text:
Votaziun davart «Serletta Süd» pudess daventar stretga
- Mesemna, 23.9.2015, 7:28
Las sairas d’infurmaziun da las dus gruppas d’interess pertutgant il project «Serletta Süd» han gieu lieu il medem di, cun in’ura e mez differenza da temp. Tactica dal cumbat da votaziun ni casualitad? Tenor ils organisaturs casualitad. Els concedan però che quai dat in gust amar a tut.
Project «Serletta Süd»: cumbat per l'attenziun da la populaziun
2:50 min, Actualitad video dals 23.9.2015
En il hotel Kulm sco era suenter en l’hotel Laudinella eran preschentas radund 250 persunas. Ins ha dentant vesì che las opiniuns èn per gronda part fatgas. Surtut tar l’infurmaziun dals promoturs na han ins udì paucas dumondas, i ha dà nagina discussiun. Anticipadamain, tar ils adversaris dal project «Serletta Süd» hai da dapli discussiuns, la saira era pli dinamica.
Arguments èn restads ils medems
Arguments per ni cunter il project han ins udì nagins novs. Per ils adversaris è l'hotel in coloss, bler massa grond che piglia tut la vista e destruescha uschè il caracter dal lieu.
Per ils promoturs ed iniziants dal project è cler - quai è ina nova schanza per San Murezzan, per la regiun. In hotel da sanadad avra novas portas, porscha plazzas da lavur da tut onn e dat surtut era a la clinica Gut la schanza da restar a San Murezzan.
La clinica Gut tschertga dapi 13 onns in lieu per ina nova clinica.


c: text/html

text:
Aviàdech
Aviàdech (nòm uficiàl 'n italià: Aviatico) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa tra la Al Brembana e la Al Seriana a 24 km de la sità e a 1002 méter söl lièl del mar.
El cunfìna coi cümü de Albì, Àlgua, Còsta Serina, Gagianiga, Selvì.
El g'ha 543 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na superfìce de 8,4 km² e 'na densità de popolasiù de 65 ab./km²
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Aviàdech l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Longitüda
La longitüda o lungitüdin l'è la cuurdinada geugrafica che la diss la distanza angular de un quai punt de la süperfiss dela Tèra dal meridian fundamental u meridian de Greenwich. Chel angùl chì l'è misüràà in gradi duperanda un piàn perpendicular a l'ass dela Tèra e al pö andà da 0° (meridian del Greenwich) a 180° E e da 0° a 180°W. Uviament i meridian 180° E e 180 °W hinn ul stèss meridian, cjamàà antimeridian de Greenwich.
Ul meridian de riferimeent al pö vèss anca un olter, l'è minga necessari c'al sia quel de Greenwich: ad esempi, in Italia l'è suveent duperàà quel de Monte Mario.
Vist che ul meridian 0 l' ul centru del Füüss uràri 0, ul meridian 180° l'è cjamàà anca linea del cambiament de data.


text:
A peul capité ch’i comprendoma nen bin quaicòsa ch’an diso e, coma ch’as dis, i pijoma ciò për bròca. Lolì a podrìa esse përchè i sentoma nen bin, ch’i l’oma ‘d pregiudissi o ch’i soma gnorant an cola matèria-lì. I podrìo sbaliesse an sle motivassion ëd col ch’an parla e arfuselo mach përchè i lo conossoma nen o deje contra përchè i pensoma ch’a sìa pì còmod fé parèj o ch’a sìa nòst anteresse deje contra. A-i ero ‘dcò tanti, ant ij sò temp, ch’a-j dasìo contra a Nosgnor Gesù Crist, ëd gent sia an bon-a fé che an malafé. Ant l’episòdi dl’evangeli ch’i lesoma ancheuj i trovoma ‘d gent ch’a pensava che Gesù a l’era n’òm ch’a l’avìa përdù ‘l lum dla rason o fin-a n’indemonià! Lòn ch’i l’oma da pensé ‘d lolì? Sentoma.
“Peui Gesù a l'é intrà ant na ca e torna a l'é radunasse tanta 'd cola gent che chiel e ij sò dissépoj a podìo gnanca mangé un bocon an santa pas. Quand ij sò a l'han sentì lòn, a son surtì për pijesslo e portess-lo vìa, përchè a disìo ch'a l'avìa përdù 'l lum dla rason. Ij magister ëd la Lej, ch'a j'ero vnùit giù da Gerusalem, a disìo: "Beelzebù ‘d sicur a l'é ampadronisse 'd chiel e a scassa ij demòni con l'agiut dël prinsi dij demòni". Antlora Gesù, avendje ciamà, a-j dis con ëd paràbole: "Com é-lo possìbil che Sàtana a scassa Sàtana? An efet, se coj d'un regn a son divis tra 'd lor, col regn lì a peul nen stess-ne 'n pé. E se ant na famija as fan la guèra tra 'd lor, cola famija a peul nen duré. Se donca Sàtana a fà l'opposision a chiel-midem e a l'é divis, a peul nen sostnisse e soa fin a manca nen tant ëd rivé. Gnun a peul intré ant la ca ëd n'òm fòrt e robeje lòn ch'a l'ha se prima as lo gropa nen bin ëstrèit. Mach an col cas-là a podrà derobelo. An vrità iv diso che minca sòrt ëd pecà e bëstëmmie a saran përdonà ai fieuj dj'òm. Ma chi ch'a bëstëmmia contra lë Spìrit Sant, a l'avrà mai gnun përdon, ma a sarà condanà për l'eternità. Sossì a l'era përchè lor a disìo che chiel a l'avìa në spìrit salòp” (March 3:20-30).Da soa infansia e për apopré trant’ agn i l’oma gnun-e notissie ant ij vangej ëd lòn ch’a fasìa Gesù an col temp-lì. I podrìo figuresse ch’a l’avèissa na vita ant la nòrma con soa famija a Nasaret e che për mësté a faséissa ‘l minusié. Tut ant un moment, contut, ch’a “l’é rivaje soa ora” e a l’é presentasse dal profeta Gioann Batista ch’a predicava: “Pentive dij vòsti pëccà, përchè ‘l Regn dij céj a l’é fasse press”. A l’é an cola ocasion che Gioann a presenta Gesù al mond an disand: “Vardé-sì l'Agnel ëd Nosgnor ch'a leva 'l pecà dal mond!”. Peui Gesù, apress quaranta dì d’artir ant ël desert, a comensa soa euvra ‘d predicassion e ‘d varision. Dëdnans a col cambiament improvis ant la vita ‘d Gesù, cola ch’a l’é stàita la reassion dla famija ‘d Gesù? A lo dis ël vangel: “A son surtì për pijesslo e portess-lo vìa, përchè a disìo ch'a l'avìa përdù 'l lum dla rason”. Vera, ij sò a pensavo che Gesù a l’era dventà mat e a vorìo portess-lo a ca con la fòrsa! D’àutri a pensavo - e sossì a l’é ‘dcò scrit, che në spirit salòp a l’era ampadronisse ‘d chiel. A diso: "Beelzebù ‘d sicur a l'é ampadronisse 'd chiel“.
A l’é ‘n fàit che tanti comprendo nen chi ch’a sìa Gesù, a pijo ‘n bàilo a riguard ëd soa identità e dla significassion ëd soa euvra, a casco an dij malintèis, ant l’equivoco. Ël verb “equivoché” a veul dì pijé na còsa për n’àutra, pijé ciò për bròca, travisé, sfaussé. Sbaliesse a l’é nen un pëccà daspërchiel e as peul sicur avèjne ‘d toleransa e troveje na giustificassion - s’a l’é quaicòsa ‘d sincer, se la përson-a ch’a l’é sbaliasse a l’é dispòsta a cambié d’opinion, a coregg-se apress d’avèj considerà mej la question. Grassie a Nosgnor, fin-a la gnoransa e ‘l pregiudissi a peudo esse superà. A-i era ‘dcò diversi dissépoj ëd Gesù che, an sò temp, soens a comprendìo nen o a sfaussavo lòn che Gesù a disìa. A Simon Pero Gesù a l’avìa dije: "Lòn ch' i faso, adess it lo capisse nen, ma 't l'antendras pì tard" (Gioann 13:5). Ai dissépoj Gesù a-j nunsia che un dì ant l’avnì lor a l’avrìo comprendù mej lòn ch’a lo riguardava: “...lë Spìrit Sant, che ‘l Pare a mandrà an mè nòm, Chiel av mostrërà tut e av arciamrà a la ment tut lòn ch’i l’hai mostrave” (Gioann 14:26). L’apòstol Pàul a l’era stàit un nemis ëd Gesù - a comprendìa nen chi ch’a l’é Gesù, ma a sarìa stàit anluminà: “...bele se anans mi i bëstëmmiava contra ‘d chiel e, ampërtinent coma ch’i j’era, i-j dasìa adòss a sò pòpol. Nosgnor, contut, a l’é stàit misericordios anvers ëd mi, përchè i lo fasìa ant mia gnoransa e manch ëd fej” (1 Timòt 1:13).
N’àutra ròba, contut a l’é l’arfud ostinà, pien ëd nemicissia e gramissia. A Gesù a-j disìo: "Beelzebù ‘d sicur a l'é ampadronisse 'd chiel e a scassa ij demòni con l'agiut dël prinsi dij demòni" (22). Col-lì a l’era la pòsa ‘d coj che pròpi a vorìa avèj gnente da fé con Gesù, e ch’as arfusavo fin-a ‘d consideré mej lòn che Gesù a disìa e a fasìa. As butavo contra ‘d Gesù e a disìo ch’a l’era ‘l diav a feje fé lòn ch’a fasìa. Gesù a-j rëspond che la còsa a l’era nen lògica. Che ‘d sens a l’avrìa avù Sàtana scassé Sàtana? Ai sò nemis, contut, a-j fà pa nen d’esse illògich; a-j n’anfà nen fé ‘d rasonament - a veulo gnanca sté a sente. A-i é nen un ciòrgn pì grand che col ch’a veul nen sente.
Na vòta Gesù a l’avìa parlà ‘d në sgnor ch’a-j n’anfasìa gnente dij póver ch’a stasìo a soa pòrta e che gnanca ‘d Nosgnor a n’avìa ‘d considerassion. Tutun, quand che, a soa mòrt, soa ànima as presenta dëdnans a Nosgnor për rendje cont ëd soa vita, a finiss për esse condanà e për chiel a-i é pì gnente da fé. A l’é antlora ch’a suplica Nosgnor almanch ëd mandé quaidun an sla tèra për avisé ij sò frej, anans che për lor a sìa tròp tard, ëd copié nen lòn ch’a fasìa chiel, përché ch’as rendìo nen cont dël destin ch’a-j speta s’as arpentisso nen e a cambio strà. Sté a sente lòn ch’a disa ël vangel: “Antlora lë sgnor a l’ha dit: “It prego, donca, ò pare, ëd mandelo a ca ‘d mè pare, përchè ch’i l’hai sinch frej, përch’a-j renda testimoniansa dlë stat andoa ch’i son; për tëmma ch’a ven-o ‘dcò lor ant ës leugh ëd torment!’. Abraham a l’ha rësponduje: “Già lor a l’han Mosè e ij profeta: ch’a jë ëscoto!’. Lë sgnor a l’ha replicà: ‘Nò, pare Abraham, ma se quaidun dai mòrt a va da lor, as arpentiran!’. E Abraham a l’ha dije: “S’a scoto nen Mosè e ij profeta, as lasseran nen convince ‘d sicur gnanca da ‘n mòrt ch’a arsussita!’” (Luca 16:27-31).
Lòn ch’a dis la Bibia a l’é bin pro për comprende chi ch’a sìa Gesù, visadì col ch’a peul salvene da le conseguense dij nòstri pëccà. Ma é-lo che jë “scriba” modern a lo staran a sente, opura a seguitran a dì ch’a l’han nen da manca ‘d chiel e ch’a butran an pé fin-a dij complòt për ësbarassesne ‘d chiel? Për felo sté ciuto? Costa-sì a l’é la bëstëmmia contra lë Spirit Sant ch’a podrà pì nen esse përdonà: arfusesse teston fin-a ‘d consideré Gesù e dì che chiel a l’é ‘n busiard e n’andemonià. Na tal ostinassion a sarà nen përdonà. Fomse gnun-e ilusion.
PREGHIERA
Nosgnor! A-i é tante ròbe ch’at riguardo e che mi i le capisso ancora nen, ma it acòrdo fiusa. Im fido a la vrità ‘d toa Paròla, a la përson-a ‘d Crist, mè Signor e Salvator. I suplico che Tò Spirit Sant am anlùmina e am cissa a fé sèmpre mej toa volontà. Amen.
Test biblich: 1 Samuel 3:1-20; 1 Corint 6:12-20; Gioann 1:43-51; Salm 139:1-5, 12-17
Orassion: Nosgnor tut-potent, dont nòst Salvator Gesù Crist a l'é la lus dël mond: Acòrda che tò pòpol, anluminà da Toa Paròla e dai Sacrament, a peuda bërluse con la radiansa dla glòria 'd Crist; che Chiel a sìa conossù, adorà e scotà fin-a ai confin dla tèra; për Gesù Crist, che con Ti e con lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.


text:
Cundiziuns d'utilisaziun e decl. davart la protecziun da datas
I. Indicaziun generala
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) metta a disposiziun sin sia plattafurma d'internet infurmaziuns e datas e – tras colliaziuns e tools – infurmaziuns d'autras paginas-web. Questas infurmaziuns e datas servan sulettamain a l'intent da l'infurmaziun. In na po betg vegnir sa referì u sa fidà da l'actualitad, correctadad u cumplettadad da las infurmaziuns.
RTR resalva expressivamain ils dretgs da midar da tut temp questas cundiziuns d'utilisaziun e la decleraziun davart la protecziun da datas. Vegnan fatgas adattaziuns da quest gener, las publitgescha RTR immediatamain sin sia plattafurma d'internet. Igl è chaussa da l'utilisader da s'infurmar davart la versiun actuala da las cundiziuns d'utilisaziun e la decleraziun davart la protecziun da datas sin la plattafurma d'internet da RTR.
Ultimas midadas: 10 da settember 2015
II. Cundiziuns d'utilisaziun
§ 1 Champ d'applicaziun
RTR è responsabel sulettamain per ils cuntegns elavurads, publitgads e derasads da RTR. Las cundiziuns d'utilisaziun valan per ils cuntegns da la pagina-web www.rtr.ch e per tut las subdomenas che tutgan a questa domena (purschida-web da RTR).
§ 2 Responsabladad
RTR na stat – uschè lunsch che la lescha permetta – betg bun ni per cuntegns e programs che vegnan derasads sin la purschida-web da RTR ni per ils donns che resultan. Quai vala per tut ils geners da donns, en spezial donns che pon resultar da sbagls, retards u interrupziuns en la transmissiun, en cas da disturbis dals indrizs tecnics e dal servetsch, cuntegns fallads, perdita u stgassada da datas, virus u en in'autra moda e maniera cun utilisar questa purschida-web.
Per intents d'infurmaziun po RTR inditgar colliaziuns a terzas paginas. En quest cas na surpiglia RTR betg la responsabladad per il cuntegn, la correctadad, la legitimitad e funcziunalitad da paginas-web da terzs, a las qualas la purschida-web da RTR renviescha via colliaziun u tool. Las paginas d'internet che vegnan avertas via colliaziun, vegnan avertas sin atgna ristga.
§ 3 Dretg d'autur
Ils cuntegns da la purschida-web da RTR èn protegids tenor ils dretgs d'autur valaivels. La purschida-web da RTR na dastga betg vegnir midada, transponida, elavurada, memorisada, copiada u publitgada da nov senza il consentiment da RTR. Il material mess a disposiziun dastga vegnir duvrà sulettamain per intents betg commerzials; il video-player da RTR dastga mo vegnir integrà senza midadas ed en in conturn senza reclamas.
Per la software, las glistas, las datas e lur cuntegns da la purschida-web da RTR che vegnan explicitamain mess a disposiziun per telechargiar vegn dada ina licenza simpla, betg exclusiva e betg transferibla che sa restrenscha al telechargiar e memorisar unic. Tut ils dretgs cuntinuants restan tar RTR. Uschia n'èn oravant tut la vendita e l'utilisaziun commerziala betg permessas.
RTR na stat betg bun per disturbis da la qualitad da l'access sin fundament da forza superiura u sin fundament d'eveniments che RTR n'ha betg da far valair, en spezial l'interrupziun da raits da communicaziun e gateways. RTR na surpiglia betg la garanzia che la pagina d'internet funcziunia senza interrupziuns e senza sbagls e che eventuals sbagls vegnian curregids.
III. Protecziun da datas
§ 1 Champ d'applicaziun
RTR dat paisa a la protecziun da Vossa sfera privata e s'oblighescha da resguardar las disposiziuns legalas en connex cun la protecziun da datas.
La decleraziun davart la protecziun da datas vala per tut las paginas-web da RTR (las «paginas»). Per purschidas da terzs, a las qualas questa pagina renviescha cun tools e colliaziuns u che vegnan integradas sin rtr.ch, na pudain nus betg garantir che las disposiziuns legalas en connex cun la protecziun da datas vegnian observadas.
§ 2 Princip
Da princip pudais Vus far diever da la pagina senza stuair far indicaziuns davart Vossa persuna. Durant Vossa visita registrescha noss webserver sulettamain datas d'utilisaziun nunpersunalas. En uschenumnads logfiles vegnan registrads l'adressa IP da Voss computer u da la rait, la pagina che Vus avais visità sco ultima, il navigatur che Vus utilisais, la data, il temp e las datas telechargiadas. Questas infurmaziuns vegnan rimnadas per far analisas e servan la finala per optimar nossa purschida. A basa da questas datas na po RTR far naginas conclusiuns che mainan a Vossa persuna.
Sin las paginas da RTR èn integradas funcziuns (plugins) da differentas terzas partidas da plattafurmas da social media (Facebook, Google+, etc.). Cun avrir ina pagina-web, sin la quala èn plazzads plugins da terzas partidas pon a maun da quests plugins vegnir transmessas automaticamain datas a las terzas partidas. Sch'il visitader è il medem mument annunzià en ina rait d'ina terza partida, po il visitader sin la pagina-web vegnir attribuì a ses conto da rait. RTR n'ha nagina influenza sin la moda e maniera co che las datas vegnan transmessas.
§ 3 Indicaziun dal num e da l'adressa
Tschertas purschidas sin las paginas pudais Vus utilisar sulettamain, sche Vus inditgais datas persunalas. Per insaquantas purschidas tanschi d'inditgar Vossa adressa dad e-mail, per autras purschidas (p.ex. newsletter, concurrenzas) duvrain nus Voss num/prenum, l'adressa, il numer da telefon e l'adressa dad e-mail. Contribuziuns en purschidas cun funcziun da commentari vegnan publitgadas per regla cun inditgar il prenum, il num, il num d’utilisader ed il lieu da domicil. Las indicaziuns da l’adressa dad e-mail e dal numer da telefon na vegnan betg publitgadas ed èn accessiblas mo a collavuraturs autorisads dad RTR.
Vossas datas persunalas tractain nus tenor la lescha vertenta davart la protecziun da datas. Quai vul dir che RTR s'oblighescha d'utilisar las datas persunalas cun premura e sulettamain per ils intents inditgads.
Da princip ni surdain nus Vossas datas ni las rendain nus accessiblas a terzs. Per trametter nossa newsletter faschain nus diever d'ina software d'ina terza partida. Vus dais il consentiment che Vossas datas pon damai era vegnir segiradas tar questa terza partida per l'intent inditgà. Sche nus collavurain cun furniturs IT americans garantin nus ch'i sa tracta sulettamain d'interpresas che sa chattan sin la glista da Safe Harbor da l'EDÖP.
Vus avais da tut temp la pussaivladad da curreger u stizzar las datas persunalas che Vus avais confidà a nus. Quai pudais Vus far sez en l'administraziun dal profil u che Vus supplitgais nus a scrit da far quai (e-mail, fax u posta).
§ 4 Identificaziun dals visitaders
Da temp en temp pon vegnir memorisadas infurmaziuns sin Voss computer. Cun questas infurmaziuns po Voss computer resp. Vossa rait vegnir identifitgà. Talas infurmaziuns vegnan numnadas «cookies». Quests textfiles memorisads sin Vossa harddisk na cuntegnan naginas datas persunalas, els faciliteschan dentant a Vus d'utilisar nossas paginas d'internet: grazia als cookies pudain nus furnir a Vus ils cuntegns giavischads persunalisads senza che Vus stuais As annunziar a chaschun da mintga nova visita. Vus pudais configurar Voss browser uschia ch'i cumpara in avertiment al monitur avant ch'in cookie vegn memorisà. Vus pudais dentant era da princip refusar tut ils cookies. Tscherts servetschs na pon en quest cas dentant betg vegnir utilisads.
Per mesirar ed analisar l'utilisaziun da la purschida-web da RTR sa serva RTR da Digital Analytix, in servetsch d'analisa da comScore, e da Net-Audit, in product da la Net-Metrix AG. Las infurmaziuns da cookies davart l'utilisaziun da la purschida-web da RTR (inclusiv l'adressa IP respectiva) vegnan transmessas al server da comScore en il Pajais Bass resp. a Net-Metrix AG en Svizra, nua ch'ellas vegnan memorisadas. Per incumbensa da RTR evalueschan ils servetschs d'analisa las infurmaziuns davart Vossa utilisaziun da la purschida-web da RTR ed elavuran rapports correspundents per RTR davart las activitads sin rtr.ch. Ils cookies na pon betg vegnir duvrads per renconuscher Voss apparat da recepziun ordaifer la purschida-web da RTR.
Punctualmain e per in temp limità po RTR er utilisar auters servetschs per analisar e mesirar cun agid da cookies il sa cuntegnair dals utilisaders, cunzunt Google Analytics, in servetsch d'analisa da Google Inc., che memorisescha las infurmaziuns da cookies sin servers en l'USA.
Las datas che vegnan gudagnadas en il rom da l'analisa e mesiraziun na pon betg vegnir utilisadas per identifitgar persunalmain ils utilisaders da la purschida-web da RTR.
§ 5 Forums, blogs e chats
Sin las paginas pudais Vus prender part da forums, chats e blogs interactivs. Remartgai per plaschair che tut las infurmaziuns che Vus tradis en quests secturs èn accessiblas publicamain e pon vegnir duvradas redacziunalmain da RTR. Ulteriuras infurmaziuns davart ils forums, blogs e chats chattais Vus sut la rubrica «Netichetta ed User Generated Content (UGC)».
§ 6 Segirezza
Metter a disposiziun datas persunalas en l'internet è adina collià cun ristgas e nagin sistem tecnologic n'è dal tuttafatg segir da manipulaziuns e sabotascha. RTR emprova da prender mesiras en ina dimensiun raschunaivla per impedir l'access nunautorisà a Vossas datas persunalas e l'utilisaziun nunautorisada u la sfalsificaziun da questas datas e da minimar las ristgas correspundentas.
IV. Disposiziuns finalas communablas
Per tut las relaziuns giuridicas tranter RTR ed ils utilisaders è applitgabel il dretg svizzer. La dretgira cumpetenta exclusiva en cas da dispitas en connex cun las cundiziuns d'utilisaziun e la decleraziun davart la protecziun da datas preschentas è la citad da Cuira cun resalva da dretgiras cumpetentas imperativas.
Cuira, ils 10 da settember 2015


text:
Antibes
Antibes l'è 'na citadìna del sud de la Frància de 75 176 abitàncc sitüàda 'ndèl dipartimènt de le Alpi Marìtime 'ndèla regiù de la Provence-Alpes-Côte d'Azur. L'è capolöch de tré cantù: Antibes-1, Antibes-2 e Antibes-3.
L'è sitüàda endena puzisiù privilegiàda sö la còsta del Mar Mediteràneo, a NE de la penìzola de Cap d’Antibes. L'è 'na stasiù türìstica famùza, con atresadüre alberghiére de leèl alt.
L'è stàda fondàda entùren al 340 prìma del Signùr dei abitàncc de Marsiglia, en mìra a Nìsa per prutigìla dei Lìguri. I Romani i n'ha fat 'na colònia e i l'ha dotàda de 'n arsenàl. En puzisiù 'mportànta ai cunfì orientài de la Provènsa, rè Francesco I de Francia el g'ha fat fà sö 'na citadèla ciamàda "Fort-carré" endèla prìma metà del sècol XVI, piö tàrde fortificàda del rè Luigi XIV.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Antibes l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc


text:
Ucraina sancziunescha schurnalists e medias dal vest
- Gievgia, 17.9.2015, 7:17
Pervi dal conflict en l’ost da l’Ucraina ha il president ucranais Petro Poroschenko prolungà la glista da sancziun cun 400 ulteriuras persunas. La regenza ucranaisa ha publitgà la glista en l’internet.
Per ils pertutgads vala tranter auter in scumond d’entrar en il pajais. Sin la glista stattan er ils nums dad in schurnalist da la gasetta tudestga «Die Zeit», da 3 collavuraturs dal BBC a Moscau e dad in schurnalist spagnol
Las sancziuns pertutgan persunas e firmas ch’han mussà chapientscha per la politica da Moscau suenter l’annexiun da la Crim a la Russia.
RR novtads 07:00


text:
Fegl ufficial Surselva / publicaziuns ufficialas
Revisiun cantunala dalla schazegiada dils beins immobigliars surbaghegiai22.12.2017
Orientaziun dils proprietaris da beins immobigliars
Uorden da parcar a Vella15.12.2017
Cun ils 15 da december 2017 vegn introducius in uorden da parcar el vischinadi da Vella ed ils parcadis publics vegnan signalisai.
Disposiziuns da traffic, publicaziun ufficiala15.12.2017
1. La suprasonza communala Lumnezia introducescha las suandontas restricziuns da traffic sin territori dalla vischnaunca.
Traffic public d’unviern gratuit entuorn il Mundaun10.12.2017
Las vischnauncas Lumnezia, Sursaissa Mundaun ed Ilanz/Glion sco era las pendicularas Sursaissa Mundaun porschan a Vus ella proxima stagiun d’unviern...
Lavina Pala da Tgiern03.11.2017
Duront il temps da prighel dalla lavina Pala da Tgiern (naven digl 1. da november entochen ils 15 da matg) eis ei scumandau da parcar vehichels sco...
Vischnaunca Lumnezia, vischinadi Morissen22.06.2017
Schar a tscheins duas habitaziuns da 3 ½ stanzas ella surbaghegiada „Suitger“ a Naus 270 E, el vischinadi da Morissen,
Sanaziun dalla via cantunala Lumnezia tras il vitg da Vella13.04.2017
Il mars 2017 han las lavurs da sanar la secunda etappa dalla via cantunala Lumnezia tras il vitg da Vella entschiet. Sco emprem succedan las lavurs...
Lubientschas da carrar per vias d’uaul/funs03.03.2017
Tgi che ademplescha las prescripziuns dils reglaments per il diever dallas vias d’uaul/funs cun vehichels a motor dils vischinadis da Vrin, Lumbrein e...
Obligaziuns d'annunzia controlla da habitonts16.01.2017
Tenor las leschas vertentas existan las suandontas obligaziuns enviers la vischnaunca:
Administraziun
Uffeci communal Lumnezia
Palius 32D
Caum postal 54
7144 Vella
+41 (0)81 920 60 00
infolumneziach
Uffeci da taglia
Uffeci da taglia Lumnezia
Palius 32D
Caum postal 54
7144 Vella
+41 (0)81 920 60 08
steueramtlumneziach
Uras da spurtegl
gliendisdis - venderdis
09.30 - 11.30 uras
13.30 - 16.30 uras
ni tenor cunvegnientscha


text:
Robinia pseudoacacia
La Robinia pseudoacacia (en Bresà: Rübì; en Bergamàsch: Rübinia), l'è 'na piànta de la famìa de le Fabaceae, uriginària de l'Amèrica setentriunàl
Cuntegnüü
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rübì l'è 'na piànta che rìa 'nfìna a 20 o 30 méter de altèsa. De spès la trà fò dèle casàde de le raìs e la fùrma dei boscài che i pöl dientà 'nvazìf. El trónc l'è gris-maròn conde 'na scórsa spèsa e rügùza 'n diresiù longitüdinàl. Le casàde e i ram zùegn i g'ha i spì.
Fòie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le fòie le cröda 'n envéren, i è lónghe 'nfìna a 30-35 cm có 11-21 fuiulìne a fùrma de öf, mìa capetàde, lónghe 'nfìna a 6 cm. Del dé le rèsta deèrte e de nòt le tènta de seràs giöna sö l'ótra.
Fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr i è biànc o crèm, i è lónc piö o méno 2 cm e i se 'nsömèa a chèi del roaiòt, i fùrma dèle gràte che pindùla.
Fröcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fröcc i g'ha la fúrma d'en cornazèl, prìma i è vércc e dòpo i diènta maròn, i è lónc piö o méno 10 cm. Quan che i è madür i sbàt a tùren i giandì.
Difuziù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rübì l'è uriginàre de l'Amèrica setentriunàl, endóche la fùrma dei bósc pür. L'è stada portàda 'n Euròpa endèl 1601 de Jean Robin, el botànic del re de Frància. 'N Euròpa l'è cunsiderada 'na spéce che 'mpèsta per via de la velocità con che la crès e per via de le sò raìs che i è isé grànde che le fenés per stofegà le piànte de le spéci nostràne, compàgn de la rùer o la castègna. En piö, la sò grànda capacità de adatàs la fa che le se tróes bé tat sö le spónde del mar 'tat cóme 'ndèi mucc, enfìna ai 1000 méter. La conseguènsa l'è che se và 'ncùtra a 'na üniformasiù del patrimònio vegetàl e a la pèrdida de le diferènse ambientài, che 'nvéce se sérca de protèger suratöt endèl'Euròpa meridiunàl.
Al dé d'encö el rübì se 'l tróa en pó 'n töta Itàlia, suratöt en Piemónt (endóche i bósc pür e mes•ciacc de rübì i cuàrcia zó 'na àrea de alméno 85.000 ètari) en Lombardìa, en Veneto, e 'n Toscàna.
Per contrastà la difuziù del rübì 'ndèi bósc endóche 'l s'è fat dét, l'è mèi lasà nì ècie le piànte, perchè le scàmpa mìa tat e le vé ècie a la svèlta. Suratöt ghe sarès mìa de soncà vià le casàde perchè chèsto 'l farès óter che dàga vigùr a la piànta.
Ecologìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rübì l'è 'na piànta che ghe piàs a stà al sul, e che la se rifùrma mìa facilmènt quan che l'è cuarciàda zó de le ótre piànte. La preferés i teré mìa 'npacàcc e che fà pasà bé l'àiva, apò a se i è poarì de nütrimèncc. Ghe à bé i teré a reasiù subàcida, e la se adàta mìa tat bé ai teré tròp argilùs. Compàgn de töte le ótre leguminùze, le sò raìs i è 'n simbiózi cónde microrganìsmi fisadùr de l'azóto e isé l'è bùna per migliurà la qualità del teré. Töt ensèma, el rübì l'è 'na spéce piuniéra, che però (per lo méno de föra del sò habitat natüràl) la g'ha 'na éta cürta (60-70 agn) e isé, 'ndèle zòne piö gràse l'è 'na spécie che pöl véser piàno piàno sustitüìda con dele spéci che scàmpa de piö.
Üzo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Protesiù de le scarpàde: Le sò raìs grànde è gaiàrde i è bùne per consolidà 'l teré 'ndèle scarpàde, suratöt chèle artificiài, compàgn de chèle de la ferovìa.
- Ornamentàl: Per i sò fiùr a gràte, biànc e profümàcc.
- Per fa la mél: Le àe che ghe à dré ai sò fiùr le fà 'na mél delicàda e de bùna qualità (chèla che vé ciamàda mél de acàcia en realtà l'è fàda coi fiùr del rübì)
- Legnàm: el lègn, de culùr zalt, coi anèi bèi en evidènsa, dür e gréf (p.s. 0,75), l'è 'l legnàm europèo che düra de piö en ambiènt estèrno. L'è bù de brüzà e se 'l dopèra per mestér de custrusiù gaiàrde, per i puntù dele miniére, per fa sö i pài (a lasà 'l trónc endel'àiva per en quac més en autunno e 'n envéren i diènta bèi dür e gaiàrcc), per fa sö la mubìlia de estèrno e per i parquet.
- Per migliurà i teré: compàgn de töte le leguminùze se la dopèra per fisà l'azóto 'ndèl teré.
- I fiùr i è bù de maià, De sòlit se i mèt en pastèla e se i fa sfrìzer. Bizògna stà atènti però perché i fiùr i è bù, ma 'l rèst de la piànta l'è vilinùs.


text:
Il segund orizont
- Dumengia, 13.8.2017, 17:10
«Il segund orizont» raquinta da dus munds parentads: da la Val Schons d’antruras che na pudeva betg nutrir sia populaziun e che ha durant tschientaners sfurzà blers umens e bleras dunnas da viver en l’ester, da tschertgar lur fortuna en il lontan.
A Venezia, en las terras dal nord e da l’ost da l’Europa, pli tard en l’Australia ed en la California. Il segund mund è quel da las migrantas e dals migrants d’ozendi: carstgauns dal Portugal, dal Cosovo e da l'Italia che han stuì bandunar lur patria per chattar lavur en la Val Schons: en garaschas, sin plazzals, en cuschinas e chombras dad ustarias e hotels. In omagi filmic a las migrantas ed als migrants da qua e da là, dad oz e da pli baud, ina reflexiun davart la vita en l’ester sco «condition humaine».
Contribuziuns
-
Trailer
La Val Schons han els bandunà en tschertga da la fortuna. Intgins han gì fortuna e chattà en l’America ina nova patria. Oz chattan novs immigrants en Val Schons ina patria.


text:
In zic dapli svieuta per Clariant
- Mesemna, 18.2.2015, 7:52
Il concern da chemia Clariant ha pudì nudar il 2014 ina svieuta da radund 6 milliardas francs. Cumpareglià cun l'onn avant è quai in pitschen plus da 1%.
Sco quai ch'il concern cun sedia a Muttenz scriva, saja la raschun per quest resultat flaivel surtut il ferm franc svizzer. En las valutas localas fiss la svieuta creschida per 5%.
Sut il stritg restan uschia 235 milliuns francs a Clariant, quai ch'è bunamain 100 milliuns damain ch'il 2013.


text:
21 09
Ol dé 21 de setèmber l'è 'l 264 ( 265 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 102 dé a finí l'an.
Ul dí 21 de setèmber al è ul dí da pòost 264 ( 265 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 102 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1354 - Sardegna: Pere III ol Serimonius al scomensa öna otra espedissiú contra l'ísola.
1938 - Ol President de la Segonda Repüblega Spagnöla, Dotor Negrín al nönsia la retirada di Brigade Internassiunale a i Nassiú Ünide, ch'i condemna ol colp militar, però i ignora i petissiú d'aida.
05 11 - Tarragona (ol Tarragonès): l'aviassiú franchesta la bombardisa la sità.
2004 - ol Ripollès: s'al ghe prodüiss ü teratrémul de 4'2 degré in la scala de Richter con l'episénter a 8 km al süd-est de Ripoll.
2004 - Nöa York: preiament a la assemblea zeneral d59 di Nassiú Ünide, s'i ghe reüniss öna sinquantena de cap de stat e de goèrn lideracc per ol nomenat 'quintet contra la fam' (Lula da Silva, José Luís Rodríguez Zapatero, Jacques Chirac, Ricardo Lagos i Kofi Annan) per creá ü Funt Mondial de Löta contra la Fam.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1934 - Montréal (ol Québec): Leonard Norman Cohen cognossit come Leonard Cohen, cantant melòdich Canadench.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé Internassiunal de l'Alzheimer
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Naziunal/Internaziunal - Cuira Capricorns èn il final
Il club da hockey da Cuira è en il final da l’emprima liga. L'EHC Cuira Capricorns ha era gudognà la terza partida da la seria da mezfinal encunter Dübendorf ed avanza uschia senza ina solita sconfitta en il final.
Parter sin Facebook (link extern, popup)
Parter sin Twitter (link extern, popup)
Parter cun Whatsapp
Cuira ha gudagnà la dumengia saira cun 5 :2 il gieu encunter Dübendorf. Ina decisiun preliminara era crudada gia en l’emprim terz. Suenter 20 minutas manava Cuira gia cun 3 :0.
En il final da l’emprima liga s’inscuntra l’equipa Grischuna cul victur da l’autra seria da mezfinal tranter Winterthur e Bellinzona. Per il mument è Winterthur cun 2:1 en avantatg en la seria da best of five.


text:
martedì 15 settembre 2015
CAMPIONATO DI SERIE "D" 2015 2016 "Il Pagéli di Crozè in djalètt Pramzàn" Pärma Calcio 1913 Villafranca 2-1 Testo pubblicato sulla Gazzetta di Parma del 15 settembre 2015.
(TESTO IN DIALETTO PARMIGIANO)
Pärma Villafranca 2-1
Zommers déz : Tin Tin ( cartón animè p'r i pù véc' ) l’ à fat un nùmmor da ufo ; a l’ùltom second äd ricùppor dop avér fat da spetadór par tùtta la partìda, al tira fóra 'na paräda da GigiBuffon ; vót che al segrét al 'n gh’abja un nòmm e cognòmm bén preciz : Ermes Fulgoni !
Adorni òt : pasäda la mòla in-t-il gambi äd domenica pasäda, as' vèdda che l’aria äd ca' la t’à fat bén bombén, e t’é fat un prìmm témp strepitóz fin tant da ciapär al rigor, còsste chi sacrosant ! di vè pramzàn sit bón äd lézor il pagéli da ti o at' sarvìssa tò zio da fär la tradusjón ?
Caciól séz : l’é anca véra che al rigòr al né gh’éra mìga, mo in area sérca d’ésor un po’ pù delicät, parchè cuand at' vè déntor ti at' fè pù póra che al mè amigh Danilo Coppe cuand al tira zò i palàs con la dinamite; però caràtor da véndor, gran còza sul nòstor rigor e 'na mura lì dardè a cuatär anca al Capitàn che jerdlà al fäva anca al regissta
Lucarélì séz : Capitàn, par ti i vót pù bél a j' à tén in-t-al cavàgn p'r il grandi ocazjón, a tutt il manéri a vèdd che chi ragàs chì j’én adrè a crèssor da razón, sìggn che la ciòsa l’é äd còlli bón’ni !
Ricci sètt : parsonalitè da véndor, e dir che anca lù al né gh' à gnan l’etè par där la paténta, fìzich da la madònna e 'na béla corsa, e un pè un po’ a ronchètta, dal rést cme Adorni dedlà, ideäl par fär di cross, e cme difati a forsa ed dai e dai da vón l’é saltè fóra al gol äd la vitòrja
Corapi séz : té m' si piazù meno che domenica indrè, un po’ gornè e un po’ pisstapòcci, srà anca ch' a gh’éra pòch da cuzìr par ti ch' at' si al sartór ädla scuädra dato ch' l’é stè n’ asédi par novanta minud e pù che còjj ch' a dróva gòccia e fil, domenica a s’é vìsst còjj ch' a dróva la motoséga e al bindél
Giorgén òt : gran béla partìda, adésa bizognarà ch' at' cata un paragón anca a ti, Pizarro second mi al té somìllja bombén ( lù a tì ahn ? ) a pärta al barbér che lù al va da còll di frè e invéci ti at' vè da un fachiro
Lauria sètt : t’é magnè un gat viv t’al digh !! mo la va bén acsì però cuand at' tir i rigór pù deciz e prìmma äd tutt tìrja sòtta la travèrsa chi né gh' rivon mìga !
Melandri séz : contra a di bunker andärogh con la sfrómbla as' va poch lontan, un po’ al discors fat con Corapi, second mi anca ti at' si pù un zugadór da trasfèrta e contropè e sa' pos därt un consìlli, sérca äd star pù trancuìll e fär méj al prìmm control parchè a pär ch' at' gh’ àbi al bal äd san Vit, sta trancuìll ch'a né t' magna mìga nisón, anca parchè a t' si trop mägor
Sereni séz : al colp al t’é restè in cana mo la stofa la gh’é ecome ! second mi marcordì al tira fóra al cunì dal cilìnndor, vrèmma scomèttor
Longobärdi déz : prontìssim sul rigor zbaljè, mo al gol ragas ! no mo che gol t’é fat l'òmmo ??? che gol t’é fat ??? adésa at' fagh un paragón da zgrizór : gol da Hèrnan, e a m’ é d’avis d’avér dìtt tutt; e po’ la corsa tachè ala ramäda in-t-al stés pòst äd Barbuti; a dirìss ch' at' si partì bén bombén, at manca da fär na còza cme Sandro Melli e po’ at' si béle a pòst con tùtta la sacra trinitè crozäda ! bräv bòmber !!! bräv !!!
Apolón òt : Gigjón la sträda l’é còlla giussta, mi a sérch äd ragionär sul còzi invéci che sparär dil senténsi acsì ! e i fat i dizon ch’ at' gh’é vint ragas in man da un méz che prìmma in s’éron mäj consù vón con ch' l’ätor, e at' si “oblighè” a vénsor, e poch importa sa sèmma in sèrja D, e p'r al momént at' si 'drè fär un lavór pù che pozitìv ! avanti acsì !
CARICA CROCIATI
(Tgnèmmos vìsst)
(Testo di Crociato 63)
(Supervisione ortografica a cura di Enrico Maletti)
Nessun commento:
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
Tarmed: prolungà termin per nova versiun
- Dumengia, 19.6.2016, 12:32
Il cusseglier federal Alain Berset dat dapli temp a la nova versiun da tariffa da medis Tarmed.
L'emprim termin per ina nova versiun da la tariffa da medis Tarmed scada la fin da quest mais. Enfin lura avessan medis, ospitals e cassas da malsauns gì temp da preschentar ina nova versiun da tariffa Tarmed.
Fixar nov termin
Durant la prolungaziun da termin veglia Berset anc ina giada discurrer cun ils partenaris da tariffa. El pondereschia entant era gia tge ch'il Cussegl federal pudess far en atgna reschia.
La federaziun dals medis svizzers aveva refusà ina proposta dal Cussegl federal l'emna passada. Quant ditg ch'il termin vegnia prolungà n'ha Berset betg tradì.
RR novitads 8:00


text:
Caligola
El Cai Giuli Ceser Germanich, mej cognossuu cont el nòmm de Cai Ceser o quèll de Caligola (Caius Iulius Cæsar Germanicus/Caius Cæsar/Caligula; Anzi, 31 agost 12 - Roma, 15 genar 41) l'è staa el ters imperador roman, che l'ha regnaa del 37 al 41. I stòrich l'hann faa conòss comè matt e crudel. L'è l'imperador de la soa fameja men cognossuu. L'è staa massaa dij sò pretorian.
Cuntegnüü
Fameja[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era el fioeu de l'Agripina Magior e del Germanich, on general assee amaa a Roma. El Germanich, l'era fioeu del Drus, fradel de l'imperador Tiberi, e de l'Antònia Minor (tôsa del March Antòni e de l'Otavia, sorela de l'August). El pader de l'Agripina l'era inveci el Vipsani Agripa, che l'aveva comè miee la Giulia, tôsa de l'August.
Gioventù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quand l'era on bagaj, el compagnava el pader duranta i sò spedizion militar. Quand però quèst chì l'è mòrt in Orient, el gh'ha avuu de tornà a Roma. Chì l'è andaa prima a viv a cà de la bisnòna Livia, la miee d'August, poeu a cà de la nòna Antònia Minor. In del 31 l'è diventaa Pontefice e in del 33 questor, finend inscì el sò cursus honorum.
Intant l'imperador Tiberi l'aveva vist comè vun di sò possibil eredi e donca l'aveva ciamaa a Capri, indove la stava la regia. Quand l'è mòrt anca lù, l'ha lassaa comè sò eredi el Caligola e'l Tiberi Gemèll, fioeu del Drus e donca sò nevod.
Ma el Senaa, che l'odiava el Tiberi, l'ha stabilii che 'l testament l'era minga giust, e l'ha nomenaa imperador el sòll Caligola. El Tiberi Gemèll l'è staa adotaa del Caligola 'me fioeu e successor.
I motivazion che aveven spingiuu el Senaa a nomenà domà el Caligola comè imperador eren staa fòrsi la popularitaa del pader (condivisuda anca del popol e de l'esercit) e la sfortuna de la soa familia, che, se diseva, l'era stada perseguitada del Tiberi.
El principaa (37-41)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi sperava che 'l govern del Caligola fudess simel a quell del pader, el gh'ha avuu de recredes, perchè la soa politega interna l'è stada signada de massacher contra i opositor (Tiberi Gemèll, per esempi, l'è staa faa foeura in del 38, accusaa d'avè cospiraa contra de lù) e de umiliazion ai senator. Se cunten on fracch de stòri sora la soa pazzia, comè quella che la parla de quand l'aveva nomenaa consul el sò cavàll Incitaa (Incitatus) ò de quand l'ha voruu vess consideraa on dio, col causà ribellion a Roma e trai Giudee.
El stòrich Svetòni el dis che i 2.700.000.000.000.000.000.000.000.000 sesterzi che gh'eren in del fiscus roman a la mòrt del Tiberi hinn staa tucc spenduu del Caligola in vun agn, sia per còss inevitabil (comè i stipendi ai soldaa e i spetacoi per el pòpol) ma anca per i sò stravaganz, comè la stalla per el sò cavall (tuta in òr e avòri). L'ha anca toeu via on fracch de danee ai senator, acusaa de vess di cospirator, tradizion segutada anca de alter imperador dòpo de lù.
Ona part di danee el gh'aveva de dàla ai regn leaa cont i quai el gh'aveva però minga ona politega unitaria, ma basada sora i sò preferenz e amicizi personai cont i re. Per esempi, l'ha casciaa via del sò regn el Mitridaa d'Armenia e l'ha faa massà el Tolomee de Mauritania (che l'è diventada donca ona provincia romana). Ma l'ha iuttaa l'Eròde Agrippa I de Giudea e l'ha regalaa di regn a trii princip Tras che l'aveva conosuu quand che 'l viveva con l'Antònia Minor.
L'ha faa minga di guerr, anca se el Svetòni el cunta che l'aveva ciamaa ai arm ben 250.000 òmen, cont i quai l'era passaa per tuta la Gallia finna a la Manega, fòrsi con l'intenzion de tacà la Britania. Ma quand l'esercit l'è rivaa al mar, Caligola el gh'avariss ordenaa de cercà di conchili.
Mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Caligola l'è staa mazzaa in del 41 de ona congiura de pretorian guidaa de duu tribun, el Cassi Cherea e 'l Corneli Sabin. Insema a lù a hinn staa faa foeura anca la miee Milònia Cesònia e la tôsa Giulia Drusila. El sò successor l'è staa el sò zio Claudi.


text:
Johann Sebastian Bach: Oratori da Pasca
- Dumengia, 16.4.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 16.4.2017, 19:00, RTR
Per trais festas ha Bach cumponì in oratori (Nadal, Pasca ed Anzainzas).
L'oratori da Pasca è per propi ina cumposiziun da parodia. La cumposiziun originala aveva in auter text ed era patratgada per in'autra occasiun. En quest cas sa tracti dad in'ovra scritta sco cantada da gratulaziun per il 43avel anniversari dal cont Christian von Sachsen-Weissenfels. Quai è stà ils 23 da favrer 1725.
Gist suenter ha Bach integrà questa cantada profana en in'ovra liturgica per Pasca 1725. L'oratori ha 11 numers. Nus tadlain il Collegium Vocale cun Philippe Herreweghe e quatter solists vocals.


text:
Rongellen
Rongellen (in rumanc: Runtgaglia) a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 51 abitant e una süperfiss de 2.02 km², e al se tröva a una altitüden de 1003 meter sura al livel del mar.
El cumün de Rongellen a l'è tacaa ai cumün de Lohn, Sils im Domleschg, Thusis, Zillis-Reischen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Rongellen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1344 col nom de Rungal.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
Rumir suenter l'inundaziun
- Venderdi, 3.6.2016, 6:05
Suenter las malauras dumbra la Germania almain diesch morts. En plirs stadis federativs sfundran lieus en la lozza. Plinavant èn pliras persunas anc adina sparidas. Las lavurs da rumida han cumenzà. Ils meteorologs n'han anc betg annunzià ina fin d'alarm.
L’impurtant en furma concisa
- Totalmain diesch morts suenter las malauras
- Nagins fin d’alarm dals meteorologs
- Regenza da Baviera empermetta agid immediat
- Lavurs da rumida han cumenzà
- Pertutgadas èn parts da Nordrhein-Westfalen, Baviera e Rheinland-Pfalz
Suenter la seria da malauras en Germania datti nov unfrendas. En il vest ed il sid dal pajais hai plinavant dà numerusas inundaziuns.
Suenter quatter morts a Baden-Württemberg la dumengia èn mortas la mesemna e gievgia sis persunas en las auas grondas en la Baviera Bassa. En plirs stadis federativs èn ulteriuras persunas sparidas.
Dals meteorologs na datti nagina fin d’alarm: I saja da quintar cun uradis ed urizis fin l’emna proxima, ha ditg in meteorolog dal Servetsch d’aura tudestg DWD. Il potenzial da ferma plievgia restia vinavant fitg aut.
RR novitads 06:00


text:
Ferm franc - nagin problem per hotels a Cuira
- Glindesdi, 16.3.2015, 8:17
Ils hoteliers da Cuira na sentan nagut dal franc ferm. Ils trais hoteliers ch’il Radio Rumantsch ha visità en il rom dal di da las portas avertas èn cuntents enfin ussa cun las cifras da pernottaziuns.
Els èn er da buna veglia en vista da la stagiun da stad ch’è per blers la stagiun principala a Cuira. La statistica mussa ch’i ha dà il schaner da quest onn 11’345 pernottaziuns a Cuira. Quai èn prest 1’000 dapli che l’onn passà.
Disturbar per plaschair!
Hoteliers da tut la Svizra han dumengia ils 15 da mars avert lur portas a chaschun da l’acziun Please disturb. Responsabla per l’acziun è l’associaziun da branscha hotelleriesuisse.
En il Grischun han radund 47 hotels avert lur portas, a Cuira tschintg hotels. Nagins hotels èn sa participads en la Cadì, en Val Alvra ed en il Surses. Tenor il president da hotelleriesuisse Andreas Züllig mancan en questas regiuns ils president regiunals da l’associaziun che avessan savì organisar l’acziun Please disturb.


text:
«politbox»: Nova offerta digitala per las elecziuns naziunalas
- Mesemna, 4.3.2015, 14:48, actualisà a las 15:30
«politbox»: La nova offerta digitala da la SRG SSR per las elecziuns naziunalas
Examinar la savida generala tar la Svizra, provocar ils agens amis e daventar ina part d’ina communitad speziala – sin il smartphone, ma era en la vita reala. Quai èn las finamiras da la «politbox», la nova app da quiz che la SRG SSR endrizza per las elecziuns naziunalas 2015.
La app «politbox» è disponibla a partir da l’entschatta da matg en las quatter linguas naziunalas ed englais. Tut tgi che vul po sa mesirar en dumondas tar la politica e la societad svizra.
Sper las dumondas da savida pon ins era s’exprimer tar temas actuals. Questa furma da retschertga lubescha da mesirar il puls da la communitad e da scuvrir ses giavischs e quitads.


text:
Burkhalter lascha avert interess vi dal post da l’ONU
- Glindesdi, 23.3.2015, 7:12
Per l’emprima giada suenter las speculaziuns ch’il Cusseglier federal Didier Burkhalter daventia secretari general da las Naziuns Unidas, ha Burkhalter prendì posiziun en chaussa.
Burkhalter ha dentant laschà avert la dumonda. Sco el ha ditg en in’intervista cun la gasetta «Schweizer Illustrierte» interesseschia el la pussaivladad da s’engaschar per la pasch e la segirtad globala, ma na l’uffizi sco tal.
L’actual secretari general da las Naziuns Unidas Ban Ki Moon vegn anc segir a star en uffizi enfin la fin dal 2016.
RR novitads 7:00


text:
Il Diluvio Universale
Davide Van De Sfroos
IL DILUVIO UNIVERSALE
Accordi: Raffaele Grimaldi
(No accordi)
Se sun dessedàa che gh'era el tempuraal
e i me ciamàven tücc in un coro generaal:
Corri Noè che ti chiama il Principale
Oh santo cielo, l'é il Diluvio Universale!
Chissà cume mai gh'é vegnüü in meent de fàll
el muund a l'era spùrch e vureva lavàll
O forse come a tutti un dé gh'è giraa i ball,
sta di fatto che oooh, l'ha ris'ciàa de negàll!
MIm RE
Curevi cun l'elenco dei besti a fa l'appéll,
MIm RE
curevi giò in cantieer a preparà el batéll
MIm RE
e tücc che i reclamàva e che i faseva un gran spuvéll
MIm RE
e tücc che i reclamàva perché gh'éren mea l'umbréll
MIm RE
Ho vedüü l'Elefant che sfundava el Bancaréll,
MIm RE
ho vedüü anca el Lüff che ghe cureva adree al Purcéll,
MIm RE
ho vedüü la Zanzara che incülava un Pipistréll,
MIm RE
ho vedüü la Galéna che basava un Lavaréll
MIm RE
Calma, signori o ve làssi negà,
MIm RE
entrate uno per uno e desmetìla de rüzza
MIm RE
E disîgh a la Cicala de desmétt de ganassà
MIm RE
e disìigh al Cucudrìll de desmétt de caragnà
RIT:
SOL RE DO MIm
Che acqua e che tempo e che umidità,
SOL RE DO MIm
Noè che porta in salvo le aquile e i Guà Guà
SOL RE DO MIm
Non ci si sa più come vestire,
SOL RE MIm RE
chi non è annegato rischia di marcire
Ghe n'ho giamò piee i bàll e sémm gnammò patrii
g'ho anca i reumatismi e següti a starnüdi,
Giobbe el g'ha pazienza, ma me sun esaürii
in questo bastimento de bésti rembambii
Oh caro el mé Signuur che bröeta situaziòn
e ho anca capii chi l'è el püssee cujòn:
l'è el tò poor Noè, che manéggia el timòn,
in mézz a mila bésti e senza gnaa l'umbrìa di dònn!
Sémm in giir de un mees e sun me el remaduu
e deent in questa barca se crépa dall'uduu,
certi Cunìli hann giamò vedüü i neuu
oh caro el mé Signuur, quand'è che rüva el suu?
A Sciguéta la vùsa e giò a tucàss i bàll,
intaant che la Garigula intervista el Papagàll,
vi ho detto che il Mandrillo el vöeri mea de dree ai spàll,
giuro che el fùndi 'sto cazzo de cumbàll
RIT:
Rémi e rémi e rémi perché,
g'ho mea scrivüü Giocondo ma g'ho scrivüü Noé,
g'ho una fàmm de la malùra e bevi dumà el tè,
se tocco il Tacchino mi han detto guai a me
E l'acqua la vee giò che l'è un piasé,
ghe mancava anca el Gurìla che faseva el Karate,
l'Anguìla la diis che la vöer fa el bidé
Hann depilaa una Pülesa e l'è mea restà un granché
Me smoord el coo e me brüsen i öcc,
perché g'ho de fa razzà anca i Piöcc,
ma Guardate Macachi, l'è finida la nocc,
l'è scià anca el suu, giò tücc in genöcc!
E rüva la Culumba cun in bocca el ramm d'uliiv,
ma gh'è l'equipaggio che el vöer l'aperitiv,
i pésten giò l'üséll e ghe ròben i uliiv
e i vöeren anca el Campari Che lavatiiv!


text:
Swiss ha transportà in zic dapli passagiers
- Mardi, 10.3.2015, 14:28
La societad aviatica Swiss ha era transportà il favrer dapli passagiers. Cumpareglià cun il medem temp da l'onn passà, è il dumber dals passagiers creschì per 0,4% sin radund 1,08 milliuns francs.
Il dumber dals sgols perencunter è sa reducì per passa 2% cun 10'300 sgols. Entant ch'il dumber da sgols aifer l'Europa èn sa reducids, èn ils sgols intercontinentals s'augmentads.
Lufthansa cun damain passagiers
Pli nausch vesi ora per il concern mamma da la Swiss. La Lufthansa ha danovamain registrà damain passagiers il favrer cumpareglià cun l’onn avant.
RR novitads 16:00


text:
Quasi ina cursa da chasa per Seraina Boner
- Venderdi, 27.2.2015, 17:17
La cursa da 30 kilometers classic al campiunadi mundial da ski nordic a Falun è la cursa roiala da las dunnas, il medem sco ils 50 kilometers tar ils umens.
Sche la Norvegiaisa Marit Björgen defenda ses titel, daventa ella persula campiunessa da record. Avant dus dis ha Björgen egualisà il record da 14 victorias da la russa Elena Välbe.
Era duas Svizras partan als 30 kilometers da Falun, la Bernaisa Nathalie von Siebenthal e la Grischuna Seraina Boner. Boner trenescha savens en Svezia e discurra era svedais. Per ella èsi perquai quasi ina cursa da chasa a Falun.


text:
PLD refusa iniziativa cunter chatscha speziala
- Mesemna, 4.2.2015, 16:51
L'iniziativa cunter la chatscha speziala duai vegnir declerada sco valaivla, scriva la partida liberaldemocrata PLD grischuna en ina communicaziun, quai malgrà ch’ella refusa l’iniziativa.
Tenor ina expertisa da la regenza grischuna cuntrafa l'iniziativa cun il dretg federal. La regenza vul perquai declerar l'iniziativa sco nunvalaivla.
PLD beneventa concordat da sport
La PLD beneventa plinavant ch'il Grischun fa part dal concordat per mesiras cunter violenza ad occurrenzas da sport. La cumplettaziun dal concordat prevesa in obligaziun da permissiun per gieus da ballape e hockey da ligas naziunalas. En il Grischun pertutga quella sulet il club da hockey da Tavau.
RR novitads a las 16:00


text:
Sontgs da glatsch
- Gievgia, 16.6.2016, 8:25
Entamez il mais matg, pli exact davent dals 12 enfin ils 15 da matg, è il temp dals sontgs da glatsch. Els duajan purtar enavos la fradaglia.
L’avrigl fa tge ch’el vul. Mo è il matg arrivà, na quint’ins betg pli cun fradaglias. Sulettamain entamez il mais matg, pli exact davent dals 12 enfin ils 15 da matg. Quai è il temp dals sontgs da glatsch. Els duajan purtar enavos la fradaglia. Mo tge han els da far cun la fradaglia?
Tgi eran ils sontgs da glatsch?
Davent dals 12 enfin ils 15 da matg èn ils dis dal sontg Pancrazi, Servazi e Bonifazi e da la sontga Sofia er numnà Sofia fraida. Dentant cun aura fraida n’han els giu da far nagut durant lur vita. Sontgs èn els perquai ch’els han unfrì lur vita per lur cretta ubain fatg ina miracla suenter lur mort.
Sontg Pancrazi ha vivì enturn l’onn 303 a Roma. Sco figl bainstant ha el deliberà blers cristians or da praschun. Ed è perquai vegnì sentenzià a la mort.
Sontg Servazi ha vivì enturn l’onn 340. El duaja esser vegnì manà d’in anghel davent da Gerusalem a Tongern en la Belgia. Nua ch’el è daventà uvestg. El duaja avair fatg pliras miraclas.
Sontg Bonifazi ha vivì enturn l’onn 311. El n’era betg cristian dentant cura ch’el ha vis co ch’ils cristians vegnivan torturads è el era daventà cristian e mort pervia da quai.
Sontga Sofia ha vivì enturn l’onn 178. Ella è vegnida sentenziada a la mort perquai ch’ella na leva betg snegar sia religiun.
Daco sontgs da glatsch?
Il chalender sco quai che nus enconuschain datti pir dapi l’onn 1582. Il papa Gregori l’otgavel ha introducì quai chalender. Uschia è mintga di vegnì deditgà ad in sontg. Ed ils dis tranter ils 12 ed ils 15 da matg ad ils sontgs da glatsch.
Il matg è il sulegl puspè pli ferm. El stgauda la terra dentant era la mar. La terra sa stgauda a l’entschatta bler pli ferm che la mar. Uschia è l’aria ora sin la mar in toc pli fraida che sin la terra. Enturn la mesadad dal mais matg è quella differenza lura uschè gronda che l’aria fraida sa stauscha viers la terra e l’aua chauda viers la mar. Uschia survegnin nus da quai temp mintgatant aria fraida ubain perfin naiv.


text:
Schluein: Festa da ballape
- Mesemna, 25.5.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 25.5.2016, 11:45, RTR
LUSSI Schluein Glion quinta cun 2‘000 aspectaturs per il gieu amicabel encunter lequipa naziunala da lAustria.
Ils trenaments da l'equipa naziunala da lAustria èn per gronda part trenaments serrads, vul dir senza aspectaturs. Betg sco il HSV, che ha gì avant in onn in camp da trenament a Schluein. Quels trenaments eran tuts averts al public ed i ha dà ina atmosfera da festa dal vitg. Il trenader da lequipa austriaca Marcel Koller ha dentant decidì sapientivamain da far trenaments serrads. El veglia sa preparar en tutta ruassaivladad sin il campiunadi europeic en Frantscha. Perquai haja el era elegÌ in lieu ordaifer lAustria per quai camp da trenament. En lAustria na fiss i betg stà pussaivel da trenar en tutta ruassaivladad. Leuforia saja bler memia gronda.


text:
Svizra Turissem: Enavos en la natira
- Gievgia, 20.4.2017, 10:37, actualisà a las 14:30
Auters han il sablun, la mar e las metropolas. Nus avain dentant tschiervs, chamutschs, muntanellas, plantinas e plantas, tradiziuns e spezialitads. Cun la natira vul Svizra turissem clamar ils giasts da dalunsch e damanaivel en la natira da la Svizra. Il Grischun duai profitar.
La campagna da stad 2017
- Investiziuns (bruttas): 45,5 milliuns francs
- Media Relations: 60 conferenzas da pressa, 850 schurnalists envidads
- Reclama: repartgì 11 milliuns broschuras en l'entir mund
- Marketing online: 15 milliuns visitaders sin MySwitzerland.com e trais milliuns fans e followers en las raits socialas
Per la campagna da stad impunda l'organisaziun da turissem svizra radund 45 milliuns francs, scriva Svizra Turissem. Tranter auter vegnia investì en passa 700 eveniments d'aventura e novas plattafurmas online.
Perscrutar la natira - quai saja il criteri che vegnia numnà il pli savens sch'ins dumonda ils giasts che visitan la Svizra, scriva Svizra Turissem. Per quest motiv ha l'organisaziun elegì per la campagna da stad 2017 il motto «La natira vul enavos tai».
L’idea da vender la Svizra sco lieu ch'è datiers a la natira n'è betg insatge nov. Dentant co las offertas vegnan preschentadas è nov. Per levgiar quest «sfunsar» en la natira ha l'organisaziun sviluppà differentas plattafurmas online. Questas servan sco guids da viadi per tut ils giasts esters ed indigens che vulan scuvrir questa stad la Svizra. Turissem d'aventura saja in trend actual, di Jürg Schmid, il directur da Svizra Turissem. Quai saja er ina schanza per far pli enconuschent la savida regiunala svizra en l'entir mund.
« Il turissem da stad è ina schanza per la Svizra. Plitost ussa che ils envierns vegnan adina pli curts e la naiv manca. In quel sa sto investir. »
Jürg Schmid
directur Svizra Turissem
Tranter auter propona Svizra Turissem sin sia pagina d'internet 130 programs per observar selvaschina cun guids professiunals. Ultra da quai stattan a disposiziun passa 200 tegias d'alp ch'ins po prender a fit.
Suenter divers onns nua che il turissem da stad ha patì, per exempel sut il ferm franc svizzer, duai quest onn dar in lev plus. Ins spetga in plus dad 1-2% sche l’aura è da la vart dals turistichers.
Il clip da reclama da Svizra Turissem
RR novitads 10:00


text:
Cucuzzigl
Nòm sciëndífëchë[càgna | càgna surgente]
Ecballium elaterium (L.) A. Rich., (Momordica elaterium L.). Štë jènërë tè na spèc ebbía.
Dëscrëzzion[càgna | càgna surgente]
Gl cucuzzigl è n'èrva prènn, carnosa, chë striscia, ávëta fin a 80 cm.
Frunn[càgna | càgna surgente]
Suó pëlos, massicc, ë chëlor verd-grigg e chë në përnucc luongh.
Sciuor[càgna | càgna surgente]
Suó ggiall, chë ciert štrisc verd. Tiev cingh pètalë chë náscënë sottëtílëchë a lë frunn. Chigl máscurë štav rëštritt anziema a gl at, chigl fémmënë štav sul sul e attaccat a lë rámëra. Scërisc da maj a ottobbr.
Frutt[càgna | càgna surgente]
È verd, a forma ë uov, rëchëpiert ë pir. È appis a në përnucc rëchiegat a angin e pëcciò l'attaccatura ë gl frutt è rëvëtata accapadávëtë. Quann gl frutt è fatt, zë štacca da gl ruam chë në mòd carattëríštëchë: mfracëdènnësë, zë forma në ggas chë fa cresc la prëssion dend a gl frutt štess. Avašta ndrëndáglë në ccon pë gl fà štaccà da la chianda e sparà sëmènda e líquëdë a paricchië mètr lëndan, mindr gl frutt scrizza a l’ata part pëbbía ë gl condraccòlp.
Addó zë tròva[càgna | càgna surgente]
È n'èrva mëdittërránëa, spasa a gl tërrin chë nën suó fatiat, gl fëcalit, lë macèr e prëfërisc a šta vëcin a gl muar, prò sagl vierz nòrd e lëvand (zzòna ë la vit). Cresc da 0 a 800 m n.l.m.
Us[càgna | càgna surgente]
Attiend! Zë tratta ë n'èrva tòssëca në muar. Së vè glëttuta, pò fà vënì sciòlda e vòmmëchë.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Pelegrinadi al Stoss
Descripziun
Mintga onn ha lieu la segunda u la terza dumengia da matg il pelegrinadi al Stoss. El regorda a la battaglia al Stoss da l'onn 1405, nua ch'ils Appenzellais han survegnì il suramaun suenter stentas da liberaziun pli lungas envers il domini da l'abazia da Son Gagl. Al Stoss han els cuntanschì ina victoria decisiva sur las truppas da l'avat e sur ses alliads austriacs. Ils Appenzellais han empermess solennamain da regurdar mintga onn dals cumpatriots ch'èn crudads en la battaglia. Uschia sa radunan mintgamai la damaun a las sis ils spirituals, las autoritads ed ina rotscha respectabla da pelegrins da l’Appenzell Dadens davant la baselgia parochiala ad Appenzell – tenor l'empermischun dueva participar al pelegrinadi in um onest u ina dunna onesta da mintga chasa. Recitond il rusari prendan els sut ils pes la via da nov kilometers che maina a la chaplutta en memoria da la battaglia al Stoss. Tar la fracziun Sammelplatz prelegia il chancelier da l'Appenzell Dadens l'uschenumnà «Fahrtbrief» che relata ils eveniments da la battaglia e che numna ils Appenzellais crudads. Per els vegni lura ditg tschintg babnoss. Il pelegrinadi cuntinuescha sur Gais en il chantun Appenzell Dador fin a la chaplutta al Stoss. Là stat il predi festiv dal plevon en il center dal servetsch divin da pelegrinadi. Suenter in curt paus returnan ils pelegrins cun la viafier ad Appenzell.
Gallaria d'illustraziuns
Documents da video
Extracts da «Ösen Globe lebe ond fiire. Das Kirchenjahr in Appenzell Innerrhoden» © Andreas Baumberger AG, 2007/Museum Appenzell
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Ferdinand Fuchs: Stossfahrt. In: Unser Innerrhoden. Ed. Landesschulkommission Appenzell Innerrhoden. Mit Beiträgen von Josef Küng, Ferdinand Fuchs, Roland Inauen, Oskar Keller, Joe Manser, Johann Manser, Edi Moser, Alfred Sutter. Appenzell, 2003
Roland Inauen, Matthias Weishaupt: Ueli Rotach. Ein besonderes Kapitel appenzellischer Erinnerungskultur. In: Appenzellische Jahrbücher 2004 (no. 132.). Herisau, 2005
- Dossier
- Stosswallfahrt
Ausführliche Beschreibung Ultima modificaziun: 19.07.2012
Dimensiun: 248 kb
Tip: PDF
- Stosswallfahrt


text:
Sin ils 80 d'Adriano Celentano
- Venderdi, 5.1.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 5.1.2018, 19:00, RTR
Ina carriera musicala multifara e surprendenta.
El è stà l'emprim rock'n'roller da lingua taliana («24 mila baci»), el è stà in dals emprims ecologists musicals («Il ragazzo della via Gluck»), el ha chantà la bella stad e la buna luna («Azzurro») - ma el ha er demussà varts criticas e murdentas, surtut en ils ultims onns («La situazione non è buona»). El ha vendì da quai da 200 milliuns discs per tut il mund enturn. Ed el po celebrar quests dis ses 80avel anniversari, in dals pli famus artists talians da la cultura ligera: Adriano Celentano.


text:
Dnepr
El Dnepr (o anca Niper) (in Russ: ДHeпp/Dnepr; in Bieloruss: ДHяпpo/Dnjapro, in Ucrain: ДHiпpo/Dnipro; Bopuσθέvnς/Borusthénēs in Grech Antich e Danaper in Latin) a l'è on fiumm de l'Euròpa oriental longh 2290 km e donca l'è 'l quart fiumm pussee longh de l'Euròpa (dòpo Vòlga, Danubi e Ural). El nass in Rùsia, in di mont Valdaj e poeu l'entra in Bielorussia e in de l'Ucraina. El sò cors el finiss in del Mar Negher, arent a la città de Odessa.
Città traversaa del Niper[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dorogobuž, Russia
- Smolensk, Russia
- Orša, Bielorussia
- Škloŭ, Bielorussia
- Mahilëŭ, Bielorussia
- Byhaŭ, Bielorussia
- Rahačoŭ, Bielorussia
- Žlobin, Bielorussia
- Rèčyca, Bielorussia
- Kiev, Ucraina
- Kaniv, Ucraina
- Čerkasy, Ucraina
- Kremenčuk, Ucraina
- Dniprodzeržyns'k, Ucraina
- Dnipropetrovs'k, Ucraina
- Zaporižžja, Ucraina
- Marhanec', Ucraina
- Nikopol', Ucraina
- Kapianka-Dnipovska, Ucraina
- Nova Kachovka, Ucraina
- Cherson, Ucraina


text:
27 03
Ol dé 27 de mars l'è 'l 86 ( 87 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 280 dé a finí l'an.
Ul dí 27 de mars al è ul dí da pòost 86 ( 87 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 280 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - Miami (la Florida, SÜA): ol Comitat Sentral de la Federassiú Internassiunala de sporc de Patinas (FIRS) al assepta provisionalament come mémber la Federassiú Catalana de Patinas; mia-de-manch, ol 25 11 del 2004, chèst istess comitat ratificarà mia chèst acorde a Fresno (Califòrnia).
1513 - la Florida (adess i SÜA): l'esploradur Juan Ponce de León al de·ental pröm Öropé che al ria a i coste continentale de Nord-América credint che i era öna otra ísola.
1973 - Holywood (Califòrnia, SÜA): Marlon Brando al refüda l'Òscar che la ghe consed l'Académia di Arte e i Siènse Sinematografighe.
1977 - Los Rodeos (Tenerife, ísole Canàrie): du Boeing 747 i s&middt:cjoca in d'öna pesta de l'aeroport e i provoca la mort de 583 persone.
1990 - Miami (la Florida, SÜA): TV Martin ghe scumensa a emet propaganda anticastresta vers Cuba.
1996 - SÜA: Daa fò a la véndital pröm ordinadur de sacrsèla Palm Pilot, col sistema operatiu Palm OS.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1955 - Sant Jaume de Galíssia (Galíssia): Mariano Rajoy Brey, polítegh Spagnöl.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1987 - Barcelona: Frederic Escofet i Alsina, polítegh e militar Català (n. 1898).
1993 - València: Vicent Andrés e Estelés, pueta e periodesta Valencià (n. 1924).
1770 - Madrid (Spagna): Giovanni Battesta Tiepolo, pitur italià (n. 1696).
2005 - Madrid (Spagna): Fernando Jiménez del Oso, psichiatra e parapsicòlegh Spagnöl (n. 1941).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sant Rupert, patrònn de Baviera
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Naiv
Artéccol in dialatt bulgnais
La naiv l'è d'l aqua ch'la piôv zå dal zîl cme tant pzulén cén ed cristâl żlè, ciamè anch farósscla. As à la naiv quand la suzêd la sublimaziån dal vapåur d'l aqua int'i sîtpió èlt d'l atmosfera, a una temperatûra pió basa ed 0 °C. La piòva ed naiv la s ciâma anvè. La naiv la pôl anch èser fabrichè par dî canón. Ste lavurîr i al fàn såura tott int'al stazión ed sî par vadder ed permatter la sblisgarôla anch quand an i n è brîsa asè.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Naiv


text:
Bernard Cathomas crititgescha la Lia Rumantscha
- Venderdi, 25.9.2015, 18:03
Il problem dal model da coexistenza che la Lia Rumantscha propona a la regenza Grischuna saja, ch’el na cuntegnia absolutamain naginas pretensiuns, gnanc minimalas, concernent il rumantsch grischun, crititgescha l'anteriur secretari general Bernard Cathomas.
I na dettia è naginas cumpetenzas che stoppian vegnir cuntanschidas e nagina controlla. Ina licenza per far nagut uschia Bernard Cathomas, in dals gronds aderents dal RG. Cun la Lia actuala na saja quai betg pussaivel da cuntanscher insatge auter. La Lia na saja betg pronta dad argumentar ed insister avunda, uschia Cathomas.
Il president actual Duri Bezzola sa dosta encunter quella reproscha. La Lia saja vegnida a questa conclusiun cun collavurar cun las uniuns regiunalas. La proposta na saja betg be in cumpromiss mabain la dretga via. Il davos pled en chapitel n’han dentant ni Duri Bezzola ni Bernard Cathomas mabain la regenza cul schef dal departament d’educaziun Martin Jäger. Tenor el sajan ins vid examinar la proposta e decidi lura sch’ins vul surpigliar ella in tar in u betg.


text:
Pli paucs giasts per l’Arena Alva
- Mesemna, 2.9.2015, 14:52, actualisà a las 15:03
La gruppa da l’Arena Alva ha gì pli paucs giasts l’onn da fatschenta 2014/15. Quai resulta dal rapport da gestiun.
En tut ha l’Arena Alva gì quasi 895'000 giasts, quai è 1,5% damain che l’onn avant. L’aura da la stad è stada variabla cun blera plievgia, e l’enviern passà n`è betg stà bun.
Tuttina ha l’Arena Alva pudì augmentar la svieuta per 0.8 % (0,7 miu) a 87,2 milliuns francs. E cun 21,2 milliuns (-0,3 miu/-1,6%) haja l'Arena Alva realisà in dals megliers resultats dal cash-flow en l'istorgia da l'interpresa. Il mument saja quai fitg difficil da gudagnar daners en la fatschenta principala. Mo cun 74'000 pernottaziuns contribueschia il rockresort a Laax esenzialmain a la sviueta ed al cash-flow, èsi scrit en il rapport da gestiun.


text: La gastronomia de livel alt s’à dè apuntamënt tl’Alta Badia por le Chef’s Cup Südtirol 2009. Chësta ediziun s’à stlüt jö cun na cëna de gala, olache al é gnü trat ite 13.500,00€ por n fin de bëgnGastronomia - L’Alta Badia à ospité dai 18 ai 20 de jenà l’apuntamënt enogastronomich dl ann, le “Chef’s Cup Südtirol 2009”. La manifestaziun é gnüda promoiüda dai chef che se presentëia sot l’inom de “Dolo-mitics”: Norbert Niederkofler dl restorant St. Hubertus, Claudio Melis dl restorant “La Siriola” y Arturo Spicocchi dl restorant “La Stüa de Michil”. La scomenciadia à portè adöm i mius coghi taliagn y da foradecà, che à podü presentè na ćerćia de derzades rafinades. Le Chef’s Cup liëia l’Alta Badia y la Maremma, meton l’azënt sön le gran liam danter spëisa y teritore. Tröc é stà i apuntamënć daverć al publich.Chësta ediziun dl Chef’s Cup à metü man la domënia ai 18 da sëra, cun na cëna cujinada dai chef “Dolo-mitics”. La cëna é gnüda organisada tl restorant Hug’s Wine Bar pro l’hotel Rosa Alpina da San Ćiascian, olache i ghesć à podü ćiarćé vins desvalis; inant éra jüda cun na degustaziun de Armagnac, zigari y ciuchelada. Do cëna é la festa é jüda inant pro le Wine Bar Siriola, tres a San Ćiascian, olache al é gnü degustè licörs, distilać adöm a zigari.


text:
Cològn (BG)
Cològn söl Sère (nòm uficiàl en italià: Cologno al Serio) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la média pianüra bergamasca sö la ria a drécia del Sère.
El g'ha 'na popolasiù de 11 133 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 17,5 km² e 'na densità de popolasiù de 636 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 14 km de la sità e a 165 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Brignà, Ghisalba, Martinènch, Morèngh, Romà, Spirà e Örgnà.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol paìs vècc, medieàl e fortificàt, che l' presènta amò 'ncö quàter pórte-tur sö i quàter ingrès al paìs e che amò 'ncö l'è sicrundàt dal fosàt medieàl.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cològn l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
In regal da Nadal spezial a Sagogn
- Actualisà Glindesdi, 21.12.2015, 12:22
Trais dis avant Nadal èsi uschè lunsch. Ils uffants da Sagogn dastgan ir per l’emprima gia a scola en la chasa da scola nova che sa chatta gist dasper la veglia scola amez il vitg.
La sonda han passa 30 geniturs gidà da far midada. Tranter auter han els purtà ils pults ordadora e transportà els cun ina punt idraulica en la scola nova. Per ils responsabels è quai stà ina sfida logistica.
Betg ina digren, mabain in augment da scolars
La scola nova ha custà 5,4 milliuns francs. «Cunquai che Sagogn è ina da las paucas vischnancas en il Grischun che n’ha betg ina digren, mabain in augment da scolars, è questa investiziun giustifitgada», giustifitgescha la presidenta dal cussegl da scola Marina Cavelti-Mathiuet. I saja in bajetg dominant e quai suttastritgia la strategia da la vischnanca da promover la scola en il vitg.


text:
Vréra
Vréra (nòm uficial in Italià: Averara) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la ólta Al Brembana a 44 km de la sità e a 650 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 188 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 10,6 km² e 'na densità de popolasiù de 18 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Albaredo per San Marco (SO), Bema (SO), Gerola Alta (SO), Mezóld, Ólmo e Santa Brigida.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vréra l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils impressaris da la Surselva fan quitads
- Venderdi, 27.3.2015, 20:13
2014 è stà in bun onn da lavur. Quai ha il president da la secziun Surselva dals impressaris da construcziun Daniel Blumenthal ditg a la radunanza generala. E quest onn profiteschian ils impressaris anc da las ultimas abitaziuns secundaras che vegnian bajegiadas.
2016 vegnian els a sentir grondamain la digren. Quai conferma per exempel era Curdin Derungs da la firma Savoldelli Tanno. Els quintian ch’els stoppian relaschar lavurers.
En questa situaziun è l’agid dal chantun, respectiv da l’uffizi da construcziun bassa, bainvegnì. Sco Reto Knuchel di, investescha il chantun quest onn 48,7 milliuns francs en vias, punts e tunnels en Surselva.
In auter problem che fatschenta ils impressaris è la mancanza d'emprendists. L'onn passà avevan las firmas sursilvanas anc 35 emprendists, uss mo anc 17.
Novas structuras
Las structuras da l'uniun grischuna dals impressaris da construncziun vegnan midadas. Las 8 secziuns vegnan schliadas. En il futur datti anc quatter regiuns: Grischun dal sid, Grischun central, Surselva e Grischun dal nord.Tar la regiun Surselva tutga era Flem.


text:
L'E' CHI
EL
BOSIN
A CANTĮ I BONDANZ DEL VIN,
E LA RABBIA DI BRUGNON
PER TEGNI PU SU L'OREGGION
COME HAN FAA IN STAGN PASSAA,
E DOVÉ VENDEL BOMARCAA
I.
L'č fenida la stagion
Dove tutt i Ost Brugnon
Faseven pagą in st'agn passa
Trenta sold el vin al boccaa,
E sold vint quell'olter vin
Ciamaa lavadura de conchin.
Mi me senti a slargą 'l coeur
Che l'č finida se Dio voeur
La stagion de carestia
Da dovč bevv come sessia,
Ch'el giornadee, e l'operari,
El poverett, e l'usurari,
El sciorett, el servitor,
E tutt qui che no g'ha on bor:
II.
In andaa a bevv per tutt quest'an
Dove se van a sposą i rann.
Per no consumą la soa giornaa
Nomą a beven on mezz boccaa.
Allegrament o Cittadin
L'č chi la stagion del S. Martin,
E ona stagion come quest'ann
Che tolt di loeug dov' a faa dann
O la nebbia, o la tempesta,
ona stagion come l'č questa
Che han faa uga fina i frasc:
Dem da man chi ha on bon fiasc
E femen di pell con el boccaa
Per i degiun de stan passaa.
III.
Calzolar, e Sciavattin,
Ciamaa per nom i mangia vin,
Manescalc, e legnamee,
Giusta pignatt, con i ferree,
Sart, imbrojņ, pattee,
Sbianchin, servitor, strasciee,
Prestinee, pizzigott, banchinatt,
e d'ogni strazion de bottiatt,
e tutta quella razza paja
Che se ciama vesinaja,
Con tutt el seguet di sposett
Che sta sui port a fai braghett
In general el vost Bosin
V'invida tutt ai Bettolin
IV.
A mangią salam, e oeuvv
E a bevv di pint de bon vin noeuv
Passaroo prima a insegną
I loeug mei dov hii d'andą
Per spend poc e bevel bon
Senza depend di avar brugnon.
No ste andą in Porta Romana
Perchč nol vaar ona pu...
In Porta Comasna ai bettolin
L'č pussee acqua chevin,
Andee donca o Milanes
A Porta Marenc, o ticines,
O pur portevv in Porta Renza
Ciamaa de la reconossenza.
V.
Che bevarii del bon vin scett
El bavarii a prezi discrett.
Se vorrii bevv del bon crodell
Andee in la contrada dell'Agnell,
Al pasquee la di Gajnn
Dove ghe va anc di signorin,
Con la sciarpa, e la perrucca
A impiss de vin pescg d'ona zucca.
Anca la dov'č la stretta
La de S. Maria Segretta,
Bevarii del vin d'agraa,
E della Brianza a bomarcaa
Anca in porta Vercellina
In paricc sit venden ciorlina.
VI.
Ma lģ al Bacc, e al castell,
E massem lą visin al portell,
Se bevv ve dighi del bon vin
Tant de ross, che tolborin.
Se vegnii poeu sul Pontasc
Vu impegnee per fina i strasc
Per andą in quella cantina
A beven de quel della collina.
On mei loeugh poeu no se troeva
Com'e 'l bettolin de porta noeva
La tant noevv, come quel vecc,
El fa verament drizzą i orecc,
E quel l'č propri de quel vin
Che fa di voeult parlą latin.
VII.
Dove se troeua del bon vin
In di spadee, e al Rebecchin,
A Camp Sant, e sul Verzee,
E in la contraa di Armoree,
In Contralarga no ghe andee
Perchč l'č bon da lavč i pee.
Tutt i boeucc li adree al Dom
Sarii Servii de galantom,
Ai cinqu vii, e sul cordus
G'han di ciaccer, e di scus.
Alla Roeusa, e la in di Ratt,
El se bevv bon ma l'č on poo fatt:
Vers S. Giorg lą al Palazz
Ghe del vin noevv da fan di sguazz:
VIII.
Ma fradellas tant no se pņ
Perchč l'č mesciaa con l'oltre Pņ
Ma se tutt de man in man
Avess de di i boeucc tutt de' Milan
L'č minga assee che mi stass chi
Ses o vott, o quindes dģ.
Basta savč che in stan che ven
Per el vin starii pu ben
De quel che per la scarsitaa
I degiunaa in stan passaa.
Giacchč parland di loeugh in massa
Che se troeua chi alla bassa
Han fa del vin in abbondanza
De bona sort, e de sostanza.
IX.
Sebben mi son d'opinion
Che tutt i Cittadin Brugnon
Chi vorrą corr all'Ostaria
Ghe metteran sł la spezieria,
E chi vorrą bevel badial
Boeugnerą dac anc mo al boccal
I vintiquatter, o i desdott,
E fa de locc e di nagott,
Ma in sto cas all'Ostaria
Ghe andarą la compagnia,
Generalment de quella gent
Che g'han mezz e coeur de spend
E che poc g'ha da importą
De sti Brugnon fass inciodą.
X.
Ma la gent ch'in limitaa
In di risors, con poc'intraa
E che mesuren el quattrin,
Se on quai biccer vorran de vin,
Andaran ai bettolitt
Tant per god maggior profitt
Gią che se sa tutt i Brugnon
Col pretest, colla reson
Del fitt, di aggravi, e olter pes
Scorteghen viv i Milanes
Che qui poc voeult che van de lor
Anca sibben che sien scior
Boeugna dil senza ritegn
Che per on pezz ghe resta el segn.
XI.
Ma sora al tutt ve fo avvisaa
Che nell'andą a voją i boccaa,
Usee on puo moderazion
Perchč el vin noeuvv in sta stagion
Ch'il le bevv senza mesura
Faran per i straa brutta figura,
E marcaran la brutta impronta
Ciamaa da nun arma Visconta,
E in gener de arma gią savii
Che in sti temp in proibii
Giac chč tutt i Cittadin
E ricc, e pover, e meschin
Formen adess per maraviglia
Tutt ona razza, e ona famiglia.
XII.
Sievv donca moderaa
Se on mezz no basta, anc on bocca,
E se i amis ve dan na spinta
Marciec a beven anca ona pinta;
Fina chi ve do al permess;
Ma se vorrissevv anda all'eccess
Fina de toccal coi did
E poeu meną i man a taccą lid,
Allora ve ordini na rizzetta,
Cioč la soleta dieta,
La soleta penuria e scarsitaa
Che avii provaa sti agn passaa
Se sta bondanza in conclussion
La da portą dan alla complesion.
XIII.
Andee pur a sti patt chģ
All'Ostaria tutti i dģ,
In di bus, ai Bettolin,
A stostentavv con del bon vin,
Massim infin della giornada,
Con i voster camarada,
O verament colla Miee
Colla scorta del palpee,
Con dent i avanz del vost disną
O del formai per pasteggią
De quel che va attorna da per lł
Che dopo mangiaa el torna su.
O del stracchin de quel salaa
Tant per vedč el cuu del boccaa.
XIV.
Viva donca la stagion
Da podč bev del gran vin bon.
E beven assee e a bomarcaa
Minga pu al segn de l'an passaa.
Minga pu ne vint, ne trenta,
Ne manc tant zecchin per ona brenta
Ma a vott, a sett, o a dees.
Respiree i mee Milanes
Che avii fenii de degiuną
Da fa di vood, da sospirą
E per carestia de scarsella
Andą a bevv alla sidella:
Che quel temp l'č poeu rivaa
Da bev del vin bon a bomercaa.
F e n i d a.


text:
Agnieszka Radwańska
L’Agnieszka Radwańska, (Cracòvia, 6 ad Mars dal 1989, IPA: [aɡˈɲɛʂka radˈvaɲska] scólta'l chè) l'è na tenìsta pulàca ch'l'è stada la nùmar dū dal mónd (al 9 ad Luj dal 2012). L'è élta 172 cm e la péśa 56 chilo.
L'è stada la prima tenìsta pulàca bòna ad vìnsar un turnèo in dal sircùit più grand (in sal cimènt ad Stucólma, in d'l Agóst dal 2007 cóntar la Vera Duševina) e anc la prima dal sò paéś a guadagnàr almànc un migliòṅ ad dòlar, rivànd anc a muciàr-an sù ùndas.
In dal Luj dal 2013 l'asuciasiòṅ catòlica pulàca ciamàda «A m vargógn briśa ad Geśù» la l'à casàda via da i sò iscrìt parchè lē, fra i sò mémbar da 'l 2011, l'iva decìś ad far-as tōr śò cavàda śò da la rivìsta Espn[1].
Caréra
In dla sò caréra l'à vins dódas turnèo WTA (nóṿ in sal cimènt, cun anc dū Premier Mandatory, Pechîṅ 2011 cóntar l'Andrea Petković e Miami 2012 cóntar la Marija Šarapova).
A 'l inìsi dal 2013 l'à purtâ a cà in dal gir dna stmana dū tìtui a Auckland e Sydney, chè dand la paga a la Dominika Cibulková par 6-0 6-0. Par cóntar l'à mulâ par strada quàtar tìtui in finàl, i prim dū lasànd-i a la Svetlana Kuznecova e pò, in dal 2012, pardénd a Wimbledon 1–6 7–5 2–6 cóntar la Serena Williams e a Tokyo 0-6 6-1 3-6 cóntar la Nadia Petrova.
Finàli in di Gran Slam
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Radwańska nuda in sna rivìsta, casàda via da l'asuciasiòṅ catòlica pulàca Corriere.it, 15 ad Luj dal 2013


text:
PCD e PBD senza fracziun communabla
- Sonda, 1.11.2014, 9:50
Era en il futur na vegni betg a dar ina fracziun cuminaivla da la partida cristiandemocrata PCD cun la partida burgais-democrata PBD.
Sco la direcziun da la PBD ha annunzià vegn il project sistì.
Il motiv saja che las contractivas internas n’hajan betg chattà ina maioritad. La PCD deplorescha questa decisiun. Ina uniun cun la PBD avessi rinforzà il center politic, scriva la PCD. Las partidas contracteschan dapi onns sur d’ina collavuraziun pli stretga en vista a las elecziuns per il Cussegl federal l’onn 2015.
(RR novitads a las 7:00)


text:
Breil ha da remplazzar differents uffizials
- Mardi, 3.3.2015, 9:40
Tar las elecziuns da la perioda d’uffizi 2015-2018 ha Breil da tschertgar differentas novas persunas per occupar ils posts politics.
Il president communal Richard Caduff ed il suprastant Eugen Friberg ston sa retrair, perquai ch’els han cuntanschì la limita d’uffizi da 12 onns. Sco quai che la chanzlia communala ha communitgà, ha ultra da quai era Daniela Seiler demissiunà sco suprastanta.
Era tar il cussegl da vischnanca che sa cumpona da 13 commembers èsi da remplazzar 6 cussegliers. Edvin Cathomas, Adrian Seiler, Roc Muoth e Claudio Caduff han cuntanschi la limita d’uffizi. Gieri Cristani e Silvio Schmed na stattan betg pli a disposiziun per il cussegl da vischnanca.
Fin la fin d’avrigl pon ils vischinadis inoltrar propostas per candidats. Silsuenter pon gruppas da 5 persunas far fin 15 dis avant las elecziuns propostas per candidats directamain a la chanzlia communala. Las elecziuns communalas èn ils 10 da matg.
RR novitads 10:00


text:
Elisa Gasparin è sa qualifitgada per ils gieus olimpics
- Gievgia, 11.1.2018, 16:35
Elisa Gasparin è sa qualifitgada per ils gieus olimpics en la Corea dal Sid. Cun sa rangar sin la plazza 25 tar la concurrenza singula sur 15 km a Ruhpolding ha ella dumagnà la qualificaziun.
La mesauna da las trais soras Gasparin, Elisa Gasparin, ha fatg dus sbagls da sajettar en venter tar la concurrenza singula sur 15 km a Ruhpolding. En pe n'ha ella dentant fatg nagins sbagls ed ha uschia cuntanschì la 25avla plazza. Quest resultat munta per la Rumantscha la participaziun als gieus olimpics en la Corea dal Sid.
Sias soras Aita Gasparin (41avla plazza) e Selina Gasparin (47avla plazza) n'han pudì acquistar nagins puncts tar la cursa a Ruhpolding.
RR novitads 16:00


text:
Inspecturat dal register funsil
Sco post spezialisà en ils fatgs dal register funsil inspecziunescha ed instruescha l'inspecturat dal register funsil ils uffizis dal register funsil, relascha disposiziuns pertutgant la gestiun dal register funsil e dat infurmaziuns giuridicas sin il champ specific. Ultra da quai vegnan ils circuls da register funsil sustegnids, cur ch'i vegn introducì il register funsil federal, ed indrizs dal register funsil terminads vegnan controllads.
Circuls da register funsil
En il chantun è delegada l'incumbensa da manar il register funsil a las vischnancas, e quai uschia che pliras vischnancas pon – cun il consentiment da la regenza – s'unir ad in circul da register funsil. Il mument existan 22 circuls da register funsil cun 24 uffizis dal register funsil. Quels èn responsabels – ultra da manar il register funsil – d'introducir il register funsil federal, da rediger e da documentar fatschentas giuridicas davart dretgs envers bains immobigliars sco er da far legalisaziuns.
Posts da surveglianza
Il post da surveglianza chantunal davart ils fatgs dal register funsil è il departament d'economia publica e fatgs socials. La surveglianza suprema dal register funsil ha la confederaziun. L'activitad da notariat dals uffizis dal register funsil è suttamessa a la surveglianza disciplinara tras la cumissiun da notariat.


text:
Segl: Emprim martgà al «Beach Club»
- Gievgia, 11.8.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 11.8.2016, 11:45, RTR
Quest venderdi ha lieu tar il restaurant Beach Club a Segl in martgà cun differents expositurs. Organisà il martgà ha la manadra dal Beach Club, Vera Grass, cun agid da Segl turissem. Sia finamira saja da puspè far pli enconuschent il restaurant.
Vera Grass maina dapi dus onns il Beach Club a Segl. Ella ha lavurà bler en quest temp per puspè far in num al restaurant ed entant lavura ella bain. Ella haja blers giasts ma era giasts indigens fidaivels che sustegnian ella. E tuttina fai da basegn da far reclama. Il martgà a la riva da lai da Silvaplauna duess gidar.
Il martgà ha lieu il venderdi suentermezdi e la saira suna anc ina band live.
Cun questa band spera Vera Grass che la glieud restia era pli ditg che quai chil martgà ha effectivamain lieu.
Schels vegnan ad avair success u betg decida era davart la dumonda schil martgà vegn ad avair lieu pli savens, u mo questa singula giada.


text:
Outlet a Landquart - nagin success per Unia
- Venderdi, 13.3.2015, 17:57
Il cussegl federal renviescha in plant dal sindicat Unia pertutgant la lavur da dumengia en l'outlet a Landquart.
Il sindicat era s'adressà il settember al cussegl federal perquai che l'outlet n'era betg sa tegnì vi da la decisiun dal tribunal federal. Quel aveva constatà che l'outlet n'adempleschia betg las premissas per laschar avert la dumengia.
Il favrer ha il cussegl federal dentant midà l'ordinaziun davart la lescha da lavur per simplifitgar la lavur da la dumengia da centers da cumpra. Cunquai ha el decis ch’er l'outlet a Landquart po avrir la dumengia.
RR novitads 17:00


text:
Parasguladers svizzers domineschan concurrenza a Mustér
- Actualisà Sonda, 15.8.2015, 18:19
Christian Maurer dad Unterseen ha gudagnà la concurrenza da la cuppa mundiala da parasgular a Mustér. Il quatterdubel victur da la concurrenza X-Alps era er a Mustér il meglier.
Era sche Christian Maurer ha terminà l’ultima etappa da la cursa cun in grond retard, hai tanschì per la victoria. L’avantatg suenter las emprimas quatter etappas da la cursa era uschè grond, che Christian Maurer ha tuttina gudagnà.
Pervi da la previsiun da l’aura è la concurrenza da la cuppa mundiala a Mustér vegnida terminada anticipadamain. Suenter Maurer èn ils Svizzers Stefan Wyss, Michael Küffer e Peter Neuenschwander rangads sin las ulteriuras plazzas.
RR novitads 12:00


text:
Vaccinar cunter grippa en apotecas
- Glindesdi, 7.9.2015, 11:29
Vaccinar en apotecas duai daventar pussaivel. La regenza grischuna è pronta da midar l'ordinaziun tar la lescha da sanadad. Uschia duess vegnir stgaffì la basa legala, tenor la quala apotechers pon far tschertas vaccinaziuns senza in recept dal medi.
Quai respunda la regenza grischuna a la dumonda da la deputada Angela Casanova-Maron da la PLD.
Sa basond sin experientschas ch'èn vegnidas fatgas en il chantun Turitg vegnan en dumonda vaccins ch'ins enconuscha gia dapi blers onns e ch'èn per regla nunproblematics. Per exempel vaccinaziuns cunter la grippa e cunter l'encefalitis da zeccas sco era las vaccinaziuns consecutivas cunter hepatitis A, hepatitis B e hepatitis A e B, sche l'emprima vaccinaziun è vegnida fatga d'ina media u d'in medi.
Las persunas che dastgan vegnir vaccinadas ston esser saunas e ston avair almain 16 onns. Per giuditgar il stadi da sanadad ston las apotecras ed ils apotechers obtegnair ina scolaziun ed ina furmaziun supplementara correspundenta.
RR novitads 12:00


text:
Guernsey
Guernsey l'è 'n possediment de la Corona Britannega situaa in di Isol del Canal, in tra la Franza e l'Inghilterra. L'Elisabetta II del Regn Unii l'è "Duca de Normandia" e donca a capo de l'isola a nivell cerimonial. A capo del governo gh'è on baliv: incoeu l'è 'l scior Jonathan Le Tocq.
La capitala l'è Saint Peter Port, i lengov offiziai hinn l'ingles e 'l franzes, ma l'è parlaa anca el Dgèrnésiais. La Sterlina britannega l'è doperada tant 'me la Sterlina de Guernsey. Hinn sotta la sò giurisdizion anca Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou e Burhou.
Amministrazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'amministrazion de Guernsey l'è fada inscì, tucc elegiuu a suffragi universal:
- 12 consijee
- El Baliv de Guernsey
- El Procurator cont el poder giudiziari
- 33 deputaa popolar
- 10 reppresentant di Parrocchi
- 2 reppresentant de Alderney


text:
News
Digital Lives
8. schaner 2018 / Societad d'infurmaziun
Il Fond naziunal svizzer (FNS) promova projects en las scienzas umanas e socialas che sa fatschentan cun ils effects da la transfurmaziun digitala sin tut las domenas da la vita. Projects da pilot cun ina durada maximala da 18 mais vegnan sustegnids.
Lescha tudestga cunter l’odi en l’internet
4. schaner 2018 / Societad d'infurmaziun
En la Germania ha lieu ina debatta animada davart la lescha «Netzwerkdurchsetzungsgesetz» ch’è entrada en vigur l’emprim da schaner. La NetzDG preveda ina multa per interpresas che cuntrafan a l’obligaziun da stizzar datas, però na reglamentescha ella betg la dumonda da la chastiabladad dal cuntegn.
Bellas festas
22. december 2017 / educa.ch
educa.ch giavischa a las utilisadras ed als utilisaders legraivlas, calmas e bellas festas da Nadal ed in nov onn plain da success. Nus As engraziain per l’interess e la confidenza che nus avain dastgà resentir danovamain durant l’onn passà.
Dossier MINT
15. december 2017 / Resursa didactica / MINT
Il nov dossier MINT dad educa.ch preschenta ina survista naziunala e chantunala davart las mesiras per promover ils roms matematica, informatica, scienza natirala e tecnica en scola. A medem temp vegn explitgà ils privels, las sfidas ed il potenzial da MINT en Svizra.
Uffants en il mund digital
14. december 2017 / Publicaziun / Societad d'infurmaziun
Il nov studi dad UNICEF davart la situaziun dals uffants en tut il mund s’occupa da la dumonda co che las tecnologias digitalas influenzeschan lur vitas e lur schanzas. El vegn tar la conclusiun che milliuns d’uffants na pon betg profitar perquai ch’els n’han betg access a la digitalisaziun.
Di europeic da la protecziun da las datas
14. december 2017 / Occurrenza / Societad d'infurmaziun
Sin l’iniziativa dal Comité dals ministers dal Cussegl da l’Europa vegn quest di celebrà mintga onn ils 28 da schaner. La survista da las activitads ed infurmaziuns davart mintga pajais chattais vus sin la pagina-web dal Cussegl da l’Europa.
Tablet en l’instrucziun ...
12. december 2017 / Publicaziun / Cumpetenza da medias
En quest artitgel s’expriman ils responsabels da la Scola pedagogica da Schaffusa e lur magistraglia co che la digitalisaziun vegn a midar la furmaziun da scolastas e scolasts. Uschia vegn ICT a daventar ina «tecnica culturala, sco scriver e far quints a chau».
SimplyCooking.ch
6. december 2017 / Resursa didactica
La nova purschida da SimplyScience è in med d’instrucziun interdisciplinar per il stgalim secundar en furma d’ina microsite accessibla per ils apparats mobils. El cumbinescha l’instrucziun pratica da cuschinar cun ulteriuras infurmaziuns da basa davart ils process chemics-fisicals durant cuschinar.
EPFL creescha nov diplom
6. december 2017 / Cumpetenza da medias / Furmaziun cuntinuada
La scola online da l’EPFL empermetta d’obtegnair in nov tipus da diplom academic «Certificate of Open Studies (COS)». La finamira è da pussibilitar a mintgin da meglierar las enconuschientschas en la domena da las novas tecnologias. Ils programs han plirs livels.
JIM-Studie 2017
5. december 2017 / Ambient d'emprender digital / Publicaziun
Il studi davart l’utilisaziun da medias da giuvenils tranter 12 e 19 onns s’occupa da las medias che vegnan utilisadas per far ils pensums. Facit: Fertant che l’utilisaziun da medias crescha proporziunalmain a la vegliadetgna, sa restrenscha l’utilisaziun en scola mo sin las medias classicas.
Savair è uman
4. december 2017 / Publicaziun / Societad d'infurmaziun
Heinz Rhyn, rectur da la SAP Turitg, sa deditgescha en quest artitgel dal Tagesanzeiger a la digitalisaziun en l’instrucziun. El admonescha da l’euforia cumplaina sco er da la tema areguard las novas pussaivladads. Percunter metta el gronda paisa sin infurmaziuns reflectadas.
Ambient digital d’emprender e d’instruir
1. december 2017 / Good Practice / Publicaziun
L’Associaziun svizra da telecommunicaziun (asut) ha publitgà in studi davart las scolas publicas svizras e la digitalisaziun. El ha la mira da far enconuschent projects ed iniziativas en scolas ed uschia avrir ina discussiun multifara.
Center didactic rumantsch vegn annullà
30. november 2017 / educa.ch / Resursa didactica
En consequenza da la nova orientaziun dad educa.ch vegn la banca da datas CEDID schliada a partir da la mesadad dal 2018. Tenor cunvegna cun las Conferenzas rumantschas vegnan las datas arcunadas tar la Lia Rumantscha. En in proxim pass vegnan ils documents publitgads sin in nov portal.
Perfecziunament digital
27. november 2017 / Occurrenza / Furmaziun cuntinuada
Ils 25 da schaner 2018 organisescha la SVEB ina dieta davart il perfecziunament digital. La digitalisaziun è er en la furmaziun supplementara in tema impurtant ed actual. En keynotes e lavuratoris vegn dilucidà, tge teorias che valan e tge che la scienza intercurescha da preschent.
Camp d’informatica a Flem
23. november 2017 / Occurrenza / Cumpetenza da medias / MINT
Cun sustegn ed accumpagnament da docents e students da la SPF e da la SAPGR pon 60 uffants e giuvenils emprender da programmar. «i-CAMPs Flem» porschan in curs emnil concentrà per scolars da la terza fin la novavla classa durant la stad 2018.
OECD: Buns resultats per la furmaziun
21. november 2017 / Publicaziun / Internaziunal
En ses rapport davart l’economia da la Svizra, metta l’OECD l’accent sin l’impurtanza da la capacitad d’adaptar il sistem da furmaziun svizzer en il context da la digitalisaziun. Areguard ils deficits, duai la Svizra nizzegiar ils midaments actuals a moda flexibla e proactiva.
Cumpetenzas da la generaziun giuvna
20. november 2017 / Cumpetenza da medias / MINT
A la dieta Promoziun tecnica da la generaziun giuvna da la ASST (SATW) èn las cumpetenzas e la digitalisaziun stadas en il focus. Divers referats d’impuls han dilucidà ils midaments da las cumpetenzas tras la digitalisaziun. Las preschentaziuns èn uss online.
Mobilitad dal futur
20. november 2017 / Resursa didactica / Cumpetenza da medias
Il Museum svizzer da transports a Lucerna mussa en collavuraziun cun la VFF (SBB) in’exposiziun deditgada a la «Mobilitad da damaun». La digitalisaziun avra adina novas pussaivladads da transport sco per exempel numerus agids interactivs per ils viagiaturs.
Futur digital da la Svizra
20. november 2017 / Occurrenza / Societad d'infurmaziun
L’emprima conferenza naziunala «Svizra digitala» a Bienna ha reunì var 700 represchentants da las autoritads, da l’economia, da la scienza, dal mund politic e da la societad civila. Numerusas propostas èn vegnidas fatgas per sviluppar la strategia da la «Svizra digitala» dal Cussegl federal.
ID digitala renconuschida
16. november 2017 / Identitad digitala
Il Cussegl federal vul instradar normas cleras per ina ID digitala. L’identitad digitala duai esser renconuschida uffizialmain, ella duai esser examinabla e segira. Il Cussegl federal ha incumbensà il Departament federal da giustia e polizia (DFGP) d’elavurar in sboz da leschas per la stad 2018.


text:
Ed pôrta Sân Stēven a 's sa dimòndi pôch. Ch' a gh sìa pôchi nutési de sté Pôrta l' al dîş ânca al Baletti ch' al zûnta ch' l' ēra cumpâgna a còla ed Sânta Crôş cun dō archêdi.
Secònd Alcide Spaggiari l' é stêda tirêda só ind al 1218.
Ind al 1230, cme tóti al j êtri pôrti ed la sitê, a 'gh vîn zuntê al barbacân ( un rinfôrs in muradûra a fōrma de schêrpa més al dō pêrti ed la pôrta per tgnîrla só ed mèj). Da sté Pôrta, a travêrs un pûnt insém al Cròstel (deşviê fōra sitê ind al 1226) a partîva la ''Strata Regalis San Francisca'' vêrs Pèrma, sté pûnt l'é pó stê butê zò ind al 1249 da i Guêlf che tintêven, cun l' ajót di pramşân, ed turnêr in sitê dôp èser stê batû da i Ghibelèin.
Al tèimp de sté tentatîv è stê butê zò ânca al Bôregh d' Ognisânt ch' al ciapeva al nòm da la cēşa ed Tót i Sânt, ch' l' ēra ind i parâg pó butêda zò, insèm a còli ed Sân Biêş, Sân Zeminiân fōra Sân Stēven e còla ed Sânta Catarèina aşvèin al mulèin cun l' istès nòm, ind al 1551 ind la ''Tajêda'' vrûda dal Dóca. Ind al tirêr só i bastiòun, ind al 500, ânca la vècia Pôrta la vîn suplîda e a vîn avêrt 'n êtra pôrta, ed fiânch al bastiòun, vêrs mezanôt cun un puntzèl per pasêr al fusòun.
Ind al 1568 al dóca Alfonso II, dôp i divêrs dân fât dal pîni, l' à dmandê de spustêr al Cròstel, ch' al curîva atâch al mûri, vêrs Pèrma ed cîrca un chilômeter.
Tr' al 1570 e al 1574 a vîn fât al nōv pûnt insém al Cròstel spustê vêrs Pèrma.
Pôrta Sân Stēven e al mûri l'é d' atōrna a vînen butê zò a la fîn ed l' '800. Pôch dôp în stêdi tirêdi só al caşèli dal dâsi.


text:
Menu principale:
Me senti ben e me sfòrzi,….pian pianin,
de buttà giò dò righ de testament
per quand, sbattuu là sòtta ‘n balducchin,
el nòst Signor me dervarà i battent.
Ai fioeu lassi el pensamm on ciccin,
a la miee la pension, (che l’è nò nient)
ai amis i ricòrd di bei mangiarin
e ai parent el va e ven di bei moment.
Al mè dottor on mazz de prescrizion,
a Milan, poesii in del mè bell dialett,
duu cocumer a tì e on peveron
e a tutti i alter de tirà el carrett.
Di mè tant cattanaj, poeu, fen on mucc,
perchè a 'sto mond, mòrt mì, -


text:
Cluj Napoca
Cluj-Napoca (parnozia ['kluʒ na'po.ka]; ungheres: Kolozsvár; latin: Napoca o Claudiopolis; todesch: Klausenburg) l'è ona città de la Romania del nord.
L'è stada la capital de la Transilvania, e l'è incoeu el center economegh pussee important del nord-est del Paes. Ghe viven quasi 320.000 personn, di quai on 60.000 l'è de lengua ungheresa. Cluj donca l'è la segonda città romena per numer de ungheres (dopo Târgu Mureș).
A l'è ona città proppi antiga e piena de storia, cognossuda giamò ai temp di Roman, che l'aveven fada devegnì ona sò colonia. L'è anca la città indè che l'è nassuu el Mattia Corvin, vun di re ungheres pussee amaa del sò popol.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Be'er Sheva, Israel.
- Caracas, Venezuela.
- Statt Unii:
- Colonia, Germania.
- Coriza, Albania.
- Makati, Filippinn.
- Francia:
- Provincia de Parma, Italia.
- Rotherham, Regn Unii.
- San Paol, Brasil.
- Suwon, Corea del Sud.
- Pécs, Ungheria.
- Zagabria, Croazia.
- Zhengzhou, Cina.


text:
Jimmy Buffett: «Margaritaville»
- Mesemna, 30.8.2017, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 30.8.2017, 9:30, RTR
Jimmy Buffet è in chantautur fitg popular en America. La chanzun la pli impurtanta ch'el ha cumponì è sco ina recloma per Key West, l'ultim lieu d'ina chadaina d'inslas giusum il stadi da Florida. Sia musica descriva el sco «rock caribic in pau sturn», e quella cuntegna blers elements tropicals che procuran per buna luna. La chanzun raquinta d'in um che passenta tut l'onn a Key West, in chè scappà dal fraid. La vita fuss atgnamain patgifica e relaxada, pero i dat colonnas da turists e la pitschna citad patescha pervi da las massas. Da raschun pudess ins discurrer dina chanzun cun messadi ecologic, pero quai nè betg stà l'intenziun da Jimmy Buffet. Cun «Margaritaville» ha el fatg vaira blers raps e quai è er daventa sia marca. Sco emprim ha el avert in «Margaritaville» a Key West, uss è quai ina chadaina da restorants en sur 30 citads. Lura datti anc casinos, residenzas da seniors, ina firma discografica ed ina staziun da radio. Ozeldi è Buffet multimilliunari, viva a New York ed a St. Barth en la Caribica ed el posseda er divers aviuns.