text:
Letres
„Dé ju la presidënza d'unëur"
Tres l purtoi Saslonch ons fat cunëscer Gherdëina y la Dolomites sëura dut l mond. Spere che chëi che cun puecia fadia ma bon profit à sëurantëut nosta arpejon sibe boni de mantenì la garejedes, magari cun n fruz de respet per i piunieres, si maestri. N articul dla storia dl purtoi ie da liejer tla plates de Gherdëina te chësta edizion dla USC. Tole l'ucajion de rengrazië nce tres la USC la secretera generela dla FIS Sarah Lewis, la sëula che ala festa di 50 ani à fat l inuem de chël che les à ...
Schivon l pericol del "no l'é doi zenza trei"c
É let con enteress e curiosità la touta de posizion del diretif slarià de l'Ual e confesse che più che na roba no me à piajù.Se l'é vera che de spes Fascia à votà a dreta a le litazion nazionale, aboncont no posse desmentiar che a Roma, pur te tempes piutost dalonc, l'é jit l mai desmentià Anesi e l conseier regional atual Beppe Detomas. Fosc l'Ual aea ben autra motivazion e gaissa.L'é vera che te chesta campagna litala l'Ual no era empegnada diretamenter con n sie candidat, ma demò con l ...
Ciamó val' picia coriosité söles ultimes lîtes
Les ultimes lîtes á bëgn rosedé le scenar politich tla Talia. 5 stëres y Lega l'á fata da patruns, mo a me ne me fej nia le plü demorvëia i partis che á davagné o pordü, mo la cherta politica dla Talia despartida te nord y süd-südost; zënter man dërta dessora y 5 stëres dessot. Val' isola dl zënter man ciampa danterite. Tler él che le resultat de 5 stëres n'é nia ma protesta, mo la vëia da mudé, tl süd magari n debojëgn da mudé por superé de maius problems di muciadus, dla dejocupaziun, dla ...
Na reflesciun
Conscidraziuns sön le resultat dles lîtes di 4 de merz 2018
Al me sides conzedü da fá na picia reflesciun sön le resultat dles lîtes di 04.03.2018. Jí a lité é n dërt, mo imprömadedöt n dovëi de vignun de nos, ch'i daidun insciö para - cun responsabilité - da cherié o mantigní la situaziun politica che definësc nosta vita da vignidé. Ne tó nia chësc dërt cun responsabilité o le tó cun lisirëza me sá na gran iresponsabilité. Cun atenziun ái metü averda ala campagna litala tles ultimes edemes dan les lîtes. Cun indignaziun ái ascuté sö politics che ...
Al me sides conzedü da fá na picia reflesciun sön le resultat dles lîtes di 04.03.2018. Jí a lité é n dërt, mo imprömadedöt n dovëi de vignun de nos, ch'i daidun insciö para - cun responsabilité - da cherié o mantigní la situaziun politica che definësc nosta vita da vignidé. Ne tó nia chësc dërt cun responsabilité o le tó cun lisirëza me sá na gran iresponsabilité. Cun atenziun ái metü averda ala campagna litala tles ultimes edemes dan les lîtes. Cun indignaziun ái ascuté sö politics che ...
La UAL à fat trop e la va inant con coerenza
Walter Bonatti dijea: coerenza no l'é esser verces, ostiné, limité, ma esser consapevoi de sia sceltes e azetèr la responsabilitèdes che vegn cà da chestes. L'é aer intendiments chières e carater.Segur l'acronim UAL ressona da doman fin net tel cef di conseieres de maoranza del Comun General de Fascia, vedù che no i fèsc auter che rejonèr, deslomenèr e straparlèr de l'Union Autonomista e del moviment ladin.L'UAL é stata fondèda del 1983 da n grop de fascegn che dò 30 egn de "batalies ...
Sion en democrazìa, l'é l derit de opinion
Respone a la cuses del Conseier del Comun general de Fascia Patrik Falser.Cree con forza ti valores de la Costituzion, che la disc che duc i sentadins i à l derit de dir sia opinion e de fèr pèrt de sociazions o partic, che l'é l sèl de la democrazìa. Dut chest vegn portà inant ti raporc anter la persones e l joa a fèr jir inant la istituzions: Comuns, Regions, Stat e ence la desvaliva sociazions, de categorìa, sindacac e auter.Se no fossa idees e posizions desferentes, podassane aer n soul ...
UAL e Union nia adum coi Fascegn per la Testor
Con chesta letra, che scrive con responsabilità zivila ti confronc de la Val olache stae, voi dantdaldut ge fèr i complimenc a la Senatora Elena Testor per l boniscim éjit de la litazions, ma soraldut voi envièr i Fascegn a fèr vèlch reflescion.L'Union Autonomista Ladina (UAL) la se defenesc per statut n partit politich regionèl, che aessa l'obietif de raprejentèr la mendranza ladina te la Provinzia, ma te chesta ùltima litazions no l'à fat chest tant, ajache l'à sostegnù la candidata Senatora ...
"Pán desdit l é bon mangé": chelche riflescion...
Troc nta Fodom à vedù o vedarà l teatro o l pico film per fodom dal titol "Pán desdit l é bon mangé", scrit e realiśé da Elisa Costa e Isabella Marchione coi tosac da scola. L é tres bel vedei coche la creativité la pò se tò sua lerch nte scola, auna a la bravura dei tosac che con estro e pascion mpara suoi tòc e fesc de nen testo scrit n velch de vif e da se giaude per chi che ciala pro. Nte le righe che ven spò no sarà deguna critica al laour e al mpegno de chi che s'à dè da fè, ma mefo ...
Dlieja de Sant Antone
Stimeda redazion dla Usc di Ladins,La dlieja de Sant Antone a Urtijëi ie n monumënt de valor de Urtijëi y la ie sot ala prutezion di monumënc dla Provinzia de Bulsan (Nr. 17122).Chësta dlieja ie nce danter i monumënc plu fotografei te Gherdëina. Dan dlieja iel unì metù su dan n valgun'enes na scultura de dlacia tlameda Pavon, plu o manco bela, ma che ti plej dessegur ai truep turisć che passa iló. Per ti dé lum de nuet ala scultura iel unì metù n cabl dla lectrisc za. 2 cm gros, che va bel de ...
Chi de Mareo y l encherscedum do Fanes
Canche an enconta un de Mareo fora per l mond l auden tost rejonan de sie paisc y de sies monts, de Fojedöra, de Senes y Fodara Vedla y dantaldut de Fanes. Ti damané sce al ti encresce do Fanes é perdret na domanda retorica; la resposta pò demé ester 'sci', o desche ei dij, 'poa'. Per n badiot é Fanes na gran mont via do Sas dla Crusc y Lavarela, per i marei él cotant de plu, al é l post olache é enravijés sia storia, sia identité, sie destin. Ie son ruvé l prum iade te Gran Fanes canche i fove ...
Na bela festa
Giulan ala Uniun dles Eres da La Val y ales atres porsones che arjigna ca liturgies te dlijia cun mitans y mituns
A La Val él deventé tradiziun che al vëgn invié la pröma domënia de forá düc i pici che é gnüs batiá tl ultim ann - adöm ales families - a na picera festa en ocajiun dl De dla Vita. Le consëi dla Uniun dles ëres á ince chësc ann mené fora n bel invit ales 22 families de chisc pici; y oramai düc é gnüs, cun fredesc y sorus, nenesc y las, berbesc y mëdes, che é te val' caje ince gnüs da dalunc adalerch. Te dlijia êl gnü arjigné danfora n lëgn cun lassura pom, vignun cun la foto y l'inom dl pice o ...
A La Val él deventé tradiziun che al vëgn invié la pröma domënia de forá düc i pici che é gnüs batiá tl ultim ann - adöm ales families - a na picera festa en ocajiun dl De dla Vita. Le consëi dla Uniun dles ëres á ince chësc ann mené fora n bel invit ales 22 families de chisc pici; y oramai düc é gnüs, cun fredesc y sorus, nenesc y las, berbesc y mëdes, che é te val' caje ince gnüs da dalunc adalerch. Te dlijia êl gnü arjigné danfora n lëgn cun lassura pom, vignun cun la foto y l'inom dl pice o ...
Offline y online
Pro - de ütl y contra - de dann
Offline y online: chëstes döes parores incunton vigni de tl computer, ti foliec, ti libri y dantadöt söi smartphone y tl internet. Al é döes espresciuns daldöt decuntra. Öna vá cuntra l'atra. I podun les confronté cun le de y la nöt, cun le bun y le prigo. Sciöche vigni porsona y cossa á so contrar, insciö ince l'internet. I mituns da scora y dantadöt i jogn adora tres deplü computer o smartphone, che é de gran ütl y datrai ince de dann. Cun chisc aparac ciafunse dötes les noeles da indlunch ...
Offline y online: chëstes döes parores incunton vigni de tl computer, ti foliec, ti libri y dantadöt söi smartphone y tl internet. Al é döes espresciuns daldöt decuntra. Öna vá cuntra l'atra. I podun les confronté cun le de y la nöt, cun le bun y le prigo. Sciöche vigni porsona y cossa á so contrar, insciö ince l'internet. I mituns da scora y dantadöt i jogn adora tres deplü computer o smartphone, che é de gran ütl y datrai ince de dann. Cun chisc aparac ciafunse dötes les noeles da indlunch ...
Turism e cultura, binomie che venc
É scutà sun Radio Studio Record la trasmiscion "L Codejel" olache l'é stat intervistà l diretor de l'Apt de Fascia Weiss, l president di impianc portamont Dezulian, l president di hotelieres del Zenter Fascia Lasagna, l president de la scola de schi de Vich Pedrotti. L'argoment revardèa l'andament de la sajon turistica te val fin da Pèsca Tofènia.Duc con sfumadures desvalives se à declarà contenc de coche la é jita la pruma pèrt de la sajon da d'invern, tant per la situazion de la neif ...
Le bojëgn da tigní adöm
Na letra
Tl ultim tëmp él sté tres indô articui desplajors da lí ti foliec. Articui che me fej dassën ponsé y me dá na sensaziun de desconfort: olá sunse pa pordërt rová, ci raporc nes costruiunse pa incër nos ia, cun ci sentimënc nes incuntunse pa danter vijins, paejans, conesciüs?
Tl passé dl tëmp pêl che i pinsiers y les aziuns de valgünes porsones danter nos chiló tl’Alta Badia ais n travert su: chël de ne ti consintí nia a d’atri, chël de ne se baié nia plü se ciaran ti edli, deache l’invidia te döt ...
Tl ultim tëmp él sté tres indô articui desplajors da lí ti foliec. Articui che me fej dassën ponsé y me dá na sensaziun de desconfort: olá sunse pa pordërt rová, ci raporc nes costruiunse pa incër nos ia, cun ci sentimënc nes incuntunse pa danter vijins, paejans, conesciüs?
Tl passé dl tëmp pêl che i pinsiers y les aziuns de valgünes porsones danter nos chiló tl’Alta Badia ais n travert su: chël de ne ti consintí nia a d’atri, chël de ne se baié nia plü se ciaran ti edli, deache l’invidia te döt ...
Festes y segra a Urtijëi
Cun la segra d'Urtijëi ie ntant finedes via la majera festes dl luech. Bel iel stat che truepa jënt y lies cun si bela troht se à dat ca y fat pea pra la festes de dlieja, fajan pea pra la pruzescion y la funzions, tenian aut nsci nosc valor cristian cun si cultura y tradizion.Mé sciot che chësta doi robes, cultura y tradizion, ne vën tan nia sentides y vën iniuredes dai majeri raprejentanc de chemun. Stlet ejëmpl nce per i jëuni, nia da se fé marueia che ëi se stënta nsci a fé pea. Bel fóssel ...
Informazion, desinformazion y fake news
La moda dl "fake news" à arjont ence l raion dles Dolomites. Te n comunicat dla JG (joegn) dla SVP, zité tl "Dolomiten" dl 27.6.17 sot a l titul "Ladinische Provinz ist Utopie" (la provinzia ladina é na utopia), végnel dit che „Die Union Generela di Ladins stellt die Forderung nach einer ladinischen Provinz mit einer einheitlichen Kunstsprache." Ie ne posse nia rejoné a inom dla Generela ma l'afermazion me per daldut enventeda per scredité la Generela. Dantdadie ti éssen dit a valch de tel ...
Giulan!
Giulan por ti avëi indô mostré a döt le monn tan bel che al é chiló da nos, amesa les Dolomites, nia ma da jí cun la roda. Ince sce les temperatöres n'ê nia les plü cialdes, él impó garaté cun gran maestria la 31° ediziun dla Maratona dles Dolomites.Michîl á indô baié cun gran savëi intratan la serada cun i sponsors, intratan la conferënza stampa y sambëgn ince pro la direta televisiva.Claudio á orchestré te na manira unica döt le colos dla Maratona dles Dolomites, ti don la dërta inciaria a ...
Lege ladina sloceda
I on endò liet n articul sciche de plu iadesc sun la lege ladina che speta da vegnì aproveda dai signours tl Parlament a Roma.A la nes porta dessegur valch y anter chest ence che n ladin posse vegnì vizepresidënt dl Govern provinzial y chest é na cossa plutost me de prestisc y sarà mefun n titul emplù per l assessour ladin.Ma co fajonse pa nos ladins da curì l post da vizepresidënt dl Consei provinzial, n scagn che i ladins à bele, ma al ti mancia la persona per chest scagn? Al fossa sté gran ...
Lalt y proposta
La vijinanza dles munts y dla natöra, l'essënza de "paisc de munt", m'á tres afasciné a San Ciascian. Tröp é cambié ti ultims diesc agn, mo dantadöt tl bun: tröpes ciases é gnüdes renovades te na manira sensibla y tl respet dl'estetica dl paisc, le museum nü che se stá ite dër bun, la vedla scora che ti á lascé le post a na gran lerch, che á le miú potenzial por deventé na bela plaza de paisc. Mo ince la soluziun che é gnüda ciafada por le paiun, la strotöra de lëgn é discreta y funzionala; n ...
Cunfermé?
Nchin dan n valgun ani univa uni ann l Vëscul de Bulsan-Persenon te Gherdëina a cunfermé. Depona à scumencià l radio ladin, prësc do la zaites y la politica ladina a cunfermé. Y śën seméiel che belau duc possa y ie boni de cunfermé. Per gherdëina pòssun dì, per ejëmpl: „Coche bele fat ora saràl n lunesc." O: „Coche dit jons domesdì." O: „L vën fat a l savëi che l vën mpo mo muet dala cater."Truepa rejons per lascé mpo mo inant cunfermé mé i Vësculi.


c: text/html

text:
En ina campagna naziunala duain passa 1’000 gidanters motivar la giuventetgna dad ir a votar – quai tant tar amis sco er en l’ambient social. Discurs persunals sajan impurtants facturs per sa participar a la participaziun politica, scriva il parlament dals giuvens.
Svizra Cun «easyvote» carmalar dapli giuventetgna a las elecziuns 2015
La participaziun a las elecziuns dal parlament l’october duai attrair dapli giuventetgna. Perquai ha il parlament dals giuvens elavurà ina strategia cun nizzegiar il sistem dad «easyvote».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Scriver è cool! Quai han era las scolaras ed ils scolars da la 6avla classa da Müstair ditg. Ils 26 da favrer 2016 èn els vegnids a Cuira e han passentà in mez di tar Radiotelevisiun Rumantscha per registrar las istorgias ch’els han scrit. Ma quai n’è betg stà tut, els han er pudì guardar davos las culissas da RTR. Qua chattais las impressiuns da questa visita e pudais er tadlar lur istorgias.
Scriver è cool Müstair
Las scolaras ed ils scolars da la 6avla classa da Müstair han visità ils 26 da favrer 2016 la chasa RTR a Cuira.


text:
SA 10 L- 90. Las horizontalas fan negins problems: 'pir - pur, sir - sur' etc., 'megia - mugia; lescha - loscha' etc.
- Bella Huber
- vor 2 Jahren
- Abrufe
Transkript
1 SA 10 L- 89 Nus vein tractau la davosa gada ils consonants ed ils vocals accentuai cuorts dil sursilvan. Damai ch'ins lavura ella fonetica cun pèrs minimals, va quei il pli sempel da far per igl agen lungatg, mo cun empau dapli lavur vegness ins probablamein era da far quei per in auter lungatg. Il sistem ladin variescha probablamein buc la massa dil sursilvan els cass che nus vein tractau tochen uss. Tiel consonantissem vegn probablamein mo il [dž] aunc vitier, mo co ch'ei stat lu cun pèrs mininals denter [dž] e [tš] resp. [dž] e [ž], sai jeu lu era buc; biars vegn ei buc ad esser. Tier il voalissem vegnan [ü] ed [ö] vitier el sistem ladin, mo era cheu sai jeu buc, co ch'ei stat exacts culs pèrs minimals. Lu mein nus oz aunc cuortamein tier ils vocals liungs, ch'ein, sco gia detg, praticamein buc vegni descrets ellas grammaticas ed els vocabularis sursilvans tochen tier la Grammatica sursilvana dad Arnold Spescha, cumparida Denton ei la pronunzia era indicada el NVS, e leu correctamein cun vocals liungs e cuorts, buc adina sco jeu pronunziel els, denton tuttina il bia. El ladin stat ei meglier en quels graus. La quantitad dils vocals, sco ins numna scientificamein la differenza da lunghezia da quels, ei gia descretta ella 'Ortografia et ortoëpia del idiom romauntsch d'engiadin'ota' da Zaccaria Pallioppi da 1857, l'emprema grammatica romontscha ch'ei dat insumma. Perquei che quella grammatica distingua gia denter vocals cuorts e liungs, anfl'ins lu era descripziuns dalla quantitad dils vocals els biars vocabularis e grammaticas ladinas. El 'Vierv ladin', da Jachen Curdin Arquint, cumparius 1964, vegn p.ex. indicau: "Lange und kurze Vokale sind deutlich zu unterscheiden, wobei die langen Vokale länger sind als die des Deutschen oder des Italienischen." Lez emprova schizun da dar ina regla da pronunzia: "In offener Silbe sind die Vokale meistens lang, in geschlossener Silbe kurz." La regla constat buc, gnanc culla formulaziun 'meistens', sco nus vegnin aunc a veser, mo en scadin cass ha Arquint viu il problem. La pronunzia da singuls plaids ladins anfl'ins denton aunc pér el Dicziunari rumantsch ladin français da Gilbert Taggart. Leu ein ils vocals liungs era indicai. Il problem ei mo, che la pronunzia variescha ualti fetg ell'engiadina, aschia ch'ins anfla lu per part fetg differentas indicaziuns dalla pronunzia el Vierv ladin, tier Ganzoni ed el Taggart. Era il DRG indichescha la pronunzia, sco nus vein viu, mo gest quei che pertucca la quantitad pér ils davos onns veramein sistematicamein. Igl ei negin dubi, che la plipart dils Sursilvans, sche buc tuts, pronunzia buc tut ils vocals tuttina liung. Per che jeu stoppi buc scriver memia bia silla tabla hai jeu fatg in fegl culs exempels principals che jeu numnel aunc el decuors da quella lecziun. Ils exempels che jeu tractel uss veis vus sisum sut 1) sil fegl. Igl 'i' da 'fin' ei claramein pli cuorts ch'igl 'i' da 'fil', silmeins tier mei. Igl 'ẹ' da 'péz' ei claramein pli cuorts ch'igl 'ẹ' da 'ver' "wahr", eav. La pronunzia variescha denton era enteifer la Surselva empau da regiun a regiun. Quels da 'Cūmbel' han p.ex. la tendenza da pronunziar 'tūt' ualti liung, quels da Mustè persuenter la tendenza da scursanir tut, p.ex. 'la societat'. Ei dat denton era ella Cadi vocals liungs, mo ch'els ein probablamein buc aschi liungs sco ils medems vocals ella Foppa, ed els ein era reparti empau auter ch'ella Foppa. Perquei stos jeu descriver cheu igl emprem inaga mia atgna pronunzia; il sistem dallas autras hai jeu aunc buc intercuretg. Quei fuss lu era pli sempel per ils native speakers da lezzas regiuns che per mei; lezs san gie dir sez ils plaids corrispundents.
2 SA 10 L- 90 Tier mei san tut ils vocals esser liungs: 'fin - fīl, péz - vẹ:r, tetg - malę:tg, parta - pāra, forsa fǫ:ra, trutg - brọ:tg, cut - cūsa'. Buc tut quels exempels vegnan pronunziai dapertut tuttina; tier 'brūtg' dat ei segir era la varianta 'brutg' cun [ọ] cuort. Co scheis vus quels dus exempels, Fabian? Il NVS indichescha en scadin cass per domisdus in [ọ] cuort. Mo els biars auters cass ha el tuttina la medema quantitad sco jeu. Jeu hai priu cheu plaids aschi semeglionts sco pusseivel per demonstrar la differenza da qualitad da quels vocals. Pèrs mininals ein numnadamein strusch d'anflar. ; nus vegnin lu aunc a veser pertgei. Mo en scadin cass dat ei per tut ils vocals cuorts dil trapez da vocals era vocals liungs corrispundents. Ils vocals liungs stattan era en opposiziun in cun l'auter, sco ch'ei resorta dils exempels sut 2a) dil fegl dils vocals. /i/-/ẹ/: pir - pér; 'il pir' = "il mender" /ẹ/-/ę/: pér - pèr; 'il pèr' "das Paar", era 'in pèr' "entgins". /ę/-/a/: era - ara; 'el era - el ara' ni l'era "das Beet" - l'ara. /a/-/ǫ/: rasa - rosa, car - cor etc. Tochen cheu va ei senza problems. Lu entscheivan denton las difficultads. Per /ǫ/-/ọ/ hai jeu anflau in soli pèr che vegn eventualmein en damonda, ed aunc lez ei dubius. Sper 'rosa' dat ei in plaid screts aschia:  , che significhescha tenor il vocabulari: 1 "Zitzenöffnung"; 2 "Geschlechtsorgan (beim weiblichen Schwein)"; 3 "Milchspiegel", ch'jeu sai era buc tgei ch'ei duess esser per tudestg. La pronunzia da quei 'u' vegn indicada el NVS sco [rų sa]. Il [ų] cun in segn, ch'il vocal seigi aviarts, ei mo ina marotta da transcripziun dils Sursilvans, per ch'il sun fonetic seigi pli datier dalla scripziun dil lungatg scret, tut ils auters transcrivan quei sun cun in [ọ] cun punct. Jeu hai mai udiu quei plaid, aschia che jeu buc giudicar, sche quella pronunzia ei correcta. Pil davos da quels hai jeu insumma anflau negins pèrs minimals. Il pli datier d'in tal vegn dubel - dubi. [ọ ] serrau ed [ū] vegnan avon fetg darar avon il medem consontant. Ils pli biars exempels datti aunc avon 'b'. Schiglioc vegn [ọ ] aunc avon avon 'd', p.ex. en 'huder', lu avon [ġ]: 'mugia', ed avon 'v': '(el) fuva'. Schebein ei dat oriundamein ina repartiziun cumplementara dad [ọ ] ed [ū], aschia che [ọ ] stat buc avon ils medems consonants sco [ū], sai jeu buc dir; jeu hai buc giu peda dad intercurir quei sistematicamein. Pèrs minimals denter [ǭ] aviert ed [ū] datti: 'por - pur, prosa - prusa, ora - ura'. Era quels ein denton buc gest fetg frequents. Las horizontalas fan negins problems: 'pir - pur, sir - sur' etc., 'megia - mugia; lescha - loscha' etc. Enteifer lur agen sistem han ils vocals liungs pia la medema funcziun sco ils vocals cuorts. Ils pèrs minimals ein dalla vart dils vocals velars, [ọ ], [ǭ] ed [ū], in pulit tec pli rars che da vart dils palatals, mo quei ein ils vocals liungs probablamein en general, schebi ch'ins stuess igl emprem intercurir la caussa per esser segirs. Empau pli restrenschius ch'ils auters para il vocal liung [ọ ] serrau dad esser, mo era quei stuess ins igl emprem intercurir avon che saver dir ei cun segirtad e cunzun saver indicar, nua ch'el vegn p.ex. buc avon, malgrad ch'ei dat vocals liungs en quella posiziun. L'existenza sco tala da vocals liungs ei denton buc da dubitar, e denter els fuorman els en scadin cass per ordinari era pèrs minimals.
3 SA 10 L- 91 Il proxim pass ei lu secapescha d'intercurir, en tgei relaziun che ils vocals liungs stattan culs vocals cuorts. Clar ei inaga, ch'els ein buc variantas libras dils vocals cuorts; sch'ins pronunzia p.ex. dapertut vocals liungs enstagl cuorts vegn quei resentiu sco pronunzia nuncorrecta dil sursilvan. El meglier cass vegn ina pronunzia sco 'Lā Mariōn'ei dād'el dūtg' interpretada sco pronunzia regiunala ni locala, el mender cass semplamein sco pronunzia fallida. Ils vocals liungs savessen denton esser variantas cumbinatorias dils vocals cuorts. D'ina varianta cumbinatoria d'in fonem tschontsch'ins lu, sche ina da quellas variantas sa vegnir avon mo sut certas cundiziuns, l'autra mo sut autras cundiziuns. Sch'ils vocals liungs ein variantas cumbinatorias dils vocals cuorts, ston ins saver descriver, en tgei cumbinaziuns ch'ins pronunzia cuort ils vocals ed en tgeininas liung. Sch'els ein fonems, ston ins anflar pèrs minimals denter ils vocals cuorts e vocals liungs. Ei savess denton era esser, ch'ils vocals liungs ein variantas cumbinatorias dils vocals cuorts en certas posiziuns, en autras posiziuns denton fonems. Lu ston ins denton saver demussar quei. La repartiziun dils vocals avon occlusivs e fricativs en silba aviarta hai jeu indicau sil fegl. Legi inaga quellas retschas, Fabian; igl emprem mintgamai igl exempel sura, lu quel sut. Uss leg jeu els, e vus dei adatg, schebein vus pronuzieis els tuttina sco jeu. Ei curdau en egl enzatgei? - Jeu supponel, ch'jeu pronunzi ils vocals liungs forsa empau pli liung che quei ch'els vegnan pronunziai ella Cadi, mo en quella seria dat ei negin dubi, ch'era quels dalla Cadi pronunzian differentamein ils vocals dalla lingia sut e quels dalla lingia sura. Per la pronunzia dalla Foppa en scadin cass ei la caussa clara; ella retscha sura ein ils vocals cuorts, ella retscha sut ein els liungs. Sin basa da quei san ins lu era dar ina regla da pronunzia per quels exempels, numnadamein: Avon consonants suords vegnan ils vocals pronunziai cuort, avon ils consonants sonors vegnan ei pronunziai liung. Ils vocals cuorts vegnan magari indicai el lungatg da scartira entras scriver dubel il consonant che suonda. Quei vegn denton buc fatg sistematicamein, p.ex. buc tier 'nota' ni veta e da quellas caussas, ed in pèr suns san ins insumma buc scriver dubel el romontsch, p.ex. il [ċ] ed il [š]. Mo en scadin cass san ins ir da quei ano, ch'il vocal ei adina cuorts avon ina geminata. El sa denton era esser cuorts, sch'ei vegn scret mo in consonant sempel. La regla da basa ei pia relativamein sempla, ed ins sto schon capir chezer pauc da linguistica per surveser ella. Ei dat lu schon aunc difficultads en certs cass, mo la basa sco tala ei relativamein fixa. Ch'ella funcziuna tier tut ils 7 vocals accentuai ch'ein pusseivels el romontsch ves'ins ella secunda retscha. Cunquei vein nus denton mo la regla da basa, e quella sto aunc vegnir modificada empau sin basa d'ulteriur material. Nus vein cheu p.ex. mintgami mo in consonant che suonda il vocal. Gest agl intern dil plaid dat ei denton relativamein savens era gruppas da consonants. Il proxim pass ei lu da mirar, tgei che schabegia cul vocal avon gruppas da consonants. Quei sai jeu uss buc demonstrar cheu en tut ils detagls. En scadin cass sto la regla lu aunc vegnir precisada empau per era valer avon gruppas da da consonants, sco 'febra, pèdra, ovra, fibla' eav., che vus veis sut 2) sil fegl che jeu hai dau a vus oz. Ella ha lu num pil sursilvan: Il vocal ei liungs avon
4 SA 10 L- 92 occlusivs e fricativs sonors en silbas aviartas, ferton ch'el resta cuorts en silbas serradas avon quels suns. Il caracter dils suns sto vegnir indicaus; ins sa buc semplamein dir 'avon suns sonors'. Ils nasals, laterals e vibrants, pia n,m,l,r etc., ein era consonants sonors. Lur sonoritad vegn denton buc indicada specialmein el sistem, perquei ch'els san insumma buc ver ina varianta suorda; els san esser mo sonors. Per quels suns vala la regla denton era buc senz'auter. Ina differenziaziun denter suord e sonor dat ei aunc tier las affricatas; el sursilvan vein nus denton neginas affricatas sonoras, aschia ch'ellas drovan buc vegnir numnadas cheu specialmein. Aschia stat la regla lu era ella GS p.54, 7,1b. Aschi lunsch ei quei pia clar denton. Dat ei aunc damondas tier quels cass? - Il rest ei lu meins clars. Ei tonscha era cheu buc pli per entrar en tut ils detagls; jeu less mo gest far attent sils cass che fan problems. Problems dat ei inaga avon ils consonants che restan aunc, surtut ils nasals e laterals, pia m, n, ñ; l e ł. Il vibrant 'r' ei buc pertuccaus da quei problem; lez funcziuna exact tuttina sco ils occlusivs e fricativs sonors el sursilvan: En silba aviarta ei il vocal che preceda liungs, pia 'ura, ara, era' etc., sco sil fegl provisori sut nr. 3, en silba serrada denton cuorts: 'barba, perda, orva' eav. Mo ils auters fan lu veramein difficultads. Ella GS stat lu quei che pertucca quels cass era mo: Avon ils nasalas (m, n, gn) ed avon l e gl variescha la quantitad". Ils exempels per quella variaziun veis vus sut 4) sil fegl provisori: la tema, il tema, la lenna, la crę na, la pegna, el legna, el seglia, la feglia. Quels exempels ein lu era repri ella GS. Jeu hai giu tschentau ensemen inaga tut ils exempels ch'ei dat avon quels suns, silmeins provisoriamein; ina pulita lavur, mo tier resultats veramein valabels sun jeu buc vegnius, perquei lasch jeu cheu cun quei. Per part san ins indicar tendenzas relativamein claras, mo era quei va buc dapertut. Il secund problem ei la repartiziun da vocals liungs e cuorts en silba serrada monosillabica e finala. Ella pronunzia dalla Foppa dat ei negin dubi, ch'ei dat era vocals liungs en quella posiziun. Monosillabs ein p.ex. 'led, lad, matg, lag, fav, nas' etc., numnai sut nr.5 sil fegl, tuts pronunziai cun vocal liung ella Foppa. En silba finala da plaids da pliras silbas dat ei era da quei: 'pallid, uliv, unfis, bustab, davos', tuts cun in vocal liung. E la caussa serestrenscha buc sin silbas finalas che fineschan cun occlusivs, mobein vala era per silbas che fineschan sin r: 'pir, pèr, car, cor, pur' etc. Ei dat era exempels fineschan sin nasals e liquids: 'il legn, il basegns, egl, vegl' etc. Ils vocals en silba monosillabica e finala van pia claramein encunter la regla che vala egl intern dil plaid, nua ch'il vocal ei liungs mo en silba aviarta. Sincron ei quei lu buc da declarar pli senz'auter. Igl ei da supponer, che quei seigi aunc reflexs d'in stadi pli vegl, nua che quellas silbas eran aunc aviartas, mo segir ei gliez era buc. Per entrar cheu en detagls tonscha il temps uss denton era buc pli, aschia che jeu stos schar cun quei, quei che pertucca ils vocals liungs. Dat ei aunc damondas tier quels? Lu mein nus aunc cuortamein tier ils vocals nunaccenutai. Tier quels ston ins precisar inaga, tgeinins da quels ch'ins descriva; en nies cass ils vocals nunaccentuai en silba pretonica, vul dir, ella silba directamein avon igl accent. Quei sistem gioga ina gronda rolla ella morfologia, surtut en connex culs verbs alternonts.
5 SA 10 L- 93 Il sistem fonologic dils vocals nunaccentuai ei simplificaus enormamein visavi il sistem dils vocals accentuai. Primo san inagada negins vocals liungs star en posiziun nunaccentuada, aschia ch'il sistem da 14 vocals en silba accentuada vegn schon reducius inaga sin 7 pusseivels en silba nunaccentuada. Secundo vegn fatg negina differenza denter vocals serrai e vocals aviarts tiels vocals nunaccentuai, aschia ch'ei resta mo 5. El sistem primar, ch'ins vesa il meglier tiels verbs alternonts, ein era [e] ed [o] buc pusseivels, aschia ch'ei resta tier lez mo treis vocals pli en silba pretonica, numnadamein: /i/, /u/ ed /ə/. Quei ei lu era ils vocals nunaccentuai ch'ins anfla tiels verbs alternonts ella fuorma nunaccentuada. Il sistem vegn zuppentaus dil lungatg da scartira, perquei che lez ha negin segn per scriver igl /ə/ e scriva lez per part cun  , per part cun  , tut tenor la fuorma dil lungatg da scartira. Aschia vegn p.ex. igl [ə] en [rǝzā ] screts   cun  , perquei che la 3.sg. ha num 'rasa', il medem [ə] en [rǝntā ] denton cun  ,  , perquei che la 3.sg. ha num 'renta'. Cun quei vegnan denton era dus tips d'alternonza, 'rasar rasa' e 'rentar renta' zuppentai el lungatg da scartira. Lez tracta lu ils verbs sco 'rasar rasa' e 'rentar renta' sco verbs regulars, buc sco verbs alternonts, malgrad ch'els ein aunc claramein alternonts el lungatg plidau. Quei ei lu era stau l'entschatta dalla fin dalla productivitad dils verbs ton regulars sco alternonts el sursilvan, che va pli e pli fetg vi sil sistem cun escha, perquei ch'ei dat negins problems tier lez. Sin basa dils tips da basa dils verbs alternonts san ins era eruir, tgei vocals nunaccentuai che corrispundan a tgei vocals accentuai. Igl [í] ed igl [ẹ ] accentuau vegnan remplazzai cun in [ι] nunaccentuau; igl [ę ] ed igl [á] accentuau cun [ə], e tut ils vocals velars, pia [ǫ ], [ọ ] ed [ú] cun in [ʋ] nunaccetuau. Sin basa da quei sistem ves'ins lu era, co ch'ils verbs alternonts fussen da presentar en ina grammatica. Cunquei ch'ei dat en sesez mo treis pusseivladads per il vocal dalla fuorma nunaccentuada, sa ei era dar mo treis tips d'altenonza. Ins stuess pia mo indicar, tgei vocals ni diftongs en silba accentuada che corrispundan a tgei tips en silba nunaccentuada. Aschi lunsch il sistem oriund, che lubeva mo treis vocals en silba pretonica. Ozildi vein nus puspei reintroduciu igl [e], [o] ed [a] en silba nunaccentuada, aschia ch'il sistem actual vesa ora, sco el ei indicaus davart dretga giudem sil fegl. Ins pronunzia ozildi p.ex. usualmein [pretsīś], puc *[pratsīś]; ils exempels sil fegl provisori sut 7, pia cun [e] en silba pretonica, buc [ə]. Il medem vala per 'appellar', buc 'appəllar'. Ni cun [a]: 'bustabar', buc 'bustəbar', 'instradar', buc 'instrədar'. Cun [o] vein nus gia relativamein biars da quels, sco nus vein viu en connex culs verbs alternonts: 'absorbar, approbar, bloccar' etc. Quels treis vocals ein vegni vitier en silba pretonica ensemen cun plaids latins ch'ein vegni da niev el romontsch el decuors dil 19avel e 20avel tschentaner. Ils verbs cun quels vocals vegnan lu era conjugai bunamein tuts sin escha, han pia buc alternonza pli. Tscheu e leu ei era in plaid pli niev vegnius adattaus al sistem oriund, sch'el ei daventaus fetg frequents, aschia p.ex. [tələfənā ]. Bien, lu schein nus cun quei, quei che pertucca ils vocals nunaccentuai. Dat ei aunc damondas tier quels? - Per finir mo aunc ina indicaziun da litteratura secundara per il capetel 'fonetica e fonologia'. Alla fin dil 'Studienbuch Linguistik'
6 SA 10 L- 94 dad A.Linke/M.Nussbaumer/P.L.Portmann, che ils germanists drovan, dat ei in capetel special davart la fonetica e fonologia dad Urs Willi, nua ch'ins anfla il pli necessari ch'ei dat sin quei sectur. Pia: Linke/Nussbaumer/Portmann, Studienbuch Linguistik, Niemeyer , p Ils germanists drovan normalmein quei cudisch per lur introducziuns ella linguistica, mo il bia ei fetg specific tudestg, aschia ch'el ei schiglioc buc aschi adattaus per nus, cun excepziun da quei capetel. Lu mein nus aunc tiel test. El ha 17 damondas, ch'ins duess denton saver rispunder directamein sil fegl. Duas damondas dattan dus puncts, aschia ch'ei dat 19 puncts en tut; in ei reserva. Jeu sperel ch'il test seigi fatgs aschia, ch'el detti buc memia grondas difficultads e giavischel bien cletg.
SMA 10 S- 92. esser in nomen in in adjectiv, e lu ei il secund era buc in object. Perquei hai jeu lu schau l'indicaziun generala.
SMA 10 S- 91 Nus eran vegni la davosa gada tochen tier la 'Remartga' da 258, ch'ei buc fetg clara en quella fuorma e vegn era buc pli clara culs exempels che vegnan indicai. Da tgei ch'ei setracta veinMehr
DIARI DALL EUROPEADA 2012
DIARI DALL EUROPEADA 2012 Deutsch Josy Bonolini, la dunna dil trenader dalla squadra rumantscha scriva in cuort diari dall jamna a Lausitz. Sonda, ils 16.06.2012 Partenza allas 6.00 uras naven da Glion.Mehr
AS FIUG? PASCAL GAMBONI & SUN GONE MAD TEXTS: AUR, PLACI, LAS VACANZAS, IN UM GROND, LA BARBA, ATRAS, IL NUET: PASCAL GAMBONI
AS FIUG? PASCAL GAMBONI & SUN GONE MAD TEXTS: AUR, PLACI, LAS VACANZAS, IN UM GROND, LA BARBA, ATRAS, IL NUET: PASCAL GAMBONI LA GLISCH: PASCAL GAMBONI & ANGELO MONN TIU CUNFAR: CURDIN BRUGGER OH CON BI:Mehr
Revista dalla CRTrin cun infos turisticas - no. 26 - atun 2008
Revista dalla CRTrin cun infos turisticas - no. 26 - atun 2008 Revista Trin Cuntegn / Inhalt Otto Erni, 40 Jahre Gemeindeschreiber in Trin. Paginas 3-4! *** Terapia cun cuppas da tuns - beinstar per tgierpMehr
En lingia directa 2. cudisch principal sligiaziuns sursilvan. Ligia Romontscha
En lingia directa 2 cudisch principal sligiaziuns sursilvan Ligia Romontscha En lingia directa 2, SURSILVAN Sligiaziuns dil cudisch principal 2 CUDISCH PRINCIPAL SLIGIAZIUNS Lecziun 11 el ella 1. a. laMehr
Variantas ellas poesias dad Alfons Tuor
Variantas ellas poesias dad Alfons Tuor Lavur da licenziat inoltrada alla facultad filosofica da l Universitad da Friburg (CH) Renzo Caduff Tujetsch (GR) 2004 Tabla da cuntegn 1 Introducziun 1 2 DescripziunMehr
Tgi ha schon la grondezia da murir cun humor?
Marcus Tuor, Turitg Tgi ha schon la grondezia da murir cun humor? Leo Tuor, ditg 14 onns eis ti staus cheu mo cun in cudisch, lu ein duas ovras cumparidas relativamein spert, Onna Maria Tumera 2002 e SettembriniMehr
RAPPORTS dalla suprastonza Pro Idioms Surselva per mauns dalla radunonza generala dils 14 da matg 2014 a Trun
RAPPORTS dalla suprastonza Pro Idioms Surselva per mauns dalla radunonza generala dils 14 da matg 2014 a Trun Cuntegn 1. Recuors da geniturs pertuccont il rg en scola (p.1) 2. Plan d'instrucziun 21 (p.Mehr
JAHRESBERICHT 2011 / RAPPORT ANNUAL 2011 T Ü R A C F M O V I N A V O N
FUNDAZIUN ECUMENA TÜR AUF MO VINANVON ÖKUMENISCHE STIFTUNG TÜR AUF MO VINAVON JAHRESBERICHT 2011 / RAPPORT ANNUAL 2011 T Ü R A C F M O V I N A V O N N O M B A R A O Z I O M A Ü T M O V I M A V O N T ÜMehr
Nr. 2011-2053 Carli Pally, Via Luzzas 5, 7180 Disentis/Mustér; sanaziun interna dalla casa, parcella 695, Via da Scola 1, 7180 Disentis/Mustér.
Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 21 Annunzias da baghegiar All instanza da baghegiar ei sin fundament digl art. 64, alinea 2 dalla lescha da baghegiar e digl art. 40 dall ordinaziun davart la planisaziunMehr
Three-dimensional numerical multilayer models for continental deformation: Application to the India-Asia collision
DISS. ETH NO. 20710 Three-dimensional numerical multilayer models for continental deformation: Application to the India-Asia collision A dissertation submitted to ETH Zurich for the degree of Doctor ofMehr
Rapport da gestiun // Geschäftsbericht 12/13
Rapport da gestiun // Geschäftsbericht Pendicularas Breil Vuorz Andiast 12/13 SA // Bergbahnen Brigels Waltensburg Andiast AG Impressum 2 Rapport da gestiun Pendicularas Breil Vuorz Andiast SA // GeschäftsberichtMehr
Mediareport Weltcup Disentis 2015
Mediareport Weltcup Disentis 2015 8. 15. August Sponsoren catrinaresort Organisation Support Official Carrier Graubünden Mediareport Inhalt TV SRF Sport Aktuell 3 Tele Rumantsch 4 Tele Rumantsch 5 PresseMehr
Rapport da gestiun e quen 2013
Cuntegn Rapport annual 4-26 Quen vischnaunca Tujetsch Quen annual 27-46 Gliesta d amortisaziun 47 Credits supplementars 48-49 Bilanza 50-52 Statisticas 53-56 Quen Bogn Sedrun Quen annual 57-59 BilanzaMehr
Die Minderheitensprachen in der Verwaltung des dreisprachigen Kantons. 1. Das Kräfteverhältnis zwischen den Sprachen
Die Minderheitensprachen in der Verwaltung des dreisprachigen Kantons Graubünden Matthias Grünert Matthias Grünert, geboren 1966 in Bern, unterrichtet rätoromanische Sprachwissenschaft an der UniversitätMehr
Cordial beinvegni Herzlich willkommen. Stand der Ortsplanungsrevision. Informationsquelle Gemeinde Ilanz/Glion Nr.
Informationsquelle Gemeinde Ilanz/Glion Nr. 16/November 2015 Stand der Ortsplanungsrevision Caras habitontas, cars habitonts In tema ha dominau ils davos meins: las elecziuns naziunalas 2015. Uss ei ilMehr
RECHENSCHAFTSBERICHT und JAHRESRECHNUNG 2009 RECHNUNG 09
RECHENSCHAFTSBERICHT und JAHRESRECHNUNG 2009 RECHNUNG 09 INHALTSVERZEICHNIS Vorwort 2 Tätigkeit der Verbandsorgane 5 Aus den Tätigkeiten in den einzelnen Bereichen a) Regionale Richtplanung 7 b) RegionalentwicklungMehr
Posts da cussegliaziun, terapia e promoziun per affons e lur geniturs
Posts da cussegliaziun, terapia e promoziun per affons e lur geniturs en Surselva Beratungs-, Therapie- und Förderstellen für Kinder und deren Eltern in der Surselva Prefaziun Caras lecturas e cars lectursMehr
apocalipsa 01/10 La fin dal mund: betg mo in tof Pli gugent supertalents u catastrofas? Insaquants passins per salvar la lingua?
03/05 04/05 05/05 06/05 07/05 08/05 09/05 10/05 11/05 12/05 01/06 02/06 03/06 04/06 05/06 06/06 07/06 08/06 09/06 10/06 11/06 01/07 02/07 03/07 04/07 05/07 06/07 07/07 09/07 10/07 11/07 12/07 01/08 02/08Mehr
La clav. Der Schlüssel. 1. strofa. 1. Strophe REF REF. 2. strofa. 2. Strophe REF REF. 3. strofa. 3. Strophe REF REF
La clav Der Schlüssel jeu sgolel ad ault, senza rachetas, alas, propellers, mo cun miu tgau. Jeu vai baghiau in casti ord clavau neginas unfrendas, che ti dami prendas tut ei liber ni gia pagau. ImaginaziunMehr
Geschäftsbericht 08/09
Geschäftsbericht 08/09 Pendicularas Breil-Vuorz-Andiast SA Bergbahnen Brigels-Waltensburg-Andiast AG Invitaziun alla 37 avla radunonza generala ordinaria dils acziunaris Invitaziun Einladung EinladungMehr
Il sistem grischun ei exemplarics
Pretsch Fr. 1.60 11. annada, numer 158 GA 7007 Cuira Venderdi, ils 17 d avust 2007 Oz ediziun gronda Surselva cun K ä l t e - u n d K l i m a t e c h n i k 7031 Laax Telefon 081 921 48 47 SteckerfertigeMehr
JAHRESBERICHT 2010 / RAPPORT ANNUAL 2010
FUNDAZIUN ECUMENA TÜR AUF MO VINANVON ÖKUMENISCHE STIFTUNG TÜR AUF MO VINAVON JAHRESBERICHT 2010 / RAPPORT ANNUAL 2010 T Ü R A C F M O V I N A V O N N O V A A I V O M F U A R Ü T M O V I M B A R A O ZMehr
M B A R A O Z I O M A
FUNDAZIUN ECUMENA TÜR AUF MO VINANVON ÖKUMENISCHE STIFTUNG TÜR AUF MO VINAVON JAHRESBERICHT 2013 / RAPPORT ANNUAL 2013 T Ü R A U F C O V I N A V O N N O V A M B A R A O Z I O M A N O V I N A M O N T ÜMehr
Impressaris tschercan alternativas
Pretsch Fr.1.60 17. annada, numer 39 GA 7007 Cuira Mardi, ils 26 da favrer 2013 Emna da sport sin turas e sin il glatsch Emna da sport nunusitada per ils scolars dal Stgalim superiur da Rueun econturn.Mehr
100 onns Hotel Krüzli
100 onns Hotel Krüzli 1914 2014 1 Hotel Krüzli 100avel giubileum Dall entschatta dalla hotellaria e gastronomia en Tujetsch entochen oz Leci Brugger Historia Sco introducziun haiel nudau empau historiaMehr
FUNDAZIUN ECUMENA TÜR AUF MO VINANVON ÖKUMENISCHE STIFTUNG TÜR AUF MO VINAVON
FUNDAZIUN ECUMENA TÜR AUF MO VINANVON ÖKUMENISCHE STIFTUNG TÜR AUF MO VINAVON JAHRESBERICHT 2012 / RAPPORT ANNUAL 2012 T Ü R A U F C O V I N K V O N N O V A M B A R A O Z I O M A N O V I N A M O N T ÜMehr
ANNUAL JAHRESBERICHT RAPPOR 2002/2003 2002/2003
RAPPOR 2002/2003 1 JAHRESBERICHT 2002/2003 ANNUAL 2 3 Inhaltsverzeichnis Personelles Schulrat 5 Schulleitung 5 Lehrpersonen im Hauptamt 6 Lehrpersonen im Nebenamt 7 Neue Lehrkräfte / Austritte 8 SekretariatMehr
Die Schule Ilanz/Glion mit Veränderungen auf das neue Schuljahr
ILANZ erste Stadt GLION am Rhein Informationsquelle Gemeinde Ilanz/Glion Nr. 14/August 2014 Die Schule Ilanz/Glion mit Veränderungen auf das neue Schuljahr Nus s udin ensemen Caras habitontas e cars habitontsMehr
«Eipara dis per ils idioms»
Pretsch Fr. 1.90 18. annada, numer 94 GA 7007 Cuira Venderdi, ils 16 da matg 2014 Il pli giuven chantun da la Svizra 1979 ha il Giura cuntanschì sia MARIO CAVIGELLI 18.05.2014...puspei en la regenza! suveranitadMehr
Repetiziun eterna dal medem? Persvasiuns politicas fundamentalas en l istorgia svizra moderna
Repetiziun eterna dal medem? Persvasiuns politicas fundamentalas en l istorgia svizra moderna Thomas Maissen Stimadas damas e preziads signurs, charas convischinas e chars convischins Per mai n è quaiMehr
Ambassadur dalla pura grischuna
Pretsch Fr.1.60 17. annada, numer 53 GA 7007 Cuira Glindesdi, ils 18 da mars 2013 Pastgas russas amustér Il Forum cultural internaziunal Mustér ha intermedià ier in invista en la cultura russa. 5 Ils emprimsMehr
Furmaziun cuntinuada Rumantsch Curs da certificat (CAS) / Abilitad d instruir 2014 2015
Furmaziun cuntinuada Rumantsch Curs da certificat (CAS) / Abilitad d instruir 2014 2015 Furmaziun cuntinuada Rumantsch Curs da certificat (CAS) / Abilitad d instruir 2014 2015 Entschatta da la scolaziun:Mehr
R A D U N O N Z A D I L C U S S E G L D A V I S C H N A U N C A
Vischnaunca Tujetsch Gemeinde Tujetsch Stimada cussegliera Stimai cussegliers Cheutras vegnis Vus envidai alla 22. R A D U N O N Z A D I L C U S S E G L D A V I S C H N A U N C A dil trienni 2011/2014Mehr
Nebla sur Prada e Suraua. Foto: J. Colurs d atun Herbstfarben. Foto: J. Clopath. Foto: Johann Clopath
Revista dalla CRTrin cun infos turisticas - no. 35 - atun 2013 Nebla sur Prada e Suraua. Foto: J. Clopath Foto: J. Colurs d atun Herbstfarben Foto: Johann Clopath In engraziament per Vies sustegn PreziadaMehr
ANNUAL JAHRESBERICHT RAPPOR 2005/2006 2005/2006 GEWERBESCHULE SURSELVA
1 ANNUAL JAHRESBERICHT 2005/2006 SCOLA PROFESSIUN OFESSIUNALA SURSELVA GEWERBESCHULE SURSELVA RAPPOR 2005/2006 2 3 Inhaltsverzeichnis Jahresbericht Handelsschule Surselva Personelles Jahresbericht SchulratMehr
Nebla sur Prada e Suraua. Foto: J. Colurs d atun Herbstfarben. Foto: J. Clopath. Foto: Johann Clopath
Revista dalla CRTrin cun infos turisticas - no. 34 - primavera 2013 Nebla sur Prada e Suraua. Foto: J. Clopath Foto: J. Colurs d atun Herbstfarben Foto: Johann Clopath Revista Trin Las lavurs vid la novaMehr
Parc naziunal svizzer sco refugi Il tscherv sco bestga che ama la quietezza chatta en il Parc naziunal in ambient da viver adattà.
10cfxkiq7dqawewbf5tgufc3ymo7aoico_uhx3_6hqwmcwoy7yhtu2n6_9kokaeh50rcvhwyyknw2yfokpok9ivyktp77q0a2y_ymiyu6komu4b719358fbbf-h3iaaaa= 10casnsjy0mdsy1luwtta0nqiajfryow8aaaa= Pretsch Fr. 1.90Mehr
Pressespiegel 2013_4. Time-out für St. Moritz Match Race. Haus des Sports CH-3063 Ittigen
Pressespiegel 2013_4 Time-out für St. Moritz Match Race Haus des Sports CH-3063 Ittigen Medium Ausgabe Titel Seite Swiss Sailing 20 Minuten Gesamtausgabe 26.02.2013 Aus für Match Race St. Moritz BaslerMehr
Editorial, Urezza Famos... 3 NAIRS üna patria pussibla NAIRS eine mögliche Heimat, Christof Rösch... 7 NAIRS Purtret cuort NAIRS Kurzportrait...
2007 2008 cuntgnü INHALT Editorial, Urezza Famos... 3 NAIRS üna patria pussibla NAIRS eine mögliche Heimat, Christof Rösch... 7 NAIRS Purtret cuort NAIRS Kurzportrait... 9 Themen 2007/2008: Architektur...12Mehr
Der zweiundzwanzigste Psalm ¹ ¹. Ich heu le, a ber mei ne Hül fe ist fern Recit. Recit. Ï. Tutti
mein gott arum hast.myr 1/12 Mercoledì 27 Giugno 2012, 23:49:46 Soran 1 Alt 1 Tenor 1 Bass 1 Soran 2 Alt 2 Tenor 2 Bass 2 Der zeiundzanzigste Psalm O. 78 Nr. 3 1809-1847 Andante Ich heu le, a ber mei neMehr
1000 Dinge, an die zu denken ist, wenn Microsoft Office SharePoint Server 2007 implementiert werden soll
1000 Dinge, an die zu denken ist, wenn Microsoft Office SharePoint Server 2007 implementiert werden soll 1 0 0 0 Di n g e, a n di e z u d e n k e n ist, w e n n M i c r o s o f t O f f i c e S h a r eMehr
Pressespiegel Swiss Hotel Film Award 2013
Pressespiegel Swiss Hotel Film Award 2013 hotelleriesuisse Kommunikation Monbijoustrasse 130, CH-3001 Bern www.swisshotelfilmaward.ch Inhaltsverzeichnis 25.09.2013 Kunden-Nr.: 37436 Ausschnitte: 23 Folgeseiten:Mehr
«Jau sun anc betg naschì u naschida, ma mes geniturs èn gia controlfreaks!»
annada 13 / Glion / pretsch frs. 45. /onn Punts Nr. 153 mars 3/2007 Editorial da Silvana Derungs Genialitad vegn da geniturs, u betg? Dacurt hai jau legì en in artitgel ch i dettia per geniturs futursMehr
Silbenmosaike. KapB_Silbenmosaike
Silbenmosaike Sie können die hier abgebildeten Silbenmosaike, so wie sie sind, im Unterricht einsetzen. Drucken Sie die Silbenmosaike aus. Um sie mehrmals zu verwenden, bietet es sich an, die SilbenmosaikeMehr
der Delegiertenversammlung des Gemeindeverbandes Surselva vom Samstag, 07. Dezember 2002, 13 30 Uhr, Rathaussaal, 1. Stock, Casa Cumin, Ilanz
GEMEINDEVERBAND CORPORAZIUND DA VISCHNAUNCAS SURSELVA PROTOKOLL Nr. 57 der Delegiertenversammlung des Gemeindeverbandes Surselva vom Samstag, 07. Dezember 2002, 13 30 Uhr, Rathaussaal, 1. Stock, Casa Cumin,Mehr
Botschaft. August 09. an die Gemeinden
August 09 Botschaft an die Gemeinden Disentis/Mustér, Medel/Lucmagn und Tujetsch betreffend Zusammenarbeitsvertrag für die stationäre und die teilstationäre Pflege und Betreuung von Langzeitpatienten undMehr
In raquint davart cordoli e tristezza che finescha bain / Tambornino descriva la malencurada senza contristar il lectur
In raquint davart cordoli e tristezza che finescha bain / Tambornino descriva la malencurada senza contristar il lectur Da Claudia Cadruvi / ANR Rico Tambornino raquinta en ses nov roman, tge che capita,Mehr
Newsletter. Gruppa da project Migraziun HD.
Newsletter Gruppa da project Migraziun HD. Editorial Prestà buna lavur Bunamain tuts han in Flatscreen, ina televisiun platta: gia 20 pertschient da las chasadas vesan effectivamain era maletgs en HD;Mehr
DANUS... INFOS DALLA SCOLA NEWSLETTER
INFOS DALLA SCOLA Impressum Newsletter der Schule Ilanz/Glion Paradiesgärtli 9 7130 Ilanz/Glion 081 925 28 29 schule@ilanz-glion.ch www.scola-glion.ch www.schule-ilanz.ch Caras scolaras e cars scolarsMehr
Foto: Helmut J. Salzer / Pixelio 11 / 2013
Foto: Helmut J. Salzer / Pixelio 11 / 2013 Iniziativa da las Alps Per la pasch en l Israel Stgaudar cun laina Citads celticas Ils Beatles per rumantsch Partidas politicas Cussegl da l Europa Erwin RommelMehr
activa Die Zeitschrift für Integration Chur, Mai, Ausgabe 2/13
activa Die Zeitschrift für Integration Chur, Mai, Ausgabe 2/13 Editorial / Inhalt activa Ausgabe 3/12 Philipp Ruckstuhl Petra Brühwiler Monika Padrutt Pascale Hartmann Céline Benz-Desrochers Daniela Seiler-AlbinMehr
Februar 2014/1. Leonhard Euler, Mathematiker, MATHEMATIK
Februar 2014/1 MATHEMATIK Leonhard Euler, Mathematiker, 1707 1783 Mathematik für den Alltag Zeitgemässer Unterricht Heterogenität im Mathematkunterricht: Herausforderung oder Chance? Mathematische KompetenzenMehr
7000 Cuira, Quaderstrasse 17 tel. 081 257 27 02 fax 081 257 21 51 info@ekud.gr.ch. Rapport explicativ. concernent
Erziehungs-, Kultur- und Umweltschutzdepartement Graubünden Departament d educaziun, cultura e protecziun da l ambient dal Grischun Dipartimento dell educazione, cultura e protezione dell ambiente deiMehr
A Degen ei tut semtgau
Pretsch Fr. 1.90 20. annada, numer 140 GA 7007 Cuira Gievgia, ils 21 da fanadur 2016 Guardians cun umor sin l Alpsu «Mini e Maxi», ils dus guardians da la tur da signal da la Tgina dal Rain vegnan installadsMehr
Jahresbericht 2011 Rapport annual 2011 Rapporto annuale 2011
Jahresbericht 2011 Rapport annual 2011 Rapporto annuale 2011 Impressum Inhalt Cuntegn Indice Inhalt Das Wichtigste in Kürze 3 Vorbemerkung (Christine Holliger) 4 Erwerbung (Corina Rinaldi) 5 Formal- undMehr
Was denken unsere Schüler nach 3 Jahren Deutschunterricht? Cosa pensano i nostri studenti dopo 3 anni di tedesco?
Was denken unsere Schüler nach 3 Jahren Deutschunterricht? Cosa pensano i nostri studenti dopo 3 anni di tedesco? Elisa sagt/ Elisa dice: Viele Personen denken, dass die deutsche Sprache eine schwere SpracheMehr
2011/2012. Bulletin. Bündner Kantonsschule
2011/2012 Bulletin 34 Bündner Kantonsschule Titelbild: Perspektivisches Zeichnen im Aussenraum Herbst 2011 Remo Calonder, 3 Gh Redaktion: Dr. Fernando Iseppi, Dr. Gion Lechmann, Christoph Pfl ugfelder,Mehr
Firntemperaturen auf dem Colle Gnifetti Zusammenstellung und Analyse bestehender und neuer Temperaturprofile
Geographisches Institut der Universität Zürich Firntemperaturen auf dem Colle Gnifetti Zusammenstellung und Analyse bestehender und neuer Temperaturprofile Masterarbeit von Gian Andrea Darms Mai 2009 BetreuungMehr
TABELLA. Konjugation der Hilfsverben /Coniugazione del verbo ausiliare sein Indikativ / Indicativo
TABELLA Konjugation der Hilfsverben /Coniugazione del verbo ausiliare sein Ich bin ich war du bist du war-st er/sie/es ist er/sie/es war wir sind wir war-en ihr seid ihr war-t Sie/sie sind Sie/sie war-enMehr
Bringt Lebensqualität Porta qualitad da viver
Bringt Lebensqualität Porta qualitad da viver Liebe Kundinnen, liebe Kunden Caras clientas, cars clients Seit über 90 Jahren bringt energia alpina Licht und Energie in die Häuser unserer Region. Denn alsMehr
Seite2. Sonderangebote. Seite 4. Seite6. Was ist Werbetechnik? Schriften maler in. Im Strassenverkehr. oder auf Kundenparkplätze
Wir sind die Vielseitigsten. Wir verbinden Grafik, Druck, Werbetechnik und Verlag. P Privat N E W S 2 2011 Autobeschriftung Fassadenbeschriftung Fensterbeschriftung Hinweisschild Sichtschutz Display Werbe-/PlakatständerMehr
perceptible features acoustically/articulatorily relevant features features relevant on the phone level phonologically relevant features
phonologisch relevante Merkmale auf Phonebene relevante Merkmale akustisch/artikulatorisch relevante Merkmale Wahrnehmbare Merkmale perceptible features acoustically/articulatorily relevant features featuresMehr
ACCENTS. Narrativ il nov program dal Radio Rumantsch. radio - televisiun - multimedia. www.rtr.ch. Editorial. Discurs cun Michael Spescha pagina 15
ACCENTS radio - televisiun - multimedia www.rtr.ch Cuira, settember 2011 annada 2 nr. 3 Editorial Da Heinrich Böll datti il pled a sia collega Christa Wolf: Tgi che è stà ina giada catolic e tgi che eMehr
Sprachen Lehrerinformation
13 / UNESCO Welterbe Lehrerinformation 1/8 Arbeitsauftrag Ziel Material Sozialform Die SuS lernen mit Hilfe eines einfachen Glossars wichtige Wörter in Rätoromanisch und Italienisch. Sie erarbeiten mitMehr
Grammatikübersicht I 1.1. Der bestimmte Artikel Ein häufig vorkommendes Textelement ist der bestimmte Artikel in Singular und Plural:
26 Grammatikübersicht I 1.1. Der bestimmte Artikel Ein häufig vorkommendes Textelement ist der bestimmte Artikel in Singular und Plural: maskulin feminin Singular el, l la, l Plural els les Bei der ErschließungMehr
Jahresbericht 2010 Rapport annual 2010 Rapporto annuale 2010
Jahresbericht 2010 Rapport annual 2010 Rapporto annuale 2010 Impressum Inhalt Cuntegn Indice Inhalt Das Wichtigste in Kürze 3 Vorbemerkung (Christine Holliger) 4 Erwerbung (Monica Rota) 5 Formal- und SacherschliessungMehr
RAPPORT ANNUAL JAHRESBERICHT 2011/2012. Bildungszentrum Surselva Center da formaziun Surselva
Berufsmatura Handelsmittelschule (HMS+) Brückenangebote (scola vinavon) Gewerbliche Berufsschule (GBS) Fachmittelschule (FMS) Handelsmittelschule (HMS) Kaufmännische Berufsschule (KBS) Logopädischer DienstMehr
ACHTUNDZWANZIG LACHGESCHICHTEN
Ursula Wölfel ACHTUNDZWANZIG LACHGESCHICHTEN Mit Bildern von Bettina Wölfel Thienemann Die Ge schichte vom Kind, das im mer lachen musste Ein mal war ein Kind so lus tig, dass es im mer la chen musste.Mehr
Landesliga Nord 2015 / 2016
Landesliga Nord 2015 / 2016 1. Spieltag, So, 02.08.2015, - - SG Neunkirchen/Nahe-Selb. - - - - - - - 2. Spieltag, Mi, 05.08.2015 - - - - - SG Neunkirchen/Nahe-Selb. - - - - 3. Spieltag, So, 09.08.2015,Mehr
ANNUAL JAHRESBERICHT RAPPOR
1 ANNUAL JAHRESBERICHT 2009/2010 RAPPOR 2009/2010 2 3 Inhaltsverzeichnis Jahresbericht Handelsschule Surselva Tageshandelsschule 24 SwissBanking Day 25 Tag der offenen Tür 26 Interdisziplinäre ProjektarbeitenMehr
Aufkleber der Gruppe:
Praxis 9 Theorie Bewertung.doc Situation: Theorie A e m e F g e ng nom ne ol n: A nm e r k ung : D i e g e s t e l l t e n A u f g a be n w e r d e n n a c h d e n a k t u e l l g ü l t i g e n L e h rMehr
AUSBILDUNGSBEITRÄGE AMTLICHE PUBLIKATIONEN
Einsprachen sind innert der Auflagefrist (Poststempel) schriftlich und begründet im Doppel beim Bundesamt für Verkehr, Sektion Bewilligungen I, 3003 Bern, einzureichen. Die Gemeinden nehmen ihre bau- undMehr
E i n b a u-b a c k o f e n O I M 2 2 3 0 1 B i t t e z u e r s t d i e s e B e d i e n u n g s a n l e i t u n g l e s e n! S e h r g e e h r t e K u n d i n, s e h r g e e h r t e r K u n d e, v i eMehr
Bachelor of Arts in Sprachen und Literaturen: Rätoromanisch
Philosophische Fakultät Departement für Sprachen & Literaturen Studienbereich Mehrsprachigkeitsforschung und Fremdsprachendidaktik Bachelor of Arts in Sprachen und Literaturen: Rätoromanisch NebenbereichMehr
LES TEMPS DU PASSÉ. Vergleich Deutsch - Französisch Regeln im Französischen Übungen
LES TEMPS DU PASSÉ LEO Dictionnaire >> Passé composé Vergleich Deutsch - Französisch Regeln im Französischen Übungen Vergleich Deutsch - Französisch Wie bildet man im Deutschen eigentlich das Perfekt?Mehr
In lingia directa. cudesch principal + cudesch d'exercizis soluziuns vallader. Lia Rumantscha
In lingia directa 1 cudesch principal + cudesch d'exercizis soluziuns vallader Lia Rumantscha In lingia directa 1, vallader Soluziuns 2 SOLUZIUNS DALS EXERCIZIS Remarcha: Importantas per fixar las structurasMehr
Inhaltsverzeichnis. www.integrationsfonds.at
2 Inhaltsverzeichnis Reihenfolge der Buchstaben Lauterarbeitung: M m... 4 A a... 5 L l... 6 I i... 7 O o... 8 P p... 9 E e... 10 T t... 14 N n... 15 S s... 17 R r... 21 F f... 22 D d... 24 K k... 28 EiMehr
Gelebte Biodiversität
107 120. Jahrgang www.engadinerpost.ch Samstag, 14. September 2013 Amtliches Publikationsorgan des Kreises Oberengadin und der Gemeinden Sils/Segl, Silvaplana, St. Moritz, Celerina, Pontresina, Samedan,Mehr
An lingia directa, SUTSILVAN Texts sen pindel 1
An lingia directa, SUTSILVAN Texts sen pindel 1 Texts sen pindel Igls texts da las lecziùns 1-5 cataz Vus an furma screta an la gramatica digl cudesch da lavur. L'indicaziùn da las paginas savunda giousut.Mehr
En il tact dal temp e sin curs
zercladur 2013 accents nr. 2 nr. 2 zercladur 2013 annada 4 radio televisiun multimedia www.rtr.ch Editorial Jau spetg mintgamai cun brama sin la brev da la schefredacziun, la Newsletter che cumpara duasMehr
1. UPS FIRMWARE UPGRADE. Step 1. Step 2. Eaton /6000
Page 2 1. UPS FIRMWARE UPGRADE Step 1 Eaton 9135 5000/6000 Connect the RS232 cable to the UPS and serial port of the computer. Brancher le câble RS232 sur l ASI et sur le port série de l ordinateur. SchließenMehr
Automatisierte Verkehrssignalkartierung aus mobil erfassten Stereobilddaten
Automatisierte Verkehrssignalkartierung aus mobil erfassten Stereobilddaten Für die Erfassung der Strassenmöblierung im Fahrbahnkorridor werden vermehrt mobile Messfahrzeuge eingesetzt. Wenn geeigneteMehr
Kreisler: Weihnachten ist eine schöne Zeit
* * + - " - % )) ' eihachte it eie chöe Zeit Gerg Kreier (geb 17122 ie) 1 12,,,,,,,,, de e ird ge - fei - ert i - be - d - re, e e eit tüch - d tig!! eih-ach - te it ei - e chö - e et - te - ei - fe, eih-achMehr
Die Listen A, B und C zeigen dir unterschiedliche Bearbeitungen des Stückes.!
Wir san euch an den lieen Advent für instrument egleitung (itarre) Beareitunn für Kinder, un Schüler und Instrumentalunrricht ie Lisn A, B und in dir unrschiedliche Beareitunn des Stückes! Lis A) hierMehr
Information zum Thema Energie. Anmeldung für die Steinwildjagd
Anmeldung SELVA, Postfach 592, 7001 Chur, holzenergie@selva-gr.ch Auskunft: Tel. 081 250 19 44, Fax 081 250 19 41, Natel 079 620 19 40 Chur, 16. März 2004 www.energie.gr.ch Amt für Energie Graubünden WernerMehr
Cable de Cobre Cu Características técnicas [ES] Copper Wire Cu Technical Characteristics [EN] Le fil de cuivre Cu Caracteristiques Tecniques: [FR]
Cale de Core Cu Características técnicas [ES] Copper Wire Cu Technical Characteristics [EN] Le fil de cuivre Cu Caracteristiques Tecniques: [FR] Kupfer- kael Cu Technische Daten [AL] Core Cu[ES] ProductoMehr
Polizei Graubünden 2015plus
Polizei Graubünden 2015plus Departement für Justiz, Sicherheit und Gesundheit Graubünden Departament da giustia, segirezza e sanadad dal Grischun Dipartimento di giustizia, sicurezza e sanità dei GrigioniMehr
Piatti doccia. Plat douche. Shower pan. Platos de ducha. Duschtassen VASCHE PIATTI DOCCIA
Piatti doccia Plat douche Shower pan Platos de ducha Duschtassen VASCHE PIATTI DOCCIA Predisposizione scarichi piatto doccia Flat con griglia in Monolith Préparation des drains pour bac de douche platMehr
Las portas digl paradis
Pretsch Fr.1.60 15. annada, numer 137 GA 7007 Cuira Glindesdi, ils 18 da fanadur 2011 Ina crusch per il Péz Medel Alpinists da Mustér e da Medel han installà ina crusch nova sin il PézMedel. 5 SepulturaMehr
pagina agl internet: http://www.u-r-s.ch/newswriter/pagina.php La Pagina POLITICA
Organ da publicaziun per igls circuits, cumegns, las pleivs, uniuns e societads da Surmeir. La Pagina telefon 081 684 28 38 telefax 081 684 32 62 e-mail: pagina@bluewin.ch pagina agl internet: http://www.u-r-s.ch/newswriter/pagina.phpMehr
Ich gläube an einem einigen Gott, SWV 422
Sopro A ; ch Alto A ; ch Tenor Ą ; ass Contino ch ; ch ch gläbe em i SWV 422 Der Nicaenische Glabe glä - be glä - be glä - be glä - be ; m m m m ni - ni - ni - ni -.. Ê.. Ê Hrich Schütz (1585-1672) Ê Ê.Mehr
der Delegiertenversammlung des Gemeindeverbandes Surselva vom Samstag, 12. Dezember 1998, 13 30 Uhr, Rathaussaal, Casa Cumin, Ilanz
GEMEINDEVERBAND SURSELVA P ROTOKOLL Nr. 48 der Delegiertenversammlung des Gemeindeverbandes Surselva vom Samstag, 12. Dezember 1998, 13 30 Uhr, Rathaussaal, Casa Cumin, Ilanz Anwesend Delegierte/VorstandMehr
fl Geschäftsbericht 2013 Vorwort Verwaltungsratspräsident Faszinierend anders unterwegs So lautet die Kurzformel für die Vision 2020. Das Geschäftsjahr 2013 stand ganz im Zeichen dieser neuen strategischenMehr
GEBURTSTAGS D R I TO N
F. W E I D M A N N K L A S S E 6 C I N T E R N E T B E I T R A G 0 7 0 8 S. G O W - S T A D E L M A N N GEBURTSTAGS K A L E N D E R Was bedeutet mir mein Geburtstag? Wieso wird bei uns Geburtstag gefeiert?Mehr
60 Jahre Bergschule Avrona 60 ons scoula d Avrona
60 Jahre Bergschule Avrona 60 ons scoula d Avrona 1 INHALT Grussbotschaft Stiftungsrat, Sandra Eicher 5 Grussbotschaft Regierungsrat, Martin Jäger 7 Grussbotschaft Regierungsrat, Dr. Jon Domenic ParoliniMehr
Lektionentafeln für die Primarstufe der Volksschulen des Kantons Graubünden
Lektionentafeln für die Primarstufe der Volksschulen des Kantons Graubünden Gestützt auf Art. 9 des Gesetzes für die Volksschulen des Kantons Graubünden (Schulgesetz) vom. März 0 von der Regierung erlassenMehr
Lösungen zu den Arbeitsblättern
Lösungen zu den Arbeitsblättern Arbeitsblatt 1: Das Skelett Siehe Bio Buch, S. 7. Arbeitsblatt 2: Bau des Gelenks Siehe Bio Buch, S. 9. Arbeitsblatt 3: Paul ist ein Pechvogel Wiederholung des menschlichenMehr
Der Jonas kehrt im Walfisch ein op. 74 Nr. 1 aus "In der Zechstube"
Robert Reinick Frisch, aber nt zu schnell h = 66 Tenor I Jonas kehrt im Walisch ein o. 74 Nr. 1 aus "In der Zechstube" s Joseh Gabriel Rheinberger (1839-1901) Edited by Alexander Reuter Tenor II Bass IMehr


text:
Schorsch
- Sonda, 16.12.2017, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.12.2017, 12:45, RTR
In auditur, Roland Regensburger, oriund da la Val Müstair m'ha quintà che sia schlatta era vegnida da l'Engiadin'Ota. I sa tracta da la famiglia Schorsch da S-chanf. A Spleia enconuschan forsa intgins la chasa patriziana Schorsch sisum il vitg. Ma quella famiglia era impurtanta il 18avel tschientaner ed a S-chanf èn effectivamain documentads ils Schorschs gia dapi lonn 1527. Il num è ina da bleras variantas da Georgius, sco ils Jörgs, Jörgers, Jöhris e Gierets e gia il Munt sogn Gieri mussa l'impurtanza da quest num en Grischun. L'auditur pensava che la schlatta da ses basat fiss morta ora, quai che n'è betg dal tut il cas. Ma era schlattainas èn en privel da svanir.


text:
Sco quai ch'il chantun Vad ha communitgà, hajan las autoritads federalas confermà la mort da la dunna. Era ina dunna dal Tessin era vegnida per la vita tar l'attatga a Nizza gievgia passada.
En tut eran mortas passa 80 persunas.
L'attatga
L'um franzos cun ragischs tunesianas era charrà la notg sin sonda cun in camiun en ina fulla da persunas sin la promenada da Nizza. Passa 80 persunas èn vegnidas per la vita e passa 200 blessadas. Ils motivs da l'attentat n'èn però anc betg clers. Actualmain èn anc adina 18 persunas en privel da vita.
- qua chattais ils detagls enconuschents fin venderdi saira
- qua la bilantscha da las autoritads franzosas fin venderdi da mezdi
- qua intginas reacziuns sin l'attatga
En Frantscha vala a partir da sonda ina malencurada naziunala da trais dis.
Arrestà sis persunas
La polizia franzosa ha arrestà quatter ummens che stevan datiers a l'attentader, uschia l'agentura da novitads franzosa AFP. La ex dunna da l'attentader saja anc adina en arrest. Ella era vegnida arrestada gia venderdi.
Dumengia èn vegnidas arrestadas duas ulteriuras persunas, in um ed ina dunna. Quai rapporta l'agentura da novitads AFP sa referind sin la giustia.
RR novitads 10:00


text:
Enconuschentas èn las istorgias criminalas sut il num: «Die haarsträubenden Fälle des Philip Maloney». Las istorgias èn scrittas da Roger Graf. Fin il schaner 2016 èn cumparidas 376 episodas.
Las emissiuns van gia dapi 27 onns sin l'emettur da radio SRF3, adina dumengia tranter las 11:00 e las 12:00. La vusch dal detectiv privat Maloney vegn da Michael Schacht e la vusch dal policist vegn da Jodoc Seidel.
Els dus èn stads sin visita a Cuira ils 30 ed ils 31 d’uost ed han prelegì intginas episodas en la Kulturwerkstatt. Omaduas sairas èn stadas vendidas ora.


text:
Battalia de Champaubert
La battalia de Champaubert (10 de febrar del 1814) l'è stada voeuna di battali di guerr napoleonigh, voeuna di pocch indove i Frances eren minga meno di nemis.
Dopo d'avè combattuu contra i Prussian a La Rothière, el Napoleon l'ha taccaa cinmilla Russ comandaa del general Zachar Dmitrievič Olsuf'ev cont on rapport de ses omen a vun in sò favor.
L'Olsuf'ev el s'è minga retiraa perchè 'l pensava che i Prussian sarien rivaa dàggh man fort a lù, ma l'è staa minga inscì e 'l sò esercit l'è staa circondaa e massacraa, col perd 4000 omen (contra dusent frances). Lù istess l'è sta faa anca presonee.


text:
Bella di giorno
Bella di giorno (Bèla 'd dè) 'l è 'n film dramàtic dal 1967 ad Luis Buñuel trat da 'l rumànś dal 1928 Belle de jour ad Joseph Kessel. 'L à vins al Lèòṅ 'd Òr a 'l 32śum Fèstival ad Venèsia e 'l à pasâ i vint migliòṅ ad dòlar 'd incàs.
In dl'edisiòṅ itagliàna la cinsùra l'iva cavâ via tri séni in alóra cuma qvéla in dua la Séverine, da pìcula, la n vliva minga far la Prima Cumuniòṅ.
Dimóndi di vistî ch'la pòrta adòs la sgnōra Catherine Deneuve i èṅ stâ disgnâ p'r Yves St. Laurent. La “Bèla 'd dè” ch'a s dascór l'è la dóna ch'la fà la scaja 'd mistēr.
Sunt
La Séverine Serizy (Catherine Deneuve) l'è na bèla raśdóra spuśàda c'n al cirùśic Pierre Serizy (Jean Sorel) ma la śuvnòta la gh'à 'n prubléma: anc s'la vōl bèṅ a sò marè la n gh la cava briśa a gusàr sèg. La riva giùst a catàr gust a pinsàr di quèi malnét ligâ a 'l sadumaśuchìśum, al dumìni e 'l bondage. 'L óm, anc se malvluntéra, al pòrta rispèt par la Séverine e p'r al sò prubléma.
Durànt na vacànsa la cgnós la Renée (Macha Méril) e Henri Husson (Michel Piccoli). Chi lò al gh buta sèmp'r i òć adòs e a lē a n gh piàś minga cal fat lè. Turnàda a Parì la Séverine la vèṅ a savēr da la Renée ch'una dgl'amìghi ch'i gh'aṅ insém, l’Henriette, l'à tacâ a lauràr in un caśèṅ. Da 'l cant suo Henri al s fà avànti cun la Séverine e al gh rigàla dal róśi, pò al cònta anc quèl su 'n burdèl par qvéi dla clas élta, purtâ avànti par la Madame Anaïs (Geneviève Page).
La Séverine, ch'l'arcòrda da spés i tèmp ad quànd l'éra pìcula e 'n óm al la tucàva, la decìd 'd andàr a lauràr par la Madame Anaïs tut i dòpmeśdè méntar sò marè 'l è via, tant ch'i gh dàn'n al scutmàj ad „Bèla 'd dè“. In dla cà 'd piaśēr la taca a véd'r-as da spés c'n un delinquènt, Marcel (Pierre Clémenti), ch'a lèt al gh fà pruàr i śgriśōr ch'la s è sèmp'r insuniàda. La dóna la s figùra anc ad purtàr-'s a lèt Henri insém a sò marè.
Quànd Marcel al dvènta tròp gelóś, la Séverine la decìd ad dar-'g un taj c'n al mistēr dla putàna ma Marcel al n mòla minga e al gh diś ch'al cuntarà incòsa a sò marè.


text:
Il 2013 era l’um vegni arrestà en la Sri Lanka, suenter ch’el era vegni repatrià ord la Svizra. Ussa vul il defensur da l'um da 35 onns ch’el pudess turnar en Svizra, nua che sia dunna e ses uffants vivan. Quai na vulevia Mario Gattiker betg garantir, pretenda il defensur. Perquai è el sa drizzà cun ses recurs da surveglianza a la cussegliera federala Simonetta Sommaruga.
Il secretariat da stadi per migraziun ha confermà tals rapports da la «NZZ da la dumengia» stoppian ins en tut ils cas sa tegnair vid ils pass da procedura. Quai munta sco emprim consultar l’ambassadura sin la Sri Lanka.
RR novitads 18:00


text:
Senza quest plan d'instrucziun 21, communabel cun ils blers chantuns en Svizra, fiss il sistem da furmaziun da l'Argovia betg pli cumpatibel cun l'ulteriura Svizra, argumentescha la regenza dal Argovia. Las schanzas dals uffants sa reducissan senza il plan d’instrucziun 21 ed il chantun vegniss main attractivs per famiglias e interpresas.
Iniziativa vul be ina lingua estra en scola primara
Er la collavuraziun cun ils chantuns vischins vegniss pli greva. Tranter auter vul l’iniziativa che sulet ina lingua estra duai vegnir instruida en scola primara. Il Cussegl grond dal chantun Argovia vegn probabel a tractar la fatschenta il zercladur da quest onn. La votaziun dal pievel duai esser ils 12. da favrer 2017.
RR novitads 11:00


text:
San Murezzan: 1'300 voluntaris èn pronts per CM 2017
- Glindesdi, 5.12.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 5.12.2016, 11:45, RTR
Grond travasch en las salas dal Rondo a Pontresina: Entaifer ils dus dis dal kick-off vegnan il voluntaris infurmads, instruids e vestgids cun l'unifurma unitara.
La recrutaziun dals voluntaris è segiramain ina da las grondas sfidas da lorganisaziun da las cursas mundialas da skis alpin dals 9 fin ils 19 da favrer 2017 a San Murezzan. Radund 1'300 voluntaris ston vegnir instruids en differentas lavurs sco guardiaportas, team da glischnar la pista, spartiziun dalimentaziun, alloschi, vendita da bigliets, organisaziun da las ceremonias e events, segirezza e bler auter.
Senza voluntaris naginas cursas
Senza la lavur dals voluntaris n'è lorganisaziun din event cun ina tala dimensiun betg pussaivla. La lavur che vegn prestada ha per il comité dorganisaziun ina valur da radund 5 milliuns francs.
Giuven e vegl sa participescha
Bunamain in terz dals voluntaris derivan dal chantun Grischun, blers vegnan er da la Svizra Centrala, ma era da pajais esters sco la Germania, l'Austria e perfin da lAmerica e da la Nova Zelanda. La maioritad èn persunas pensiunadas ch'han il temp da sengaschar. Ma era blers giuvens èn fascinads desser ina pitschna part da questa famiglia voluntaria.


text:
Trent
Trént (Talian Trento; Parláda del lögh Trènt; Tudesch Trient; Ladin Trënt; in venezian Trénto; Frances: Trente) l'è la capital del Trentin (Pruvinzia Ütonuma de Trent) e de la regiun ütonuma Trentin-Südtirol, la regiun taliana püssée a nord.
Trént la gh'ha 117 285 abitant. El center de Trént 'l se tröa a 194 meter in sül nivel del mar. A Trént 'l gh'è la famusa üniversidáa che la cünta un bel 15.000 stüdent e pö 'l gh'è anca 'l Vescuáa: i Vescuv de Trént hin semper stáa pütost putent e respeciáa.
Geugrafía[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Trént la se tröa int la val de l'Ades un 55 chilometer a süd de Bulsan e 100 a nord de Veruna.
Trént la gh'ha muntagn tüt inturna: a ovest gh'è 'l Munt Bundun (2091 m), a nordovest la Paganella (2125 m), a Nordest el Munt Calisi (1096m), a est la Marzula (1738m), e a südest el Becch de Filadòna (2150 m).


text:
Venegón da Sura
Venegon de Sura (Venegón da Sura in Busin; Venegono Superiore in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vares che 'l cünta 7 293 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 6 km² e 'na densità de 1 216 ab./km²..
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Com (cumün de Binagh).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Venegón da Sura l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Naziunal/Internaziunal
-
Naziunala da hockey da dunnas sto giugar cunter la relegaziun
L’equipa da hockey da las dunnas perda ses ultim gieu da qualificaziun als campiunadis mundials en il Canada. Cunter la Svezia perdan las dunnas svizras suenter penaltis cun 1:2. La squadra svizra manchenta uschia il quartfinal.
Uss sto la Svizra giugar en ina seria da best off 3 cunter la relegaziuns. Adversarias da la Svizra è il Giapun. Cunter las Giapunaisas han las Svizras gia giugà en la qualificaziun ed gudogna cun 4:2.
RR novitads 08:00


text:
Il nov contract da lavur collectiv prevesa in auzament da la paja minimala da mintgamai 50 francs ils proxims dus onns. Era vegn il congedi per babs auzà sin 10 dis, scriva la societad svizra d’emploiads da commerzi communabel cun la Valora.
Il contract da lavur collectiv duai era valair per collavuraturs da Kiosks independents che gestiuneschan il manaschi sin agen quint sin incumbensa da la Valora. Quai radund duas terzas da tut ils Kiosks da la gruppa.
A partir dal 2018 duai render pli fitg da sa scolar enavant. E la scolaziun duai survegnir dapli paisa, era finanzialamain. Il sindicat Syna recloma che la gronda part dals collavuraturs na profiteschia dentant betg dal nov contract. Uschia saja da beneventar ch'il contract porschia dapli dis da congedi per babs, ma la gronda part dals collavuraturs sajan dunnas. E damai che la paja vegnia auzada be per collavuraturs cun ina scolaziun na profiteschia il persunal che saja per la pli gronda part betg scolà er betg da l'augment.
RR novitads 12:00


text:
La vischnanca da Puntraschigna è pronta da discurrer cun la gruppa d'interess. Sco gruppa d'investiders na possia ins dentant betg encleger ella, di il president communal Martin Aebli. En la charta dumonda la gruppa numnadamain era per sustegn finanzial.
Proceder nunusità
Martin Aebli è in zic surprais da la charta. Enfin tar questa na haja el udì nagut da quellas persunas ed era la charta hajan els tramess via in advocat. Aebli vul sco proxim chattar in termin per discurrer cun las persunas. Da la partida vegn era ad esser Poschiavo, ch'ha era survegnì ina charta da la gruppa.
Gia dapi in mez onn en tractativas
Tenor il president dal cussegl administrativ da la Engadin St.Moritz Mountains SA sajan els schon dapi in mez onn en tractativas. Ils nums da las persunas en la gruppa d'interess na ha el betg tradì, sin giavisch da questas. Ma i sajan persunas d'affars, uschia Wieser.
Decisiun fin als 20 december
Fin che la stagiun da la Lagalb cumenzà, vul Wieser ina resposta concreta da la gruppa d'interess. Schebain ella vul surpigliar la gestiun u betg. Betg cun in contract suttascrit, ma cun ina decleraziun a bucca.
L’avrigl passà aveva l’Engiadina Mountains SA fatg a savair ch’ella serria la pendiculara da Lagalp la fin da la stagiun 2015/2016. Quai pervi da deficits che n’eran tenor la direcziun betg supportabels.
La pendiculara da Lagalb exista dapi l'onn 1963. Investiziuns eran l’ultima giada vegnidas fatgas il 2007, numnadamain per ina summa da radund 7 milliuns francs. Dapi lura ha l'indriz generà ina perdita da passa 10 milliuns francs.


text:
Tenor l’administraziun federala da finanzas vegnissan las contribuziuns da la Confederaziun als chantuns scursanidas per radund 190 milliuns francs. L’iniziativa pretenda che tut las entradas da la taxa sin petroli vegnia sulettamain duvrada per las vias.
Chantuns sustegna il NAF
La reducziun da las prestaziuns en quests secturs tutgass bleras persunas en Svizra, uschia il president da la conferenza da las regenzas chantunalas Jean-Michel Cina. Per surmuntar stretgas tar il traffic da via sustegna ils chantuns enstagl in fond per las vias naziunalas ed il traffic d’aglomeraziun (NAF) sco quai ch’il cussegl federal propona.
L’iniziativa da la vatga da latg che sa numna atgnamain «Iniziativa per ina finanziaziun gista dal traffic» vegn en votaziun ils 5 da zercladur.
RR novitads 12:00


text:
Al segund workshop han las tschintg gruppas da planisaziun pudì profitar dal savair dad experts d'anteriurs gieus olimpics. Sco Swiss Olympics scriva, haja quest barat purtà bleras bunas ed innovativas ideas. Ussa han las gruppas da finir il project fin ils 15 da december.
Valais collavura cun la Svizra franzosa
La fin avrigl èn vegnidas preschentadas las tschintg gruppas da candidatura. Dentant haja dà midaments. La regiun Lac Lemon collavura ussa cun il Vallais sut il num «Swiss Made Olympic Games». Per la paja datti ussa enstagl d'ina gruppa surregiunala duas: «Switzerland 2025» e «Games for our future».
Il proxim workshop ha lieu ils 7 da settember. L’october vegn Swiss Olympic lura a recognoscar ils lieus, nua ch'ils gieus olimpics pudessan avair lieu.


text:
Lisa Dermont e poetry slam
- Mardi, 29.9.2015, 8:00
Lisa è ina da las candidatas al poetry slam. Ella n’è anc mai participada ad in poetry slam. Tuttina chatta ella quai ina interessanta sfida. Cumparegliar il text cun auters auturs rumantschs. Il tema cuntrabanda interpretescha Lisa en furma plitost legra ed cun ina anecdota.
Mintg’onn emprovan ils dis da litteratura a Domat da far insatge auter en connex cun litteratura. Quest onn en furma dad in poetry slam. Auturs da tut il spectrum litterar pon preschentar lur text. Igl auditori decida lura tge text che era il meglier. I dat naginas reglas davart furma u cuntegn dals texts. La suletta chaussa che ils auturs ston resguardar é che il text n’è betg pli lungs che 5 enfin 10 minutas e che il tema general è "cuntrabanda".
Ils dis da litteratura han lieu ils 6 enfin ils 8 da november 2015. Per il poetry slam pon ins anc adina annunziar sin lur pagina dad internet litteraturarumantscha.ch


text:
Cavijän
Cavijan (parnunzia lucal: Cavijän; italian: Cavigliano) l'è una fraziun del cumün tesines de Terre di Pedemonte.
A l'è staa un cumün indipendent fina al 2013.
Pruverbi in del dialet de Cavijan[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I bun amis i ta la fa pisséi bela di ält.
- Par cugnóss un amis bisegnaréss mangià un sacj da saa insema.
- Una fémna la tira cent ómen, ma cent ómen i è mia bói a tiràa una fémna.
- La stirpa di cujói l’è sempru stäcia.
- I vacj vegg i crapa in du tecc di cujói.
- Pòura chela cjà che da óm no la sa.
- Lesg senza capii l’è cumè stàa in du lecc senza drumii.
- In 'sto mónd a s'ha sempru da tribulà: quand a 's riva a vess un poo cuntint, alora a 's mér.
- Il Signór u j'ha i mai da fer e péi da stópa, indù ch'u riva u copa.
- Per San Sgiuann, gropèe l'aj.


text:
Dò l bon ejit abù con la pruma edizions del 2012 e 2014, a Poza l’é jà beleche dut enjignà per la terza edizion del Simposie bienal de scultura tel legn dedicà a Toni Gross, artist, maester e alpinist, stat ence a cef de la Scola d’èrt.
La Scola Ladina de Fascia - Liceum del Design e de la Èrts, l’Union di Ladins, l Comun de Poza e l’Istitut Cultural Ladin à metù adum la forzes e troà n bon sostegn publich e privat per portèr a compiment chesta bela scomenzadiva, che dai 5 ai 10 de setember farà doventèr dut l zenter del paìsc de Poza n gran laboratorie artistich a l'averta.
L’obietif de chest simposie, apede se sà ben a recordèr la fegura de Toni Gross, l’é chel de ge sporjer a la jent de Fascia e ai ghesć, te n temp che la sajon da d’istà va pian pian a se serèr sù, na ocajion de entrategniment tel segn de la cultura e de l’èrt. Apede chest se vel valorisèr la Scola d’èrt, ativa a Poza da passa 70 egn, e fèr crescer anter la comunanza la sensibilità per l’èrt e per la scultura.
L lurier, la jurìa e i artisć
Unesc artisć selezioné se confrontarà sul tem “L mond ladin tel patrimonie Unesco” luran fora na bora de zirm auta zirca 180 zm. Se podarà i veder a l’opera, te la postazions enjignèdes dò n percors che da Piaza de Comun se dejouc envers Piaza del Malghèr e l tendon de la manifestazions, per ruèr al parch jeghes, da en lunesc ai 5 enscin en sabeda ai 10 de setember via per dut l dì.
I partezipanc é spartii te 2 sezions: artisć ghesć, de esperienza internazionèla, e artisć ex studenc de l’Istitut d’Èrt de Poza, i prumes l’é Carlo Abbà dal Piemont, Giovanni Cappelletti da la Lombardia, Thierry Lauwers dal Belgio, Gianangelo Longhini dal Venet e Klaus F. Unsicker da la Germania, e i ex studenc de la Scola d’èrt l’é Paolo Costazza (venjidor pel premie del publich te la pruma edizion del simposie) Tomaso Baldassarra, Soel Costantin, Alessio De Marco, Stefania Pederiva e Lara Steffe.
En sabeda ai 10 i cognarà aer fenì sia operes, che vegnarà valutèdes da na jurìa che à desche presidenta Orietta Berlanda, che l’à ensegnà ence te la Scola d’èrt de Poza e ades la é ensegnanta a l’Academia de Milan e enciasèda te la Val Badia. I etres componenc de la jurìa l’é i artisć e esperc Claus Soraperra, Daniela Brovadan, Maurizio Detomas, Mara Nemela, e la grafica fia de l’artist, Lucilla Gross.
La jurìa dezidarà 2 venjidores, un per la sezion artisć ghesć e un per la sezion artisć ex studenc, che i vegnarà premié en sabeda ai 10 da les 6 da sera tel tendon de la manifestazions con musega e entrategniment.
L laboratorie didatich e la mostra
Tel medemo tendon fora per duta la setemèna se podarà veder na esposizion de autra operes di artisć partezipanc, che i pel coscita aer na ocajion de più per se fèr cognoscer e aprijièr dal publich e la sabeda i vijitadores arà ence l met de votèr la opera che ge pièsc de più e de curiosèr anter i stonc de cultura, promozion e magnadiva, no demò de Fascia ma ence da la Grecìa Salentina, ajache apontin te chi dis l’é en program ence na fradaa co la mendranza linguistica Grika.
L Simposie Toni Gross ge dèsc ence l met al Liceum del design e de la Èrts “Giuseppe Soraperra” de ge perferir na bela ocajion de crescimonia didatica a si studenc, che i podarà jir a veder i artisć a l’opera e n pìcol grop de studenc di ùltimes egn podarà ence tor pèrt ativamenter al laboratorie didatich, proan a zipièr dedant al publich apede ai artisć de maor esperienza, sot la direzion del professor Tiziano Deflorian, didà da Andrea Dorigatti e Davide Deflorian. (lg)


text:
La cifra – 1,5 milliardas
- Mesemna, 2.8.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 2.8.2017, 10:15, RTR
La cifra ha da far insatge cun il prim d'avust. Dentant betg forsa 1,5 milliardas rachetas ch'èn vegnidas sajettadas en l'aria, mabain 1,5 milliardas francs custa il prim d'avust a l'economia publica.
Quai ha Avenir Suisse quintà or. La gronda part da quels custs resultan, perquai ch'ils blers da nus na lavuran betg quai di. E sch'ins partia il product naziunal brut da 650 milliardas francs per en tut 230 dis da lavur dat quai 2,8 milliardas per di. Lura anc quintar tiers quels che lavuran tuttina e lura dat quai 1,5 milliardas. Dentant: Il firà sa paghia tuttina, perquai ch'in di liber fetschia buna luna e la populaziun lavuria perquai ils 2 d'avust pli fitg.


text:
La situaziun en sia patria n’era betg pli supportabla, e perquai haja el decidì il 2015 d’emigrar, raquinta Hazrat Omar Afridi. Detagls na vul el però betg tradir. En il Grischun ha el l’emprim emprendì tudestg. Uss lavura il giuven da 21 onns en in restaurant dal territori da skis Sursaissa/Mundaun. En il Pakistan lavurava el sco pur e miradur. Lavurar en la gastronomia saja stà per el in sigl en l’aua fraida, il medem mument dentant er ina gronda schanza.
Emprendissadi per requirents d’asil
Per la gastronomia èn lavureras e lavurers da l’exteriur fitg impurtants, di Annalisa Giger da Gastro Grischun. Chattar persunal indigen che saja pront da far labvur irregulara daventia pli e pli grev. Perquai veglia Gastro Grischun porscher en l’avegnir in emprendissadi per requirents d’asil. Uschia duain els survegnir la pussaivladad da s’integrar e da meglierar lur schanzas en quest sectur.
Hazrat Omar Afridi na sa anc betg, sch’el vul far in tal emprendissadi. Sch’el po restar en il Grischun, dependa co che la situaziun en sia patria sa sviluppescha. Ses siemi fiss da pudair restar e da far la patenta dad ir cun bus.
Telesguard 17:40


text:
Sia partida haja la finamira da restar en in’uniun da duana e sin in martgà naziunal cun l’UE. La primministra Theresa May aveva anc exclus ina tala uniun. Perquai ha ella però er sentì resistenta ord las atgnas retschas.
May pudess survegnir ina schleppa
Ina gruppa da conservativs pro-europeans vul medemamain sa tegnair vi dad in’uniun da duana cun l’Uniun europeica. Uschia duai vegnir evità dischavantatgs per l’economia e controllas als cunfins. Cun agid dals «rebels» pudess l’opposiziun probabel vegnir da metter en minoritad la regenza.
RR novitads 15:00


text:
La Russia ha cuntinuà cun sias attatgas en la Siria. Tenor atgnas indicaziuns haja ella attatgà 40 miras or da l'aria aifer las davosas 24 uras. Quai saja in zic pli pauc ch'ils ultims dis. Il medem mument ha l'armada da la Siria attatgà rebels en la chapitala Damascus. Er ils Stadis Unids han fatg pliras attatgas or da l'aria cunter l'organisaziun terroristica «Stadi Islamic» en la Siria e l'Irac.
Emprimas emprovas da coordinar attatgas
Per evitar ch'ils aviuns russ ed americans collideschian tar las attatgas èn experts militars da la Russia ed ils Stadis Unids en discussiun davart reglas da segirezza per las attatgas or da l'aria. Tenor indicaziuns dal militar american sajan dus aviuns s'avischinads memia fitg sonda passada.
RR novitads 20:00


text:
Digitip – La «Post App»
- Glindesdi, 13.2.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 13.2.2017, 10:15, RTR
Be cun paucs clics èsi pussaivel da duvrar las singulas funcziuns da l'app da la Posta Svizra. La Post App è gratuita e disponibla en quatter linguas: tudestg, talian, franzos ed englais. Ina versiun rumantscha n'exista però anc betg.
Cun l'app da la Posta Svizra èsi pussaivel da far diever da diversas purschidas cun il telefonin. Las suandantas funcziuns stattan a disposiziun:
- Chattar il proxim uffizi postal e ses temp d'avertura.
- Calcular ils custs da spediziun per la Svizra e l'exteriur.
- Empustar ina marca postala per SMS.
- Invit da retratga ed ulteriuras opziuns da retschaiver ina brev u in pachet cun scannar il code sin l'invit.
- Suandar il status d'ina spediziun cun scannar il code QR u dar en il numer da la spediziun.
- Servetsch da clients.
L'app vegn actualisada e meglierada regularmain.


text:
Sper l'aspect religius da «Ferragosto» che vegn festivà cun duas messas – ina en tudestg ed ina en talian da 4 reverendas catolics – è l’eveniment daventà ils ultims onns er in lieu da sentupada per blers Talians che passentan lur vacanzas en Engiadina.
Causa l’aura betg uschè sulegliva èn vegnids in pèr damain a la festa da Nossadunna d’avust quest onn. Ch’il dumber da visitaders saja pli bass pervi dal ferm franc svizzer, na laschan ils preschents dentant betg propi valair. Durant in di da festa sco ils 15 d’avust na guard’ins era betg sin ils raps è vegnì suttastritgà cuntinuadamain.


text:
Fertant ch’il post s’aveva occupà dal 2005 fin il 2015 cun in total da 94 cas da maridaglia sfurzada, è quella cifra creschida sulettamain l’onn 2016 sin 64 cas.
Mintga tschintgavel cas vegnia dal sectur d’asil, ha ditg Anu Sivaganesan a l'agentura da novitads SDA. Sco quai che l'evaluaziun mussia vegnan il pli savens dunnas giuvnas, savens schizunt minorennas, maridadas cunter lur veglia.
Maridaglia da minorennas sco «protecziun» sin la fugia
Il pli savens derivan ellas da la Siria, l’Afghanistan, l’Eritrea, l’Irac, l’Iran e la Somalia. Quai èn er actualmain ils pajais, danunder che blers requirents d’asil vegnan.
Anc adina valia la maridaglia sfurzada sco meglra protecziun per mattas minorennas en fugia. Tenor l’organisaziun per ils dretgs da las dunnas da l’ONU vegnian maridads sirians ed oravant tut sirianas minorennas en fugia quatter giadas pli savens ch’en il pajais sez.
Dunnas sa dustan pli e pli
Ch’i dettia tants cas na sa laschia dentant betg mo declerar cun la fugia, citescha l’agentura la presidenta dal post spezialisà. Anu Sivaganesan observa che las dunnas giuvnas èn pli e pli prontas da sa dustar per lur dretgs – quai er pervi ch’il stadi da dretg Svizra funcziuneschia bain.
Maridaglias sfurzadas or da tradiziun u sco mesira disciplinara
I dettia dentant er en Svizra maridaglias sfurzadas. Quasi adina è l’atgna famiglia quella che metta las dunnas giuvnas sut squitsch. Quai pervi che maridar giuven è tradiziun en lur pajais origin, u er per tegnair las dunnas giuvnas en lur agen circul cultural e na betg exponer ellas a la societad «decadenta» dal vest.
RR novitads 10:00


text:
Debora Lutz da Glion e Sina Halter da Surcuolm sa conuschan gia dapi passa set onns: S’entupadas èn ellas a chaschun da lur participaziun al musical «High School» a Glion.
En lur nova chanzun autobiografica «Grazia» laschan ellas flurir lur amicizia gia durant l’uffanza, «ensemen far musica ha nus ligiau» di ina lingia. La melodia dal toc, cumponida d’in lavuratori american, fa propi allegras cupitgolas, e las duas vuschs èn purtadas da tempras zunt finas. Vuschs che tiran endament la chanson innocenta franzosa.
Bandunà la Surselva vers Turitg per studegiar
En vardad han Debora e Sina, ubain D’n’S, sco ch’ellas sa numnan en art, gia daditg bandunà la tgina materna. L’ina studegia psicologia a Turitg, l’autra linguistica a Winterthur. Ensemen partan ellas in’abitaziun en las vischinanzas. Tranteren chattan ellas anc peda per pitschnas cumparsas concertantas, accumpagnadas da clavazin e ghitarra. Là interpreteschan ellas inquala represa, ma surtut atgnas chanzuns che tunan magari in zic pli melanconicas che quest Top Pop zunt legraivel. Duas soras en musica, e quai «dapi gl’emprem mument», sco l’entschatta da la chanzun di.


text:
Ina assicuranza britannica da bastiment ed il capitani han da pajar al stadi Spagnol questa summa. Pussaivel saja dentant era da far responsabla la firma possessura dal bastiment, scriva la dretgira. In recurs cunter la sentenzia è anc pussaivel.
La gronda part da la summa d’indemnisaziun duai il stadi spagnol survegnir. Il rest va tenor la dretgira a la Frantscha (71 milliuns francs) e la regiun Galizia (2,1 milliuns francs).
Ina catastrofa ecologica
Il bastiment d’ieli aveva gì ina havaria durant in grev stemprà ils 13 da november 2002. El aveva 77’000 tonnas ieli a bord. Las autoritads spagnolas han lura scumandà a l’equipa a bord da charrar en in port. Intgins dis pli tard è il bastiment sfundrà. L’ieli ch’era culà ora aveva smerdà quasi 3’000 kilometers da la costa. Tenor stimaziuns da la Procura publica spagnola han ils donns muntà a passa 5 milliardas francs.
RR novitads 06:00


text:
Ultra da quai finanzieschia la NATO l'armada afgana fin il 2020 cun almain 1 milliarda dollars mintg'onn. Quai ha ditg il secretari general da la Nato Jens Stoltenberg.
Per il 2016 avevan plirs pajais da la NATO atgnamain planisà da retrair truppas. Pervi dals success dals Taliban è quai però vegnì mess en dumonda. Quest'emna han gia ils Stadis Unids annunzià da franar la retratga da las truppas.
Dapli engaschi cunter Stadi islamic
Ultra da quai han ils schefs da stadi e da regenza decis da s'engaschar dapli cumbatter la milissa da terror Stadi islamic. Per far quai vulan els ch'aviuns d'exploraziun sustegnan directamain la coaliziun internaziunala cunter il Stadi islamic. Quai ha ditg il secretari general da la NATO Jens Stoltenberg. En pli duai la NATO instruir la schuldada iracaisa da nov en l'Irac sez. Fin uss vegniva quai fatg en il pajais vischin pli segir, la Jordania.
RR novitads 11:00


text:
Dus dis suenter il gieu da test encunter la Belgia ha il trenader naziunal da ballape Vladimir Petkovic preschentà a Lugano ses cader definitiv da 23 giugaders per l’Euro 2016 en Frantscha. Sco ultims ha Petkovic stritgà da ses cader provisoric:
- Philippe Senderos, defensur. Quai di Petkovic: «Igl è in grev mument per el. El ha ultimamain pers in zic la fidanza, ils sentiments positivs n’eran betg qua.»
- Silvan Widmer, defensur. Quai di Petkovic: «El ha fatg ina buna chaussa qua ed er en ses club. Ma el ha dus giugaders davant el (Lichtsteiner e Lang, ann. d. red.) ch’èn ordavant ad el.»
- Luca Zuffi, giugader da mez. Quai di Petkovic: «El è vegnì tar la naziunala ch’èl era spussà. Il temp n’ha para betg tanschì da cumenzar l’Euro cumplettamain ruassà.»
Gia enconuschent era che Petkovic desistia da l’anteriur capitani Gökhan Inler ch’ha giugà quest onn gnanc ina secunda cun ses club Leicester City, il nov campiun englais.
Sommer, Lichtsteiner, Xhaka, Behrami e Xhaqiri sco giugaders-clav
Per il campiunadi da ballape en Frantscha ha Vladimir Petkovic nominà 3 golis, 8 defensurs e 12 giugaders dal camp da mez e da l’attatga. Giugaders-clav en l’equipa svizra èn il goli Yann Sommer da Borussia Mönchengladbach ed il nov capitani Stephan Lichtsteiner da Juventus Torino. Plinavon en il camp da mez trais giugaders che dattan en l’Engalterra, Valon Behrami da Watford, Xherdan Shaqiri da Stoke City e Granit Xhaka ch’ha midà da Mönchengladbach tar Arsenal.
Anc in test avant l’Euro
Ils 23 giugaders che van all’Euro treneschan quest’emna anc a Lugano. Venderdis saira a las 18.00 uras è lura il davos test. La naziunala svizra dat en il stadion Cornaredo a Lugano encunter la Moldavia. Glindesdi parta l’entira equipa lura viers Montpellier en il sid da la Frantscha. Là prenda l’equipa dimora durant il turnier.
L’Albania sco emprim adversari, la Frantscha sco favurit da gruppa
L’emprim gieu a l’Euro ha la Svizra ils 11 da zercladur a Lens encunter l’Albania. Là vegni a dar per l’emprima giada en l’istorgia da l’Euro in duel tranter dus frars. Granit Xhaka dat cun la Svizra, ses frar pli vegl Taulant per l’Albania.
Ils 15 da zercladur dat la Svizra lura a Paris encunter la Rumenia ed ils 19 a Lille encunter la Frantscha, il grond favurit da la gruppa A ed in dils favurits per il titel.


text:
Accumpagnamaint linguistic
Accumpagnamaint linguistic in scoulina
Schlarigna ho üna scoulina bilingua. Trais aunzmezdis l'eivna sustegna duonna Gabi Weidmann ils ffaunts illa lingua rumauntscha. Uschè imprendan ils iffaunts tudas-ch e rumauntsch già düraunt il temp da scoulina.
Ils böts da l‘accumpagnamaint da lingua sun:
- contact intensiv culla lingua rumauntscha
- dis-charg da la mussedra in sia lezcha da musser rumauntsch
- cussagliaziun e sustegn da las mussedras
- L‘accumpagnedra promouva a tuot ils iffaunts glistess ed
- es preschainta in tuottas duos scoulinas duos aunzmezdis.
Lezchas da l‘accumpagnedra da lingua
Insembel culla mussedra tschernan ellas üna fuorma d‘instrucziun adatteda per la gruppa d‘iffaunts e preparan e realiseschan las lecziuns cumünaivelmaing (in gruppas pitschnas)
- Ella aintra in contact cun singuls iffaunts u cun gruppas pitschnas düraunt il gö liber (fer gös da maisa, guarder cudeschs etc.)
- Iffaunts chi sun gnieus a ster a Schlarigna be d‘incuort ed iffaunts chi haun fadia culla lingua vegnan promovieus individuelmaing (düraunt il temp d‘introducziun u düraunt il gö liber)
- Iffaunts da lingua materna rumauntscha ed oters iffaunts cun bunas cugnuschentschas da la lingua rumauntscha vegnan promovieus sün lur livel


text:
La glista da spetga dals malsauns che basegnan organs n'è però strusch sa midada, quai cun radund 1500 persunas. Cumpareglià cun il 2013 è il dumber da donaturs per in milliun abitants creschì da 13,7 sin 17,2 persunas. Transplantà èn vegnids 461 organs.
Variaziun dad onn ad onn
Il dumber dals donaturs d’organs morts variescha dad onn tar onn: il 2013 èn organs da 110 persunas mortas vegnids transplantads. 2015 han 143 persunals dà il permiss da prender lur organs suenter la mort ed il 2016 eran quai lura be anc 111 persunas.
In ulteriur nivel maximal ha l'Uffizi federal da sanadad publitgà era publitgà tar persunas vivas che dattan in organ. 137 persunas han dà ina gnirunchel u ina part da lur dir. La cifra da persunas che dattan lur organ en vita muntava il davos onn tar 16,3 guardà sin in milliun abitants. Dentant variescha era questa cifra dad onn tar onn.
Sin la glista da spetga èn registradas il 2017 1'480 persunas. La fin da l'onn 2016 eran 1'478 persunas inscritas, pia bunamain medem bleras persunas. Dentant han bun la mesadad da questas persunas (53 pertschient) il status inactiv. Quai munta ch'ina transplantaziun n'è pervi da lur situaziun da sanadad actualmain betg pussaivla.
Iniziativa duai megliurar situaziun
Procurar per dapli donaziuns d'organs pudess in'iniziativa dal pievel ch'è vegnida lantschada l'atun passà. Ella vul che la Svizra introduceschia in sistem nua ch'ins stoppia annunziar explicitamain ch'ins na veglia betg dar ses organs suenter la mort. In tal model dal consentiment presumà enconuscha per exempel la Spagna.
RR actualitad 12:00


text:
Tenor il president dal comité d'organisaziun, Norbert Cavegn, è quai il resultat da plirs onns dira lavur nua ch'els hajan empruvà da bajegiar si tut puspè. Plinavant saja reussì dapi intgins onns da chattar in bun mix da musica e da marketing.
Engrondir l'open air n'è nagina opziun
I saja vegnì optimà bler ils ultims onns ed ins sappia uss tge che l'open air ed er l'areal possian vertir, uschia Norbert Cavegn. Questa grondezza tanschia per producir quai ch'els vulian. Ils custs vegnian er en l'avegnir ad esser il grond problem – qua saja simplamain da chattar vias però betg cun crescher, crescher, crescher, agiunta il president dal comité d'organisaziun.
Sistem da pajar cun bindel è sa cumprovà
Tant organisaturs sco er visitaders èn cuntents cun il nov sistem da pajar 'cashless', senza bancnotas e munaida. D'optimar saja sulettamain l'organisaziun a Glion ch'è cunzunt la gievgia stada surchargiada. Per l'ediziun 2018 che ha lieu puspè la penultima fin d'emna da fanadur saja però gia avant maun ideas, uschia Norbert Cavegn.
RR novitads 06:00


text:
La criminalitad da cyber saja per ovras electricas entant in ristg uschè realistic sco catastrofas da la natira u incendis. Per proteger meglier lur raits vulan las bleras ovras perquai tschentar en in cussegliader da segirezza IT.
Dentant n’è questa mesira tenor Ernst & Young betg avunda. I dovria er en auters secturs mesiras. P. ex. saja la tecnica savens betg sin il stan actual. Qua dovria quai investiziuns, betg mo en la segirtad. Plinavant saja er ina strategia cumplaina necessaria per modernisar las raits. Actualmain vegnia quai però plitost fatg be regiunal e pauc strategic. La gronda part da las ovras electricas dumandadas en il studi vesan dentant la digitalisaziun sco schanza e betg sco privel.
RR novitads 14:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Fondue
Descripziun
Ins fa luentar vair chaschiel svizzer en in «caquelon», metta quel sin in «rechaud» amez la maisa, metta tocs paun u tocs tartuffel sin ina furtgetta, bogna quels en la massa da chaschiel – uschia giaudan ins ensemen cun amitgs u cun la famiglia il fondue da chaschiel renumà che vala en Svizra sco past naziunal. En sia varianta moderna, che vala nungiustifitgadamain sco invariabla, vegnan maschadads in cun l'auter trais products naziunals tipics, paun, vin e chaschiel. Quest past vala sco quintessenza da la simplicitad e da la cumpagnia ed unescha en sai schizunt tschertas valurs democraticas da la Svizra: l'egualitad, il partir solidaric e l'encreschadetgna da las muntognas.
Il fondue è documentà dapi l'onn 1699, ed a partir dal 18avel tschientaner sa chatta ses recept per il solit en ils cudeschs da cuschinar. Ils utensils da cuschinar adattads tutgan dentant pir en il decurs dal 20avel tschientaner tar l'equipament da standard da la gronda part da las chasadas. En il fratemp è il fondue daventà in simbol da la Svizra turistica ed ins scuntra el tant en il chantun Friburg sco er en autras regiuns en differentas variaziuns. Tar ils tips da fondue ils pli enconuschents tutga il «moitié-moitié», ina maschaida da chaschiel da Gruyère e da Vacherin friburgais, vin alv, vinars da tschareschas ed amet da tirc. In ulteriur classicher è il fondue cun Vacherin friburgais che vala sco bain digeribel, che consista mo d'ina spezia da chaschiel e che survegn ina consistenza cremusa grazia a l'agiunta d'in zic aua. Sch'ins ha ils utensils da cuschinar necessaris, èsi fitg simpel da far fondue – er sche restaurants spezialisads stattan fermamain attents da betg tradir lur recepts...
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
François de Capitani : Soupes et citrons. La cuisine vaudoise sous l’Ancien Régime. Lausanne, 2002
Musée gruérien (Ed.) : La Civilisation du Gruyère, Cahiers du Musée gruérien no. 2, Bulle, 1999
Isabelle Raboud-Schüle : Comment la fondue vint aux Suisses. In : Annales fribourgeoises no. 72, 2010, p. 101-112
Michel Schlup, Caroline Calame : Neuchâtelois à table (1750-1930). Fragments d'une mémoire culinaire et gastronomique oubliée. La Chaux-de-Fonds, 2011
- Dossier
- Autour d'une fondue
description détaillée Ultima modificaziun: 27.08.2012
Dimensiun: 214 kb
Tip: PDF
- Autour d'une fondue