text:
Train, RER and subway stations Milan
car park Gare Porta Vittoria Milan
car park Gare de Cardona Milan
car park Gare de Garibaldi Milan
car park Gare de Lambrate Milan
car park Gare de Milan Central Milan
car park Gare de Porta Genova Milan
car park Gare de Rogoredo Milan
car park Giambologna Milan
car park Metro Abbiategrasso Milan
car park Metro Affori Centro Milan
car park Metro Affori FNM Milan
car park Metro Amendola Milan
car park Metro Assago Milanofiori Nord Milan
car park Metro Bande Nere Milan
car park Metro Bicocca Milan
car park Metro Bignami Milan
car park Metro Bisceglie Milan
car park Metro Bonola Milan
car park Metro Brenta Milan
car park Metro Buonarroti Milan
car park Metro Ca' Granda Milan
car park Metro Cadorna FN Milan
car park Metro Caiazzo Milan
car park Metro Cairoli Milan
car park Metro Cascina Gobba Milan
car park Metro Centrale Milan
car park Metro Cimiano Milan
car park Metro Comasina Milan
car park Metro Conciliazione Milan
car park Metro Cordusio Milan
car park Metro Corvetto Milan
car park Metro Crescenzago Milan
car park Metro De Angeli Milan
car park Metro Dergano Milan
car park Metro Duomo Milan
car park Metro Famagosta Milan
car park Metro Gambara Milan
car park Metro Garibaldi Milan
car park Metro Gessate Milan
car park Metro Gioia Milan
car park Metro Gorla Milan
car park Metro Inganni Milan
car park Metro Isola Milan
car park Metro Itria Milan
car park Metro Lambrate FS Milan
car park Metro Lampugnano Milan
car park Metro Lanza Milan
car park Metro Lima Milan
car park Metro Lodi Tibb Milan
car park Metro Loreto Milan
car park Metro Lotto Fieramilanocity Milan
car park Metro Maciachini Milan
car park Metro Marche Milan
car park Metro Missori Milan
car park Metro Molino Dorino Milan
car park Metro Montenapoleone Milan
car park Metro Moscova Milan
car park Metro Pagano Milan
car park Metro Palestro Milan
car park Metro Pasteur Milan
car park Metro Piola Milan
car park Metro Ponale Milan
car park Metro Porta Genova FS Milan
car park Metro Porta Romana Milan
car park Metro Porta Venezia Milan
car park Metro Porto di Mare Milan
car park Metro Precotto Milan
car park Metro Primaticcio Milan
car park Metro QT8 Milan
car park Metro Repubblica Milan
car park Metro Rogoredo Milan
car park Metro Romolo Milan
car park Metro Rovereto Milan
car park Metro San Agostino Milan
car park Metro San Ambrogio Milan
car park Metro San Babila Milan
car park Metro San Donato Milan
car park Metro San Leonardo Milan
car park Metro Sondrio Milan
car park Metro Turati Milan
car park Metro Turro Milan
car park Metro Udine Milan
car park Metro Uruguay Milan
car park Metro Villa san Giovanni Milan
car park Metro Wagner Milan
car park Metro Zara Milan
car park Métro Cadorna FN M2 Milan
car park Métro Cenisio Milan
car park Métro Crocetta Milan
car park Métro Duomo M3 Milan
car park Métro Gerusalemme Milan
car park Métro Istria Milan
car park Métro Lotto M5 Milan
car park Métro Monumentale Milan
car park Métro Portello Milan
car park Métro San Siro Ippodromo Milan
car park Métro San Siro Stadio Milan
car park Métro Segesta Milan
car park P.ta Romana M3 Milan
car park P.ta Venezia M1 Milan
car park P.za Tricolore Milan
car park P.zza Cinque Giornate Milan
car park Porta Genova M2 Milan
car park Porta Lodovica Milan
car park Repubblica M3 Milan
car park Tram Agrippa Milan
car park Tram Arcimboldi Ateneo Nuovo Milan
car park Tram Arco Della Pace Milan
car park Tram Arena Milan
car park Tram Bausan Milan
car park Tram Bicocca M5 Milan
car park Tram Bignami M5 Milan
car park Tram Ca' Granda M5 Milan
car park Tram Cadorna M1-M2 Milan
car park Tram Caiazzo M2 Milan
car park Tram Cairoli M1 Milan
car park Tram Carrobbio Milan
car park Tram Cascina California Milan
car park Tram Castelbarco Milan
car park Tram Certosa S Milan
car park Tram Colonne Di S. Lorenzo Milan
car park Tram Conciliazione M1 Milan
car park Tram Cordusio M1 Milan
car park Tram Corso Colombo Piazzale Cantore Milan
car park Tram Corso Genova Via Ariberto Milan
car park Tram Corso Italia Via Lusardi Milan
car park Tram Corso Italia Via S. Sofia Milan
car park Tram Corso Magenta Via Nirone Milan
car park Tram Corso Porta Romana Via S. Sofia Milan
car park Tram Corso Porta Vigentina Milan
car park Tram Corso Porta Vittoria (Camera Del Lavoro) Milan
car park Tram Corso S. Gottardo Via Lagrange Milan
car park Tram Corso Sempione Via Arona Milan
car park Tram Corso Sempione Via E. Filiberto Milan
car park Tram Corso Sempione Via Procaccini Milan
car park Tram Corso Sempione Via Villasanta Milan
car park Tram Corso Vercelli Largo Settimio Severo Milan
car park Tram Corso Vercelli Via Cherubini Milan
car park Tram Crocetta M3 Milan
car park Tram De Angeli M1 Milan
car park Tram Domodossola FN M5 Milan
car park Tram Duomo M1 M3 Milan
car park Tram Foro Buonaparte Via Ricasoli Milan
car park Tram G. Da Cermenate Milan
car park Tram Girola Milan
car park Tram Gratosoglio Milan
car park Tram Greco Milan
car park Tram Greco Rovereto Milan
car park Tram Istria M5 Milan
car park Tram Lancetti Milan
car park Tram Lanza m2 Milan
car park Tram Largo Augusto Milan
car park Tram Largo Boccioni Milan
car park Tram Largo D'Ancona Milan
car park Tram Largo Gelsomini Largo Giambellino Milan
car park Tram Largo Mahler Milan
car park Tram Largo Quinto Alpini Milan
car park Tram Lorenteggio Milan
car park Tram Maciachini M3 Milan
car park Tram Marche M5 Milan
car park Tram Medeghino Milan
car park Tram Missori M3 Milan
car park Tram Monte Grappa - Rosales Milan
car park Tram Montenapoleone M3 Milan
car park Tram Niguarda (Parco Nord) Milan
car park Tram Niguarda Centro Milan
car park Tram Niguarda Nord Milan
car park Tram Nizza Milan
car park Tram Ortica Milan
car park Tram Ospedale Maggiore (Niguarda) Milan
car park Tram P.le Cim.monumentale Via Bramante Milan
car park Tram Palazzo Di Giustizia Milan
car park Tram Pezzotti Milan
car park Tram Piazza Abbiategrasso M2 Milan
car park Tram Piazza Adelaide Di Savoia Milan
car park Tram Piazza Ascoli Milan
car park Tram Piazza Aspari Milan
car park Tram Piazza Axum (Stadio Meazza) Milan
car park Tram Piazza Caneva Milan
car park Tram Piazza Carbonari Milan
car park Tram Piazza Carlo Erba Milan
car park Tram Piazza Cavour Milan
car park Tram Piazza Cincinnato Milan
car park Tram Piazza Diocleziano Milan
car park Tram Piazza Esquilino Milan
car park Tram Piazza Ferravilla Milan
car park Tram Piazza Firenze Milan
car park Tram Piazza Fontana Milan
car park Tram Piazza Gramsci Milan
car park Tram Piazza Lega Lombarda Milan
car park Tram Piazza Leonardo Da Vinci (Politecnico) Milan
car park Tram Piazza M.Te Falterona Milan
car park Tram Piazza Morbegno Milan
car park Tram Piazza Otto Novembre Milan
car park Tram Piazza Ovidio Milan
car park Tram Piazza Piemonte Milan
car park Tram Piazza Prealpi Milan
car park Tram Piazza Resistenza Partigiana Milan
car park Tram Piazza S. Eustorgio Milan
car park Tram Piazza Salgari Milan
car park Tram Piazza San Gioachimo Milan
car park Tram Piazza Sei Febbraio Milan
car park Tram Piazza Ventiquattro Maggio Milan
car park Tram Piazza Virgilio Milan
car park Tram Piazzale Accursio Milan
car park Tram Piazzale Aquileia Milan
car park Tram Piazzale Baiamonti Milan
car park Tram Piazzale Baracca Milan
car park Tram Piazzale Brescia (Osp. San Luca) Milan
car park Tram Piazzale Cacciatori Delle Alpi Milan
car park Tram Piazzale Cantore Milan
car park Tram Piazzale Cimitero Maggiore Milan
car park Tram Piazzale Cuoco Milan
car park Tram Piazzale Lagosta Milan
car park Tram Piazzale Negrelli Milan
car park Tram Piazzale Nigra Milan
car park Tram Piazzale Principessa Clotilde (Osp. Fatebenefratelli) Milan
car park Tram Piazzale Santorre Di Santarosa Milan
car park Tram Plaza Del Rosario Milan
car park Tram Plaza Napoli Milan
car park Tram Plazza Castelli Milan
car park Tram Ponale M5 Milan
car park Tram Ponte Delle Milizie Milan
car park Tram Porta Venezia Viale Tunisia Milan
car park Tram Rimembranze Di Lambrate Milan
car park Tram Ripa Di Porta Ticinese Via D'adda Milan
car park Tram Ripa Di Porta Ticinese Via Lombardini Milan
car park Tram Roserio (Ospedale Sacco) Milan
car park Tram San Cristoforo Fs Milan
car park Tram San Siro Ippodromo M5 Milan
car park Tram San Siro Stadio M5 Milan
car park Tram Santa Maria Delle Grazie Milan
car park Tram Segesta M5 Milan
car park Tram Stazione Centrale M2 M3 Milan
car park Tram Stazione Centrale Piazza Duca d'Aosta M2 M3 Milan
car park Tram Stazione Centrale Via Tonale Milan
car park Tram Stazione Garibaldi M2 M5 Milan
car park Tram Stazione Lambrate M2 Milan
car park Tram Teatro Alla Scala Milan
car park Tram Tibaldi Milan
car park Tram Turati M3 Milan
car park Tram Universita Bicocca Scienza Milan
car park Tram Valassina Milan
car park Tram Via Amadeo Via S. Benigno Milan
car park Tram Via Ariosto Milan
car park Tram Via Bartolini Viale M.Te Ceneri Milan
car park Tram Via Bassini Via Golgi Milan
car park Tram Via Bassini Via Ponzio Milan
car park Tram Via Beato Angelico Via Aselli Milan
car park Tram Via Beato Angelico Via Colombo Milan
car park Tram Via Bergamo Milan
car park Tram Via Bernina Milan
car park Tram Via Bixio Milan
car park Tram Via Bramante Via Giannone Milan
car park Tram Via Bramante Via Sarpi Milan
car park Tram Via Brunelleschi Milan
car park Tram Via C. Marcello (Villapizzone) Milan
car park Tram Via C. Marcello Via Grugnola Milan
car park Tram Via C. Marcello Via M. Altissimo Milan
car park Tram Via Cadore Via Bergamo Milan
car park Tram Via Cenisio Via Induno Milan
car park Tram Via Cenisio Via Messina Milan
car park Tram Via Comelico Milan
car park Tram Via Cusani Milan
car park Tram Via Da Panicale Milan
car park Tram Via Dei Missaglia (Isola Anita) Milan
car park Tram Via Dei Missaglia (Scuola Santarosa) Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via Baroni Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via Boifava Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via De Ruggiero Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via Feraboli Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via S. Abbondio Milan
car park Tram Via Dei Missaglia Via Saponaro Milan
car park Tram Via Del Turchino Via Maspero Milan
car park Tram Via Dolci Via Ricciarelli Milan
car park Tram Via Farini Via Alserio Milan
car park Tram Via Farini Via Ferrari Milan
car park Tram Via Farini Via Valtellina Milan
car park Tram Via Farini Viale Stelvio Milan
car park Tram Via Faruffini Via Correggio Milan
car park Tram Via Filzi Via Adda Milan
car park Tram Via Filzi Via Galvani Milan
car park Tram Via Filzi Via Pirelli Milan
car park Tram Via Giambellino Via Curio Dentato Milan
car park Tram Via Giambellino Via Odazio Milan
car park Tram Via Giambellino Via Sanniti Milan
car park Tram Via Giambellino Via Tolstoj Milan
car park Tram Via Giambellino Via Vignoli Milan
car park Tram Via Gonin Via Giordani Milan
car park Tram Via Grassi Milan
car park Tram Via Grossi Milan
car park Tram Via Imbriani Via Scalvini Milan
car park Tram Via Lamarmora Milan
car park Tram Via Lamarmora Via Commenda Milan
car park Tram Via Larga Milan
car park Tram Via Lodovico Il Moro Cavalcavia Don Milani Milan
car park Tram Via Lodovico Il Moro Via Guintellino Milan
car park Tram Via Lodovico Il Moro Via Pestalozzi Milan
car park Tram Via Lodovico Il Moro, 25 Milan
car park Tram Via Mac Mahon Via Artieri Milan
car park Tram Via Mac Mahon Via Bramantino Milan
car park Tram Via Mambretti Milan
car park Tram Via Manzoni Via Pisoni Milan
car park Tram Via Marco Bruto Milan
car park Tram Via Mecenate Via Fantoli Milan
car park Tram Via Mecenate Via Maderna Milan
car park Tram Via Mecenate Via Quintiliano Milan
car park Tram Via Mecenate Via Zante Milan
car park Tram Via Mecenate, 77 Milan
car park Tram Via Meda Via Spaventa Milan
car park Tram Via Meravigli Milan
car park Tram Via Monte Velino Milan
car park Tram Via Montegani Via Neera Milan
car park Tram Via Montegani Via Palmieri Milan
car park Tram Via Montegani Viale Da Cermenate Milan
car park Tram Via Montevideo Milan
car park Tram Via Monti Via Savoia Cavalleria Milan
car park Tram Via Pagano Via Canova Milan
car park Tram Via Pascoli Piazza Leonardo Da Vinci Milan
car park Tram Via Porro Lambertenghi Milan
car park Tram Via Pulci Viale Sarca Milan
car park Tram Via Repetti Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Barletta Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Bellezza Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Chopin Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Lorenzini Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Noto Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Quaranta Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Serio Milan
car park Tram Via Ripamonti Via Val Di Sole Milan
car park Tram Via Ripamonti Via dell'Assunta Milan
car park Tram Via Rosales Milan
car park Tram Via Settembrini Milan
car park Tram Via Solari Via Stendhal Milan
car park Tram Via Tito Livio Milan
car park Tram Via Torino Via Palla Milan
car park Tram Via Torino Via Santa Maria Valle Milan
car park Tram Via Ugo Bassi Milan
car park Tram Via Valenza Alzaia Nav. Grande Milan
car park Tram Via Valvassori Peroni Milan
car park Tram Via Varsavia Via M.Te Velino Milan
car park Tram Via Venini Via Sauli Milan
car park Tram Via Venti Settembre Milan
car park Tram Via Vitruvio Milan
car park Tram Viale Boezio Milan
car park Tram Viale Brianza Milan
car park Tram Viale Ca' Granda Via Cherasco Milan
car park Tram Viale Ca' Granda Via Val Furva Milan
car park Tram Viale Ca' Granda Viale Suzzani Milan
car park Tram Viale Campania Viale Corsica Milan
car park Tram Viale Certosa (Cimitero Maggiore) Milan
car park Tram Viale Certosa Via Casella Milan
car park Tram Viale Certosa Via Cormons Milan
car park Tram Viale Certosa Via Giannini Milan
car park Tram Viale Certosa Via Giorgini Milan
car park Tram Viale Certosa Via Gradisca Milan
car park Tram Viale Certosa Via Tibullo Milan
car park Tram Viale Certosa Viale Serra Milan
car park Tram Viale Coni Zugna Via Foppa Milan
car park Tram Viale Coni Zugna Via Solari Milan
car park Tram Viale Corsica Via Battistotti Sassi Milan
car park Tram Viale Corsica Via Lomellina Milan
car park Tram Viale Corsica Via Negroli Milan
car park Tram Viale Corsica/Ardigo - Tre ponti Milan
car park Tram Viale Espinasse Via Casella Milan
car park Tram Viale Espinasse Via Nuvolone Milan
car park Tram Viale Espinasse Via Palizzi Milan
car park Tram Viale Isonzo Via Ripamonti Milan
car park Tram Viale Lunigiana Milan
car park Tram Viale Lunigiana Via Gioia Milan
car park Tram Viale Monte Grappa Via Gioia Milan
car park Tram Viale Monte Nero Via Bergamo Milan
car park Tram Viale Monte Santo Milan
car park Tram Viale Montello Milan
car park Tram Viale Rodi (Bicocca M5) Milan
car park Tram Viale Romagna Via Pascoli Milan
car park Tram Viale San Michele Del Carso Piazza De Meis Milan
car park Tram Viale Testi Via Dolcebuono Milan
car park Tram Viale Testi Via La Farina Milan
car park Tram Viale Testi Via Pianell Milan
car park Tram Viale Testi Via S. Glicerio Milan
car park Tram Viale Testi Via S. Marcellina Milan
car park Tram Viale Tibaldi Via Meda Milan
car park Tram Viale Tunisia Milan
car park Tram Viale Umbria Via Comelico Milan
car park Tram Viale Ungheria Largo Guerrieri Gonzaga Milan
car park Tram Viale Ungheria Via Del Liri Milan
car park Tram Viale Ungheria Via Mecenate Milan
car park Tram Viale Ungheria, 20 Milan
car park Tram Viale Vittorio Veneto Milan
car park Tram Viale Zara Via Laurana Milan
car park Tram Vigentino Milan
car park Tram Volvinio Milan
car park Tram Zara M3-M5 Milan
car park V. Col di Lana Milan
car park V.le Bligny Milan
car park V.le Monte Nero Via Milan
car park V.le Monte Nero Via Pier Lombardo Milan
car park V.le Monte Nero Via Spartaco Milan
car park V.le Piave Milan
car park V.le Premuda Milan
car park V.le Sabotino Milan
car park Via Bocconi Milan
car park Via Ripamonti V.le Sabotino Milan
car park Via Vigevano V.le Gorizia Milan
car park Via Vigevano Via Corsico Milan
PLACES NEARBY
-
Train, RER and subway stations - MilanMore train and subway stations
-
Hospitals - Milan
- Azienda Ospedaliera San Paolo
- Clinica Capitano
- Clinica Colombus
- Humanistas San Pio X
- Hôpital San Luca
-
Hotels - Milan
- 22 Marzo Hotel
- Antica Locanda dei Mercanti
- Aparthotel & Residence House Aramis Down
- Armani Hotel Milano
- Art Hotel Navigli
-
Tourist attractions - Milan
- Acquario Civico
- Arco della Pace
- Basilica San Lorenzo Maggiore
- Basilica Sant Ambrogio
- Basilique San Calimero
-
Entertainment - Milan
- Auditorium San Fedele
- Auditorium San Paolo
- Barclays Teatro Nazionale
- CRT de Milan
- Conservatoire de Milan


c: text/html

text:
Schleitheim
Schleitheim a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 1670 abitant e una süperfiss de 21.63 km², e al se tröva a una altitüden de 480 meter sura al livel del mar.
El cumün de Schleitheim a l'è tacaa ai cumün de Beggingen, Blumberg (DE-BW), Gächlingen, Hemmental, Oberhallau, Siblingen, Stühlingen (DE-BW).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Erur in de la funzion Cite: Marcatore
non valido; non è stato indicato alcun testo per il marcatore
SH_stat

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lumbardia
La Lumbardia (Lombardéa in Bergamasch; Lombardia in Italian) l'è una regiun de l'Italia del nord; la gh'ha una süperfis de 23.861 km2 e una pupulaziun de 9.973.397 abitant (2013).
La cunfina cunt i regiun italian del Piemunt a ovest, del Veneto a est, de l'Emilia-Rumagna a süd e del Trentin-Süd Tirol a nordest; a setentriun la cunfina cun la Svizzera.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sò teritori l'è furmaa da una part de muntagna a nord, cunt i Alp e i Prealp e da un tocch de la Pianüra Padana a süd; el cantun de südovest (Pruvincia de Pavia) el riva a tucà i muntagn de l'Apenin.
La Lumbardia l'è rica de aqua: gh'hinn tanti fiümm che vegnen giò da i muntagn e gh'hinn anca di lach, che hann ciapaa el post di giazzee che gh'eren in di ann indree. Tra i fiümm, i püssee gross hinn el Po, l'Ada, el Tisin, l'Oli, el Minciu, el Lamber, el Bremb, el Seri; i lach püssee impurtant hinn quei de Comm, Lügan, Garda, Magiur, Isee.
El clima l'è pütost temperaa: d'invernu el fà un pu' püssee frecc che in di cost del Mar Mediteran, inveci in estaa la temperadüra l'è l'istessa. In di muntagn el clima l'è de tipu alpin, püssee fresch che in pianüra.
La Lumbardia l'è piena de gent (l'è la segunda in Italia per densità de pupulaziun, dopu de la Campania); tüta la zona inturna a Milan la tegn dent püssee de quater miliun de abitant, e la sò conürbazziun ne gh'ha ses milliun e mezz; ma anca el rest de la pianüra l'è bell pien, cun tanti cità e paes. La part de muntagna l'è inveci püssee vöja, föra che in di valad.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Lumbardia l'è pupulada da un muntun de temp: gh'eren di omen fin da la preistoria, cumè per esempi i antichi Camüni, che hann lassaa anca in eredità el simbul de la regiun (la rösa camüna).
Dopu, la Lumbardia l'è stada pupulada da i Etrüsch e dopu ammò, un quai secul prima de Cristu, da i Celti, ch'hinn staa quiet de per lur per un para de secul (e hann fundaa anca di cità, cume per esempi Milan). Inturna al 200 a.C. hann cuminciaa a rivà i Ruman, che in d'una quai desena de ann hann cunquistaa tüta l'Italia del nord.
L'Imperu Ruman l'è düraa fin al 400-500 dopu Cristu; quand l'è cruaa, el sò post l'hann ciapaa prima i Lungubard, una pupulaziun germanica che gh'ha daa anca el nomm a la regiun, e pö dopu i Franch de Carlu Magn, ch'hinn restaa fin a un bel tocch dopu l'ann mila.
Dopu de lur, i lumbard hinn staa guvernaa da i cumün e da i signurii, cume ad esempi i Viscunt a Milan e i Gunzaga a Mantuva; in del Rinasciment la Lumbardia l'ha vist passà i Frances, i Spagnöö, i Asburgh, fin al 1861 che l'è entrada in del növ staa italian ünii.
Aministraziun e pulitica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Lumbardia l'è spartida in dudes pruvinz e 1.546 cumün (el püssee pupulaa l'è quell de Milan, quell men pupulaa l'è Murterun, in Pruvincia de Lech, sota al Resegon).
La Lumbardia l'è una regiun a statüt urdinari, e l'è guvernada da una Giünta; el president l'è el Roberto Maroni.


text:
Interseziun
In la teuria di cungiunt, l'interseziun de düü cungiunt A e B al è 'l cungiunt che 'l cuntegn tücc i element che partegnen cuntempuraniament a A e a B, e dumà a quij là.
L'interseziun de A e B a l’è nutada .
In de l'algebra booleana, l'interseziun a l’è suciada a l'uperadur logich
e.
Geumetria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In geumetria :
- l'interseziun de dò drit cuncurent a l’è un punt;
- l'interseziun d’una drita e un pian minga paralej a l'è un punt ;
- l'interseziun de düü plà minga paralej a l’è una drita.
In geumetría analitica, el sistema d'equaziun de l'interseziun de düü uget a l'è la reüniun di equaziun de ogni uget.


text:
Gressy
Mudel:Dablink Cuurdinàde: 46°45′N 6°38′E
Gressy a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.23 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de Incorrect Municipal Code 1 5918 abitant.
El cumün de Gressy al se tröva a una altitüden de 500 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belmont-sur-Yverdon, Essertines-sur-Yverdon, Pomy, Valeyres-sous-Ursins, Yverdon-les-Bains.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Aragunéś
'L Aragunéś (aragonés [aɾaɣoˈnes] in uriginàl) 'l è na lingua rumànśa ucidentàla ch'a s dascór in dal nòrd dla Spaggna, in dla regiòṅ dl'Aragóna. La n è minga arcgnusùda uficialmènt in dal sò paéś, cuntrariamènt a 'l Galisiàṅ, a 'l Catalàṅ e a 'l Basc, léngui regiunàli in śònta a 'l Spagnôl o Castigliàṅ. I èṅ 10.000 a 'l incìrca al parsòni ch'i la dascóran cuma léngua màdar anc se pò i èṅ da piò qvéi ch'i la capìsan scultànd-la.
Na variànta misćia 'l è al benasquès (o patuès) ch'al mét insém 'l Aragunéś c'n al Catalàn e 'l Ucitàn.
Stòria
La léngua aragunéśa la viṿ al sò mumènt più bèl durànt al Régn 'd Aragóna (1035-1479) e al perìud dla Reconquista. Ma subìt bèla da 'l 1412, cun i Trastámara dla Castìglia ch'i tac'n a 'rgnàr, al Castigliàṅ al dvénta la léngua druàda a cōrt. Cun al pasàr dal tèmp, 'l Aragunéś l'è sèmpar più custrét a far-as da na banda turnànd a èsar dascórs praticamènt sōl in dla piàna d'l Ébar, in di dintóran ad Saragòsa, e in sal muntàgni di Pirenei.
Durànt al franchìśum pò 'l è stâ mis da na banda. Tant par dir-'n una, a scōla i mìstar i gh'ìvan da sunàr-i a i putèṅ bcâ a dascórar in Aragunéś. Al dè 'd incō in Aragóna a s è turnâ a tgnir a drē a la sò léngua màdar, rivànd a butàr śò dal règhli ad scritùra standardiśàda e faghénd vgnir fóra soquànt lìbar e rivìsti scriti in Aragunéś.
'L ént ch'al gh tîṅ a adrē 'l è l’Academia de l'Aragonés.
Ségn distintìṿ
'L Aragunéś al gh'à soquànti difarénsi in di cunfrònt dal Spagnōl:
- al dróa incóra la /f/ a 'l inìsi dal paròli (fillo invéci che hijo, feito invéci che hecho);
- al tîṅ stric la /b/ latìna in d'l indicatìṿ imparfèt (teniba invéci che tenía);
- al pèrd la /e/ in fiṅ ad paròla quànd la n gh'à briśa 'l asènt insìma (gran invéci che grande, importán invéci che importante);
- palatiśasiòṅ di sòṅ latîn /lj/ e /cl/ ch'i dvéntan /λ/;
- partisìpi pasâ, a secónd di pòst, in -au/-iu o -ato/-ito (trobau-trobato invéci che hallado, conoxiu-conoxito invéci che conocido, perdiu-perdito invéci che perdido, pasau-pasato invéci che pasado);
Funémi
'L Aragunéś al dróa al sinc vucàli dal Spagnōl ch'i èṅ pò anc quéli dal Miranduléś sénsa però quéli vèrti (e e ɔ).
Al cunsunànti d'l Aragunéś i èṅ qvisti chè 'd sóta:
Al “Pàdar Nòstar”
Aragunéś
Pai nuestro, que yes en o cielo, santificato seiga o tuyo nombre, vienga ta nusatros o tuyo reino e seiga feita a tuya voluntat igual en a tierra como en o cielo. O pan nuestro de cada dia da-lo-mos hue, perdona as nuestras faltas como tamién nusatros perdonamos á os que mos faltan, no mos dixes cayer en a tentación e libera-mos d'o mal. Amen.
Spagnōl
Padre nuestro que estás en el Cielo, santificado sea tu nombre. Venga a nosotros tu Reino. Hágase tu voluntad aquí en la tierra como en el cielo. Danos hoy el pan nuestro de cada día y perdona nuestras ofensas, así como nosotros perdonamos a los que nos ofenden. Y no nos dejes caer en la tentación y líbranos del mal. Amén.
Miranduléś
Pàdar nòstar ch'at sē in dal cēl, ch'a sia benedét al tò nóm, ch'a végna al tò régn, ch'a sia fat al tò vlēr, in sla tèra cum in dal cēl. Dà-'s al nòstar paṅ ad tut i dè, pardóna i nòstar dèbit, cuma nuàtar a i parduném a i nòstar debitōr e fà in manéra ch'a n caschém minga in dla tentasiòṅ ma lìb'r-as dal mâl, Amèn.


text:
Benito Mussolini
Artéccol in dialatt bulgnais
Benito Amilcare Andrea Mussolini (29 zóggn 1883 a Predâpi atais a Furlé - 28 avréll 1945 a Dongo) l'éra al ditatåur itagliàn dal 1922 al 1943. La sò puléttica l'éra espansiunéssta e al tulé dal culôni int'l Africa, in Albanî e in Grêcia e fundé 'na sêrie ed ditatûr ch'al s basèven såura la persunalitè. La so amizézzia cun la Germâgna d'Adolf Hitler int'la secånda guèra mundièl la fò la fén dal so guéren.
Biografî[modifica | mudéfica la surzéia]
Al taché la so carîra cme puléttic sucialéssta, mo quand al vlé ch'l Itâglia l'entréss int'la prémma guèra mundièl, l'avò da lassèr al partîd. Mussolén al dé vétta a l'ideologî dal Fâsio, un totalitarîsum.
In utåbber dal 1922, cun i sû camîs naigri, al fé la famåusa marcia su Roma. Al rà Vittorio Emanuele III al ciamé a furmèr un guéren e al fé prémm minister. Mussolén al fé un gabinatt ed lèrga coaliziån e in tant i sperèven int'una normalizaziån dal guéren.
Ma Mussolén n al vléva brîsa turnèr al sistema democrâtic e anzi al vléva creèr l'Impér rumàn moderen. Al militarisum l'è 'n ètra qualitè dal fasio, cme anch dal nazisum. Dal 1923 al mandé i suldè int'l îsla ed Corfù. Dal 1935 l'ataché l'Etiopia e al la caté dal 1936. L'Itâglia la fò tajè fora da la Sozietè däl naziòn. Dal 1939 i occupénn l'Albanî.
Dal 1939 Mussolén firmé al pât d'azèr cun la Germâgna, e al dvénn amîg ed Adolf Hitler, al ditatåur tudassch par totta la secånda guèra mundièl. Dal 1940 al mandé l'esercit in Grêcia, mo al ciapé la pèga. Dal 1943 i Americàn arrivén in Sizégglia e al fò lighè. Al tinté ed scapèr in Svézzra mo i partigiàn al truvénn e ai tirénn atais a Milàn.


text:
Poison
I Poison (Vlèṅ) i èṅ un grup hard rock americàṅ dla Pennsylvania fundâ in dal 1984. In dla lōr caréra i aṅ vindû sinquànta migliòṅ ad disc a 'l incìrca.
Biugrafìa
I Poison i s mét'n insém in dal 1983 a Mechanicsburg, un pòst davśèṅ a Harrisburg in dla Pennsylvania, cun al nóm ad Paris. I gh fàvan part Bret Michaels a la vóś, Matt Smith a la chitàra, Bobby Dall a 'l bas e Rikki Rockett a la baterìa e i sunàvan 'l hair metal faghénd anc dal cover di Motley Crue, Quiet Riot, Judas Priest, Kiss e Aerosmith. In dal 1985 i sa spòstan a la Los Angeles pascànd al sucès e i càmbian nóm in Poison. In cal méntar al chitàrista, ch'al gh'iva 'd avér fiōl, al mòla 'l grup e al sò pòst a vèṅ tòlt C.C. DeVille. I quàt'r i tac'n a sunàr in un club dla West Hollywood ciamâ Troubadour.
In dal 1986 l'Enigma Records la i mét sóta cuntràt par trénta-mila dòlar. Al 2 'd Agóst al grup al fà gnir fóra Look What the Cat Dragged In (Guardâ cuś 'l à purtâ a cà 'l gat), cun dént'r i sìngui Cry Tough, I Want Action, I Won't Forget You e Talk Dirty to Me, ch'al vénd dū migliòṅ ad còpi. 'L an dòp i rigìstran la cover ad Rock And Roll All Nite di Kiss p'r al film Al di là di tutti i limiti.
In dal Maǵ dal 1988 'l è la vòlta 'd Open Up and Say...Ahh! (Vrî e dgî...Ahh!), 'l àlbum dal grup ch'l à muciâ più sucès ad tut chi àtar e ch'l à vindû òt migliòṅ ad còpi in tut al mónd. Cal disc chè al gh'à déntar tri di sìngui più cgnusû dal grup cuma Every Rose Has Its Thorn, Nothin' but a Good Time e la cover di Loggins and Messina Your Mama Don't Dance. Anc al lavōr dal 1990, Flesh & Blood (Carna e sangṿ), cuciâ in élt da i braṅ Unskinny Bop, Something to Believe In e Ride The Wind, al vénd bèṅ (da piò ad sèt migliòṅ ad còpi e secónd pòst in dal clasìfichi americàni).
Dòp al disc da 'l viṿ Swallow This Live (Manda śò cal cuncèrt chè ma anc Manda'l śò viṿ) dal 1991, C.C. DeVille al lasa al grup par di mutìṿ suo. Cun al nóṿ Richie Kotzen a la chitàra, i Poison i rigìstran Native Tongue (Léngua natìva) in dal 1993, disc famóś specialmènt p'r al sìngul Stand. Chi lò al rèsta in dal grup sōl par cal lavōr lè. In Crack a Smile...and More! (Próa 'n suriśèṅ...da Piò!) dal 2000 a gh sòna Blues Saraceno, ch'al rivàva da i Kingdom Come, ma 'l véndidi i las'n a deśideràr. Ch'al disc chè al gh'à mis siē an a vgnir fóra parchè Michaels 'l iva fat 'n incidènt grav cun la sò Ferrari, śbragànd-'s i òs a 'l naś, ganàsa, stéran, dida e dènt. La cà discugràfica pò la 'l à lasâ da na banda sarnénd ad dar in past a i fans la racòlta 1986-1996: Poison's Greatest Hits.
In dal 1998 DeVille al tórna in di rang e al grup fà vgnir fóra un secónd disc da 'l viṿ, Power to the People (Putēr a la gint). In dal 2002 a véd la luś Hollyweird e pò in dal 2007 un disc ad cover, Poison'd!.
Al 22 'd Avrìl dal 2010 Bret Michaels al và a 'l uśdàl ad cursa parchè al pardìva dal sangṿ a 'l sarvèl. Malâ da tèmp 'd abêt, dòp soquànt dè ad ricòvar in dua 'l iva pardû la vóś e risćiâ la mòrt, Michaels al s armét, psénd acsè turnàr a far la sò vita ad rocker. Al sò dutōr Joseph Zabramski al fà savér che sōl al 10 o al 20% dla gint ch'la patìs un quèl cum al suo pò la gh la cava a turnàr a pòst.
Cumpunènt
Quéi 'd adès
- Bret Michaels - vóś, chitàra (1983-incō)
- C.C. DeVille - chitàra (1985-1991, 1996-incō)
- Bobby Dall - bas (1983-incō)
- Rikki Rockett - baterìa (1983-incō)
Mémbar vèć
- Matt Smith - chitàra (1983-1985)
- Richie Kotzen - chitàra (1991-1993)
- Blues Saraceno - chitàra (1993-1996)
Discugrafìa
Àlbum
- 1986 - Look What the Cat Dragged in
- 1988 - Open Up and Say...Ahh!
- 1990 - Flesh & Blood
- 1993 - Native Tongue
- 2000 - Crack a Smile...and More!
- 2002 - Hollyweird
- 2007 - Poison'd!
Da 'l Viṿ
- 1991 - Swallow This Live
- 2000 - Power to the People
- 2006 - Great Big Hits Live! Bootleg
- 2006 - Seven Days Live
- 2008 - Live, Raw & Uncut
Racòlti
- 1996 - Poison's Greatest Hits: 1986–1996
- 2001 - Poison – Rock Champions
- 2003 - Best of Ballads & Blues
- 2006 - The Best of Poison: 20 Years of Rock
- 2010 - Poison - 10 Great Songs
- 2011 - Double Dose: Ultimate Hits


text:
Meierskappel
Meierskappel a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.23 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1258 abitant.
El cumün de Meierskappel al se tröva a una altitüden de 497 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Küssnacht (SZ), Risch (ZG), Root, Udligenswil, Walchwil (ZG), Zug (ZG). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Meierskappel l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1160 col nom de Cappell.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Meierskappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Fiùr
El fiùr l'è l'órghen (o l'ensèma de órghegn) de reprodusiù de töte le piànte riünìde endèl ensèma de le angiospèrme. Dòpo de la pulinizasiù, el fiùr l'è fecondàt e 'l se trasfùrma 'ndèl fröt che 'l conté la somésa.
I fiùr i pöl véser sùi o sedenò reünìcc en enfiurescènse.
Zamò 'ndel'antichità, i fiur i g'ha tiràt l'atensiù de l'òm che 'l i ha dopràcc e 'l i a cultìa per paràs (ez. : curùna de fiùr), per fa bèle le sò cà (fiùr taiàcc, bouquets, ikebana) e i giardì. I fiùr i g'ha ispiràt de spès i artìsti, pitùr, poéti, scultùr e decoradùr.
Cuntegnüü
Strütüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fiùr l'è l'ensèma dei órghegn de riprudusiù, de sòlit riünìt endèn aparàt cumplicàt e cumpunìt de divèrse parcc che le pöl véser cunsideràde de le fòie mudificàde. I fiùr i pöl véser sèsii o pedunculàcc, e söl resetàcol, la part finàl de l'as, gh'è 'nserìt le parcc fiurài, che i è de quàter tìpi: sépali, pétali (stérii) stam e carpèi (fèrtii). Ghe dei fiùr che i è ciamàcc encomplécc (mìa complécc) che ghe mànca 'na quac vergöna de chèste parcc. Quan che ghe mànca i stàm o i carpèi, el fiùr l'è ciamàt imperfèt. El nömer de le parcc fiurài (nömer dei sépali, dei pétali, dei stam e di carpèi) el càmbia de famìa a famìa e l'è giü dei caràter che sèrf per determinà le spéci 'ntra de lùre.
L'as fiuràl, el corespónt a la pursiù finàl del gàmp, l'è ciamàt resetàcol o tàlamo e 'l se prezènta piö o méno slargàt fò e de sòlit mìa tat lónc, con dei gróp bèi tacàcc ensèma. Endèle piànte de fiùr piö primitìve (compàgn de le Magnoliaceae) i elemèncc fiurài i se 'nserés a spiràl söl resetàcol, endèle ótre Angiospèrme en vertezèi furmàcc de elemèncc inserìcc töcc endèl stès pùnto.
Giü o piö vertezèi de elemèncc fiurài del stès tìpo i fùrma 'na part del fiùr. El fiùr compléto l'è cumpunìt de quàter vertezèi:
- Prim vertezèl, ciamàt càles quan che l'è diferènt del segónt.
- Segónt vertezèl, ciamàt coròla quan che l'è diferènt del prim.
- Tèrs vertezèl, ciamàt androcèo.
- Quart vertezèl, ciamàt ginecèo o pestél.
Resetàcol[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ciamàt apò tàlamo, el resetàcol l'è 'na estensiù piö o méno svelöpàda de la pursiù finàl de l'as del gamp del fiùr, endóche se 'nserés i vertezèi fiurài endèle piànte piö evulvìde. Endèle piànte che g'ha l'ovàre "sùpero" l'è reprezentàt de 'n gunfiùr picinì picinì del gàmp apéna sóta 'l càles o sedenò 'l gh'è prope mìa del töt. Endèle piànte a ovàre "ìnfero" o "semiìnfero" el pöl rià a ìga 'na dimensiù e 'n svelöp mìa trascüràbii.
Endèna quac ensèma sistemàtic el contreböés a furmà 'l fröt (per ezèmpe endèle spéci che g'ha 'l fröt a póm.
Pereànse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pursiù estèrna del fiùr, furmàda dei prim du vertezèi, semài che chèsti i è bèi diferensiàcc en càles e coròla l'è ciamàda pereànse. El pereànse el pöl vìga 'na funsiù de protesiù apéna o apò a chèla de reciàm. En quac óter càzi el g'ha apéna la funsiù de reciàm, e 'l làsa chèla de protesiù a dei óter órghegn de la piànta, (bràtee e guàine).
Peregóne[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pursiù estèrna del fiùr, furmàda dei prim du vertezèi, semài che chèsti i è mìa bèi diferensiàcc. En chèsto càzo i elemèncc del fiùr i è ciamàcc tépali. El peregóne l'è tìpic dei Monocotilédoni, ma se 'l càta apò 'ndèi Dicotilédoni che g'ha l'empolinasiù anemòfila. La g'ha per lo piö 'na funsiù de protesiù e la fa che 'l fiùr el dàghe mìa tat endel'öcc , ma 'ndena quac ensèma sistemàtic, compàgn de le Liliaceae el g'ha apò a la funsiù de reciàm.
Càles[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'l prim vertezèl del pereànse quan che chèsto 'l ciàpa 'na fùrma diferènta del segónt. I elemèncc fiurài che i fùrma 'l càles i è ciamàcc sépali e de sòlet i è vércc perchè i g'ha 'na funsiù de protesiù. D'en pónt de vìsta sistemàtic, gh'è du tìpi de càles:
- el càles gamosépalo: l'è furmàt de sépali saldàcc ensèma alméno a la bàze a furmà 'n ünic elemènt fiuràl;
- el càles dialisépalo: l'è furmàt de sépali lìber, inserìcc a giü a giü söl resetàcol.
Coròla[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'l segónt vertezèl del pereànse quan che chèsto 'l ciàpa 'na fùrma diferènta del prim. I elemèncc fiurài che fùrma la coròla i è ciamàcc pétali e quàze sèmper i è culuràcc, per vìa de la prezènsa de antociàni che i scónt vià la clorofìla. La coròla la g'ha 'na funsiù de reciàm, e per chèsta rizù endèi fiùr a 'mpulinasiù entomòfila (fàda dei insècc), la g'ha 'n aspèt vistùs. Del pónt de vìsta de la sistemàtica, gh'è du tìpi de coròle:
- la coròla gamopétala: l'è furmàda de pétali saldàcc ensèma alméno a la bàze a furmà 'n ünic elemènt fiuràl;
- la coròla dialipétala: l'è furmàda de pétali lìber, inserìcc a giü a giü söl resetàcol.
En divèrse spéci, l'òm l'è riàt a selesiunà dèle varietà che g'ha la coròla furmàda d'en nömer indefinìt de vertezèi isé de rènder amò piö vistùs el fiùr. Chèste varietà i è cultiàde come piànte ornamentài o per la prudusiù de fiùr de taià e, tecnicamènte, i è ciamàde varietà a fiùr dópe.
I fiùr a 'mpolinasiù entomòfila i pöl vìga a la bàze dei pétali de le ghiàndole, ciamàde netàre, che le làsa nà 'n lìquit dóls ciamàt nètare. El scópo biològic dei netàre l'è chèl de completà la funsiù de reciàm de la coròla per ciamà i 'nsècc, che pò i è sfrötàcc per trasportà 'l pòlen.
Androcèo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'androcèo l'è 'l tèrs vertezèl fiuràl, furmàt dei órghegn de reprodusiù maschìi, ciamàcc stam. El stam l'è furmàt d'en filamènt piö o méno lónc che 'l té sö l'antéra. Del pónt de vìsta de la sitemàtica g'ha 'na grant importànsa 'l nömer e 'l svelöp dei stam, la sò dispuzisiù, la fùrma de le antére e come le antére le se dèrf per lasà nà 'l pòlen.
El nömer dei stam el pöl véser precìs o l'endópe de chèl dei pétali o sedenò superiùr. De rar gh'è dele spéci de piànte che g'ha 'l nömer dei stam inferiùr a chèl dei dei pétali. Segónt el nömer dei stam, se dopèra la terminulugìa indicàda ché sóta:
- fiùr monoandri: che g'ha apéna 'n stam;
- fiùr diandri: che g'ha du stam;
- fiùr poliandri: che g'ha de piö de du stam;
A segónda del rapórt anatòmic che gh'è 'ntra i stam se fa distinsiù tra i càzi che sóta:
- stam lìber: che g'ha i filamèncc töcc lìber;
- stam monoadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc endèn masülì ünic che 'l pöl apò a furmà 'n tübo che 'l fàsa sö 'l pestél.
- stam diadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc ensèma a furmà du masöi;
- stam poliadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc en divèrsi masöi.
Se 'l fiùr el g'ha dei stam de tìpi diferèncc se pöl distìnguer du càzi particolàr:
- stam didinami: quan che i stam i è 4, du che g'ha 'l filamènt lónc e du che i ghe l'ha piö cürt.
- stam tetradinami: quan che i stam i è 6, quàter du che g'ha 'l filamènt lónc e du che i ghe l'ha piö cürt.
En sìma al filamènt vé fò l'antéra, che la pöl vìga 'na fùrma bislónga, a öf, o a balìna, de spès bi- o tetralobàda. L'antéra l'è furmàda de dò téche, che g'ha ognöna giöna o dò scarsèle de pòlen.
A segónda de cóme che la antéra la vé fò del filamènt se g'ha i càzi discriìcc ché sóta:
- antéra basifìsa: el filamènt l'è tacàt a la pàrt en fónt de l'antéra che la vé a puzisiunàa piö o méno en pé drìta come che la födès el prolongamènt del filamènt;
- antéra dorsifìsa: el filamènt l'è tacàt söla schéna de l'antéra che la vé a puzisiunàs piö o méno en bànda a l'as del filamènt;
- antéra apicifìsa: el filamènt l'è tacàt pròpe 'n sìma a l'antéra che la sömèa tacàda vià.
A segónda de cóme che le antére le se dèrf per molà 'l pòlen se dopèra la terminulugìa riportàda ché sóta:
- deiscènsa longitudinàl;
- deiscènsa trasversàl;
- deiscènsa apicàl.
Ginecèo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ciamàt apò pestél, l'è la pàrt feminìl del fiùr, furmàda de tré elemèncc morfològic che i è fondamentài per la clasificasiù dèle spéci 'n botànica. Endèla strütüra piö sèmplice, 'l ginecèo 'fa nì 'n mènt la fùrma d'en fiàsc, có la part piö bàsa piö gròsa, ciamàda ovàre, furmàda de giü o piö carpèi, la part de mès piö o méno bislónga (àle ólte la gh'è mìa) ciamàda stil, e la pàrt ensìma, de fùrma vària, ciamàda stìgma.
Semài che se töl en considerasiù el nömer dei pestéi se pöl distìnguer tré càzi co la sò terminulugìa speciìfica:
- ginecèo apocàrpic: l'è furmàt d'en nömer indefinìt de pestéi piö o méno lìber, ognü furmàt d'en carpèl, en stil e 'n stìgma;
- ginecèo sincàrpic: l'è furmàt de divèrsi carpèi saldàcc ensèma a furmà 'n ovàre ünic separàt de déter en giöna o divèrse stansète;
- gineceo monocàrpic: l'è fumàt d'en carpèl ünic.
I fiùr dei öltem du tìpi de sòlit i g'ha apéna 'n stil con ensìma giü o divèrsi stìgmi, tacc, quacc che i è i carpèi.
L'ovàre l'è 'n órghen encaàt, dividìt en divèrse lòze o stansète, endóche dét se fùrma i gametòficc feminìi, ciamàcc òvuli. I elemèncc de distinsiù per la determinasiù sistemàtica i è 'l nömer de le lòze de l'ovàre, el nömer dei òvuli, el rapórt anatòmic che l'òvulo 'l g'ha co l'ovàre, ciamàt placènta e, öltem, la puzisiù de l'ovàre respèt al resetàcol e a i óter vertezèi del fiùr.
A segónda del nömer de lòze, l'ovàre l'è ciamàt uniloculàr, biloculàr, pluriloculàr. La spartisiù en divèrse lozète l'è fàda 'n manièra che le sédi le se desterböéses en simetrìa radiàl entùren al as del ovàre. Le placènte, per fenéser, le se tróa sö la parét de l'ovàre o se nò endèla part centràl.
La puzisiù de l'ovàre 'n relasiù al resetàcol l'è giü de i aspècc de clasificasiù piö 'mportànti e 'l vé discriìt co chèsta terminulugìa:
- Ovàre sùpero. El se 'nserés de sùra del resetàcol de 'ndóche 'l vé sö en maniéra bèla ciàra. De conseguènsa i óter elemèncc del fiùr i è ciaramènt inserìcc söl resetàcol sóta a l'ovàre e per chèsto i vé ciamàcc ipogìni.
- Ovàre semi-ìnfero. L'è tacàt a metà del resetàcol. i óter elemèncc del fiùr i se tàca söndèna ipotética lìnea equatoriàl furmàda de la part süperiùr del resetàcol, per chèsta rizù i è ciamàcc perigini.
- Ovàre ìnfero. L'è completamènte dét endèl resetàcol, del qual ànsa sö 'l stil. I óter elemèncc del fiùr i se 'nserés endèla pàrt finàl del resetàcol che 'l vé a furmà 'n anèl ensìma al ovàre, e per chèsta rizù i vé ciamàcc epigìni.
El stigma l'è la part ansìma al pestél e l'è l'órghen endóche se pòsta i granilì del pólen endèl momènt de la 'mpolinasiù. La fùrma del stìgma l'è 'n óter elemènt de clasificasiù sistemàtica. El pöl véser furmàt d'en còrp ünic, piö o méno slargàt, o se nà dividìt en lòbi piö o méno bislónc 'nfìna a ciapà la fùrma de filamèncc.
Fiùr ünisesuài o ermafrudìcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El schéma genèric discriìt de sùra el g'ha dèle variàcc a segónda de la prezènsa o nò de l'androcèo o del ginecèo. El fiùr tìpo l'è ermafrudìt cioè el g'ha töcc du i órghegn de reprodusiù. En fiùr ermafrudìt el pöl véser ünisesuàl de pónt de vìsta fisiològic perchè i órghegn de riprudusiù de giü dei du sèsi i è stérii.
I fiùr ünisesuài i è discriìcc cóme staminìfer o maschìi, semài che i g'ha apéna l'androcèo, e cóme pistilìfer o feminìi se i g'ha apéna 'l ginecèo. En prezènsa de fiùr ünisesuài, le piànte i è ciamàde monòiche, se le g'ha fiùr mascc e fiùr fèmina, o diòiche se le g'ha fiùr d'en zèner apéna. En chèsto öltem càzo se pàrla de piante mascc e piànte fèmina.
Simetrìa fiuràla[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giü dei elemèncc piö vistùs doperàcc per fà la determinasiù sistemàtica de le spéci l'è la simetrìa fiuràla, che la ciàpa 'n cunsiderasiù la coròla o, piö 'n generàl, el pereànse. A segónda del gràdo se simetrìa se pöl distìnguer chèste categorìe de fiùr:
- Fiùr iregolàr. I g'ha nüsü gràdo de simetrìa.
- Fiùr atinomòrf. I g'ha 'na simetrìa de tìpo radiàl: i pétali (o i tépali) i g'ha 'na distribusiù regolàr en relasiù a 'n as de simetrìa che l'è pò l'as fiuràl. Ai fiùr atinomòrf se ghe atreböés el nòm de trimero, tetramero, pentamero, etc. per quantificà 'l nömer de pétali o tépali.
- Fiùr zigomòrf. I g'ha 'na simetrìa bilateràl: i pétali i è a spècc en relasiù a 'n piano de simetrìa.
Per i fiùr zigomòrf àle ólte se dopèra 'na paròla specìfica per ensegnà 'na fùrma particulàr, caraterìstica de sèrte categorìe sistemàtiche:
- Fiùr có la coròla bilabiàda. L'è 'l fiùr tìpic de la famìa de le Labiatae. La coròla l'è gamopétala con simetrìa bilateràl che la mèt en evidènsa 'na part dorsàl e 'na part ventràl. La part ventràl, méno svelöpàda, l'è furmàda dei lòbi de du pétali, chèla dorsàl l'è furmàda dei lòbi de tré pétali, con chèl centràl che l'è 'n bel tòc piö svelöpàt dei óter. La part dorsàl l'è ciamàda àer ensìma, chèla ventràl àer de sóta.
- Fiùr có la coròla papilionàcea. L'è 'l fiùr tìpic de le piànte de la famìa de le Fabaceae o Leguminùze. La coròla l'è dialipétala cón simetría bilateral apò a chèsta condèna part dorsàl e giöna ventrál. El pétalo 'nsìma, ciamàt bandéra l'è bèl svelöpàt, de sòlit bilobàt, có la pàrt finàl dei lòbi 'n puninì riultàda 'ndré. I du pétali tacàcc, ciamàcc àle, i è méno svelöpàcc e i se tróa 'n bànda 'n relasiù a l'as de simetrìa. I du pétali de sóta i se önés a dòcia a furmà la caréna, en bèl tòc méno svelöpàda 'n longhèsa che nó la bandéra e le àle.


text:
1Anxɨj xɨcaj pu tyauuma'aca, tɨ'ɨj aɨn ɨ Ananías ɨ tɨ tie'ijta u teyujta'a, aɨ pu a'ucanyáa aujna Cesarea aɨme jamuan ɨ hua'avaujsi, ajta seij tɨ abogado pɨrɨcɨ. Ayaa pu antyahuaa aɨjna tɨcɨn Tértulo. Aɨ mu ti'itɨ cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte aɨjna ɨ Pablo ɨ tajtuhuan jemi. 2Matɨ'ɨj u ya'utajée ɨ Pablo, aj pu i aɨn Tértulo autyejche tɨ tiraaxajtzi'i. Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Félix tɨcɨn: ―Tu'uri hui eihua rɨ'ɨ tí'ityeche naa tyaxaahua meenti pauj muaa ti'itaijte'e. Eihua paj rɨ'ɨ tirajtyauve a'a tzajta'a tyata'aj eitze'e rɨ'ɨ yee títeecháatɨme'eni. 3Nain tu teri ancura'a. Aɨj tu cɨn naa títaatátyamua'ave nain japua. Rɨ'ɨ tu timuaata'aca muaa Félix pej i'i tajtuhuan, pej eihua naa rɨ'ɨ ti'iruure. 4Aru tyata'aj cai maa muá'ɨtzaa, ayaa nu ti'imuahuavii paj a'atzu huata'an ɨ ca'anijra'a paj a'atzu taanamua tej timuaata'ixaate'esin. 5’A'ini amɨjna mɨ tevi, eihua tu'uri hui tirájtyauri'iri'i tɨ ti'itziita iiyan chaanaca japua. Nain japua pu ca'anyijra'a hua'uta'a ɨ tyaɨte ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan mej mi huaujnya'usi'ite'en. Aɨ pu ajta antyujmua'aree aɨme cɨme'e ɨ maj ra'atzaahuate'e maɨjna tɨ Nazaret e'ema'acan. 6Ajta aɨ pu huataujtese tɨ raatyaxaahuata ɨ teyuu. Aɨj tu hui cɨn rajví'i. Ayaa tu ti'ijxe'eva'aca'a tyaj pueijtzi raata'an a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. 7Ajta aun tɨ ta'anajca, aɨjna ɨ Lisias, aɨ pu aun a'utyajrupi. Tɨ'ɨj i tá'ajajni'iri'i ca'anyejri cɨme'e. 8Ajta ayan titaata'ixaa tɨcɨn maj mueetzi jemi a'uva'aju'un ɨ mej tí'ijxajtzi'i. Tɨ pua'a nu'u muaa asaɨj petiraihua'u, aj paj xaa ramua'areeran tɨ ayan ti'ayajna nain ɨ tyaj cɨn ti'itɨj cɨn jetzen ti'ipua'ajte'e.―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Tértulo. 9Majta maɨn ɨ maj a'utyáuuca'a ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, aɨ mu majta naimi'i meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'ayajna. 10Aj pu i aɨn tajtuhuan rumuajca'a cɨn tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pablo ayan tɨcɨn: ―Pata'aj hui tyu'utaxaj. Tɨ'ɨj i Pablo ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ pu hui tinaata'a nyaj huatyánnya'a inyaa, a'ini nyajmua'aree tɨcɨn juees paj pɨrɨcɨ aijna chuejra'a japua. Papu'uri a'atee paj juees pɨrɨcɨ. 11A'ini ti'irɨ'ɨri paj raamua'aree tɨ ayan ti'ayajna. Auchan pu tamuaamuata'a japuan hua'apua xɨcaj a'atee nyaj an a'ujnyéj an Jerusalén nyej ni rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. 12’Majta aɨme ɨ mej ti'inyaxajtzi'i, matɨ'ɨj naateevi'i, canu hua'ajtya'axɨ'ɨca'a ɨ tyaɨte aujna teyujta'a tɨ ve'e tzajta'a, ni canu nyajta ca'anijra'a hua'ata'acaa maj huataninyu'ucacun aujna teyujta'a, ni canu nyajta ca'anijra'a hua'ata'acaa nyaujna u chajta'a. 13Amɨme mɨ tyaɨte, camu majta a'ij tirájtyausin ɨ maj cɨn nye jetzen tya'ujpuá'ajte'en. 14’Ayaa nu'u xaa ti'imue'ixaate'e. Nyaa nu hui ravaɨre'e ɨ Dioj ɨ maj rana'amicha'a ɨ nyavaujsimua'acɨ'ɨ. Nyaa nu ravaɨre'e nyaɨjna cɨme'e ɨ ye'ira ɨ mej jetzen huaju'ucaa. Aɨjna cɨme'e ɨ nyeye'ira, ayaa mu ti'ixa amɨme tɨcɨn nyasaɨj nu a'ij tirajtyau. Me nyajta, canu. Nain nu hui antzaahua a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze ɨ tya'anxɨvi, nyajta nain a'achu maj caj tira'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 15Ayaa nu hui nyajta inyaa tirájxe'evi'ira'a ɨ Dioj jemi, matɨj amɨme nyaɨjna cɨme'e maj huatarujsin ɨ mɨ'ɨchite tzajta'a ɨ mej meri huacuii, aɨme ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨtestaca'a, majta aɨme ɨ maj a'ij pua'a titetyújchaɨca'a. 16Aj nu hui cɨn ti'ityese'e nyej neyan réenya'a me nyá'ucha'acanye'en ɨ Dioj jemi, nyajta hua'a jemi ɨ tyaɨte. 17’Tɨ'ɨj tyauuma'aca a'achu pua'an ninye'ira'a nyaj a'ucha'acan nyej ni tumin hua'uta'an ɨ nyetyaɨtestyamua'a, nyajta tyu'utámuaɨ'ɨvejtan ɨ Dioj jemi. 18Nyatɨ'ɨj ni u a'ahuánjajcuare a'ij tɨ tya'axa ɨ taye'irá jetze. Ayaa nu rɨjcaa matɨ'ɨj seica taaseij maujna teyujta'a tɨ ve'e. 19’Aɨme aɨn pueenya'a ɨ maj maun e'ema'acan aun tɨ huatacá'a aujna Asia. Camu eihua a e'etyaɨtestaca'a inyeetzi jemi, camu majta ru'itzíitya'aca'a. Tɨ pua'a ti'itɨ a'ij metyá'umua'areera inyeetzi jemi, miche'e maɨn yéve'eré'enyen mueetzi jemi mej mi maɨjna cɨn nye jetze tya'ujpuá'ajte'en. 20Na'ari cai, miche'e mamɨn mɨ mej ya huatyáuu raataxaj ti'itɨ nyaj cɨn autyajturaa nyatɨ'ɨj nyaun a'utyavaaca'a hua'a jemi ɨ hua'a jueesi. 21’Tij cai hui aɨ pueen ɨ ti'itɨ ɨ nyaj cɨn autyajturaa nyatɨ'ɨj u a'utyavaaca'a hua'a jemi, nyatɨ'ɨj ni huajijhuaca'a neyan tɨcɨn: “Muan xu ti'inyaxajtzi'i ijii saɨjna cɨme'e ɨ nyaj tya'atzaahuate'e aɨjna cɨme'e maj nu'u majtahua'a huatarujsin ɨ mɨ'ɨchite.”―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pablo. 22Tɨ'ɨj Félix raanamuajri'i, capu ra'aranajchaca'a tɨ raaxa'apɨ'ɨntare'en. A'ini aɨ pu rú'umua'areeracaa a'ij tɨ eenya'a ɨ hua'aye'ira ɨ mej tya'atzaahuate'e. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Chauj mi'i uve'enyén ɨ xantaaru'u ɨ ta'anajca aɨjna ɨ Lisias. Aj nu tyamua'a naa ti'ijmua'areeran aijna ɨ saj cɨn tí'ijxajtzi'i muan. 23Aj pu i Félix aɨjna huataij ɨ xantaaru'u tɨ anxɨte tie'ijta tɨ auj rachaɨ́ca aɨjna ɨ Pablo. Ajta nu'u a'atzu raata'an tɨ á'ucha'acanye'en rusaɨj. Ajta maj ráamuaare ɨ amiincustyamua'ame'en, majta ti'itɨ tiraata'an tɨ tira'aturaate'e. Ajta aɨjna ɨ Félix, aj pu i á'uraa. 24Tɨ'ɨj tyauuma'aca a'achu pua'an xɨcaj, ajtahua'a pu uve'enye aɨjna ɨ Félix, ajta jamuan ɨra'ara'an tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Drusila. Aɨ pu Israel jetze ajtyama'acan. Tɨ'ɨj i raataijtaca'a ɨ Pablo tɨ i aɨn tiraataihua'u aɨjna cɨme'e tɨ pua'a a'atɨ ra'atzaahuaatya'a aɨjna ɨ Jesús, tɨ i'i Cɨriistu'u. 25Pablo pu ayan tiraata'ixaa tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e tɨ a'atɨ ayan huarɨni ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn cɨme'e naijmi'ica jemi, ajta nu'u tɨ rɨ'ɨ hua'utyéchaɨn. Pablo pu ajta ayan aɨjna tyu'uta'ixaa aɨjna ɨ Félix tɨ Dioj ayan pueijtzi tihua'uta'asin aɨme ɨ mej yen seijre'e iiyan ɨ chaanaca japua. Aɨj pu cɨn tyu'utatzɨn aɨjna ɨ Félix. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj a'ura'ani ijii. Nyamuaatájeevi hui nyajtahua'a nyatɨ'ɨj huatácɨ'ɨpáaca. Aj nu ni muanamuajran nyajtahua'a. 26Ma ajta aɨn Félix ayaa pu ti'ijxe'eva'acaa tɨ Pablo tumin raata'an aɨjna cɨme'e tɨ raatatuaani. Aj pu cɨn eihua pu raataijtaca'a tɨ tyu'uxáj jamuan. 27Tɨ'ɨj tyauuma'aca hua'apua ninye'ira'a, tɨ'ɨqui Félix airajraa tɨ ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e. Tɨ'ɨquita'i saɨj te'entyajrupi tajtuhuan cɨme'e. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Porcio Festo. Ajta aɨn ɨ Félix, ayaa pu ti'ijxe'eva'acaa tɨ reenya'a huatyaturan aɨme jemi ɨ mej Israel jetze ajtyma'acan, aɨj pu cɨn cai raatátuaa ɨ Pablo.
Copyright
Learn More


text:
Dnepr
El Dnepr (o anca Niper) (in Russ: ДHeпp/Dnepr; in Bieloruss: ДHяпpo/Dnjapro, in Ucrain: ДHiпpo/Dnipro; Bopuσθέvnς/Borusthénēs in Grech Antich e Danaper in Latin) a l'è on fiumm de l'Euròpa oriental longh 2290 km e donca l'è 'l quart fiumm pussee longh de l'Euròpa (dòpo Vòlga, Danubi e Ural). El nass in Rùsia, in di mont Valdaj e poeu l'entra in Bielorussia e in de l'Ucraina. El sò cors el finiss in del Mar Negher, arent a la città de Odessa.
Città traversaa del Niper[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dorogobuž, Russia
- Smolensk, Russia
- Orša, Bielorussia
- Škloŭ, Bielorussia
- Mahilëŭ, Bielorussia
- Byhaŭ, Bielorussia
- Rahačoŭ, Bielorussia
- Žlobin, Bielorussia
- Rèčyca, Bielorussia
- Kiev, Ucraina
- Kaniv, Ucraina
- Čerkasy, Ucraina
- Kremenčuk, Ucraina
- Dniprodzeržyns'k, Ucraina
- Dnipropetrovs'k, Ucraina
- Zaporižžja, Ucraina
- Marhanec', Ucraina
- Nikopol', Ucraina
- Kapianka-Dnipovska, Ucraina
- Nova Kachovka, Ucraina
- Cherson, Ucraina


text:
Roè Olsà
Roè Olsà (nom uficiàl en italià: Roè Volciano[1]) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha presapóch 4 574 abitàncc (dàto del Dic 2015[2]), 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de popolasiù de 915ab./km². El cunfìna coi cümü de Gaàrt, Salò, Elanöa e Boàren. L'è giü dei prim paés de la val Sàbia e l'è apéna a 'n pér de chilòmetri del Lach de Gàrda
El nòm l'è l'üniù dei nòm de Roè e de Olsà, la prìma l'è 'n nùcleo abitàt che g'ha ambiàt a furmàs endei öltem agn del sècol XIX entùren a 'na fàbrica de cutù (cotonifìcio Hefti & C.); Olsà 'nvéce l'ìa zamò lüminàt enden docüment del Monastér de San Pietro in Monte de Sèrle del 1039 col nòm de vico Vulciano[3] e l'ìa lüminàt come cümü zamò 'nden at del 1300[4]. Le frasiù de Gazàne e de Lià, che 'nfìna a alùra i éra cümü separàcc, par che le sàpe stàde agregàde a Olsà endel 1805[5][6].
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statuto del Cümü
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
- ↑ Codice Diplomatico della Lombardia Medievale - "Cartula offertionis pro anima", 1039
- ↑ Lombardia Beni Culturali - Comune di Volciano
- ↑ Lombardia Beni Culturali - Comune di Liano con Gazzane, Trobiolo, Agneto e Rucco
- ↑ Lombardia Beni Culturali - Comune di Gazzane


text:
Matteo Renzi
Matteo Renzi (Firenz, 11 de genar del 1975) a l'è on politigh italian, sindigh de Firenz (del 2009 al 2014) e segretari del Partii Democrategh (del 2013).
L'è staa 'l president del Consili di Minister dal 2014 al 2016.
Cuntegnüü
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è cressuu a Rignano sull'Arno, indove i genitor abiten ancamò e indove 'l pader Tiziano l'è semper staa impegnaa politigament (con la DC).
El studia a Fiorenza, prima al Licee classigh Dant e poeu a l'Università de Fiorenza, indove 'l ciappa la laurea in Legg in del 1999, cont ona tesi sora el sindigh fiorentin Giorgio La Pira. L'ha faa i scout (anca cont incaregh nazionai in de l'AGESCI - per esempi l'è staa el direttor de la rivista Camminiamo insieme) e l'ha lavoraa con vari mansion in la CHIL srl, de proppietà de la soa fameja.
A partì del 1999 l'è sposaa cont Agnese, ona professoressa de licee, e 'l gh'ha trii fioeu.
Carrera politiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm pass[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El scomincia la soa attività politiga duranta i agn del licee. In del 1996 el contribuiss a la nassida di Comitad Prodi in Toscana, e 'l s'iscriv al Partii Popolar Italian, del qual el vegn, in del 1999, segretari provincial. In del 2001 el vegn coordinador de La Margherita fiorentina e, in del 2003, segretari provincial.
In del 2004 l'è eleggiuu president de la Provincia de Fiorenza, votaa in d'ona coalizion de center-sinistra e cont el 58,8% di preferenz. In ligna cont i sò idei de lotta a la casta e al trasà via, in del sò mandad l'ha sminuii i tass provinciai, el numer del personal e i dirigent. L'è staa però accusaa d'avè spenduu e trasaa via tropp anca lù.
El 29 settember del 2008 el dis che 'l ghe piasaria candidàss ai primari del Partii Democratigh per vegnì sindigh de Fiorenza: a sorpresa, je vincc. L'ann dopo el vegn eleggiuu sindigh cont el 59,96 (al balottasg) contra el candidaa del center-destra Giovanni Galli.
El fa part de la direzion nazional del Partii Democratigh, che però lù el tacca a critigà semper pussee per i maner cont i quai el fronta la situazion politiga. In del 2010 l'è staa, per vari sondasg, el sindigh italian pussee amaa.
In su la scena nazional[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El ses de dicember del 2010 el Matteo Renzi el va a Villa San Martin a Arcor (la cà de Silvio Berluscon), per discut de robb che gh'entren con la ministrazion de Fiorenza; ma la notizzia, vegnuda foeura quand che l'inconter l'era giamò finii, la gh'è minga piasuda a quei de la sinistra, e nanca tant a on quai sò sostenidor.
Sotta la soa ministrazion, Fiorenza l'è stada la primma granda città italiana in la qual l'è staa provaa on Pian struttural a zero volumm, cont ona maggioranza in consili comunal bella granda. El pian el preved inoltra che in futur ghe poden vessegh in di ZTL fiorentinn domà macchinn elettrigh. In del giugn del 2011 l'è 'ntrada in vigor ona pedonalizzazion noeuva, che la catta dent, tra i alter, zonn important de Fiorenza, compagn de Piazza Pitti.
El Renzi inoltra l'è impegnaa in d'ona campagna contra i mort in sù la strada, a favor de penn pussee dur per quei che fann i incident e la creazion del reatt de "omicidi stradal".
El s'è distint per ona battalia interna al Partii per sveggià la direzion e fàggh pussee post ai giovin; tra i alter robb, insema al Pippo Civaa l'ha organizzaa on convegn a la stazion Leopolda de Fiorenza, cont el nomm de "Prossima Fermada: Italia". Quella robba chì l'ha fada anca l'ann dopo, anca se quella voeulta chì el gh'era minga el Civaa (che l'è 'ntraa in contrast con lù) e 'l convegn el se ciamava "Big Bang".
Per quei sò posizion e azion, l'è despess critigaa de alter leader de la sinistra, compagn del segretari del PD Pierluigi Bersani o quell de SEL, Nichi Vendola.
El 13 de settember del 2012 l'ha scominciaa a Verona la soa campagna per i primari del center-sinistra, quei per scernì chi che sarà el candidaa di elezion politegh in del 2013. Dopo d'avè faa ona campagna in gir per l'Italia cont on camper, al primm turno di primari el riva segond cont el 36%, e inscì el riess a 'vèggh on balottasg con Bersani (che l'ha ciappaa el 44%). Al balottasg el ciappa domà el 39,1%, menter che 'l Bersani el vingg cont el 60,9%.
Dopo avè perduu i primari, el Renzi el s'è tiraa in despart per on quai mes, per poeu tornà in su la scena nazional dopo i elezioni politegh del febrar del 2013, che hann veduu la sconfitta del Partii Democrategh. L'ha giugaa on roeul important in del fà crodà la candidadura del Franco Marini a president de la Republega, col sostegnì inveci quella del Romano Prodi (che poeu l'ha perduu istess). Dopo la reconferma de Giorgio Napolitano e i dimission del Bersani, l'è staa vun di nomm propost per vegnì el noeuv primm minister, ma a la fin gh'è staa preferii l'Enrico Letta.
In di confront del governa Letta, ciamaa anca el governa di intes largh (perchè el Partii Democrategh l'è staa costringiuu a governà insemm al Popol de la Libertà del Berluscon e ai centrista de Mario Monti), el Renzi l'ha tegnuu on comportament de sostegn condizionaa, che tanti hann consideraa on poo ambigov. A bon cunt, la soa popolarità la seguta a cress.
In del settember del 2013, el se candida a vegnì el noeuv segretari del Partii Democrategh: i sò aversari a hinn el Gianni Cuperlo, el Gianni Pittella e 'l monsciasch Giuseppe Civati. Ai elezion reservaa ai iscritt al Partii, el Renzi l'è bon de ciappà el 46% di preferenz, menter che 'l Cuperlo el riva al 38%, el Civati el 10% e 'l Pittella el 6%. El vott de dicember, in di Primari avert a tucc i elettor, el Renzi el ciappa el 68% di preferenz, lassand a Cuperlo el 18% e al Civati el 14%. In 'sta manera el ven eleggiuu segretari del sò partii.
Comè segretari del Partii Democrategh, a l'è protagonista principal de la scena politega italiana. El tira foeura i propost de ona riforma del mercaa del lavorà e on'altra in su la legg elettoral. In del febrar del 2014 cressen semper pussee i vos d'ona possibil staffetta cont el primm minister Enrico Letta, acusaa d'avè faa tropp poch in di ultem mes. In de la direzion nazional del PD del 16 de febrar, Renzi e 'l partii scernissen de toeugh via la fiducia al governo, se ghe sarà nò di cambiament. On quai dì dopo el Renzi l'è ciamaa al Quirinal del president de la Repubblica Giorgio Napolitano, con l'incaregh de mett in pee ona squadra noeuva de governo. Inscì el suced, e 'l 22 de febrar el nass el primm governo Renzi (che intrattant l'ha lassaa la poltrona de sindegh de Fiorenza).
El se dimett el 7 de dicember del 2016, dopo che 'l Popol l'ha scassaa la reforma che lu l'ha parpognuu in del referendum costituzional del 4 de dicember.


text:
Breakbeat
El Breakbeat (ciamaa anca breakbeats o breaks) a l'è un insema de sotagener de la müsega eletroniga che gh'hann un ritm cun la cassa che l'è minga in 4/4 cume per la house o la techno. I ritm a hinn sincupaa e cun puliritm. A gh'è anca grüp cume i Breakestra che sonen el breakbeat cun i istrüment tradiziunaj ma cunt un ritm che'l va püssee adasi perchè l'è minga pussibil per un om de sunà inscì in pressa la bateria.
I Break[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se ciamen break i tòch de canzun che gh'è dumà la bateria e i alter istrüment se senten nò. Vün di break püssée dupraa a l'è lAmen Break de Amen dij The Winstons. 'N'altra canzun a l'è Funky Drummer del James Brown.


text:
Vrün
Vrün (nom ufizial in italian: Veruno) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara, sitüaa in direziun del fiüm Tisin.
El gh'ha ona popolaziun de 1 910 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 10,2 km² e ona densità de popolaziun de 187 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Cunturbia, Buégn, Burgh Tisin, Burbané, Cümiaagh e Gatich.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vrün l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Himantoglossum adriaticum
Himantoglossum adriaticum l'è 'na piànta erbàcea de la famìa botànica de le Orchidaceae.
L'è 'na piànta che de sòlet la vé àlta 'ntra i 20 e i 80 ghèi (màsimo 1 méter). Le raìs i è segondàrie e le böta fò de la part de sùra de 'n bùlbo.
El g'ha 'nfìna a dés fòie bazài a fùrma lanceolàda strèta pónta che fenés gösa e 'na quach fòie che vé fò del gamp. Le nervadüre de le fòie i è longitudinài (paralelinèrvie). I è lónghe dei 5 ai 10 ghèi (a la piö 15 ghèi).
La 'nfiurescensa l'è 'na spìga sèmpe ma lónga e bèla spèsa furmàda da presapóch 'na trentìna de fiùr. Chèsti i vé fò a la sèa de bràtee lanceolàde a pónta 'n pó gösa e lónghe compàgn dei fiùr. Tota l'enfiurecènsa l'è lónga 'ntra 8 e 20 ghèi.
I fiùr i è ermafrudìcc e zigomòrf en maniéra iregolàr e pentacìclich. El culùr dei fiùr l'è vért ciàr de föra, pórpora con màcia che tìra al biànch de dét; divèrse parcc de chèsto fiùr le g'ha sfömadüre e zòne bulinàde. El labèl l'è la part piö caraterìstica de chèsto fiùr, La part centràl la par 'na nìstola lónga divèrse ólte la grandèsa del fiùr, ondulàt o spiralàt. La part finàl l'è furmàda de sò lacìnie lónghe 1,5 o 2 ghèi. El fiurés de màgio a löi. El fröt l'è 'na càpsula.
Distribusiù e habitat[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chèsta spéce se la tróa 'n Euròpa centràla (Austria, Repüblica Céca, Slovàchia, Ungherìa) e orientàla (Slovénia, Sèrbia, Croàsia e 'nfìna ala Moldàvia). Se la càta pò 'n Itàlia setentriunàla 'ndèle pruvìnce de Brèsa, Trènt e Bolzano. La crès sö le culìne e söi mucc 'nfìna ai 1300 méter söl leèl del mar, sö teré calcàrei, pracc sèch e bèi lüminùs.


text:
Pompià
Pompià (en Italià: Pompiano), l'è 'n cümü de 3 855 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Ucidentàla a 23 km a sudòvest de la cità de Brèsa.
Pompià 'l ciàpa dét apò a le frasiù de Gerölanöa e Zürlènch.
El nòm el sömèa vègner de Fundus Pompeianus, cioè del nòm de la gens Pompeia che gh'ìa ciapàt en consègna chèsta tèra quant che part de la Pianüra Padàna l'è stàda spartìda en sentürie de part dei Romàni.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Monscia
Monscia (Monza in Italian; Modicia in Latin; Montsch in Todesch antigh) l'è ona città de la Lombardia de 122.000 abitant in provincia de Monscia e Brianza.
La scormagna di sò abitant l'è "Bilot", dal nom de on general frances del 1800 che 'l vivea a Monscia.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monscia la se troeuva in el Monsciasch, taca a la Bassa Brianza, appena sora Milan (a quindes chilometer de distanza). L'è la capital storiga de la Brianza, oltra a vess, del 2009, el capploeugh de la provincia omonima.
L'è traversada del Lamber, che arent al center storigh el fa nass on brocch artificial, el Lambrett (che 'l ritorna in del sò cors original on poo dopo).
Inoltra per Monscia el ghe passa anca el Canal Villoresi, che l'incontra el Lamber arent al quarter San Rocch.
Rion de Monscia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monscia la gh'ha minga di frazion, però el gh'ha on quaj rion: tra de lor regordom Cederna (sud-est), San Bias (nord), San Carlo (nord-est), San Frutüs (sud), San Giusepp (sud-ovest), Triant (nord-ovest), Cazaniga (nord vesin a Lisson).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ai temp di Roman l'esisteva giamò col nomm de Modicia, ma l'è probabil che la città, o almanch i insediament uman, la sia molto pussee antiga.
Ai temp di Longobard Monscia la gh'ha avuu on moment de gran splendor, vist che l'era la capital estiva di re. Per la pù part del Sacher Roman Imperi, i imperador che vegniven giò de la Germania per fàss coronà re d'Italia andaven o a Roma o a Monscia: chì de fatt la gh'è la Corona Ferrea, che la gh'ha dent (segond la tradizion) vun di ciod de la cros de Gesù.
Intorna al XIV secol Monscia l'è finida sotta el domini milanes, e del quell moment chì la gh'è andada dree ai sort de la città meneghina. In del 1900 a Monscia l'è staa coppaa el re d'Italia Umbert I.
In del 2008, con la creazion de la noeuva provincia de Monscia e Brianza, la città per la prima voeulta de tant temp l'è andada foeura de la giurisdizion milanesa.
Ai temp di piev milanes l'era el capploeugh de la Cort de Monza, che in del 1786 (ann de la soa soppression) la cattava dent anca i comun de Cassina di Gatt, Cologn, Moncucch, San Lissander, San Damian, San Giulian, Sest San Giovann, Villa San Fioran e Vimodron.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Monscia l'è mostrada in de la tabella chi de sotta:
Abitàncc censìcc
Robb de vedè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monsciasch famos[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vos correlaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligamm de foeura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Nibiònn
Nibionn (nom ufizial in italian Nibionno) l'è on comun de la Provincia de Lecch che'l cunta 3 702 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 3,6 km² e ona densità de 1 028 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Bülciagh, Cassagh, Còsta Masnaga, Inverigh (CO), Lambrugh (CO), Veduggio con Colzano (MI).
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I trii nucli del paes a hinn Nibionn, Tabiagh (el center comunal) e Zibron, oltra ai frazzion minor de Gagg e Mongodi.
El se troeuva in del center de la Brianza, in mez ai bricch. De la strada che la va de Milan a Lecch a se ved la collina de Tabiagh.
Inoltra, ghe passa arent el Lamber e la Bevera.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se cred che i primm insediament del paes i se troeuven propi lì arent al fiumm: per vess precis, in de la zona de Gagg, indè che hann trovaa i rest de 'na palafitta e di osedei de bronz e de preja.
El territori l'è staa abitaa anca di Roman: arent a Tabiagh hann trovaa, in del 1897, ona camera sepolcral.
Semper a Tabiagh, in del XIII secol a gh'era ona torr, considerada vuna di pussee fort de la Brianza: l'è staa lì che hinn scappaa 900 nobei milanes che eren andaa via de la città per via de la guerra in tra i Torrian e i sò nemis. A la fin gh'è rivaa el capitani Ubert Pravesin cont on'armada de soldaa che la rivava anca de Bressa, Cremona e Noara, e che l'ha assediaa el paes. I nobei s'hinn renduu, e tanti de lor hinn staa coppaa; la torr l'è stada trada giò. Al dì d'incoeu l'è anmò lì in pee, anca se con tanti rangiament.
A partì del XIV secol Nibionn l'è staa el center de ona "squadra", vuna di circoscrizzion ministrativ e religios del Milanes. In del 1537 el territori l'è passaa in de la man de la fameja di Sfondraa, che l'hann tegnuu fina al 1788.
Monument[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giamò a partì del XIII secol a gh'emm di testimonianz di ges de San Protas a Nibionn e de San Fedee a Tabiagh. Quella chì l'è deventada parocchia invers a la metà del Cincent, e l'è stada dedicada ai Sant Simon e Giuda. Poeu l'è stada modificada e rangiada su in del Vottcent, con la forma che la gh'ha anmò incoeu.
Economia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per l'economia del paes, el gh'ha 'vuu ona granda importanza el Lamber, indove che on temp a gh'era on bell poo de morin. Inoltra a gh'era ona produzzion de forment, formenton, ortaj: inoltra a gh'era i vidor per el vin e i moron per fà la seda. Incoeu inveci l'è importanta l'industria, soratutt quella tessil.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Nibiònn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Enciclopedia dei comuni d'Italia. La Lombardia paese per paese, vol. IV, Fiorenza, ed. Bonechi, 1985
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Porlezza
Porlezza (inscì anca in Italian; Portus Lætitiæ in Latin) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 4 890 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 18,7 km² e ona densità de 261 ab./km².
Duranta el Medioev la soa gesa de San Vittor l'è stada voeuna di 57 piev che formaven la Diòcesi de Milan.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Porlezza la se troeuva in sul Lagh de Lugan. Oltra al center principal, fann part del comun de Porlezza i frazion de Tavord, Begna, Agria e Cima.
El paes l'è situaa in l'estremità nòrd-est del lagh.
A pòcch chilòmeter del paes, in direzion de Menagg, pòden vess vist el Lagh del Pian e l'òrrid de Còrred e, in direzion de la Val d'Intelv, i gròtt de Rescia, ricch de stalattitt e stalagmitt, e l'òrrid de Osten.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Porlezza l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Val Trompia
La Val Trómpia l'è giöna de le trè ài principài de la pruvincia de Brèsa. L'è lónga 'ntùren ai 50 km e come dimensiù l'è la piö pesèna de le trè. L'è 'na àl de tipo flüviàl furmàda del fiöm Mèla che 'l la streèrsa de 'nsìma a fónt e l'è l'ünica dèle trè ài Bresàne che la prezènta mìa nüsü sègn de glaciasiù.
La part piö àlta de la àl la g'ha 'n andamènt de Èst a Òvest, có la testàda 'ndèla zòna del Pas del Manìva-Dòs Alt. De Böegn a Gardù l'andamènt el ciàpa 'na diresiù Nordèst-Sudòvest. De Gardù a Consés, endóche la al la sbóca 'ndèla piàna de Brèsa, la diresiù l'è de Nòrt a Sud.
I cümü de la al, a pàrter de 'nsìma, i è: Còi, Böegn, Ìrma, Pezàze, Marmintì, Taèrnole, Ludrì, Marché, Gardù, Polàen, Sarès, Lemezàne, Vìla Carsìna, Consés. Chèsti cümü i costetöés la part principàl de la comunità montàna de Val Trómpia, de la la qual però i fa pàrt pò a Boès, Nàe e Caì che del pónt de vìsta geogràfich i se tróa mìa 'n Val Trómpia ma 'ndèla al del Gàrza.


text:
Full Monty
Full Monty - Squattrinati organizzati (Servìsi cumplét - Buletàri urganiśâ) 'l è na cumèdia ingléśa dal 1997 ad Peter Cattaneo ch'l'à vins al Prèmi Òscar par la culòna sunóra 'd Anne Dudley ch'la dróa anc di pès dla Donna Summer (Hot Stuff), ad Tom Jones (You Can Leave Your Hat On), di M People (Moving on Up), dal Sister Sledge (We Are Family) e àt'r incóra.
L'è custàda tri migliòṅ ad sterlìni ma la 'n à purtâ a cà da piò ad sènt-a-ssànta.
La manéra ad dir ingléśa “Full Monty” la vōl dir “Servìsi Cumplét” e la s riferìs a quànd a la fiṅ dal film i óm i s càvan śò dal tut armagnénd nûd sénsa gnint adòs.
Sunt
Gaz (Robert Carlyle) e Dave (Mark Addy), dū sénsa lavōr ad Sheffield, i s inśégnan par catàr di espedînt par tiràr avànti dòp ch'la criśi l'à fat saràr dimóndi fàbrichi. Gaz, ch'al gh l'à cun la sgnóra Thatcher, 'l è separâ da sò mujér e al gh'à 'n fiōl da mantgnìr, Nathan (William Snape), e al và in di guàj quànd al n è più bòṅ ad pagàr gl'alimènt. Dave invéci 'l è 'n budlòṅ dimóndi śò e 'l è spuśâ cun la Jean (Lesley Sharp). Quèl da far par ciapàr di bèsi a n s cata minga e dònca chi lōr dū i próan a purtàr via di trâv 'd aśàl da na fàbrica saràda da tèmp.
Un dè, pasànd davśèṅ a 'n lucàl in dua a gh'è 'n spetàcul 'd óm ch'i s càvan śò e vdénd che 'd fóra 'l è pîṅ ad dóni ch'i faṅ a gara par tōr di bijét p'r i pòst davànti, a Gaz a gh vèṅ n'idéa, qvéla ad far anca lò un strip-tease ad masć ma cun più curàǵ ad qvi là ch'i tìn'n al mudàndi a la fiṅ. Gaz al vōl far al “Full Monty”, al “Servìsi Cumplét”. Insém a Dave, chi lò al cata sù àtar quàt'r óm in buléta cuma lò: Gerald (Tom Wilkinson), ex capstasiòṅ sénsa fiōi ch'al fà finta 'd andàr a lauràr tut i dè parchè al n gh la cava mia a dir a sò mujér qvél ch'a gh'è sucès, Barrington Mitchell (Paul Barber) dit "cavàl" parchè 'l è 'n umòṅ négar, Lomper (Steve Huison), ch'al fava al custòdi, e Guy (Hugo Speer) ch'al gh 'l à dimóndi grôs.
Dòp soquànt dè ad próvi, 'l è rivàda par lōr l'óra ad śibìr-as in frònt a quatarsènt dóni c'n al diav'l adòs. In sal nòti ad You can leave your hat on, i óm i gh'àṅ da cavàr-as via incòsa.


text:
Ils auters cun nossa correspundenta Mirella Zen
- Sonda, 10.1.2015, 12:15
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 10.1.2015, 12:15, RTR
Il panettone
Las festas èn oramai finidas, ma il gust da las bunas dultscharias da Nadal è anc bain preschent en nossas buccas. Era en il Tessin chattains durant il temp da Nadal da tuttas sorts dultscharias, grassins, tschigulattas ed uschia vinavant. Ma il retg tranter las dultscharias da Nadal è en il Tessin il panettone: in paun radund, dultsch e lom cun rosinas e fritgs candids. Dapli davart quest tema rapporta nossa correspundenta Mirella Zen.


text:
Val Venosta
La Val Venosta (tudesch: Vinschgau (una völta Vintschgau), italian: Val Venosta; ladin: Val Venuesta; rumanc: Vnuost) la se tröa int 'l toch de tera ucidental de'l Südtirol, ciuè 'l toch püssee a nord de la Val de l'Ades.
El gh'è pö de dì che la Val Venosta a nivel geugrafegh/istoregh a l'è un cicinin püssee granda de la Val Venosta aministraitiva che la ria dumà fin squas a Natürn.
El Nom[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nom tudesch Vinschgau (una völta scriüü: Vintschgau) e quel talian Val Venosta vegnen de la radis Venostes . La Val Venosta l'è stada numenada la prima völta 'l 13 de giügn 1077 a Nürenberga int un ducüment de l'Enrigh IV a'l Vescuv de Barsenun (in pago Finsgowe). Vinsgowe, Uenusta Ualle, Valle Venusta hin olter versiun de'l nom che se tröen int i seguj vegnüü pö. [1]


text:
Léon Bonnat
Al Léon Bonnat 'l è stê 'n pitōr francéś (Bayonne 1833 - Monchy-Saint-Eloi, Oise, 1922). 'L ìva imparê a piturèr da 'l Federico Mandrazo in Spaggna e pò da 'l Léon Cogniet a Parì. A 'l inìsi al piturèva dal grandi cumpuśisiòun 'd religiòun, cuma l'Asunsiòun in dla céśa 'd Sant Andréa a Bayonne, e al Crìst in dla cort 'd asìś ed Parìś. Dòp 'd un viàś in dl Uriĵnt dal 1870, al pasèva a di tema diferèint. Al fèva anca dimòndi artràt, p'r esèimpi a 'l Victor Hugo, a 'l Adolphe Thiers, a 'l Dominique Ingres. 'L era anca andê a decorèr al Pantheon ed Parì (Martìri 'd San Dionìś). 'L intrèva ind l'Acadèmia ed Bèli Ert in dal 1881. Al lasèva la só importànt colesiòun 'd disègn un pòc al Muśéo 'd Bayonne e 'n èter pòc al Muśéo dal Louvre.
Èter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Léon Bonnat


text:
Aktuelle Position
Legislaziun davart radio e televisiun
L'activitad da la SSR sa basa sin la Constituziun federala, sin la Lescha federala davart radio e televisiun (LRTV), sin l'Ordinaziun davart radio e televisiun (ORTV) e sin la concessiun da la SSR.
Constituziun federala
L'artitgel 93 da la Constituziun federala (CF) determinescha che la legislaziun davart radio e televisiun cumpeta a la Confederaziun. Radio e televisiun duain contribuir a la furmaziun, al svilup cultural, a la furmaziun libra da l'opiniun ed al divertiment, resguardar las particularitads dal pajais ed ils basegns dals chantuns, preschentar ils eveniments a moda correcta ed examinar adequatamain la diversitad da las opiniuns. Ultra da quai garantescha la CF l'independenza da radio e televisiun sco era l'autonomia en quai che concerna la furmaziun dals programs. Sco instanza dal fatg e da controlla prevesa la CF in'instanza da recurs independenta da las autoritads e dal Parlament.
Lescha ed Ordinaziun davart radio e televisiun
La Lescha federala davart radio e televisiun (LRTV) e l'Ordinaziun davart radio e televisiun (ORTV) fan cundiziuns generalas per l'organisaziun da la SSR. La SSR sto esser organisada uschia che sia autonomia ed independenza èn garantidas, ch'ella po vegnir manada a moda economica e coordinada resp. manada en in rom naziunal, ch'ils giavischs da las regiuns linguisticas vegnan resguardads, ch'il public è represchentà en l'organisaziun e ch'ella po vegnir manada tenor ils princips dal dretg d'aczias. Tgi che vul recepir programs da radio e televisiun sto pajar ina taxa da recepziun che vegn fixada dal Cussegl federal. Cun far quai resguarda il Cussegl federal:
- il basegn per finanziar ils programs da la SSR e sias autras offertas publicisticas
- il sustegn da programs concessiunads
- las incumbensas en connex cun la dumonda da las taxas da recepziun e la realisaziun dal duair da s'annunziar e da pajar taxas
- il sustegn da la fundaziun per la perscrutaziun dal diever
- la construcziun da raits d'emetturs en il rom da l'introducziun da novas tecnologias
Concessiun
La concessiun precisescha l'incumbensa che la SSR ha d'ademplir cun tut ses programs da radio e televisiun sco era cun autras offertas publicisticas. En il sectur da radio porscha la SSR:
- mintgamai trais programs per la regiun linguistica tudestga, franzosa e taliana
- in program rumantsch
- in program modifitgà per la regiun linguistica tudestga e franzosa (in program modifitgà surpiglia il caracter fundamental ed ils cuntegns dal program da basa, sa distingua dentant tras in agen «tarpun da musica»)
- in program da giuvenils per la Svizra tudestga
- mintgamai in program da musica classica, da jazz e da musica da pop
- in program d'infurmaziun tudestg
En il sectur da televisiun porscha la SSR:
- mintgamai dus programs per la regiun linguistica tudestga, franzosa e taliana en qualitad da HDTV
- emissiuns per la regiun linguistica rumantscha
- in program da repetiziun tudestg
- ina offerta in franzos cun infurmaziuns actualisadas permanentamain ed indicaziuns davart il program en l'internet
- emissiuns davart eveniments politics, economics, culturals e sportivs d'impurtanza per la regiun linguistica u per tut il pajais da maniera originara en l'internet
L'offerta online da la SSR cumpiglia:
- cuntegns online cun in rapport ad emissiuns (rapport direct, temporar e tematic ad emissiuns u a parts d'emissiuns redacziunalas)
- cuntegns online senza in rapport ad emissiuns sco contribuziun da text en las spartas novitads, sport e regiunal/local (limità a maximalmain 1000 segns per contribuziun)
- infurmaziuns da basa e da context davart las emissiuns
- infurmaziuns davart enconuschientschas da basa en connex cun las emissiuns instructivas
- forums dal public e gieus colliads cun las emissiuns
- in servetsch online pluriling per l'exteriur (Swissinfo)
- in servetsch online per il public da lingua taliana damanaivel dal cunfin (tvsvizzera.it)
La concessiun fixescha ultra da quai che la SSR contribuescha cun ses programs e sias ulteriuras offertas publicisticas:
- a la furmaziun libra da l'opiniun dal public cun in'infurmaziun cumplessiva, multifara e correcta surtut davart connexs politics, economics e socials
- al svilup cultural ed al rinforzament da las valurs culturalas dal pajais; a la promoziun da la cultura svizra considerond en spezial la litteratura svizra sco era la lavur musicala e cinematografica en Svizra
- a la furmaziun dal public, surtut cun emetter regularmain emissiuns da cuntegn instructiv
- al divertiment


text:
28 01
Ol dé 28 de zenér l'è 'l 28 dé de l'an del calendare gregorià; manca 338 (339 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 28 de zenér al è ul dí da pòost 28 dal an dal calendari gregurian; i manca 338 (339 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 2004 - Barcelona: ul presideent da la Generalitaa da Catalunya, Pasqual Maragall, al aceta la renúnzia dal Josep-Lluís Carod-Rovira a la càrega da cunsejée in cap, dapress i conversazziun mantegnüde a Perpinyà cun dirigeent d'ETA; al sigüta, però, a vess cunsejée senza bursin.
- 1823 - Cili: Bernardo O'Higgins al abdica la càrega da diretuur süpremm dal paées.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
St. Antönien
St. Antönien a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 369 abitant e una süperfiss de 42.66 km², e al se tröva a una altitüden de 1459 meter sura al livel del mar.
El cumün de St. Antönien a l'è tacaa ai cumün de Küblis, Luzein, Saas im Prättigau, Sankt Gallenkirch (AT-8), Schiers, Tschagguns (AT-8).
I cumün de St. Antönien (242 abitant) e St. Antönien Ascharina (118 abitant) i s'è ünii al prim de ginee del 2007 in de cumün de St. Antönien atual.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
St. Antönien l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1451 col nom de Sant Anthonyen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
(DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)
- St. Antönien in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Albinèa
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Albinèa (Albinea in italiân - ciamêda da j arzân "La Fôla" anca se "Fôla" l'é al nòm dal cèinter dal paèiş) l’é un cmûn ed la pruvîncia ed Rèz al só teritôri al se sparpâgna fra l’êlta pianûra e al prémi culèini ed l’ Apenèin arzân. L’é coleghê a Rèz cun un servési ed trâm sitadèin.
Stòria
Int la stòria 'd Albinèa a gh'é dal prôvi che ché a ghe stêva ed la gînt bèle int al peréiod prema ed la stôria, difâti è stê catê in divêrs pûnt dal cmûn: per eṣèimpi, al Butèighi (in dóv' a segnalê ânch sègn ed cà 'd l’etê rumâna), in localitê Brulèt e 'd la grôta naturêla ed la “ Tâna ed la Musèina” atâch a Bursân. Dal 1797 al 1805 l’é stêda unîda a Rèz, dôp, int al 1808, a Vsân. Cun la Restaurasiòun l’é stêda unîda a Scandiân. Farini int al 1859 al gh’à turnê a dêr l’indipendèinsa. La Pēv 'd Albinèa, ûn di sémbol ed la stòria de sté cmûn, la vîn citêda int al diplôma d’ Ottone II dal 980 cun tétol ed Sân Prôsper , ch’ a’s zûnta in sègvit còl ed la Nativitê ed M.V. Albinèa l’ é numinêda int al 1057 in ‘na bòla dal pêpa Stefano IX in favōr dal cunvèint ed Sân Prôsper. Dal 1070 Albinèa, cun al castèl e la Pēv, l’ēra ‘na proprietê dal vèschev ed Rèz ch’al gh’îva ânch un palâs. Int al 1412 al pêpa Giovanni XII l’à alvê in cuntèa al fèdev ‘d’Albinèa a l’à dê l’invistidûra a Giovanni Manfredi ch’al gh’îva bèle al pusès ed Bursân, Jân, Muntréch, Pratsōl e Muciatèla. La faméja l’à tgnû al fèdev fîn al 1730. Int al 1738 al dóca Francesco III d'Este a n’à invistî al marchèiṣ Alessandro Frosini. Ed particulêr impurtânsa ânca la stòria dal castèl ed Muntréch, pusès préma dal vèschev ed Rèz, pó di Fogliano e dôp di Manfrêdi e d’êter. A la fîn dal XVIII sècol Muntréch al gh’îva 488 abitânt. Cun la Restaurasiòun la frasiòun la và a fêr pêrta dal cmûn de Scandiân e int al 1859 ‘d Albinèa. Al cmûn ed Bursân l’é arcurdê in ducumèint dal 1315. Al s’é mantgnû indipendèint fîn a la fîn dal XVIII sècol quând al gh’îva ‘na popolasiòun ed 896 abitânt, mèinter Albinèa a n’in cuntêva mēno ed 600. Cun al Restaurasiòun Bursân l’é stê unî préma a Scandiân e pó, int al 1859, a ‘d Albinèa.
Personâg famōş
- Daniele Campani, sunadōr ed bateréia di I Nomadi
- Giorgio Morelli, partigiân e giurnalésta
- Mario Simonazzi, ciamê Cmandânt Azór, partigiân
Galeréia fotogrâfica
-
Culèini ed Muntréch e vésta ed la pianûra
-
-
Materiêl p'r andêregh in fònd
(manca):
- Baricchi W., a cura di, Insediamento storico e beni culturali alta pianura e collina reggiana, Reggio Emilia, 1988.
- Bulgarelli M. C., Marzi M.A., Albinea fra arte e storia in età canossiana, Albinea, 1992.
- Enciclopedia dei Comuni d'Italia. L'Emilia Romagna paese per paese, Firenze, 1987.
- Iotti M., Villa Viganò di Albinea. Cenni storici ed…enologici. In Strenna del Pio Istituto Artigianelli, a. VI, n. 2, 1997, p. 39 – 43.
- Ligabue G., La casa a torre dal Tresinaro al Crostolo, Reggio Emilia, 1985.
- Corradini A., Immagini della storia di Albinea, Reggio Emilia, 1979.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Albinèa trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
Grischunitis?
- Gievgia, 7.7.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 7.7.2016, 19:00, RTR
Na, «Grischunitis» n'è betg in mal il venter u uschiglio ina malsogna!
Grischunitis è in schottisch da Bruno Brodt sunà da la Ländlerkapelle Grischuna. Quel ed anc auters bels sauts avain nus elegì per «La populara».
Ma vus vegnis a vesair: contagius è il schottisch «Grischunitis», sche vus tadlais quel, fai per franc gust da tadlar era las autras chapellas grischunas. Per exempel la Chapella Tasna, Engadiner Ländlerfründa, ils Fränzlis da Tschlin u grauBÜNDIG.
Redacziun: Josefina Gaudenz


text:
Washington (stat federal)
El stat de Washington a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 184.824 km² e una pupulaziun de 5.894.121 abitant.
A l'è tacaa a nord al Canada, a ovest a l'Ucean Pacifigh, a süd a l'Oregon, a est a l'Idaho.
La capital a l'è Olympia (42.514 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Seattle (569.101 abitant). Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Spokane, Tacoma, Vancouver e Bellevue.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El stat de Washington a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1889.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El stat de Washington al gh'ha 11 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Stat de Washington


text:
11 04
Ol dé 11 de bril l'è 'l 101 ( 102 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 265 dé a finí l'an.
Ul dí 11 de bril al è ul dí da pòost 101 ( 102 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 265 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1963 - la Sità del Vaticà (Roma): Gjoan XXIII al pöblega l'ensíclega Pacem in Teris.
1977 - Spagna: Gabriel Pita de Veiga y Sanz, miníster de Marina, al dimissiuna a causa de la legalisassiú del PCE du dé pröma.
2002 - Venessöela: massàcher del Puente Laguno e colp de stat liderat per l'impresare Pedro Carmona Estanga contral goèrn costitüssional d'Hugo Chávez.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1993 - Montanejos (l'Alt Millars): Guilem Agulú, zúen nassiunalesta da mansina (polítega) sassinat a mà d'ü gröp d'öltradrita (polítega).
1890, Londra, Regn Ünit: Joseph Merrick, cognossit come L'Òm Elefant. Al mör decapetat a causa del pes del sò grand crane deformat per la Síndroma de Proteus.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Festa locala de la Vall de Bianya, a la comarca de la Garroca
Festa locala de Llívia, a la comarca de la Cerdanya
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Justin Timberlake
Justin Randall Timberlake (Memphis, Tennessee, U.S.A., 31 Genar dal 1981) l'è un cantautur e atur american.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1996-2002: Esordi cun gli 'N Sync[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In dal 1996 gli 'N Sync inisiàn la caréra in Europa e arrivan in di Stati Uniti in dal 1998 cun l'album da debutt, *NSYNC, publicò per la RCA, ca l'ha vendù 11 miliun da copi. In dal 1998 Timberlake l'ha debutò cum'é atür in dal film da Disney Channel, Model Behavior, e in dal stess ann l'ha partecipò insèma agli alter cumpunent dal grupp all'incisiun dal secund album, da gener nataliszi, intitolò Home for Christmas. Dopu la fort ròtura cun Lou Perman, ül grupp l'ha abandonà la RCA e l'ha firmà un cuntratt cun la Jive Records e l'ha publicò in dal mars dal 2000, No Strings Attached, disc che l'ha bissà ül success da vendit dal precedent. Ül quart e ultim album dal grupp l'è Celebrity, che l'ha utenù un discret success da vendit.
2002-2006: Justifield e la caréra d'atür[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In da l'agust dal 2002 l'ha presentò a gli MTV Video Music Awards ül sö prim singul, Like I Love You. La cansün l'ha ragiunt otim risultà da vendita aumentand la nuturietà internasiunal dal cantant. Dal disc l'è stò tratt cum'é singul ül not brano Cry Me a River, ca l'ha cunsacrò ül success dal cantant scaland i classifich mundiali; altra nota cansün e estrata da ca l'album chi l'é Rock Your Body, anch'èsa da fort impatt in di classifich da vendita. In dal 2003 in stò estratt anca i singul Señorita e I'm Lovin' It, utilisàda per la campagna publicitaria da McDonald's. L'ha anca cullaborò cun i Black Eyed Peas per ül not bran Where Is the Love?. In seguit al grand success dal sö esordi discugrafich in qualità da sulista, al s'è dedicà interament alla caréra d'atür. Tra i numerüs ròl interpretò, l'ha impersonà un giurnalista in dal thriller Edison City; alter film dal stess periud in Alpha Dog da Nick Cassavetes, Black Snake Moan da Craig Brewer e Southland Tales - Così finisce il mondo da Richard Kelly. A l'inisi dal 2005 l'è stà ciamà dal rapper Snoop Dogg per partecipà al singul Signs. L'ha anca culaborà una secunda volta cun i Black Eyed Peas in My Style, e l'ha lavurà cun Nelly in Work It.
2006-2008: FutureSex/LoveSounds[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In dal 2006 l'ha laùrà a la preparasiün dal sö second album, FutureSex/LoveSounds, in cumerch dal 12 setembar dal 2006 per l'eticheta discugrafica Jive. Tra i prudutür a spican Timbaland, Danja, Will.i.am e Rick Rubin.
2008-2012: Atività da prudutür e alter film[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In dal 2008 l'è stò tra i prudutür da l'album da Madonna Hard Candy, e l'ha partecipò anca a l'incisiun dal singul da lancc dal disc, 4 Minutes, e l'ha cantò anca cün Timbaland. L'ha pruseguì anca la caréra d'atür cun la cumédia da Mike Myers Love Guru, cun Jessica Alba, e cun ül dramma da Mike Meredith The Open Road. In dal nuvembar dal 2008 l'ha girò un video parodia da la cansün Single Ladies (Put a Ring on It) da Beyoncé trasmetüda dal Saturday Night Live. A fin 2008 l'ha cullaburò cun Rihanna in dal singul Rehab, e a inisi 2009 cun Ciara in Love Sex Magic. L'ha dopu cullaburò anca cun T.I. in dal singul Dead and Gone, ca l'ha ragiùnt ül secund post da la Billboard Hot 100. Ül 21 d'april dal 2009 l'ha esurdì su MTV la serie da reality show The Phone e Timberlake l'é ül produtür esecutiv. In dal 2009 l'ha partecipò, in di vesti da prudutür, ai album Echo da Leona Lewis, Outta Here da Esmée Denters e Rated R da Rihanna. In dal 2010 l'è stada publicada la prima racòlta da remix dal cantant, Essential Mixes. In cal periùd chi l'ha recitò in diversi film: The Social Network, regia da David Fincher, Amici di letto (Friends with Benefits), regia da Will Gluck, Bad Teacher - Una cattiva maestra (Bad Teacher), regia da Jake Kasdan e In Time, regia da Andrew Niccol.
Vita Privada[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'é stò fidansò cun Britney Spears, Cameron Diaz e cun Jessica Biel che l'é diventada la spusa in da l'utubar dal 2012 a Fasano, in Puglia. L'é stò vist anca in cumpagnia di cantant Fergie e Rihanna, la balerina Jenna Dewan, e le attriss Alyssa Milano, Scarlett Johanson e Mila Kunis.
Discugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cün gli 'N Sync[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- *NSYNC (1998)
- Home for Christmas (1998)
- The Winter Album (1999)
- No Strings Attached (2000)
- Celebrity (2001)
- Greatest Hits (2005)
- The Collection (2010)
Da Sulista[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Filmugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Longshot, regia da Lionel C. Martin (2000)
- Model Behavior - Una passerella per due, regia da Mark Rosman (2000)
- On the Line, regia da Eric Bross (2001)
- Edison City, regia da David J. Burke (2005)
- Alpha Dog, regia da Nick Cassavetes (2005)
- Southland Tales - Così finisce il mondo, regia da Richard Kelly (2006)
- Black Snake Moan, regia da Craig Brewer (2007)
- Shrek terzo, regia da Chris Miller e Raman Hui (2007) - Vüs
- Love Guru, regia da Marco Schnabel (2008)
- The Open Road, regia da Michael Meredith (2009)
- L'orso Yoghi, regia da Eric Brevig (2010) - Vüs
- The Social Network, regia da David Fincher (2010)
- Amici di Letto, regia da Will Gluck (2011)
- Bad Teacher - Una cattiva maestra, regia da Jake Kasdan (2011)
- In Time, regia da Andrew Niccol (2011)
- Trouble with the Curve, regia da Robert Lorenz (2012)