text:
Ils daners duain gidar la Tirchia a recepir fugitivs sirians en l'agen pajais, ha ditg il president dal cussegl da l'UE Donald Tusk.
Ils daners èn be per gidar ils fugitivs
Questas 3 milliardas fan part d'in plan d'acziun cuminaivel per franar la lavina da fugitivs en direcziun Europa. L’agid finanzial èn a favur dals fugitivs e betg da la Tirchia, ha ditg il schef da regenza tirc Ahmet Davutohlu. Er la chanceliera tudestga Merkel ha accentuà ch’ils daners èn sulettamain destinads per la prevenziun da la sanadad e per la scolaziun dals fugitivs. La repartiziun dals daners sin ils 28 stadis da l’UE n’è però anc betg clera. Tenor la clav usitada avess la Germania da contribuir ca. 500 milliuns euros.
Viadi da Tirchia en l’UE eventualmain senza visum
Davart critica da la situaziun dals dretgs umans en la Tirchia èsi tenor indicaziuns da Merkel be vegnì discutà a l’ur da l’inscunter. Ella ha dentant accentuà che la pli ferma collavuraziun pussibiliteschia dapli spazi per il tema en il futur. A partir da l’october 2016 pon burgais tircs far quint da viagiar en l’Europa senz’in visum.
RR novitads 06:00


c: text/html

text:
Svizra
-
Naginas tschigulattas pli tar la posta
La posta svizra na venda betg pli tschigulattas e dultschims als spurtegls en l’avegnir. Sco quai ch’ils responsabels da la posta scrivan duai uss vegnir concentrà sin products d’uffizis sco sin products e purschidas da telecommunicaziun.
Vinavant vul la posta dentant vender cudeschs, material da papetaria e cartas da regal. Cun la vendita da products als spurtegls fa la posta tenor atgnas indicaziuns onn per onn radund 500 milliuns francs svieuta.
RR novitads 15.00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Setèmber
Artécol in dialèt arzân
Setèmber (settembre in italiân) l' é còl di nōv di mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân, al cûnta 30 dé e l'é int la secònda metê 'd un ân civîl.
I sègn dal strèli ed setèmber în la Vêrgin e la Balânsa (dal 23 ), mèinter al stagiòun în l' îstê e l'avtûn (dal 22 o 23), difâti setèmber l'é l' ûltem mèiş ed l' istê e al prém ed l'avtûn.
Al nòm al deşvîn dal latèin "september", che a só vôlta al deşvîn da"septem", sèt, perché l'ēra al sètim mèiş dal lunari rumân, ch' al cumincêva cun al mèiş ed mêrs. Int al 37 l'imperadōr Caligola l'à cambiê al nòm dal mèiş cun "Germanico" in unōr ed só pêder ch' al gh' îva cól nòm, mó dôp la môrt ed l'imperadōr, al vîn masê, al nòm dal mèiş al tōrna còl uriginêl.
Ind l' 89 al nòm l'é stê cambiê incòra cun "Germanico", stà vôlta per festegêr 'na vitôria ed l'imperadōr Domiziano insém a i Chatti, mó ânca Domiziano al mōr, ânca ló masê, e al nòm dal mèiş l'é turnê còl ed è préma.
'Na véta cûrta l' à 'vû la rifōrma dal lunâri fâta da Commodo, dóve a setèmber a 'gh gnîva dê al nòm "Amazonius". Int al Lunari ed rivulusiòun francèişa l'ân al finîva a cavâl dal mèiş ed setèmber: fîn al 16/17 ed setèmber a 's ēra int al mèiş ed "Fruttidoro", pó a gh'ēra sînch dé ciamê "Sanculottidi", sê ind j ân bişestîl, dal 22 ed setèmber a la fîn dal mèiş a 's caschêva int al prém mèiş dal lunâri ed la rivulusiòun: "Vendemmiaio"
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Settembre trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Setèmber
Gennaio | Febbraio | Marzo | Aprile | Maggio | Giugno | Luglio | Agosto | Settembre | Ottobre | Novembre | Dicembre


text:
L Südtirol Pass 65+ ie n documënt de viac sun inuem y l ne ie cundechël nia trasferibl.
Chi che nen à l dërt
La rejon de giapé l Südtirol Pass 65+ à:
- la persones sëura 65 ani residëntes tla provinzia de Bulsan y
- la persones dl Südtirol sëura i 65 ani che viv oradecà. La cundizion ie che les ebe la zitadinanza taliana y che les sibe scrites ite tl AIRE te n chemun dl Südtirol.
Sun ce mesuns che n possa furné
L Südtirol Pass 65+ vel
- sun duc i mesuns dl sistem dl Trasport Ntegrà dl Südtirol y sun la ferates regiuneles nchin a Trënt,
- y sun duc i mesuns publics dl PostAuto dla Svizera sun la trassa danter Mals y Müstair.
Stlutes ora ie:
- la ferates a destanzes longes (sciche Intercity, Eurocity, Frecce di Trenitalia, Euronight) y
- la ferates dla trassa Prëner-Dispruch y S. Candido-Lienz.
Sce ëis n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt pudëis furné cun la ferata nchin a Dispruch o Lienz (dal Prëner y da Sanciana vëniel aplicà la tarifa stabilida dal gestëur dla ferata austriaca ÖBB). l resta stlut ora la ferates a destanza longia.
Co se l damandé
L Südtirol Pass 65+ possa unì damandà pra la purteles de venduda autorisedes dl Trasport Ntegrà Südtirol se nuzan de chësc formuler.
La persones dl Südtirol che viv oradecà possa ciarië ju l formuler nce dala plata "KVW-Arbeitsstelle für Südtiroler in der Welt" (Sudtirolejes ora per l mond).
Tant che l costa
L Südtirol Pass 65+ ie na cherta a tarifa forfetera.
- Per persones dai 65 ai 69 ani cumplii ie la tarifa de 150 euro al ann.
- Per persones dai 70 ai 74 ani cumplii ie la tarifa de 75 euro al ann (cëla “Despusizion transitora”)
- Per persones dai 75 ani cumplii insù ie la tarifa de 20 euro al ann.
Despusizion transitora
La tarifa de 75 euro al ann vën nvieda via gradualmënter nchin dl 2020:
- tl 2018: la persones che à 70, 71, 72 y 73 ani (uel dì chëles nasciudes tl 1948, 1947, 1946 y 1945);
- tl 2019: la persones che à 70, 71, 72, 73 y 74 ani (uel dì chëles nasciudes tl 1949, 1948, 1947, 1946 y 1945).
Tarifa de 20 euro al ann:
- duta la persones nasciudes dan l 1945;
- tl 2020: la persones che à 75 ani.
Maniera de paiamënt
L paiamënt dla tarifa al ann vën fat tl mumënt che n va a tò la cherta pra la purtela de venduda.
Ativazion servijes de njonta
Per l'ativazion di servijes de njonta a paiamënt jide ala plata dumanda online.
Tan giut che l vel y renuvamënt
L Südtirol Pass 65+ vel un n ann dala data de emiscion.
La cherta ie da runuvé uni ann. L renuvamënt possa unì damandà a pië via da n mëns dan la destumeda nchin a n ann do la destumeda pra la purteles de venduda autorisedes dl Trasport Ntegrà Südtirol. L tleca mustré la cherta y paië la tarifa anuela curespundënta.
L ie nce puscibl renuvé la cherta online cun cherta de credit o tres internet banking (per la banches abilitedes).
Sce l renuvamënt vën damandà dan la destumeda puderà la cherta unì adurveda inant, sce l renuvamënt vën damandà canche la cherta ie bele destumeda saral de bujën aspité almanco 24 ëura dan che n possa inò la adurvé.
Co bloché la cherta
Mé tl cajo che l vënie rubà o perdù l Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt iel puscibl l bloché:
- online dal account persunel o
- cherdan su l call center 840 000 426 (dal lunesc al vënerdi dala 9:00 ala 13:00 y dala 14:00 ala 18:00).
Metëde verda: sce n à n iede blocà la cherta ie chësc iriversibl.
Dumanda de n duplicat
Sce n pierd, l ie unit rubà o n à danejà l Südtirol Pass 65+ possen fé dumanda de n duplicat al priesc de 20 euro.
L formuler ie da giapé:
Tl cajo che n à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt iel nce puscibl damandé n duplicat online dal account persunel.
Ciuna che sibe la maniera de fé dumanda – l ie mpò for de bujën de dé sëura la purtela de venduda ulache n uel jì a se tò la cherta. I duplicac ne vën defati mei mandei a cësa.
La cherta nueva vën data tla mans bele ativeda y la possa perchël unì adurveda debota.
Mé sce la cherta resultea vester ntiera y nia ruineda y la ne funzionea nia iel puscibl se damandé che la vënie stampeda mo n iede da nuef pra na purtela de venduda autoriseda.
Trasport de rodes y/o tieres
Per nfurmazions cialé chësta plates:
Südtirol Pass 65+ y Nightliner
L servisc possa mé unì nuzà da chi che à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt. Per nfurmazions consulté la plata: "Südtirol Pass y Nightliner".
Südtirol Pass 65+ y ÖBB-Vorteilscard
L servisc ie mé per chi che à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt. Per nfurmazions consulté prëibel la plata: "Südtirol Pass y ÖBB-Vorteilscard".
Co l nuzé
Per nfurmazions cialëde la plata "Sistem contactless".
Tl cajo de cuntrol
L Südtirol Pass 65+ ie n documënt de viac sun inuem y l ne ie nia trasferibl. Tl cajo de cuntrol muessel unì mustrà adum cun n documënt de identità che vel.
Per de plu nfurmazions cialëde sun la plata "Sanziuns a ciaria dles passajiers y di passajiers di sorvisc de trasport publich" (articul 50 dla lege provinziala n. 15 di 23.11.2015).


text:
Era armas grevas sajan vegnidas en acziun. Il vitg Schirokin è radund 20 kilometers davent da la citad da Mariupol, l’ultima citad gronda en la regiun anc en ils mauns da la regenza ucranaisa.
Il favrer aveva la regenza ucranaisa ed il separatists sustegnids da la Russia suttascrit in armistizi che prevesa surtut la retratga da las armas grevas ord la regiun. Sco la OSCE scriva, vegnia la cunvegna per gronda part respectada, entant dettia quai adina puspè cumbats en la regiun.
Discurs davart refurmas en l'Ucraina
Entant en il president da la Cumissiun da l’Uniun Europeica Jean-Claude Juncker ed il president dal Cussegl d’Europa Donald Tusk s’inscuntrads oz en l’Ucraina cun il president ucranais Petro Poroschenko.
Tema central duai ina approximaziun da l’Ucraina a l’Uniun Europeica esser. Vinavant vulan ils represchentants da l’Uniun Europeica discutar sur da refurmas en l’Ucraina. Sco quai ch’il president dal cussegl ha ditg, gidan ils stadis europeics, ma l’Ucraina stoppia era sa midar.
RR novitads 12:00 / 14:00


text:
Sites 14
Afacere de succes
Afacere de marketing prin recomandare in care cererea se intalneste cu oferta in beneficiul ambelor parti.
Cumün da Scuol
Preschanta fracziuns, autoritats, administraziun, social, sandà, temp liber, scoula.
Ilanz-Glion
Presenta la vischnaunca muntagnarda resultat dalla fusiun da 13 vischnauncas: Castrisch, Duvin, Glion, Ladir, Luven, Pitasch, Pigniu, Riein, Rueun, Ruscein, Schnaus, Sevgein, Siat. Cefras e fatgs, historia, fotografias.
Maton
Infurmaziun generalas, turisticas e historgia dalla vischnànca da Mustér.
Mustér
Infurmaziun turistica e culturala dalla vischnaunca da Mustér.
Park Naziunal Svizzer
Infurmaziun turistica e culturala, charta da la regiun.
Regiun Engiadina Bassa Val Müstair
Es üna corporaziun dal dret public cun aigna persunalità giuridica. Cumpiglia il territori intuorn il Parc Naziunal. Voul dir da Zernez fin Martina cun las vals Samignun e Val Müstair.
Sagogn Online
La pagina offiziala da Sagogn cun biaras informaziuns sur dil vitg.
Scoula cumünela Samedan
La scoula bilingua de Samedan preschanta e declara i lavur. Noviteds ed infurmaziuns per scolaras, scolars e genituors.
Scoula La Plaiv e scoula primara da Zuoz.
Preschanta la scoula da La Plaiv e la scoula primara da Zuoz.
Tujetsch
Vischnaunca da Tujetsch: administraziun, scolaziun, museum local La Truaisch.
Vischnaunca Medel Lucmagn
Portrait e historia da la tipica vischnaunca muntagnarda, da l'administraziun communala, scolas, cultura, turissem.
Vschinsuncha Samedan
Pagina da la chapitela da l’Engiadin’ota.
www.ch.ch
Portal d'infurmaziun che maina tras las instituziuns administrativas da la Confederaziun, dals chantuns e las vischnancas.
Other languages 85
Regiunal
Scienza
Cumpras
Societad
Sport
All Languages
Art
Affairs
Computers
Sanadad
Chasa
Novitads
Recreaziun
Referenza


text:
Tge che giaja dentant en emblidanza saja che ulteriurs millis vegnan vinavant sur la Mar mediterrana centrala en Europa, uschia il professer emerità da l’ETH Turitg Jürg Martin Gabriel.
Sco schurnalist èsi pli simpel dad ir sin ina pitschna insla greca per filmar maletgs dramatics.
Sco schurnalist saja pli simpel dad ir sin ina pitschna insla greca per filmar maletgs dramatics, che dad ir a Lampedusa sin in dals numerus ports e sperar ch’ina bartga arriva. Ma che las medias emblidian la Mar mediterrana centrala na muntia betg ch’i nadettia nagin agid là, uschia Jürg Martin Gabriel.
Tranter auter è la missiun da l’UE «Triton» en acziun, sper quai en er blers bastiments privats u da martganzia avant la costa da la Libia per pigliar giu las bartgas da fugitiv e per uschia evitar ulteriuras catastrofas cun bartgas che fan naufragi e millis da morts.


text:
Exteriur
-
Salvà radund 100 migrants
Ina bartga cun blers fugitivs a bord ha fatg naufragi davant la costa da la Libia. La bartga saja cupitgada radund 15 miglias davant la costa, cura che las forzas da salvament sajan s'avischinadas. Tenor indicaziuns da la guardia da costa taliana han ins pudì salvar fin uss radund 100 persunas.
Quantas persunas èn stadas abord n'è il mument anc betg cler. La tschertga suenter ulteriurs fugitivs dura anc. Il mardi ha l'organisaziun internaziunala da migraziun communitgà che gia 2'000 persunas han pers quest onn la vita cun fugir
sur la Mar Mediterrana.
RR novitads 17:00


text:
giovedì 8 gennaio 2015
"Il Pagéli di Crozè in djalètt Pramzàn". Pärma Fiorentén'na 1-0. Testo pubblicato sulla Gazzetta di Parma del giorno 8 gennaio 2015
(Testo in dialetto parmigiano)
Pärma Fiorentén'na 1-0
Mirànt déz : cuand la gira giùssta eh ?? parfét par 90 minud, e la sréza insìmma ala torta dal rigor parè ! srà stè la nóva mìssa in pìga o al color di cavji ? fa listés l’important l’é stè artornär al Mirànt di sìnch an' indrè
Casàni òt : bentornè, l’éra ora a s’é vìsst sùbbit !!! fàsa déstra saräda su col cadnàs, dedlì a 'n pasa nisón e par 'na cuestjón äd centimèttor at' fè cuäzi anca gol ! sperèmma ch' at' pòs zugär acsì fin ala fén äd l’an' parchè la tò mancansa la s’é sintìda e un bél po'
Lucaréli déz : vè chi é artornè dal vacansi, al Capitàn còll vér, bärba extralonga, ghìggna da batàlja, du assist (a gh' podäva ésor anca mi al post äd Palladén ch' l’éra gol sicur ), e ancòrra äd pù ch’ la ghéga a Cuadrado, ch’ la m’à fat ezultär cme p'r un gol ! bentornè anca a ti, e dai eh, drìtt a tésta basa fin ala fén
Costa déz e lode : al pù bón in camp, gol partìda gajärda cme sémpor, parsonalitè e serietè ; la lode parchè at' si n’arzàn tifóz äd l’Arzàna, e sibén che second mi la crozäda adòs la t' spura cme 'na majètta compräda insìmma a un banch äd cinéz a dù evro, té t' si 'drè comportär da grand profesjonìssta
Palètta òt : al Paletón pjan pjanén l’é 'drè artornär; a gh' manca äd drisär i pè e po’ a gh' sèmma ! t’é zvirgolè 'na cuälca bala äd trop, mo al fjè insìmma al copén a Gomez a té gh' l’é fat sintìr da razón
Gobbi òt : bravo Massimo, ormäj a t’äva batzè a Coverciano ala scóla ädj alenadór ( second mi con la maruga ch' at' gh’é at' sarè un grand alenadór ) invéci t’é tirè fóra 'na partìda cme da chi indrè, srà che al Mìsster se Dio vól l’à mìss trapónta e anca al fógh a lét par cuatäros da razón, però at' paräv trasformè anca tì cme tutt
De Ceglie séz : al pù in confuzjón äd tutt, Raimondo, un rigor da prinsipjànt e trop dé spès in méza cme un giovedì; a tì al fógh a lét as' vèdda ch’ al t’ à fat badaciär un po’ trop e 'na cuälca volta a t'é pròprja dè un lantcór
Lodi òt : oh là, l’éra ora, l’é fòrsi la prìmma suficénsa da l’inìssi äd l’an', pù che par la cualitè ch’ l' à dovrìss ésor al tò pónt äd fòrsa, a t’é fat 'na grand partìda äd caràtor e grénta, robi ch' a té t' s’ér scordè a Catania da l’an' pasè
Mauri déz : con Costa al pù bón in camp, 'na partìda strepitóza, séns äd la pozisjón e personalitè da veteràn, lùccid, puntuäl codìggn e sénsa paura, mäj un pas indrè, un campionsén con un futur favolóz; e m’arcmànd Renato Zero & Albanéz, sa s' vól provär a salväros, äd där via chilù sùbbit a s 'n in pärla gnanca
Palladén séz : al famóz séz polìttich, parchè as' vénsa tant pòch che cuand a sucéda a n’é mìga elegant där via di cuàtor, mo anca jerdlà tri pas in-t-un cuadrél, mäj 'na volta ch’ al faga déz mèttor in pù par còrror adrè a cualchidón, njént äd njént, al mìnnim sindacäl e po’ e po’
Bidaoui déz : tò là, un cuärt d’ora in camp e un déz in pagéla, par via ch' l’é gnù déntor con la tésta giùssta, l’à fat casär fóra n’avarsäri e l’é stè lì ch' l’é praticamént fnì la partìda, e in pù in-t-un cuärt d’ora l’à fat pù sträda che Palladén da cuand l’é a Pärma !
Casàn déz : fin a vint minud dala fén l’éra un séz polìttich cme a Palladén, in-t-i ùltom vint minùd l’é montè in catedra e l’à decìz lù par tutt ch’j ätor vintón con che cadénsa as' sarìss zughè dedlì ala fén, oviamént ala so cadénsa, freno a man tirè e bala fata viazär äd prìmma, e po’ in-t-al prìmm témp l’à fat 'na fénta vèrs la fén sòtta la tribuna ch' a s' sèmma catè tutt al Barilla Center, un nùmmor da génio che par n’amant dil còzi béli al väl da lù al prési dal biljètt
Donadón òt : Mìsster, socuant gior'n äd vacansa gh’ àni fat bén anca a lù ? cme j’ò dìtt prìmma l’à capì che con còll ch' a pàsa al convént l’é méj stär cuatè e al caldén con la trapónta tiräda su fin in ält, anca se mi Gobbi ch' l’éra un po’ sòp e béle amonì l’arìss tirè zò, a tutt il manéri l’éra destén ch’ l'à doväva andär bén jerdlà e acsì l’é stè ! adésa però mìga molär ch' a gh’é socuànt scóntor dirét chi pólon cambjär ancòrra tùtta la stagjón
AVANTI CROCIATI
(Tgnèmmos vìsst)
(Testo di Crociato 63)
(Correzione ortografica a cura di Enrico Maletti)
Nessun commento:
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
Brema
La Citad hanseatica libra da Brema (tudestg: Freie Hansestadt Bremen) è in pajais federativ (Land) da la Germania. Encunter l'opnion generala na sa tracti betg d'ina citad-stadi ma dal sulet "stadi cun duas citads" (Zwei-Städte-Staat) da la Germania. Lez cunsista da las duas citads grondas Brema e Bremerhaven che dumbran ensemen passa 670'000 abitants. La Citad hanseatica libra da Brema è il pajais federativ cun la pli pitschna surfatscha da la Germania ed fa cumplettamain part da la Regiun metropolitana da Brema/Oldenburg.


text:
Strusch da s’imaginar oz: pli baud vegniva il capricorn da las Alps considerà sco ina apoteca ambulanta ed è perquai vegnì extirpà!
Il capricorn è svanì en il Grischun gia ils onns 1650. Ils umans cartevan en l’effect curativ miraculus dals preparats da capricorn e siond l’animal betg fitg temelitg è el prest stà extirpà. L’entschatta dal 20avel tschientaner èsi reussì d’engular dal retg talian Vittorio Emmanuele III in pèr dals davos exemplars e d’als transportar dascus en Svizra. L’asil da selvaschina «Peter und Paul» a Son Gagl ha sinaquai instradà in program d’allevament singular en tut il mund. Il 1920 han ins colonisà per l’emprima giada er en il Parc Naziunal animals da questa tratga. Oz vivan var 300 capricorns en il Parc Naziunal.
En rumantsch numn’ins il capricorn er «macun». Quest macun viva effectivamain era si Macun e damai èsi cler danunder che vegn il num per la regiun da la platta dals lais sur Lavin. Dapi il 1. d’avust 2000 èn era quests capricorns abitants dal Parc Naziunal.
Dapli che mo la vopna dal Grischun e reclama per ina marca da biera.
Impressiunants èn els en mintga cas, ils loschs capricorns! Tge parada grondiusa, cura ch’els sbassan il chau e ballantschan lur cornas lungas vi e nà. Quellas pon avair ina lunghezza da fin ad in meter! Malgrà lur moviments lass e lur corp pesant èn ils capricorns rampignaders ordvart agils.
Sco ils chamutschs appartegnan er ils capricorns als bovids. Lur cornas creschan durant l’entira vita, mintg’onn la primavaira in pèr centimeters dapli. Ils rintgs annuals èn bain visibels sin il dies dals corns ed els permettan da determinar la vegliadetgna exacta da l’animal.
Malgrà lur pais da fin a 90 kg èn ils capricorns ils campiuns dals rampignaders. Els paran d’avair tschitschs sut ils pes e lur senn d’equiliber è extraordinari.
Las chauras-capricorn èn fitg attentivas ed han adina en egl lur conturn.
Sumegliant als chamutschs vivan era las chauras-capricorn en trieps cun autras chauras ed animals giuvens. Ils ansiels naschan il zercladur e portan in vestgì chaud da launa adattà al clima criv. Els creschan si en il ravugl protegì da lur triep. Las cornas da la chaura èn bler pli pitschnas che quellas dal buc. Igl è difficil da stimar la vegliadetgna sin fundament dals rintgs annuals fitg serrads. Ina chaura-capricorn po vegnir fin a 24 onns - ina vegliadetgna impressiunanta en quest ambient criv.
Ils capricorns sa nutreschan da pastg e dad ervas, l’enviern era da bostgam, ragischs e litgens.
Ils capricorns vivan sumegliant als tschiervs en trieps separads da 10 fin 30 animals.
Tar il triep da las chauras ha la chaura manadra ina impurtanta funcziun da guid. Tar ils trieps da bucs è la rangaziun evidenta: la grondezza da las cornas exprima la fermezza individuala. L’avust e durant il temp da chalur il december demonstreschan ils bucs ils pli imposants lur dominanza.
Ils capricorns vegnan en chalur pir il december. Els cumenzan dentant gia la stad a cumbatter per la rangaziun. L’avust sviluppan ils capricorns, uschiglio plitost pultruns, in’activitad extraordinaria. En cumbats impressiunants sa mesiran ils animals da medema forza per in plaz a la testa. Quai na vul betg dir ch’il december durant la chalur saja alura tut reglà. Ma ils capricorns eviteschan cun inschign da consumar lur energias, sco quai ch’igl è il cas tar ils tschiervs e chamutschs en chalur.
Ils capricorns èn spezialists da las muntognas e descendan mo excepziunalmain giu en ils guauds.
Strusch in auter animal economisescha sias energias uschè bain sco il capricorn. Questa letargia apparenta è ina strategia effizienta per surviver.
Sin lur viadi dals quartiers da stad en regiuns pli autas fin als quartiers d’enviern fan cunzunt ils bucs lungas distanzas.
Co ch’in capricorn stima cun l’egliada la qualitad dal punct nua ch’el vul sa tschentar, resta in misteri. En mintga cas èsi surprendent cun tge precisiun e segirezza ch’el fitga pe.


text:
Quest onn na vegn surdà nagin premi Nobel da litteratura, la premiaziun vegn spustada per in onn. Il premi Nobel 2018 da litteratura vegnia fixà ed annunzià il medem mument sco il premi 2019. Quai ha communitgà l'Academia svedaisa il venderdi a Stockholm.
Accusaziuns da mulestas sexualas e corrupziun
Quai è la consequenza da la crisa en l'Academia svedaisa – l'organisaziun responsabla per il premi Nobel da litteratura. Avant in temp eran vegnidas a la glisch accusaziuns da mulestas sexualas e corrupziun – cunter l'um d'ina commembra da l'Academia svedaisa. Ultra da quai duai la medema commembra er avair decidì sur da daners da promoziun per l'atgna uniun da cultura ed avair tradì ordavant a ses um, ch'è fotograf, il num dals scripturs e scripturas ch'èn vegnids undrads cun il premi da litteratura.
Academia svedaisa
L'Academia svedaisa, «Svenska Akademien», ha en emprima lingia la lezia da promover il linguatg e la litteratura svedaisa. La sedia da l'academia sa chatta a Stockholm. Ella è vegnida fundada il 1786 dal retg Gustav III. tenor l'exempel da l'Académie française. Sin livel internaziunal è l'academia enconuschenta perquai ch'ella elegia il victur dal premi Nobel da litteratura. Dasperas surdat l'Academia svedaisa però er divers ulteriurs premis e stipendis – tranter auter il premi nordic che vala en Scandinavia sco pitschen premi Nobel.
Lavurar vi da la fiduzia da l'academia
Per consequenza han divers commembers da l'Academia svedaisa remess lur uffizi, perquai ch'els n'eran betg cuntents cun l'agir indulgent da l'academia envers il pèr maridà. Actualmain èn be anc 10 da 18 commembers activ en uffizi. Quai che pericliteschia tenor la chasa roiala seriusamain la lavur dal gremi. Uschia ha er il retg Karl XVI. Gustav appellà als commembers da surpigliar responsabladad. L'academia duaja uss lavurar londervi da gudagnar enavos la fiduzia.
RR novitads 10:00


text:
Contignü prinzipal
Maran 2011
La diescejima senteda di Trëi Cunsëies ie unida tenida ai 30 de merz dl 2011 a Maran y la ie unida urganiseda dal Cunsëi dla Provinzia autonoma de Bulsan sota la presidënza de Julia Unterberger.
Ala senteda di Trëi Cunsëies ti iel jit danora, ai 16 de fauré dl 2011, na senteda dla cumiscion inter-regiunela, metuda adum da set reprejentanc per uni cunsëi. Coche udù dant dal regulamënt ntern à la cumiscion ejaminà la 29 mozions prejentedes, nchin ai 3 de jené dl 2011, dai cunselieres y dai cumëmbri dla jontes di trëi raions per fé ora sce lascé pro si tratazion tla senteda di Trëi Cunsëies, y sun la basa de chësc ejam ala pona metù adum l orden dl di dla senteda di Trëi Cunsëies.
Dla 29 mozions prejentedes ie 25 unides lascedes pro ala tratazion tla senteda di Trëi Cunsëies y les ie unides scrites sun l orden dl di. Una ie unida refudeda dala cumiscion, ma la ie, sun dumanda dla terza pert di reprejentanc prejënc dla cumiscion inter-regiunela mpo mo unida metuda sun l orden dl di, coche udù dant dal regulamënt ntern.
Nsci fovel sun l orden dl di 26 mozions y les ie unides metudes adum, sota chësta tematiches o chisc ciamps per se fé plu saurì y per fé a na maniera che la descuscion tla senteda di Trëi Cunsëies sibe n generel plu trasparënta:
- Europa, culaburazion sëura i confins ora, afares istituzionei (6)
- ativiteies economiches, zones rureles (7)
- trafich y trasport, natura y ambient (4)
- cultura y istruzion (5)
- sanità (4)
Dan la senteda di Trëi Cunsëies iel pona mo, aldò dl regulamënt ntern, unì purtà ite na mozion de prëscia che ova da nfé cun l lauré ora n cunzet per n’economia eletrica balanzeda y che ie do la delibra dla cumiscion inter-regiunela unida metuda sun l orden dl di che ova nsci 27 mozions.
Tla senteda di Trëi Cunsëies di 30 de merz dl 2011 iel unì apurvà 25 dla 27 mozions scrites sun l orden dl di, 14 de chëstes cun duta la ujes a una. La mozion che ova da nfé cun la candidatura dla region europeica Tirol a purté ora i XXIV Juesc olimpics y i XIII Juesc paraolimpics da d’inviern dl 2022 ne n’ie nia unì azeteda (te na vela per si cont de uni cunsëi fova la maiuranza dl Cunsëi provinziel de Trënt de contra y chësc à cumpurtà che la mozion ie unida refudeda). La mozion che ova ntantsce da nfé cun l mëter su de n “Parch dla pesc” ie unida trata zeruch da chëi che la à purteda dant.
Coche udù danora dal regulamënt ntern dla senteda di Trëi Cunsëies prejenterà i presidënc dla Provinzia autonoma de Bulsan, dl Land Tirol y dla Provinzia autonoma de Trënt, tres l presidënt a chël che l ti toca (uel dì te chësc cajo l presidënt dl Land Tirol, ajache la proscima senteda di Trëi Cunsëies sarà tl Land Tirol), na prima relazion scrita sun la situazion dl’atuazion dla mozions apurvedes dala senteda di Trëi Cunsëies, da pert dla trëi jontes. Na segonda relazion unirà pona data ora al plu tert 60 dis dan la proscima senteda di Trëi Cunsëies.


text:
Surselva Renaschientscha dal tschaiver a Glion è stada success
Var 500 persunas èn stadas al bal da tschaiver a Glion. Per ils organisaturs munta quai ch'il tschaiver ha mancà e duai cuntinuar.
Per Stefan Arpagaus, il president da las Grischalottas, ch'ha organisà il tschaiver a Glion èsi in success cumplain. Il dumber da persunas che sajan stadas tant la saira sco era tar ils concerts da plaz hajan mussà che l'interess saja qua. Sche quel saja avant maun, lura fetschia quai era plaschair d'organisar. El haja bain da discutar quai cun ils commembers, ma el manegia ch'i vegnia a dar ina cuntinuaziun.
Er da la vart dals visitaders è il resun fitg positiv. Ad intgins ha il tschaiver propi mancà ils ultims sis onns. Ed uschia èn ins pli che led ch'i vegn puspè organisà il tschaiver. Tar ina citad sco Glion tutgia il tschaiver vitiers. Cuntent èn ils visitaders era stads cun l'organisaziun.
Ina chaussa che para dentant da mancar è il til da tschaiver ch'i deva era ina giada a Glion. Sco Stefan Arpagaus di, fiss quai era in giavisch da lur vart da puspè pudair organisar in til da tschaiver a Glion.
RR actualitad 08:00


text:
Firenz
Firenz (Firenze in Italian; Florentia in latin; Florence in ingles e frances; Florenz in todesch, Fiorenza in lombard antich), l'è la cittaa capital de la Toscana e de la sò provincia.
Cont i sò 365.774 abitant[1], l'è la città pussee granda de la region. I sò abitant se ciamen fiorentin, e la sò stòria l'incomincia quand gh'era l'Imperi roman.
In de l'età de mezz la diventa el center del Rinassiment italian, e l'è cognossuda in tutt el mond per la sò belezza. Per on poo de temp l'è stada anca capital del Regn d'Italia.
A.C.F. Fiorentina (1926) l'è vuna di dò squadre de folball de Firenz.
El sindich l'è 'l Dario Nardella, che 'l ha tolt la carega del Matteo Renzi quand che l'è divegnuu Premier. [2]


text:
Ils fatgs da furmaziun svizzers
Noziuns-clav : Expensas per la furmaziun
Ils fatgs da furmaziun svizzers cumpiglian ils suandants stgalims da furmaziun:
-
stgalim primar (inclusiv scolina u stgalim d’entrada)
-
stgalim secundar I
-
stgalim secundar II: furmaziun fundamentala professiunala e scolas da furmaziun generala (scolas da maturitad gimnasiala, scolas medias spezialisadas)
-
stgalim terziar: furmaziun professiunala superiura ordaifer las scolas autas (examens professiunals federals ed examens professiunals federals superiurs, scolas spezialisadas superiuras) e scolas autas (scolas autas universitaras, scolas autas spezialisadas, scolas autas da pedagogia)
-
sco er la furmaziun supplementara
La responsabladad principala per ils fatgs da furmaziun han ils 26 chantuns: Ils chantuns èn responsabels per ils fatgs da furmaziun, uschenavant che la Constituziun federala na declera betg la Confederaziun sco cumpetenta. Las cumpetenzas da la Confederaziun pertutgan il sectur da furmaziun postobligatoric: Tar las scolas da maturitad gimnasiala, tar la furmaziun professiunala e tar scolas autas èn la Confederaziun ed ils chantuns partenaris en quai che reguarda la responsabladad per ils fatgs da la furmaziun publica. Cunzunt en la scola obligatorica surpiglian las vischnancas differentas incumbensas.
Sin plaun federal è l'entir sectur da la furmaziun, perscrutaziun ed innovaziun concentrà tar il Departament d'economia, furmaziun e retschertga DEFR. Il Secretariat da stadi per furmaziun, retschertga ed innovaziun SEFRI è il center da cumpetenza da la Confederaziun per dumondas da tempra naziunala ed internaziunala concernent la politica da furmaziun, retschertga ed innovaziun.


text:
La tudestga Viktoria Rebensburg è vegnida segunda e cumpletta cun quai il podest da las trais las pli sveltas.
Emprima plazza da podest en ina cursa rapida
En l’emprima cursa rapida da Lake Louise il venderdi passà aveva Michelle Gisin cuntanschì l’otgavel plaz. La sonda ha ella lura anc ina giada pudì meglierar quest resultat e cuntanscher per l’emprima giada ina plazza da podest en ina cursa rapida.
Ulteriuras Svizras
Ramassà puncts da la cuppa mundiala han era las Svizras Joana Hählen sco 11avla, Lara Gut sco 15avla, Jasmine Flury sco 24avla e Corinne Suter sco 25avla.
Nagina forza electrica
Ils organisaturs han stuì spustar il start da la cursa rapida per 75 minutas. L’entir ressort era senza forza electrica e cun quai era ils lifts. Bullis da pista han transportà las atletas al start.
RR novitads 23:00


text:
Promover ils interess economics, culturals e socials en Surselva e chattar meds e mesiras per impedir l'emigraziun dals vitgs. Quai è stà l'intent da fundar ils 15 d'avust 1967 la Pro Surselva.
Blera lavur
Ina da las emprimas lavurs da l'uniun è stada da sviluppar la planisaziun regiunala sco basa per meglierar las relaziuns da viver en Surselva e per collavurar tranter vischins e vischnancas. Plinavant da proteger las cuntradas e bellezas natiralas.
Pliras gruppas da lavur da la Pro Surselva èn sa fatschentadas tranter auter cun dumondas
- da la scolaziun e furmaziun,
- dals uraris da viafier ed auto da posta
- da la tgira da vegls ed uffants pitschens.
Igl ha dà retschertgas, questiunaris, rapports e bainspert era resultats. Sco quai ch'il Radio Rumantsch ha rapportà il 1972 hai era dà bainbaud resultats – tranter auter la scola da musica u la meglieraziun da l'urari da la viafier.
Ina regiun cuntanscha bler sch'ella è unida e mintgin sa gida!
Gia 2 onns avant ha il Radio Rumantsch emess ina discussiun directamain da la HIGA. En quella han represchentants da la Pro Engiadina Bassa e da la Pro Surses en fundaziun prendì sut la marella la Pro Surselva e sias finamiras.
La Pro Surselva ed il rument
Ina gronda incarica da la Pro Surselva è stada la dismessa dal rument. Tschertgar e chattar ina deponia da rument centrala è stà be ina sfida. Suenter avair chattà quai plaz a Plaun Grond a Rueun hai gì num chattar lieus per ils rustgs che na pudevan pli metter lur ova en quai lieu. Plinavant da liberar Rueun dals tuffiens da la deponia.


text:
Mostra
Tl salf dl pelgrin él na mostra sura Ujöp da Oies söl tru adincuntra a la santité.
N valgünes impresciuns:
Ujöp Freinademetz
se sënt cherdè da jì a protlamè la Parora de Dî a chi che ne la conësc nia ciamò.
Les parores fora dl liber dl profet Geremia: „I mituns scraia do pan y al ne é degügn che ti le sporj“
interpretades sciöche fan do la verité dl Vangele, ti â fat a Ujöp tan na gran impresciun, che bel da studënt se àl sintì cherdè a ti portè le pan dla Parora ai pagans y a partì cun ai la fede.
Cun la Parora de Dî porta Ujöp da Oies inće la crusc sura le mer, da Oies a la Cina, da un n continënt a n ater, da üna na cultura a n’atra. Te àl vire la gran convinziun che Chël Bed Dî se à rivelé te Gejù Crist y che Gejù Crist mëss porchëI gnì protlamè a döta la jënt. Ai sü a ćiasa scrile da Steyl: STEYL
“Quando io sette mesi orsono mi separai dalle mie montagne, il congedo è stato doloroso. Qui in Steyl ho trovato la mia seconda patria; mi è divenuta veramente cara ... Ora Dio mi chiama e io mi devo ricercare un aterza patria oltre il mare. Io voglio seguire la sua voce, ciò che ancora mi lega all’Europa, lasciarlo con gioia, per dedicare le mie forze al servizio dell’Altissimo nella lontana Asia”. Y söl iade tla Cina scriol te so diario de vita:
«Ci sono momenti nella vita di un uomo, nei quali egli si sente nel cuore abbattuto e profondamente triste. Nessuna ombra, nessuno spiraglio di conforto, un deserto di tenebre e di abbattimento, un regno di morte, una notte di pena. E dal profondo del cuore si eleva un sospiro: Mio Dio, perché mi hai abbandonato? Però nessuna eco risponde. Ci sono momenti nella vita di un uomo, in cui la mano amorevole di Dio si ritira più del solito, cosicché il nostro occhio terreno non è più in grado di avvertirla. Inoltre piace a Dio, allegerire all’inizio il sacrificio che a lui doniamo.Ci sostiene con la nostra croce, perchè noi non allontaniamo la croce per la sua amarezza, e più tardi ci priva a poco a poco delle sue consolazioni e ci riempie di amarezza, perchè guadanamo maggior merito, e scorra maggior benedizione dal nostro sacrificio”.
(Giuseppe Freinademetz)„Al é momënć tla vita, olache le cör se sënt tralascè y te na gran tristëza. Degüna ambría, gnanca n püch de confort, n desert de scurité y abatimënt, na patria dla mort, na nöt de patimënt. An suspirëia dal sot dl cör: Mi Dî, ciudì me aste pa arbandonè? Mo degun echo se lascia aldì. Al é momënć tla vita dla jënt, olache la man amorosa de Chël Bel Dî se tira n pü deplü zoruch co zënza y nosc ödl uman ne é nia bun da la reconësc. A Chël Bel Dî ti plejel da nes fa i sacrifizi ch’i fajun por ël naota saurisc, àl instës porta cun nos la crusc acioch’i ne la lasciun nia jö por süa amarëza, plö tert spo se tirel tres plö y plö zoruch cun sües consolaziuns y nes lascia sintì la amarëza por ch’i unse plö mirit, y acioche al rogores da nösc sacrifizi plö benedisciuns“ (Ujöp Freinademetz)
CINA, le monn nü
Ujöp Freinademetz rüva tla Cina l’ann1979. Söl iade âvel cumplì 27 agn.
Döta süa vita miscionara – plö de 29 agn incina la mort (jenà 1908) – l’àl dedicada al popul cinej.
Süd - Shantung
é deventè süa nöia patria. Plü che Freinademetz vio inanter i Cineji y laurâ por ëi, plü sterch se muscedale a mesa ai ite y imparâ a ti orëi bun. Le vësco Henninghaus dijô de ël: "Chësta forma tan amorosa y valanta vëgn dessigü en pert da süa natöra. Mo nia ma chësc, sce no ne fossel dessigü nia ste bun da la tignì fora".
„
Mia abitaziun atuala é na ütia de lëgn de un n chestian, fata de tera y stran, n tiać, che ê inće stada fujina.“ (1882).
Freinademetz tla Cina
Freinademetz incunta atres culturs y atres religiuns
Dlijia a Wangchuang - 1901
Cun sü cumpagns de misciun - 1904
Süa ćiasa canche al é mort - 1908
La mort de Siur Ujöp ê stada n gran colp por döta la misciun. Al ne orô nia ćiamò morì, mo al se à rassegné plenamënter ala orentè de Chël Bel Dî. N so cumpagn de misciun dijô:
"śëgn impormò se intanun tl Süd-Shantung ći che al ê por nos. I un pordü na porsona straordinaria. Al é atira gnü perié por l’defunt, mo inće bel al defunt. Zacai mina ćinanami: nosc superiur, P. Freinademetz, podessun bel śëgn venerè sciöche sant. A nos nes restel ma la consolaziun che arun n gran interzessur dan da Chël Bel Dî. Chësc nes desmostrarà le dagnì.“
Spezialmënter grana ê la plüra da pert dla jënt cineja. Por ai él stè sciöche sce ai ess pordü n bun pere o na bona uma."
Süa fossa - 1908
Süa fossa simbolica do 1960


text:
Il 1986 ha el fundà cun sis auters la partida liberal democratica giuvna. Là è el daventà secretari e president. Cun 30 onns è el entrà en la partida mamma e daventà president. Sper quai è Christian Rathgeb stà deputà en il Cussegl grond e president dal Cussegl grond. Il 2012 è Rathgeb vegnì elegì sco cusseglier guvernativ. Ina carriera politica cun quasi tut las staziuns pussaivlas.
Siemià u gì la finamira da far uschia ina carriera n’ha il giuven da 16 onns ch'ha fundà la PLD giuvna dentant betg gì da quai temp. Tenor Christian Rathgeb s'auda er bler cletg vitiers, esser en il dretg mument en il dretg lieu e cunzunt avair il plaschair vid la politica.


text:
Klosters-Serneus
Klosters-Serneus a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 3887 abitant e una süperfiss de 193.16 km², e al se tröva a una altitüden de 1179 meter sura al livel del mar.
El cumün de Klosters-Serneus a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Davos, Gaschurn (AT-8), Langwies, Lavin, Saas im Prättigau, Sankt Gallenkirch (AT-8), Susch.
El teritori del cumün el ciapa dent anca i frazion de Au, Äuja, Brüggen, Klosters Dorf, Klosters Platz, Läussüggen, Maiensäss, Mezzaselva, Monbiel, Schifer, Schwaderloch, Selfranga, Serneus, Serneuser Schwendi, Walki.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Klosters-Serneus l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1222 col nom de ecclesiam sancti Iacobi ma in del 1436 l'è giamò menziunaa col nom zuo dem Closter.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
0.6% perda sia partida sin palanca naziunal tenor il barometer dad elecziuns da GFS, quai cumpareglià cun las elecziuns dal 2011.
Quitads na fa Beno Niggli dentant betg. La PBD saja etablida en il Grischun uschia ch'el quinta ch'els possian tegnair il sez da Hansjörg Hassler che banduna il cussegl naziunal en in onn. Uss saja quai da guardar tge colliaziuns da glistas ch'èn pussaivlas. El quinta cun ina allianza burgaisa cun ils liberaldemocrats ed ils cristiandemocrats. Decidì na saja dentant anc nagut.
PVL sin la dretga via
Auter èsi tar la partida verd liberala. Ella gudogna tenor la retschertga 1.9%. In bun segn è Christian Stricker, il president, persvas. Ins saja sin la dretga via sco i para. Dentant relativescha el in zic. Tar las elecziuns dal cussegl naziunal giaja quai er per colliaziuns da glistas. Là dettia quai anc bler da far. El è dentant optimistic ch'ils verd liberals vegnan da tegnair il sez da Josias Gasser en il parlament. Davart colliaziuns da glistas pussaivlas n’ha el dentant betg vulì tradir insatge.


text:
Ils discurs davart la Corea dal Nord ed il commerzi sajan stads fritgaivels, uschia il president american vinavant. La dispita da commerzi tranter ils Stadis Unids e la China saja la culpa da ses antecessurs, ha Donald Trump era scrit. Detagls co ils dus pajais vulan schliar ils problems cun la Corea dal Nord n'èn però betg enconuschents.
Durant la visita dal president american en China han ils dus schefs da stadi suttascrit contracts d'economia cun in volumen da 250 milliardas dollars. En las medias statalas da la China èn tant l'atmosfera sco er ils resultats da l'inscunter vegnids ludads.
China fa in pass vers fatschentas da l'exteriur
Be curt suenter che Donald Trump ha terminà sia visita en China ha la regenza communitgà da vulair lubir a persunas e fatschentas da l'exteriur da surpigliar la maioritad dad interpresas da finanzas chinaisas.
Fin ussa dastgavan persunas u fatschentas da l'exteriur be surpigliar maximalmain 49% dad interpresas chinaisas en il sectur da finanzas. En l'avegnir duai esser lubì era ad els da surpigliar fin 51%. Ed er quest cunfin duai vegnir aboli cun il temp.
Er sche quella midada vegn gist uss, suenter la visita da Donald Trump, aveva la China gia instradà ordavant mesiras per schluccar las restricziuns per persunas da l'exteriur.
RR novitads 06:00


text:
- Al WEF a Tavau stat la visita dal president Donald Trump en il center da l'interess.
- Da la Svizra vegnan tschintg cussegliers federals a prender part al WEF.
- La chanceliera tudestga Angela Merkel ed il president russ Vladimir Putin na vegnan quest onn betg a Tavau.
Tschintg da set Cussegliers federals èn da la partida. Da la regenza svizra vegnan il president da la Confederaziun Alain Berset ed ils cussegliers federals Ignazio Cassis, Doris Leuthard, Ueli Maurer e Johann Schneider-Ammann a visitar il forum economic mundial WEF a Tavau che ha lieu davent dals 22 da schaner. Betg sin la glista da visitaders èn Guy Parmelin e Simonetta Sommaruga.
Emmanuel Macron e Theresa May vegnan
Tar ils giast pli prominents tutgan sper Donald Trump er il president da la Frantscha Emmanuel Macron, la primministra da la Gronda Britannia Theresa May, il primminister da l'India Narendra Modi sco er il president da la cumissiun da l'Uniun europeica Jean-Claude Juncker. Dals 70 schefs da stadi preschents a Tavau èn 40 da l'Europa.
Trump essenzial per la collavuraziun globala
Sco Klaus Schwab, il fundatur dal WEF, ha communitgà il mardi a Cologny (Genevra) a las medias saja la visita da Donald Trump al WEF fitg impurtanta. Per l'onn current saja la collavuraziun globala decisiva. E gist per quai saja essenzial, che Trump vegnia ad esser da la partida al WEF.
Tar la delegaziun dals Stadis Unids cun passa 20 commembers tutga er il minister da l'exteriur Rex Tillerson. Sin la glista da giasts è er ses antecessur John Kerry.
Dentant derivan bundant in terz dals 3'000 participants al WEF da pajais da svilup e da crisa. Tenor Schwab, saja quai impurtant per pudair discutar sur da las crisas e dals conflicts en ils pajais – sut il motto dal WEF: stgafir in futur communabel en in mund rut. Per exempel vegnan er il primminister da l'Israel Benjamin Netanyahu e Narenda Modi, il primminister da l'India a Tavau.
Premi per Elton John e Cate Blanchett
Sco mintg'onn vegn surdà il Cristal Award al WEF. Il musicist Elton John e l'actura Cate Blanchett sco er il reschissur Shah Rukh Khan vegnan ad esser preschents. Els vegnan onurads cun il Cristal Award – in premi per prestaziuns che promovan la pasch sin il mund.
WEF senza Putin e Merkel
La pli impurtanta represchentanta da la Germania che vegn al WEF è Ursula von der Leyen, la ministra da la defensiun. La chanceliera Angela Merkel na vegn er quest onn betg a visitar il WEF. Er betg da la partida vegnan ils pli auts represchentants da la regenza russa ad esser. La delegaziun da la Russia vegn manada dal vice-primminister Arkady Dvorkovich.
RR novitads 15:00


text:
Contignü prinzipal
Informaziuns aladô dl art. 13 dl Codesc sön la proteziun di dac personai
Ci é pa i cookies?
I cookies é de pici file de test che vëgn ortiá y registrá sön le computer o aparat mobil, canche an ti ciara a n sit, por gní spo ortiá inant al sit le iade dedô che an ti ciara. Propi por mirit di cookies se recorda le sit les aziuns y les impostaziuns dl utënt (sciöche por ejëmpl, i dac de login, le lingaz chirí fora, la dimenjiun di pustoms, les atres impostaziuns de visualisaziun, y i.i.) a na moda che al ne mësses nia gní dé dant ciamó n iade canche l'utënt vá indô a ti ciaré al medemo sit o vá da na plata al'atra. I cookies vëgn porchël adorá por fá autenticaziuns informatiches, monitoré les sessiuns y memorisé informaziuns che reverda les ativités di utënc che ti röia pormez a n sit y pó contigní ince n codesc d’identificaziun su che conzed da tigní sö la navigaziun dl utënt tl sit por fins statistics o de retlam. Tratan che l’utënt é sön n sit pól ciafé sön so computer o aparat mobil ince cookies de d’atri sic o web servers (cookies de "terzi"). N valgönes operaziuns ne podess nia gní fates zënza l'adoranza de cookies, che vá te cer caji porchël tecnicamënter debojëgn por le funzionamënt dl sit.
Al é de plü sorts de cookies, aladô de sües carateristiches y funziuns, y ai pó romagne tl computer o aparat mobil dl utënt por tëmps desvalis: i cookies de sessiun, che vëgn cancelá automaticamënter canche an stlüj le browser; i cookies permanënc che romagn sön l'aparat dl utënt cina a na tomanza fata fora.
Aladô dles normes varëntes tla Talia ne vál nia dagnora debojëgn de n consëns dl utënt por adoré i cookies. Dantadöt ne vál nia debojëgn dl consëns por i cookies “tecnics”, chël ó dí chi adorá ma por dé inant na comunicaziun sön na rëi de comunicaziun eletronica, o por pité n sorvisc damané esplizitamënter dal utënt. Ara nen vá de cookies indespensabli por le funzionamënt dl sit o che vá debojëgn por ativités damanades dal utënt.
Danter i cookies tecnics, che ne se ghira nia n consëns por süa adoranza, tol ite le Garant por la proteziun di dac personai (cfr. Prov. Gen. „Individuaziun dles modalités scemplificades por l'informaziun y l'acuisiziun dl consëns por adoré i cookies - 8 de ma dl 2014“) ince:
- i “cookies analytics” che i vëgn adorá diretamënter dal gestur dl sit por cöie adöm informaziuns sön le numer di utënc y sön coche chisc ti ciara al sit,
- i cookies de navigaziun o de sessiun (por s'autentiché, por cumpré val’ y i.i.),
- i cookies de funzionalité, che ti conzed al utënt da navighé aladô de na seria de criters chiris fora (por ejëmpl le lingaz, i produc chiris fora da cumpré) por mioré le sorvisc dla plata web.
Por i cookies de profil, chël ó dí che mirëia a cherié n profil dl utënt y che vëgn adorá por ortié messaji de retlam aladô dles preferënzes dl utënt tl cheder dla navigaziun tla rëi, indere, vëgnel damané damperfora le consëns dl utënt.
Ci cookies adorunse pa?
Chësta plata web n'adora nia cookies de profil.
Chësc sit adora dantadöt:
- cookies tecnics, chël ó dí de navigaziun o sessiun, che vá debojëgn por le funzionamënt dl sit o por ti conzede al utënt d'adoré i contignüs y i sorvisc damaná;
- cookies analytics, che conzed da capí sciöche le sit vëgn adoré dai utënc. Cun chisc cookies ne vëgnel nia coiü adöm informaziuns sön l’identité dl utënt y gnanca dac personai. Les informaziuns vëgn tratades te na forma sintetica y anonima;
- cookies de terzi, chël ó dí cookies de d’atri sic o web servers che vëgn adorá por i fins de terzi.
Canche i jëis sön n sit web podëise ciafé cookies sides dal sit a chël che i ti ciarëis ("patruns"), sides da sic manajá da d’atres organisaziuns ("terzi"). N ejëmpl é rapresenté dala presënza dantadöt de "social plugin" por ejëmpl Facebook, Twitter, Google+. Ara se trata de perts dla plata vijitada realisá diretamënter dai sic nominá dessura y integrá sön la plata dl sit ospitant. L'adoranza de social plugin á le fin da partí i contignüs sön i social network.
La presënza de chisc plugin comporta la trasmisciun de cookies da y cuntra düc i sic manajá da terzi. La gestiun dles informaziuns coiüdes adöm da "terzi" vëgn regolamentada dales informaziuns a chëres che i desses fá referimënt. Por garantí na majera trasparënza y comodité, vëgnel dé dant chiló dessot les misciuns web dles informaziuns desvalies y dles modalités por manajé i cookies.
- Facebook informaziuns
- Facebook configuraziun: jí sön Osc account. Seziun privacy.
- Twitter informaziuns
- Twitter configuraziun
- Google+ informaziuns
- Google+ configuraziun
- Youtube informaziuns
- Youtube configuraziun
Danter i cookies analytics vëgnel desfarenzié dantadöt i cookies de Google Analytics, n sorvisc d'analisa di dac web dla Google Inc. ("Google").
Ai abilitëia le funzionamënt de Google Analytics y dëida i operadus dl sit web analisé les ativités sön le sit, sciöche por ejëmpl le numer di vijitadus, i criters d’esploraziun, i sorvisc adorá y i tëmps mesans de permanënza, y d’atri dac che dëida la Provinzia autonoma de Balsan mioré l’adoranza di contignüs.
Tl caje d'ativaziun de n IP anonim sön chësc sit web, vëgn osta misciun IP naota scortada da Google ti Stac mëmbri dl’Uniun Europeica o de d'atri Stac che fej pert dl’Acordanza sön la lerch economica europeica. Ma te caji ezezionai vëgnel ortié la misciun IP intiera a n server de Google ti USA y scortada dailó. Sön chësc sit web él gnü ativé l’IP anonim. A inom dl operadú de chësc sit adorará Google les informaziuns por ejaminé sciöche i adorëis le sit, scrí fora relaziuns sön les ativités por i operadus dl sit web y ti pité d'atri sorvisc sön les ativités dl sit y l'adoranza de internet.
La misciun IP ortiada inant da Google tl cheder de Google Analytics ne coliará osta misciun IP a degun ater dat de Google. I podëis a vigni moda refusé l’adoranza de cookies, chiron fora l'impostaziun aposta sön osc browser; tignide cunt porimpó che a chësta moda ne podarëise bonamënter nia adoré dötes les funziuns de chësc sit web. I podëis tigní sö l’acuisiziun y ince l’elaboraziun da pert de Google di dac generá dai cookies y che reverda osta adoranza dl sit web (incl. osc IP), sce i instalëis le plugin por browser da ciafé sön chësc link: tools.google.com/dlpage/gaoptout
Clichede chiló por de plü informaziuns sön i cookies de Google: www.google.com/intl/de_ALL/analytics/learn/privacy.html
Les informaziuns ciafades tres i cookies ne vëgn nia adorades por identifiché i utënc. I cookies vëgn ma adorá por i fins descric dessura.
Impostaziuns di cookies
Chiló vára da chirí fora y dé dant avisa ci cookies istalé.
Les preferënzes dl utënt en referimënt ai cookies messará gní metüdes ite danü sce an adora d'atri aparac o browsers por rové sön le sit.
I cookies tecnics ne se damana nia n consëns danfora da pert dl utënt por i adoré.
L’utënt pó te vigni momënt mudé o confermé les preferënzes sön l'adoranza di cookies dl sit, ti jon pormez a chësta plata tres le link aposta tla pert jö insom dla plata web.
Dlungia chësta prozedöra pó l’utënt autorisé, bloché o cancelé (daldöt o en pert) i cookies ince tres les funziuns spezifiches de so program de navigaziun (le browser): porimpó sce n valgügn o düc i cookies vëgn dejativá pól ester che ara ne vais nia plü da ti ciaré al sit o che n valgügn sorvisc o certes funziuns dl sit ne sides nia plü desponbli o ne funzionëies nia sciöche al alda y/o l’utënt podess messëi mudé o mëte ite a man n valgönes informaziusn o preferënzes vigni iade che al ti ciara al sit.
Por ciafé de plü informaziuns sön co imposté les preferënzes sön l’adoranza di cookies tres le browser de navigaziun pón ti ciaré ales istruziuns:
De plü informaziuns y detais sön les sorts de cookies, sües modalités de funzionamënt y carateristiches ciafon sön le sit debann www.AllAboutCookies.org.
Dötes les indicaziuns sön les modalités, i tëmps y la sort de informaziuns che i titolars dl tratamënt mëss ti dé ai utënc canche chisc se coliëia a plates web, pó gní consultades sön chësc link.


text:
Sac de gemecs
Al sac de gemecs l è un strüment müsical apartenent ala categuria dii Aeròfúnn. La sóa pruvenienza l è la Catalugna, al teritòri sitüaa süla còsta nòort-èst dala penisula Ibérica. Strüturalmeent al sac de gemecs l è cumpagn də óltar piv; l è cumpòst də un sac par l'aria (bot) indúa inn inserii əl buchín par bufá (bufador), tri burdún (bordò) e una diana (grall).
Cuma pər tücc i piv, indal sac de gemecs l'aria la vegn acümülava dentar un sac generalment fai sü cunt una pèl da cavrét rivultava cunt al peer da dent (cumpagn dii vécc ótar pa'l vin), carateristica pütòst cumün in tuta l'Euròpa urientala indúa sa drövan anca óltar tipi da pèll.
Una eccezziún la gh'è a Mallorca indúa la pèl l è mia rivultáva, al peer al rèsta da föra e l vegn rasaa. Dal cavrét a vegnan cüsii e saraa sü i scjamp dadré, inveci quèi dananz e l büs dal còll i rèsta dèrv. Indi büs dii scjamp dananz vegnan fissaa la diana (grall) e l buchín; indal büs dal còll al végn fissaa al scjüch da légn indúa sa inserissan i burdún (bordò).
Quèl che a súna chést istrüment al végn cjamaa sacaire indal teritòri Catalán, upüür xeremier indi Baleari.
Al sac de gemecs al végn sunaa in tücc i Paees Catalán, də quèi dala Catalógna dal noort fin al delta dal Ebro (terres de l'Ebre).
Da sòlit al strüment al vegn sunaa acumpagnaa da una speci də fláut tradizziunaal flabiol in furmazziún tipich də müsica pupulara cobla (un tipu lucaal də banda də paees) e anca in divèerz cumplèss folk.
Acòrdadüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al sac de gemecs l è un strümeent pensaa par suná a l'aria vèrta, par chésta resúm i sò elemeent sunòor, diana e burdúnn, i gh'á un vulüm e un timbru adatt a chésta cundizziún. I tunalitaa püssè cumün par l'acòrdadüra dal sac de gemecs in cumprees tra DoM e Do#M (prevalentemeent indal Principat de Catalunya, indi isúll da Mallorca e i isull Balears) e SiM indala Catalunya dal Nòort.
I burdún a fan nurmalmeent l acòort o al bass cuntinüü in fünziún da chesti tunalitaa.
Al burdún püssè luunch al sóna la tònica dal acòort dó utaaf sóta la tònica dala diana. Al burdún médi al súna la duminanta (una quinta sóra al burdún luunch) e al burdún püssè pinin al súna la tònica də un'utáva sóta la tònica dala diana.
Praticameent, se a gh'èmm una diana acurdava in Do4 (che al curispuunt ala quarta utáva dal piano), i burdún a sunaránn in Do2-Sol2-Do3. Chést acòort da tònica-duminanta-tònica l è mia esclüsiif dal sac de gemecs. Áltar strümeent gh'ann l'istéssa dispusizziún indal pedál bass (northumbrian small pipes, scottish highland small pipes e áltar), però chésti chi inn strüment de sala che gh'ann un vulüm sunòor bass e inn acurdaa in tunalitaa püssè graaf in cunfruunt al sac de gemecs. Chésti carateristich a fann dal sac de gemecs un strüment ünich dal punt da vista sunòr.
Al sac de gemecs al dí d'incöö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fin dèss nissün l á mai faa un sac de gemecs fedel al 100% al tipu uriginaal dii temp adré. A gh'è mia tanta ducümentazziún dispunibila e tanti mudèi a gh'ann di carateristich galizzián. Bén luntan dala gaita MIDI dal Hevia, al sac de gemecs l è dré, in ògni manéra, a incurpurá dii inuvazziún. A cumincjá dai sac sintetich, i püssè inuvatiif che gh'è (ga sumeja al GoreTex), che bütan föra l'ümit, pesan da men e gh'ann mia büsogn de manütenziún.
Esistan anca dii ancji da metáll, par i burdún, che gh'ann büsögn da menu lavurazziún però gh'ann dó incunvenieent in cunfruunt a quèi da cana: prima da tütt fan un sún legermeent metalich, pöö se la pressiún indal sac la aümenta (quaan, par esempi, sa incumincja a suná la diana upüür sa vöör fá i utaaf valt) la nòta la resülta un zich püssè valta da tunalitaa.
Un'altra innuvazziún l è al Politenko, un material sintétic cumpagn dal legn, gjamò druvaa dai Scuzzees. Anca la valvula de ritégn dal buchín la rüva dai nòst amiis dal Nòort (MC Valve), fin incöö i liütari a metevan semplicemeent un toch da pèll ma chésta innuvazziún l'á migljuraa da bún la tegnüva d'aria e dónca la diminüiss la fadiga dal sunaduur.
Liütari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cuma strüment tradizziúnal al sac de gemecs al vegn custrüii dumá artisanalmeent da liütari, i püssè cunussüü inn:
- Jordi Aixalà
- Xavier Garcia Bosch
- Xavier Orriols
- Cesc Sans
- Miguel Angel Ortiz
- Pep Toni Rubio


text:
Minisguard dals 01.04.2017
- Sonda, 1.4.2017, 17:40
La classa la pli moderna en Svizra
La 5avla classa primara da la Val Müstair n’è betg sco las autras. Là regian numnadamain autras reglas. Reglas tenor ina furma d'instrucziun totalmain nova. Per exempel na ston ils scolars betg ir a scola tenor urari. Els san ir e vegnir sco ch'els vulan. Il Minisguard visita exclusivamain la classa e guarda co che quai funcziuna.
La charta dal mund è faussa!
Nus enconuschain tuts la carta dal mund. Da geografia en scola, da Google maps ed uschiglio dapertut ves'ins la carta dal mund. Ma, quella è faussa – u almain las grondezzas èn faussas. Da metter in globus sin ina carta platta n’è gnanc uschè simpel. Nus mussain ils problems e pertge che nossa carta dal mund ha sbagls.


text:
Il 2017 ha mintga terz scolar betg dumagnà l'examen d'ir cun auto practic e mintga quart n'ha betg reussì l'examen teoretic. Uschia è il success tar l'examen teoretic s'augmentà (+8,8%) ed il success tar l'examen practic è sa reducì levamain en cumparegliaziun cun il 2013.
Totalmain han 140'000 scolars fatg in examen per survegnir il certificat a d'ir cun auto. L'examen teoretic per ir cun moto ha dumbrà 130'000 candidats. Il dumber è damai restà relativ constant. Quai gia dapi il 2008 – cun pitschnas variaziuns.
RR novitads 15:00


text:
Alexis Tsipras e sia partida da la sanestra Syriza avevan gudagnà la dumengia las elecziuns parlamentaras en la Grezia, e quai cun passa 35% da las vuschs; dentant senza cuntanscher in pli absolut.
La partida conservativa Nea Dimokratia aveva survegnì enturn 28% da las vuschs. Quest resultat era bler pli cler, che quai che las prognosas avevan laschà spetgar. Tenor lezzas avessi gì da dar in resultat piz a cup.
Sco Syriza aveva communitgà, saja Tsipras gia sa cunvegnì cun ils «Grecs independents» da furmar ina coaliziun.
Il schef da la gruppa da l’euro, Jeroen Dijsselbloem, ha numnà sin Twitter il resultat da l’elecziun en la Grezia «in ferm mandat» dals electurs, per cuntinuar il curs da refurma en il pajais.
RR Novitads 06:00 / 21.09.2015, 20:00


text:
Per ses 50avel anniversari l'onn che vegn survegn il Maraton da skis engiadinais ina nova strategia cun 2 accents: en avegnir duai il maraton esser dapli che in unic eveniment ed il maraton tschertga dapli cooperaziuns regiunalas durant tut l'onn. Quai communitgescha la direcziun. Il Maraton da skis engiadinais è la pli gronda occurenza da passlung en Svizra e vul sa posiziunar en avegnir sco emna da maraton cun pliras cursas. Gia quest onn han ins organisà sper il maraton principal, la cursa da dunnas ed il sprint da notg era anc ina cursa da notg.
Center da cumpetenza per sport da cundiziun
Sper l'emna da maraton tschertga il Maraton da skis engiadinais cooperaziuns regiunalas era cun eveniments durant la stad. La savida organisatorica ed il contact cun voluntaris duain gidar era ad autras occurenzas. Uschia collavura il Maraton da skis engiadinais gia cun la cursa da passlung La Diagonela e cun la cursa da stad engiadinaisa.
Impuls dal nord
L'avust 2016 aveva il Maraton da skis engiadinais già preschentà la direcziun per la nova strategia cun in impuls dal directur da las cursas da passlung Vasa Loppet en Svezia. Il Vasa Loppet ha creà in entir univers dad eveniments e cursas enturn la cursa da passlung principala.


text:
L'Uniun svizra dals pasterners e confisiers renconuscha cun quest premi il foodlabel "La Conditoria Sedrun-Switzerland" da Reto Schmid, quai per sias ideas innovativas e ses engaschi extraordinari sin il sectur da la pasternaria. Il premi è dotà cun 20’000 francs ed è vegnì surdà per la quarta giada da l'uniun svizra da pasterners e confisiers.
La giuria ch’ha elegi Reto Schmid per quest premi, ha ludà Schmid per ses engaschi da salvar la pasternaria era suenter che la NEAT ha bandunà la val Tujetsch. Cun ideas innovativas, gronda professiunalitad en il mastergn e talent haja el realisà ina lingia da producziun per far la pli pitschna turta da nusch dal mund. Per l’onn 2015 quinta Schmid da pudair producir 2-3 milliuns da quella turtas pitschnas. Las turtas paran da daventar in success mundial, en l’Austria e la Germania haja la pasternaria gia clientella. Cun repartiders en ils Stadis Unids da l’America, ed en ils Stadis Arabs è Schmid en contractivas.


text:
Digitip – Ustaria cun empustaziun digitala
- Glindesdi, 25.9.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 25.9.2017, 10:15, RTR
Sco ustier na ston ins forsa betg mo adina puspè ponderar danovamain la carta da menu mabain mintgatant er il manaschi sez.
Ina da quellas chaussas ch'ins pudess ponderar è in sistem d'empustaziun digital. La camariera ed il camarier pudess vegnir equipà cun in apparat mobil enstagl d'in bloc. Perquai datti er apps per il telefonin.
In da quels è «orderbird». Cun quella applicaziun pon ins per exempel assegnar spisas a tschertas maisas u laschar quintar ensemen las posiziuns d'empustaziun da mintgin individualmain.
La saira ha il schef la survista tge ch'è vegnì empustà, quants daners ch'èn vegnids incassads ed ins ha gist tuttas indicaziuns per la contabilitad.
Orderbird datti per iPhone ed iPad.


text:
La Banca naziunala ed il Departament federal da finanzas han adattà lur cunvegna en quest senn per ils proxims quatter onns. Las midadas avevan ils directurs da finanzas dals chantuns intimà. Pervi da las fitg grondas reservas da valutas estras che la Banca naziunala ha, quinta ella ils proxims tschintg onns cun grondas differenzas dal gudogn annual.
Fin a duas milliardas per ils chantuns
La regla che la Banca naziunala sbursa mintga onn ina milliarda francs a la Confederaziun ed als chantuns n’è betg stada contestada. Sco la banca ed il departament da finanzas scrivan, èsi en futur pussaivel d’auzar quests pajaments sin fin a duas milliardas francs, sche la reserva da daners pronts per reparter surpassa 20 milliardas francs.
RR novitads 12:00


text:
La chasa editura Tamedia ha terminà per immediat la collavuaziun cun l'intermediatur da reclama Publicitas, quai perquai ch'els hajan l'ultim onn gì plirs retards cun pajaments. Per la Publicitas saja quest pass stà ina surpraisa. Plinavant n'haja la Publicitas betg tegnì en las empermischiuns, hai num en ina communicaziun da Tamedia.
Tamedia vegnia ad infurmar ils proxims dis tut ils pertutgads che han reservà reclama durant las ultimas emnas sur Publicitas. Plinavant supplitgeschan els da pajar ils quints directamain a Tamedia e betg sur la Publicitas.
Publicitas lavura vid sanaziun
Ina pledadra da Publicitas ha confermà ch’ins haja prendì enconuschientscha da la fin da la collavuraziun cun Tamedia. Quai saja stà ina surpraisa. Davart ils retards tar ils pajament n’ha Publicitas ditg nagut.
Publicitas patescha sco autras chasas edituras da la diminuziun da reclama en gasettas. L'interpresa ha gia pliras giadas scrit cifras cotschnas. Dapi intginas emnas lavurian ins vid in concept da sanaziun per stabilisar la Publicitas a vista media, ha quella communitgà.
Pass giuridics
Suenter quai che la Publicitas ha supplitgà da pajar enavant ad els ils quints ha Tamedia annunzia da vulair examinar pass giuridics cunter Publicitas, quai pervi da violaziun dal contract. La Publicitas haja gia il 2016 surdà tut las pretensiuns envers lur clients a la Tamedia.
Sche clients pajan vinavant quints a la Publicitas ristgian quels da pajar dubel. La supplica da la Publicitas da pajar enavant ad els ils quints fetschian els senza nagin fundament giuridic. Cun quai mainian els sappientivamain en errur lur clients e la Tamedia.
RR novitads 17:00


text:
Igl emprem gi da raccolta dalla Pro Sagogn ei staus in success
Ruedi Candrian ha scurlau mordio!
Varga 15 persunas han dau suatientscha al clom d'agid per raccoltar l'emprema meila el rom da nies project da nezegiar la puma da Sagogn. Voluntaris da Duvin, Morissen, Glion, Laax, Flem, Sagogn e schizun da Turitg ein vegni per gidar. Sper meila d'aur havein nus era saviu raccoltar Berner Rosen. En tut han ils gidonters rimnau 28 haras meila, quei vul dir circa 800kg. Cun quella meila essan nus i ella mustaria a Glion. Ei ha dau circa 500 liters must.
A gidontras e gidonters in fetg grond engraziament.
Al marcau da Sagogn dils 17 da settember vegn quei must dalla pumera aulta da Sagogn vendius. Naturalmein saveis era empustar il must sin suandonta adressa: Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!
Nus offerin bag in box da 5l per frs. 14.- ni da 10l per frs. 25.-. Cun la cumpra da quei must sustenis Vus il project da manteniment dalla tschenta da pumera aulta da Sagogn.
Singulas bag in box furnin nus gratuit a Sagogn. Quantitads pli grondas era el contuorn.


text:
Aeugst am Albis
Aeugst am Albis a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.87 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 910 abitant.
El cumün de Aeugst am Albis al se tröva a una altitüden de 696 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern am Albis, Hausen am Albis, Langnau am Albis, Mettmenstetten, Rifferswil, Stallikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aeugst am Albis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 876/877 col nom de Ousta. In 1277 l'è staa menziunaa col nom de Oeugsten.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Aeugst am Albis in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Contignü prinzipal
Presidënt/Presidënta
L Presidënt/La Presidënta reprejentea l Cunsëi provinziel oradecà y l defënd si denità y si dërc, l chërd ite y seuranstà a si sentedes. L/la mantën l orden y cëla che l regulamënt nternn vënie respetà; l/la dà la facultà de parola y l/la ti somët al Cunsëi la cuestions sun chëles che chësc à da delibré; l/la cunedësc l resultat dla litazions y adum cun l'aministrazion dl Cunsëi provinziel se cruziel/cruziela n generel dl'esecuzion regulera di lëures.
Ora che l litea l Cunsëi provinziel nce doi Vizepresidënc/Vizepresidëntes che fej pert dla doi grupes de rujeneda de chëles che l Presidënt/la Presidënta ne ie nia pert. I Vizepresidënc/la Vizepresidëntes sustën l Presidënt/la Presidënta dantaldut per cie che reverda la direzion di lëures dl plenum. L Presidënt/la Presidënta desiniea l Vizepresidënt/la Vizepresidënta che l/la reprejentea d'uni viers n cajo de assënza o mpedimënt.
Per la prima mesa pert dla legislatura vën l Presidënt/la Presidënta dl Cunsëi provinziel lità/liteda danter i/la cunselieres dla grupa de rujeneda tudëscia, per la segonda mesa pert danter i/la cunselieres dla grupa de rujeneda taliana. A una cun la maiuranza di/dla cunselieres dla grupa de rujeneda tudëscia o taliana possel nce unì lità, respetivamënter per tramedoi pertes dla legislatura, n cunselier/na cunseliera dla grupa de rujeneda ladina.
(test: Resumé dla normes dl regulamënt dl Cunsëi provinziel de Südtirol y dl Statut d'autonomia).
Tla senteda dl Cunsëi provinziel di 23 de mei 2016, ie, a metà dla legislatura, Roberto Bizzo (Noi per l'Alto Adige - Wir für Südtirol) unì lità presidënt dl Cunsëi provinziel. Dant fovel vizepresidënt. Thomas Widmann (SVP), presidënt ntan i prim 30 mënsc dla legislatura, ie unì lità ntant sce vizepresidënt.


text:
Vandœuvres
Vandœuvres a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.40 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 2623 abitant.
El cumün de Vandœuvres al se tröva a una altitüden de 490 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chêne-Bougeries, Chêne-Bourg, Choulex, Collonge-Bellerive, Cologny, Thônex. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
La Triada - il trio rumantsch a-capella interpretescha da nov in schatg or dal ritg stgazi da chanzuns rumantschas da tut ils idioms cun novs ritmus ed elements melodics moderns. Chanzuns sco “Il Toni da Strada” da la Surselva ni “Da quai chi sa tratta” da la Val Müstair en in vestgì dal tuttafatg nov.
Il batten dal nov disc da Corin Curschellas, Astrid Alexandre ed Ursina Giger è ils 10 da settember a las 20:15 en il Cinema Sil Plaz a Glion.
Ulteriurs concerts:
- 11-09-15 en il Cinema Sil Plaz a Glion
- 15-10-15 en la Lebewohlfabrik a Turitg
- 16-10-15 en la Pensiun Aldier a Sent
- 19-10-15 en il Weinlokal 1733 a S. Gagl
- 07-11-15 al festival BergBuchBrig/Serada rumantscha
- 19-12-15 a chaschun dals Binner Kulturabende


text:
Disturbed
I Disturbed (pronunciàt dɪˡstɜːbd) i è ü grüp alternative metal statunitense che 'l s'è furmàt a Chicago 'n del 1996. 'n prensepe ol sò zèner l'era vizì a l'alternative metal e al nu metal, con ciare 'nflüense de grüp come Korn, Metallica, Tool, Faith No More e Deftones, [1] dopo 'nvece i sò dischi i g'ha ciapàt ü suono piö alternative metal e hard rock. Dal mumènt che ol grüp 'l s'è furmàt, l'ha vendìt piö de 11 miliù de album in töt ol munt, dientànt isce ü di grüp con magiùr incàs 'n di öltèm àgn. [2]. I Disturbed i g'à püblicàt quàter album consecütif ch'i g'à debütàt al nömèr ü delà Billboard 200.


text:
Tranter ils quatter hotels ch'han survegnì il Prix Bienvenu ès er in grischun: En la categoria dals gronds hotels per vacanzas cun pli che 41 stanzas va l'hotel Allegra da Puntraschigna cun la plima. Il premi onurescha in service excellent ed ospitalitad vivida.
En las ulteriuras categorias èn vegnids premiads:
- Hotel Glocke, Reckingen (VS) en la categoria hotels da vacanzas pitschens
- Micro Hotel, Basilea (BS) sco pli amiaivel hotel da citad
- The Omnia, Zermatt (VS) en la categoria hotels da luxus
L'uschenumnà Prix Bienvenu survegnan quests manaschis che persvadan il pli fitg puncto ospitalitad en valitaziuns che giasts fan online sco er suenter visitas da la giuria. Il premi è vegnì surdà l'emprima giada il 2103.
RR novitads 07:00


text:
Tafladöres y Soras
Tles munts ôl ester n sorà pro ćiasa. Chësc por podëi amiré ćiamò damì la bela contrada che incertlëia i paîsc ladins. Na ćiasa taflada cun n sorà incëria trasmët na sensaziun de ćialt y de acoliënza nia ma ala jënt dl post mo inće ai tröc turis che röia da indlunch adalerch a passè chilò sües vacanzes. Orëise n sorà scëmpl o n antorè laurè? Orëise na tafladöra de lersc o öna de peció? Chirisse madër fora le model che Ves plej le plü: nüsc colaboradus sarà contënć de podëi ademplì Osc dejidêr.


text:
Otalènch
Otalènch (en Italià: Gottolengo), l'è 'n cümü de quaze 5 249 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna a 31 km a Sud de la cità de Brèsa.
El teretóre de Otalènc al se tróa arènt ai cunfì de le pruvìnce de Cremùna e de Màntoa. e l'è töt pià, enföra che la zòna del Castelér, che l'è custitüìda de 'na culinèta.
I prìm abitàncc de Otalènch i g'ha lasàt divèrsi sègn de la sò prezènsa, Nömerùs rèscc i è stàcc ritroàcc endèla località ciamàda Castelér che la se tróa söndèn dusilì che pò l'è el pónt piö alt de töt el teretóre del cümü. En chèsto sit gh'è saltàt fò divérsi repèrcc riferìbii ai Gài e ai Romàni. El Castelér l'è stat de menemà abandunàt a cumincià de la fì del Impéro romàno en favùr de la zòna 'ndóche gh'è el cèntro del paés del dé d'encö.
Del teretóre de Otalènch fa part apò a la frasiù de Solér, sitüàda piö a nòrd del cèntro principàl.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
La Viafier retica festivescha quest onn ses giubileum da 125 onns. Chaschun era per RTR da guardar in zic pli exact. Noss moderatur Sergio Guetg ha lantschà las festivitads cun in'acziun speziala ils 6 da matg. El ha vulì savair, sch'igl è pussaivel da far en in di l'entir traject da la Retica – pia tut ils 384 kilometers.
Ditg e fatg... en 18 uras e 14 minutas...
Ils 384 kilometers ha Sergio Guetg fatg aifer 18 uras e 14 minutas. Da las 05:44 è Sergio partì da Mustér ed è rivà a las 23:58 ad Arosa.
Co igl è ì cun el questas bun 18 uras, e tgi che l'ha accumpagnà sin certs tschancuns pudais tadlar quasut en ils discurs durant il viadi...


text:
Duas cumpagnias han dimora en la caserna a Cuira. Ina survegn suttetg en il chantunament da la citad da Cuira. E la quarta cumpagnia d'infantaria vegn staziunada a Panaduz. La 13avla emna da la recruta vegnan las cumpagnias per part repartidas da nov e staziunadas en novs lieus en la regiun da Cuira ed a la fortezza da S. Gliezi.
161 instructurs
Sut il commando dal colonel en il stab general Marco Anrig scoleschan 161 persunas da cader da milissa cun sustegn da 39 persunas da cader professiunal ils recruts durant 18 emnas en las funcziuns sco infantarist, chanunier, exploratur e schuldà da protecziun.
120 dunnas
En l'entira Svizra han 10'200 persunas entschet la recruta. Da quai èn 120 dunnas. Uschia l'armada Svizra sin dumonda dad RTR. En il Grischun na datti dentant naginas dunnas che fan la recruta. La recruta finescha ils 18 da matg 2018.
RR novitads 06:00


text:
Ince chësc ann é ste le tëmp dala nosta pert y i mëmbri estrac fora dla ola dla fortüna dala indunada generala dla Cassa Raiffeisen á podü se gode deplëgn la jita che i á porté naota a gosté sön na terassa söl Lech de Kaltern. La temperatöra cialdina y le bun gosté a fat mëte man bun la jita y i partezipanc á impü podü se conësce y se la cunté. Spo esun jüs inant cun le bus cina al zënter de sperimentaziun agrara dla Laimburg olache le diretur Dr. Michael Oberhuber se á fat na picera vijita y se á spieghé les funziuns de chësta strotöra che á festejé n ann passé sü 40 agn de esistënza y che é ormai te na posiziun de referimënt por ci che reverda l’enrescida y sperimentaziun agrara te Europa. Le diretur dla Laimburg se á spo acompagné al Felsenkeller olache an á podü degusté 2 vins blac y 2 vins cöci.
Le bus se á spo porté inant sö pur le Ju dla Mendola olache an á albü na beliscima odlada sön Kaltern y insciö sun rová tl resaurant dër conesciü “Orsogrigio” a Ronzone tl Trentino. Al se é gnü serví na marëna de degustaziun cun produc dl post y un podü ascuté le bun sonn di orghi da man che en mëmber se á tut para.
Ala fin unse ciamó vijité le Ciastel Thun che é gnü fat sö incer mez le XIII secul y é ste la sënta dla potënta familia di Thun. Le grup y jü fora pur i locai ricamënter aredá dl ciastel y la acompagnadëssa dl grup á cunté la storia dl ciastel y de sü nobli (che avisa en chël dé se á incunté al Ciastel Thurn).
Cun le bus eson insciö piá zoruch por rové indo zoruch tla Val Badia olache le Presidënt á ciamó tut la parora pur rengrazié i sozi dla buna colaboraziun cun la Cassa.


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Setëmber 2014Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 63 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
MPURTAZION DE AUTI
Cumpré n auto da n paesc dla UE sciche l se toca...La Zentrela Consumadëures Europeica a Bulsan dà nfurmazions y cunsëies, acioche i/la consumadëures che compra n auto da n paesc dla UE sibe al segur y posse se goder l viac cun l auto. La dà nfurmazions sun cie che l ie da mëter verda acioche l ne vënie nia ora problems pra la stipulazion dl cuntrat y pra la registrazion dl auto tla Talia. Do che l veicul ie unit cuntrolà avisa cunsiëia la ZCE de liejer tres avisa nce l cuntrat de compra, ajache chësc pudëssa n cajo cuntenì vel’ frasa cun n senificat dopl che pudëssa limité o nchinamei stlù ora la garanzia (p.ej. „cumprà coche udù“ o „cuntrat danter marcadënc y nsci inant).
Sön le sit dla Zentrala Consumadus Europeica de Balsan pudëis ve liejer tres duta la nfurmazions de mpurtanza. Per brosciures sun chësta tematica pudëis unì a nes crì tla Zentrela Consumadëures Europeica a Bulsan tla Streda Brenner n. 3 o nes cherdè su sot al numer 0471-980939.
MPRËST D’AUTI
La descriminazion di/dla consumadëures dëssa finé
Dan n valgun dis à la Cumiscion Europeica publicà n scrit che ti ie unit mandà dan n pez a sies firmes de mprëst d’auti. Ala firmes de mprëst d’auti ti vëniel fat al savëi de la finé cun si manieres descriminëntes tres chëles che i/la consumadëures de de plu stac dla UE ne giapa nia l priesc plu bon marcià pità tl internet. Pervia dl’adres IP, che vën recunesciuda automaticamënter, ne iel per i/la consumadëures datrai defati nia puscibl fé na resservazion-online. La nsci tlameda diretiva di servijes (diretiva 2006/123/EG) ti pruibësc ala mprejes la descriminazion zënza rejon sun la basa dla purtenienza da n stat o pervia dla residënza pra l azes a n servisc. Nce la ZCE (Zentrela Consumadëures Europeica) a Bulsan se à ti ultimi ani dat ju dassënn cun chësta tematica. Sön le sit dla Zentrala Consumadus Europeica de Balsan iel mo plu nfurmazions.
VACANZES Y VIAGES
Eis’a bele ciarià ju la ECC-Net: Travel App?Acioche pudëise ve paré nce ntan la feries contra l’una o l’autra dejaventura: La ECC-Net: Travel App nueva funzionea sun smartphones y tablets cun iOS, Android y Microsoft Windows y possa unì ciarieda ju ti onlinestores curespundënc: itunes apple, play google und windowsphone.
La ZCE dla Talia sun Facebook y Twitter
La ZCE dla Talia ie nce da abiné tla rë soziela Facebook http://www.facebook.com/pages/Centro-Europeo-Consumatori-Italia/215603265127342) y sun Twitter (http://twitter.com/ECCItalyBolzano).
Cajo dl mëns
Na familia irlandeja ova bele de dezëmber dl 2012 apustà na vacanza te n camping pra l Lech de Garda per l d’instà dl ann do paian ite na capara de 200 EUR. Puec dis dan pië via à la familia damandà sce l fossa puscibl spusté l’apusteda a n ann do de juni 2014. La direzion dl camping ti l ova dat pro. De mei dl 2014 à la familia inò cuntatà l camping. Nce chëst ann ti fovel unit zeche danterite y la ne pudova nia unì. Inò àla damandà de pudëi spusté l’apusteda o de giapé de reviers i 200 EUR. Ma chëst iede fova la resposta autramënter: la familia ëssa desdit la resservazion massa tert y aldò dl cuntrat fossa l storno debant cun retuda dla capara mé stat puscibl nchin a 30 dis dala permanënza prugrameda. La familia irlandeja se fajova marueia ajache sun la plata web ngleja ne fovel deguna cundizions de cuntrat o vel’autra ndicazion che ëssa lascià pensé che la resservazion ëssa mé pudù unì dejapusteda debant tl lim de n cër tëmp. A uni moda ti à l camping do l ntervënt dla ZCE dla Talia retù i 200 EUR dla capara.


text:
En l'Israel cunter Maccabi Tel Aviv ha il FC Basilea giogà in pari dad 1:1. Suenter il pari da 2:2 en l’emprim gieu avant in’emna a chasa, na tanscha quai betg per sa qualifitgar per la gruppa da fasa da la Champions League, ils Israelians han sajettà dapli gols ordaifer.
Bain ha Zuffi procurà cun in bel culp liber per il 1:0 per Basilea en la 11avla minuta, en la 24avla minuta ha Maccabi Tel Aviv dentant egualisà. La finala ha il FCB dominà grondas parts dal gieu, ina decisiun en sia favur n’ha el dentant betg pudì dar.
Per Basilea resta uss l’Europa League, là è il campiun svizzer gia qualifitgà per la fasa da gruppa.
RR Novitads 23:00


text:
Far e montar il skiunz da lain saja ina sfida per ils construiders da lain enturn la firma «A. Freund Holzbau» a Bever, hai num en ina communicaziun. Tenor il maina gestiun Andri Freund sajan las vacanzas da gestiun a partir da Nadal quest onn stritgadas.
Ina sfida logistica
Vegn la montascha en il parc da l'hotel Kulm ad esser. Mo schon ils skis da la figura èn 15 meters lungs, 2 meters lartg e paisan ensemen 6 tonnas. Edy e dals skis fin tar la chapellina or da laina da pign. Per che la figura cupitga betg stà davos ella ina tur da lain 12 meters auta. Questa è al medem mument la stgala per rivar sin las diversas tribunas èn Edy. Quai vegnan numnadamain ad esser 6 fin 7 auzadas.
L'avertura uffiziala dal campiunadi mundial è ils 6 favrer 2017 en il parc da l'hotel Kulm a San Murezzan.


text:
La chauma procura per gronds impediments da traffic da viafier en Frantscha: Sulettamain la mesadad dals trens ad auta sveltezza vegnan a charrar. Er las colliaziuns cun la Svizra èn pertutgadas. La sonda charreschan mo sis trens ad auta sveltezza tranter la Frantscha e la Svizra: mintgamai dus cunTuritg, Lausanne e Genevra. Il rest è vegnì stritgà.
La sonda è il 11avel di da chauma da la viafier statala SNCF. Il cumbat da lavur ha cumenzà l'emna suenter Pascas ed e vul cuntrafar a las refurmas dal rpesident franzos Emmanuel Macron.
RR novitads 12:00


text:
06.07.2015 Papa Wemba – Siku ya mangu – Congo
Naschì il 1949 en il Kongo. En sasez ha el num Jules Shungu Wembadio Pene Kikumba, il num d’art ha el surpiglià il 1975, per suttastritgar sia rolla d’emprim figl en la famiglia orfelina (orfna). Gia il 1969 ha el fundà a Kinshasa la gruppa Zaiko Langa Langa, in’impurtanta gruppa da soukous ubain da rumba congolesa. El ha adina puspè sustegnì novas gruppas u instituziuns musicalas, surtut er per promover musicists pli giuvens (sco per exempel il Koffi Olomide). A partir da la gronda unda africana dals onns 90 ha Papa Wemba trategnì ina gruppa a Kinshasa ed ina a Paris. Il 2003 è Wemba vegnì arrestà a Paris, pervia da contra band illegal dad immigrants africans.
07.07.2015 Lucky Dube – The hand that giveth – Africa dal Sid
Lucky Dube (1964-2007) è stà in chantadur da reggae, pianist e cumponist. El valeva sper Miriam Makeba e Johnny Clegg sco in dals pli renumads musicists sidafricans, e sco in dals pli gronds reggaeunzs africans insumma. L’album «prisoner» vala sco meglier vendi album en ils onns 80 e 90, e ses pli grond hit è stada la chanzun «Slave». Sco ses eroxs Jimmy Cliff e Peter Tosh s’exprimiva Lucky Dube er cunter il rassissem. Ma ses assassinat a mesa via il 2007 n’è betg stà motivà politic: Ses assassins eran giuvens bandits che vulevan mo rapinar ses auto, ed avevan probabel gnanca enconuschì il star.
08.07.2015 Miriam Makeba – Click song
«Click song», la chanzun enconuschenta da la gronda chantadura sidafricana, cumparida il 1960 sin ses disc che porta ses num. Il «click song» cun clicks marcants mussa in aspect zunt spezial ed unic da la lingua dals Xhosa. Quella chanzun tradiziunala vegn chantada savens tar nozzas ed autras festas e duess manar fortuna. A la ghitarra vegn ella accumpagnada da Perry Lopez. Da Miriam Makeba datti diversas versiuns da questa chanzun, ed er numerusas versiuns d’auters musicists.
09.07.2015 Geoffrey Oryema – Ye ye ye – Uganda
Geoffrey Oryema, chantautur d’ina statura imposanta, è naschì ils 16 d’avrigl 1953 a Soroti (Uganda). Suenter la scola ha el, inspirà da Bertold Brecht, Konstatin Sergejewitsch Stanislawski e Jerzy Grotowski, scrit emprims tocs da teater. Suenter che ses bab, minister d’Uganda, è mort misteriusamain en retenziun da la polizia dal dictatur Idi Amin è Oryema 1977 fugì a Paris. Registrond demos da sias chanzuns, è el vegnì ad ureglias a l’organisaziun da WOMAD, il pli grond festival da musicas mundialas, fundà da Peter Gabriel. Oryema ha lura pudì producir ses emprim album en il studio da Gabriel, e publitgar quel sin ses label «Real World».
10.07.2015 Black Umfolosi – Umangivuka – Zimbabwe
Gruppa da chant (a-chapella) e danza, fundada l’onn 1982 da scolars a Bulawayo en il Zimbabwe, e numnada tenor in flum sidafrican, patria da lur antenats. Zappond si a divers festivals europeics, han ils Umfolosi er adina puspè purschì lavuratoris da chant e danza. En il decurs dals onns è la furmaziun vegnida regiuvinada pliras giadas, ed in dals ultims resuns europeics datescha dals onns 2000 e deriva da THE ROUGH GUIDE englaisa: «Lur musica è frestga e surprendenta, cun ritmus cumplexs, armonias nunusitadas e schluppiniezs, sbattidas e cloms tranteren, quai che producescha in’aura plain funk e schlantsch natiral.»
11.07.2015 Ismael Lô – Tajabone
Naschì ils 30 d’avust 1956 en il Niger, ma translocà pli tard a Dakar en il Senegal. Per sia moda da cumbinar ghitarra acustica e suna da bucca vegn el magari er numnà il Bob Dylan dal Senegal. Suenter in studi d’art è Ismael Lô entrà en la fitg populara gruppa Super Diamono, ma il 1984 ha el bandunada ella per ina carriera solo. Ses sisavel album, registrà il 1990 a Paris, cuntegna la ballada Tajabone, ch’è daventada in megahit da radio en tut l’Europa. Almodovar ha duvrà questa chanzun en ses film «Todo sobre mi madre». Ses ultim album Sénégal è vegni registrà a Dakar, Paris e Londra. Sias chanzuns tractan, sco savens en l’Africa, da corrupziun e dischoccupaziun.
12.07.2015 Angelique Kidjo – Malaika
Naschida ils 14.07.1960 en il Benin. Ella è musicista, choreografa, chantadura, cumponista e poetessa. 1982 è ella emigrada en Frantscha. A Paris ha ella studegià musica e curt giurisprudenza, ed ha chantà in mument en la gruppa Pili Pili da Jasper Van’t Hof. Scuverta da Chris Blackwell, ha ella lantschà ina carriera solista, sviluppond in stil enorm variant, influenzà tant da Aretha Franklin sco er da Jimi Hendrix. En ses repertori figureschan Remakes dal Voodo Chile da Hendrix sco er dal Bolero da Ravel. Ed ina fitg atgna versiun da la melodia populara dal Kenya, «Malaika». 2002 è Kidjo vegnida tschernida sco ambassadura da l’UNICEF. Ed oz vegn ella numnada la digna ertavla da la Mama Africa, Miriam Makeba.
Hits e semperverds africans Hits africans - terz'emna
06.07 fin ils 12.07.2015


text:
Di didatich
La scola va tl museum
15 de merz 2011
Program
Dala 10.0012.00 Scuvierjer l Museum
I sculeies puderą ti cialé da daujin a pec crisc ora dla culezion dla vedla chiena de Gherdėina. Pian via dala esperienzes y dala emozions persuneles puderą i mutons svilupé n liam cun l ambient de vita dla generazions passedes.
Dureda: da 1 a 1,5 ėura zirca
Tlass: dala prima ala cuarta elementera
Rujeneda: aldņ dla dumanda
Spėisa: ntreda 1 per persona y azion didatica 1 per persona
14.0016.00 L Itiosaur de Secėda
Azion didatica sun l itiosaur de Secėda cun referimėnt a dautra fusties de retii abinedes tl raion de Gherdėina. Chėsta azion pieta na prima ntroduzion al mond di curėc y dla vėtes geologiches dla Dolomites ozidenteles tres reperc uriginei.
Dureda: da 1 a 1,5 ėura
Tlass: cuinta elementera
Rujeneda: aldņ dla dumanda
Spėisa: ntreda 1 per persona y azion didatica 2 per persona
Nfurmazions y prenutazions:
Dr. Paulina Moroder, tel. 0471 797554, e-mail: info@museumgherdeina.it


text:
52avels Dis da film a Soloturn
- Sonda, 21.1.2017, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 21.1.2017, 11:03, RTR
Nus giain a la premiera dal film «Unerhört Jenisch» nua che Stephan Eicher è sin ils fastizs da sias ragischs – e quels mainan el en il Grischun - cun impressiuns e discurs directamain da Soloturn. Lura essan nus a la preschentaziun dal film «Zaunkönig - Tagebuch einer Freundschaft», in film dad Ivo Zen.
En la seria davart ils chalenders rumantschs sfegliain nus en il «Chalender Ladin».
Contribuziuns
-
Tips da cultura
-
La premiera dal film "unerhört jenisch"
-
Litteratura: "Chalender ladin 2017"


text:
Sco il studi mussa, èn 66% dals dumandads da l’opiniun da laschar a la rait las ovras atomaras uschè ditg ch’ellas èn segiras. 70% dals dumandads èn da l’opiniun, che las ovras atomaras èn er segiras.
Segirar il provediment e restar autonom
Cleras pretensiuns han ils dumandads era a la midada sin il sectur da l’energia: 88% dals dumandads èn da l’avis che questa midada na dastga betg periclitar la segirezza da provediment. Per passa ¾ dals dumandads èsi fitg impurtant che la Svizra resta energeticamain independenta da l’exteriur.
RR novitads 14:00
La retschertga
Demoscope ha dumandà 2’207 persunas en l’entira Svizra. La retschertga è vegnida fatga per la 16avla giada. La finamira da la retschertga èsi da mesirar l’atmosfera generala da Svizras e Svizzers areguard l’energia atomara e la politica d’energia.


text:
«Tut en tut èn ils affars marschads meglier che quai che jau hai temì», ha ditg il hotelier dal Piz Mitgel Sepp Waldegg. Ils Svizzers sajan tuttina vegnids, las gruppas instradadas l’onn passà sajan era vegnidas, e fitg impurtant per il hotel saja stà, che las gruppas ollandaisas sajan malgrà il curs bass da l’euro tuttina vegnidas. «Quai è ina surpraisa», ha ditg Sepp Waldegg. Sco quai ch’il hotelier ha ditg plinavant, lavurian actualmain 12 persunas en l’hotel. Pli baud sajan quai stà 25 persunas. Cun pli pauc persunal possia ussa il persunal era far liber pli pauc, uschiglio na funcziunass quai betg cun uschè pauc persunal ha ditg Sepp Waldegg.
Requirents d’asil en il Piz Mitgel?
Cun 70 onns è Sepp Waldegg ussa stanchel da far enavant. Perquai ch’ina successiun n’è betg en vista – era betg in cumprader per il hotel che pajass 3 enfin 3 milliuns e mez per il hotel – cuntinuescha el però tuttina cun sia lavur sco hotelier. El ponderescha però era da far abitaziuns per dar a tschains en l’hotel, u era da metter a disposiziun il hotel per requirents d’asil: «Nus avain gia inoltrà la dumonda tar il chantun», ha ditg Sepp Waldegg. Cun ina resposta sperta na quinta el però betg, cun quai ch’el na saja probabel betg il sulet cun ina tala proposta, uschia il hotelier da Savognin.


text:
Med
Med (nom ufizial: Mede) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 6 693 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 33,2 km² e ona densità de 202 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Frascarö, Gambaräna, Lümé, La Piev, Sartiräna, Semiäna, La Tur e La Vila.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Med l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Pennabilli
Pennabilli (endèla parlàda locàl: La Péna) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha 2 946 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 69 km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Tedalda (AR), Carpegna (PU), Casteldelci, Maiolo, Montecopiolo (PU), Novafeltria, Sant'Agata Feltria, Sestino (AR). L'è 'l cümü piö meridiunàl de la regiù Emilia-Romàgna.
Chèsto cümü — isé come i óter sés de l'Alta Valmarecchia — enfìna ai 15 de óst del 2009 l'ìa part de la pruvincia de Pesaro e Urbino, de la regiù de le Màrche. La variasiù aministratìva l'è stàda adotàda de la Repüblica Italiana dòpo che 'n referèndum tra la popolasiù dei cümü de l'Alta Valmarecchia, el g'ha ést la vitòria de chèi che ülìa l'inclüziù 'ndèla pruvìnica de Rimini.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Lieus bandundads: Surava - il vitg industrialisà
- Glindesdi, 27.2.2017, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 27.2.2017, 11:45, RTR
Anc oz è Surava ina da las vischnancas impurtantas en Val d'Alvra. Uschia è Surava il sulet lieu, nua chi'gl è pussaivel da spedir vaguns cun trens da vitgira.
L'onn 2004 ha il deputà dal Cussegl grond, pur ed advocat Reto Crameri scrit ensemen cun Guido Casutt barmier il cudesch «Zeitdokumente Surava». Quel descriva il svilup da Surava, ch'ha entschet cun l'aual da Muloin, che deva forza a las fabricas lung da l'aual.


text:
Fläsch
Fläsch a l'è un cumün svizzer del distret de Landquart. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 593 abitant e una süperfiss de 19.94 km², e al se tröva a una altitüden de 528 meter sura al livel del mar.
El cumün de Fläsch a l'è tacaa ai cumün de Bad Ragaz (SG), Balzers (LI), Maienfeld, Mels (SG), Sargans (SG), Triesen (LI), Vilters-Wangs (SG).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fläsch l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 831 col nom de Villa Flasce.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Exteriur
-
Scandal VW – 29 procuraturs publics s'occupan d'inquisiziuns
Las inquisiziuns en il scandal da svapur dal concern VW cuntanschan adina pli grondas dimensiuns en ils Stadis Unids. Plirs stadis americans èn entant sa mess ensemen per ina inquisiziun, communitgescha la procura publica dal stadi da Illinois.
Almain 29 procuraturs publics sajan occupads cun las inquisiziuns. Sco quai che medias tudestgas rapportan, èn gia radund 40 plants collectivs vegnids inoltrads a las dretgiras.
RR novitads 06:00


text:
Caronte (corp celest)
Caronte l'è 'l piö grant dei satèliti natürài del pianeta nano Plutone. Endel ambiènt astronòmich l'è ciamàt apò (134340) Pluto I.[1]
L'è stat scuprìt endel 1978 al United States Naval Observatory de Washington, D.C., co le lastre fotogràfiche del United States Naval Observatory Flagstaff Station (NOFS). L'è 'na lüna de grànde dimensiù se confrontàda col pplutone, el sò pianéta de riferimènt. La sò 'nflüènsa gravitasiunàla l'è isé grànda che 'l baricèntro del sistéma Plutone–Caronte el se tróa al de föra de Plutone.
La sónda spasiàla New Horizons l'è pasàda arènt al sistéma Plutone–Caronte ai 14 de löi del 2015, e l'è riàda a la distànsa mìnima de Caronte de 27.000 km.
Caronte el g'ha 'n diàmetro de 1208 km — apéna apéna de piö de la metà de Plutone,[2] e piö grant del pianeta nano Cerere. Caronte el g'ha asé de masa per ìga ragiungìt 'na fùrma sferoidàla sóta l'asiù de la sò stèsa gravità. A diferènsa de la superfìce de Plutone che l'è furmàda de gias de azòto e metàno, la superfìce de Caronte envéce l'è de gias de àiva.
Caraterìstiche urbitàle[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Caronte e Plutone i se gìra entùren l'ü a l'óter ogna 6,387 dé. I è 'n risunànsa gravitasiunàla e i se móstra sèmper la stèsa fàcia. Se tràta de 'na situasiù de ligàm gravitasiunàl recìproco, diferènt per ezèmpe de chèl che gh'è 'ntra la Tèra e la Lüna perchè la Lüna la ghe móstra sèmper la stèsa fàcia a la Tèra ma la Tèra la ghe móstra mìa sèmper la stèsa fàcia a la Lüna. La distànsa média 'ntra Caronte e plutone l'è de 19570 km. Sèrte detài de le òrbite de le lüne piö estèrne de Plutone i permèt de calculà che Caronte el g'hape presapóch 11.65% de la màsa de Plutone.[3] e chèsto el sögerés che Caronte el g'ha de ìga 'na densità de 1.65 ± 0.06 g/cm³, rezültàt de 'na percentuàl de 55% de préda e 45% de gias, (a diferènsa de Plutone che 'l g'harès de rià al 70% de préda).
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Jennifer Blue (2009-11-09). Gazetteer of Planetary Nomenclature. IAU Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). Recuveraa el 2010-02-24.
- ↑ How Big Is Pluto? New Horizons Settles Decades-Long Debate. NASA (2015). Recuveraa el 2015-07-13.
- ↑ M. Buie et al. (2012). "The Orbit of Charon is Circular". The Astronomical Journal 144: 15.


text:
- President Donald Trump è arrivà gievgia damaun a las 10:20 Turitg.
- Donald Trump è partì cun il «Marine One» da Turitg gnanc 30 minutas suenter arrivar a Turitg.
- A las 11:24 è l'emprim helicopter sa platgà a Tavau. Donald Trump è vegnì cun il davos dals 7 helicopters ed è sa platgà a las 11:27 sin la segunda plazza d'atterrar.
- Donald Trump è sortì dal helicopter a las 11:32. Trump è entrà en in auto ed il convoi è a las 11:37 sa mess da viadi en direcziun hotel.
- Il president american è arrivà en l'Hotel Intercontinental.
Enturn mezdi è il president american arrivà en ses hotel. El ha betg ditg temp per sa revegnir dal viadi: Il suentermezdi il spetga l’emprim in inscunter persunal cun la primministra britannica Theresa May e suenter cun il primminister israelian Benjamin Netanjahu. En omadus discurs duai ir sur da las crisas internaziunalas, sco en la Corea dal Nord e l’Iran, ma era per il cumbat cunter il terrorissem internaziunal, communitgeschan represchentants da la regenza americana.
Pir damaun vegnia lura Trump a sa preschentar publicamain al WEF e tegnair il pled final da l'inscunter. Avant vegn el era anc a s’inscuntrar cun il president da la Confederaziun Alain Berset.
Curt avant sia partenza aveva Trump communitgà via Twitter:
RR novitads 10:00


text:
Alvra: 20 onns chor masdo
- Gievgia, 15.9.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 15.9.2016, 11:45, RTR
Liniziativa da fundar in chor ad Alvagni han gì Renata Geronimi e ses um. Ad Alvagni chantava ins savens en ustaria ed uschia è naschida lidea da fundar in chor.
Lemprim aveva il chor num chor masdo Alvagni, e suenter che glieud da lentira val dAlvra è vegnida vitiers, ha il chor midà il num en chor viril Alvra.
Dapi la fundaziun presidiescha Renata Geronimi il chor. Ussa dess ella gugent il presidi en novs mauns. En connex cun il giubileum datti in program spezial: Lemprim doctober datti in concert en la baselgia dAlvagni (20:00 uras), ils dus doctober concertescha il chor masdo en la baselgia catolica da Lantsch ed ils otg doctober datti in concert en la Bullingerkirche a Turitg.