text: L' Orfna da Segl u l' Inozainta 507 Neisa: (pruvand dal retgnair) Duri, frer amô, eau 't suplich, nu 'l lascher partir, agüd, agüd, nu 'l lascher ir, bè eau sun l' infama culpabla, eau 'l he cussglio, e sforzo dad ir a cometter il delit, nu 'l lascher partir, el ais inozaint, „eau“, hè trat sur nus la maledicziun e l' ira da Dieu, be „eau“, sun la vaira scelleratta … culpabla! disfortünneda, maledetta ch' eau sun! Fin del quart Act. Schinchêvel Act. (La scena represchainta la stüva d' abitaziun da Maschel Giachem B.) Scena I. Sar Peider: … Schi mamma, Duri am ho lascho sulet con ella nella preschun, dad hera saira allas 10 fin quaista damaun allas trais. O, tü nun poust crajer che momaints da fadia, d' amur, d' anguoscha e da spraunza, cha avains passô insembel, Schi, la chera ho saimper spraunza ed ais rassegneda, ella disch, cha sch' eir la faron darcho soffrir, schi ch' ella non as stramainta, uossa ch' ella ho podieu ans vair e ans tschantscher, ch' ella ho miss sa fidaunza in Dieu, chi so ch' ella ais inozainta, e cha quel la daro sia agüd. E pür scha 'l culpabel nun vain scovert, ed aviand ella nell' anguoscha … della dulur, stovieu confesser d' esser la ledra, avaro 'la darcho da soffrir. O ledschas barbaras, chi permettan da torturer povras creatüras, suvenz inozaintas, sco ella, quaunt avaro 'la bain auncha d' indürer, e forsa sucomber, que ais per mè anguschagius. Duonna Deta: Cher figl, nun at desesperer usche, sest cha eau craj, cha possans uossa avair üna brinzla d' spraunza, ch' ella nun vegna almain pü tortureda. Sar Peider: (con anguoscha) Spraunza? di mamma spraunza? ais forsa suspet sün qualchün? … Na figl, fin in uossa nun craj, surtuot cha la povretta ho stovieu confesser, ma tü sest, cha daspö cha Annigna ais steda mneda davent, schi cha 'l bap ais saimper trist e abattieu, e sun sgüra ch' el ais arüvlô da l' avair dalun denunzcheda, cha, sch' eir ella ho confessô, tuottüna


c: text/html

text:
Engiadina
- Plinavant èn las vias tranter Martina a Vinadi sco er tranter Bravuogn e Preda serradas.
- La via dals Pass dal Fuorn, sco er la via da Silvaplana a Brail èn cuvertas cun naiv.
Surselva
- Sisum la Surselva è la via dal Pass dal Lucmagn serrada. La via da la Surselva è uschiglio libra da naiv.
- Er libra da naiv è l'autostrada A13.
Traffic da tren
Pervi da privel da lavinas na curseschan nagins trens sur il Pass da l'Alpsu. Da Tschamut a Sedrun datti bus da remplazzament.
Interrupziuns dal current electric
La naiv ha chaschunà la gievgia per interrupziuns dal current electric. En Surselva èn passa 1'400 chasadas stadas pertutgadas, quai a Segnas, Rueun, Siat, Ruschein e Ladir, communitgescha la Repower.
En l'intschess Engiadina Bassa/Val Müstair hai dà inl venderdi a bun'ura enturn las 07:30 in'interrupziun dal current electric. Tenor las Ovras electricas d'Engiadina haja quella cuzzà circa in quart d'ura. La raschun exacta sto anc vegnir eruida.
RR novitads 06:00++

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
En il final da sonda fruntan Marcel Käufeler, Romano Meier, Michael Brunner e Yannick Schwaller sin il grond favurit la Svezia. Lezs han gudagnà lur mezfinal cunter la Scozia cun 8:4.
Il skip svedais Niklas Edin ha gia gudagnà set giadas il titel da campiun europeic e quatter giadas il titel da campiun mundial. El è er il campiun mundial actual.
Meglier debutant dapi 24 onns
Avant Yannick Schwaller han gia sis skips d'equipas dad umens svizzers er gia cuntanschì il final a lur emprima participaziun ad in campiunadi europeic u mundial. L'ultima giada è quai stà il 1995. Lura ha André Florton cun l'equipa da Winterthur pers il final al campiunadi europeic a Grindelwald cunter la Scozia cun ses skip legendar Hammy McMillan.
RR novitads 22:00


text:
La democrazia directa vivia da quai che burgais e burgaisas sa participeschian activamain a la politica e giajan a votar. Il mument saja la participaziun memia bassa. Uschia argumentescha la Giuvna PPS Grischun ses plan da mesiras per auzar la quota da participaziun.
Areguard l'obligatori da votar pudess il Grischun profitar da las experientschas dal chantun Schaffusa, scriva la Giuvna PPS Grischun. Là datti gia in obligatori da votar: Tgi che na va betg a votar, sto pajar in chasti da tschintg francs.
Sco ulteriuras mesiras per auzar la participaziun propona la Giuvna PPS Grischun da prefrancar las cuvertas da votaziun, da rinforzar la furmaziun politica e da formular pli simpel ils documents da votaziun.
RR novitads 20:00


text:
A chaschun da la saira d’infurmaziun dals 19 d’avust 2019 ha la vischnanca da Glion infurmà davart l’antenna da 5G che la Swisscom vul bajegiar a Rueun.
Infurmà han:
- Carmelia Maissen, presidenta communala da Glion
- Swisscom, che vul bajegiar l’antenna
- Uffizi da natira e protecziun da l'ambient pertutgant las controllas da las immissiuns da radiaziun
- Peter Schlegel, criticher da 5G
- Dr. Gieri Caviezel, giurist pertutgant cundiziuns generalas da las leschas e las pussaivladads d’agir da las vischnancas.
Cas spezial a Rueun
A Rueun è il terren nua che l’antenna duai vegnir construida en possess da la vischnanca da Glion. Uschia po quella decider, sch’ella vul pussibilitar a la Swisscom da bajegiar ina terza antenna en il vitg.
Là nua che las interpresas da telefonia han contracts cun persunas privatas n’ha la vischnanca betg la pussaivladad d’impedir las antennas. Pretensiun è che las antennas adempleschan las prescripziuns pertutgant las immissiuns da radiaziun.
Co vinavant?
La suprastanza da vischnanca da Glion sto uss decider co agir. El mument n’èsi anc betg cler nua ch’il viadi va. La vischnanca vul dentant infurmar la populaziun avant che prender decisiuns concretas.
RR actualitad 12:00


text:
En l'internet dat quai bain tips e trics tge far cunter vespras che disturban durant il mangiar, dentant ils blers da quels na funcziunian betg, di l'experta Silvana von Bergen da la firma «Insekt-Killer» a Cuira.
In tip è per exempel da carmalar ellas cun ina trapla da suc da fritgs. «Quai na gida nagut, ellas van tuttina tar quai che gusta per ellas il meglier», di dunna von Bergen. Ed er empruvar per exempel cun ina citrona e neglas da spaventar ellas na gidia betg. Il sulet è: Cuvrir bain il da mangiar e da baiver e metter sin maisa pir cur ch'ins maglia.


text:
ćiamp dl sport "Plans" puzenè
Le ultim mertesc él gnü cuncè y puzenè le ćiamp dal sport “Plans” a La Val da pert de na dita spezialisada.
Dô l’omologaziun de chësc ann,che mëss gnì fata vigni trëi agn, él saltè fora val imperfeziuns dl ćiamp. La gauja primara dl ćiamp roviné é dessigü le spetè sot dl’erba sintetica da pert di śogadus, che é prësc vigni de sön plaza. Insciö él gnü tut la dezijiun de lascè puzenè le ćiamp cun mascinns aposta, che tira sö le gum y le spartësc fora danü por che le tarëgn vëgnes plö morjel. Laprò él inće gnü sostituì le punt ruviné dl önescmetri y fat de vigni sort de manutenziuns incër le ćiamp. N bel giulan ti va inće a Egon Frenes por avëi dortoré sö i mürs incër le bar sport y por atri laûrs de manutenziun che al ti stà do.
Por i intervënć dl ćiamp ne à les partides śugades amesa l’edma albü degünes mudaziuns.


text:
Il preventiv da la vischnanca da Flem per l'onn che vegn va ora dad entradas da 29,9 milliuns francs ed expensas da 29,7 milliuns francs. Il surpli d'entradas muntass uschia a bun 200'000 francs.
- 18 milliuns entradas da taglia
- 8,2 milliuns custs da persunal
En vista al plan d'investiziun fin l'onn 2024 quinta la vischnanca da savair investir 20 milliuns en la nova pendiculara che remplazza quella da Cassons.
Senza quella investiziun en l’attractivitad da la destinaziun ristgass la vischnanca da perder entradas da taglia, scrivan la suprastanza en il messadi. Per consequenza sajan las investiziuns ed il sbassar il pe da taglia da valitar sco plus.
Il preventiv sco era il pe da taglia ston anc vegnir approvads da la radunanza communala, ils 10 da december.
RR novitads 17:00


text:
Ord vista epidemiologica dettia anc adina il privel che dapli persunas s'infecteschian puspè cun il coronavirus, ha declerà Daniel Koch avant las medias a Berna. Ed el ha fatg endament: Anc adina dovran 300 persunas en Svizra agid per respirar.
La Confederaziun cusseglia vinavant da betg trametter ils uffants tar persunas sur 65 onns. I saja pussaivel ch'ils uffants sajan infectads cun il coronavirus, na sentian dentant gnanc quai e possian uschia infectar lur tats e tattas, ha argumentà Daniel Koch.
Grev per la gastronomia
Daniel Koch è era s'exprimì davart la critica ord la gastronomia che n'han anc betg in termin cura che ustarias e bars dastgan puspè avrir las portas. Quai vegnia segir anc examinà ina giada da la Confederaziun. Tuttina: «La gastronomia è in fitg grev sectur per schluccar las mesiras». Sch'ins sesia en in'ustaria na veglian ins gea betg tegnair distanza. Plinavant ha Daniel Koch fatg endament ch'ins haja fatg nauschas experientschas cun cundiziuns per ustarias da mez mars. Quai n'haja insumma betg funcziunà, uschia il delegà da l'Uffizi federal da sanadad.
Concepts da protecziun
Tut las mesiras e schluccadas ch'il Cussegl federal haja annunzià gievgia dovrian concepts da protecziun, ha declerà Boris Zürcher dal Seco. La Confederaziun vegnia ad elavurar standards ch'ins possia lura adattar per mintga branscha. Responsabels per elavurar e realisar tals concepts sajan dentant ils represchentants en las branschas. La Confederaziun na stoppia era betg acceptar ubain refusar tals concepts. «Nus fidain als patruns», uschia Zürcher. Per controllar che las mesiras sco tegnair distanza e reglas d'igiena vegnian resguardadas, sajan ils chantuns responsabels.


text:
Regìna di sîg
Regìna di sîg (da 'l ingléś scream queen) l'è na manéra 'd dir druàda in dal mónd dal cìnema 'd scarésa par badśàr gl'atōri ch'i lavóran da spés da prutagunìsta in dal pelìculi dal gènar “horror”, pròpria parchè lè i sìgan dimóndi.
La prima parsòna ch'la s è bcada cal scutmàj chè l'è stada la Fay Wray, prutagunìsta dal film King Kong dal 1933 pò in di an Ssanta a gh'è stada la Barbara Steele, stéla di horror gòtic. In di an Utànta 'l è stâ 'l tùran dla Jamie Lee Curtis par la saga 'd Halloween (1978-2018) in du la gh'iva da difénd'r-as da 'l ciucâ in dla suca Michael Myers. In di an Nuànta la s è fata strada in cal camp chè la Neve Campbell impgnàda in Scream ad Wes Craven e in di sò tri séguit.
Atri regìni di sîg famóśi i èṅ la Mary Elizabeth Winstead, la Scout Taylor-Compton, la Shawnee Smith, prutagunìsta ad Saw - L'enigmista e di sò séguit di an Dumìla, e la Sarah Michelle Gellar mént'r in Itàglia a gh'è l'Asia Argento e, prim' incóra, sò madar, la Daria Nicolodi.


text:
Swissport, la pli gronda firma dal mund che fa la spediziun als eroports, stat avant in avegnir intschert da las consequenzas da la crisa da corona. La situaziun saja critica, ha ditg il schef da Swissport envers la «NZZ am Sonntag».
Il concern haja pers las ultimas emnas 80% da las svieutas. 10'000 dals 65'000 emploiads en l'entir mund hajan stuì vegnir relaschads. 40'000 fetschian lavur curta.
Sin il pli tard la primavaira dovria Swissport liquiditad, uschigliò smanatschia l'insolvenza. Quai avess er consequenzas negativas per l'entir manaschi aviatic sin ils eroports svizzers, avertescha il schef da Swissport.


text:
L'Arabia Saudita a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacada a la Giurdania, a l'Irak, al Kuwait, al Qatar, ai Emiraa Arab Ünì, a l'Oman e al Yemen; a l'è culigaa cunt un punt al Bahrain. El Mar Ross e'l Gulf Persegh bagnen i sò cost.
La capital a l'è Riyad.
La gh'ha una süperfiss de 2.149.690 km² e una pupulaziun de pressapoch 24.500.000 abitant, che pressapoch 7 miliun a hinn furestee.
L'Arabia Saudita (nom ufizial: المملكة العربية السعودية, Al-Mamlaka al-'Arabiyya as-Sa'ūdiyya) a l'è un regn.
El re a l'è Salaman (del 2015).
La fa part del Cunsili de cuuperaziun del Gulf.


text:
Ch’il CB Trun/Rabius ha en ils agens mauns la schanza da decider il campiunadi da quarta liga è ina pitschna surpraisa. Avant trais emnas manava Schlarigna numnadamain anc la tabella cun 5 puncts avantatg. Durant ch’ils Engiadinais han il davos stuì magunar duas terradas en ils davos trais gieus da campiunadi n’ha il club da la Cadi betg pli pers puncts e va uschia sco leader en questa davosa runda.
I spetga ina dira nusch
En la davosa runda da campiunadi frunta il CB Trun/Rabius ordaifer sin l’US Schluein Glion ch’è actualmain sin il terz plaz da la tabella. I spetga uschia in grev adversari sin Trun/Rabius. Dentant er tar ina terrada pudessi tanscher per l’emprim plaz, n'avess Schlarigna betg da batter a chasa l’US Danis-Tavanasa, il 5avel da la tabella.
Mario Solèr e Carlo Tuor dattan adia
In gieu tut spezial èsi oravant tut per Mario Solèr, il schef-trenader dal CB Trun/Rabius e per ses assistent Carlo Tuor. Per omadus èsi il davos gieu sco trenader da l’emprima equipa da Trun/Rabius. Tant Mario Solèr ch’ha trenà durant decennis equipas da Trun/Rabius sco er Carlo Tuor han decidì da far plaz a novs trenaders cun nov schlantsch. Successurs da Solèr e Tuor vegnan ils dus indigens Donat Albin e Philippe Vincenz.
plan da gieu e tabella 4. liga
Il davos gieu da campiunadi tranter l'US Schluein Glion ed il CB Trun/Rabius è il glindesdi da Tschuncaisma a las 16:00 uras en l'Arena Crap Gries a Schluein.
RR Sportissimo 17:00


text:
Bülach
Bülach a l'è un cumün svizzer, capolögh del distret (en todèsch: Bezirk) de Bülach, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.09 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 17 503 abitant.
El cumün de Bülach al se tröva a una altitüden de 416 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bachenbülach, Eglisau, Embrach, Glattfelden, Hochfelden, Höri, Rorbas, Winkel. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bülach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 811 col nom de Pulacha.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial de Bülach
- Bülach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Spital Bülach
- Vetropack
- Sigristenkeller Art Gallery
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Cun quai che las temperaturas èn tendenzialmain adina pli autas, pon ins er far pli ditg las activitads da stad – viandar u ir cun velo. Quai vulan ins era nizzegiar, manegia Martin Vincenz.
Per che quella idea vegnia er al success, na bastia dentant betg mo sch'ina fatschenta avria sias portas. Plirs stoppian lavurar londervi.
Ins sto savair ch'ins po ir en las ustarias, ch'ins po ir a cumprar en e ch'ins ha ils hotels per pernottar: Quai è il product da basa ch'ins sto avair.
Plinavant giavischass el er dapli occurrenzas durant l'atun. Durant la stad dettia ina massa occurenzas ch'attirian la glieud. Durant l'atun duvrassi dapliras.
L'atun en cifras
Il Grischun ha l'onn passà gì bunamain 5,1 milliuns pernottaziuns – en media 430'000 al mais. Quai mussa in sguard en las cifras da l'Uffizi federal da statistica.
L'october vegnan registradas enturn 290'000 pernottaziuns. Quel mais n'è betg il pli schlet. Durant la primavaira è quella cifra per regla anc pli bassa. En congual cun la stad (594'000 il fanadur) e l'enviern (760'000 il favrer) è quai relativ pauc.
Quellas cifras èn durant ils ultims diesch onns creschidas, dentant betg propi marcantamain.
Betg avunda impuls
Ils ultims diesch onns n'ha l'atun betg attratg dapli turists – en congual cun la stagiun d'enviern e da stad. Tenor il directur da Grischun Vacanzas hajan ins adina puspè empruvà da dar impuls per far vegnir pli attractiv l'atun. Igl haja dentant dà quels ch'hajan ditg che quai na bastia betg per els.
Martin Vincenz è dentant persvadì, ch'ins vul augmentar en tut las regiuns il turissem d'atun:
Cun in mais e mez la stad e dus mais e mez l'enviern, n'hai jau betg l'idea ch'ins po far la svieuta ch'ins sto avair.
Tge che na funcziuna tenor Martin Vincenz betg, è dad avair l'entir onn frequenzas autas. Las stagiuns lateralas dovran ins er per far reparaturas u simplamain per far pausa.
RR actualitad 07:00


text:
Aisciuda Ladina 2020
N’Aisciuda Ladina fora de anter per chest 2020. L’emergenza sanitèra Covid-19 la ne oblighea duc a stèr te cèsa da dotrei setemènes en ca. Aboncont l temp l passa, e no l se cruzia de dut chel che l’é dò che sozet: la dates emportantes e i dis i passa, e sion beleche a mez de l’aisciuda. Per nos ladins l’é ruà ence chest an la dì storica che zelebrea l’identità, la cultura e l lengaz che ne caraterisea: l’Aisciuda ladina – festival del lengaz.
La regoles sanitères no ne empedesc de la zelebrèr te la setemèna che tol ite i 5 de mé. L faron a na vida desferenta per chesta 12° edizion. Ve porton dant chest sit internet dedicà a l’Aisciuda, che vegn a esser l lech virtuèl sun chel che podon se scontrèr.
Elena Testor
Procuradora del Comun general de Fascia
L 2020 l’é n an emportant per i ladins e per l’Aisciuda, ajache zelebron l centené de la bandiera ladina, tachèda fora per la pruma outa sul Jouf de Frea ai 5 de mé del 1920.
Chest cedean l’é l’argoment de chest an, che l vegn tratà tras desvaliva scomenzadives che les vegnarà publichèdes dì per dì, a scomenzèr dai 4 de mé. Co la colaborazion de la Union di Ladins de Fascia e de la Union generèla di Ladins de la Dolomites metaron a jir aprofondimenc storics en cont de chest argoment e sun chest sit vedaron ence l’autra scomenzadives che vegnarà metù a jir via per l 2020.
L’Aisciuda ladina l’é semper stat na festa voluda e de gran emportanza ence per i bec, che i speta con gran gaissa che rue Bertol – mascotte de l’event, ma ence gran cognoscidor de l’identità e e del lengaz ladin – che da l’an passà l rua con sie pecont e colaborador Bertolin. Purampò nience ic no podarà jir fora per la scoles, ma i sarà sun chest sit con sorpreises enteressantes e che paa la speisa no se perder.
Sul sit l’é stat binà ensema ence i contegnui e i materièi de duta la edizions passèdes de la manifestazion, con chela de poder fèr n viac virtuèl per cognoscer i desvalives argomenc e i protagonisć che te chisc egn à tout pèrt a l’Aisciuda ladina.
Spetan de se scontrèr endodanef per poder tegnir su l lengaz ladin te la vita de duc i dis e per stravardèr tras la sacontanta ocajions culturèles l’identità de chest popul, ve speton duc i dis sun chesta direzion te la setemèna dai 4 ai 9 de mé.


text:
La dumonda per agid saja mumentan gronda, di la psicoterapeuta Emerita Rusca. Ella ha ina pratica per giuvenils e creschids a Cuira ed è en la suprastanza da l’Associaziun grischuna per psicoterapia.
Dapi la stad sent jau ina pli gronda dumonda per agid psicologic. Ins sto dentant dir, che nus avain l’atun ed enviern adina dapli dumondas – ma uss è la dumonda schon bler pli gronda pervia da corona.
Il medem senta era il Servetsch psichiatric dal Grischun. Sco ch'il medi directur da la psichiatria per creschids, Andres Schneeberger, di, sajan uss tant las clinicas staziunaras, sco er las clinicas ambulantas en las regiuns ferm occupadas.
En cumparegliaziun cun l’onn passà è la fluctuaziun pli auta. Dapli pazients vegnan, ma dapli vegnan lura er puspè relaschads.
Las clinicas e praticas na sajan betg anc al limit, din Andres Schneeberger ed Emerita Rusca. In zichel capacitad hajan blers anc, dentant betg bler.
Quatter gruppas da pazients
Andres Schneeberger di, ch’ils problems psichics dils pazients sajan sumegliants sco fin uss. El numna tranter auter depressiuns, disturbis da tema e disturbis da persunalitad. Ina chaussa dettia dentant en egl: Ils pazients sajan pli agressivs.
Quai constatescha er Emerita Rusca. Tenor ella datti quatter gruppas da pazients: Quels che vegnian pli agressivs, quels che hajan dapli tema, che survegnan depressiuns u quels che na pon betg pli. Tar la davosa gruppa tutga surtut il persunal da sanadad.
Dapli giuvens
Insatge auter che dettia en egl è, che dapli giuvens tranter 18 e 25 onns dumondan per agid, di ella. Betg pudair ir en sortida e s’entupar cun amis saja ina gronda restricziun per ils giuvens. Vinavant portia la situaziun actuala gronda malsegirezza ed uschia hajan blers pazients giuvens tema per l’avegnir.


text:
Sin incumbensa dal Cussegl federal emprova l’apoteca da l’armada uss, da cumprar avunda mascras per che uschè bleras persunas en Svizra sco pussaivel possian avair da quellas. 330 milliuns mascras d’igiena duain servir a la protecziun da la populaziun, il rest per il persunal medicinal.
Era sin la glista da cumpras èn 1’000 novs apparats da respiraziun, 8 milliuns sets da tests da corona, 190 milliuns guants a diever unic e 48 milliuns unitads da dischinfectants per ils mauns.
Tema che pretschs s'augmentan
Per tut questas cumpras da material per cumbatter il coronavirus, prevesa il Cussegl federal in credit da maximal 2,24 milliardas francs. Las decisiuns n’ha il Cussegl federal dentant betg vulì far public, per ch’ils pretschs na giajan betg memia ensi, ha ditg la ministra da defensiun Viola Amherd envers la «NZZ am Sonntag».


text:
Date of publication: 2020-08-18 03:43
Similar video to Calculator la varianza online dating
calculator la varianza de, calculator la varianza en, calculator la varianza y, calculator la varianza del, calculator la varianza la, calculator la varianza de la, calculator la varianza formula, calculator la varianza table, calculator la varianza para, calculator la varianza pelicula completa, calculator la varianza definition, calculator la varianza letra, calculator la varianza pelicula, calculator la varianza con, calculator la varianza 1, calculator la varianza 2, calculator la varianza 3, calculator la varianza plus, calculator la varianza mesa, calculator la varianza r
Similar Image to Calculator la varianza online dating


text:
Ina da las emprimas chasas d'albiert ch'i ha dà a Mustér è probabel il «Gasthaus zum Löwen». La chasa exista anc oz – è dentant enconuschenta sco «Stiva Grischuna». Sco il possessur Norbert Maissen di, quintan ins che la miraglia da la chasa dateschia dal 1700.
La chasa sezza ha survegnì sia cumparsa actuala suenter il brischament da 1799 entras ils Franzos enturn 1800. Dapi che Norbert Maissen ha cumprà la chasa, na vegnan dentant naginas chombras pli laschadas a tschains.
1877 è vegnì bajegià il «Hotel Disentiserhof». In hotel da cura per persunas noblas. 1967 è quel dentant vegnì serrà e 1978 è il bajetg vegnì siglientà da l'armada. 1886 è il «Gasthaus zum Oberalp» vegnì construì. Il hotel datti anc oz, dentant cun il num rumantsch «Hotel Alpsu».
Enturn 1910 ha la famiglia Giger bajegià il «Hotel Lukmanier». Quel è vegnì manà da la famiglia fin il 2001. El è vegnì spazzà. En quest lieu è la Banca Chantunala Grischuna. Uschia pudess'ins anc cuntinuar cun il «Hotel Belevue» respectiv avant «Hotel Berther» u cun il «Gasthaus Central», ni il «Hotel Post» ed auters.
Nov schlantsch ils onns 70
Ils onns 1970 ha lura il turissem d'enviern cumenzà. Quai cun l'hotel «Acla da fontauna» e la construcziun da las pendicularas. Suandads èn per exempel il «Hotel Cucagna», u lura era il nov «Hotel Disentiserhof». Il turissem d'enviern è stà en cumplaina fluriziun.
2001 ha lura il «Hotel Acla da Fontauna» serrà sias portas, 2015 il «Hotel Cucagna» e 2016 il «Hotel Disentiserhof». Entant ch'i ha dà ord dal «Hotel Cucagna» abitaziuns, vul ins construir sper ils bajetgs existents dal «Disentiserhof» cun sias 150 abitaziuns ina hotel da cura. Pli concrets èn ils plans per il «Hotel Acla da fontauna»: Là datti gia investiders; ins spetga la dumonda da bajegiar il proxim temp.
RR actualitad 07:00


text:
Poesias 41
Tuot ais be chi brama
Fos' onur ed or; …
55 Ah, la contentezza
Vela plü co l' or.
Cur cha l' ur' as prosma
Poi da nos murir,
Trais assettas d' dschember
60 Vegnan a 'ns cuvrir.
Dad inguotta gnins
Sün la terr' e 'l mer,
E giains ad ünguotta
Darcho a turner.
[p. 306]
29.
(Annalas XII.)
Üna chanzun in quaist momaint Am vain a me avaunt, Chi podess gnir chanteda Da tuot quista brajeda, 5 Ch' avains noss cours containts. Nus intuorn la taglioula giains Liangias per zapper; Ma 'vains eir buna spraunza E sün quella vivainsa 10 Da las podair sager. Il prüm volains nus cumanzer Qualchos' a discurrir Qui da nossa Duonna Anna, Chi vo via alla lamma 15 Liangias con lier. Qualchosa dschains traunter da nus Eir da Duonna Anna Dusch, Chi ais infatschendeda Cun tuot quista brajeda; 20 Que co vzains bain eir nus. A Giunfra Mengia, chi sto co Be a 'ns guarder süls mauns, Volains nus giavüscher Da 's volver … e lascher, 25 Cha vezzans sias arains.


text:
In bogn ch’è renumà per sia aua frestga è il bogn Sand a Cuira. Il bogn istoric en la citad veglia ha bler sumbriva, uschia che l’aua na po betg sa stgaudar, quai di hai mo 20 grads.
Differenza tranter la temperatura d’aria e quella da l’aua
Il bogn a Tusaun è pulit chaud cun 24 grads. Cunquai che l’aria è dentant in toc pli chauda, resentan ils giasts l’aua sco fraida, declera il guardiabogn.
Stgaudar l’aua per prolungar la stagiun
A Glion vegn l’aua stgaudada cun agid da forza solara e cun chalira a distanza. Cunquai ch’il bogn sa chattia en ils culms, en las alps, saja quai necessari da stgaudar, declera Aziz Cheikh, il manader da gestiun dal bogn. Las maschinas procuran per 24 grads, il rest fa il sulegl, quai di datti 27 grads.
Differentas strategias en l’autezza
Pany e Churwalden èn omadus sur 1’200 meters. A Pany stgauda il sulegl l’aua sin 23 u dapli grads, il panorama è fenomenal. Stgaudar l’aua na fiss nagina opziun, pervi dals custs, di il guardiabogn Beatrice Widmer. L’aua a Churwalden fiss memia fraida, uschia ch’ella vegn stgaudada, oz sin 25 grads. Quai custa dapli che quai ch’i porta entradas.
La temperatura ideala per far bogn è tranter 23 e 27 grads, e sche l’aria è bler pli chauda che l’aua, dovri in zic surventschida e suenter pon ins simplamain giudair il frestg.
RR actualitad 12:00


text:
Contignü prinzipal
Normes de atuazion
L articul 107 dl Statut de autonomia vëija danora avisa che l vënie dat ora normes de atuazion al statut y l cuntën la despusizions sun si pruzedura. Aldò de chël che ie udù danora vën la normes de atuazion dates ora cun n decret dl presidënt dla Republica do avëi damandà la tëuta de pusizion de na cumiscion paritetica y do na delibra dl Cunsëi di ministri. La cumiscion paritetica nunzieda dant ie metuda adum da dodesc cumëmbri; de chisc nen iel sies reprejentanc dl Stat, doi reprejentanc dl Cunsëi regiunel, doi reprejentanc dl Cunsëi provinziel de Trënt y doi dl Cunsëi provinziel de Bulsan. Trëi cumëmbri muessa fé pert dla grupa de rujeneda tudëscia. Daujin ala cumiscion di dodesc che ie cumpetënta per duta la cuestions che à da nfé cun la doi provinzies de Trënt y Bulsan o cun la region Trentin-Sudtirol iel mo na cumiscion speziela per la normes de atuazion che à da nfé cun la materies de cumpetënza dla provinzia de Bulsan. Chësta ie metuda adum da sies cumëmbri, trëi ie reprejentanc dl Stat y trëi reprejentanc dla provinzia. Di trëi cumëmbri che reprejentea l stat nen muessa un fé pert dla grupa de rujeneda tudëscia y al cuntrer muessa un di reprejentanc dla provinzia vester dla grupa de rujeneda taliana. A chësta cumiscion ti dijen n generel cumiscion di sies. Chësta cumiscions ne dà nia mé n scëmpl bënsté sun la prupostes de normes de atuazion njiniedes ca dai ufizies dl Guviern cumpetënc a Roma, ma lëura pea canche les vën metudes adum. Duta la normes de atuazion ëssa messù unì ora ntan i doi ani do l jì n droa dl Statut de autonomia, ma la materia fova plu cumplicheda che n pensova y l ne n'ie nia unit a se l dé nscila. L tëmp ntan chël che la normes de atuazion ie unides ora ie perchël dal 1973 nchin ncuei y n ne possa mo śën nia dì che les ie dutes, sce n pënsa aldò de n cunzet de autonomia dinamica y tën cont che l ie de bujën o de utl mudé ora nce zeche pra normes de atuazion bele dates pro.


text:
Durant la crisa da corona actuala lavuran pli bleras persunas en lavur da squadra, quai munta en servetschs la bun'ura baud u fin la saira tard. La SUVA avertescha: Entras quai crescha la ristga per accidents a moda marcanta. Raschun principala è la stancladad.
La ristga d'accidents crescha suenter mintga servetsch da notg
Tgi che charrescha numnadamain a chasa la saira tard suenter la lavur cun l'auto ha in ristg da set fin otg giadas pli aut da far in accident. Plinavant vegn la concentraziun a lunga vista pli mala. Suenter mintga servetsch da notg crescha la ristga d'accident: 25% suenter il segund, 35% suenter il terz e per 50% suenter il quart servetsch da notg. Tgi che lavura irregularmain è savens stanclentà. Plinavant mangian impiegads che lavuran en squadras savens malsanadaivel. Sco la Suva scriva, consumeschan els savens fraids, dultschs e snacks grass. Ultra da quai baivan els bavrondas cun cafein per sa tegnair fit.
Ord l'archiv
Uschè blers accidents capitan durant in onn pervi da crudadas durant la lavur.


text:
L'uffizi per economia e turissem dal Grischun duai en il futur mussar cun in rapport per mauns dal Cussegl grond, quants daners ch'el dat a tge partenari turistic. Quai ha la deputada da la PLD Vera Stiffler pretendì en ina incumbensa a la regenza. Las deputadas ed ils deputads han sustegnì ella cun 77 cunter 17 vuschs.
Il mument saja numnadamain uschia, che quai saja betg transparent tge cunvegnas da prestaziun che l'uffizi haja cun ils partenaris sco per exempel Grischun Vacanzas ubain Grischun Viva. La situaziun saja malsurvesaivla e quai fetschia er pli grev la controlla dals daners publics. Il problem saja ultra da quai: l'uffizi concurrenzeschia l'economia privata e prendia davent a numerusas interpresas pitschnas e mesaunas la lavur.
Stiffler pretenda perquai che las structuras da l'uffizi per economia e turissem vegnian mussadas en in rapport, ensemen cun propostas, co optimar la situaziun.


text:
Uschia po il Grischun remunerar proprietaris che renoveschan lur immobiglias pli generus ch'enfin quà. Quai communitgescha la chanzlia chantunala.
Parts da l'edifizi che chaschunan gronds custs, sco la fatschada u il tetg, vegnan sustegnidas da nov cun 60 francs per meter quadrat enstagl da 30 sco enfin quà. Ils daners per quest sustegn vegnan per ina buna part da la taxa sin CO₂.
Ulteriur bonus per sanaziun generala
Sche proprietaris fan tar lur edifizis ina sanaziun generala paja il chantun in bonus. Quai bonus sa referescha sin la promoziun per l'isolaziun da fatschada e tetg, paraid e fund cunter terren. Quests elements da construcziun vegnan sustegnids cun ina dubla contribuziun. Plinavant vegnan era energias regenerablas (implant solar, stgaudament cun laina e pumpa a chalur e.u.v.) promovidas e sustegnidas.
RR novitads 10:00


text:
In minus anc pli cler han nudà ils impressaris svizzers tar las novas incumbensas. Quellas èn sa reducidas per 8%. Questa situaziun da las empustaziuns laschia spetgar in'ulteriura consolidaziun en la branscha da construcziun concludan ils impressaris.
Construcziun d'abitaziuns fa quitads
Quitads a lunga vista fa la situaziun tar la construcziun d'abitaziuns. Ils impressaris quintan che las incumbensas giajan enavos perquai che gia dapi intgins onns vegnia bajegià dapli novas abitaziuns che quai ch'i vegnia dumandà. A partir da cura ch'i vegnia bajegià pli pauc abitaziuns saja però grev da dir.
RR novitads 11:00


text:
Mercordé
Artécol in dialèt arzân
Mercordé (Mercoledì in italiân) l'é al giōren ed la stmâna tr' al Martedé e al Giovedé, dal latèin Mercurĭi dies, giōren ed Mercóri.
S' es cunsîdra la Dumènica cme prém dé 'd la stmâna, al mercordé al la divéd in dû. In tedèsch, la parôla "mercordé" (Mittwoch) ch' a vōl dîr "metê ed la stmâna". Sté significhêt as câta ânch int i nòm ed cól giōren ché in êtri léngvi tedèschi cme l'işlandèiş (miðvíkudagur) e int al léngvi şlêvi cme al "cēco" (středa, da střed) ch' a vōl dîr "cèinter", mó ânca mia tedèschi cme al finlandèîş keskivikko da keskus "cèinter" e vikko "stmâna".
L'inglèiş Wednesday al deşvîn dal dio celtich-tedèsch Woden (Odino).
Tra i mercordé dègn ed nôta a gh'é al mercordé dal Sèndri ch' al sègna al prém giōren ed la Quarèişma int al Cēşi Catôlichi ed règola latèina.
Vōş coleghêdi
Êter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Mercordé
Lunedì · Martedi · Mercoledì · Giovedì · Venerdì · Sabato · Domenica
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Mercoledì trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Strusch è il december arrivà audan ins dapertut chanzuns sco per exempel «Clara notg» u «Jingle Bells». Saja quai en il radio, sin il martgà da Nadal u er chantà a chasa sut il pignol. Insaquantas da quellas turnan gia dapi decennis e tutgan tar Nadal sco ils biscuits ed il bambin.
Quella ch'ins auda dapertut
«Last Christmas» dal duo britannic Wham è la chanzun che vegn emessa il pli savens insumma. Uschia ha la chanzun gia cuntanschì bun 130 giadas las paradas da hits en diversas terras. 1984 ha Wham publitgà quella chanzun che raquinta d'ina amur vargada. I vegn ditg che la chanzun saja oriundamain vegnida scritta per Pastgas (Last Easter) e George Michael haja sulettamain adattà il text per Nadal. Il duo sez n'ha dentant mai confermà quei.
Quella che bunamain mintgin ha a chasa
Var 50 milliuns giadas saja la single «White Christmas» da Bing Crosby vegnida vendida enfin uss. Il american Bing Crosby vala sco in dals chantadurs cun il pli grond success dal 20avel tschientaner. Sia pli enconuschenta chanzun «White Christmas» ha dentant il cumponist Irving Berlin scrit che n'ha saveva betg leger u scriver notas.
Quella che mintgin enconuscha
1818 è la chanzun «Stille Nacht, heilige Nacht» vegnida preschentada per l'emprima giada. Igl organist e cumponist Xaver Gruber ed il plevon e poet Joseph Mohr han da gliez temp gest sez preschentà lur ovra. Enfin uss è «Clara notg de Nadal» gia vegnida translatada en var 300 linguas. Il 2018 ha la chanzun gì ses 200avel giubileum.
RTR actualitad 06:00


text:
Ils refurmads han tenor la statistica da l’Uffizi chantunal da statistica grischun pers bunamain 5'000 cartents tranter il 2010 ed il 2017, fertant ch’ils catolics han be pers enturn 60.
Insatge bun vegn era da surviver!
La plevonessa Cornelia Camichel Bromeis è pertscherta da questas cifras. Las raschuns daco ch’ils cartents extreschian na sajan savens betg clers – pertge els scrivan ch’els na veglian betg contact cun la baselgia. La teologa manegia ch’ina da las grondas raschuns è, ch’ils giuvens n’han betg ina colliaziun cun la baselgia ed era ch'ins vul spargnar la taglia baselgia.
Las finanzas – il grond problem
Las extradas n’èn betg uschè in grond problem per il servetsch divin sco tal. Moo 20% dals cartents van tenor Cornelia Camichel Bromeis insumma en baselgia e lez n’èn betg quels ch’extreschan. Dentant tar las finanzas d’ina plaiv sentan ins ferm, sche persunas bandunan la baselgia. Cunzunt en intgins onns, manegia l’Engiadinaisa. Quels daners manchian lura a las plaivs.
Mo pli quels che vulessan ir en baselgia van era
Oz giajan mo pli quels al servetsch divin che vulessan era propi ir. Il squitsch social na saja betg pli avant maun. Per fortuna, di la plevonessa. I saja bler pli bel da far predi, sch’ins sappia che la mesadad n'è betg mo qua perquai ch’els ston.
Dentant è la magra preschientscha al servetsch divin in problem. Sche mo trais persunas èn en baselgia, manchiaa la cuminanza. E quai n’è betg flot ni per il plevon/la plevonessa ni per ils cartents. Perquai sa mettan els savens ensemen cun autras plaivs. Uschia pudessi capitar che singulas baselgias na vegnan betg pli duvradas.
E tge fan ins cun las baselgias vidas?
Qua è in problem. Ma nus vulain pli gugent investir en carstgauns ch’en mirs da baselgias.
RTR actualitad 07:00


text:
Dis intensivs da cumpetiziun, emoziuns ed aura difficila – las meglras skiunzas ed ils megliers skiunzs paralimpics èn sa mesirads durant trais dis a San Murezzan si Salastrains sin la pista dal campiunadi mundial. Questas cursas da la cuppa europeica valevan sco pretact per las cursas da la cuppa mundiala che cumenzan ils 8 da schaner 2020 a Veysonnaz.
80 atletas ed atlets da 16 differentas naziuns han fatg trais cursas – duas giadas in slalom gigant ed ina giada in slalom. Ensemen cun San Murezzan Turissem ha l’uniun «PluSport» organisà quest event a San Murezzan. PluSport è la federaziun da tetg per il sport cun handicap en Svizra.
Per finir ils dis intensivs a San Murezzan era planisada in cursa dal tuttafatg speziala. Ina «Parallel Challenge». Quai è ina cursa, en la quala persunas cun handicap van cun ed encunter persunas senza handicap. Quella «Parallel Challenge» fiss stada il punctin sin il «i» per la finiziun da las cumpetiziuns a San Murezzan – però, l’aura è stada «il ruinagieu»....
RTR Telesguard 17:40


text:
Il pli impurtant en curt
- Il stemprà «Burglind» ha cun ina sveltezza da 195 km/h mess si in nov record.
- En la Part Sura Bernaisa è in tren ì sur ils binaris ora. Otg persunas èn vegnidas blessadas.
- Ordavant eran trais persunas vegnidas blessadas en Svizra.
- Tant il traffic sin via sco il traffic public è impedì en pliras regiuns.
- Plirs sgols èn vegnids sviads u annullads a Turitg. L'eroport a Basilea è temporarmain stà serrà.
- En pliras regiuns è interrut il current electric ed èn cupitgadas plantas.
- Er en la Frantscha, grondas parts da la Gronda Britannia e l'Irlanda furiescha il medem stemprà. Là sa numna el dentant «Eleanor» e betg «Burglind».
En Svizra han ins mesirà vents cun ina sveltezza da record. Uschia han ils bufs sin il Pilatus cuntanschì enfin 195 km/ha e quels sin il Säntis enfin 146 km/h. Er en la Bassa han ins registrà ferms vents. En tut la Svizra èn plantas crudadas enturn pervi dals vents. Perfin il pignol da Nadal da Berna cun in'autezza da 13 meters e cun in pais da 2,4 tonnas.
Tren sur ils binaris ora
A Lenk en la Part Sura Bernaisa è in tren ì sur ils binaris ora. Tenor la Polizia chantunala èn otg persunas vegnidas blessadas, las bleras levamain. Tenor il president da la vischnanca sajan ils vents burascus stads la raschun per l’accident.
Ulteriurs blessads
Fin uss han las autoritads dumbrà trais ulteriurs blessads en Svizra. En il chantun Lucerna è ina persuna vegnida blessada en fatscha. Quai pervi che la fanestra davant da ses auto è rutta, durant che la persuna seseva en quel.
En il chantun Neuchâtel èn duas persunas pli passadas cupitgadas en consequenza d'in ferm suffel.
Autostrada A1 bloccada
L'autostrada A1 en direcziun da Berna è stada serrada davent da Oensingen en il chantun Soloturn. Plirs vehichels sajan cupitgads pervi dals ferms suffels. Quai ha communitgà la Polizia chantunala. Il traffic è vegnì svià. La via è uss puspè averta.
Impediments dal traffic public
Pervi dals ferms vents e pervi da plantas ch'èn crudadas enturn èn plirs trens da las Viafiers federalas svizras crudads ora e pliras lingias èn interruttas. Uschia per exempel en l'Appenzell u a Turitg.
Er en Grischun ha la lingia tranter Andermatt e Dieni stuì vegnir serrada. Differentas pendicularas han sistì lur manasch ed sin il Lai da Thun na curseschan naginas bartgas la mesemna.
Medemamain èsi da quintar cun impediments e retards sin las plazzas aviaticas svizras: L'eroport a Basilea è stà serrà ed a Turitg ston tscherts sgols vegnir sviads ed intgins ston vegnir annullads.
Persunas serradas en en la pendiculara Pizol
Ord la pendiculara da Pizol en il chantun Son Gagl han ins stuì deliberar diversas persunas. Plantas èn crudadas sin las sugas da la pendiculara. Er en il chantun Lucerna a Melchsee-Frutt ed ad Engelberg han in stuì serrar las pendicularas.
Nagin current electric
En pliras parts da la Svizra è il current electric interrut. Sulettamain en il Giura Bernais sajan 14'000 chasadas temporarmain stadas senza current electric. Quai han communitgà las ovras electricas BKW.
«Burglind» furiescha er en ulteriuras parts da l'Europa
Il stemprà «Burglind» impedescha er tschertas lingias da la viafier en la Germania. Pervia dal vent èn bleras plantas crudadas. Datiers da la citad Dortmund è in tren siglì en ina planta crudada e la locomotiva dal tren è perquai sviada. Er en ulteriuras citads sco Stuttgart hai dà gronds donns en consequenza dal stemprà.
Er las viafiers en ins Pajais Bass èn per part impedidas pervia da vents che buffan cun ina sveltezza dad enfin 130 km/h e sin l'eroport Schiphol ad Amsterdam han pli che 200 sgols stuì vegnir stritgads.
In mort en Frantscha
En Frantscha ha «Eleanor» interrut las lingias d'electricitad en 200'000 chasadas. Tenor indicaziuns uffizialas è ina persunas morta, perquai ch'ina planta è crudada enturn. Tenor ina bilantscha intermediara èn 15 ulteriuras persunas vegnidas blessadas, quatter da quellas grevamain.
Donns en la Gronda Britannia
Er en grondas parts da la Gronda Britannia e l'Irlanda buffa il medem stemprà, là dentant sut il num «Eleanor». Tenor indicaziuns da l'emettur BBC è in um vegnì blessà perquai ch'ina planta è crudada sin ses auto en la Valisa.
En l'Irlanda dal Nord avevan passa 12'000 chasadas nagina electricitad ed en l'Irlanda han ils vents dad enfin 155 km/h perfin interrut l'electricitad en 27'000 chasadas. En la citad Galway ha il stemprà chaschuna inundaziuns.
RR novitads 11:00++


text:
Suenter diesch onns da manaschi po il tunnel da basa dal Lötschberg preschentar ina bilantscha impressiunanta: per onn circuleschan radund 30'000 trens tras il tunnel, per di radund 50 trens da persunas e 60 trens da martganzia. Il dumber da persunas che fa mintga di il viadi tras il tunnel è s'augmentà entaifer 10 onns da 7600 sin passa 13'000, il traffic da martganzia è perfin sa quadruplà. L'utilisaziun è pia gronda, memia gronda è ella ils dis da grond traffic. Las capacitads na pon dentant betg vegnir augmentadas marcantamain, damai ch'en ina part dal tunnel po vegnir circulà mo sin in binari. La planisaziun per la renovaziun ha cumenzà. Tenor las stimaziuns durass ella circa 13 onns.
« Passa 98% dals trens trassads sin il traject da basa curseschan tenor plan. »Comité dal Lötschberg, Fegl d'infurmaziun nr. 8, 23 da matg 2017


text:
La Germania ha gudagnà ils dus premis principalas da la Biennala d'art a Venezia. Franz Erhard Walther da Fulda è vegnì undrà sco meglier artist. L’artist conceptual da 77 onns è in dals artists ils pli influents da sia generaziun en Germania.
Ed il pavigliun da la Germania, che l'artista Anne Imhof da Frankfurt ha creà, ha gudagnà il «Liun d'aur» sco meglra contribuziun naziunala.
57avla Biennala d'art
La Biennala d’art è ina da las exposiziuns las pli impurtantas da l’art contemporan ed è vegnida organisada per la 57avla giada. Fin ils 26 da november vegni fatg quint cun in mez milliun visitaders. L'exposiziun principala sut il titel «Viva Arte Viva» curatescha Christine Macel da la Frantscha.
Var 120 artistas ed artis da 51 pajais mussan lur ovras. Sper l'exposiziun principala preschentan pli che 80 pavigliuns naziunals las contribuziuns da lur pajais.
Il pavigliun da la Svizra è vegnì avert venderdi da cusseglier federal Alain Berset. Curatà è vegnì la contribuziun «Women of Venice», che renviescha sin Alberto Giacometti, da Philipp Kaiser.
RR novitads 14:00


text:
Giöedé
El Giöedé o la Giöbia (apò Zöbia) l'è giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Mercoldé e prìma del Venerdé.
El nòm Giöedé el vé del Latì Iovis dies, che völ dì dé de Giòve che l'éra 'na divinità per i antìchi Romà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa 'l sò nòm a la stésa maniéra: Jeudi 'n Fransés, Giovedì 'n Italià, Jueves en Spagnöl, Dijous en Català, Joi 'n Ruméno ecc, En Portoghés envéce l'è ciamàt Quinta Feira che significarès quint dé. Apò a 'n Galés (Dydd Iau) el nòm el vé del Giove latì.
Per le lèngue germàniche 'nvece, el nòm el derìa quàzi sèmper del dio Thor (norvegés antìc: Þórr; inglés antìc: Þunor) che a spàne 'l corespónt al Giòve dei Romà. Isé 'ndèle lèngue germàniche el Giöedé l'è ciamàt Thursday 'n Inglés modèrno e Þūnresdæg 'n Inglés antìc, Torsdag en Danés, Norvegés e Svedés, Donderdag 'n Olandés, Donnerstag en Todèsc, ecc.


text:
En la cursa da ski-cross en Val Thorens en Frantscha stat Fanny Smith sisum il podest. Per ella è quai la 20avla victoria en la cuppa mundiala. Smith ha gudagnà avant la Svedaisa Sandra Näslund e la Canadaisa Courtney Hoffos.
En l'emprima cursa da la stagiun ch'è stada ier, ha Fanny Smith anc stuì sa cuntentar suenter in sbagl en il mezfinal cun il 5avel plaz.
Berry cupitga e vegn quart
Il Grischun Joos Berry ha gì discletg. El ha pers la ballantscha ed è cupitgà en il final. Uschia hai tanschì al skiunz da 29 onns per il quart plaz. Gudagnà ha il Canadais Kristofor Mahler ch'è surprendentamain stà pli spert ch'il duo franzos da Bastien Midol e Jean-Frédéric Chapuis. Mahler ha gudagnà per l'emprima giada ina cursa en la cuppa mundiala.
RTR novitads 12:00+


text:
In premi dotà cun 2000 francs va al «Café Grein» a che vegn manà la stad sin l'alp da chauras «Parvansauls» sur Vrin. Tenor la giuria porschia il café pitschen ma prezius ina oasa da ruaus cun delicatessas localas. Tals projects sajan craps da mosaic, nua che turists contribueschian a mantegnair cultura e tradiziun locala.
21 projects èn vegnids inoltrads
Il premi vegn surdà per la prima giada ed onurescha projects, iniziativas, interpresas u instituziuns che dattan ina plivalur persistenta per il svilup da las regiuns da muntogna. Per il premi sut il tema «persistenza en il turissem» èn vegnids inoltrads 21 projects.
RR novitads 17:00


text:
«Sin ina scala da nulla enfin tschient nizzegia il turissem grischun forsa tschintg enfin diesch pertschient da las pussaivladads ch'ins avess», constatescha Reto Gurtner. La digitalisaziun saja pia nunexistenta. La raschun che la branscha turistica na po betg tegnair pass cun quests svilups vesa el tranter auter en la grondezza da las fatschentas. I dettia massada interpresas pitschnas u «KKMU's», sco quai ch'el di. Hoteliers e scolas da skis sajan tuts independents. «Ma la fin finala n'emporti a mai betg, tgi ch'è il possessur sch'jau vom insanua en vacanzas. Jau vuless avair in servetsch ch'è uschè simpel sco pussaivel.»
KKMU?
Cun KKMU è manegià la categoria schlargiada da KMU. Pia las firmas pitschnas e mesaunas, plus firmas fitg pitschnas.
Betg dar ord maun l'autonomia
La problematica cun la colliaziun d'internet ch'è en bleras parts dal Grischun anc manglusa, ha Gurtner gist schlià sez. En il territori da skis da l'Arena Alva datti uschia 350 hotspots (WLAN). Els n'hajan mai laschà far chaussas sco metter cabels la Swisscom u la PTT. L'infrastructura veglia l'Arena Alva numnadamain posseder sezza. Impurtant saja da betg dar ord maun l'autonomia da decider, tge ch'ins vul. Uschia sajan ins bler pli liber, flexibel ed era pli spert, concluda Reto Gurtner.
L'emprim sistem da plivalur per ils giasts
Per sez tegnair pass cun in mund adina pli digitalisà ed uschia er mantegnair sia rolla da piunier ha Reto Gurtner, manader e president da l'Aren'Alva, instradà sco emprim in nov sistem da plivalur per ils giasts.
Per chapir pli fitg il desideri dal giast utilisescha il territori da skis Laax las pussaivladads ch'il mund digital porscha. Uschia po vegnir registrà tge giast che dovra nua e cura tge pendiculara e pista.
Sch'il giast vul tradir quellas infurmaziuns survegn el percunter infurmaziuns quant ditg ch'el vess da spetgar tar tge sutgera u tge ustaria che vess anc plaz sur mezdi.
RR actualitad 11:00


text:
Vid la fuortga cun la politica17.02.2015
La seduta dalla Dertgira nauscha da gliendisdis tscheiver a Mustér ha giu liug uonn per la 27avla ga senza interrupziun. Igl onn 1989 era ella vegnida reintroducida suenter ch’ella haveva giu fatg pausa duront rodund dus tschentaners. Pli baul gudeva il tribunal local dil tscheiver ina gronda calamita. Probablamein era la dertgira vegnida abolida a sias uras suenter l’invasiun dils Franzos. Uonn han las duas derschadras Tina Bundi ed Anna-Maria Genelin ed il derschader Gion Hosang preligiu las tractandas e sentenzias dalla dertgira che ha giu liug sin la plazza da scola.
Stratscha e punts
Dominau las tractandas dalla Dertgira nauscha d’uonn ha la politica, respectivamein las ovras da quella. Capeivlamein che las bandieras alla staziun ein stadas in dils temas. Per il tribunal eis ei clar, tgei messadi che la vischnaunca vul dar cun quellas: „Nus essan tuts fanas“. Il medem vali per la Dertgira nauscha. Ina ga mondien las sentenzias cul vent, in’autra ga dretg ed in’autra ga seniester, anavon ed anavos. Plascher special sto la dertgira haver dalla punt planisada sur Raveras vi. Ei detti bunas raschuns da baghegiar quella: «Per ir cun las nuorsas suravi enstagl atras Raveras ni per porscher dapli frequenzas alla baselgia reformada. Lu stuess ei denton vegnir erigiu leu in ascensur. La punt porscha denton era occupaziun alla sfraccada luvrers dil survetsch tecnic dalla vischnaunca.» La Dertgira nauscha constatescha medemamein, ch’ei vegn baghegiau a Mustér habitaziuns senza fin, quei surtut dapi ch’ins astga buca pli baghegiar secundas habitaziuns. Il tetel da cavalier d’honur dil stab da tscheiver da Mustér ei vegnius surdaus al menader dalla posta. Quel hagi constatau ch’ils spurtegls seigien cheu per esser aviarts.
Gastronomia e turissem
La gastronomia ha la grippa dil magun. La Dertgira nauscha ha pudiu eruir che «gaster» vegn dil grec e munta magun. Mo aschia sappien ins declarar daco ch’ils gastronoms sappien serrar jamnas ed jamnas lur ustrias ed esser circa aschi innovativs sco l’aura dalla stad vargada. Tut auter seigi quei tier ils gastronoms novs dil vitg – la claustra. Ina soluziun ha la dertgira era per Sedrun Mustér Turissem. Dapi onns vegni ei mo sestratg, ils directurs viseschien lur plazzas bunamein avon che surprender quellas. La Dertgira nauscha ei dil meini da regalar SMT alla Nasa. Lezza savessi duvrar l’organisaziun per in test da rachettas e sittar lunsch, lunsch naven. La fin finala sa la dertgira era che la protecziun da monuments savess vegnir vonzeivi sin l’idea da proteger il Hotel Acla da Fontauna. El duei restar ina perdetga ch’ei mavi bein pli baul cul turissem. Il giubileum da 1400 onns dalla claustra ha medemamein buca muncau ellas tractativas dalla Dertgira nauscha. Midadas dall’infrastructura e dalla structura persunala seigien la consequenza. Per quei ch’il statalter fagevi pli baul persuls, seigi ina direcziun cun sis persunas ussa necessaria.
Semetter els stadals
La Dertgira nauscha cusseglia allas autoritads politicas da semetter els stadals, l’auter onn seigien elecziuns. Co ei sappi ir muossi igl exempel da Tujetsch. La magra preschientscha allas sedutas dil cussegl da vischnaunca, las mesiras da spargn, mo era igl alzament dallas taxas turisticas e per la canalisaziun e serenera ein stai temas dalla dertgira. Ella ei segira ch’il referendum encunter igl alzament dallas taxas ei gia ussa programaus. La Dertgira nauscha ha era analisau il menaschi dil Center da sport e cultura. Ei drovi leu in menader en plazza cumpleina per administrar las clavs, ina lavur hanada. Novitads ha la Dertgira nauscha era pertuccont il «Dschungelcamp» da RTL. 2017 seigi quel previus a Mustér ella plontaziun dil Center da sanadad Puntreis. La fin finala ei la dertgira vegnida alla conclusiun che la politica stoppi vegnir pendidada. Ella seigi la cuolpa per la ruosna – denter auter ella cassa communala – che daventi adina pli gronda. La tschentada dalla Dertgira nauscha ei vegnida embellida musicalmein da Las Bagordas e da Las Fifferlottas. Medemamein han las derschadras ed il derschader interrut la seduta cun ina canzun davart la ruosna. Manegiada ei danovamein quella ella cassa communala.


text:
En il territori Prasüras a S-chanf vegn realisà in nov parc da sugas. La finamira dal terz parc da sugas en Engiadina, è tenor Schimun Grass, in dals iniziants, ch’el duai esser auter ch'ils parcs existents a Puntraschigna ed a Sur En da Sent.
Tematisar animals dal Parc Naziunal
Numnadamain vegnan tematisadas en il nov «ParcAlpin» a S-chanf differentas animals che vivan en il Parc Naziunal Svizzer. Uschia vegnan ins ad enconuscher tar mintga percurs in auter animal. Tranter auter la muntanella, il tschierv, il girun barbet ed il capricorn.
Il ParcAlpin na duai betg esser ina copia dad auters parcs. Noss parc duai far gust als giasts e svegliar l’interess per ils animals che vivan tar nus.
Lieu ideal
Persvas d’in terz parc da sugas en Engiadina è er il president communal da S-chanf, Riet Campell. Tenor el e il lieu dal parc, che sa chatta direct a l’entrada dal Parc Naziunal Svizzer, ideal.
Quest’attracziun è in stumpel per S-chanf e po esser ina schanza er per il turissem.
Avertura il fanadur
Las lavurs da construcziun duran anc in mument. Planisada è l’avertura dal nov «ParcAlpin» en il territori Prasüras a S-chanf ils 18 da fanadur da quest onn.


text:
Oberstammheim
Oberstammheim a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Andelfingen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.36 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 105 abitant.
El cumün de Oberstammheim al se tröva a una altitüden de 440 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hüttwilen (TG), Neunforn (TG), Unterstammheim, Wagenhausen (TG), Waltalingen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberstammheim l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 761 col nom de Stamhaim. In 1212 l'è staa menziunaa col nom de in Stamehein superiori.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Schegea che la bancnota da milli francs ha ina da las pli grondas valurs sin l'entir mund, custa la producziun sulettamain 30 raps. Igl è la segund davosa bancnota che vegn barattada ora. Finalmain resta mo anc la bancnota da 100 francs. Fin 2019 duessan alura tuttas esser en circulaziun.
La bancnota «senza» valur
Cun la bancnota che ha atgnamain la pli gronda valur n'èsi betg simpel da far las cumissiuns dal mintgadi. Cunquai ch'ella ha ina gronda valur e n'è betg derasada n'èsi per cassiers betg simpel da distinguer tranter ina veritabla ed ina faussa. Or da mesiras da precauziun n'acceptian bleras butias betg la bancnota violetta. Uschia er betg l'apoteca «Steinbock» a Cuira. La manadra Monica Fehr declera ch'ins prendia mo bancnotas da milli da glieud ch'ins enconuschia bain.
I dat era excepziuns
En lieus nua ch'i va per grondas summas vegn ella plitost acceptada. Per exempel en garaschas e bischutarias. La manadra Janette Xaiabun–Probst da l'aurer «Unix Goldschmied» a Cuira prendia savens encunter bancnotas da milli. Dentant han ins là savens er in contact pli lung cun il client che dat confidenza – per exempel sch'i va per ils anès da maridaglia.
RR actualitad 12:00


text:
Tar attatgas e cravals en la citad nord-irlandaisa Londonderry è ina dunna vegnida mazzada. La polizia valitescha ils sajets mortals sco act terroristic.
L'inquisiziun saja vegnida instradada, uschia las autoritads.
Ordavant avevi dà escalaziuns violentas en ina part da la citad che vala sco center dals naziunalists irlandais. Latiers hai dà sajets. Tenor rapports èn autos da polizia vegnids attatgads cun bumbas da fieu, crappa e buttiglias.
La sortida da l'UE da la Gronda Britannia ha l'ultim temps adina puspè sveglià la tema ch'il conflict tranter gruppas pro-irlandaisas e pro-birtannicas en la provinza britannica pudess puspè escalar.
RR novitads 06:00


text:
Las interpresas da traffic public han constatà las ultimas emnas che bleras persunas fan diever dal traffic public senza bigliet. L'Uffizi d'energia e traffic dal Grischun fa perquai attent che l'obigaziun da cumprar in bigliet per viagiar cun tren, auto da posta e bus valia vinavant. Il proxim temp vegnian ils purschiders da traffic public puspè a far dapli controllas e tgi che viagia senza bigliet haja da pajar ina multa.
Ord l'archiv:
Pervi dal coronavirus ha er la Viafier retica desistì dapi mez mars da far controllas da bigliets en ils trens.


text:
Chantun - Bilantscha intermediara da Pendicularas GR: «Modest positiv»
En ina emprima bilantscha intermediara fan las pendicularas grischuna biliantscha bufatg positiva. Fin la fin da december èn 15,6% dapli giasts stads en ils territoris da skis en il Grischun – cumpareglià cun la stagiun passada - ch'è stada ferm sut la media.
Bun'atmosfera, bunas pistas e plirs dis da sulegl durant l'ultim'emna dal 2017, hajan carmalà dapli skiunzs sin las pistas grischunas. Cun 15,6% dapli giasts ed uschia era dapli entradas, haja questa stagiun d'enviern cumenzà bain, communitgescha Pendicularas Grischun.


text:
Logràt
Logràt, ciamàt de spès apò Lugràt endèl dialèt locàl (Italià: Lograto) l'è 'n cümü de 3 819 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa endèla Bàsa Bresàna Ucidentàla a 16 km en diresiù Òvest de la cità de Brèsa.
I ritroamèncc de 'na quach làpidi trascriìde per prim del Taddeo Solazio le testemógna le urìgign romàne de Logràt.
Evulusiù demogràfica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lavurs
Libraristas giogan ina rolla centrala sin la fiera da cudeschs. Ellas èn las persunas fidadas dals lecturs e da las lecturas. Lur cussegliaziun cumpiglia la gronda part da lur lavur. Plinavant tgiran ellas bunas relaziuns cun ils furniturs, spezialmain cun las chasas edituras e lur auturas ed auturs.
Las dumondas da la clientella èn multifaras: turists a la tschertga da guids da la citad, studentas che dovran lur litteratura da studis en furma digitala, ina clienta versada en litteratura che giavischa ina recumandaziun davart litteratura svizra actuala u il collectur da manga che ordaina in cudesch ordavant.
Librarists han in bun nas per trends, ina buna savida generala e vastas enconuschientschas da lur sortiment. La lavur cun catalogs, maschinas da retschertgas e medias socialas en l’internet, sco er la preschentaziun dals cudeschs en la butia e las vitrinas, appartegnan a lur lavurs quotidianas. Plinavant organiseschan las libraristas acziuns ed eveniments per promover la vendita. Latiers valan eveniments cun auturs, preschentaziuns da cudeschs e notgs da raquints.
Librarists èn er responsabels per lavurs mercantilas ed administrativas. Las furniziuns quotidianas controlleschan ellas cun agid dil scrit da furniziun ed ordineschan ils cudeschs en la dretga partiziun. Per far empustaziuns mainan els correspundenza cun ils negoziants, fan quints per la clientella e s'occupan d'auters fatgs da contabilitad.
Libraristas guardan ch'il dumber giavischà da cudeschs stat a disposiziun il dretg mument al lieu correct. Cun savida d'economia da manaschi ed avertadad per novs basegns sviluppeschan els cuntinuadamain vinavant lur sortiment, tgiran relaziuns da clientella existentas ed acquistan novas.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 14-11-2008
Durada
3 onns resp. 2 onns suenter la matura gimnasiala, la scola media spezialisada u ina furmaziun da basa mercantila
Furmaziun en la pratica
En ina libraria
Furmaziun en scola
En il 1. e 2. onn 2 dis, en il 3. onn 1 di per emna a la scola d’economia e da cader e commerzi a Berna u a la scola d’economia e commerzi a Winterthur
Roms professiunals
- cussegliaziun e vendita
- process dal manaschi
- bibliografia e retschertga
- objects commerzials
- litteratura, cultura, scienza
- tudestg
- lingua estra (2. lingua naziunala ed englais)
- economia, politica e societad
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica la basa professiunala
Maturitad professiunala
Emprendists cun ina recumandaziun per il gimnasi u che han dumagnà in examen d'admissiun, pon frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Entrada laterala
"Branchenwissen Buchhandel": 7 moduls en 17 dis cun certificat SBVV / emprendissadi per correspundenza: "Grundwissen Buchhandel", Francfurt
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "librarist / librarista AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns mesaunas u autas
- È la scola vegnida absolvida sin livel pli bas, permetta la terminaziun d’in 10. onn da scola in’entrada optimala a la furmaziun.
- La terminaziun d’ina furmaziun da basa commerziala u en la vendita u ina maturitad gimnasiala èn bunas premissas e porschan la pussaivladad d'absolver l'emprendissadi entaifer dus onns.
Pretensiuns
- interess vi da cudeschs
- buna furmaziun generala ed interess vi da l’istorgia contemporana
- plaschair vi dal contact cun la clientella
- cumportament orientà a la clientella
- plaschair da far retschertgas
- bunas enconuschientschas dal tudestg a bucca ed en scrit
- moda da lavurar exacta
- buna memoria
- senn per l’urden
- buna demananza
- plaschair vi da la lavur al computer
- interess vi da lavurs commerzialas
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas dal Schweizer Buchhändler- und Verleger-Verband SBVV e da scolas professiunalas u spezialisadas
Spezialisaziun
librarists spezialisadas, antiquariat, commerzi intermediar da cudeschs (grossists da cudeschs), represchentaziun da chasas edituras
Examen professiunal (EP)
cun certificat professiunal federal: librarist / librarista, spezialist / spezialista da commerzi en detagl, spezialist / spezialista da cumpra, spezialist / spezialista da vendita, spezialist / spezialista da marketing, spezialist / spezialista da medias euv.
Examen professiunal superiur (EPS)
manager da commerzi en detagl diplomà / managera da commerzi en detagl diplomada, manader da la cumpra diplomà / manadra da la cumpra diplomada, manader da la vendita diplomà / manadra da la vendita diplomada, manager da medias diplomà / managera da medias diplomada euv.
Scola spezialisada superiura (SSS)
econom da manaschi diplomà / economa da manaschi diplomada SSS, tecnicist diplomà / tecnicista diplomada per economia da medias e management da medias euv.
Scola auta spezialisada (SAS)
Bachelor of Science (SAS) en economia da manaschi, Bachelor of Science (SAS) en inschigneria da medias, Bachelor of Science (SAS) en Information Science
Cundiziuns da lavur
Libraristas e librarists lavuran en affars da cudeschs resp. da multimedia, antiquariats, chasas edituras, centers da distribuziun e bibliotecas. Ils temps da lavur sa drizzan tenor ils temps d’avertura da l’affar. Librarists han pussaivladads diversas per furmaziun supplementara en il sectur d’ediziuns, en il commerzi en detagl u en il commerzi mercantil.
Ulteriuras infurmaziuns
Schweizer Buchhändler- und Verleger-Verband SBVV
Part. Furmaziun (supplementara)
8034 Turitg
Tel: +41 44 421 36 00
URL: www.sbvv.ch
Revista professiunala:
"Schweizer Buchhandel"


text:
Il Cussegl federal sbassa il stgalim maximal per l’ emissiun dal gas Radon, quai per chasas abitadas e publicas. La finamira è da proteger la populaziun meglier dal gas Radon. Sper il fimar è radon ina da las pli impurtantas raschuns per cancer dal lom.
Tar sanaziuns dettia quai uschia custs supplementars da plirs 1000 francs, ed era tar chasas novas stoppia vegnir quintà cun custs supplementars, scriva il cussegl federal. En tut sajan pertutgadas tranter 50 e 100milli chasadas.
Autas concentraziuns da radon datti en il chantun Grischun en la Svizra centrala ed en las muntognas dal Giura.
RR novitads 15:00


text:
Malgrà che l’uman è atgnamain era in mammal, n’èn ils mammals en Svizra betg perscrutads bain. U almain tschertins. Dals gronds mammals sco luf ed urs san ins bler, perquai ch’els èn preschents, els chaschunan conflicts, di professer Roland Graf. Ils pitschens vivan en il zuppà. Graf maina la gruppa da lavur dal nov atlas.
Il vegl atlas è antiquà
Gia avant passa 20 onns è il vegl atlas da mammals cumparì. La finamira dal nov atlas è da mirar, tge animals che vivan nua, e co. Datti forsa animals ch’en periclitai, forsa il stgilat? Per las perscrutaziuns èn ils scienziads visads sin l’agid da tuts.
Trametter mieurs cun la posta
Centers da cumpetenza rimnan tut las infurmaziuns da la populaziun, fotografias e schizunt pitschens animals morts. Quels vegnan analisads en ils labors. Qua pudais vus annunziar vossas observaziuns, il link avra en ina nova fanestra. Il nov atlas duai cumparair l’onn 2020, ina finamira è da perscrutar ils animals ed uschia proteger els e lur spazi da viver.


text:
World Wide Web
El World Wide Web (Red de grandezza mondiala in lombard) a l'è on spazzi de informazion fondaa in su l'ipertest indova i resors a hinn identificaa univocament de on Uniform Resource Locators (URL). Desviluppaa in del 1989 del Tim Berners-Lee al CERN, in del 1990 a l'è desviluppaa el primm browser e incoeu el Web a l'è vun di servizzi principai de la red Internet.
Fonzionament[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Anca se despess doperaa 'me sinonim Internet e WWW a hinn di robb different: Internet a l'è l'interconnession globala di computer, el WWW 'na collezion globala de informazion fondada in sul protocoll HTTP.
Ona richiesta HTTP la pò vess redutta a dò righi:
GET /home.html HTTP/1.1
Host: www.example.org
El server el ricev la richiesta, la analizza e 'l respond per dì se l'è ok o no.
HTTP/1.0 200 OK
Content-Type: text/html; charset=UTF-8
E poeu el manda el contegnuu de la pagina

Example.org – The World Wide Web

The World Wide Web, abbreviated as WWW and commonly known ...

Se la richiesta a l'è fada cont on browser quest ultim el parsa l'HTML per ottegnì on document che l'utent el pò legg.


text:
Ensemen cun la societad Svizra Trash Hero han las pendicularas Scuol organisà il «Clean Up». La societad s’engascha per in ambient net e cumbatta cunter rument da plastic sin tut il mund.
40 gidantras e gidanters han ramassà rument en il territori da skis Motta Naluns. Tranter auter sun vegnidas chattadas chaussas sco cigarettas, viertgels da buttiglias, tatgaders da skis e perfin raps.
Per sensibilisar ils giasts na dattan ils restaurants betg pli ora zutger e pastinas pachetads en e mettan a disposiziun stgatlas per filters da cigarettas.
RR actualitad 07:20


text:
Ils stadis da l'UE prendian tuttas mesiras necessarias. Vitiers garanteschan els il sustegn a la Grezia cun trametter schuldads da l'autoritad da proteger il cunfin Frontex.
Avant avevan rapports davart in migrant che saja vegnì per la vita al cunfin da la Grazia e la Tirchia anc engrevgià las tensiuns tranter Ankara ed Athen. Medias tircas hajan rapportà ch'ina guardia da cunfin haja sajettà giu in um, plirs migrants sajan blessads. In pledader da la regenza grecca haja dementì quai e discurrì da «Fake News».
Dapi la fin d'emna na tegna la Tirchia betg pli enavos fugitivs d'ir al cunfin cun la Grezia. Pliras milli persunas èn dapi lura sa radunadas al cunfin.
RTR novitads 06:00


text:
Antey-Saint-André
Antey-Saint-André (Antê o Antèy 'n valdostà; Antei Sant'Andrea sóta 'l fascìsmo) l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 622 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chamois, Châtillon, La Magdeleine, Saint-Denis, Torgnon, Valtournenche.
Evulusiù demogràfica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Nagin titel da campiun svizzer da passlung per Dario Cologna en sia patria, la Val Müstair. Als 50 kilometers da sonda a Tschierv è il traidubel campiun olimpic vegnì tschintgavel. Dumengia en il sprint d'equipa hai almain dà ina medaglia per Cologna, dentant betg quella d'aur. Ensemen cun ses frar Gianluca Cologna è el vegnì terz en il sprint d'equipa en il stil liber.
Gudagnà aur han ils guardiacunfins cun Ueli Schnider ed Erwan Kaeser avant Tavau cun Jason Rüesch e Toni Livers.
Bilantscha
En Val Müstair han gì lieu questa fin d'emna ils campiunadis svizzers da passlung. Pia bler lavur per tut ils voluntaris ed il comité d'organisaziun enturn il president Cla Filip Pitsch. Bilantscha da quests trais eventiments sportivs en la Val Müstair.
RR Sportissimo 17:00


text:
Campionat Europeo 2013
Diego Tschaffert, Erlacher Daniela y Erlacher Iris, le tris dla scuadra da La Val, campiuns te Europa.
Por la scuadra da La Val ne essra nia podü jí damí le ultim fin dl edma. I atleć á portè a ćiasa bëgn 3 medaies de or y üna de brom.
Dal odüda dla federaziun taliana dl sport invernal F.I.S.I. che á inćiaré la ASV Latzfons, él stè la prüma EM tla Talia che é jüda dër bun. Nia ma l’organisaziun, mo ince le program che ê inciaria ne podô nia ester damì. Ince les condiziuns tlimatiches è stades perfetes cun en bel tëmp y na temperatüra de -14° C. Ales gares al partezipé bëgn 128 atleć.
Le nü sponsor de Diego y Carlo Miribung, l’ aziënda M2 Srl (http://www.m2railgroup.com) da La Val, ti á portè bun ai dui atleć.
Mo sciöche Diego á ince confermè tles intervistes ala televijiun, chësta ê la gara ulache al se á focusè le plü tratan düta la sajun. Porchël él ince jü sciöche favorit ala EM. Ince deache la pista a Latzfons è üna dles pistes ulache al se fesc le plü saurí y ulache al á ince fat ti agn passá de bugn resultać.
Insciö él stè bun da defëne le titul de campiun europeo. Le concurënt prinzipal de Diego è stè Andreas Ehhammer dal Austria. Tl prüm tëmp intermesan ê Diego tres dant de püć centejimi, tl secundo toch dla pista ê spo indô le atlet austriach dant. Mo le stüdafüch profescional da La Val ê tres bun tl ultima ota dan le travert da atuchè na linea plü asvelta co i atri. Insciö el stè bun Diego da portè a La Val por le secundo iade le titul de campiun europeo, che restará por i proscimi dui agn te sües mans.
Pro les ëres è stada indô la campiuna Reinhilde Gamper che á rumenè demez düt, la maestra de musiga á indô mustrè insciö süa gran condiziun.
Pro les “junioren” è stada l’atleta dla scuadra da La Val Erlacher Iris che è deventada campiuna europea cun le miú tëmp te trames döes manchen.
Pro la categoria “senioren” è ince stada na atleta dla scudra da La Val, Erlacher Daniela á ince davagné la medaia de or, portan insciö le titul europeo.
Na gran prestaziun á ince fat Miribung Carlo da La Val, che á arjunt ala fin dles döes gares le bun terzo post, davagnan insciö la medaia de brom.
Pro le titul inofiziel dla miú naziun á davagné la Talia.
Düć chisc bugn resultać é zigü en bel früt de düć i sacrifici y impëgns che i atleć mëss fá tratan le ann, mo noma i atleć mo ince la Uniun dl Sport Amatoriala da La Val che è tres dô por düta l’organisaziun.
La presidënt dl Uniun dl Sport Amatoriala da La Val, Alex Alton se congratulëia cun düć i atleć y porsones che è incër la seziun dla lüsa, por le impëgn che ai á tres mustrè y ince por i campiuns europei Diego, Daniela y Iris.
Por udëi la tlassifica generala drüca:
Tlasifica_EM_2013_1.pdf
Tlasifica_EM_2013_2.pdf
Tlasifica_EM_2013_3.pdf
Dütes les fotos dessura é gnüdes fates da: "Foto Gruber"
Por udëi l' intervista de Diego sön la televijiun drüca sön le video dessot:
Por udëi atres fotos drüca: FOTOS 1 y FOTOS 2


text:
La chapitala franzosa ha approvà glindesdi unanimamain 20 milliuns euros per questa paraid da vaider che duai porscher segirtad. Las lavurs duain cumenzar mez da l'auter onn. Quai ha ditg Jean-François Martins, vice-burgamester da Paris.
Dapi ils campiunadis europeics da ballape l'onn passà è l'areal enturn la tur gia segirà cun barrieras da metal. Plinavant vegnan visitaders palpads e controllads. Tenor il vice-burgamester saja quest nov project «bler pli estetic» che las barrieras da metal. Las paraids da vaider duaian porscher segirtad, dentant pussibilitar ina vista libra sin la Tur d'Eiffel.
La Tur d'Eiffel vegn renovada
La citad da Paris ha il schaner dà enconuschent che la Tur d'Eiffel duai ils proxims 15 onns vegnir sanada e modernisada per var 300 milliuns euro. Dapi l'entschatta 2015 è Paris daventà pliras giadas unfrenda d'attatentats islamistics. Ils 13 da november 2015 han islamists mazzà tar ina seria d'attatgas en la chapitala franzosa 130 persunas.
La tur da 324 meters autezza attira mintg'onn var set milliuns visitaders ed è cun quai in dals pli bler visitads monuments dal mund. Per la visita ston ins pajar entrada. Bajegià è il monument vegnì per l'exposiziun mundiala l'onn 1889.
RR novitads 06:00


text:
Tenor il possessur dals animals, Tini Flepp da Mustér, èn trais tschuts vegnids mazzads ed ulteriuras nursas èn vegnidas blessadas. Quai è succedì la notg da dumengia sin glindesdi. La rotscha da 44 nursas e tschuts era dadens en ina saiv – in claus confurm a las directivas.
Intgins animals hajan pudì mitschar dal luf ord il claus ed èn scappads per part enfin en la Val da Cuoz ed a Sax. Sin dumonda da l’ANR ha il guardiaselvaschina Thomas Durschei da Mustér ditg, che tenor ses giuditgar saja quai stà in luf. Durschei ha prendì emprovas da DNA.
Luf fin 4 meters datiers a Flepp
Il glindesdi suentermezdi enturn las quatter, cura che Tini Flepp aveva gì finì sias lavurs vid il nov claus, haja el vis in toc sper il claus il luf. «Quel ha guardà intginas minutas ed è lura ì si vers la via» raquinta el vinavant. El haja lura vulì guardar nua ch’il luf giaja e saja ì cun l’auto plaunsieu da la via giu. Il luf haja s’avischinà sin var 4 fin 6 meters a l’auto e saja vegnì cun el a pèr 30 fin 40 meters.
Jau sto dir, quai è in bellezza animal. Sch’el laschass star las nursas avessan nus plaz tip top in sper l’auter.
Alpacas: La nova speranza
Per il cas ch’il luf avess anc ina giada da vegnir en la vischinanza ha Tini Flepp mess dus alpacas en il claus cun las nursas. Quels sajan fitg agressivs vers chauns ed el speria, ch’els sajan quai era envers in eventual luf. Dasperas fetschia el anc pli savens controllas e quai era la notg.
Las duas notgs passadas han dentant ils guardiaselvaschina surpiglià quella lavur. Els vulan medemamain persequitar il luf e ses cunfar. Cuntent è Tini Flepp era cun l’infurmaziun. Ils guardiaselvaschina infurmeschian adina uschè spert ch’els sappian ch’il luf saja en il conturn tut ils purs.
RR actualitad 14:00


text:
Andreas Gabriel era vi dal guardar televisiun, cura ch'el ha realisà ch'i arda. Subit hajan el e sia dunna prendì la figlia da set onns e sajan ids or sin via – quai senza bursa e be cun il telefonin e la vestgadira ch'els purtavan en quest mument. Per che la figlia na stoppia betg guardar tiers co che las flommas vegnivan or dal bajetg, èn els ids en ina ustaria ed han suenter tschertgà in hotel per pernottar.
Ins na dorma betg propi bain.
La notg saja stada inquieta e la tema gronda che tut l'existenza materiala vegnia destruida. Cura ch'els hajan pudì entrar en l'abitaziun la proxima damaun, era Andreas Gabriel levgià. L'abitaziun era tschuffa, ma nagut era rut u ars. Sco ch'i va uss vinavant, n'è anc betg cler. Ils Gabriels èn en emprima lingia cuntents che tuts èn sauns.
RR actualitad 17:00


text:
Durant in onn dastga Martin Wieland purtar il titel sco «pli aut Grischun» e manar las sesidas dal Cussegl grond. El surpiglia quest'incumbensa dad Alessandro Della Vedova (PCD).
Martin Wieland, PLD
- abita a Tumein
- ha 63 onns
- ortulan pensiunà
- dapi 2010 deputà en il Cussegl grond (circul Trin)
- dapi 2019 president communal da Tumein
- president da la secziun PLD Plaun
Sco vicepresidenta è vegnida elegida Aita Zanetti (PBD). L'Engiadinaisa ha survegnì 95 vuschs – 9 vuschs èn idas a ses collega da partida Walter Grass (che n'era betg nominà uffizialmain).
Aita Zanetti, PBD
- abita a Sent
- ha 50 onns
- pura e mamma da 4 uffants
- dapi 2018 deputada en il Cussegl grond (circul Suot Tasna)
- dapi 2019 vicepresidenta vischnanca da Scuol
- vicepresidenta da la PBD grischuna
Il Cussegl grond elegia mintga stad ina nova presidenta ubain in nov president che resta per in onn en uffizi.


text:
Il proxim grond pass d’avertura è ils 8 da zercladur. Quai aveva il Cussegl federal annunzià, cura che quel ha preschentà il plan d’avertura suenter che la vita publica en Svizra è vegnida englatschada pervi dal coronavirus.
Annunzià aveva il Cussegl federal, d'avrir ils 8 da zercladur pendicularas, bogns, bogns averts, kinos, teaters, zoos, plazzas da campadi ed era scolas medias, da mastergn e scolas autas. Quai sut la premissa che las cifras da persunas infectadas restia bassa e na s’augmentia betg.
La probabilitad è gronda che la regenza conferma quai oz, causa ch'il dumber da novas infecziuns è restà bass era suenter las emprimas duas etappas d’avertura.
Live sin RTR
Il mument n'èsi anc betg cler da tge uras che la conferenza da pressa ha lieu. Dentant infurmescha RTR sur plirs chanals davart las decisiuns dal Cussegl federal. Tranter auter era cun in liveticker sin rtr.ch.
Inscunters cun dapli che 5 persunas
Tenor decleraziuns dad experts dals ultims dis, pon ins supponer ch'il terz pass d’avertura vegn pli grond che quai ch'il Cussegl federal aveva oriundamain gì l'intenziun. Igl è per exempel vegnì enconuschent ch'il Cussegl federal vegn probablamain ad abolir il scumond dad inscunters cun dapli che 5 persunas. Co che quel scumond duai vegnir schlucca n'è anc betg cler. Tenor rapports e speculaziuns en gasettas propona il minister da l’intern Alain Berset da lubir inscunters e demonstraziuns cun fin a 30 persunas.
Plinavant vul el era lubir eveniments sco nozzas cun fin a 300 persunas, sche ils giasts vegnan registrads. Era lubids duain vegnir gieus da ballape e concerts. Sche las persunas stattan en pe duai quai esser pussaivel cun enfin 300 persunas, sch'i sesan lura cun enfin 1000 persunas. Premissa duai era qua esser la regla da dus meters distanza.
Era vegn debattà en la regenza davart la limita da quatter persunas per maisa en ils restaurants. Tut tenor pudess quella vegnir abolida.
Cunfins cun l’Italia
Surprendentamain aveva l’Italia annunzià dad avrir ils cunfins ils 3 da zercladur. La probabilitad che la Svizra avra era sin quel termin ils cunfins cun l’Italia è dentant pitschna. La raschun è, ch'ils cunfins cun l’Austria, la Germania e la Frantscha vegnan averts pir ils 15 da zercladur.


text:
Sco Peter Furger ha ditg, saja el vegnì engaschà da l’Andermatt-Sedrun Sport SA (ASS) per sviluppar e realisar il project. E quai vul dir ch’el saja era responsabel per la segunda part da la lubientscha che la confederaziun dat, vul dir: la lubientscha tecnica per mintga singula etappa da construcziun. El quintia che quella vegnia fin la stad.
Tut giaja vinavant sco planisà
Quai ha era Markus Berger, il manader da communicaziun da l’Andermatt Swiss Alps confermà al Radio Rumantsch. El ha ditg che suenter guardian els co vinavant e sche Furger restia tar l’interpresa. Tut giaja vinavant sco planisà ed il project na saja insumma betg periclità. L’emprim indriz che l’Andermatt-Sedrun Sport ASS vul realisar la stad è la sutgera nova sin il pass da l’Alpsu. En tut vul la ASS investir circa 130 milliuns francs per colliar, modernisar ed engrondir ils dus territoris da skis d’Andermatt e Sedrun.


text:
Da discurrer da "serrar" la ruta dil Balcan fiss per Jürg Martin Gabriel, professer emerità dal l' ETH, stà la fallida formulaziun. "Serrada" na fiss la ruta numnadamain betg vegnida. Pli adattà fiss tenor el da discurrer dad in corridor. Fugitivs prendian tuts, migrants dentant betg. "In fugitiv è intgin ch'è en privel da mort", explitgescha el. Quella definiziun saja fixà en la convenziun da Genevra per fugitivs.
"Migrants, na betg fugitivs"
La gronda part dallas persunas che prendan la ruta dil Balcan na sajan tenor Gabriel betg fugitivs mabain migrants. Fertant ch'ils pajais sajan obligads da prender si fugitivs, na sajan els betg obligads da prender si ils migrants.
Sche la ruta dil Balcan vegniss serrada, avess quai per consequenza rutas alternativas. Che la ruta dal Mar Mediterrana Central - che maina da la Libia en Sicilia - pudess esser ina da quellas alternativas, na craja Gabriel betg. Il pli grond problem da la ruta dal Mar Mediterran è il mar sez.
Pajais cun caos envers pajais, che funcziunan
"Il segund problem ei politics. En la Libia èsi numnadamain chaos total" di Gabriel. En la Tirchia, pajais da partenza per la ruta dil Balcan, funcziunessia l'administraziun. En la Libia funcziuneschi dentant bunamain nagut. Las premissas per organisar in viadi surmar en Tirchia èn pia bunas. En la Libia n'è quai betg il cass.
Malgrad che la ruta dal Mar Mediterran na vala tenor Gabriel betg sco ruta alternativa pudess ella puspè vegnir pli fetg en il focus. Durant igl unviern saja quella ruta memia malsegira. Uss, cun la primavaira sa vegni quai dentant a sa midar.


text:
Atgnamain ha Dominique Gisin fatg la visita en il Quadrin per discurrer davart il curs da rumantsch divertent, il link avra en ina nova fanestra ch'ella fa per ils collegas da Radiotelevisione svizzera RSI.
Dominique Gisin è numnadamain creschida si a Silvaplana en Engiadin'Ota ed ida là a scola enfin tar la quarta classa. Uschia ha ella la lingua rumantscha anc adina en ses cor. Ella chapescha fitg bain rumantsch, disurrer saja dentant fitg grev per ella suenter uschia blers onns en Svizra tudestga.
Jau sun ida a scola rumantscha fin la 4. classa.
Ma lura ha Dominique Gisin stuì cridar en il studio dad RTR amez San Murezzan. Larmas dal plaschair per la sora pitschna Michelle ch'ha gudagnà la medaglia d'argient en la cumbinaziun.
Michelle haja adina era vesì las blessuras da la sora gronda e perquai saja quai stà grev per la «sora pitschna» dad ir cun skis senza temas da memia gronds ristgs. Ussa ha suenter la sora gronda Dominique era la sora pitschna Michelle guadagnà ina medaglia tar ina da las occurenzas impurtantas mundialas.
RR actualitad 16:00


text:
Jon Semadeni ha scrit quest gieu auditiv per il Radio Rumantsch sa basond sin la tematica da ses raquint “Il giat cotschen”. Inscunters e baterladas nocturns tranter il vegl Chispar Rubar e Duri, in guardia da cunfin, mainan plaun a plaun enavos vers in accident da chatscha mai sclerì.
Participants: Jon Semadeni, Jacques Guidon, Josef Thomas Stecher, Mengia Semadeni
Infurmaziun
Per motivs da dretg na pon ins betg tadlar qua la contribuziun giavischada. Vus pudais dentant empustar quella tar rtr sur il formular da contact ubain dumandar scleriment directamain da l’archivar sut 081 255 75 75.
Redacziun: Ernst Denoth
Scuntrada 12-1-1980
Numer d’archiv: 55086


text:
Ils giurists da la chanzlia Mishcon de Reya han publitgà la dumengia ina decleraziun en chaussa. En quella argumenteschan els che la regenza britannica na possia betg activar l'artitgel 50 da la constituziun da l’UE senza debatta e votaziun dal parlament a Londra. La chanzlia agescha en num da mandants anc betg enconuschents.
Il resultat da la votaziun na saja betg mess en dumonda, argumentescha la chanzlia vinavant. Dentant saja necessaria ina procedura che correspunda al dretg britannic per metter enturn la decisiun. Cunquai ch’il resultat dal referendum na saja betg liant fissi illegal da realisar quel, tant per il primminister actual sco era per ses successur .
RR novitads 08:00


text:
Scolines y scores ladines: 12 infeziuns nöies tl’edema passada
Tl'edema passada él gnü registré 12 caji de infeziuns nöies da Sars-Cov-2 tles scolines y scores ladines.
Indöt 12 caji de infeziuns nöies él gnü registré tla edema passada tles scolines y scores ladines. I dac, che l’Intendënza y Cultura á comuniché, fej referimënt al’edema da en lönesc (9 de novëmber) cina en domënia (15 de novëmber) y reverda caji de döt le monn dla scolina y dla scora, chël ó di mitans, mituns, scolares y scolars, insegnantes y insegnanc y personal tles scolines y scores.
Al se trata de trëi caji de infeziuns nöies registrades tles scolines (düc i caji reverda n möt o na möta). Tles scores elementares él gnü registré 5 caji de infeziuns nöies, dui da pert de scolars/scolares, un da pert de n insegnant/insegnanta y dui da pert de n colaboradú nia insegnant/colaboradëssa nia insegnanta. Tles scores mesanes él gnü registré 3 caji de infeziuns nöies tl’edema passada (1 de chisc é n scolare/na scolara y dui n insegnant/a). Tles scores altes él gnü a se le dé un n caje de infeziun nöia pro i insegnanc.
Ci che reverda i caji de carantena él gnü registré indöt 21 carantenes nöies, 1 de chëstes tles scolines (möt/a), 17 tles scores elementares (12 scolares/scolars, 4 insegnanc/tes y 1 personal nia insegnant) y döes tles scores mesanes (2 scolar/a) y un n caje de carantena tles scores altes (1 n insegnant/a).
jw/rc


text:
Durant duas minutas han las sirenas tibà en l'entir pajais. Ils emetturs da radio e televisiun han interrut lur program. Passants, autos e maschinas èn sa fermads ed a Yad Vashem, il lieu commemorativ central, ha i dà ina ceremonia. Il schef da stadi, Reuven Rivlin, ha discurrì da las grevas cundiziuns da viver da las unfrendas da schoa ch'eran immigradas da lez temp.
Clers pleds da Rivlin
Rivlin ha punctuà che las unfrendas n'hajan anc mai survegnì il respect merità. Enfin oz n'haja il stadi d'Israel betg nizzegià tut las pussaivladads per guardar da las unfrendas dal holocaust. En l'Israel vivan ozendi 189'000 survivents da la schoa. 45'000 dad els vivan sut la limita da povradad.
Tema d'ina nova unda da antisemitissem
Ier saira aveva il substitut dal schef dal stab general, Jair Golan fatg surstar cun pleds nunusitads. En ses pled ha el avertì ch'el vesia oz en l'Israel sumegliants process sco en l'Europa avant il holocaust. El na veglia dentant betg cumparegliar il stadi israelian cun la Germania dals nazis.
RR novitads 11:00


text:
Chatschaders, che han la frestgera emplenida fin a l’ur, han gì fortuna: En divers lieus en il Grischun n'è la chatscha auta dal 2019 betg stada propi gartegiada.
En l' Engiadina è per exempel l’aura stada in dals facturs che ha difficultà il success da chatscha. Il butin manca e quai remartgan era ils mazlers indigens, che cumpran gugent la charn dals chatschaders da la regiun:
Uschia è quai era a La Punt tar il mazler Riccardo Laudenbacher. Normalmain elavura el mintga stagiun da chatscha var 200 animals. Quest onn èn quai fin al di dad oz circa 120. Mintg’onn cumpra el var 50 animals per sia butia – quai basta gist per la vendita da charn frestga. Per far salsiz per exempel è quai però memia pauc.
Ina metoda che Riccardo Laudenbacher ha chattà per vegnir a dapli charn è da tschertgar charn indigena via las medias socialas – e questa metoda para da funcziunar fitg bain.
Telesguard 17:40


text:
04 09
Ol dé 4 de setèmber l'è 'l 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 119 dé a finí l'an.
Ul dí 4 de setèmber al è ul dí da pòost 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 119 dí a finí l'an.
Avenimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 476 - L'Imperadùr romàno Romolo Augusto el vé sbatìt zó de Odoàcre, che 'l se proclàma Re d'Italia. L'Impero Romano de Ucidènt de fat el desmèt de ezìster
- 1260 - La léga guèlfa, comandàda de Firenze, la vé batìda endèla batàia de Montaperti, arènt a Siena, de le fórse ghibelìne.
- 1261 - Consacrasiù de papa Urbano IV
- 1607 - A Rathmullan, 'n Irlanda, Hugh O'Neill (Segónt Cónt de Tyrone) e Rory O'Donnell (Prim Cónt de Tyrconnell) i part ensèma a novanta dei sò sustenidùr e i bandùna l'Irlanda co l'edèa de nà 'n Spagna (àrda Fùga dei Cóncc)
- 1609 - El navigadùr Henry Hudson el scòpre l'ìzola de Manhattan
- 1618 - 'Na fràna la sòtra 'l paés de Piuro, adès en prùvìncia de Sóndrio ma alùra 'n teretóre dei Grigiù.
- 1781 - Los Angeles la vé fondàda cól nòm de "El Pueblo de Nuestra Senora La Reina de Los Angeles de Porciuncula" d'en manìpol de 44 colòni spagnöi
- 1797 - A Parigi 'l Diretóre, sustignìt de l'ezèrcit, l'organìza 'n culpo de stat, cunusìt col nòm de "culpo de stat del 18 fruttidoro"]], cutra la magiurànsa moderàda e realìsta del Conséi dei Sicsènt e del Conséi dei Ansiàni.
- 1870 - L'Imperadùr Napuliù III de Frància 'l vé sbatìt zó e vé proclamàda la Tèrsa Repüblica
- 1882 - Thomas Alva Edison l'inaugüra a New York la prìma rét de iluüminasiù elètrica del mónt
- 1886 - A Skeleton Canyon, 'n Arizona, el càpo Apache Gerònimo, dòpo de quàze 30 agn de lòte el se arènt ensèma al sò öltem manìpol de gueriér al Generàl Nelson Miles.
- 1904 - A Buggerru, i carabiniér i ghe trà adòs ai minadùr che i éra dré a fà sciòpero per otègner 'na pàga piö àlta, e i fa sèt mórcc e divèrse donzéne de ferìcc
- 1939 - Segónda guèra mondiàl: Tonga e Nepal i èntra 'n guèra a sostègn dei Aleàcc
- 1940 - Segónda guèra mondiàl: La USS Greer l'è la prìma naf americàna a véser atacàda de 'n sotamarì todèsc, aisebé che 'n chèl momènt lé l'Amèrica l'ìa amò neütràla. El fat el farà crèser amò de piö la tensiù 'ntra le dò nasiù.
- 1944 - Segónda guèra mondiàl:: L'11a diviziù corasàda britànica la lìbera la cità de Anvèrsa, 'n Bèlgio
- 1945 - Segónda guèra mondiàl:: Le trüpe giapunéze de l'Isola Wake le se arènt dòpo de ìga risiìt la nutìsia de la réza de la sò nasiù
- 1948 - La regina Guglielmina I de l'Olanda la àbdica per mutìf de salute
- 1957 - Orville Faubus, goernadùr de l' Arkansas, el ciàma la Guardia Nasiunàla per empedìga ai stüdèncc négher de iscriìs a la Little Rock Central High School
- 1972 - l'ugadùr Mark Spitz el vèns la sò sètima medàia d'óra a le Olimpìadi de Monaco. El sò record de sèt medàie d'óre endèna ünica edisiù dei zöc el restarà 'mbatìt enfìna al 2008, quant che Michael Phelps el vensarà 8 medàie dóre ai zöc de Pechìno
- 1999 - A Bujnaksk, endèl Daghestan, 'na autobóma la sbàt pelària 'na palasìna de sic pià e la fà 64 mórcc (dei quài 23 pipì) e 146 ferìcc.
Chi che gh'è nasìt[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Burjassot (l'Horta): Vicent Andrés i Estelés, periodesta e pueta Valencià. (m. 1993)
Chi che gh'è mórt[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèste[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Sanziuns ajache al n’é nia gnü lascé alsavëi i dac
La violaziun di dovëis de publicaziun dl decret legislativ di 14 de merz dl 2013, n. 33 porta pro a na sanziun aministrativa da 500 euro a 10.000 euro a ciaria dla porsona che á la responsabilité por n’avëi nia lascé alsavëi i dac o n’avëi nia lascé alsavëi düc i dac, sciöche ince dla porsona che á la responsabilité por n’avëi nia publiché les informaziuns y i dac sön le provedimënt. Le provedimënt che toca lapró vëgn publiché sön la plata internet dl’aministraziun (art. 47 dl d.lgs di 14 de merz dl 2013, n. 33).
Cina incö n’él nia gnü dé straufunghes por n’avëi nia lascé alsavëi les informaziuns y i dac (atualisé ai: 6.4.2020).


text:
Gia aifer ils emprims 100 dis ha el procurà per in terratrembel en la vischnanca da Tujetsch e la vischnanca vischinanta da Mustér. Quai cun la decisiun che Tujetsch sa retiria da Sedrun Mustér Turissem. Beat Roeschlin prendess anc ina giada questa decisiun. Tenor el n’ha quai betg fatg donn a la collavuraziun cun Mustér, mabain gist il cuntrari. Las duas suprastanzas communalas haja finalmain ina giada discurri davart il turissem.
Respect dal rumantsch
Main bun ha Beat Roeschlin cun il rumantsch. Entant ch'el chapescha quai ch’è scrit, na chapescha el anc betg propi quai che vegn discurrì. «Jau avess gugent, sch’jau chapiss, sch’insatgi fa ina dumandà per rumantsch» manegia el. Il discurrer sez saja probabel anc ditg betg pussaivel. «Il rumantsch è ina fitg bella lingua, ma jau hai grond respect da la cumplexitad da questa lingua».


text:
Cun quai act istoric va a fin il pli vegl conflict en l'America latina. En consequenza da cumbats tranter l'armada, rebels da la sanestra e gruppaziuns paramilitaras èn vegnidas per la vita passa 220'000 persunas dapi il 1964. 45'000 persunas èn anc adina sparidas. Passa set milliuns persunas han gì da fugir.
La cunvegna è vegnida suttascrita cun in culli ch'è fatgs ord ina patrona ed è engravà cun ina columba da pasch. «Noss passà è vegnì scrit cun patronas, la furmaziun e scolaziun vegn a scriver noss futur», quai è era inscrit en il culli. Timoschenka è ultra da quai sa perstgisa e rugà per perdun per ils passa 50 onns sponder sang.
La cunvegna vegn deponida en Svizra
La Svizra duai magasinar la cunvegna da pasch tranter la Columbia ed ils rebels da la Farc. Cun deponer ina versiun da la cunvegna en Svizra, veglian la regenza columbiana ed ils rebels accentuar l'impurtanza da la cunvegna. Quai en il rom da la convenziun da Genevra. La Svizra na surpiglia però nagina responsabladad che la cunvegna vegnia era realisada, scriva il departament federal d'affars exteriurs.


text:
Il hurican Maria ha chaschunà grevs donns sin l'insla caribica da Puerto Rico. Tenor las autoritads è almain ina persuna morta. L'um saja vegnì sturnì d'ina aissa ch'il vent haja sufflà giu d'in tetg.
Il current electric saja crudà or dapertut e l’insla saja vegnida inundada per gronda part. Il stemprà haja furià cun ina spertezza da 250 kilometers per ura. Cun il sidost da l'insla na saja anc betg pussibel da prender si contact, ha communitgà il guvernatur dal pajais Ricardo Rossellò.
Entant è il dumber d’unfrendas sin l’insla Dominica s’augmentà sin 14. Sin l’insla franzosa Guadeloupe haja dà dus morts. Sco quai ch’il center da huricans a Miami ha communitgà, sa movia il stemprà plaunsieu en direcziun nordvest. Tenor prognosas actualas duai «Maria» passar la Republica Dominicana gievgia saira. Silsuenter sa movia il hurican en direcziun da las Bahamas.
RR novitads 10:00


text:
L’onn 2011 han ils trais giuvens Roman, Moritz e Patrick fundà la gruppa «Head Smashed». Dapi lu han els publitgà dus albums – l’ultim il 2018. Enfin oz han els atgnamain sunà en il stil pop-punk sumegliant a bands americanas sco The Offspring, Green Day ni Sum 41. Cun lur nova single «Sunna» fan els dentant in pass el gener da stad reggaeton.
Quai na munta dentant betg ch’els s’allontaneschan da lur gener preferì.
Pia èsi en il futur puspè da quintar cun nova musica da punk dal Grischun. Dal reminent experimenteschan «Head Smashed» gugent cun differents geners. Uschia han ins sin lur album «President Nathaniel» era chattà chanzuns acusticas ed autras ch’èn i en direcziun metal. Forsa lavuran els gie uss era vid ina maschaida da punk e reggaeton.


text:
1985
Artìcol in dialët piaṡintëin
1985 (MCMLXXXIII in nümar rumän) all'è stä un ann cumanciä ad martedé, sacùnd al Calandäri Greguriän.
AvenimëintModifica
- 27 ed znèr: La Fundasiòn Usa For Africa cun Michael Jackson alla ragistra al dìsc We are the world.
- 12 ed fervèr: - Desmond Tutu dvànta il prèm vesc anglicàn nègar di Johannesburg.
- 16 ed fervèr: Rèmin: Vincenzo Muccioli, fundatur adla Cumunitä ad San Patrignano, all'è cundanä in primm grä a un ann e sès mès par sequestro ad parsòna e maltrattamëin. Al sarä asòlta definitivamëint in dal 1990.
NasìdModifica
- Emy Bergamo, a Roma: atris Itâgliana
MòrtModifica
- Nadia Campana, a Milàn: puetèsa, nasìda a Zisèna in dal 1954


text:
Quai ch'è enconuschent:
- Il fieu n'è anc betg stiz dal tut. Ils pumpiers èn anc adina en acziun. Els ston stidar ils fieus pitschens dad ordadora. La statica dal hotel sto vegnir examinada avant ch'entrar.
- Ina persuna ha ina greva tissientada da fim, duas ina mez-greva. Quellas èn vegnidas sguladas cun la Rega a Cuira en l'Ospital chantunal. 10 persunas èn vegnidas blessadas e tractadas en il lieu.
- Ils radund 150 giasts, ch'èn vegnids evacuads, èn plazzads en auters hotels. Il donn vid il hotel è total.
- Ils pumpiers èn stads en acziun cun passa 100 persunas, ils pumpiers da l'entira Val Scanvetg cun sustegn da Cuira e Landquart. Uss lavura ina squadra pli pitschna.
- In spezialist da la polizia da fieu ha cummenzà cun investigaziuns. La raschun dal fieu n’è anc betg enconuschenta, scriva la polizia.
- La lingia da tren ad Arosa è stada interrutta durant la notg. Dapi las 08:48 curseschan ils trens puspè tenor urari.
Il venderdi suentermezdi
Curt suenter las quatter aveva Marcus Corai, il pledader da la polizia chantunala, confermà sin dumonda dad RTR l'incendi en il Posthotel ad Arosa. Il clom d'agid era rivà las 15:59 tar la polizia. Il di suenter communitgescha la polizia, ch'il fieu è rut ora en ina da las auzadas sut da l'hotel. Las forzas da salvament eran sin il lieu cun passa 100 persunas. Ils pumpiers da tut il Scanvetg han survegnì sustegn da Cuira ed èn per la saira perfin da Landquart. Trais pumpiers èn vegnids blessads levamain ed han pudì vegnir tractads sin il lieu.
Ils radund 150 giasts da l'hotel han pudì vegnir evacuads tuts. En las medias socialas cumenzan a cursar ils maletgs da l'incendi.
Tut ils giasts da l'hotel èn vegnids evacuads
Ad Arosa cumenza immediatamain la tschertga per dar alloschi als radund 150 giasts evacuads dal Posthotel, di Pascal Jenny, il directur da turissem dad Arosa. Suenter las set communitgescha la polizia la cifra da 13 persunas blessadas.
In um (85) ha ina greva tissientada da fim, in uffant (8) ed ina dunna (56) han ina tissientada main greva. Els èn vegnids sgulads cun trais helicopters da la Rega en l'Ospital chantunal a Cuira. 10 persunas cun tissientadas levas vegnan tractadas ad Arosa.Suenter las 21:00 ha la polizia communitgà ch'ils radund 150 giasts dal Posthotel sajan vegnids plazzads en auters hotels.
Il Posthotel è directamain sper il binari da la Viafier retica
Cun quai ch'il Posthotel sa chatta en vischinanza dals binaris da tren è stada interrutta la lingia da tren tranter Arosa e Litzirüti. Tranter las duas staziuns avevi dà in servetsch da bus. Tgi ch'era en viadi cun il tren aveva dentant da calcular cun dapli temp. Dapi la sonda a bun'ura cursescha il tren danovamain tenor urari.
La sonda a bun'ura: L'hotel è donnegià dal tuttafatg
L'avantmezdi suenter l'incendi èn ils pumpiers anc adina èn acziun cun ina trentina da persunas. I sa tracta da stizzar cuaditschs. Ils pumpiers lavuran da dador vart cun quai ch'igl n'è anc betg clar, in tgenin stadi che la statica da l'hotel sa chatta. La polizia communitgescha dentant, che singulas auzadas sajan curdadas en.
Dal Posthotel ad Arosa, in hotel da quatter stailas, è restada mo anc ina ruina ch'è donnegiada dal tuttafatg.
RR novitads 17:00++ / 06:00++
L'incendi en las medias socialas:


text:
Ivo Schöbi da Savognin ha ina gronda passiun: Far capuns. Avant curt ha il cuschinier da Savognin avert in’atgna firma, ch’è sa spezialisada sin la vendida da capuns. Quest onn ha el gia fatg 35'000 capuns.
Dus dis a l’emna fa Ivo Schöbi capuns. Per pudair far els ha el prendì a fit la cuschina dal kiosc dal Lai Barnagn a Savognin. Ils capuns venda el sur affars da la regiun e sur si'atgna pagina d’internet. Sco quai ch’el ha ditg envers RTR, haja el grond plaschair vi dal far capuns.
En congual cun sia professiun sco cuschinier possia el uschia era lavurar pli flexibel, e na stoppia betg adina lavurar la saira e las fins d’emna. Tge recept ch’el ha, na vul el betg tradir. Quai saja in secret da sia famiglia, ch’el haja da sia onda.