text:
L muvimënt dl Sudtirol per la lidëza – alianza liedia per l Sudtirol “Süd-Tiroler Freiheit” ie na alianza liberela- patriotica che uel fé valëi l dërt dl’autodeterminazion per l popul dl Sudtirol.
Nosc paesc ie ocupà dal 1918 dal guviern zentrel talian y nëus desmustron mo for resistenza contra chësta ngiustizia.
Circa 350.000 tiroler de lingaz dl’oma tudësch viv te chësc luech che ie stat dat a la Talia, jan inant cun la batalia per cunservé si tradizions y usanzes. Mantenì l’identità culturela te n Stat furest ie na gran sfida. Sëuraprò ie la Talia sul ëur de jì n malora y ënghe nosta region, che fossa rica, patësc l pëis dl’inioranza dl Guviern Zentrel Talian tl ciamp economich. Da nëus ora iel me puscibl mantenì nosc bënsté se spartian da la Talia.
Tl 1918, do la prima viera mundiela, ova trupes talianes tëut ite la pert meridionela dla region austriaca dl Tirol, scebën che l presidënt american Woodrow Wilson, te si scialdi cunesciui “catordesc ponc”, ova detlarà che n dassëssa adaté i cunfins dla Talia do la demarcazion tra la nazionaliteies da recunëscer tlermënter. Ma l tratat sucrët de Londra, cun chël che la Talia ngianova si aleac, garantiva ala Talia chël che n tlama “confine del Brennero”. Chësc cunfin spartesc mo for l Tirol te doi pertes. Sota l guviern fascist de Mussolini ova la popolazion tudescia patì la deportazion y persecuzion. Hitler ova fat ora cun Mussolini de esilië i sudtirolesc y nsci ovi pruibì d’uni sort de propaganda per la cuestion dl Sudtirol tla Germania y tl Austria. Per chësc ie l fascism y l nazionalsozialism cunsciderei i gëvafosses de nosta nazion. Nosc muvimënt ne sustën degun tipo de estremism politich.
Sciche conseguenza, fova states stlutes la scoles tudësces y n ova pruibì de les giaurì inò. Sëuraprò fova mo duc i inuemes tudësc stai talianisei, monce la scrites sun la fòsses, y mo al di da ncuei vën adurvei i toponoms fasisć te dut l Sudtirol.
Nchinamei monumënc dl’era fascista ie mo da udëi y vën mantenì cun i scioldi di zitadins talians (ënghe chëi dl Sudtirol). Sëuraprò tën persones politiches, per ejëmpel l ex-minister di esteri Gianfranco Fini, presidënt dl partit neofascist “Alleanza Nazionale” (sën PdL), zeremonies solennes a la memoria di saudeies fasisć sota al “Monumënt a la vitoria”, a Bulsan, capitela provinziela dl Sudtirol. Te chësta maniera fëstejea chësta persones si vitoria sëura nosc popul, na vitoria che storicamënter ne ie nia stata militera, ajache nchin a la fin dla prima viera mundiela ne fova niaca un n saudé talian ruvà ite tl Sudtirol. La trupes talianes ova tëut ite l raion do la fin di stritoc y perchël fovel stat na vitoria diplomatica, arjonta cun baujies y tradimënc, nia na vitoria militera, sciche ulëssa desmustré l “Monumënt a la vitoria”.
Al di da ncuei, tl’epoca di dërc dla persona y dla lidëza, ne à nosta jënt mo for nia giapà l dërt de autodeterminazion. Perchël pretendon n referendum che ti dà la puscibilita al popul de lité sce resté pra la Talia o furmé n Stat ndependënt. L Stat talian ne ti à mei cunzedù a nosc popul n dërt tan fundamentel: la lidëza per l Sudtirol, che ne ie mei stat, y mei sarà talian.
Nosc fé se ispira ai dërc dla persona. Nosta dezjions se urienteia ai prinzips dl dërt y dla giustizia.
Nosta prioriteies ie:
Autodeterminazion
L dërt de autodeterminazion dla populazion ie al prim pont dl articul 1 di tratac sui dërc dla persona y ie perchël esprescion dla lidëza che uni popul possa revendiché. La spartizion dl Tirol y la cunlieda dl Sudtirol a la Talia ie states metudes n droa n violazion di prinzips dla rëjon y dl drët y dantaldut contra l ulei dla populazion. Da ntlëuta ncà à l Sudtirol for inò messù temëi per si vester y mo nianca al di da ncuei al garanzies de pudëi mantenì si identità linguistica y cultuerla. Nosc popul ie na minoranza te n Stat fulestier y l’autonomia da sëula ne basta nia per l defënder a la longia da l’assimilazion y da la talianisazion uluda. Perchël ie la scumënciadiva de n referendum sul daunì politich dl Sudtirol l sëul strumënt che possa ressolver la cuestion dl Sudtirol.
Patria
Dërt dl lingaz dl’oma. L lingaz dl’oma ie l elemënt dl’identità culturela n assolut plu mpurtant, perchël ie l dërt de pudëi adurvé l lingaz dl’oma n dërt nia da renunzië. Massa suvënz anconten tl Sudtirol aparac statai che ne ie nia boni o ne à nia la ulentà de rusné l lingaz tudesch, scebën che la desposizions dl Stat dl’autonomia ie de chësc vieres tleres. Propi perchël iel de bujën de cuntroi plu sciorfes per chël che reverda l cunescër l lingaz tudësc tl’asseniazion de posć publics, y de sanzions restritives tl cajo dla violazion dl dërt de pudëi adurvé la rujeneda dl’oma. Chësc dërt ne ie nia na provocazion ma zeche che à da vester. L medemo muessa valëi ënghe per la grupa etnica ladina.
N’Europa pluralistica
Al di da ncuei ie l’Union Europea mo na comunità de stati nazionei y nia de comuniteies de populi y de regions sciche l mussessa vester. L’Europa ne possa nia deventé na union de stac stersc y uniformes. La richëza y l daunì dl’Europa ie tla pluralità di populi, di lingac y dla cultures che la fej ora. Populi y grupes etniches de pitla dimenscions possa me sëuraviver sce n recunësc l valor de chësta richëza y sce n cunscidereia chësta pluralità nia na manaceda, ma n arichimënt.


c: text/html

text:
- Suenter Flavia Walder ha Jürg Wasescha fatg ina prova da chant cun il Chor maschadà grischun Turitg
- Sco proxim fa Remo Weishaupt la prova cun il Chor masdo Alvra
- Era suenter che l’acziun BarattaChor è a fin per ils dus dirigents, cuntinuescha lur collavuraziun.
L’impurtant per tudestg ed il rest per rumantsch
«Chapis mai?» – quai è stada l’emprima dumonda ch’il dirigent surmiran ha tschentà a las chantaduras ed als chantadurs dal Chor maschadà grischun Turitg. Ils blers derivan da la Surselva, però i dat er chantaduras e chantadurs da lingua tudestga che giaudan la cumpagnia en il chor rumantsch. Uschia è Jürg Wasescha sa decidì: «Jau fatsch mez e mez, sch'igl è insatge impurtant per tudestg ed uschiglio rumantsch.»
Quai dirigent [Jürg Wasescha] è stà fitg energic. Quai ha dà nov schlantsch. Quai è stà bel.
La surpraisa
Ils dus dirigents han fatg giu ordavant tge e co che Jürg Wasescha fa l’emprova dal barat. Remo Weishaupt ha dentant laschà grondas libertads a ses collega e lez ha era gì pront ina surpraisa en furma d'in canon. «Grüezi, Bonjour, Hello, Ciao, ciao, ciao» han chantaduras e chantadurs chantà in tranter l’auter e vitiers ha il musicist da professiun anc mussà ils moviments correspundents. Questa surpraisa musicala ha schluccà la prova. Jürg Wasescha ha lavurà fitg intensiv vid diversas chanzuns, tranter auter era vid la chanzun surmirana «Clera notg» da Gion Duno Simeon e Peder Cadotsch.
Jau crai, ses dun da motivar la glieud - saja quai cun mimica u cun il tun da la vusch - è fitg grond.
Betg il davos inscunter cun Jürg Wasescha
Sco proxim surpiglia Remo Weishaupt ina prova da chant cun il Chor masdo Alvra. Ma era suenter l’acziun da BarattaChor restan ils dus dirigents en contact. Il Chor maschadà grischun Turitg ed il Chor viril rumantsch da Zug, in auter chor che stat sut la batgetta da Jürg Wasescha, concerteschan numnadamain communablamain quest matg.
Vesair ina giada auters dirigents, betg mo teoreticamain mabain praticamain a lavurar cun nus, quai è stà in plaschair nar.
Cumparegliar ma betg valitar
Per las duas davosas emprovas da chant ha il Chor maschadà grischun Turitg gì dus differents dirigents. Flavia Walder ha fatg l'ultima prova da chant avant la pausa da Nadal, e Jürg Wasescha ha cumenzà l’onn nov cun las chantaduras ed ils chantadurs da Turitg e conturn.
Quai è fitg interessant da guardar co auters dirigents lavuran.
RR actualitad 08:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cottbus
Cottbus (antigament Kottbus; Chóśebuz in lusazian superior; Choćebuz in lusazian inferior; Chociebuż in polacch; Chotěbuz in cech; pronuncia milanesa: Còttbos) a l'è ona città de la Germania oriental.
La cunta circa 99.687 abitant (2015).
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in del Land de Brandeburgh, del qual l'è la città pussee granda dòpo de Potsdam.
L'è traversada del fiumm Sprea.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è stada fondada di Sòrbi in del X secol. La prima nominazion de la città l'è del 1156.
I todesch, come popolazion, hinn rivaa dusent ann pussee tard. In del 1462 la città l'ha taccaa a fà part del Margraviaa del Brandeburgh, in del 1701 de la Prussia. De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Germania oriental, dent al II Reich, a la Repubbliga de Weimar, del III Reich, de la DDR e poeu de la noeuva Germania unida.
La minoranza slava lusaziana la gh'è anmò.
I quartee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cottbus l'è dividuda in desnoeuv quartee, chì nominaa cont el nòmm todesch e slav:
- Mitte / Srjejź
- Neu und Alt Schmellwitz / Chmjelow
- Sandow / Žandow
- Spremberger Vorstadt / Grodkojske pśedměsto
- Ströbitz / Strobice
- Sielow / Žylow
- Saspow / Zaspy
- Merzdorf / Žylowk
- Dissenchen / Dešank
- Branitz / Rogeńc
- Madlow / Modłej
- Sachsendorf / Knorawa
- Döbbrick / Depsk
- Skadow / Škodow
- Willmersdorf / Rogozno
- Kahren / Korjeń
- Kiekebusch / Kibuš
- Gallinchen / Gołynk
- Groß Gaglow / Gogolow
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Montreuil, Francia.
- Grossee, Italia.
- Lipeck, Russia.
- Zielona Góra, Polònia.
- Tărgovište, Bulgaria.
- Košice, Slovacchia.
- Germania:
- Nuneaton and Bedworth, Regn Unii.


text:
Flem ha gudagnà cun 8 a 6 cunter l'equipa da Aarau cun il skip Silvana Tirinzoni. Cun questa victoria n'èn ellas betg mo campiunessas svizras, ellas pon er sa participar il mars 2016 al campiunadi mundial en il Canada.
Dejà-vu
Gia l'onn 2014 eran Binia Feltscher e ses team daventadas campiunessas svizras. Ellas avevan pudì far part al campiunadi mundial, medemamain en il Canada, ed eran turnadas sco campiunessas mundialas. Il medem onn èn ellas lura era daventadas campiunessas d'Europa.
RR novitads 18:00


text:
Fin en l’80avla minuta era Barcelona numnadamain anc en retard cun 0:1. Aifer 92 secundas ha l’emprim Sergi Roberto e silsuenter Suarez laschà crescher las speranzas per ils Spagnols.
Ina surpraisa ha dà en il segund gieu da la gruppa E. BATE Borissoff ha gudagnà a chasa cunter l'AS Roma cun 3:2. Cunquai sa chattan ils Talians suenter 2 onns ed in punct a la cua da la tabella.
Bayern cun gala cunter Zagreb
En la gruppa F ha Bayern München battì senza problems Dinamo Zagreb cun 5:0. Arsenal ha pers cunter Olympiakos Piräus cun 2:3.
Maccabi resta senza puncts
En la gruppa G ha Chelsea incassà ina terrada da 1:2 cunter FC Porto. Maccabi Tel Aviv ha pers cunter Dynamo Kiew cun 0:2. Cunquai resta il club ch’ha eliminà Basilea senza puncts.
Ed ha la gruppa Ha Zenit St. Petersburg ha gudagnà cunter KAA Gent cun 2:1 e Lyon ha pers cunter l'FC Valencia cun 0:1.
RR novitads 06:00


text:
Coeugh
On coeugh l'è on scior che per mestee el cusina e 'l coeus el mangià.
In de l'ambet de l'alimentazion a s'intenda on espert che 'l lavora in di cusinn di restorant e di alberghi, e 'l fa su i pitanz che vegnen servii ai client.
El capp di coeugh d'on certo restorant o albergo a l'è ciamaa chef (che in frances el voeur dì proppi capp).
Quell del coeugh a l'è on mestee che in de la nostra societaa a l'è veduu proppi ben, e despess el pò vess consideraa quasi tant 'me on artista. Per 'vèggh la qualifega sindacal de coeugh in certi paes (compagn de l'Italia) besogna fà on percors scolastegh faa aposta.


text:
Il prim da zercladur vegn ad esser preschenta tanta prominenza politica sco strusch insacura. Dus chantuns èn pertutgads, i dat plirs organisaturs: L’Uffizi federal da traffic, l’AlpTransit e las Viafiers federalas. Suenter las attatgas terroristica avant curt temps datti anc ina giada pli autas pretensiuns da segirezza.
Per l'avertura dal tunnel da basa dal Gottard ha in stab spezial per las mesiras da segirezza il commando per dus chantuns. Las regenzas da l'Uri e dal Tessin avevan suttascrit ina cunvegna en quest senn.
Uri e Tessin surdattan il commando
Auter che al Forum mundial d’economia WEF a Tavau na cumonda al Gottard betg ina polizia chantunala. Enstagl è in stab spezial responsabel per dus chantuns – Uri e Tessin.
Sco il maina-acziun general Lorenzo Hutter ha ditg envers SRF, saja quai l’emprima giada che duas regenzas dettian il commando a be in stab che possia agir per dus differents chantuns. Quants funcziunaris che vegnan ad esser en acziun tar l'avertura dal tunnel n'ha el dentant betg tradì. La lavur per segirar il tunnel da 57 km cun ils blers corridors laterals saja dentant enorma.
RR novitads 09:00


text:
43% dals dumandads pudessan s'imaginar da far fin cun lur vita sch'els fissan pertutgads da demenza. Quai mussa ina retschertga represchentativa per incumbensa da la Schweizer Illustrierte. Surtut las dunnas han tema da la demenza. 39% da las dunnas dumandadas han tema da survegnir Alzheimer ubain in'autra furma da demenza. Tar ils umens èn quai mo 28%.
Pli positiv vesan ils giuvens il tema. Quasi 70% da las persunas tranter 15 e 34 onns pon s'imaginar ch'ina vita cun demenza merita d'esser vivida. Cun la vegliadetgna crescha dentant la sceptica. Tar las persunas sur 55 onns crai mo anc la mesadad ch'ina tala vita valia la paina da viver.
RR novitads 11:00


text:
La cifra – 918
- Mesemna, 7.2.2018, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 7.2.2018, 10:15, RTR
Tantas guggas e cliccas datti en Svizra. Las pli bleras hai enturn ils gronds centers dal tschaiver, a Basilea ed en il chantun Lucerna. Ma era en il Grischun datti enturn 25 guggas.
Gia dal 1874 ha ina musica instrumentala sunà tar il cortegi da tschaiver a Basilea. La glieud n'era insumma betg intgantada. Cun ils onns èn els però sa disads. Dal 1906 numnavan els quella musica la «Guggenmusik».
Da Basilea è la musica da guggas sa derasada sur tut la Svizra. Ils onns 50 èn las emprimas guggas cumparidas a Lucerna. L'emprima gugga en il Grischun è vegnida fundada il 1977: las «Sgarellas» da Domat. Sur tut la Svizra datti entant tantas guggas sco anc mai.


text:
La SSR da Berna, Friburg e dal Vallais sa dosta cunter ils plans da bardigliar il studio da Radio SRF da Berna a Turitg. Cun quai vegniss ina pitga impurtanta da la rapportaziun donnegiada. Da far la midada a Turitg fiss era cunter il senn federalistic da la Svizra e cuntraschess a la diversitad linguistica e culturala dal pajais, scriva la secziun da la SSR en ina resoluziun ch'è vegnida approvada la sonda
Sch'i giess suenter la SRG SSR vegnissan emissiuns sco «Echo der Zeit», «Rendez - vous», «Heute Morgen», «SRF 4 News» e las novitads producidas en futur a Turitg e betg pli a Berna.
RR novitads 17:00


text:
Altaventa, l'inizianta dal parc da vent Surselva ha reducì il parc da vent sin ussa mo 20 rodas da vent enstagl da 40. Las 20 rodas en dentant da pli gronda dimensiun, ins discurra d'ina dimensiun sco la roda da vent existenta a Cuira Haldenstein. Quai ha Andy Imfeld, il possessur da Altaventa, ditg a Radiotelevisiun Svizra Rumantscha.
Per la Gruppa d’interess Sezner Um Su Grenerberg na mida quai nagut. A lur radunanza generala ha la gruppa proclamà da cuntinuar il cumbat encunter il parc da vent. Quai era sch'i dess mo ina roda da vent, sco il president Gaudenz Alig ha ditg ad RTR.


text:
Be üna mür (E davent e’la!)
- Dumengia, 23.8.2015, 17:25
Davart l’uman e la mieur
Sas anc? Gea, jau sai anc che mes collega Gian Andrea Reinalter ed jau – Arnold Rauch – avevan persequità la mieur en l’entir Grischun, sch’era mo cun la camera.
Gian Andrea dumandava ora la glieud e jau gieva en tschertga da las mieurs, ratuns ed era talpas. Per nagin auter animal ha il carstgaun inventà tantas metodas per destruir el sco per la mieur. Pigliond ora forsa per sasez!
La mieur engola, irritescha, fa tema. E tuttina: In dals pli simpatics animals è e resta la mieur. La relaziun cun la mieur è pia fitg ambivalenta. Il film «Be üna mür» da Gian Andrea Reinalter ed Arnold Rauch va a la tschertga da la mieur, sur e sut terra, en las gondas, en tschalers ed en las chanalisaziuns.


text:
Erfurt
Erfurt a l'è una cità de la Germania de 204 880 abitant (dato del 31. Dic 2013).
A l'è la capital e la cità püssee pupulada del Land (Stat Federal) de la Türingia.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è l'Andreas Bausewein.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Erfurt a l'è gemelaa cun:
- Győr, Üngheria
- Haifa, Israel
- Kalisz, Pulonia
- Lille, Francia
- Loveč, Bülgaria
- Magunza, Germania
- Piasensa, Italia
- San Miguel de Tucumán, Argentina
- Shawnee, Stat Ünì d'America
- Vilnius, Lituania
- Yan'an, Cina


text:
Springfield, Massachusetts
Springfield a l'è una cità del Massachusetts cunt una pupulaziun de 152.082 abitant. A l'è la terza cità püssee granda del Massachusetts e la quarta del New England dopu de Boston, Providence e Worcester. A l'è la prima cità di Stat Ünì e anca quela püssee granda che l'è stada ciamada Springfield.
A Springfield a gh'è la Basketball Hall of Fame e la squadra de Hockey sül giaz di Springfield Falcons. Chì a hinn nassüü anca el Theodore Geisel, püssee cugnussüü cumè el Dr. Seuss, l'inventur del Basket, el James Naismith, e l'atur Kurt Russell.


text:
L'enviern
- Mardi, 3.1.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 3.1.2017, 19:00, RTR
Il schaner è arrivà, l'onn nov cumenza e perquai derasan «Noss Chors» oz atmosfera d'enviern.
Enfin ussa ha la naiv mancà quest enviern. Uschia na vegnan ins era betg propi en atmosfera d'enviern. Anzi, cun la mancanza da naiv ed entras ils dis curts sa derasa plitost in'atmosfera trista e melancolica. Perquai derasan «Noss Chors» oz cun chanzuns d'enviern l'endretga luna tar la stagiun alva e mainan vus per in mument en in mund plain naiv.


text:
Calch
Calch (nom ufizial in italian Calco) al è un cumün da 5 289 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 4,6 km² e ona densità de 1 150 ab./km² da la Pruvincia da Lecch.
I sò abitant i g'hann ul suranomm da bastard.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Calch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Suvlaki, Gyros e Capretta – «Tabulé de Quinoa» ina salata dal Chile
- Gievgia, 6.7.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 6.7.2017, 10:15, RTR
En il mais da fanadur giain nus en in pajais lontan – en Chile. L'onn 1991 ha ella emprendì d'enconuscher Renato Della Valle da Trun ch'era da viadi en l'America dal sid. L'onn 1994 han els maridà ed han uss dus uffants creschids. La famiglia Della Valle viva a Trun.
Chile è in pajais fitg varià che porscha tut, il desert cun clima asper e sitg, las Andas cun chadainas da culms e glatschers, cuntrada da vulcan, vegetaziun tropica, la mar, culms e planiras cun ils pli differents climas, flora e fauna ed ina cuschina vasta e varianta sco il pajais e ses pievel.
Oz datti ina salata da quinoa. Ina sort graun che crescha sin las planiras autas dal desert da Atacama, sin passa 3'500 meters sur mar.


text:
En l’entira Svizra datti actualmain pliras tschients bierarias. Enconuschentas sco Calanda u Feldschlösschen, ma era pli pitschnas.
Natiralmain è inqual bieraria era da chasa en il Grischun. La pli gronda è Calanda, fundada il 1780. Ina marca ch’è enconuschenta en l’entira Svizra. Ma la biera Grischuna è bler dapli che mo Calanda. Ils davos onns hai dà in vair boom da bierarias (guarda grafica).
Adina dapli bierarias, ma...
Il consum da biera en Svizra sa diminuescha. Cumpareglià cun avant 25 onns vegni baivi considerablamain pli pauc biera.
Tuttina èn las cifras anc adina impressiunontas. Las cifras da l’onn 2015:
- 3,44 milliuns hectoliters biera han las bierarias Svizras producì
- La populaziun Svizra ha baivi 4,62 milliuns hectoliters biera
Istorgia da la biera
Tablas da scrittira mussan: Gia avant buns 6'000 onns vegniva fatg biera. Ils Sumers, in pievel da l’Asia, èn stads ils emprims che han empruvà da producir questa bavronda. I ha num, che da quai temp saja il far biera stà ina chaussa da la dunna, sco tut quai ch’aveva da far cun cuschinar.
La biera è vegnida fatga da dunnas fin il temp medieval. Lura han ils umens surpiglià la batgetta da la biera. Paders da claustras en l’Europa centrala tschertgavan ina bavronda nutritiva ch’ins pudeva baiver durant il temp da curaisma. Uschia han ils paders cumenzà a far biera.
5 fatgs davart la biera
- La Tschechia è campiunessa mundiala en baiver biera. Tschecas e Tschecs baivan passa 130 liters biera per onn per persuna (Svizra: bun 55 liters).
- Il pli enconuschent citat da la biera: «La biera è il mussament che Dieu ha gugent nus e ch'el veglia che nus sajan cuntents», da Benjamin Franklin.
- La pli chara biera deriva da la Belgia e ha num «Vielle Bon Secours». Questa biera vegn vendida en la bar «Dem Bierdrome» a Londra. Là custa ina buttiglia da 12 liters 1'000 euros.
- La pli ferma biera sa numna «Armageddon» e deriva da la Scozia. Ella cuntegn 65% alcohol e vegn producida en ina pitschna bieraria.
- Biera gida da sa durmentar. Il motiv è il virtit (Hopfen).
Adina main populara…
La popularitad da la biera è sa diminuida ils ultims onns.
Consum per chau ed onn en Svizra:
- 1990: 71 liters
- 2010: 57,3 liters
- 2015: 55,3 liters


text:
Naziunal/Internaziunal - Tour de France banduna Berna en direcziun Vallais
Suenter in di da paus banduna il Tour de France puspè la chapitala svizra en direcziun Vallais. La 17avla etappa maina sur 184,5 kilometers da Berna fin a Finhaut-Émosson. Igl è in’etappa per ils spezialists da muntogna damai che l’arrivada è sin bunamain 2’000 meters sur mar.
Accumpagnads vegnan ils bun 200 ciclists era da millis e millis fans. Club da fans da l’entir mund èn durant trais emnas sin ils chaltgogns als protagonists, fans da la Columbia fin l’Australia. Blers fans èn er sin viadi cun rulottas.


text:
Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini
Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini (Beit Kassab, 1808 – Kfifane 14 de dicémber 1858) l'è stái un religiùs libanès, sant de la césa católica.
La sò festa l'è el 14 de dicémber
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giüsèpp Kassab Al-Hardini l'è nasìd a Hardin, in del Liban, indel 1808. A vint'ann, in del 1828 l'è entrài in Seminàri e l'ha scèlt de fàss ciamà Nimatullah (Gràsia de Diu). L'è stài urdinàd prèt el dì de Nadal del 1833 a Kfifane. L'è stài prufesùr de Teulugia e el g'ha vìd cume stüdent anca un alter sant libanès: Charbel Makhlouf.
L'ha spès quasi tüta la vita in adurasiòn dal Santìsim, a pregà la Madòna, e a recità el rusàri [1][2].
L'è mòrt de polmonite el 14 de dicémber del 1858, a Kfifane. L'è stàì fà sant da Papa Giuànn Pàul II.


text:
D'ina vart dettia il suspect che Joseph Blatter haja fatg in contract disfavuraivel per la FIFA cun la Carribian Football Union (il president era Jack Warner). Da l'autra vart dettia il suspect che Blatter haja cuntrafatg als interess da la Federaziun internaziunala da ballape cun ademplir quest contract.
Curt avant che la procedura è vegnida enconuschenta ha la FIFA ditg giu a curta vista ina conferenza da medias. La renunzia è succedida 5 minutas avant che la conferenza avess cumenzà e quai senza inditgar las raschuns.
A la seduta dal comité executiv è vegndì decidì ch'il campiunadi mundial da ballape a Catar cumenza ils 21-11-2022. Il final è curt avant Nadal,ils 18-12-2022.
RR novitads 17:00


text:
Padoa
Padoa (en Vèneto e 'n Lombàrt orientàl; in Italià Padova) l'è 'na cità de 212.500 abitàncc (440.023 a cunsiderà pò al a sò àrea metropolitàna [1][2]). L'è 'l capolöch de la pruvìncia omònima, che fà part de la regiù del Vèneto, endèl nord-est de l'Itàlia.
L'è séde de 'n Università 'ntra le piö ècie e prestigiùze, e la pórta testemognànse de 'n pasàt stòrich e cültüràl de gran emportànsa, Al dé d'encö la cità l'è apò a 'n cèntro econòmich rilevànt e la reprezènta 'n gróp de traspórt intermodàl tra i piö 'mportàncc de töta Europa.[3]
El cümü de Pàdova el cuàrcia zó 'na superfìce de 92 km² per 'na densità de 2267 ab./km². El cunfìna coi cümü de Abano Terme, Albignasego, Cadoneghe, Legnaro, Limena, Noventa Padovana, Ponte San Nicolò, Rubano, Saonara, Selvazzano Dentro, Vigodarzere, Vigonovo (VE), Vigonza, Villafranca Padovana.
'Ntra le ótre ròbe, Pàdova l'è cunusìda 'n töt el mónt perchè l'è la cità de Sant'Antóne.
Cuntegnüü
Curiuzità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- A Padova gh'è ambientàt 'na part de La Bisbetica Domata, de William Shakespeare.
- Galileo Galilei el g'ha pasàt 18 agn de la sò vìta a Pàdova.
- L'Università de Padova l'è giöna de le piö ècie del mónt (sètima 'ndèl mónt e tèrsa 'n Itàlia), fondàda 'ndèl an 1222.
- El Giardì Botànich de Padova, el fà part del patremóne mondiàl de l'UNESCO. L'è 'l giardì Botànich Üniversitàre piö ècc del mónt, fondàt endèl 1545.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La bazìlica del Sant, co i sò ciòster e i dò grande piante de Magnoglia grandiflora
- Ol münümènt del Gattamelata denàcc a la Bazìlica del Sant
- Ol Palàs de la Ragiù co la sò lògia e la sò tur
- Ol Pràt de la Val
- Ol café Pedrocchi
-
-
-
-
-
Ol ciòster de la Bazìlica co la Magnolia grandiflora
-
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Turismo em Pádua
- Càmera de Comèrcio de Pàdova
- Album fotogràfich de Pàdova
- Cartìna de le stràde de Pàdova
- Cartografia del cümü
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Dissegnar sco in profi cun Mathias Durisch
- Glindesdi, 7.3.2016, 7:00
Mathias Durisch è illustratur e designer. El ha per exempel dissegnà il comic «Crestomat». Ma el fa anc bler auter. Per exempel mussar a vus co dissegnar fatschas sco in profi. Bun divertiment!
Contribuziuns
-
Art or dal vapurisader – in workshop da sprayar per giuvenils
En il rom da l’exposiziun speziala «Glion – enavos en il futur» ha il Museum Regiunal Surselva organisà a Glion in workshop da sprayar per giuvenils. Sut il motto «Mes Glion – In giavisch per il futur» ha l’artist da Domat Mathias Durisch introducì giuvens e giuvnas en la tecnica da graffitis che vegnan stgaffids cun vapurisaders.


text:
Ina dumonda en connex cun firmas fictivas (Briefkastenfirmen) en il Mesauc ha chaschunà ina lunga discussiun en il cussegl grond. Cunzunt deputadas e deputads da las valladas dal sid han fatg attent sin la problematica da firmas ch’han be ina stgaffa da brevs en il Mesauc e na fan là naginas lavurs. Il chantun haja sur lung temp fatg memia pauc per impedir quellas praticas.
Il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini ha empermess ch’ins veglia controllar meglier las firmas ch'èn gia e Moesano e ch’han l’intent da sa chasar là. Dentant er il chantun stoppia sa tegnair vid la lescha subordinada.
RR actualitad 07:00


text:
El saja sa decidì gia daditg da sa retrair da ses post ed enconuschia il termin dal cumià. «Uschia n’è quai betg uschè melanconic», di Pierin Vincenz. «Pli conscient dal cumià vegn jau durant aperos u sedutas da fatschenta, nua ch'jau realisesch ch'igl è l'ultima giada.»
Emprender è impurtant
En l’avegnir lavura Vincenz anc en divers cussegls d'administraziun (p.ex. Helvetia, Leonteq). Dasper vul el tgirar ses hobis (ir cun skis e dar golf) u prender simplamain temp per el.
Era pussibel èsi che Vincenz cumenza anc in studi u ch’el fa ina scolaziun. El na fetschia dentant nagut totalmain different, mabain insatge che haja ina relaziun cun sia lavur actuala.
In post pli impurtant en la politica na vegn jau betg a surpigliar.
Era la politica interessescha
Dentant era la politica interessescha el - gia da chasa anora. El persequiteschia la politica e discussiunia era gugent, sco el di. In uffizi u in post pli impurtant en la politica na vegnia el dentant betg a surpigliar.
L'ultim di da lavur ha Pierin Vincenz ils 30 da settember. Lura banduna el la banca Raiffeisen suenter 16 onns.
Cifras da Raiffeisen
L'emprim mez onn ha la gruppa Raiffeisen pudì augmentar ses gudogn per bunamain 9% sin 395 milliuns francs. Tant las fatschentas da tschains, da cumissiun sco er quellas da servetsch èn creschidas. En la fatschenta d'ipotecas ha la banca registrà in creschament da 3,7 sin total 154,6 milliardas francs.


text:
Las fradaglias: tema da l'emna en la Bassa
- Dumengia, 4.3.2018, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 4.3.2018, 12:45, RTR
In'emna cun temperaturas fitg bassas ha dà da discurrer en Svizra ed en Europa. En la Bassa è quai perfin stà il tema numer in.
Uschia han las gasettas publitgà tips per smalltalk davart las fradaglias u dumandà ina Russa per tips per cumportar meglier las fradaglias. Ed auters sajan s'occupads cun l'influenza sin ils animals. Ins pansess che quels da la Bassa na sajan betg disads envierns dirs.


text:
Arzintèla
Artécol in dialèt arzân
L' arzintèla (lucertola in italiân - Lacertilia al só nòm sientéfich), ind i paèiş ed léngua latèina în pió cgnusû cme Sauri (Sauria, în 'na sòt categoréia 'd serpèint ed la categoréia Squamata).
Carateréstichi
Al j arzintèli a gh'àn la tèsta piâta e a teriângol, al côrp piât e 'na còva lònga. În per lo pió a quâter gâmbi, ânch cun dal gâmbi ch' an 's vèden mìa (int j aguidi cme l'urbèt), céchi (int i scincidi cme la Lusengola - l'arzintèla dal fèin) e gh'àn al j urèci d'ed fōra sèinsa al gîr ed l'urècia. J ôc a gh'àn al lumèli nîgri e la lûş ed l' ôc zâla e a gh'àn al palpēdri. La léngua l'é a dō pûnti e la sêrov a l'arzintèla cme ôrghen ed tâst e cme êrma ed câsa in quânt la saléia la tratîn al bestiulèini ch' la mâgna: insèt, bèigh e vêrem.
L' arzintèla la gh'à dō masèli rubósti e dō fîli ed dèint tót cumpâgn. Tr'al careteréstichi ed soquânt gróp, l' autotomia, oséia în bòuni, per inganêr chi 'gh dà la câsa, de stachêr la còva in chêş ed perécol, ed sôlit dōp l' a 'gh tōrna a crèser.
Ind i pió grând, ed cól gróp ché, la lunghèsa la pōl andêr da i pōch centémeter (quêlch geco di Caraibi) fîn a i trî mēter dal drêgh ed Komodo.
Al j arzintèli, in gèner, a gh'an 'na bòuna resistèinsa a j atâch ed chi 'gh dà la câsa, perché dal prōvi fâti in laboratôri, in pió ed turnêr a fêres la còva, în bòuni 'd arsanêres ânca cun dal grôsi frîdi. In pió în bòuni, sèimper in chêş ed perécol, ed fêr al fînti môrti cgnusûda cme fêlsa môrt, (in italiân: morte apparente o tanatosi).
Soquânti arzintèli în bòuni ed cambiêr culōr. Al chêş pió cgnusû l' é l' Arzintlòuna (Camaleonte in italiân) mó cla carateréstica ché égh l' àn ânch ed dièter gèner.
Ed sôlit a mâgnen ed j insèt o mâgne ed la chêrna. Soquânt gèner a mâgnen ed l'êrba o a mâgnen ed tót, un eşèimpi carateréstich ed quisché l' é l' Iguana, ch' la mâgna sōl ed l'êrba.
Inrâsen 'na vôlta a l'ân ind la têrda primavèira. A mèten zò da 3 a 8 ōv in bûşi che schêven cun al sâmpi davânti, mèinter a cócen vìa la tèra scavêda cun al sâmpi dedrê. J ōv în céch e biancûş e al gós l' é alâstich. I céch a şbrêghen al gós cun un gèner ed dèint insém al mûş ch' al câsca subét dôp la nâsita.
La còva
Cme bèle dét, soquânt gróp 'd arzintèli a gh' àn la carateréstica ed prèir pêrder la còva s' égh vîn dê adôs da quelchidûn. La pêrta ed la còva stachêda la gh'à di cèinter nervōş relativamèint indipendèint dal servèl, ch' a pōlen cumbinêr un muvimèint 'd arvujamèint ânca se la còva l'é stachêda dal côrp. Còst al şluntâna l'atensiòun ed còl ch' al gh'é drē saltêr adôs ch' al crèd che la còva la sìa la metê vîva ed la bèstia, mèinter l'arzintèla, ch' l'armâgn fērma cme môrta, apèina la vèd al mumèint gióst la scâpa.
J arvujamèint ed la còva, pôch a la vôlta, a câlen int al mumèint che l' oségen int al vèini tajêdi al câla.
Al destâch ed la còva l'é cavşêda da 'n grôs artiramèint di móscol ch' a gh'é e la sucêd lòngh a di piân ed rotûra pervést tra i nōd dal filòun, ch' în al zôni pió dèbel dal filòun ed la schîna.
I móscol armâgnen artirê ânca dôp al destâch per bluchêr la moragìa fîn a quând la frîda l'é guarîda. Da sté frîda a gnirà arfâta 'na còva nōva. Quând la frîda an n' é mìa pêra dal vôlti a pōl sucêder ch'a vègna arfât pió ed 'na còva.
Galeréia ed fôto
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Lucertola trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | cinghiale | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta


text:
Contignü prinzipal
Sentada deboriada
Normalmënter vigni dui agn les adunanzes legislatives dla Provinzia autonoma de Balsan, dla Provinzia autonoma de Trënt y dl Land Tirol se abina te na sentada deboriada che vëgn tignida vigni iade te öna dles regiuns interessades. L'adunanza legislativa dl Vorarlberg é presënta te funziun d'osservadù y tol pert ala sentada deboriada cun so/süa presidënt/presidënta y cun i componënc dl ofize de presidënza amplié.
Composiziun y compic
Normalmënter vigni dui agn les adunanzes legislatives dla Provinzia autonoma de Balsan, dla Provinzia autonoma de Trënt y dl Land Tirol se abina te na sentada deboriada che vëgn tignida vigni iade te öna dles regiuns interessades. Aladô dl articul 1, coma 3 dl regolamënt, trata la sentada deboriada dles trëi adunanzes legislatives "chestiuns d''importanza suraconfinala y d'atres chestiuns d'interès de düc y po tó deliberaziuns söles tematiches en discusciun".
Retrospetiva dles reuniuns deboriada
Dal 1991 inant ćina al dedaincö él gnü tignì - plü o manco vigni dui agn - döes sentades deboriada a cater y 12 sentades a trëi. Les sentades vëgn tignides vigni iade te n'atra regiun. Sön chësta plata podëis ciafè na cörta retrospetiva dles sentades tignides inćina sëgn.
Regolamënc
La preparaziun y le decurs dla sentada deboriada di trëi consëis legislatifs, che prevëiga la incuntada y la surantuta de deliberaziuns da pert di consëis legislatifs sozed aladô de regoles definides indortöra, che la sentada deboriada di trëi consëis legislatifs s'à dè dl 1998 aprovan n regolamënt por la comisciun interregionala y n regolamënt por la sentada deboriada instëssa.
Relaziuns di presidënc dles juntes
I presidënć di organns esecutifs informëia - vignun por so cunt o inće deboriada - i organns legislatifs sura l'atuaziun dles deliberaziuns aprovades. La maiù pert dles deliberaziuns dla sentada deboriada dles trëi adunanzes legislatives é dezijiuns che obliëia les juntes da se möie te n vers o l'ater.
Archif - deliberaziuns
Chilò ciafëise dötes les deliberaziuns aprovades inćina sëgn dales sentades deboriada a cater y a trëi.
Archif - protocoi sentades
N protocol parora por parora cuntëgn ći ch'al é veramënter gnü dit, porchël ne vëgn i intervënć generalmënter nia traslatà tl ater lingaz; chël ô dí che le protocol ne vëgn nia scrit te dui lingać. Le protocol integral dla sentada tignida ai 31 de má 1996 a Riva del Garda é l'unica ezeziun.


text:
Il glindesdi a las 6.15 è vegnì giu ina lavina sin il Pass da l'Alpsu che ha fatg donns vi da l'infrastructura da la Viafier Matterhorn Gottard da 200'000 fin 350'000 francs. Sco quai che Guido Monn, il responsabel per l'infrastructura ed il mantegniment tranter Oberwald, Göschenen e Mustér ha ditg ad RTR sappia nagin sa regurdar ch'ina lavina saja ina giada vegnida giu en quest lieu ed haja cuntanschì ina part dalla staziun sin il Pass da l'Alpsu. La lavina ha derschì, signals, pitgas da la lingia d'electricitad e donnegià ils fundaments. Ella haja gì ina ladezza da radund 100 meters ed emplunà la naiv sin passa trais meters autezza. Tochen ier saira er vegnì rumì la naiv, uschia ch'ins possia cumenzar cun las lavurs da reparatura.
Sche las lavurs s'avanzan senza pli gronds problems spera Guido Monn, ch'ils trens possian puspè cursar davent da sonda sur il Pass da l'Alpsu.
RR novitads 06:00


text:
Sco usità tar il test supplementar è vegnì testà sco emprim l'alarm general tranter las 13:30 e las 14:00. A partir da las 14:15 fin las 15:00 èn lura vegnì testads ils alarms d'aua en regiuns periclitadas. Tar ils alarms d'aua n'ha ina sirena betg funcziunà. Sco quai che l'Uffizi da militar e da protecziun civila ha ditg envers RTR n'èsi dentant betg cler, daco che ina sirena n'ha betg funcziunà
Il favrer n'avevan ils tests betg funcziunà
Suenter il test da l'entschatta favrer ha l'Uffizi federal per la protecziun da la populaziun curregì ils sbagls. Per pudair testar e cumprovar la funcziun da l'entir sistem d'alarm è l'alarm vegnì repetì en l'entira Svizra. Mesemna ha perquai gì lieu in test da sirenas extraordinari en l'entir pajais.
Tar il test dals 7 da favrer hai dà in problem tecnic cun il cumond a distanza. I sa tracta d'in problem da software ch'era vegnì identifitgà suenter l'ultim test.
RR novitads 09:00


text:
Dapi il schaner da quest onn vegnan las infrastructuras da viafier finanziadas cumplettamain or dal fond per l'infrastructura da viafier da la confederaziun (FIV). Er ils chantuns pajan ina contribuziun pauschala en quest fond. Per l'onn current importa questa contribuziun dal chantun Grischun en il FIV 27,8 milliuns francs.
Er la confederaziun ha fixà sias contribuziuns per las interpresas da transport dal traffic public dal Grischun. Las contribuziuns federalas importan tut en tut 137,8 milliuns francs. Da quels èn 131,8 milliuns francs previs per il traffic da persunas e 6 milliuns francs per il traffic da rauba.
RR novitads 11:00


text:
Questa purschida-web vegn terminada la fin da fanadur 2018
Timeline – Cronica multimediala da la Svizra
As interessais Vus per l’istorgia da la Svizra a partir dal 1931? La Timeline da la SRG SSR porscha numerusas truvaglias en sun e tun davart ils pli differents temas – cultura, furmaziun, economia, politica, protecziun da l’ambient, fatgs da la sanadad, sport e temp liber. Cumenzai il viadi che As maina tras l’istorgia da radio e televisiun dals ultims 80 onns!
Dossiers
Ils ultims onns è sa midà bler en las scolas svizras. Oz èsi evident che mattatschas e mattatschs frequentan ils medems roms ed ils plans d'instrucziun èn en tut ils chantuns pli u main tuttina. Ma co era quai pli baud, avant sessanta, settanta onns? Faschai en quest dossier in'excursiun tras la scola dals ultims decennis cun tut sias innovaziuns e sfidas.
L'emprim di da scola l'onn 1968Durada: [17'26''] TSI
Co sa sentan las scolaras ed ils scolars l'emprim di da scola? Co po la scola far quest eveniment...
Surabundanza da persunas d'instrucziunDurada: [11'47''] SR DRS
Era sche la noziun mancanza da scolasts è omnipreschenta, igl ha era dà temps cun ina surabundanza...
Instrucziun cun computers cunter la mancanza da persunas d'instrucziunDurada: [04'49''] SF
La mancanza da scolasts è in problem regular. Questa contribuziun da l'onn 1965 mussa ina persuna...
Duai la quarta lingua naziunala da la Svizra vegnir instruida en la lingua unifitgada rumantsch grischun?Durada: [03'04''] TvR
Per mantegnair la lingua han ins creà la lingua unifitgada rumantsch grischun. Uschia han ils...
La situaziun da scola en las vischnancas da muntogna grischunas è difficilaDurada: [05'28''] TvR
La vischnanca da muntogna da Siat è en privel da svanir. Vischnancas da muntogna grischunas han...
L'introducziun da l'emna da tschintg disDurada: [03'07''] SF
Las scolaras ed ils scolars na duain betg pli stuair ir a scola la sonda. La lescha prescriva per...
Il plan d'instrucziun antiquà na resguarda betg l'èra da computer futuraDurada: [03'34''] SF
Il plan d'instrucziun da l'onn 1905 n'è betg pli confurm al temp ed ils meds d'instrucziun cun...


text:
Bergen
Bergen (Björgvin in islandes) a l'è la segunda cità püssee granda de la Nurvegia, cun pressapoch 200.000 abitant. A l'è in sü la costa de ucident, in de la pruincia de Hordaland. Bergen a l'era una cità anseatica e la gh'ha un quarter medieval, Bryggen, che l'è dent in de la lista di Patrimoni Mundiaj de l'UNESCO.
Cità surel[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Asmara, Eritrea.
- Göteborg, Svezia.
- Germania:
- Málaga, Spagna.
- Newcastle, Regn Ünii.
- Québec, Canada.
- Seattle, Stat Ünii.
- Turku, Finlandia.
- Aarhus, Danimarca.


text:
Bainvegni tar il servetsch archeologic dal Grischun
Incumbensa
Il servetsch archeologic dal Grischun è vegnì stgaffì l'onn 1967 dal chantun Grischun sco uffizi nov. Sin fundament da la lescha per promover la protecziun da la natira e da la patria ha oz il servetsch archeologic, ch'è integrà dapi l'onn 2003 sco partiziun en l'uffizi da cultura, las suandantas incumbensas centralas:
- l'exchavaziun da chats archeologics ch'èn periclitads u che vegnan destruids tras mesiras architectonicas;
- l'analisa archeologica d'edifizis istoricamain prezius ch'èn periclitads u che vegnan destruids da mesiras architectonicas;
- l'agid tar restauraziuns;
- il mantegniment dals chats archeologics e da las plazzas d'exchavaziun impurtantas.
Tar il mantegniment na tutgan betg mo l'archivaziun dals chats e la segirada da las plazzas d'exchavaziun. L'artitgel da la lescha pretenda ch'i saja necessaria in'evaluaziun scientifica per valitar l'impurtanza istorica. Il servetsch archeologic renda accessiblas sias enconuschientschas a la publicitad en referats, en visitas guidadas ed en publicaziuns, ed el promova uschia la conscienza e la chapientscha per la ritga ierta archeologica dal terren e dals edifizis dal Grischun.
Ditg cun pleds simpels sa cloman las incumbensas dal servetsch archeologic:
Analisar – conservar – intermediar


text:
Il video ha tranter auter la finamira che dapli dunnas sesan suenter las elecziuns dal 2019 en il parlament. Il video duai promover dunnas en la politica sin tut ils nivels: quel communal, chantunal ed era naziunal. La quota da dunnas saja anc adina bassa. En il Cussegl naziunal èn quai 33% dunnas ed en il Cussegl dals chantuns 15 %. Per ina mesadad dunnas ed ina mesadad umens cumbatta la cumissiun per dumondas da dunnas cun il video.
En il video discurran politicras da set differentas partidas e da tut las parts da la Svizra. Era la cussegliera guvernativa dal grischun Barabara Janom Steiner fa part dal video, quai tranter auter sper la Cussegliera federala Doris Leuthard.
RR novitads 12:00


text:
Truman Capote - A sangue freddo
Truman Capote - A sangue freddo (Truman Capote - A sànguv fréd) 'l è 'n film dramàtic e biugràfic dal 2005 ad Bennett Miller baśâ su la vita dal scritōr americàṅ Truman Capote e dal sò lavōr par scrìv'r al sò rumànś A sànguv fréd, la sò ultm'òpra finìda. Par cla pelìcula chè al prutagunìsta Philip Seymour Hoffman 'l à vins al Prèmi Òscar in dal 2006.
Custâ sèt migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù dagnóra sinquànta.
Sunt
Dòp al sucès dla sò òpra Clasiòṅ da Tiffany al scritōr Truman Capote (Philip Seymour Hoffman) al decìd ch'al sò pròsim lavōr al sarà 'n rumànś-ducumènt in du 'l dascurarà dal masamènt dla famìja Holcomb, quàtar parsòni cupàdi in dal Nuvémbar dal 1959 dla sò vila in dal Kànsas. La và sèg la sò amìga Harper Lee (Catherine Keener), scritōra 'd sucès anc lē che lò 'l à cgnusû quànd al vivìva da pìcul in Alabàma c'n i sò sîṅ.
I culpévui dal masèl i vìnan bcâ prèst a Las Vegas e cundanâ a mòrt. A s trata 'd Richard Hickock (Mark Pellegrino) e 'd Perry Smith (Clifton Collins Jr.). Cun chi lò specialmènt al scritōr al dvènta amìg andànd-'l a catàr da spés in parśòṅ e pagànd-'g anc 'n avucàt. Truman al taca a dascórar sèg, muciànd dimóndi materiàł p'r al sò lìbar, A sànguv fréd.


text:
Bainvegni tar il fegl uffizial digital dal chantun Grischun
Il fegl uffizial electronic dal chantun Grischun remplazza dapi il 1. da schaner 2016 la versiun stampada dal fegl uffizial. L'ediziun electronica da las publicaziuns è giuridicamain lianta. Novas publicaziuns cumparan mintga di da glindesdi fin venderdi a las 07.00 (cun excepziun dals firads generals).
Leger las publicaziuns cumparidas
Las publicaziuns cumparidas pon vegnir legidas senza login e gratuitamain.
Endatar ed administrar publicaziuns
Per endatar ed administrar publicaziuns ston ins sa registrar. Las suandantas rubricas principalas èn disponiblas:
- collecziun uffiziala da leschas
- publicaziuns uffizialas chantunalas
- submissiuns
- inserats da plazzas
- register da commerzi
- fatgs da scussiun
- fatgs da concurs
- autras publicaziuns giuridicas
- publicaziuns da vischnancas
- publicaziuns privatas
Tar la registraziun Survista da tut las rubricas
Reclama cun il fegl uffizial dal chantun Grischun – sin mesira per la gruppa en mira
En furma digitala è quai pussaivel tar nus. Profitai da las opziuns multifaras sco er da las pussaivladads d'integrar a lunga vista Vossa reclama e colliai Vossa clientella potenziala directamain cun in link sin Vossa pagina d'internet.


text:
Braunwald
Braunwald a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.13 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 308 abitant.
El cumün de Braunwald al se tröva a una altitüden de 1256 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Betschwanden, Linthal, Luchsingen, Muotathal (SZ), Rüti.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Braunwald l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1421 col nom de Brunwald.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Braunwald in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
In dad els è Felix Benesch, il reschissur oriund dal Grischun. Ensemen cun Ludger Nowak inscenescha el il toc «Hotel Victoria», in musical davart Vico Torriani. «Hotel Victoria» è stà ina emissiun da cuschinar dal chantadur da schlagher grischun dals onns sessanta. Il toc ha dentant lieu l'onn 1973.
Vico Torriani vul relantschar sia show preferida per puspè avair in pau success, perquai che ses schlaghers èn vegnids substituids da la musica da pop. Vico rumpa dentant la chomma. In substitut surpiglia il scepter e l'emissiun da cuschinar sa mida en ina cumedia divertenta.
Teater per giuvens ed uffants
Il chantun Grischun ha augmentà sias contribuziuns per il teater da Cuira. Cun quels daners sa il teater engrondir la purschida per uffants e giuvenils. 24 producziun èn extra per ils aspectaturs pitschens. La sparta teater giuven maina il pedagog da teater Loris Mazzocco. El vuless era purtar il teater en las scolas dal chantun per svegliar l'interess dals uffants.
In program sgiaglià
Il teater da Cuira porscha en mintga cas in vast program. Sper teater vegn era mussà saut, comica, teater da figuras, musica ed anc bler dapli. La stagiun da teater cumenza ils 31 d’october 2015 cun la premiera «Ur», ina opera antarctica da l’Islanda.


text:
Ch’ils Sursilvans èn en questa situaziun na fa betg surstar. Schluein Glion dat pir la segunda stagiun en la 2. liga ed ha l’onn passà stuì cumbatter enfin il davos gieu cunter la relegaziun.Che la squadra da Domat è sut il stritg suenter la mesadad dals gieus, quai fa surstar. La stagiun passada ha Domat anc cuntanschì il segund rang, uss è l’equipa da Walter Frizzoni sut il stritg.
Situaziun da partenza da Schluein Glion meglra che l’onn passà
Urs Casutt: «Nus lavurain cun in fitg bun cader e vulain restar en segunda liga.»
L’equipa da Schluein Glion po ir cun in meglier sentiment ch’avant 1 onn en la runda da primavaira. Ils Sursilvans èn cun 12 puncts sin plaz 9 ed han 3 puncts avantatg sin in rang da relegaziun. Era cun la preparaziun è il trenader Urs Casutt cuntent. Ins haja sco usità trenà fisicamain. Mo els hajan era nizzegià il temp per integrar ils giugaders ch’eran vegnids vitiers da nov la stad.
Grondas midadas en il cader da Domat
Walter Frizzoni: «Jau sai or d’experientscha che quai vegn ad esser fin la fin ina dira chaussa.»
Suenter las mediocras prestaziuns da l’atun han ins reagì a Domat, il cader è sa midà bravamain. 10 giugaders han bandunà l’equipa, 8 novs èn vegnids vitiers. Tenor il trenader Walter Frizzoni sentian ins gia in effect en l’equipa. Ils giugaders sajan puspè pli ambizius.
Omaduas equipas cumenzan la runda da primavaira la sonda da Pasca. Schluein Glion dat a chasa cunter St. Margrethen e Domat dat ordaifer cunter Diepoldsau-Schmitter.


text:
I se crüziun de chisc temesc
Laur y economia
Fabriché y abité
Formaziun y lingac
Ert y cultura
Politica, dërt y relaziuns cun l’ester
Aministraziun
Sanité y bëgnester
Inovaziun y inrescida
Informatica y digitalisaziun
Agricoltöra y bosć
Segurëza y proteziun zivila
Familia, sozial y comunité
Statistiches y cumpëdes
Natöra y ambiënt
Turism y mobilité
Zifres sön l’Aministraziun publica
- 3
Normes iuridiches
La Costituziun taliana, l’Acordanza de Paris y le Secundo Statut d’Autonomia garantësc l’autonomia dl Südtirol. I provedimënc contignüs tl Pachet dl 1972 é stá la basa por le Statut d’Autonomia nü , che é ciamó aldedaincö la fondamënta por la sconanza dles mendranzes tl Südtirol.
- 15
Arees tematiches
Tres le proiet #tresplüdaimpró vëgnel ajorné les plates internet dla Provinzia sön al basa de argomënc. La chirida de informaziuns y sorvisc vëgn insciö alisirada. De plü informaziuns ciafun tlican sön www.provinzia.bz.it/proiet
- 144
Museums
Tl Südtirol él presënc 144 museums, coleziuns y mostres che vëgn sostignides dala Repartiziun Museums dla Provinzia. L’Aziënda Museums provinziai manajëia 10 museums, danter chisc ince le Museum Ladin Ciastel de Tor y Ursus Ladinicus.
- 1000
Ofertes de laur
La plataforma e-JobLaur Südtirol é a desposiziun di daturs de laur y de chi che chir laur. Plü de 1000 ofertes de laur ti seturs desvalies pón ciafé online.


text:
Minisguard dals 21.04.2018
- Sonda, 21.4.2018, 17:40
La 100avla turnea!
Circus — insatge che fascinescha. Là datti shows cun animals, clowns, artists ed anc bler dapli! Il Minisguard ha dentant vulì vesair co i guarda ora davos las culissas dal circus Knie.
Las chapellinas alvas
Els chavan ora persunas ch’èn sut ruinas da bajetgs bumbardads e gidan en segirtad persunas blessadas. Quai fan las chapellinas alvas, in’organisaziun d’agid, ch’è activa en tschertas parts da la Siria. Mo era sch’ellas stattan per ina buna chaussa datti critica.


text:
Albüssan
Albüssan (nom ufizial: Albuzzano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 3 513 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 15,3 km² e ona densità de 230 ab./km². Al cunfìna coi comün de Belgiujus, Cüra, Frighera, Linarö, La Val, Vistarén.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Albüssan l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
-


text:
Mairà
Mairà o Maerà (en Italià: Mairano), l'è 'n cümü de 3 501 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna a 17 km a Sud de la cità de Brèsa.
Mairà el ciàpa dét apò a la frasiù de Piöedése. A Nòrt e l'è strersàt de la Seriöla Mulìna.
El teretóre de Mairà l'è stat abitàt de pupulasiù preistòriche amò prima del 2000 a.C.. Endèi Muzèi de Brèsa gh'è conservàt 'na segür en préda érda leegàda, che vé de Mairà e che la stà a significà l'ezistènsa de pupulasiù preistòriche che scampàa de càcia e de pèsca,
El nòm el sömèa vègner de Fundus Marianus, cioè del nòm de la gens che gh'ìa ciapàt en consègna chèsta tèra quant che part de la Pianüra Padàna l'è stàda spartìda en sentürie de part dei Romàni.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il sguard sin l'emna
- Sonda, 11.4.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 11.4.2015, 12:30, RTR
Sche la feglia ha dispita cun il bab: Marine Le Pen sa distanziescha da ses bab Jean-Marie. Sch'in hotel n'ha betg pli daners: il hotel Waldhaus ha deponì sia bilantscha. Ed in'emna plain tgisas ed accusaziuns: a Val haja dà corrupziun en connex cun la vendita da la Therme ed ina firma da palancaus haja cugliunà ses agens lavurers. Quai èn intgins dals temas che Gian Ramming e Bernard Bearth discuteschan en il Palaver da quest'emna.


text:
Quai saja era stà ina da las raschuns principalas, daco ch’el saja insumma sa decidì da candidar per in sez en suprastanza. «Nus avain vis la glista cun ils 4 candidats ed avain constatà che nagin dad els è propi da Favugn», di Ursin Widmer (26) ch’è sper scolast da musica era anc dirigent, chantadur e musicist. «Quai na munta betg ch’els na vegnissan betg da far bain la lavur sco suprastant, anzi jau crai ch’els fissan tuts quatter adattads.» E tuttina, el saja creschì si a Favugn, vivia era ussa qua e saja en sasez integrà fitg en la vita quotidiana da Favugn.
Mamma n’ha betg influenzà
Sia mamma n’haja en mintga cas betg ditg ad el da candidar. Ella haja bain manegià che quai fissi insatge per el, dentant betg dapli. Dentant cunquai che ses bab è stà plirs onns en la suprastanza da Favugn, ha el survegnì ina buna impressiun co quai è d’esser en suprastanza ed è lasuenter stà ton pli motivà da candidar.
Malcuntent cun ils resultats
La raschun principala daco ch’el è sa decidì da vegnir pli activs en la politica, haja dentant da far cun las votaziuns ed elecziuns. “Jau sun bleras giadas betg stà cuntents cun ils resultats da las votaziuns ed elecziuns ed era grazia a collegas sun jau vegnì a la conclusiun d’empè tugnar trasora, empruvar da far insatge encunter.
Suonda a bab e mamma
Sco ses geniturs è era Ursin Widmer commember da la Partida burgais-democratica (PBD). El na vesa quai dentant betg sco dischavantatg suenter las elecziuns naziunalas nua che la PBD ha pers vuschs. Insumma è el da l’avis che las partidas dal center ston a lunga vista fusiunar per furma in ferm center.
Mustgas per il Cussegl grond
Ch’el ha ambiziuns da far carriera politica e suandar ils fastizs da la mamma, Eveline Widmer-Schlumpf na sa el betg anc dir. Impurtant saja per el ussa en emprima linga dad esser pli activs politicamain e da candidar per la suprastanza da Favugn. Dentant lascha el sentir ch’el avess schon mustgas da candidar forsa ina giada per il Cussegl grond.
Las elecziuns èn questa saira las 20:00.
Ils candidats
Roland Schmid, anteriur / Beat Berni-Derungs, nov / Michael Forster, nov / Renato Gubser-Maurer, nov / Patrick Weissmann-Schälin, nov / Ursin Widmer, nov


text:
En in discurs davart il cumbat cunter la gruppa da terror Stadi islamic ha Obama affirmà al president tirc Recep Tayyip Erdogan ch'ils Stadis Unids veglian vinavant s'engaschar per la segirezza da la Tirchia. Quai surtut era pervi che la Tirchia è in commember e partenari da la NATO. Avant ils discurs, al ur dal inscunter da segirtad a Washington, aveva las medias tircas speculà ch’ils Stadis Unids refusian da s’inscuntrar cun il president Erdogan en vista a las tensiuns tranter ils Stadis Unids e la Tirchia.
RR novitads 12:00


text:
Romoos
Romoos a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Entlebuch, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 37.29 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 693 abitant.
El cumün de Romoos al se tröva a una altitüden de 791 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Doppleschwand, Entlebuch, Escholzmatt, Hasle, Hergiswil bei Willisau, Menznau, Schüpfheim, Trub (BE), Wolhusen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Mintg'onn il davos da schaner datti a Tavau blera truscha e canera. Il WEF, il Forum mundial d'economia, egn organisà dapi il 1972. Al Forum mundial d'economia vegnan mintgamai bleras persunalitads da la politica, da l'economia, da la cultura e da la scienza. Mo tge fan tut questas persunas a Tavau, tge vegn discutà e tge è il WEF insumma?
Tavau vegn protegì da saivs
Amez Tavau è l'enconuschent center da congress, il lieu nua ch'ils gronds dal mund s'entaupan al WEF. Quest bajetg vegn serrà giu dal tuttafatg. Senza lubientscha n'ha nagin la schanza da vegnir pli datiers. Er il rest dal vitg da Tavau ha saivs da giatter enturn ed enturn. Nus mussain co che Tavau sto vegnir protegì durant il WEF.
Controlla dal spazi d'aria
Per la controlla dal spazi d'aria è l'aviatica militara responsabla. Co vegn quai controllà? L'aviatica militara garantescha la segirtad al WEF e grazia al radar pon ins vesair nua ch'ils aviuns sgolan. E durant il WEF na dastga nagin aviun sgular sur Tavau senza lubientscha.
Situaziun extrema per politichers ed economs
Mintg'onn sa scuntran intginas da las pli impurtantas persunalitads da l’economia e da la politica a Tavau al WEF. Quellas persunas s’entaupan per discutar davart problems dal mund, sco per exempel da la crisa da finanzas. Tranter quellas persunas renumadas vegnan era da quellas da l’Asia, da l’Africa u dal Mexico. Persunas che n’han anc mai vis naiv e ch’èn il bler disads cun temperaturas agreablas, chaudas.
Donald Trump al WEF 2018
Avant 18 onns è Bill Clinton vegnì sco emprim president dals Stadis Unids a Tavau. Uss èsi puspè uschenavant: Donald Trump vegn cun tut sia enturascha – il Secret Service. Aviuns, autos e tschients da persunas – tut quai be per Donald Trump. Blers èn persvadì che la visita da Trump a Tavau vegn ad avair in effect da reclama positiv per la Svizra.


text:
Il servetsch secret da la Confederaziun po dapi il settember per exempel survegliar telefonins, installar apparats da localisaziun e da minispiun, far il hacken computers u perquirir stanzas. E da quellas ha il servetsch gia fatg diever 40 giadas. Quai en connex cun quatter operaziuns. Da tgeninas e l'identitad da las persunas en mira resta però secreta. Il servetsch communitgescha sulettamain che duas operaziuns stettian en connex cun terrorissem e duas cun cun servetschs secrets dal exteriur.
Da la pussaivladad da valitar datas da la communicaziun d'internet n'haja la Confederaziun enfin la fin da l'onn 2017 betg fatg diever.
RR novitads 12:00


text:
Càles
El càles l'è 'l prìm vertezèl del pereànse endèl fiùr de le Angiospermae. L'è furmàt de elemèncc fiurài ciamàcc sépali che de sòlet i è de culùr vért.
A segónt de la fuziù dei sépali 'ntra de lur, se pöl defenéser du tìpi de càles:
- càles gamosépalo: quan che i sépali i è saldàcc ensèma alméno a la bàze e i fùrma en elemènt fiuràl ünech;
- calice dialisépalo: quan che i sépali i è lìber, enserìcc a giü a giü söl resetàcol.
A segónt de la maniéra de svelöpàs el pöl véser definìt de tré tìpi:
- càduco (el se destàca prèst)
- persistènt (el rèsta 'nfìna a la formasiù del fröt)
- acrescènt (el se 'ngrandés enfìna a furmà 'n invòlucro membranùs töt entùren al fröt)
A segónt de la fùrma el pöl véser definìt come:
- cilìndrich
- campanulàt
- urceolàt
- isigulùs (de isìga)
- galeàt (a fùrma de èlmo)
càles caduco del papàer
càles acrescènte del Physalis alkekengi
càles persistènt del pondór
càles dialisepélo del Cerastium arvense


text:
La Dertgira nauscha ei stada allerta igl onn vargau!13.02.2018
Negin ei mitschaus
La Dertgira nauscha ei stada allerta igl onn vargau
Da Hans Huonder / anr
Ils da Mustér, Tujetsch, Medel e Sumvitg ston dar quitau tgei ch’els traffican igl onn ora. Cass cuntrari ein els spert sin gliesta da tractandas dalla Dertgira nauscha. Quei ei buca stau auter uonn. Ier sera ha il tribunal da tscheiver preligiu sias tractandas e sentenzias e la gliesta da quellas ei stada fetg liunga. Naven dil hotel Oberalp e la halla plurivalenta a Sedrun entochen l’orgla en baselgia a Surrein. Mo era ils da Medel ein buca mitschai, aschi bein secapescha sco ils da Mustér. Da differenzas ella politica ed il turissem ei danovamein stau la tschontscha aschi bein sco la filosofia dalla cumissiun da baghegiar, il Center da sport e cultura e naturalmein il hotel Acla da Fontauna ch’ei in tema permanent dalla dertgira. Pendiu vid la fuortga ha la Dertgira nauscha l’iniziativa No-Billag. Ella seigi igl exempel per tuttas iniziativas lantschadas senza tgau. La Dertgira nauscha ei mintg’onn igl arranschament da tscheiver final sisum la Surselva. Mintg’onn attira ella fetg bia glieud.
Vid la fuortga cun No-Billag
La Dertgira nauscha ha salvau sia seduta la sera dil gliendisdis tscheiver a Mustér
La sera dil gliendisdis tscheiver s’auda a Mustér alla Dertgira nauscha. Era uonn ha quella clamau la populaziun a sia seduta publica. La gliesta da tractandas ei stada pulpida. La finfinala ha la dertgira pendiu vid la fuortga l’iniziativa No-Billag sco exempel per tuttas iniziativas che vegnan lantschadas senza tgau. La Dertgira nauscha ha giu liug per la 30avla ga. Igl onn 1987 ha l’Uniun da tscheiver Mustér schau reviver ella e dapi lu eis ella vegnida tenida cun ina pintga interrupziun. Sco quei ch’ins sa leger en ina publicaziun da pader Ambros Widmer permiert era igl usit dalla Dertgira naschau tschessaus entuorn 1780, en mintga cass denton avon l’invasiun dils Franzos. La fin da quei usit pudess vegnir attribuida allas cumedias che vegnevan lu dadas pli e pli el vitg duront quei temps e che pudessen haver remplazzau la Dertgira nauscha. Ils motivs exacts ein denton buc eruibels. Dapi che la Dertgira nauscha ei vegnida reactivada gauda ella gronda calamita tier la glieud, buca mo da Mustér, mobein dall’entira regiun. La gronda lavur che vegn prestada da derschadras e derschaders vegn remunerada sin quella moda.
Tractandas senza fin
Las tractandas e las conclusiuns dalla Dertgira nauscha ch’ein dil reminent era da retrer sco protocol a scret ein danovamein stadas numerusas uonn. Il tribunal da tscheiver ha giu da far il tgil plein en vischnaunca, mo era els vitgs vischinonts. Aschia a Sedrun cul hotel Oberalp: «Nus lamentein cheu a Mustér gleiti dapi decennis ch’ei schabegia nuot cul hotel dils Beltgs. Mo atgnamein savein nus esser bi leds ch’el stat aunc adina. Pertgei sch’ins mira co igl ei iu cul hotel Oberalp enta Sedrun, ei in coloss da betun che stat pli u meins agrad si aunc adina meglier ch’ina stermentusa ruosna cun in plazzal da baghegiar amiez il vitg nua ch’ei schabegia nuot. Mo atgnamein eis ei clar daco ch’ins sa momentan buca baghegiar enta Sedrun. Las cranas ein si Sontga Catrina.» Mo buca mo quei. Era la pendiculara sil Cuolm da Vi ei stada in dils temas dalla dertgira il gliendisdis sera: «Sche nus essan gia a Sontga Catrina e tier pendicularas. Cun la pendiculara sil Cuolm da Vi stat ei buca bein. A Mustér lessen ins dar gas. En Tujetsch plitost frenar – quei tut tenor la luna, l’aura, ni… nus savein era buca propi tgei. Basta! Tschintschau vegn in sper l’auter ora e cu gliez gida era nuot pli, lu vegn mo pli tschintschau via medias. Il resultat tuna lu aschia: ‘Ich meine me dörf scho au erwarte, das Gmeind Tujetsch en gwüsse Nutze het davo. Und suscht simmer eifach Gartezwärg. Dia dumme Gartezwärge i dem ganze Umzug.’»
Ils nanins da curtgin
L’expressiun cul nanin da curtgin ha dil reminent accumpignau la Dertgira nauscha l’entira sera, buca mo en connex cun las fatschentas en Tujetsch. Nanins da curtgin dat ei dapertut. Apparentamein era a Mustér en connex cun la cumissiun da baghegiar: «La Dertgira nauscha ei sedumandada dapi cu che Mustér ha in maletg dil vitg che fuss da mantener specialmein? Ei dat bein la claustra e tscheu e leu in pèr casas veglias. Forsa amiez Segnas – denton propi mo leu – dat ei in maletg dil vitg che fuss da mantener. Mo schiglioc? La Dertgira nauscha ei dil meini che si en la vischinonza digl Utoring san ins far nuot pli falliu. Denton gest leu paran ei da metter gronda peisa che las casas mirien ella dretga direcziun per gie mantener il maletg dil vitg. Nus supponin che tgei che va a prau cul maletg dil vitg ni buca dependa plitost digl architect e sias relaziuns cun la cumissiun da baghegiar.»
Dils da Medel e da Sumvitg
La Dertgira nauscha ha era analisau empauet la situaziun politica e dall’infrastructura ellas vischinauncas vischinontas. Aschia a Medel: «Ils Medelins duein lu semplamein buca vegnir sin l’idea da vuler fusiunar, perquei ch’ei anflan buc in niev president. Also silmeins buca cun Mustér. Nus duvrein buc aunc bia dapli surfatscha e cunzun buc aunc bia dapli infrastructura spatitschada dapertut entuorn e ch’ei buca vegnida mantenida. Pertgei probabel ei quei tactica. Tener bass il pei da taglia, far neginas investiziuns en l’infrastructura communala e lu fusiunar e schar pagar ils auters.» Mo era il turissem a Sumvitg ha fatschentau ils derschaders: «Basta, silmeins ei Sumvitg Turissem buc igl entir temps ellas medias cun lingias grassas negativas. Igl ei denton era aunc buca clar schebein Sumvitg Turissem seligia cun Surselva Turissem ni Sedrun Mustér Turissem ni plitost cun Glarnerland Tourismus ni tuttina sur la Greina cun la Organizzazione Turistica Regionale Bellinzonese ed Alto Ticino. Quella decisiun vegni aunc pér prida proximamein, sco ei tuna. Ins lessi seprofitar dallas bunas experientschas che Sedrun e Mustér han fatg e fan di per di ensemen.» Sedrun Mustér Turissem e la cooperaziun cun Andermatt ein medemamein vegni tematisai extendidamein.
LQ ni GR?
E naturalmein che las medias metschan era buca dils commentaris dalla dertgira: «La Quotidiana ei en pitgiras. Aschi ditg ch’igl ei gartegiau da far gudogn cun ella ha Lebrument fatg ella e salvau il gudogn per el. Ussa ch’ei dat in deficit duein auters surprender quel. Perquei tut che studegia co far e co finanziar la gasetta. Fetg impurtonts messadis vegnan era d’in renomau scribent romontsch – in dalla Cadi – quel en la val stretga cheugiu. Ins hagi fatg tut falliu. La «Gasetta Romontscha» vess ins stuiu salvar e buca mischedar e far ina per tut ils Romontschs. Paradox ei ch’il medem scribent pren bugen ils daners ch’el survegn per palesar siu meini – ch’ei atgnamein gnanc dumandaus – dad exact quella gasetta che vala nuot tenor el.»
Sentenziau No-Billag
Il Tir cantunal en Surselva, la claustra, la stampa, l’economia en general, l’Uniun da commerci e professiun Mustér, mo era la gastronomia, UniPoliSi, la renovaziun dalla baselgia a Rabius e la nova halla plurivalenta a Sedrun han dau da discutar aschi bein sco la midada da meinafatschenta el Center da sport e cultura. Mo lu era ina remarca per Surrein: «En baselgia ei vegniu montau ina hazra orgla, in ver keyboard rustical. Il quen ei levs: Per mintga habitont da Surrein dat ei tschun fiffas e sch’ins reparta las fiffas sin quels che van en baselgia mintga dumengia, lu dat ei schizun tschien fiffas per mintgin.» La finfinala ha la Dertgira nauscha era giu da prender ina sentenzia finala, tschercond in delinquent. Quel ha ella era anflau uonn ed ha pendiu l’iniziativa No-Billag. Ella seigi igl exempel per tuttas iniziativas lantschadas senza tgau. Denter auter ha la Dertgira nauscha fatg la suandonta cumparegliaziun: «Mintgin ha da criticar enzatgei vid il program da radio e televisiun. U emissiuns che plain buca ni moderaturs che dattan silla gnarva. Mo pervia da quei gest spedir tut dil tempel en? Quei ei gie sco sch’ins vess mal il tgau ed il miedi less tagliar giu el per ch’il mal il tgau cali. Quei fa era negin.»


text:
L'organisaziun turistica «Grischun Vacanzas» è cuntenta cun l'onn passà: A la radunanza generala da mesemna a Cuira èsi perfin vegnì discurrì dad in «turn-around» en il turissem grischun. Quai di era il president Jürg Schmid ch'è dapi in mez onn en uffizi. Tuttina sajan las sfidas vinavant grondas. I saja impurtant d'optimar vinavant la qualitad e da rinforzar la posiziun als martgads.
En tut hajan 4,85 milliuns persunas fatg vacanzas en il Grischun l'onn passà. Ils dus onns avant eran quai anc 4,63 milliuns persunas, ha ditg Martin Vincenz, il CEO da Grischun Vacanzas. Cuntent è Grischun Vacanzas era cun la stagiun d'enviern: 5,9% dapli giasts hajan visità destinaziuns grischunas. Quai cumpareglià cun l’onn 2016.
Er per la stad e las stagiuns che suondian quinta Grischun Vacanzas che quest trend positiv cuntinueschia.
RR novitads 17:00


text:
Minisguard dals 07.01.2017
- Sonda, 7.1.2017, 17:40
Smog – il tissi en l'aria
Gia dapi onns sa repeta quest maletg en las citads grondas da la China. Ina spessa tschajera enzuglia bajetgs e carstgauns – il smog. Il Minisguard declera danunder ch’il smog vegn e daco ch’el na svanescha betg.
Il destin dal pignol da Nadal
Da Nadal fa il pignol simplamain part al maletg en nossas stivas. E tar blers resta el anc là almain fin Bavania, la festa dal Trais Sontgs Retgs. Ma lura èsi finì ed il pignol da Nadal fa ses davos viadi. Il Minisguard fa visita a Vnà per guardar nua ch’il davos viadi dal pignol va là.


text:
Kaia Kanepi
La Kaia Kanepi (Tallinn, 10 ad Śugn dal 1985, a s lèś [ˈkɑiɑ ˈkɑnepi] in Èstun) l'è na tenìsta èstuna prufesiunìsta da 'l 2000. L'è élta 181 cm, la péśa 74 chilo e la stà a Haapsalu. A gh piàś dimóndi śugàr in sla tèra e la śōga 'l arvèrs a dū maṅ.
In dla sò caréra l'è stada la nùmar 15 dal mónd (al 20 'd Agóst dal 2012), vinsénd tri tìtui WTA cun anc quàtar finàli. L'è stada bòna ad rivàr a i quàrt in tut i turnèo dal Gran Slam a part l'Austràglia.
Caréra
Dòp un bèl 2008 (in dua la riva a 'l 35śum pòst dal ranking), la finìs par śliciàr śò in clasìfica, da 'd là da 'l sènt. In dal 2010 la pasa al qualificasiòṅ ad Wimbledon e in dal prim tùran la bat subìt la finalìsta dal Roland Garros, la Samantha Stosur, cun un dópi 6-4. L'in fà fóra àtri tri par pò rivàr in di quàrt cóntar la Petra Kvitová. Sèg la buta in dal rusc siē match point par pò cédar 4-6 7-6 8-6. La gh và méj a Palèrum in dua la vins al sò prim tìtul baténd la Flavia Pennetta cun al puntéǵ ad 6-4 6-3.
Al 23 'd Utóbar dal 2011 la pèrd la finàl ad Mósca, in sal cimènt a 'l quèrt, cóntar la śluvàca Dominika Cibulková par 6-3 6-7 5-7.
In dal 2012 la pòrta a cà dū tìtui: a Brisbane a 'l inìsi 'd an la bat la Daniela Hantuchová par 6–2, 6–1 mént'r in Maǵ la vins al turnèo 'd Estoril cóntar la Carla Suárez Navarro par 3–6 7–6 6–4. La ciàpa pò la paga da la danéśa Caroline Wozniacki, tenìsta ch'l'è stada bòna ad bàtar a Tokyo quànd l'éra la nùmar òṅ dal mónd e pò anc n'atra vòlta, in dla finàl ad Seùl in Setémbar in dū sét facìi, 1–6 0–6.


text:
Il stemprà «Burglind» ha surtut fatg derscher plantas sin las lingias d’electricitad. Pervi da las cundiziuns da l’aura na saja quai betg simpel da far las reparaturas necessarias, uschia la Repower. Fin questa saira duai l’electricitad dentant puspè esser avant maun.
Bleras chasadas senza current electric
En l’entira Svizra era fin a 4’000 chasadas pertutgadas temporarmain d’ina interrupziun dal current electric. Per las bleras chasadas radund 3’500 èsi puspè stà pussaivel da porscher l’electricitad gia la mesemna. Ma gia la gievgia la damaun ha in urizi en il Partenz procurà per ina ulteriura interrupziun dal current, ha communitgà la Repower. Ils donns han entaifer mes’ura pudì reparads.
Stemprà «Burglind» donns d’almain 30 milliuns francs
Il stemprà Burglind ha chaschunà en l’entira Svizra donns dad almain 30 milliuns francs. Quai stiman las diversas assicuranzas. Sulettamain en il chantun Berna muntian ils donns a tranter 6 e 10 milliuns francs, quai tenor l’assicuranza d’edifizis dal chantun. Sco l’assicuranza d’edifizis dal chantun Berna ha ditg a radio SRF quintia ella cun 5’000 cas da donn en il chantun. Ils donns èn vegnids chaschunads entras plantas crudadas u er objects ch'èn sgulads tras l’aria. Cunzunt la citad da Thun saja stada pertutgada, ha ditg l’assicuranza d’edifizis.
RR novitads 16:00


text:
Suenter ina seria da terradas vegn il HCD puspè tar ina victoria. Gist in shorthander in gol cun in um pli pauc sin il plaz ha procurà per l’avantatg da Tavau. Uschia marca Enzo Corvi en il segund terz il gol decisiv tar il 3:2. Bienna era ì duas giadas en avantatg en l’emprim terz. Il HCD ha dentant grazia a dus gols da powerplay pudì egualisar la partida. E suenter il gol decisiv da Corvi n’ha Bienna betg pli pudì reagir. Tuttina perda Tavau ina plazza en la tabella.
Hockey – Liga naziunala A 2017 / 2018 24avla runda
Hockey: Classament liga naziunala A (05-03-2018)
RR novitads 23:00


text:
Nirvana
I americàṅ Nirvana i èṅ stâ 'l grup grunge più famóś a 'l mónd. I s èṅ furmâ a Aberdeen (in dal stat ad Washington) in dal 1987 e i èṅ stâ in sla piàsa in fiṅ a 'l 1994. I mémbar fundadōr dal grup fiṅ da 'l inìsi i èṅ stâ Kurt Cobain (vōś e chitàra) e 'l basìsta Krist Novoselic. Al prim baterìsta Chad Channing invéci 'l è stâ rimpiasâ prima par Butch Vig e pò definitivamènt par Dave Grohl.
I Nirvana i àṅ vindû da piò ad sinquànta migliòṅ ad disc in tut al mónd. In dal Dicémbar dal 2013 i èṅ stâ sarnî p'r èsar mis in dla Rock and Roll Hall of Fame dal 2014[1].
Biugrafìa
Gl'Inìsi
Dòp avér sarnî 'n nóm pasìfic p'r al grup, in dal 1988 Cobain, Novoselic e Channing i faṅ vgnir fóra 'l prim sìngul Love buzz par la Sub pop ad Seattle, na cover di Shocking Blue (al braṅ al fà anc part dla culòna sunóra dal film Una folle stagione d'amore cun la Drew Barrymore).
Al 15 ad Śugn dal 1989 i Nirvana i pùblican 'l àlbum 'd eśòrdi, intitulâ Bleach. Al nóm 'l è tòlt da na campàggna cóntar 'l AIDS ch'la dgiva a i drugâ ad druàr dla varechìna par steriliśàr al guci dal sirìnghi. In dal disc a s cata About a Girl, un braṅ difarènt da chi àtar ch'i èṅ dimóndi più rabî cuma Blew (na canta in unōr dla muróśa 'd in alóra, la Tracy Marander), School, Floyd the Barber, Negative Creep o Big Cheese.
I bèsi par la registrasiòṅ i èṅ ad Jason Everman, òṅ di lōr amìg, e in tut i èṅ 606,17 dòlar (acsè a gh'è scrit in sal nòti dal disc).
In d'l Avrìl dal 1990 chi tri lè i tàc'n a lauràr c'n al prudutōr Butch Vig in di Smart Studios ad Madison (in dal Stat dal Wiscònsin) par registràr al séguit ad Bleach. Al baterìsta Channing al mòla 'l grup e al vèṅ rimpiasâ par Dave Grohl, ch'al pascàva 'n àtar grup dòp ch'al suo (Scream) al n gh'éra piò.
Al sucès ad Nevermind
A n esénd minga 'd acòrd cun la Sub Pop i Nirvana i decìd'n ad pasàr cun la DGC Records in dal 1990, tacànd a lauràr a 'l disc nóṿ Nevermind (A n è minga impurtànt). Par dū méś al grup al fà sù un muć ad pès, soquànti canti i èṅ vèci (cuma In Bloom e Breed), di atri sénsa tèst (On a Plain e Stay Away). P'r al mixàǵ, al grup al tóś Andy Wallace ch'l iva laurâ c'n i Slayer. In séguit, i Nirvana i diràṅ che lì lò al gh'iva pulî tròp al sòṅ.
A 'l inìsi, la DGC Records, na diviśiòṅ dla Geffen, la cardìva ch'al disc 'l aréṿ vindû duśènt-sinquantamìla còpi a 'l incìrca (cum a iva fat Goo di Sonic Youth), ma 'l sìngul Smells Like Teen Spirit al gh'à 'n sucès che ninsòṅ a psiva figuràr-as, anc par mèrit dal vìddeo traśmìs dimóndi da spés p'r al canàł televiśìṿ MTV. Durànt al tour in Europa in di ùltim méś dal 1991, i Nirvana i védan ch'i sò cuncèrt i èṅ da spés pîṅ, ch'al televiśiòṅ i i péscan sèmpar e che Smells Like Teen Spirit 'l è traśmìsa 'd cuntìnuv a la ràddio e in di canài muśicài.
A Nadâł dal 1991, Nevermind al vindìva quatarsènt-mila còpi a la stmana in di sōi Stat Unî. 'L 11 ad Śnar dal 1992, 'l àlbum al và a 'l prim pòst dla Billboard 200, spasànd via Dangerous ad Michael Jackson.
In séguit, i Nirvana i faṅ vgnir fóra di àtar sìngui: Come as you are, Lithium e In Bloom.
In dal Favràr dal 1992 Kurt al spóśa la Courtney Love, la cantànta dgl'Hole, e in Agóst a nas la sò prima fiōla, la Frances Bean Cobain. Soquànt dè dòp, i Nirvana i s śibìs'n in òṅ di cuncèrt lōr più cgnusû, qvél dal Reading Festival in Inghiltèra. Mént'r in gir a s diś che Cobain al n stia minga tant bèṅ, lò 'l fà 'l sò ingrès in sal palc insìma a na scrana a rudèli, sunànd pò al materiàł ad Bleach e ad Nevermind e 'l inèdit The Money Will Roll Right in.
A la fiṅ d'l an, a vèṅ fóra Incesticide, na racòlta ad canti rari (Stain) e b-side ch'la mét sù di sìngui (Sliver), di braṅ d'l EP Hormoaning, dal cover di Vaselines e di Devo e di pès trat da soquànti sesiòṅ par la BBC e dla John Peel Session (Been a son e Aneurysm).
I ùltim lavōr: In Utero e Unplugged in New York
P'r al tèrs àlbum In Utero, i Nirvana i sarnìs'n al prudutór Steve Albini. I lavōr i èṅ fat in présia e in dū stmani 'l disc 'l è prònt a 'l cóst ad vintsìnc-mila dòlar a 'l incìrca.
In dal Setémbar dal 1993 In Utero al finìs drit a 'l prim pòst dla clasìfica Billboard 200. Al disc al gh'à dal canti dimóndi rabìdi cuma Milk it, Scentless Apprentice, Very Ape, Radio Friendly Unit Shifter e di àtri lènti cuma Dumb e All Apologies. Cobain al dèdica la cansòṅ Frances Farmer Will Have Her Revenge on Seattle a l'atōra dla Paramount Pictures Frances Farmer, na dóna ch'i dgìvan ch'l'éra na cumunìsta e misa in parśòṅ ad cuntìnuv par di mutìṿ da gnint. Prima 'd murìr 'd càncar, in dla sò vita, la 'n à patî at tut i culōr (elettroshock, lubutumìa a 'l sarvèl, manicòmi). A gh'è 'n film Frances cun la Jessica Lange ch'a dascór dla sò vita.
In dal CD single dal prim sìngul Heart-Shaped Box, Dave Grohl al canta par la prima vòlta 'n braṅ, Marigold.
In dal Nuvémbar dal 1993 i Nirvana i tîn'n un cuncèrt acùstic p'r al canàł televiśìṿ MTV, insém a 'l chitarìsta Pat Smear, sénsa sunàr però i braṅ più famóś, a part All Apologies e Come As You Are. La lista dal canti la gh'à dènt'r anc dal cover, cuma soquànti di Meat Puppets (ch'i s unìs sèg durànt l'eśibisiòṅ) e na The Man Who Sold the World ad David Bowie fata dimóndi bèṅ.
La mòrt ad Kurt Cobain
In dal primi stmani dal 1994 i Nirvana i vèn'n in Europa p'r un tour nóṿ. Al 21 ad Favràr i rìvan da 'l nòstri bandi a Mòdna e pò i sa spòstan a Róma (22 e 23 ad Favràr) e a Milàn (24 e 25 ad Favràr).
Mént'r i èṅ a Róma, i Nirvana i cumparìsan par l'ultma vòlta in televiśiòṅ (23/02) a la traśmisiòṅ Tunnel ad Rai 3, cundóta par la Serena Dandini. Un Kurt Cobain dimóndi patî e śbiàv'd al canta Serve the servants e Dumb. Dòp pôc tèmp a 'l cantànt a gh vèṅ catàda na brunchìte e 'l grup 'l è custrét a suspénd'r al tour a partìr da 'l inìsi ad Mars.
A Róma, la matìna dal 4 ad Mars, la Courtney Love la cata sò marè mis dimóndi mâł in dla cambra dal sò albêrg. Al cantànt di Nirvana al và subìt a 'l uśdàł e i dutōr i dìśan ch'al malèsar 'l éra nâ da na misćiàda ad Rohypnol, na madśìna ch'la gh éra stada urdnàda, cun di alcòlig. Tuti chi atri dati dal tour i vènan scanślàdi definitivamènt, anc qvéli in dal Regn Unî.
Turnâ in di Stat Unî, in dal stmani ch'i vènan, Cobain al tac' incóra a druàr dl'eruìna e al decìd acsè ad curàr-'s in un sènt'r ad riabilitasiòṅ specialiśâ. Dòp pôc dè però, Kurt al scapa via da 'd lè saltànd un mur pò al tóś 'n aparéć e al tórna a Seattle.
Al 9 'd Avrìl dal 1994, al còrp ad Cobain al vèṅ catâ sénsa vita in dla sò cà: al cantànt al s è maśâ c'n un cólp ad sćiòp a la testa. L'è la fiṅ di Nirvana.
Qvést chè 'l è 'l sò ùltim mesàǵ ch'l à lasâ prima ad cupàr-as: “A-j-ò pardû la vója 'd vìvar. 'L è méj andàr via cun na vamparàda che murìr piàn piàn. Dal vòlti a m par ad marcàr al cartlèṅ quànd a sòṅ drē a muntàr in sal palc. 'L è di an ch'a-j-ò pardû al gust dla vita e a n pòs piò cuntinuàr a tōr in gir la gint. Al quèl più diśunèst 'l è 'l ingàn. A gh'ò biśógn ad dastacàr-um da la véra par catàr incóra 'l entuśiàśum ch'a gh'iva da putèṅ. I èṅ di an ch'a n sènt gnint. A-j-ò pardû tut 'l entuśiàśum. Anc la mùśica la n è più véra”.
Album sucesìṿ e Prugèt paraléi
In di méś sucèsiṿ al baterìsta di Nirvana, Dave Grohl, al dà vita in dal 1995 a 'n sò prugèt, i Foo Fighters, purtàd-as sèg Pat Smear. Grohl al dvènta 'l cantànt dal grup e 'l taca a sunàr la chitàra. I àlbum muciâ sù da 'l 1995 a 'l 2007 i èṅ siē. In dal 2009 'l è vgnû fóra 'n Greatest Hits. Anc Novoselic 'l à cuntinuâ a lauràr in dal camp dla mùśica c'n un grup ciamâ Sweet 75. In di tèmp recènt, 'l à fundâ 'n cumitâ pulìtic par difénd'r i dirìt di sunadōr: JAMPAC.
Dòp la mòrt ad Kurt Cobain, i èṅ stâ publicâ soquànt àlbum live di Nirvana e anc dal racòlti. Al prim prugèt ch'l à vdû la luś 'l è stâ MTV Unplugged in New York mént'r in dal 1996 'l è vgnû fóra al disc da 'l viṿ From the Muddy Banks of the Wishkah, versiòṅ su CD dla VHS Live! Tonight! Sold Out!.
Al 29 'd Utóbar dal 2002 'l è 'l tùran dla prima racòlta, ciamada Nirvana cun 'l inèdit You Know You're Right méntar dū an dòp a vèṅ publicâ 'n box set ad tri CD e 'n DVD With The Lights Out pîṅ ad braṅ râr e ad demo. In dal 2005 la Geffen la fà vgnir fóra n'àtra racòlta Sliver: the Best of the Box, rasćiànd al fónd dal barìl. Dimóndi più interesànt 'l è 'l CD ch'a s cata in di negòsi a partìr da 'l Nuvémbar dal 2009: Live at Reading cun l'eśibisiòṅ a 'l Reading Festival dal 1992.
Ròbi cgnusùdi pôc
- Un śōvan Kurt Cobain 'l è stâ farmâ par la pulisìa al 25 ad Maǵ dal 1986 p'r avér spurcâ cun dal spray i mur dla banca Seafirst Bank (adès Bank of America) dal sò paiśèṅ Aberdeen. 'L iva scrit: “Ain't got no how watchamacallit” ch'a vōl dir “A n gh'ò minga cal... cumalciamàv” e di àtri ròbi cuma “Dio 'l è fnòć”. Al s è fat trénta dè ad parśòṅ e 'l à pagâ sènt-utànta dòlar ad sansiòṅ.
- Al Pennyroyal Tea ch'a dà 'l nóm a 'n sìngul dal disc In Utero l'è na tiśàna famóśa in di Stat Unî ch'i dìśan la faga aburtìr spuntaneamènt cal dóni.
- Prima 'd ciamàr-'s acsè, In Utero 'l iva tòlt i nóm ad I Hate Myself And Want To Die e pò qvél ad Verse Chorus Verse.
- Stay Away, misa in d'l àlbum Nevermind, la s ciamàva a 'l inìsi Pay To Play.
- Anc al braṅ Breed, al quàrt ad cal CD lè, al gh'iva 'n àtar nóm, Imodium, al nóm dna madśìna cónt'r al caghét che Tad Doyle di Tad 'l iva tòlt durànt la tournée europea.
- La canta Verse chorus verse la s ciamàva a 'l inisi Sappy.
- Kurt Cobain al pasàva 'l tèmp tgnénd dacàt di putòć ad śmalta, anc fat da lò. Òṅ ad qvist chè al s cata in dla cupertìna dal disc Incesticide e anc qvéi 'd In utero (i còrp di putèṅ aburtî) i èṅ suo.
- In dal śōg vìddeo Guitar Hero 5 a gh'è al cansòṅ Smells Like Teen Spirit e Lithium (qvésta chè da 'l viṿ).
- Quànd incóra i n éran minga famóś, i Nirvana i aṅ incìś na cover di Kiss Do You Love Me? par la racòlta tribùt Hard to Believe. La cansòṅ l'è dimóndi stunàda.
- Kurt Cobain al patìva da spés di dulōr a 'l stómag.
Discugrafìa
Àlbum in studi
Àlbum da 'l viṿ
- 1994 - MTV Unplugged in New York
- 1996 - From the Muddy Banks of the Wishkah
- 2009 - Live at Reading
EP
- 1992 - Hormoaning
Racòlti
- 1992 - Incesticide
- 2002 - Nirvana
- 2004 - With the Lights Out
- 2005 - Sliver: The Best of the Box
- 2010 - Nirvana Icon
Sìngui
- 1988 - Love buzz
- 1989 - Blew
- 1990 - Sliver
- 1991 - Molly's lips
- 1991 - Here She Comes Now/Venus in Furs insém a The Melvins
- 1991 - Smells like teen spirit
- 1992 - Come as you are
- 1992 - Lithium
- 1992 - In bloom
- 1993 - Puss/Oh, the guilt insém a The Jesus Lizard
- 1993 - Heart-shaped box
- 1993 - All apologies/Rape me
- 1994 - Pennyroyal tea
- 1994 - About a girl unplugged
- 1994 - The man who sold the world unplugged, David Bowie cover
- 1994 - Where did you sleep last night unplugged
- 1994 - Lake of fire unplugged, Meat Puppets cover
- 1996 - Aneurysm live
- 1996 - Drain you live
- 2002 - You know you're right
Videugrafìa
- In bloom
- Smells like teen spirit
- Come as you are
- Lithium
- In bloom Secónda versiòṅ
- Sliver
- Heart-shaped box
- You know you're right
- Rape me
- Sappy Video tribùt par Kurt fat da Krist e Dave
Prèmi
Culegamènt estéran
- (EN) Sit ufisiàł dl'etichèta Interscope
- (EN) Sit ch'a mèt insém al nutìsi ad tuti gl'eśibisiòṅ dal grup, divìśi p'r an
- (IT) Sit itagliàṅ ch'al dascór di Nirvana
Nòti
- ↑ Nirvana, Kiss, Peter Gabriel, l'è óra 'd finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame La Repubblica, 17 ad Dicémbar dal 2013


text:
La Sonnaz
La Sonnaz a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfis del teritori del cumün l'è de 6.90 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1015 abitant.
El cumün de La Sonnaz al se tröva a una altitüden de 575 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Barberêche, Belfaux, Düdingen, Givisiez, Granges-Paccot, Misery-Courtion.
Referiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Franzés)
- Cormagens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Corbaz, La in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Lossy in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Lossy-Formangueires in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Formangueires in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Il reschissur Andrea Zogg ha tschentà la scenaria en in mund futur cun computers e cameras. Quai che resta è il cumbat per la libertad. Natiralmain na d'astga era il sajet cun il paliet sin il mail betg mancar.
Il guaffen da Tell è il balester. Ils sbirs da Gessler èn dentant armai cun lantschas futuristicas da lasers. Il reschissur Andrea Zogg ed il dirigent e manader artistic Gion Gieri Tuor han chapì immediat da metter quest tema en in auter temp.
Il Tell modern cumbatta uschia encunter cameras da surveglianza ed encunter computers. El lai per exempel marschar l'entir pievel sper ina camera ora, mintgin vegn identifitgà da quella. La camera remplazza la chapella che Tell n'ha betg vulì salidar. Uschia vul Tell en l'inscenaziun a Sursaissa betg vegnir filmà e quai maina tar il sajet cun il balester.
Il sajet cun il balester è era tema da Rudolf Mirer che ha creà il maletg da tribuna. Uschia sajetta el ses paliet viaden el code binar che consista d'ins e nullas e destruescha uschia ils computers. Cun destruir ils computers svanescha la pussanza da quels da surengiu, ni pia da Gessler.


text:
Il grip sur Fidaz/Flem è instabil. Adina puspè croda crappa or dal grip sin la plaunca sur il vitg. Perquai vegnan era quatter blocs pli gronds ch'èn en moviment survegliads dapi l'onn 2007. Il november 2014 è il pitschen da quels blocs - in crap da var 500 m³ - cupitgà e tut che quintava che quel crodia uss lura sur il grip giu. Schabegià n'è dentant nagut. Il bloc è puspè daventà pli plaun e sa ruschna mo pli in per millimeters per onn.
I po durar plirs decennis enfin ch'il crap croda
Tenor il geolog responsabel Ruedi Münger possia anc durar plirs decennis enfin ch'il crap crodia. El na crai era betg, che la massa naiv da l'enviern 2017/18 haja la primavaira ina gronda influenza sin la spertadad dal crap. Per il mument na possia perquai nagin dir, cura che quai crappun vegnia a crudar. Quai possia esser damaun, ma era pir en diesch onns.
RR actualitad 17:00


text:
Friburgh (Regierungsbezirk)
El Distret Goernatìf de Friburgo l'è giü dei quàter distrècc (en todèsch: Regierungsbezirke) del Baden-Württemberg, en Germania. La sò capitàl l'è la cità omònima de Fribùrgo 'n Brisgòvia.
Diviziù aministratìve[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I dés circondàre i è ragrüpàcc en 3 sóta-regiù che 'n todèsch le g'ha nòm Regionalverband:
- Hochrhein-Bodensee: Costansa, Lörrach e Waldshut;
- Südlicher Oberrhein: Fribùrgo 'n Brisgòvia, Breisgau-Hochschwarzwald, Emmendingen e Ortenaukreis;
- Schwarzwald-Baar-Heuberg: Rottweil, Schwarzwald-Baar e Tuttlingen.


text:
Sco quai che Karin Hersche ha ditg envers RTR, enclegia ella rumantsch, na discurria però betg rumantsch: «Jau vegn a m’exprimer en tudestg, quai vegn a funcziunar bain». Sin la dumonda sch’ella na veglia betg far in curs intensiv da rumantsch ha ella ditg, ch’ella saja in’aderenta da la bilinguitad, ed il pli impurtant saja da reunir las differentas gruppaziuns, la lingua duess esser secundara.
«Il rumantsch na vegn betg sut las rodas»
Gian Sonder da Salouf è persvadì ch’i vegnia a dar ina soluziun che cuntenta tuts: «Nus empruvain franc da cuntentar era quels che n’èn betg da lingua rumantscha, per exempel pudessan nus offrir scolaziun da rumantsch u da motivar l’in u l’auter da sa participar ed empruvar da s’adattar, jau na crai betg ch’il rumantsch vegnia sut las rodas cun la fusiun», ha ditg il president da la suprastanza transitorica da la vischnanca Surses e nov elegì commember da la suprastanza communala da la vischnanca Surses.
«Betg mo il rumantsch è impurtant»
Giancarlo Torriani da Beiva ch’è vegnì elegì en la suprastanza communala manegia: «Rumantsch è impurtant, ma impurtant per nus è era da mantegnair il talian». A Beiva ins saja creschì si triling, ed ins duess mantegnair era en il futur la multiculturalitad. La glieud haja plaschair vi dal las differentas linguas, uschia il hotelier da Beiva.
8.8 milliuns dal chantun
La nova vischnanca Surses cumpiglia las nov vischnancas Beiva, Marmorera, Sur, Mulegns, Tinizong-Rona, Savognin, Cunter, Riom-Parsonz e Salouf. Ella va en vigur l'emprim da schaner 2016. Il chantun sa participescha cun 8.8 milliuns francs vi da la fusiun. La vischnanca vegn a dumbrar radund 2'400 abitantas ed abitants. L'administraziun communala sa chatta a Tinizong.


text:
Il batten ei il sacrament che regala al carstgaun la veta divina e pren si el en la cuminonza cristiana. Per regla vegn quei emprem sacrament spendius la dumengia entuorn las 11.30 uras. Igl ei denton era pusseivel da battegiar ils affons duront il survetsch divin dalla dumengia.
Geniturs che vulan schar battegiar lur affon duein s’annunziar tier il plevon per far las preparaziuns da batten. Duront quei discuors han els caschun da discuorer sur dalla cardientscha e co dar vinavon quella e naturalmein era co formar la fiasta da batten.


text:
Nìsa
Nisa (en fransés Nice; en ucità e 'n català Niça; en piemontés Nissa Marìtima; en lìgure Nissa; en italià e 'n todèsch: Nizza; en spagnöl Niza; en polàch Nicea; en latì Nicæa; en gréch Nιkaίa/Nikaía; en russ Hиццa) l'è 'na cità de la Frància meridiunàla che la g'ha 344 064 abitàncc, quìnta piö grànda de töta la Francia, e cèntro principàl de la Còsta Azzurra (Côte d'Azur). La fà part de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur e del dipartimènt de le Alpi Marìtime.
L'è póch delóns de la frontiéra co l'Itàlia e del pónt de vìsta geogràfich la fà part del bacìno idrogràfiche del fiöm Var, cunsideràt part de la regiù fìzica italiàna. Chèsta puzisiù de cunfì la g'ha fat en maniéra che Nìsa la pasès de spès de 'na duminasiù a l'ótra: l'è stàda cità de la Provènsa pò l'è pasàda sóta i Savoia endèl 1388 e piö tàrde al Regn Sardo-Piemontés. Cunquistàda del Napuliù, la tùrna sóta i Savoia dòpo che chèsto el g'ha perdìt le sò guère. La tùrna a deentà franséza ai 14 de zögn del 1860 dòpo de 'n plebiscìto contestàt e boicotàt dei sustignidùr de la permanènsa sóta 'l Regn Sardo-Piemontés. Ai tép dei Savoia l'ìa ciamàda uficialmènt Nizza Marittima per mìa cunfundìla co Nizza Monferrato.
Postàda 'ntra 'l mar e i mucc, Nìsa la pöl sfrötà dele atratìve natürài emportànte. El turìsmo, el comèrcio e l'aministrasù püblica i è le atività econòmiche piö 'mportànte de la cità. Nìsa la g'ha l'è segónda per capacità de ricesiù [1] e ògna an l'è vizitàda de 4 miliù de turìsti[2].
El sò aeropórt l'è 'l tèrs de töta la Frància dòpo i du de Parìgi (Paris-Orly e Paris-de-Gaulle)[3].
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cittaa de Nizza la vegn foeura de duu insediament assee important de l'antichitaa, l'empori grecch de Nikaia (latin: Nicæa), fondaa nel 250 A.C. dai abitant de Massalia, e 'l center roman de Cemenelum, assee important per 'vègh i Term e on stadi.
Apos de l'Ann Milla Nizza la fa part de la Contea de Provenza. L'è on port de ona quai importanza ma de sigur manch de Marseja, de Tolon e finna de Antiba. I rivolgiment polìtegh de la Contea de Provenza fann sì che a la fin, nel 1388, i nissard ghe fann att de dedizion al Duca de la Savoia per vess proteggiuu. In quell moment, a stà a ona stima, a Nizza gh'è 4.250 abitant[4], on terz del 1340 a cunt de la Pesta Negra de quarant'ann innanz.
La cittaa la viv insemma a la Savoia in de l'istessa entitaa polìtega infinna al 1860, anca se per dò volt la farà part de la Francia: la prima cont el Luis XIV, la segonda cont el Napoleon I ch'el annett la Contea de Nizza e la ciama "Departiment di Alp Marìttim". El passagg dal Regn de Sardegna a la Francia in del 1860 l'è preceduu da on referendum, cont el 99% di elettor nizzard (mas'c adult) che scernissen la scheda per l'annession (anca se l'è stada ona votazion dubbia, piena de sospett de broj). La cittaa la resterà on bel poo oggett di rivendicazzion nazzionalistegh italian, ma apos de la Segonda Guerra Mondial de rivendicazzion compagn ghe n'è staa puu. In cambi, gh'è di organizzazzion identitari 'me Nissa Rebela che voeuren l'indipendenza de la Contea de Nissa da la Francia, o almanch ona gran autonomia.
La lengua nizzarda (lou nissart) l'è ona lengua che la somija on bel poo a l'occitan e ai lengu del Nord Ovest de l'Italia, cont ona gran influenza de l'italian letterari e, in di ultemm temp, del francés.
La canzon de Nissa la se ciama "Nissa la bella" e la sò prima strofa la fa inscì: O la miéu bella Nissa / Regina de li flou / Li tiéu viehi taulissa / Iéu canterai toujou. / Canterai li mountagna / Lou tiéu tan rique decor / Li tiéu verdi campagna / Lou tiéu gran soulèu d'or..., che voltaa in lombard voeur dì: "O la mè bella Nissa, regina di fiór, mi cantaroo semper i tò vecc tecc. Cantaroo i montagn, el tò paesagg inscì ricch, i tò campagn (inscì) verd, el tò gran sô de or".
A Nizza gh'è nassuu el Giusepp Garibaldi, vun di pussee important patriotta italian, ma anca di alter patriota minor, compagn de l'Augusto Anfossi.
Muzèi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I muzèi piö 'mportàncc de Nìsa i è:
- El muzèo biblich de Marc Chagall.
- El muzèo Matisse.
- El muzèo de art modèrna.
- El muzèo Masséna
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nìsa ł'è 'nzemelàda co:
- Alicante, Spàgna
- Antananarivo, Madagascar
- Cape Town, Sudàfrica
- Cartagena, Colombia
- Cuneo, Italia
- Edinburgh, Scòsia, Regn Ünii
- Gdańsk, Polònia
- Hangzhou, Cina
- Houston, Texas, Stàti Ünìcc
- Kamakura, Giapù
- Laval, Quebec, Canada
- Libreville, Gabon
- Louisiana (state), Stàti Ünìcc
- Manila, Filipìne
- Miami, Florida, United States
- Netanya, Israele
- Nouméa, Nöa Caledonia
- Nurimberga, Germània
- Phuket, Tailandia
- Rio de Janeiro, Brazile
- Saint-Denis, Frància
- San Pietrobùrgo, Russia
- Santa Cruz de Tenerife, Spàgna
- Sorrento, Italia
- Szeged, Ungherìa
- Thessaloniki, Grécia
- Yalta, Ucraìna
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Un savoir-faire et un équipement complet en matière d’accueil, site de la CANCA
- ↑ Les chiffres clés du tourisme à Nice, site municipal
- ↑ Union des aéroports français - Résultats d'activité des aéroports français 2007 - Trafic passagers 2007 classement - page 8
- ↑ Alain Ruggiero (curador), Nouvelle histoire de Nice, Toulouse, Privat, 2006, 383 pagin.


text:
Forza idraulica betg economica
La situaziun dal martgà actuala saja il mument "fitg pretensiusa" uschia ha ditg Kurt Bobst, il directur dalla Repower, a la conferenza da medias. Ils pretschs per ieli, cotgla e gas sajan sareducids l'onn passa tranter 20% e bunamein 40% e producir electricitad ord forza d'aua custia dapli che quai ch'ella portia. La forza idraulica na saja il mument betg economica. Quai haja era da far cun il curs da l'euro che influenzeschi natiralmein era il resultat da fatschenta.
Be 33 empè 80 euros per MWh
Bobst ha lura era menziunà il fatg ch'avant intgins onns hajan ins calculà cun pretschs da 80 euros per ina megawattura energia e quai tar in curs da bunamain 1,5 fr. per euro. Il mument saja uschia ch'i vegn calculà cun 33 euros per ina megwattura e quai tar in curs da quasi paritad (1fr = 1 euro). Tuttina vul la Repower realisar insacura ses projects gronds Lago Bianco e Chlus. Kurt Bobst spetga en quest connex era las decisiuns dal parlament federal che s'occupa era cun l'energia e la forza idraulica.
Program d'effizienza fa effect
Malgrà las circumstanzas difficilas saja dentant reussì d'augmentar il cashflow l'onn passà sin 82 milliuns francs, il 2013 era quel 69 milliuns francs. Era il program d'optimar l'effizienza ch'il concern ha lantschà avant 4 onns mussa ils effects giavischads. Dapi il 2012 ha Repower pudì spargnar uschia 20 milliuns francs. Il persunal è sa sminuì per 80 plazzas cumpleinas, quai per gronda part ord fluctuaziun natirala. Era ils custs da menaschi hajan ins pudì reducir marcantamein.
RR novitads 12:00


text:
«ETA» – in chapitel stgir è a fin
- Gievgia, 3.5.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 3.5.2018, 8:40, RTR
La finamira da l'organisaziun terroristica «ETA» - «Euskadi Ta Askatasuna» era da promover l'independenza da la Spagna. La terra Basca dueva daventar in stadi socialist.
La stad 1959 è sa furmada la banda clandestina da students. Durant prest 60 onns ha l'organisaziun terrorisà e procurà per tensiun e tema. L'organisaziun da terrur dal nord da la Spagna ha chaschunà passa 800 unfrendas, tozzels attentas e derasà gronda malsegirtad en il pajais. L'onn 2010 hai dà il davos mazzament. In onn pli tard ha la «ETA» annunzià l'armistizi. Uss ha l'organisaziun clandestina surdà las armas ed annunzià la fin.


text:
Le proiet.
SMACH é na costelaziun d’ert, de cultura y de storia tles Dolomites. Al é na mostra alaleria che s’anuzëia dl binom „ert y natöra“, olache chësta ultima pita la lerch por les performances proietades y ideades sön mosöra por i posc´ desvalis. Ara se trata de n concurs d’ert internazionala, rové en chësc ann a süa terza ediziun. I artisc chiris fora á metü fora sües istalaziuns te 9 sic de relevanza storica y culturala di comuns de San Martin de Tor y de Mareo. Les operes d’ert á le fin da descedé l’interes por la ert y da valorisé i lüsc dolomitics incëria. Tres le dialogh danter ert y natöra ón sostigní y fá crësce les conescënzes dla storia, dla cultura y dles tradiziuns dl post, aspec che se müda tl tëmp. I vijitadus gnará tocá ince a livel emozional dala combinaziun inredora de na bela contrada, da na architetöra zënza tëmp y da na ert de inovaziun. La tematica de chësta ediziun é CONTRAST, ajache al vëgn, scebëgn che al nasces n intreciamënt, na integraziun dl’opera d’ert tla natöra, impó a se le dé n contrast danter l’intervënt dla porsona y l’evoluziun naturala che fej pert dl ambiënt. An pó vijité la mostra dai 01/07 cina ai 09/09.
I artisc selezioná.
Loc. 1, Strada de La Vena
Collettivo artistico Luca Rossi,
Imola, ITA
La iuria.
.


text:
Haiti
Haiti (Ayiti in haitian, Haïti in frances) a l'è un paes di Caràib.
El cunfina cun la Repübliga Dominicana.
La capital a l'è Port-au-Prince.
El gh'ha una süperfiss de 27.750 km² per una pupulaziun de quasi 8.800.000 abitant.
Haiti a l'è in de la part ucidentala de l'isula d'Hispaniola.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Haiti a l'era una culonia francesa e a l'è vegnüü indipendent el 1m de genar del 1804.
A l'è stada la prima repübliga negra al mund.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Haiti (nom ufizial: République d'Haïti / Repiblik d Ayiti) a l'è una repübliga presidenziala.
El president a l'è Michel Martelly (del 2011).
El prim minister a l'è el Laurent Lamothe (del 2012).


text:
Stein am Rhein
Stein am Rhein a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 3209 abitant e una süperfiss de 6.06 km², e al se tröva in sü la sponda del Renu a una altitüden de 413 meter sura al livel del mar.
El cumün de Stein am Rhein a l'è tacaa ai cumün de Eschenz (TG), Hemishofen, Öhningen (DE-BW), Wagenhausen (TG).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]