text:
Durant l'apero per la campiunessa mundiala a Breil, ha Irina Tuor tradì ch’ella vuless daventar media. Sco emprim stoppia ella perquai prender suenter la matura. Che tut è pussaivel, sch'ella mo vul, han pliras persunas attestà. Uschia era Andrea Weibel, la manadra dals emprendists da l'Ospital chantunal a Cuira.
Ils plans per l'avegnir èn pia fatgs. Per part eran quels gia fatgs, avant ch'ella ha vairamain gudagnà il titel da campiunessa mundiala. La finala è il titel in ulteriur impuls.
Engraziament per il support
La giuvna Irina sa che ella ha gì bler sustegn sin quella via ch'ella va ussa dapi in onn. Era perquai ha ella engrazià la saira a Breil per il sustegniment. Il coc per il success giascha dentant vairamain tar ella sezza, sco Andrea Weibel, ina da sias menturas, ha ditg.
RR actualitad 07:00


c: text/html

text:
Curt è concis
- La PPS Grischun di «gea» a l'iniziativa No-Billag.
- Els èn l'emprima partida grischuna che di «gea» a l'iniziativa per abolir taxas da radio e televisiun. Be l'uniun d'artisanadi e mastergn di era da «Gea»
La saira ha cumenzà cun dus referats. Il cusseglier naziunal da la PPS Turitg Claudio Zanetti ha tegnì in pled per l'iniziativa No Billag. Suenter ha Stefan Engler, cusseglier dals chantuns da la PCD Grischuna, tegnì in pled cunter l'iniziativa.
Votaziun betg uschè clera
In delegà ha pretendì da laschar la libertad da vuschar. Vul dir, la PPS na sa decidess betg per ina parola. Quella proposta è dentant vegnida refusada. Cun 28 encunter 24 vuschs in resultat fitg stgars.
Gea ni na, quella decisiun era lura pli clera. Bunamain trais quarts han ditg «gea» a l'iniziativa per abolir taxas da radio e televisiun. Quella decisiun n'è dentant betg uschè clera sco tar la PPS Svizra. Tar els han bunamain tuts acceptà l'iniziativa. «En Grischun vegn tut dapli resguard per exempel sin las minoritads linguisticas. Perquai era la decisiun pli pauc clera», uschia il president da la PPS grischuna Heinz Brand.
Aderents domineschan la discussiun
Bunamain 30 minutas ha durà la discussiun. 8 delegads èn s'annunziads per dir lur avis. La gronda part dad els èn per l'iniziativa. Schurnalists memia sanesters, ina SSR memia gronda ni in pretsch memia aut, uschia lur arguments. In delegà encunter l'iniziativa ha dentant fatg attent sin la musica che profitia da las taxas, ni sin ils auters arguments dals adversaris.
RR actualitad 06:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Refusà il preventiv han cunzunt ils deputads da la Partida populara svizra e las abstenziuns èn vegnidas da la fracziun liberaldemocrata. Tant la PLD e sco er la PPS han cunquai vulì dar in signal ch’il chantun stoppia spargnar a lunga vista e na possia betg sa prestar preventivs cun cifras cotschnas. Il preventiv chantunal per l’auter onn fa quint cun in deficit da passa 50 milliuns francs.
Chantun Preventiv chantunal è sut tetg
Il preventiv chantunal per l’onn proxim è sut tetg. En la votaziun finala ha il Cussegl grond approvà il preventiv cun 82 cunter 7 vuschs e 23 abstenziuns, senza far midadas.


text:
Statala dl Prener, devers la proibiziun da passé por i camions
Proibiziun da passé por i camions che adora la strada statala dl Prener por ti sciampé al paiamënt dl'autostrada che sará plü cer. De plü mosöres preodüdes.
Mëte sö, pian ia dal 2019 inant, la proibiziun da passé por i camions che ó ti sciamé al paiamënt dl'autostrada adoran la statala dl Prener por passé fora por le Südtirol: chësc é le travert dla dezijiun tuta incö (ai 9 d'otober) dala Junta provinziala. La dezijiun dla Junta provinziala é liada ala surandada dla conzesciun autostradala por l’A22 che dess se gní a se le dé por la fin de novëmber do l'incuntada cun le Minister di trasporc y dles infrastrotöres. Tres la conzesciun él ince preodü l'introduziun dl daz de passaje, chël ó dí dac plü alc por i camions y le trasport de marcianzies posoces. L'obietif é chël da smendrí le trafich sön d'atres trates y nia chëra dl Prener che atualmënter é dër a bunmarcé. Tres en stüde dla Provinzia él preodü che i camions, impede co tó l'autostrada, vais inant sön la statala dl Prener cun conseguënzes negatives por i zitadins y le trafich en general. Porchël él sté la Junta che á tut la dezijiun da intergní cun mosöres che prevëiga la poscibilité da proibí ai camions da zircolé sön la statala dl Prener che ai le fej por ne messëi nia paié le daz.
„Al ne mancia nia tröp por stlü jö la conzesciun autostradala – sotlignëia le presidënt dla Provinzia – al se trata de na tratativa lungia y complicada, olache i un tres metü al pröm post la chestiun di aspec dl ambiënt. Al ne sará nia poscibl da ponsé che le trafich posoch vais dal’autostrada sön la strada statala.” Por consintí al proprietar dla strada, te chësc caje la Provinzia de Balsan, da atué na proibiziun permanënta dl passaje dl trafich posoch él debojëgn de na mudaziun al codesc dla strada. “Sön chësc punt un ince ciafé n ok politich da pert dl Minister dl trasport – dij le presidënt – mo i tëmps sará bindebo lunc. Insciö un tut la dezijiun da arjigné ca mosöres alternatives, sciöche ince le Land Tirol fej bele, a na manira che i sun arjigná ca por la situaziun cun na proibiziun dl passaje di camions sön la SS12 apëna che al gnará apliché n daz plü alt sön l’autostrada.”
La normativa prevëiga la poscibilité dl proprietar dla strada da fá detlaré proibiziuns de passaje de dorada cörta por de plü gaujies: dala segurëza publica ala segurëza stradala, da chestiuns dl militer ala sconanza dla sanité di zitadins. Y propri la sanité di zitadins foss la gaujia por proibí le passaje di camions che passa por le Südtirol sön la SS12.
I aspec tecnics y aministratifs dla chestiun, che ó bloché söl nasce le problem dl trafich devié, gnará aprofondis da n grup de laur coordiné dal Secreter general dla Provinzia y formé dal personal dirigënt dl'Agenzia ambiënt, dl Sorvisc strades y dales Repartiziuns Mobilité y Sanité. La SS12 pó sambëgn gní adorada inant zënza limic por i trasporc “daite” dal teritore dl Südtirol, o dai camions che pëia ia dal Südtirol o röia te na localité dl Südtirol.
USP


text:
Cun sia decisiun segua la chombra dals cussegl a quella da la Chombra dals represchentants da l’emna passada. Akihito po uschia ascender dal uschenumnà «tron da crisantemas» il december da l'auter onn a ses 85avel anniversari.
Permis per Akihito pir suenter emnas da consultaziun
Cun Akihito abditgescha in imperatur fitg popular ch’è s’engaschà durant 30 onns per ses subdits. Suenter differentas operaziuns tema Akihito, da betg pli pudair far quai commensuradamain ed ha dumandà en in messadi da video – rar – da pudair abditgar.
La populaziun s’ha mussada perencletga, la cumissiun da la regenza ha stuì tractar durant pliras emnas per vegnir al medem resultat.
Problem betg evas, ma spustà
Suenter l’abidcziun dad Akihito (83) vegn ses figl Naruhito (57) a surprender il tron. L’avegnir da la pli veglia monarchia ereditara en il mund n’è dentant betg segirà: I mancan ils ereditars masculins.
L’excepziun da pudair abditgar vala be per Akihito (83). Sch’er ses figl e suczessur Naruhito (57) vuless surdar l’onur dad esser imperatur avant ch’el mora a ses figl Hisahito (10), cumenzass tut la procedura danovamain.
RR novitads 06:00


text:
Tenor las autoritads da segirezza pudessan ils attentats sin la redacziun da "Charlie Hebdo" avair inspirà l'um per l'attatga. Indizis per in cumplizi na dettia però nagins. En consequenza dals attentats a Kopenhagen sonda e la notg passada èn duas persunas vegnidas mazzadas, 5 ulteriuras èn blessadas.
Primministra è levgiada
La primministra danaisa, Helle Thorning-Schmidt è levgiada che la polizia ha sajettà giu l’attentader. En ina conferenza da pressa ha ditg Thorning-Schmidt che nagin na possia attatgar la libra e democratica societad danaisa.
RR novitads 15:00


text:
Sper Turitg, Basilea, Son Gagl e Genevra è San Murezzan cunquai il 5avel lieu, nua che l’occurrenza en il sport d’elita da chavals ha lieu quest onn.
Gruppa d’investiders porta l’eveniment
Leta Joos da Samedan è la presidenta dal comité d’organisaziun. Dapi 2 onns lavuran els vi da l’occurrenza che custa 4,5 milliuns francs. Il permiss e la finanziaziun èn segirads. Ina gruppa d’investiders indigens paja l’emprima ediziun da l’occurrenza, suenter duain ils custs vegnir cuverts cumplettamain da sponsurs.
Il CSI da 4 stailas ha lieu dals 27 enfin ils 29 d'avust a San Murezzan. La finamira è da realisar l’onn che vegn in'occurrenza da 5 stailas, la pli auta categoria.


text:
Entant è tut la resistenza restada senza success.
Tenor Jon Fadri Huder, president communal da Samedan, vulan e ston els dentant prender serius questas reacziuns. Anc na san els betg co reagir di Huder. Il scumond è publitgà e duai valair. I giaja per proteger questa zona - tranter auter per proteger la senda ecologica che sa chatta en la spunda sut las sis vias serradas per bikes. Igl ha adina puspè dà conflicts e reclamaziuns. Il scumond è la reacziun.
Suprastanza n'è betg entrada sin propostas per schliar problem
Tenor Reto Franziskus da la cumissiun d'events e turissem a Samedan hajan els fatg pliras propostas a la suprastanza communala co schliar autramain il problem. In scumond saja la faussa via, di Franziskus. La glieud na vegnia betg a sa tegnair vidlonder. Quai vegnia a procurar per dapli conflicts.
El speria che las bleras reacziuns online fetschian squitsch sin la suprastanza communala.
Tenor in post sin facebook duai dentant avair lieu ina maisa radunda en il decurs da las proximas emnas.
RR actualitad 07:00


text:
Enrico Vignati ci parla de “Sant’Angel dal Campanén”
Enrico Vignati ci parla de “Sant’Angel dal Campanén”
“Sant’Angel dal Campanén”
Chisà in quanti l’avaràn fai, ma per me al’epuca l’è stai un’esperiènsa ünica!
Rüvà ai pé del noste Angel, chi l’è che l’avaréss mai pensàde per un fiuletén.
El me amìš Mario l’èra el neude del secrista, e a füria da tiràghe šu la carne dai osi a so’ šiu l’è riesìde a fass da el permèss da ‘ndà sü, cun la racumandasiòn da stà atenti ai bašei ruti e ale campàne, perché se i tachèun a sunà l’èra periculùš.
Che emusiòn ‘ndà sü dala scala, tüta de lègne; gh’èra da cüntà i bašéi, ogni tri saltànun vön.
Prima tapa a metà strada, sèreme rüvadi ala cüpula. In genugiòn pianén pianén sème ‘ndai süla culma, pièn de sgarblòn perché l’èra de cimènte e quadrei e cun le piüme dèi peviòn che te ‘ndèva fina in buca.
Gh’èra un bùš propi sü insìma gross tàme el pügne de un fiulén, e da li se vedèva suta el cènter del altar, cun Don Domenico adré a di mèsa.
Sèreme sèmper cun l’urlòge in màn perché gh’èra da afruntà la parte püsè difìcil, traversà l’alugiamènte dèle campane!
Gh’èra una scala de fèrr da rampegà, e ème tacàde a ‘ndà tàme se gh’èra da vènce la medàia d’ora ale ulimpìadi. Intante che pasèvi in méš, le campane i parìun amò püsè grose de quèle che ièrun, e la pagüra l’èra talmènte tanta che l’impresiòn l’èra che ièrun adré a mövess.
Ala fén dèla rampegàda sème rientràdi nèla parte de campanén saràda, quela picinìna, e indrèn gh’èra una scalèta de lègne picinìna, tüta carulènta pugiàda al mür e ala fen un lucernàri che el dèva propi süla ringhierìna.
Li me s’ha slargàde el cör, ho viste per la prima volta Sant’Angel dal vòlte; la piasa, Busaroche, le casìne. In chel mumènte li el campanen l’è diventàde parte de mé , tantu che quande ho töi la ca’ a Invèrne l’ho vursüda cun la finestra dèla me stansa che guardèva vèrse Sant’Angel, e da li pödi vèdel tüti i dì.
Enrico Vignati
Condividi l'articolo su
Riproduzione Riservata


text:
Sco quai ch'il schef-econom Daniel Kalt ha ditg envers SRF pudessan ils tschains negativs daventar in problem per las cassas da pensiun. Quellas tschertgian gia ussa pussaivladads per deponer lur daners uschia ch'i dettia avunda rendita per garantir las rentas.
Dischoccupaziun
Tenor in studi da la UBS pudessan ils tschains negativs er manar ad ina dischoccupaziun pli auta. Credits survegnian ins per cundiziuns fitg favuraivlas perencunter custan lavurers bler. Perquai pudessan interpresas svizras reducir il dumber da lavurers e transferir plazzas en l’exteriur. La quota da dischoccupads pudess crescher d’actualmain da quai da 3% sin sur 5% enfin l’onn 2017.
Tschains negativs
Cun il tschains negativ n’èsi betg pli lucrativ per interpresas da deponer daners tar las bancas, anzi las interpresas ston pajar per lur daners. Cun ils tschains negativs, introducids da la Banca naziunala Svizra, vulan ins dar cuntrapaisa al ferm franc svizzer. Interpresas duain investir e na betg tresorisar ils daners.
RR novitads las 15:00


text:
Avant 100 onns (13-03-1917) è Nossadunna cumparida a Fátima en il Portugal als trais pasturs Luzia, Jazinta, Francisco.
A Portugal è la Nossadunna da Fátima da gronda impurtanza. Ins po dir che mintga cartent dal Portugal visita la citad da Fátima per venerar Nossadunna.
Ils Portugais ch'èn en Svizra han lur atgnas modas, co venerar la Nossadunna. A Glion datti quest onn dus dis festa per il 100avel onn dapi che Nossadunna è cumparida.
La festa vegn organisada da la missiun catolica portugaisa da Glion.
- Sonda saira maina la processiun ils cartents davent da la scola da Glion vers la baselgia catolica entamez la citad. Silsuenter datti ina festa cun tratgas da peschs tipicas portugaisas.
- La dumengia va la festa vinavant cun ina messa en lingua portugaisa ed ina processiun en la citad da Glion.
La dumengia suentermezdi datti producziuns da differentas gruppas da chant e saut. A la festa portugaisa è envidà tut tgi che venerescha Nossadunna da Fátima.
«… sco il Vatican per ils Talians»
La giuvna Sandra Araujo dal comité d’organisaziun ha manegià che Nossadunna da Fátima saja per ils Portugais sco il Vatican per ils Talians.
RR actualitad 07:00


text:
Sin il segund plaz è l’Americana Susan Dunklee e terza è la Finlandaisa Kaisa Mäkäräinen.
Partenza fallada da Gesparin
Ina partenza fallada cun dus sbagls da tir tar l'emprim stan ha impedì in bun resultat da Selina Gasparin. Ella ha finì la cursa sin plaz 18. En la loipa ha l'Engiadinaisa tegnì pitg a la concurrenza. Ulteriuras Svizzras n'èran betg a la partenza.
Umens - aur per la Germania
Simon Schempp da la Germania ha gudagnà aur a Hochfilzen en Austria. Il Tudestg ha gudagnà il start da massa ch’è a medem temp era stà l’ultima cursa dals campiunadis. Segund è vegnì il Norvegiais Johannes Thingnes Bö e terz l’Austriac Simon Eder.
Ils dus Svizzers Serafin Wiestner e Mario Dolder han finì la cursa sin ils plazs 29 e 30.
RR actualitad 14:00


text:
Alarm da chalira
- Sonda, 4.8.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 4.8.2018, 8:40, RTR
Ils 31 da fanadur ha luffizi federal per meteorologia proclamà lalarm da chalira sin il stgalim 4. Quai munta grond privel.
La chalira po chaschunar tranter auter problems cun la circulaziun dal saun. Periclitads èn sur tut persunas pli passadas, persunas malsaunas, uffants pitschens e dunnas en speranza.
MeteoSvizra recumonda da restar en la sumbriva, baiver bler, betg far sport u lavurs grevas, tegnair frestg labitaziun ed il corp, magliar mangiativas rinfrestgantas e da gie betg serrar persunas u animals en lauto.


text:
Il nov scheftrenader da las skiunzas svizras, Beat Tschuor aveva gia enfin qua ina funcziun impurtanta tar Swiss-Ski. Sco schef dals juniors è Tschuor stà quel ch'ha gì da promover la nova generaziun da skiunzas e skiunzs. El ha fatg quai cun success. Il meglier exempel èn ils campiunadis mundials dals juniors ch'èn stads il schaner a Tavau. Là è la Svizra stada cun distanza la meglra naziun.
En il cas optimal po Tschuor ussa racoltar en la cuppa mundiala ils fritgs da sia lavur cun las junioras ed ils juniors. Lezs pon da lur vart profitar da l'enorma experientscha da Hans Flatscher che surpiglia il post da Tschuor tar ils juniors.
Hans Flatscher ha bajegià si in'equipa fitg ferma. Da surpigliar ina tala basa porscha fitg bellas perspectivas, munta dentant er gronda responsabladad. Jau fidel mamez dad esser abel da far questa lavur e surpigl gugent questa nova sfida.
Tschuor porta blera experientscha en il ski alpin
Avant sia lavur per ils juniors è Tschuor stà schef da scolaziun per ils scolasts da skis grischuns, scheftrenader en il Principadi da Liechtenstein, trenader da gruppa svizzer sin il livel da cuppa d'Europa e mundiala tar ils umens sco era tar las dunnas.
Plinavant ha el rimnà impurtantas experientschas ordaifer la lavur da trenader, quai sco mainafatschenta d'ina scola da skis ed aissa e sco manader dal sport da cursa en la vendita e l'industria da skis.
Il directur da la sparta ski alpin Stephane Cattin di plinavant che Tschuor haja fatg scolaziuns fundadas da trenader e sco manager da sport. En pli haja el er fitg bunas cumpetenzas da manar e communitgar, qualitads ch'el dovria en sia lavur futura sco scheftrenader.
RR novitads 11:00


text:
Inseparabili (film)
Inseparabili (Inseparàbii) 'l è 'n film dramàtic dal 1988 ad David Cronenberg. Par cl'òpra chè al regìsta canadéś 'l è stâ premiâ a 'l Fèstival dal Film Fantàstic 'd Avioraz dal 1989.
La pelìcula, ch'l'è custàda trédas migliòṅ ad dòlar faghénd-an sù sōl òt, la tōś ispirasiòṅ da 'n rumànś umònim ad Bari Wood e 'd Jack Geasland e da 'n fat sucès dabòṅ a New York in dal 1975 quànd i dū śmèi Marcus i èṅ stâ catâ mòrt in cà sua saplî da la crica.
Sunt
Beverly (Jeremy Irons) e Elliot Mantle (Jeremy Irons), śmèi monośigôt, i èṅ dū ginecòlug ad sucès, manìac dal sò mistēr e d'l argumènt di “śmèi” in generàł. In dla sò vita i aṅ spartî incòsa, anc cal dóni.
Elliot 'l è qvél ch'al cmanda di dū e al s arcgnós da c'l àtar parchè Beverly dal vòlti al pòrta gl'uciài. Un dè Elliot al véd ch'na sò pasiènta, l'atōra Claire Niveau (Geneviève Bujold), la gh'à na màdar “trifurcàda” in dla pansa e al s inamóra 'd lē, pasànd-la anc a sò fradèl.
Quànd la dóna la vîṅ a savēr ad cal śuglèṅ lè la s incàsa 'd brut, in tut al manéri Beverly al patìs al fat che la Claire l'è da spés via par lavōr, inólt'r al créd anc che lē la 'l àppia mulâ. Beverly al fà fadìga a tiràr-as via 'l magòṅ, prima 'l próa c'n al bévar pò 'l taca a tōr dal dròghi finénd in na spiràł ad cupio dissolvi tirànd dènt'r anc sò fradèl.
Un dè, dastrùt da 'l dulōr, Beverly al fà dal mâł sénsa vlēr a na sò pasiènta durànt na vìśita e tut i gh dàn'n adòs, anc Elliot. Beverly al s difénd dgénd ch'a n éra briśa cólpa sua ma l'éra 'l còrp dla dóna a èsar śbaliâ. Al dutōr al diségna acsè di strumènt cirùśig pinsâ pròpria par dal dóni mutànti che pò al s pòrta sèg in dla sala di uperasiòṅ.


text:
Origen – punt rumantscha tranter nord e sid
Igl nom Origen è rumantsch e monta origin, derivanza, creaziun. Igl program digl festival veiva dalla forza d’ena regiun trilingua, tgi veiva digl barat.
Origen è ena instituziun culturala grischuna, tgi realisescha mintg’onn igl „Origen Festival Cultural“ e sa deditgescha surtot alla promoziun ed alla producziun da novas opras professiunalas. Origen ò ena atgna tribuna: igl teater an igl casti da Riom è nia construia ed avert igl onn 2006.
Origen è betg en ghetto alpin per en lungatg moribund, mabagn perdetga vitala d’ena cumminanza liguistica, tgi risca adegna danovamaintg igl „experimaint cultura“.


text:
Il temp da visita en Engiadina è però stà fitg restrenschì. Il minister da cultura ch'è arrivà cun l'helicopter directamain dal «Morgestreich» a Basilea, ha puspè bandunà la val suenter avair visità 2 lieus da filmada.
Per ils producents dal film «Uorsin» signifitga la visita d’in Cusseglier federal ina grond’onur. Era preschenta en l'Engiadina Bassa è stada la directura da l’Uffizi federal per cultura, Isabelle Chassot. Era l'uffizi ha contribuì ina part vi dals custs dal film da total 5,6 milliuns francs. Il film «Uorsin» duai vegnir en ils kinos quest atun.


text:
Passida ecologica
- Mesemna, 2.12.2015, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 2.12.2015, 8:40, RTR
A Paris s'entaupan quests dis la «crèma da la crèma» da la politica mundiala per salvar il clima. Tuts vulan reducir las emissiuns da CO2. Ma cura ch'i va per mesiras concretas vegni grev. Fatg è che nus vivain sur nossas relaziuns e producin memia bia CO2. Ina metoda da mesirar quai è la passida ecologica, en tudestg discurr'ins dal uschenumnà «ökologischer Fussabruck». Ma tge exact è quai «passida ecologica»?


text:
115 possessurs d'autos electrics han fatg stop a Tusaun, nua ch’els han pudì chargiar lur auto sin la via Neudorf. Enfin trais autos pon chargiar l'auto il medem mument. Cler che la capacitad per ils 110 autos e töfs electrics da la Wave Trophy ch'èn sa fermadas a Tusaun na tanscha betg.
Wave Trophy
Mintg’onn fa la Wave Trophy ina tura tras l’Europa. Quest onn fa quella la nova E-Grand Tour of Switzerland, ina ruta da passa 1’600 kilometers tras la Svizra. Cun la rallye vul l’organisatur da la rallye far pli popular autos electrics e sensibilisar la glieud per l’ecologia dals autos che van cun forza electrica.
RR actualitad 11:00


text:
La cumissiun da gestiun da la Casa s. Martin a Trun ha elegì Daniel Tuor sco nov president. Quai scriva la Casa s. Martin en ina communicaziun. Plinavant ha Daniel Tuor era surpiglià il presidi da la Fundaziun Casa s. Martin.
L’anteriur president communal da Trun è vegnì elegì sco successur da Mathias Bundi. Lez è sa retratg suenter 24 onns al timun da l'instituziun. Durant quest temp han ins investì passa 16 milliuns en l'infrastructura da la chasa d'attempads, tranter auter è ella vegnida engrondida.
Da nov fa er Erica Pfister-Cavegn da Schlans part da la cumissiun.
RR novitads 07:00


text:
Saas-Almagell
Cuurdinàde: 46°5.66′N 7°57.43′E
Saas-Almagell a l'è un cumün svizzer del distret de Visp, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 110.28 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 381 abitant.
El cumün de Saas-Almagell al se tröva a una altitüden de 1672 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Antrona Schieranco (IT-VB), Ceppo Morelli (IT-VB), Macugnaga (IT-VB), Saas Fee, Saas Grund, Simplon, Täsch, Zermatt, Zwischbergen.
A Saas-Almagell l'è nassüü el campion de sci Pirmin Zurbriggen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Urezza Famos es cusgliadra d’interpraisa e da cultura, editura e mamma. Ella edischa la revista „piz: il magazin per l’Engiadina e las vals dal süd dal Grischun“. Plünavant maina ella l’hotel da cultura Piz Tschütta a Vnà. Ella abita cun sia famiglia a Sent ed es creschüda sü in Engiadina Bassa. Davo il stüdi d’economia da manaschi a Turich ha ella manà dal 1986 fin 2003 l’impraisa da la famiglia involvada illas spartas da turissem, commerzi e medias. A l’università da Basilea ha ella fini dal 2004 il stüdi da diplom supplementar per manaschi da cultura. Urezza Famos es commembra da divers cussagls d’administraziun e s’ingascha per differentas instituziuns culturalas in cussagls da fundaziun. Ella es confundatura da la Fundaziun NAIRS ed ha presidià quella fin la stà 2011 (cun cuort’interrupziun dal 2009) daspö il cumanzamaint dal 2005. Ella fa part da la suprastanza dal parti verd-liberal dal Grischun.
Translation available / Traducziun disponibel : English


text:
Sper Silvano Manzoni, Annigna Nick Steiner, Andrea Parolini e Gian Sutter che èn fin uss en suprastanza, van nov en cursa Maurizio Greutert, Paolo La fata ed Andry Niggli. En tut èn d'occupar 6 sezs.
Conferma per presidi
Il president communal da Samedan, Jon Fadri Huder candidescha sco unic per ina segunda perioda d’uffizi da quatter onns. Nagins cumbats na datti era betg per la cumissiun da gestiun. Alice Bisaz, Gian Reto Melchior e Duri Zisler èn en tscherna per ils trais sezs.
Ils votants da Samedan han da decider davart la constellaziun dals trais uffizis ils 27 da november 2016 a l’urna.


text:
Da Benedetto Vigne - Berna resta il center da noss mund «mundartig». Gist dus producziuns actualas ans demussan la forza superiura da la musica pop e rock bernaisa. L’ina deriva dals oramai veterans Züri West, l’autra dals quasi-novizs Jeans For Jesus. E domadus èn capolavurs.
«Love» è il titel laconic dal dudeschavel album dals Züri West. Tant pli sarcastic para quel, sch’ins considerescha ch’il tenor dal disc dechanta amurs spussadas, decadentas, mezmortas. «(Sie isch) ggange ohni z’gah» di gia il segund titel da l’album, ed en in’autra chanzun lamenta Kuno Lauener dals dis ch’ins resta tuttina anc ensemen, malgrà la lungurella vicendaivla. Quai tuna da resignaziun e dischillusiun. Da serra-char. Ma sch’ins taidla la musica, lura sa demussa tut quai sco ina finta: Ils Züri West èn usché frestgs, viscals e musicantics sco daditg betg pli. Quai ha magari da far cun la regiuvenaziun che la gruppa ha uss fatg tras, nov èn il bassist Wolfgang Zwieauer ed il ghitarrist Manuel Häfliger da la partida, e gist l’ultim da quels briglescha cun solos vaira claptonians anc mai dudids tar la venerabla gruppa bernaisa. Surtut en la ballada deditgada al poet Jean-Pierre Schlunegger.
L’album traglischa però er tras sia varietad, sper intgins veritabels spazzastradas rockus udin nus apunta er inqual tun pli amiaivel, pli fin. Straordinaria è qua la versiun bernaisa d’ina classica melodia da Bob Dylan, la quala Kuno Lauener translatescha cun «Mir wei nid grüble (es isch scho rächt)» e chanta cun ses usità scutinim autoconscient. Insumma celebrescha Lauener inquala bella istorgietta, l’agen cumparegl cun in cudogn («Quitte»), il purtret dal giat impertinent, il regord dad in turment envers il frar pitschen. Ina da la pli bellas è la nostalgia dals onns 60, cur ch’il chantant era anc bagai e sa siemiava da daventar da grond in … talian.
Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:
Regurdientschas chattainsa er tar ils collegas giuvens dals Züri West, ils nov-celebrads Jeans For Jesus. Là tanscha la reflexiun però be dals ventg-e-raps enavos sin la fasa teenageriana (u «mendratscha» schessans per vegl rumantsch) da deschset onns, en la chanzun «XVII» (ina reprisa d’in titel da Youth Lagoon). Tant pli grev èsi tar quella gruppa dad eruir istorgias, perquai ch’ella lavura bler cun gieus da pleds, cun anglizissems e cun ina poesia assoziativa ch’ins pudess bunamain numnar «stream of consciousness», pia lirica subconscientica. Nus entupain frasas sco «oh mueter spöi mi a di wäutchuglä», ubain «spiu gitarre du idiot für bedütigsschwangere schlächte sex». Tals sproposits poetics van fitg bain a prà cun il chant falsett, androgin e ferm articulà da Michael Egger, in chant che s’integrescha organicamain en las texturas sinteticas ed electrofunkigas da la gruppa.
Precis, ils Jeans For Jesus han paucas ghitarras e bler sintesaisers, els fladan in’aria zunt metropolitana, urbanistica, globala – gia la chanzun «L.A.» sin lur primalbum dal 2014 aveva signalisà quel caracter – els reflecteschan consum ed abundanza invana («uh uh uh d wäut isch nid gnue»). Ed els celebreschan l’amur en tut sias furmas, lur «lovin» gioga rima cun «Löwin», ed en in lieu denumnan els «pussy u schwanz». A l’album che porta l’enigmatic titel «PRO» agiunteschan els in flocon da parfum cun il medem num. Quels quatter bernais n’èn ditg betg anc spussads da la vita, u sco ch’els din en la chanzun che citescha en il titel ils dus rockadurs Neil Young e Kurt Cobain: «Chum mir brönne nie us».
Züri West: Love (Sound Service); Jeans For Jesus: PRO (Universal).
Text: B. Vigne, Turitg Fotografia: (c) by Walter Schaer / http://www.jeansforjesus.net/
PROXIMS CONCERTS:
28.04.2017, Düdingen
Bad Bonn
13.05.2017, Lucerna
Schüür
Suonda LATABLA!
-
Ina bella cumparsa arcaica Da Benedetto Vigne - Maria Moling e Roland Vögtli alias Me+Marie han fatg in bellischem segund album.Dacurt haja ma semià da Roland…
-
La musicista Chiara davart pissiun e privilegi Da Flavia Hobi (GiuRu) - Avon bunamein in onn, el settember 2017, ei cumparida sia emprema EP Mascra – manegiau ei la…26 da settember 2018674 giadas
-
15 minuts cun: Da Lombris Da Corina Gustin – Üna chantadura, üna guitarra, minchatant ün celo o ün cajón, la vita e melancolia. La musica da Da…25 da fanadur 20181048 giadas


text:
Bannwil
Bannwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.8 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 673 abitant.
El cumün de Bannwil al se tröva a una altitüden de 434 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aarwangen, Berken, Graben, Niederbipp, Oberbipp, Schwarzhäusern, Walliswil bei Niederbipp.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bannwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
A partir dad uss enfin ils 16 da zercladur pudais vus far vossas propostas, il link avra en ina nova fanestra: Tgenin vitg represchenta il meglier la cultura, l’architectura ed il scharm d’ina da las quatter regiuns linguisticas? Sin basa da las vusch inoltradas datti in emprima selecziun da 12 vitg, trais per mintga regiuns linguistica.
Tgi vegn suenter Guarda, Soglio e Gruyère
«Le plus beaux village» è partì avant onns sco idea ed istorgia da success da noss collegas da Radio Télevision Suisse (RTS). Audituras ed aspectaturs han elegì onn per onn lur favurit. II 2012 era quai Evolène en il Valais, il 2013 Saillon medemamain en in Valais e 2014 alura Gruyère en il chantun Friburg.
L’onn passà han ins alura schlargià la concurrenza sin tut la Svizra. Tranter ils finalists eran er las vischnancas Guarda e Soglio. Soglio ha la fin finala survegnì la distincziun «il più bel villaggio della Svizzera 2015».
Era quest onn lantscha l’SRG/SSR en partenadi cun differentas gasettas questa concurrenza.
Mintgin po dar giu sia vusch
En il decurs dal mais avust preschentan las quatter chadainas naziunalas da l’SRG/SSR e las gasettas «Schweizer Illustrierte», «Il Caffé» e «L’Illustré» quests candidats dal semifinal. Sin basa d’in voting datti alura in final tranter las quatter vischnancas cun la pli bleras vuschs. Mintgin po dar giu sia vusch per in dals 12 e pli tard per in dals quatter vitgs, independentamain da la regiun linguistica.
Inoltrai era vus vossa proposta per «Il pli bel vitg da las Svizra 2016» ed elegì pli tard voss favurit: Il pli bel vitg, il link avra en ina nova fanestra


text:
Pittura
La pittura a l'è l'art che la consist in del taccà el pigment suspenduu in d'on element portant e on agent a vun suppòrt come la carta, la teila, el legn o on mur. El process el consist in del pitturà ona superfis. L'insema di form, color e segn resultant pòden avègh el scoeup d'imità la realtà visibla o de reportà in su ona superfis element metafìsich o astrazion pu o men desligaa de l'element figurativ. Gh'hinn divers moeud de pitturà: gh'è la pittura a òli, gh'è la pittura magra che la se fa cont l'oeuv (la pussee vegia trai vari maner), gh'è la pittura acrillica (la pussee noeuva), tegnuda insema de on legant chimich.


text:
Per l'integraziun linguistica e professiunala da fugitivs paja la Confederaziun als chantuns ina pauschala d'integraziun. Fin uss muntava quella a 6'000 francs per persuna. La primavaira vargada èn chantuns e Confederaziun sa cunvegnids d'augmentar questa pauschala sin 18'000 francs. Uschia survegnian ils chantuns l'auter onn probablamain enturn 210 milliuns francs.
La controlla da finanzas federala ha controllà 30 cas puncto transparenza, effizienza e rentabilitad e quai en ils chantuns Argovia e Friburg. Tenor ses avis èn quels dus chantuns represchentativs per la situaziun en tut ils auters chantuns. E la controlla ha dà bunas notas als chantuns ed è vegnida a la conclusiun che la promoziun d'integraziun funcziunia. Tuttina dettia quai anc potenzial da meglierar.
Confederaziun duai guardar pli exact
Malgrà il resultat positiv vesa la controlla da finanzas en differents champs anc grond potenzial. Per exempel stoppian mesiras d'integraziun professiunalas da las persunas che retschaivan ina renta d'invaliditad vegnir meglieradas. Il medem valia er per l'organisaziun da curs intensivs da linguatg cun tgira d'uffants pitschens sco era l'instrucziun da linguatg per persunas che gudognan gia.
Plinavant cusseglia la controlla da finanzas da schlargiar la purschida da mesiras d'integraziun per migrantas e migrants ch'èn traumatisads psichicamain.
Era duai il secretari statal per migraziun survegliar pli ferm. El duai examinar regularmain sche tut vegnia fatg en urden tar singulas prestaziuns d'integraziuns che vegnan scrittas ora. Plinavant pretenda la controlla da finanzas in monitoring che pussibilitescha ina cumparegliaziun chantunala, cura ch'ils fugitivs entran il martgà da lavur e daventan economicamain independent.
RR novitads 06:00


text:
En blers lieus dal Grischun ha il turissem d’enviern ditg dominà quel da stad. El ha procurà per las grondas renditas. In turissem da stad rentabel resta ina sfida permanenta per ils turistichers. A la tschertga da novas purschidas per giasts pli numerus han ins scuvert er il golf, in gieu tradiziunalmain associà cun l’auta societad, glieud ritga e VIPs.
Ils onns 80/90 sa manifestescha il trend vers la popularisaziun. Er en il Grischun n’han ins betg spitgà ditg cun sviluppar projects per novas plazzas da golf .
Las cuntraversas eran programmadas pervi da considerabel terren necessari, preoccupaziun per il puresser, creschenta sensibilisaziun ecologica e l’image elitar da quest sport.
En l’archiv dad RTR chattain nus divers documents audio e video che dattan perditga da la promoziun e progressiun dal golf en nossas cuntradas.
Ils lieus
L'Engiadin'Ota ha preparà la via - l'istorgia dal golf en il Grischun
Turissem da golf è turissem da qualited.
Projects per novas plazzas da golf 1988 - 2000
Ils projects Flem e Sursaissa n'en la finala betg vegnids realisads.
Golf en il Grischun l'onn 2000
Rentabilitad e persistenza: ina sfida
Giugaders e giugadras da golf
Co vegnir admess en il circul dals golfists?
L'etichetta ei in auter plaid per reglas ch'ei drova per dar golf.
Ina giuvna Sursilvana mussa e declera ses hobi golf


text:
Era William Shakespeare in Bregagliot?
- Dumengia, 29.7.2018, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 29.7.2018, 9:03, RTR
Tgi ha scrit las ovras dal famus autur englais William Shakespeare? El sez, ina gruppa d'auturs u forsa schizunt in Bergiagliot?
Dapi onns schuschuri en las chaglias: Tgi sa, sch'il grond ed enconuschent William Shakespeare ha propi scrit tut quellas cumedias e tragedias, poesias e sonets ch'èn vegnids publitgads cun ses num? U era quai a la fin insatgi auter? Era l'autur da las ovras da Shakespeare forsa tuttina in Bergiagliot? I dat glieud che pretenda precis quai. Ils dus Bergiagliots Michelangelo Florio e ses fegl Johan sajan stads ils veritabels auturs da Hamlet, Romeo and Juliet etc.
Ensemen cun l'istoricra dal temp medieval Prisca Roth prenda Chatrina Gaudenz la tesa sut la marella. Latiers spetgan in pèr surpraisas: Il 15 e 16avel tschientaner era in temp da partenza e moviment en Bergaglia – in temp da vast orizont. Da quai èn er Silvia Rutigliano e Patrik Giovanoli persvas. Els dus vivan oz en il Grischun dal Sid e s'engaschan cun la gruppa «Florio-Soglio» per la conuschientscha da quel temp e ses umans. (Repetiziun dal avrigl 2016)


text:
Tl tëmp fora de sajun él chît tla Val Badia. N chît che trëi todësc danter 27 y 46 agn - dui ëi y na ëra - á en Pasca de Ma orü anuzé por romené fora na ciasa vedla. Cernü ái la ciasa Peslalz de Badia - dejabitada. Dui jogn dl post che passâ iló a pe s’un á intenü che al ê dan la Raiffeisen n auto cun targa todëscia y delá da strada les trëi porsones che porvâ da daurí la porta. Canche i malintenzioná i á odüs, s’un ési jüs zoruch t’auto. Mo ma por le momënt. Pornanche i jogn s’un é stá, á i trëi todësc spaché ite na porta tla pröma alzada por rové tla frabica, meton man da se tó fora patüc vedl de vigni sort: ciandeliers, platôs da pelter, patüc de lëgn. I jogn ê intratan jüs a se bëre val’
y canche ai gnô zoruch, ê l’auto tres ciamó iló, ci che á descedé sospet. Ai á aspeté y bel avisa êl i leri che gnô da ciasa fora. En chësc iade ti á i jogn damané ci che ai fajô. I trëi plindernâ döt t’auto y orô s’un jí, mo i jogn s’á metü dan auto. Un ti trëi é spo gnü fora dijon che ai orô cumpré le patüc, mo intratan â i jogn bele alarmé i carabiniers. Söl post él rové chi da La Ila, Corvara y Al Plan. Les forzes dl ordin á aresté les trëi porsones, che é insciö rovades val’ dis te porjun. T’auto di trëi án ciamó ciafé dui cortí cun lames danter 17 y 20 zentimetri, sciöche ince n despositif por eletroshock. Bele le mertesc ai 22 de ma é i trëi rová dan signoria y é gnüs condaná por via direta a 1 ann y 6 mëisc de porjun y 400,00€ de straufunga, cun condizionala. Chësc ó dí che intant é i trëi lëdi, mo sce ai cometará n ater reat ti proscims 5 agn, tocarára da despaié ince chësta condana, dlungia la secunda eventuala. Chësta matada - tl plü bel danmisdé - ne i á nia paié la mëia. A vigni moda: i carabiniers alza fora l’importanza dla colaboraziun dla jënt. N edl acort pó - sciöche te chësc cajo - dé n contribut fondamental. (pablo)


text:
La dumonda, co i duai ir vinavant cun la «La Quotidiana» e cun las medias rumantschas en general, vegn ad occupar fermamain il secretari general da la Lia Rumantscha, Martin Gabriel. Ins n'ha numnadamain chattà nagin manader per il project medias rumantschas 2019. Uschia surprenda Martin Gabriel sez questa lavur. Entras il project vulan ins sclerir ils basegns da las Rumantschas ed ils Rumantschs pertutgant medias ed uschia chattar ina schliaziun a mesa vista.
Nus lain elavurar propostas ensemen cun la populaziun.
Martin Gabriel duai vegnir sustegnì en quest project tras duas persunas. Gia fixa è Eva Riedi, che vegn a cussegliar davart la communicaziun. En discussiun è la Lia cun Hansi Voigt, che ha mess en pe la gasetta online «watson».
Medias rumantschas n'èn betg la suletta sfida
Sper il project medias rumantschas 2019 spetgan tenor Martin Gabriel era anc autras sfidas, auters temas. Impurtant saja il giubileum da 100 onns da la Lia Rumantscha. Qua veglia la Lia metter in accent naziunal. Rinforzar vul Martin Gabriel era la lavur cun ils Rumantschs en la diaspora. In auter accent metta il secretari general da la Lia Rumantscha sin l'accumpagnament da las vischnancas tar fusiuns.
RR actualitad 07:00


text:
ultimamenter ne son nia dre fleißig cun scrì sun mi blog. veighe che l ie n mens i mez che lasce audí ben puech.
ai primes de utober ne fovi nia dre de umor de scri, dai 18 de utober sons stata 2 enes te schnals y ei udú tan ben che n se n stà zenza pc 😉
… y sen tra na roba y l autra, ne me ei mei plu teut la dlaurela o ne fove nia de ueia do 8-9 de leur ntensiv y i uedli che brujova…
ce che feji de utober 2 enes te schnols? … per chiche l ne savessa nia ei finalmenter deciso de fe dó l ejam da maester de schi. chesc me jiva for mpue ntuer l ce y uni ann me muiovel che ntleute ne l ovi nia fat do, do che l prim ann me ovi rot i kreuzbänder. l’ann passá pona me ei pensà che “sen o mei plu”! do mpue de curs cun alan y dut butà al ejam, ei d’ansciuda abú l curs y l ejam de teoria y sen 2 enes de curs de pratica y ejam (ne savove nia che n possa fe tant de fauz a fe spazzaneve 😉 ). ai primes de dezember ons pona mo n ena de didattica + ejam te sexten y pona sons ntant assistente. mo n ejam de amission, n valgun cursc y n ann y mez da lëur… y sce dut buta, pona sarons ngali tl 2012 enghe ie meastra de schi a tutti gli effetti :-).
ntan che fovi demez ovel te gherdëina bendebo nevet y me ova sapu sciot che i 2 fins dl ena che fove a cësa (ma ne uei nia me lamenté che al curs ons abù l mieur temp che n possa me avëi sun 2 enes sun dlacier!) fova l temp for burt, ajache ove audì che ngrum ova bel teut ca la peves. y ti ove pa na dreta gola. n juëbia fovel n beliscimo temp y n paesaje da marueia y ajache ie jive permò domesdì a laurè, ne me l ei nia lascià to te to ca la peves y jì a udëi coche la sta cula neif su per l pass de sela. inier l bis su per la sasslonch. me ntende che tl ultimo mens ei ben fat puech y nia y che la va inò de trainieren mpue plu regolarmente sce uei che la garate n iede cun i 4 pasc cula peves chesc inviern.
ënghe cun la palestra iela jita mpue doju y me ntendi che miëura de jì a crëp ne deventi a ste a cësa sun canape. 😉
de utober ala finalmenter inò butá a se ancunté cun la cumpanies dla uni. ove bel manciá i ulitimi doi iedesc (de merz y de agost) y l fova teles che ne ove bel da n ann nia plu udù. me ei pona teut dant sen de nuvember de fe mo vel roba che sburdli bel d mensc (sce pense che ne ei mo no l albun digitel dl india!!!), ma veighe bel coche la va a finé. nchinamei per na pizza cun cindi ne ala mo nia butá.
l ultima 4 enes ie a cësa sta n gran viavai: ie 2 enes y mesa su y ju te schnols, pona mami 2 enes tl afrika y su per l kilimangiaro, kate do uni sant a cervinia per l ultim’ena de curs y ejam da istruttore (i fulminino’s ne è nia me tosc na nueva maestra, ma da sen enghe la prima istrutrice 🙂 brava kate!) y tati ie iust tl thailand cun i cumpanies de golf y ruva zeruch chesc mierculdì. belau mpue komisch la cësa tan ueta.
sen ie marisol n 4 dis tlo y pona iel finà cun l chiet y la gheneda 😉 scherzi a parte. su y ju y via y ca y libri y stories y barbie y balé y cunté y cumandé. dastufé ne n iel mei. y savan che te n mens se n iela inò per mpez da tlo via se la gudons.
chest’ann ei per l prim iede (!!!) bel sen na idea per l carnescià y me ei teut dant de me crì adum y pastelné la roba sen, minan che l nuvember ie pa n tel mens da se stufé y nia dre savëi ce fe. ne uei nia dì che ei stress, ma chesc nuvember ei da me tripé assé y tra na roba y l autra iel pa tosc sant’ambrogio!


text:
Murbegn
Murbegn (nom ufizial in talian: Morbegno; in tudesch storich: Morbend) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh’ha 12 221 abitant (dato del Dic 2015 [1]), 'na superfis de 15 km² e 'na densità de 815 ab./km². A l’è tacaa a Albarei, Bema, Sciv, Cös, Dasc, Talamuna, Trauna.
L'è sitüaa in de la Valtelina bassa e l'è circundaa a nord di Alp Retegh e a sud di Alp Urobegh. El fiüm Ada el spartiss el center principal de le fraziun de Camvich, Paniga e Desch.
El center istoregh de Murbegn l'è straversaa dal turent Bit, che l'è un afluent de l'Ada.
In del 1966, Murbegn la vegn ufizialment unurada col titul de cità.
Cità ingemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Llanberis, Galles, Gran Bretagna. - 2004
Pruverbi in dialet murbegnasch[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Marz pulverent, tant segal e tant furment.
- Al cativ zapaduu, i zap ghe da duluu.
- Quand el pà el fa Carnevaa, el fiö ghe tóca quaresma.
- Bisugna sumnà cun la maa e minga cul sach.
- De marz e de agóst quand l'è gió el suu l'è fósch.
- Quand el suu el tramunta, l'asen el se impunta.
- Scua nöa la scua bee la cà.
- ...
- Chi a vint nu 'l sa, a trenta nu 'l fa.
- Ul vent setembrin el mangia la castegna e biv ul vin.
- Del bel temp, de la bóna gent e del vin bón se stüfiss miga.
- Quand el suu el va e 'l vee, incö o doman gh'em l'aqua ai pee.
- Quand se resta scutad de l’aqua còlda, se gh'ha pagüra anca de quéla frégia.
- A San Matee el durd l’è in pee.
- De San Matee la castegna la va u la vee.
- Quant che 'l póm l'è marö el croda.
- De utura chi che ha laurad fort al tröva tant de pan de mord.
- A Santa Teresa semna a distesa.
- Chi trop tira strunca.
- Santa Barbara e San Simun, Diu te salvi di saet e di trun e di lègi di Grisun.
- I duluu de vedov i è cume quii de gumbet: fort al mument e pö poch u nient.
- Serée de nocc, caval de trot, maridozz de vegg i g'ha poca dürada.
- El Signur el manda el fregg segund i pagn.
- L'aqua che se vö minga bev se ghe nega dent.
- El vee giò l'aqua del vilà, l'è féna ma la passa 'l gabà.
- De Santa Cateréna se scumincia a impizzà la pégna.
- Santa Cateréna, la nev a la casséna, e la granda e la pinéna.
- El sücc e 'l bagnaa i se l'è mai perdunaa.
- Un mes dopu i Mort l'è sfiurii anca l'ort.
- Se 'l fa suu a Santa Bibiana farà bel un dé e una setimana.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Thusis
Thusis a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 2866 abitant e una süperfiss de 6.84 km², e al se tröva a una altitüden de 720 meter sura al livel del mar.
El cumün de Thusis a l'è tacaa ai cumün de Cazis, Fürstenau, Lohn, Masein, Rongellen, Sils im Domleschg, Urmein.
L'è 'l capolöch del distret de Hinterrein.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Thusis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1156 as Tosana.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
(DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official website (Todesch)


text:
Vucalizazion e De-vucalizazion Cunsunantega
In funulugia, la vucalizazion (o sunurizazion) e la de-vucalizazion i henn di prucediment per via di quaj una cunsunanta la cambia la so vus da surda a sunora o vice versa, per via de l'inflüenza d'un quaj òlter element funulogich che'l se tröva int el so cuntest. De suvent la devucalizazion l'è un tipu de assimilazion che l'è pruvucada dal son arent, ma la pö süced anca per via de la pusizion int la parola (cume presempi la devucalizazion finala), o per via del cuntat cun certi tipi de vucal.
Cuntegnüü
Vucalizazion iniziala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La vucalizazion iniziala l'è un prucediment diacronegh che 'l mena a la trasfurmazion d'una cunsunanta da surda a sunora in cuntest pre-vucalich. Presempi, int el tudesch mudern del Nord la parola sagen l'è parnunziada [zaːɡn̩], ma la furma urtugrafega la indica che ai temp indree la fricativa l'eva la surda [s].
Devucalizazion finala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quest chì l'è el prucediment che 'l forza i cunsunant custringent a perd la vus quand che i se tröven in fin de parola. La devucalizazion finala l'è ativa int i püssee tant dialet del lumbard, cume anca in ólter lenguv rumanz ucidentaj, int i lenguv germanich e in quij slavich:
Lumbard[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I püssee tant dialet del lumbard, sia uriental che ucidental, i mustren un prucediment de devucalizazion final che l'è ativ per tüt i cunsunant custritiv. De suvent, stu prucediment chì el causa di divergenz int i sistema urtugrafich, a seconda se vön el decid de mantegn i representazion funemich o quij püssee funetich.
- la[g]ee > la[k]
- bu[dʒ]ià > bö[tʃ]
- cru[z]ón > cru[s]
- vi[v]üü > vi[f]
Ingles[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ingles el gh'aveva un prucediment de vucalizazion int i murfema che i finiven cun una cunsunanta fricativa. 'Stu prucediment chì l'è pü ativ int l'ingles mudern, ma l'ha lassaa di esempi che i se tröven anmò incö in certi cubi de parol (nom-verb):
Int la furmazion del plüral e del passaa, la devucalizazion l'è anmò prudütiva al dì d'incö:
Lista di lenguv cun la devucalizazion finala di custringent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Afrikaans
- Armenian (dumà int i plosiv)
- Bülgar
- Catalan
- Lengua Ceca
- Ulandes
- ingles antigh (dumà per i fricativ)
- Estunian (dumà per i plusiv)
- Farués
- Franzes antigh (mantegnüü in certi desinenz del franzes mudern, cume presempi -if vs. -ive)
- Geurgian
- Tudesch
- Grech Mudern (prima del Katharevousa, al dì d'incö el dipend dai variant)
- Islandes
- Curean
- Limbürghes (dumà per [z], [g] e [v])
- Lumbard
- Lüssembürghes
- Macédun
- Maltes
- Mòngul
- Ucitan
- Pulach
- Rüss
- Surbian
- Türch (dumà per i plusiv)


text:
Tenor la dretgira na po il pur betg cumparegliar sia lavur cun la cultivaziun da tubac. L’ordinaziun prevesia numnadamain explicit, che la cultivaziun da pignols da Nadal na vegnia betg sustegnida cun pajaments directs.
Da l’autra vart mussian ils arguments dal pur, che purs da tubac na duessan era betg pli vegnir sustegnids cun pajaments directs, scriva il Tribunal administrativ federal. Il tractament inegual en la lescha dals dus products tubac e pignols da Nadal na cuntrafetschia però betg al dretg surordinà.
Il pur da pignols da Nadal po uss anc trair vinavant la sentenzia al Tribunal federal.
RR novitads 15:00


text:
Custanta da Meissel-Mertens
La custanta da Meissel-Mertens a l'è una Custanta matemàtega, druvada principalameent in teuría di nümar, e a l'è definida cuma ul límit da la diférenza intra la séria armònega indúe i figüra noma i nümar primm e ul lugariitm natüraal dal lugariitm natüraal:
La suva valuur a l'è a-poch-aprööf
- M˜ 0,261497212847642783755426838608695859...
Chí, a l'è la célebra custanta d'Euler-Mascheroni, ch'a la gh'a una definizziú similara implicaant una suma sü töcc i nümar intreegh (mia noma sü i nümar primm).
Ul fatt che al esiist düü lugariitm (ln da ln) íntal límit par la custanta da Meissel-Mertens al pöö vess vidüü cuma una cunseguenza da la cumbinazziú dal teurema di nümar primm e dal límit da la custanta d'Euler-Mascheroni.
Chesta custanta a l'è da le völte cjamada sémplismeent la custanta da Mertens. In leteradüra matemàtega, a lìè referida a le völte cuma la custanta da Kronecker, u la custanta d'Hadamard-da la Vallée-Poussin, u la custanta di invèers di nümar primm.


text:
Inhalt
Ulteriur Grischun
-
Plastic en charn da setgentaria Churwalden
La setgentaria Churwalden SA cloma enavos snacs da charn da la sort «minipic» sco er la cuppa maschadada «Eidgenosse» pervi da contaminaziuns. I possia avair tocs da plastic d'ina grondezza da fin dus centimeters en la charn. Quai ha communitgà la setgentaria.
Autur:
SDA / Yvonne Simmen
Tenor indicaziuns da l'interpresa na duain ins betg consumar tals snacs per motivs da segirtad. Ins na possia betg sclauder in privel da stenscher.
Ils tocs da plastic sajan vegnids en ils snacs entras in utensil da l'implant da producziun. Las autoritads ed ils partenaris sajan infurmads ed ils products vegnian retratgs.
RR novitads 11:00


text:
La partida ha perquai lantschà ina iniziativa cun il titel «200’000 francs paja l'onn èn avunda», quai è da leger en il Fegl uffizial da la citad da Cuira.
Reducir paja per 50’000 francs
A partir dal 2017 duain las pajas dals cussegliers uschia vegnir reducidas per 50’000 francs. La paja dal president da la citad duai plinavant vegnir sminuida per 30’000 sin 230’000 francs l'onn.
Rimnar suttascripziuns
Enfin l'avrigl vul la partida avair ensemen las 800 suttascripziuns necessarias ed inoltrar quellas, uschia che la nova lescha pudess ir en vigur l’entschatta da l’onn 2017.


text:
Inhalt
Ulteriur Grischun
-
Zezras è pront d'adattar las pajas dals funcziunaris
La vischnanca da Zezras di gea a la revisiun da la lescha davart l'indemnisaziun da commembers da las autoritads e da funcziunaris accessorics. La vischnanca ha fatg adattaziuns da pajas.
La lescha è vegnida approvada cun 413 cunter 178 vuschs.
Plinavant ha il suveran da Zezras elegì Yvonne Brugger-Vogel sco suppleanta per il cussegl da vischnanca. Ella ha survegnì 154 vuschs. Singuls han survegnì 60 vuschs.
RR novitads 11:00
Messadi lescha d'indemnisaziun


text:
Eveniments chaschunads da privels da la natira n'èn da princip betg evitabels. Cun mesiras adattadas sa laschan dentant reducir las consequenzas d'eveniments da la natira per ils umans, per ils edifizis e per l'ambient. Contribui Vossa part en chaussa cun in cumportament correct avant, durant e suenter eveniments chaschunads da privels da la natira.
En cas d'in eveniment emprovan las autoritads responsablas da far tut per minimar uschè bain sco pussaivel las consequenzas per ils umans e per las valurs materialas. En quest connex èsi fitg impurtant che la populaziun sa cumportia en moda correcta areguard l'eveniment da la natira e sias consequenzas. En cas d'eveniments chaschunads da privels da la natira, ma er en cas d'autras catastrofas e situaziuns d'urgenza èsi central che mintga singula e singul saja abel da prestar agid a sasez ed agid spontan. Mintgina e mintgin sto perquai esser en cas da proteger sasez fin ad in tschert grad. Differents posts spezialisads han publitgà perquai recumandaziuns da cumportament. Las mesiras da prevenziun avant, las mesiras da dumogn durant e las mesiras da reparaziun suenter eveniments chaschunads da privels da la natira sa differenzieschan tut tenor il tip da privel. Resguardai per plaschair las recumandaziuns da cumportament specificas en cas da terratrembels, schelira, urizis, chalira, auas grondas, lavinas, moviments da massa, plievgia, naiv, vias glischas, incendis da guaud e vent.
Sch’in eveniment ha lieu actualmain, ston en mintga cas vegnir suandadas las instrucziuns da las autoritads localas dal lieu correspundent. Sche Vus essas en ina miseria acuta, telefonai al numer d'urgenza 112. As infurmai sur il radio, sur la televisiun e sur l'internet davart la situaziun da privel actuala e resguardai ils avertiments ed ils signals d'alarm.
Per esser preparà en general sin in eveniment chaschunà da privels da la natira vegnan recumandadas intginas mesiras simplas. Faschai ina planisaziun per cas d'urgenza, controllai mintga onn Voss edifizi e scleri, sche Vossas assicuranzas èn suffizientas. Tips:
- As infurmai davart il potenzial da privel general en Voss lieu da domicil e da lavur. Las chartas chantunalas da privels infurmeschan en chaussa.
- Hajas a disposiziun ils numers da telefon d'urgenza ils pli impurtants.
- Endrizzai ina provisiun d'urgenza (en cas d'eveniments chaschunads da privels da la natira na po il provediment cun victualias e cun aua betg vegnir garantì en mintga cas).
- Hajas a disposiziun in'apoteca da chasa.
- Guardai almain ina giada per onn, sche Voss edifizi ha eventuals donns, e controllai las fixaziuns da las antennas, dals implants solars, da las antennas parabolicas, da las storas e.u.v. sco er la stabilitad da penslas e d'avantcorps.
- Verifitgai, sche l'Assicuranza chantunala d'edifizis paja en Voss chantun ils donns che eveniments elementars chaschunan vi da Voss edifizi.
- Sche Voss chantun n'ha betg in'assicuranza chantunala d'edifizis, vegni recumandà da far in'assicuranza d'edifizis privata.


text:
Perquai che questas plaivs èn senza plevon ston ils plevons pensiunads, sur Alexi Manetsch e sur Giusep Venzin, e mintgatant paders da la claustra gidar. Sco sur Alexi di, possia el sa gidar, dentant betg surprender l'entir pensum per la plaiv da Mustér. El giaja vers ils 75 ed ins sentia che quai giaja pli vess e pli plaun. E cun sa gidar n'hajan ins betg l'entira responsabladad, ins possia alura era dir ina giada na perquai ch'ins sappia ch'ins na saja betg persul, di sur Alexi.
La glieud è fitg engraziaivla ch’ins sa gidia.
Decider libramain
Ma ils plevons pensiunads na ston betg gidar a far messa. Els pon decider libramain, sch'els vulan far quest servetsch. Sulet duas plaivs en la Cadi han plevons a partir dal settember: Trun cun sur Tomasz Piotr Drwal e Sumvitg cun sur Saji Vellamoor da l'India (succesur da sur Benny Varghese).
Celibat e rolla da dunnas?
En connex cun il cas dal plevon da Breil di Sur Alexi Manetsch che la baselgia catolica stuess reponderar la funcziun dal celibat e la rolla da las dunnas, vul dir che quellas dastgassan era far messa. Ils segns dal temp sajan clers, mo sche quai na vegnia betg insatge da surengiu, stuessan las plaivs cumenzar a sa dustar.
RR actualitad 08:00


text:
Cumedia de l'art
La cumedia de l'art l'è un mod de fà teàtor nassüd ind al XVI sécul in quela che l'era la Repüblica de Venessia.
I sò rapresentassion i erun miga basade sü test scrit, ma sü canuvacc ciamadi anca scenari. I prim spetàcul i erun fai a l'apert e i erun ambientad ind una scenugrafìa faia de un qual uget. Le cumpagnìe i eur cumposte da des persune: vot om e dù done. Föra da l'Italia l'era cunussüda cume "Cumedia italiana".
L'agetìu "de l'art", che'l stà par "mesté", d'i volt el pudeva anca es diferent: "Cumedia a l'impruvis", "Cumedia a brass" o "Cumedia de'i Zanni".
I persunag püssè famus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Arlechin, 1671


text:
Mario Mandzukic ha sajettà en la 33avla minuta il 1:0 per Juventus Torino. Curt avant pausa ha lura il defensur Dani Alves fatg tut cler per ses club talian. Per l'AS Monaco ha sulet anc Mbappe pudì far ina cosmetica da resultat. En il final frunta Juventus probabel sin Real Madrid. En l’emprima partida cunter Atletico Madrid ha Real gudagnà cun 3:0.
Juventus ha gia gudagnà duas giadas la Champions League
Per Juventus èsi suenter la stagiun 2014/2015 gia la segunda qualificaziun per il final entaifer dus onns. Il 2015 aveva l’equipa taliana dentant pers il final cunter il FC Barcelona. Duas giadas ha Juventus perencunter pudì gudagnar la Champions League enfin oz, il 1985 ed il 1996.
RR novitads 23:00


text:
Blù 'd Prùsia
Al Blù 'd Prùsia (cgnusû anc cuma Blù 'd Berlîṅ o cuma Fèr-cianûr feróś, Preußisch Blau in tedésc) 'l è 'n pigmènt blù scûr druâ par far dal varnìś, par pituràr i vistî e, na vòlta, anc in mecàniga par far véd'r i punt minga para 'd un pès da cavàr via.
La gh'à dū fórmuli chìmichi:
- KFe(II)[Fe(III)(CN)6]
- Fe(III)4[Fe(II)(CN)6]3·6H2O
La prima dal dū l'è qvéla dal Blù 'd Prùsia ch'al s pōl dasfàr in dl'àqua.
C'l elemènt chè al pōl èsar druâ anc in madśìna par cumbàtar i vlenamènt 'd metài pēś cuma 'l cèśi radiuatìṿ o 'l tali (radiuatìṿ o no) ch'i ténd'n a tōr al pòst dal putàs in prucès biulògic dal còrp faghénd di dan murtài in dal gir ad pôc dè. Al Blù 'd Prùsia al sarvìs par far in manéra che chi mètai lè acsè periculóś i n végnan minga asurbî 'd nóṿ quànd i finìs'n in dal budèli.


text:
I saja però pussaivel ch’ils sparids sajan anc tranter las 28 baras che n’èn anc betg identifitgadas. Tar la catastrofa èn mortas tantas persunas sco tar nagin auter fieu en l’Europa durant il 21avel tschientaner. Tranter las baras identifitgadas èn er plirs uffants e quatter turists da l’exteriur.
La critica envers co che las autoritads èn idas entuorn cun la catastrofa è creschida. La tschertga da la raschun per ils incendis en la regiun d’Athen cuntinuescha entant. La regenza suppona in cumportament criminal.
RR novitads 06:00


text:
Bèrs (BG)
Bèrs San Fìrem (nòm uficiàl en italià: Berzo San Fermo) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa sö ü teràs aluviunàl 'n de la Al Caalina a 21 km de la sità e a 350 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 1 362 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 5,8 km² e 'na densità de popolasiù de 235 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Dréra, Bórgh, Entràdech, Forèst, Grù e Vigà.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Bèrs l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils projects vegnan premiads per quai ch’els han persvas la schuria cun lur estetica e lur concept durabel. La Raiffeisen Arena Crap Gries da l’US Schluein Glion è vegnida realisada dals architects Jan Berni e Georg Krähenbühl. Il project sin l’Alp Glivers sur Sumvitg è in bajetg dals architects Marlene Gujan e Conrad Pally. Els han bajegia enturn ina stalla en ina alloschi da gruppa.
La Svizra ed il Principadi da Liechtenstein surdattan venderdi per la quarta giada il premi d’architectura «Constructive Alps». Quel va a projects da construcziun e da sanaziun che vegnan realisads en las alps da Nizza fin a Ljubljana.
RR novitads 11:00


text:
Il president da la republica federala tudestga Frank-Walter Steinmeier aveva avant pretendì da la Tirchia ch’ella laschia liber schurnalists arrestads en Tirchia. Il venderdi saira han millis da demonstrants protestà cunter la visita uffiziala dad Erdogan a Berlin. La visita dal president tirc en Germania cuntinuescha uss a Cologna, nua ch’el vegn ad inaugurar ina moschea.
Demonstraziuns a Cologna
A Cologna fa la polizia quint cun 15’000 persunas che demonstreschan cunter e per il president tirc Recep Tayyip Erdogan. Erdogan participescha a Cologna a l’avertura dad ina moschea. Quai avant che sia visita uffiziala da 3 dis en Germania va a fin. Ina demonstraziun planisada dad adversaris dad Erdogan en il center da Cologna han las autoritads scumandà or da motivs da segirezza. Ed era ina manifestaziun da partisans dad Erdogan davant la moschea.
RR novitads 09:00


text:
19:30 S.Martin - palestra
Gruppo Teatrale NewE
San Martin, Istitut Ladin, 20:00
⬛⬜⬜ cun mënacrëp
Paul Erlacher 📱(347)4736300
Tl ann 2012 les trëi lies da munt dla Val Badia, y plü avisa la Lia da Munt Avs La Val, la Lia dai Crëp Avs Mareo y la Lia da Munt Cai Val Badia, se à metü adöm te na unica lia, la Lia da Munt Ladinia Val Badia, colaboran insciö adöm al program y al' ativité.
I fins dla Lia da Munt Ladinia Val Badia é:
lí inant: Bëgngnü sön la plata dla Lia da Munt Ladinia Val Badia
(c) 2015 LIA DA MUNT LADINIA Val Badia


text:
Sco quai ch’in collavuratur dal hotel Cube, che na vul betg vegnir numnà, ha ditg envers RTR, n’hajan anc betg tut ils radund 20 collavuraturs da l'hotel survegnì la disditga. Er il persunal na saja betg vegnì infurmà davart las raschuns da la serrada da l'hotel cun 270 letgs.
Vendì Cube en l’Austria
A Tröpolach en il stadi federativ da Kärnten è avant radund dus onns vegnì vendì pervi da problems finanzials il hotel Cube ad in impressari austriac. Vi da quel n'è il fundatur da la marca Cube Rudolf Tucek ch'ha bajegià il Cube a Savognin e quel en l'Austria betg participads. Suenter la vendita è l'hotel a Tröpolach vegnì restaurà per radund 15 milliuns francs – el sa numna uss hotel Franz Ferdinand.
RR actualitad 12:00


text:
UNESCO
L’UNESCO l'è l'Organizazion di Nazion Unii per l’Educazion, la Siensa e la Coltura (da l'acronim ingles United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) e l'è stata fondaa dai Nazion Unii del 16 noember 1945 per incoragià la colaborazion tra i nazion int el setor de l'educazion, la sienza, la coltura e la comunicazion.
A marz del 2008, i fan part de l’UNESCO 192 pajis e 6 member associaa. El quartier general de l’UNESCO l'è a Parigi, in Francia, e gh'hinn 60 offizi regional sparpajaa per tut al mond. I proget de l’UNESCO i comprenden programa sientifich internazional; programa d'alfabetizazion, e de formazion di maester; proget regional e de storia coltural; e cooperazion internazional per conservà el patrimoni coltural e natural del noster pianeta e per preservare i dirit uman. Veuna di mansion de l’UNESCO l'è quela de mantegn una lista de patrimoni dl’umanità. Quej patrimoni chi j'hinn important colturalment o dal pont de vista naturalistich, e quindi j'hinn consideraa important per la comunità mondial.


text:
Evoluziun
Evoluziun numn’ins la midada da segns caracteristics ertavels d’ina populaziun da creatiras en la transiziun da generaziun tar generaziun. Quests segns caracteristics èn codads en furma da gens che vegnan copiads tar la fructificaziun e dads vinavant a la descendenza. Tras mutaziun poi dar differentas variantas da quests gens, uschenumnads allels, che effectueschan caracteristicas midadas u dal tuttafatg novas. Questas variantas e lur recumbinaziuns mainan tar differenzas ertadas (variabilitad genetica) tranter ils singuls individis. Sa mida il dumber da tals allels (l’uschenumnada frequenza d’allels) en ina populaziun e vegnan las caracteristicas correspundentas avant pli savens u pli da rar, alura discur ins dad evoluziun. Quai po succeder tras selecziun natirala (ratas da surviver e da reproducziun pli autas u pli bassas en consequenza da caracteristicas ch’èn sa midadas) u er tras l’uschenumnà drift genetic, pia tras midadas casualas durant la reproducziun genetica.
La teoria da l’evoluziun tras selecziun natirala ha Charles Darwin preschentà per l’emprima giada l’onn 1859 èn si’ovra The Origin of Species. Durant ils onns 1930 han ins cumbinà la selecziun natirala tenor Darwin cun las reglas da reproducziun elavuradas da Mendel e creà uschia la teoria sintetica da l’evoluziun. Tras sia immensa forza explicativa è la teoria da l’evoluziun daventada il principi organisatoric central da la biologia moderna. L’evoluziun explitgescha a moda cumplessiva la diversitad da la vita sin terra.
Colliaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
- Dossier Evoluziun e diversitad sin chattà.ch


text:
Il gieu è stà per gronda part egualisà. Berna è ì duas giadas en avantatg. Tavau ha pudì reagir. Il 2:2 ha Felicien du Bois dentant sajettà pir 11 secundas avant la fin dal gieu regular. Uschia ha il HCD provotgà la prolungaziun, nua che Samuel Guerra ha lura sajettà il gol decisiv.
En l'auter mezfinal han ils ZSC Lions gudagnà cunter Genevra cun 5:2. En il playout ha Ambri gudagnà cunter ils Lakers cun 2:1. Ed en il final da playoff da la liga naziunala B han ils SCL Tigers pers a chasa cunter Olten cun 2:3.


text:
- Resultat final: Team Europa – Team World 15:9
- Dramatic: Roger Federer gudogna il davos gieu singul encunter Nick Kyrgios grazia ad in 11:9 en il match-tiebreak.
- Modus: Per la victoria dal Laver Cup èn stads necessaris 13 puncts.
Meglier n’avess il final da l’emprim Laver Cup betg pudì esser. Il cun-iniziant Roger Federer ha manà il Team Europa al titel, quai suenter in gieu dramatic cunter Nick Kyrgios.
Roger Federer ha battì l’Australian cun 4:6, 7:6 e 11:9. En il terz set nua ch’i vegn giugà be in tiebreak fin a 10 puncts ha Federer schizunt gì ina balla da match cunter el.
Nadal perda per l’emprima giada cunter Isner
Al davos di dal Laver Cup ha il Team Europa giu in si e giu. Cumenzà ha il di cun in avantatg da 9:3. Mo lura han l’emprim il duo american cun Jack Sock e JOhn Isner battì il duo europeic cun Tomas Berdych e Marin Cilic en dus sets cun 7:6 e 7:6. Suenter ch’il Tudestg Alexander Zverev ha battì l’American Sam Querrey cun 6:4 e 6:4 ha il favurit e numer 1 dal mund Rafael Nadal stuì magunar ina terrada en ses gieu singul cunter John Isner. Il Spagnol ha pers en ses 7avel duel cunter l’American e spezialist da service cun 5:7 e 6:7. La finala ha Roger Federer gudagnà il punct decisiv per sia equipa, il Team Europa.


text:
Las pendicularas grischunas han dastgà beneventar durant l'enviern 2017/2018 6.1% dapli giasts che l'onn passa. Ei dettia dentant vinavant potenzial, han las pendicularas dal Grischun communitgà.
Il pli grond plus ad Arosa, Grischun Central e Surselva
En la regiun d'Arosa ed en il Grischun Central hai dà in plus da varga 10% en cumparegliaziun cun l'onn passà. Dentant ha er la Surselva dastgà beneventar 8% dapli giast. Guardà sin l'entir chantun ei il dumber da giasts dentant anc adina stà varga 7% pli bass en cumparegliaziun cun la media dals davos 10 onns.
L'aura ha fatg in stritg tras il quint
Sch'i vess fatg pli bell'aura, cunzunt las fin d'emnas, fissi stà pussaivel da far in meglier resultat. Tuttina sa mussan las pendicularas grischunas cuntentas ch'ins haja suenter trais envierns fitg dirs, puspè gì in enviern da success.
La stagiun 2017/2018 haja mussà che l'interess vid il sport d'enviern saja avon maun, sche las circumstanzas constettian.
RR novitads 17:00


text:
Vaider
Vaider vain ramassà aint ils recipiaints in mincha cumün. Ils lös da ramassamaint vegnan comunichats da las administraziuns cumünalas. Per plaschair evitar insuos-chamaints sco cucuns, plom, fier, plastic ed oter plü. Id es scumondà da deponar vaider da fanestra e porcellana.
PET
Butiglias da PET as poja dar inavo illas butias chi vendan quai obain depositar aint ils containers specials (blau-gelg) pro'ls deposits cumünals.
Butiglias da plastic d'öli, aschaid, shampo, mezs da lavar e lomgiaders, etc. as poja dar inavo illas butias chi vendan quai obain allontanar culs sachs d'immundizchas da chasa


text:
- Divers exponents da la cultura han pledà per in'incumbensà per cultura ed artists.
- Ideas davent da strategia clera fin tar ulteriur fondo cun daners per promover la cultura.
- Linard Bardill è sa perstgisà per ses pleds envers Giovanni Netzer.
- Las opiniuns èn per part fitg differentas tranter ils artists
L'uniun d'artistas ed artists «Chantun da cultura GR» ha envidà mardi saira ad ina discussiun publica davart la promoziun da la cultura. Quella aveva il chantautur Linard Bardill gia lantschà ils ultims dis en la gasetta «Südostschweiz am Wochenende»: Tranter auter aveva el numnà la politica da cultura sut cusseglier guvernativ Martin Jäger «desastrusa» e titulà l'intendant dad Origen, Giovanni Netzer sco «ministrant mediocher».
Da questas pretensiuns – cunzunt envers Giovanni Netzer – era l'uniun dals artists er gia sa distanziada en gasetta. La moda e maniera co i vegn discussiunà è lura er stada tema durant e suenter ils referats da divers exponents. Nikolaus Schmid, il president da l'uniun «Chantun da cultura GR» ha anc ina giada punctuà che opiniuns plitost extremas tutgian tiers, na correspundian però betg a l'opiniun da l'uniun.
Bardill s'exculpescha
Linard Bardill è sa perstgisà per ses pleds envers Giovanni Netzer. Betg sa distanzià n'è el però da ses ulteriurs pleds clers. Per el cuntanschian artistas ed artists be insatge sch'els fetschian guttas cun chau e discurrian cleramain. Blers eran però er da l'avis che quella furma na saja betg exnum constructiva.
Dal concept fin tar in nov fondo
Ideas e propostas propi concretas co meglierar la promoziun da cultura hai dà be intginas: Davent dal concept cun ina clera strategia sco il chantun ha gia instradà sur in'incumbensà per cultura ed artists fin tar in ulteriur fondo cun dapli daners. Er plirs visitaders eran da l'avis ch'i saja anc baud da gia discurrer davart ils detagls dal concept.
In giuven sautunz ed actur ha manegià ch'i fiss plitost da guardar che las purschidas culturalas cuntanschian la glieud avant che da discurrer davart lur finanziaziun. Plinavant saja quai fitg grev da sa participar sco giuven a la discussiun sche quella vegnia manada sin in aut livel cun ir lunsch enavos en l'istorgia.
RR actualitad 07:00


text:
Il campiun olimpic sa chattava en la gruppa da testa. En la quarta da sis rundas è Schurter lura vegnì franà d’in defect ed è uschia crudà enavos. Profità da quai ha la finala Lars Forster dal Team BMC ch'ha gudagnà la cursa, set secundas avant Mathias Flückiger e bun duas minutas avant Andri Frischknecht, il fegl dal pionier da mountainbike Thomas Frischknecht.
Anc dapli discletg che Nino Schurter ha il Franzos Julien Absalon gì. Il dubel campiun-olimpic ha pervia d'in defect stuì terminar la cursa gia suenter l'emprima runda.
Jolanda Neff sisum il podest
Tar las dunnas ha Jolanda Neff gudagnà, quai en il sprint final avant la campiunessa d'Europa da las U23 Sina Frei e Linda Indergand. Neff ha uschia mussà che sia furma constat duas emnas avant l'emprima cursa da la cuppa mundiala a Nove Mesto en Tschechia.
In plaz da podest hai er dà per Vital Albin en la categoria dals U23. Avant ses isch-chasa è Albin vegnì terz cun in retard da 26 secundas sin il victur, il Tessinais Filippo Colombo. Er ils ulteriurs Sursilvans han persvadì. Andrin Beeli da Sagogn è vegnì en questa categoria 5avel ed Ursin Spescha da Sevgein 11avel.
RR Sportissimo 12:00


text:
Il cartaio
Il cartaio (Al cartàr) 'l è 'n śal dal 2004 ad Dario Argento girâ a Róma. 'L è stâ girâ c'n un budget stimâ ad dū migliòṅ 'd euro faghénd-an pò sù dagnóra tri.
Sunt
L’Anna Mari (Stefania Rocca) la fà la pulisiòta a Róma in dua l'è impgnàda a catàr na turìsta ingléśa ch'l'è sparìda. Méntar l'è drē a lauràr a 'l computer a cà sua la ricév un mesàǵ da 'n tisi ch'al s fà ciamàr “Al cartàr” ch'al gh diś ch'la dóna la gh l'à lò e ch'al vōl śugàr la sò vita a 'l video-poker cun la pulisìa. In cumisariâ l’Anna la s culéga a 'l sit ch'al manìac al gh'à dit e cun la webcam la véd la vitma. Al sò cap (Adalberto Maria Merli) però al gh pruibìs ad śugàr e l'ingléśa la vèṅ cupàda. A jutàr-la a far-ag luś su 'l caś a riva 'l ispetōr irlandéś John Brennan (Liam Cunningham) e fra i dū a nas quèl p'r al daspiaśēr dal sò culéga Carlo Sturni (Claudio Santamaria).
Quànd al cartàr al tōś n'atra ragàsa la pulisìa l'è custréta a far-as na maṅ ad poker c'n al sasèṅ. A śugàr 'l è Carlo ma al n gh la cava minga a vìns'r e la śōvna la vèṅ masàda. In dal sò cadàvar, in di uréci, i gh càtan dla scménsa dla pasiflòra. In séguit, par salvàr la vita dla fiōla dal questōr, la Lucia (Fiore Argento), la pulisìa la ciàma in ajùt un śōvan ch'al s la cava dimóndi bèṅ c'n al poker, Remo (Silvio Muccino). Chi lò al gh la cava a vìnsar c'n al cartàr ch'l è acsè custrét a libràr la Lucia. Par festegiàr al ragàs al decìd pò 'd andàr a cumpràr-as dla dròga ma al finìs vitma dal manìac.


text:
La Coca-Cola HBC Svizra, che maina l'implant d'embuttigliar, aveva annunzià la serrada planisada avant radund in mais. En discurs cun represchentants da la firma aveva la vischnanca da Bolligen empruvà adumbatten da persvader Coca Cola da restar. Per la vischnanca saja quai ina greva frida, ha quella communitgà.
Svizra Coca-Cola banduna definitivamain Bolligen
L'implant da producziun da Coca-Cola a Bolligen en il chantun Berna vegn serrà definitivamain enfin la fin da l'onn. Uschia perdan enturn 90 collavuraturs lur plazza.


text:
Savognin
Savognin è oz la pi gronda vischnanca da Surses e vala scu center economic e politic dalla val. Er igl center da sanadad cun spital e tgesa d'attempos sa catta a Savognin.
La curt da Savognin tutgiva prubablamaintg alla fundaziun dalla clostra Mistail . Igl onn 1154 è ella neida confidada alla clostra Son Luzi da Coira; chegl è er l'amprema menziun cun igl nom Sueningin. Igl onn 1487 sa sparta la baselgia da Son Martegn dalla baselgia principala da Riom; da lez taimp muntava en tal pass ena vasta separaziun politica e economica. Igl 17avel tschentaner èn neidas biageidas dus ulteriouras baselgias, per ena vischnanca da chella grondezza extraordinari. Igl muteiv persiva è stada en'ampurmischung digls abitants igl onn 1629 da leir biagier baselgias schi la greva pesta cala.
L'anterioura structura decentrala digl abitadi n'è strousch ple vasibla. Anfignen igls onns 1960 consistava Savognin da tschintg gruppas d'abitadis tgi eran separos cleramaintg: Son Mitgel, Naloz, Sot Curt, Sur Curt e Sur Tocf. Cun en concept turistic ins leva da lez taimp farmar la depopulaziun. Igl concept cuntigniva da stgaffeir ena zona da biagier da 80 hectaras e chegl ò mano ad ena activitad da construcziun exagerada. Igl onn 1975 ò la zona da biagier gia da neir redutgeida, chegl tgi è stada ena procedura fitg tgera pigl cumegn. Igl onn 1962 è neida fundada la Nandrò Ski- und Sessellifte Savognin-Piz Martegnas AG. Anc igl madem onn èn nias biagias treis ulteriours runals. Set onns pi tard è neida errigeida la pi lunga telecabina digl mond da Savognin a Radons. Igl onn 1978 òn las pendicularas da Savognin scu amprema destinaziun d'anviern navia las pistas artificialmaintg.


text:
Goldberg-Variationen – Glenn Gould
- Dumengia, 20.9.2015, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 20.9.2015, 19:00, RTR
I dat nums ch'ins sto mo udir, e gia resuna musica en las ureglias In tal num è: Glenn Gould. Quest num associeschan ins immediat cun «Goldberg-Variationen» da Johann Sebastian Bach.
Il pianist Gould è daventà famus pervia dad ina registraziun legendara da quella ovra. Cumenzà a sunar clavazin ha el cun trais onns. Sia mamma vuleva che el chantia durant sunar. Quai ha el lura fatg, enfin ch'i è daventà ina disa. Per quai motiv aud'ins adina la vusch da Glenn Gould, bel entamez la musica da clavazin. Nus tadlain las variaziuns da Goldberg, entiras ed entratgas.
Redacziun: Rosvita Barenius