẽxguma chi Bechebúarü poramaã íchanawoü̃xgu i ṉg̱oxogü, ¿rü texéarü poramaã nixĩ i perü ngúexü̃gü rü ínawoxü̃ãxü̃ i ṉg̱oxogü? Rü dücax, rü ngẽma perü ngúexü̃gütama nixĩ i pexca̱x nango̱xẽẽxü̃ na ípetüexü̃. 28—Natürü pemaã nüxü̃ chixu rü aixcüma Tupanaãẽ i Üünexü̃ãrü poramaã nixĩ i íchanawoxü̃xü̃ i ṉg̱oxogü. Rü ngẽmawa pexü̃ nüxü̃ chacua̱xẽẽ na marü núma petanüwa nanguxü̃ ya Tupana, na perü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ca̱x. 29—¿Rü ñuxãcü texé wüxi ya yatü ya poracüpatagu taxücu na tanapuxü̃xü̃ca̱x i norü ngẽmaxü̃gü, ega tama tayana̱ĩ̱xiragu i noxrix? Rü ngẽxguma tayana̱ĩ̱xiraguxicatama nixĩ i nüxna tanapuxü̃xü̃ i norü ngẽmaxü̃gü ya yima yatü ya poracü. 30—Rü yíxema tama choxü̃ ngechaü̃xẽ rü chauxchi taxai. Rü yíxema tama choxü̃ rüngü̃xẽẽ́xẽ na Tupanaca̱x tananutaque̱xexü̃ i duü̃xü̃gü rü chauxchawa tanangianexẽẽ. 31—Rü ngẽmaca̱x pemaã nüxü̃ chixu rü Tupana tá nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i guxü̃ma i pecadugü i duü̃xü̃gü ügüxü̃ rü guxü̃ma i norü dexagü i chixexü̃. Natürü yíxema Tupanaãẽ i Üünexü̃maã ṯacü ixugüxe, rü Tupana rü tagutáma tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i ngẽma chixexü̃. 32—Rü guxãma ya texé ya ṯacü chomaã ixugüxe rü Tupana tá tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i ngẽma. Natürü texé ya Tupanaãẽ i Üünexü̃maã ṯacü ixugüxe, rü Tupana rü tagutáma tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i ngẽma, rü bai i ñoma i naãnewa, rü bai i daxũguxü̃ i naãnewa. 33—Rü ngẽxguma wüxi i nanetü rü namexgu, rü norü o rü ta name. Natürü ngẽxguma wüxi i nanetü rü nachixe̱xgu, rü norü o rü ta nachixe. Rü wüxi i nanetü rü norü owa nixĩ i nüxü̃ icuáxü̃ ngoxi name rü e̱xna tama. 34—Pa Ãxtapearü Duü̃xü̃güx, ¿ñuxãcü i mexü̃ i orexü̃ pixuxü̃ ega pematama rü pichixecümagu? Erü ngẽma ore i pea̱xmaã nüxü̃ pixuxü̃ rü peãẽwa nixĩ i ne naxũxü̃. 35—Wüxi ya mecü ya yatü rü mexü̃ i orexü̃ nixu, erü naãẽwa rü aixcüma mexü̃gu narüxĩnü. Natürü wüxi i yatü i chixecümaxü̃ rü chixexü̃ i orexü̃ nixu, erü naãẽwa rü chixexü̃gu narüxĩnü. 36—Rü choma pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽma ngunexü̃ i nagu nagúxü̃ i naãne, rü Tupana rü tá nüxna naca i guxü̃ i duü̃xü̃gü naxca̱x i guxü̃ma i ore i chixexü̃ i nüxü̃ yaxuxü̃ i ñoma i naãnewa. 37—Erü ngẽma curü dexagüwa rü Tupana tá cuxü̃ nangugü, rü tá cumaã nüxü̃ nixu ngoxita cume i nape̱xewa rü e̱xna tama —ñanagürü ga Ngechuchu. 38Rü yexguma rü ñuxre ga Parichéugü rü Yudíugüarü ngúexẽẽruü̃gü ga ore ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü ñanagürügü Ngechuchuxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, cuxü̃ tadauxchaü̃ na cunaxüxü̃ i wüxi i cua̱xruü̃ i mexü̃ i Tupanaãrü poramaã cuxüxü̃ —ñanagürügü. 39Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Ñaã duü̃xü̃gü i chixecümagüxü̃ rü tama yaxõgüxü̃ rü naxca̱x ínacagü i wüxi i cua̱xruü̃ i mexü̃ i Tupanaãrü poramaã üxü̃. Natürü yema cua̱xruü̃ ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Yonáxü̃ ngupetüxü̃xü̃xĩca tátama nadaugü. Rü taxuü̃táma i to i cua̱xruü̃ nüxü̃ tadauxẽẽ i ñaã duü̃xü̃gü. 40—Rü yexgumarüü̃ ga Yoná ga tomaẽ̱xpü̱x ga ngunexü̃ rü tomaẽ̱xpü̱x ga chütaxü̃ choxni ga taxü̃ ga bayenaãnüwa na nayexmaxü̃ rü wenaxãrü na nangóxü̃, rü ngẽxgumarüü̃ tá ta nixĩ i choma i tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃ rü tomaẽ̱xpü̱x i chütaxü̃ i chatáxü̃wa changẽxmaxü̃. Natürü wena táxarü chango̱x. 41—Rü ngẽxguma naãneãrü gu̱xgu rü Tupana rü ñaã duü̃xü̃güna nacaxgu i norü pecaduchiga, rü nuxcümaü̃güxü̃ ga Nínibecü̱̃ã̱x ga duü̃xü̃gü rü tá inachigü. Rü Tupanape̱xewa tá ínanaxuaxü̃gü i ñaã duü̃xü̃gü i ñu̱xma maxẽxü̃. Yerü nümagü ga Nínibecü̱̃ã̱x rü nüxü̃ narüxoe ga nacümagü ga chixexü̃ ga yexguma Yoná namaã nüxü̃ ixuxgu ga Tupanaãrü ore. Natürü ñu̱xma nuã petanüwa nangẽxma i wüxi i Yonáãrü yexera ixĩxü̃. 42—Rü ngẽxguma naãneãrü gu̱xgu rü Tupana rü ñaã duü̃xü̃güna nacaxgu i norü pecaduchiga, rü ngĩma ga nuxcümaü̃cü ga Chabaaneãrü ãẽ̱xgacü rü tá iichi. Rü tá íinaxuaxü̃ i ñaã duü̃xü̃gü i ñu̱xma maxẽxü̃. Yerü ngĩma rü yaxü̃waxüchi ne ixũ na ãẽ̱xgacü ga Charumóũxü̃ naxĩnüxü̃ca̱x ga ñuxãcü poraãcü nüxü̃ na nacua̱xüchixü̃. Natürü ñu̱xma nuã petanüwa nangẽxma i wüxi i Charumóũãrü yexera ixĩxü̃. 43—Rü ngẽxguma wüxi i ṉg̱oxo rü wüxi ya yatüwa ínaxũũxgu, rü dauxchitawa i ngextá taxúema íxãpataxü̃wa rü nu ne nanaxũmare. Rü naxca̱x nadau na ngexta na nangü̃xü̃ca̱x. Rü ngẽxguma taxuxguma nüxü̃ iyangauxgu na ngexta nangü̃ẽ́gaxü̃, rü nagu narüxĩnü na wena nataeguxü̃ naxca̱x ya yima yatü ga noxri nawa ínaxũxũchirécü. Rü ngẽxguma nataegugu, rü nüxü̃ inayangau ya yima yatü na wüxi ya ĩ ya ngẽãcúne rü mexẽẽ́ne rü meã nabixichinerüü̃ na yiĩxü̃. 45—Rü ngẽma ṉg̱oxo rü ínixũ rü naxca̱x nayadau i to i 7 i ṉg̱oxogü i norü yexera i chixexü̃. Rü guxü̃ma i ngẽma rü yima yatügu nayachocu, rü ngẽxma naxãchiü̃gü. Rü ngẽxguma ya yima yatü rü noxriarü yexera nachixe. Rü ngẽxgumarüü̃ tá ta nüxü̃ naxüpetü i ñaã duü̃xü̃gü i chixecümagüxü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 46Rü yexguma duü̃xü̃gümaã íyadexayane ga Ngechuchu, rü yéma tangu ga naẽ rü naẽneẽgü. Rü ĩpataarü düxétügu tarücho, rü Ngechuchumaã tidexagüchaü̃. 47Rü wüxi ga duü̃xü̃ Ngechuchumaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü: —Yéa düxétüwa tangẽxma ya cue rü cueneẽgü, rü cumaã tidexagüchaü̃ —ñanagürü nüxü̃. 48Natürü Ngechuchu nanangãxü̃ ga yema duü̃xü̃ ga namaã nüxü̃ ixuxü̃ ga yema ore, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Texé tixĩ ya chaue? ¿Rü texé tixĩ ya chaueneẽgü? —ñanagürü. 49Rü yexguma ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃güxü̃ naxuneta, rü ñanagürü: —Dücax, daxe tixĩ ya chaue, rü daagü nixĩ ya chaueneẽgü. 50—Erü guxãma ya texé ya naxǘxe i Chaunatüarü ngúchaü̃, rü yíxema tixĩ ya chaueneẽ rü chaueya̱x rü chaue —ñanagürü ga Ngechuchu.