text:
Zafferana Etnea
Zafferana Etnea (en Sicilià: Zarafana) l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania 'ndèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 20 km a nòrt de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 8648 abitancc.
El teretóre del cümü de Zafferana Etnea el töl dét a le frasiù de Fleri, Pisano, Petrulli; Sarro-Civita, Passopomo, Airone-Emmaus, Poggiofelice, e Caselle.
Zafferana Etnea 'l cunfìna cói cümü de Aci Sant'Antonio, Acireale, Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Giarre, Maletto, Milo, Nicolosi, Pedara, Randazzo, Sant'Alfio, Santa Venerina, Trecastagni e Viagrande.


c: text/html

text:
Stìgmate
I stìgmate (dal latì stigma a sò ólta dal gréch antìch σtίYua che 'l völ dì sègn) i è i ferìde che i à segnàt ol còrp de Nòst Signùr in de la sò Pasiù segónt chèl che gh'è scrìcc in di Vangéi.
I sègn de la Pasiù de Nòst Signùr i s'è però mostràcc in di sécoi ach söl còrp d'öna quach sancc e beàcc; piö o méno 'n 250 i à riceìt i stìgmate segónt la Céza Catòlega che i a consìdera ü dóno del Signùr e la dis che i è 'l sègn de la partecipasiù al mal patìt da Gezü Crést.
I stìgmate i pöl vès vizìbel e mia vizìbel (ma dolorùz compàgn di ótre), insanguanàt e mia insanguanàt, i pöl dürà per sèmper o adóma per impó de tép.
I stìgmate i è fàce da chèste sich ferìde:
- ferìde 'n di la mà o 'n di póls, che i sömèa a chèle lasàde da i ciócc,
- ferìde 'n di pé, che i sömèa a chèle lasàde da i ciócc,
- ferìde söl có, che i sömèa a chèle lasàde da la curùna de spì,
- ferìde 'n de la spàla, che i sömèa a chèle lasàde da la frösta de la flagelasiù,
- ferìda 'n di còste, che la sömèa a chèla lasàda da la pónta de la lància.
Tra i sàncc e i beàcc che se regóda ès istài segnàcc da i stìgmate i gh'è ol San Francèsch de Asìzi, la Santa Rita da Cascia, la Santa Caterina da Siena, la Gemma Galgani, ol Padre Pio de Pietrelcina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Toronto
Toronto a l'è la cità püssee granda del Canada, e la capital de la pruincia de l'Ontario. La pupulaziun de la cità a l'è de pressapoch 2,5 miliun de abitant, che la vegn de 5,8 miliun se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. A l'è cunsideraa el "mutur ecunomich" del Canada, el center finanziari e cultüral del paes, e anca vüna di cità püssee sicür de l'America del Nort.
Toronto a l'è vüna di cità püssee multi-cultüraj del mund, vist che'l 49% de la pupulaziun a hinn imigrant de alter paes. Anca se l'ingles a l'è la lengua che la cumanda (e Toronto a l'è la capital anglofuna del Canada), un nümer grant de abitant al parla alter lenguf.
Fina ai agn '70 Toronto a l'era la segunda cità del paes dopu de Montreal ma cunt el desvilüp de l'indüstria di utumobil e de l'mineraria, e la custrüziun di canal de St. Lawrence, Toronto a l'è vegnüü sü a la svelta, tant che l'è divegnüü inscì la cità püssee impurtanta del paes.


text:
Puplinge
Puplinge a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.67 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 2023 abitant.
El cumün de Puplinge al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ambilly (FR-74), Choulex, Presinge, Thônex, Vandœuvres, Ville-la-Grand (FR-74). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Evoluzion de la popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'evoluzion de la popolazion de Puplinge l'è mustrada in de la tabela repurtada chi sotta:


text:
Cungjuunt da rivada
Par una funziú dada
-
- ,
ul cungjuunt B al è cjamaa ul cungjuunt da rivada u cudumini da f.
Ul cungjuunt da rivada al gh’a da mia vess scunfundüü cun l'imàgen da f, f(A), ch’a l’è in generaal noma un sübcungjuunt da B.
Esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Síes-la la funziú f definida sül cungjuunt di nümar reaj par
Ul cungjuunt da rivada da f al è , però cjarameent f(x) la töö mai da [[nümar negatiif|valuur negatiif] ]. L'imàgen a l’è da fatt ul cungjuunt di reaj pusitiif, l'interval .
Sa aress pudüü definí la funziú g inscí
Malgraa che f e g i gh’a l istess efet cura che i è aplicade a un nümar reaal daa, i funziú i è diferente gja che i gh’a di cungjuunt da rivada difereent.
Ul cungjuunt da rivada al pöö iga un efet sü la sürgetivitaa d'una funziú ; íntal nòost esempi, g a l’è una sürgezziú cura che f al è mia.
Vidée apó: Cungjuunt da definizziú


text:
1924
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Balaguer - la Sezziun da Teléfun da la Mancomunitat de Catalunya, sota la direzziun d'Esteban Teradas i Illa, ga la instala la prima centrala autumàtega.
20 01 - Spagna: Primo da Rivera al nòmena recugnussüü anticatalaniist cuma depütaa pruvincjaal da Catalunya.
05 03 - Albània: Shefqet Verlaci al deventa primm minístar dal paees.
25 03 - Grécja: sa ga la pruclama la Repüblica.
29 10 - Catalunya: a la revista 'Ul xut', disegnaa par Valentí Castanys, al pariss par la prima völta l'Avi dal Barça.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Burjassot (l'Horta): Vicent Andrés e Estellés, periudista e pueta Valencià.
- Cleveland (Ohio, SÜA) - Henry Mancini, müsich, cumpusituur da müsega par cinema.
- Plains (Geòrgia, SÜA): Jimmy Carter, Presideent di Statt Ünii di 39.
- 16 de settember: Lauren Bacall, atura americana (m. 2014).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
18 07 - Barcelona: Àngel Guimeran, scrituur Catalan.
29 11 - Brussel·i (Bèlgica): Giacomo Puccini, cumpusituur Talian.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Bìgui
I bìgui (bìgul a 'l singulàr, bigoli in itagliàṅ) 'l è un prim piàt tìpic vènet ma ch'a s fà anc in dla Lumbardìa urientàla (Mantṿàṅ e Bresàṅ) e in dla basa mudnéśa.
I pàran di spaghét ma più grôs. Par far i bìgui a gh vōl:
- 400 g ad farìna biànca "0"
- 4 óṿ
- un tuchèṅ ad saŀ
Al prim quèl da far 'l è ad mét'r insém chi ingridiènt lè, misćiànd-i par bèṅ, faghénd 'n impàst e pò dòp a gh'è da insfilsàr-al dènt'r a 'n tórć. La pasta śala la pasa par na rudèla ad brónś tuta śbuśìda e acsè i vènan fóra i bìgui.
Prima ad mét'r-i sù, cundénd-i cun dal sûg ad carna, a gh'è da far-i sugàr p'r un pôc ad tèmp.


text:
Ettingen
Ettingen a l'è un cumün svizzer del distret de Arlesheim, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.35 km² e in del Marz 2011 al gh'eva una popolazion de 4865 abitant.
El cumün de Ettingen al se tröva a una altitüden de 342 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aesch, Blauen, Hofstetten-Flüh (SO), Nenzlingen, Pfeffingen, Therwil, Witterswil (SO). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca. Ettingen is also a Catholic village and is sometimes considered a town.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Music Band Ettingen ,Musikverein Ettingen
- Ettingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Bràlu ad Preigöra
El Brall de Pregoeula (Bràlu ad Preigöra in de la parlada lucal, Brallo di Pregola in Italian,) l'è on comun de la Provincia de Pavia. Al gh'ha 638 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 46,4 km² e ona densità de 14 ab./km².
L'è vun dij comun pussee meridionai de l'Oltrepò paves. Là vesin se troeuva anca el Mont Lesima, el pussee alt de la zòna (1724 meder). Fina al 1859 el Brall se trovava in del Piemont, poeu, in del 1958 l'ha giontaa al sò nòmm anca quèll de Pregoeula, come se ciamava l'antich paes ch'el dava el nòmm al territòri. El nòmm el vegn de Prea Groa che l'era el nòmm di prej tenc che caratterizzen el sitt. El sò territòri el fa part, per la coltura, de la zònna di Quatter Provinz. El confina con la Provincia de Piasenza.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Brall de Pregoeula l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Stipendiums por studëntes y studënć che frecuentëia istituziuns universitares o scores altes profescionales
N sorvisc dl'aministraziun provinziala de Südtirol
Descriziun generala
Vigni ann mët la Provinzia a desposiziun stipendiums por les studëntes y i studënć che frecuentëia universitês, scores altes profescionales o istituziuns ecuiparades. La domanda online por l´ann 2014/15 po gnì dada jö dai 6 agost 2014 inant. Aladô di prinzips tla Costituziun vëgn i stipendiums conzedüs tres bandides de concurs publiches, tolon en conscidraziun la condiziun economica y le mirit de stüde dla porsona che fej domanda.
Dlungia i stipendiums ordinars tl ćiamp dl dërt da studié al université, él chisc provedimënć:
- stipendiums straordinars;
- stipendiums por mirić particolars;
- stipendiums por la formaziun post-universitara y por practicums.
Condiziuns d’azès
Por les studëntes y i studënć tla provinzia de Balsan:
- ester zitadines/zitadins dl’Uniun Europeica; o ester zitadins extracomunitars/zitadines extracomunitares cun l’autorisaziun de sojornanza CE por sojornanzes lunges tla Talia o ester zitadines/zitadins che à ciafè le reconescimënt dl status de profuga/profugh o de proteziun sussidiara aladô dla diretiva comunitara 2004/83/CE, y de conseguënza ester ecuiparà ales zitadines y ai zitadins talians y avëi la residënza zënza interuziun da altamo 2 ann tla provinzia de Balsan;
- ne ester nia zitadines/zitadins dl’Uniun Europeica y avëi la residënza zënza interuziun da altamo 2 ann tla provinzia de Balsan;
- ester scrita/scrit ite sciöche studënta ordinara/studënt ordinar pro n’université tla provinzia de Balsan y frecuentè so pröm curs de laurea, bachelor, laurea magistrala, n curs de stüde “a ziclus unich” o n curs de stüde ecuiparè;
- ne avëi nia complì 35 agn y ester scrita/scrit ite a n curs de stüde de trëi agn (curs de bachelor o curs de laurea);
· ne avëi nia complì 40 agn y ester scrita/scrit ite a n curs de stüde de altamo cater agn o, do le bachelor/la laurea trienala jì inant cun so stüde cun na laurea magistrala (120 credić formatifs).
Por les studëntes y i studënć defora dla provinzia de Balsan:
- ester zitadines/zitadins dl’Uniun Europeica; o ester zitadines extracomunitares/zitadins extracomunitars cun l’autorisaziun de sojornanza CE por sojornanzes lunges tla Talia o ester zitadines/zitadins che à ciafè le reconescimënt dl status de profuga/profugh o de proteziun sussidiara aladô dla diretiva comunitara 2004/83/CE, y de conseguënza ester ecuiparà ales zitadines y ai zitadins talians;
- ester zitadines/zitadins extracomunitars zënza autorisaziun de sojornanza y avëi la residënza zënza interuziun da altamo 2 agn tla provinzia de Balsan;
- ester scrita/scrit ite sciöche studënta ordinara/studënt ordinar pro n’université defora dla provinzia de Balsan y frecuentè so pröm curs de laurea, bachelor, laurea magistrala, n curs de stüde “a ziclus unich”, n curs de diplom laurea o n curs de stüde ecuiparè;
- ne avëi nia complì 35 agn y ester scrita/scrit ite a n curs de stüde de trëi agn (curs de bachelor o curs de laurea o n curs de stüde ecuiparè);
· ne avëi nia complì 40 agn y ester scrita/scrit ite a n curs de stüde de altamo cater agn o, jì inant do la laurea trienala cun n curs de laurea magistrala (de regola cun 90 o 120 credić formatifs).
Tan inant che ares/ai:
- n’à nia superè de n ann la dorada legala dl curs de stüde de trëi agn, de dui agn la dorada legala de n curs de stüde de cater agn (indöt po le stipendium por cursc de stüde consecutifs gnì conzedü por alplü set agn, por cursc de stüde cun na dorada legala de sis agn por alplü ot agn);
- à arjunt ti stüdi le suzès damanè;
- ne ciafa nia por le medemo curs de stüde d’atres previdënzes (ater co i stipendiums por programs de barat);
- é te condiziuns economiches de desvantaje.
Por ciafè sö la condiziun economica dejavantajada vëgnel tut en conscidraziun le davagn y le patrimone aplican i criters aposta, fissà vigni ann dala Junta provinziala.
De plü informaziuns ciàfon tles bandides di concursc.
Terminns
Les domandes po gnì dades jö dai 6 agost dl 2014 inant.
Al é a desposiziun dui terminns:
- terminn tecnich intermesan: ai 15 de setëmber dl 2014;
- ultim terminn: ai 31 d’otober dl 2014.
Por ti rové pormez al sorvisc e-government vëgn l’identificaziun dles studëntes y di studënć fata cun la cherta di sorvisc provinziala. Por de plü informaziuns sön la cherta di sorvisc provinziala, l'ativaziun y l'adoranza pon cherdè sö le numer vërt 800 816 836 o ćiarè sön internet: http://www.provinz.bz.it/buergerkarte.
Sce les studëntes y i studënć à bele n account personal metü adöm dal inom utënt y dala password, relascè dal Ofize Promoziun dl stüde, université y inrescida pol gnì adorè inant le medemo account. Les studëntes y i studënć che n’à nia la cherta di sorvisc provinziala sciafia da damanè do n account zertifiché pro l’Ofize Promoziun dl stüde, université y inrescida. De plü informaziuns é da ciafè pro l’Ofize Promoziun dl stüde, université y inrescida al numer 0471 - 412927 por che che stüdia tla provinzia de Balsan y al numer 0471 - 412941 por che che stüdia defora dla provinzia de Balsan.
Documënć che va debojëgn
Les studëntes y i studënć dà jö i dać damanà sot süa responsabilité, porchël renunziëia l'aministraziun provinziala tla maiù pert di caji ala presentaziun di documënć, mo fej controi a caje sön les detlaraziuns. Sce al vëgn fora dai controi che le contignü dles detlaraziuns é falzes, vëgnel apliché sanziuns. De gran trasgresciuns vëgn segnalades al'autorité iudiziara.
Cosć
L’anuzaziun de chësc sorvisc é debann.
Referimënt a normes de lege; regolamënć
Lege provinziala di 30 de novëmber dl 2004, n. 9, sön le dërt da studié al’université.
D’atres informaziuns
La soma di stipendiums:
- variëia da € 1.400 y € 5.800, aladô dl davagn depuré;
- vëgn alzada ćina a € 6.900 por les studëntes y i studënć cun mituns;
- vëgn smendrida dl 30% por che che va vigni dé a ćiasa;
- vëgn smendrida dl 50% sce la studënta o le studënt o les "porsones de referimënt" é tl post de stüde o atira dlungia (ma por studëntes y studënć tla provinzia de Balsan).
- Por les studëntes y i studënć che stlüj jö i stüdi danter le 01.12.2014 y i 31.01.2015 vëgn le stipendium smendrì dl 50%.
- Por les studëntes y i studënć che frecuentëia n curs de stüde a destanza y che à dötes les condiziuns preodüdes dala bandida, él preodü n stipendium de € 510.
Sce al n’é nia assà mesi vëgn i stipendiums assegnà aladô de na gradatöra.
De plü informaziun é da ciafè tles bandides di concursc.
A vigni porsona che fej domanda ti gnaràl lascé alsavëi por scrit le resultat dla domanda por la conzesciun de n stipendium.
Ales studëntes y ai studënć che ô retifiché la domanda por le stipendium por l'ann academich 2014/2015 ti vëgnel metü a desposiziun n FAC SIMILE. Chësta domanda de ratificaziun va dada jö ćina 15 dis dala racoiüda dla comunicaziun sön l'assegnaziun de n stipendium o ala refodada dla domanda. Al é inće a desposiziun na verjiun FAC SIMILE dl’autorisaziun cun chëra che la porsona che fej domanda autorisëia n’atra porsona da ciafè informaziuns sön süa domanda de stipendium por l'ann academich 2014/2015.
Ënt competënt
40. Promozion dl stude, Università y Nrescida
Unité aministrativa competënta
40.3. Ufize per la promozion dl stude universiter, l’università y la nrescida
Misciun
palazzo 7, via Andreas Hofer 18, 39100 Balsan
Telefonn
0471 41 29 26 Jeanette Bruins: Studierende außerhalb Südtirol - studenti/studentesse fuori provincia
0471 41 29 41 Martina Torresan: Studierende außerhalb Südtirol - studenti/studentesse fuori provincia
0471 41 29 45 Petra Pfeifer: Studierende außerhalb Südtirol - studenti/studentesse fuori provincia
0471 41 29 46 Karin Sega: Studierende in Südtirol - studenti/studentesse in provincia
0471 41 29 27 Fabiana Maffei: Studierende in Südtirol - studenti/studentesse in provincia
Fax
0471 41 29 49
PEC
hochschulfoerderung.dirittostudiouni@pec.prov.bz.it
Plata internet
http://www.provincia.bz.it/diritto-allo-studio/amministrazione/83.asp
Orar por la jënt:
Lönesc, mertesc, mercui, vendres: dales 09:00 ales 12:00.
Jöbia: dales 08:30 ales 13:00 y dales 14:00 ales 17:30


text:
En servetsch da la natira e da la cultura
Grazia a l’extensiun cuntinuada da las instituziuns socialas statalas e privatas è sa spustà l’accent da las collectas pli e pli sin temas concernent cuntradas natiralas e cultivadas sco era sin l’istorgia e la tgira da monuments. Questa direcziun n’è dal reminent betg stada nova, mabain vegniva gia inditgada da collectas precedentas. Gia la collecta da l’onn 1933 è stada deditgada a la Lia svizra per la protecziun da la natira (oz Pro Natura) ed a la Lia svizra per la protecziun da la patria (oz Protecziun da la patria). Il 1941 ed il 1952 han las grondas societads istoricas da noss pajais profità da las collectas. Il 1964 è la collecta puspè ida a favur da l’Agid Svizzer per la Muntogna, il 1983 a favur dal Guaud svizzer. Il 1976 è stada deditgada ina part da la collecta a la tgira da monuments ed a la protecziun da la patria ed il 1992 è l’entir retgav ì a favur da la tgira dals maletgs dal lieu ed a la tgira da monuments. Dapi quel mument sustegna Pro Patria cunzunt il salvament, il mantegniment e la tgira da monuments architectonics e da cuntradas cultivadas.
Il 1. da schaner 1992 è l’uniun cun sia ritga tradiziun daventada la fundaziun svizra Pro Patria. Il num e la furma da l’organisaziun èn sa midads en il decurs dal temp. Ils gremis directivs èn però stads fidaivels fin oz a la finamira fixada dals fundaturs.


text:
Lengua türca
El türch (nom nativ Türkçe o Türk dili, Türkiye Türkçesi) l'è 'na lengua che la fa part del grüp di lenguv türch, cun pü o men 75 milion de maderlengua in Türchia, a Cipru e spantegaa in gir per el mond.
Dialet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I dialet türch principal i henn:
- el Rümelic o rümelich (parlaa dai muhajir de la Rümelia),
- il Kıbrıs o cipriòt (parlaa a Cipru),
- el dialet d'Edirnn
- el Doğu (parlaa int la Türchia de levant), che in certi zonn el furma anca un cuntinum cun i dialet de la negua azera,
- el Karadeniz (parlaa int la regionn urientala del mar Negher),
- l'Egee (parlaa int la zona del mar Egee cun estension in Antalia),
- el Güneydoğu (parlaa int el sud, a levant de Mersin),
- l'Orta Anadolu (parlaa int i zonn central de l'Anatolia),
- el Kastamonu (parlaa a Kastamonu e lì arent),
- el Karamanlıca o caramanel (parlaa in Grecia, indè che l'è ciamaa Kapauavλήδιka) che l'è el standard leterari di Karamanel.


text:
Buxus sempervirens
Ol Buxus sempervirens (Martèl in Lumbàrt Orientàl e Martelìna in Lumbàrt Ucidentàl), spéce de la famèa di Buxaceae, l’è ü boscàl ólt fina a 5 méter, che l’vé da l'Eüròpa centràla, dal Nort Àfrega e pò da l’Àzia Ucidentàla.
Ol Martèl l’è öna piànta che la crès desperlé in di bósch mia frècc, ach sö di teré con tat calcàr, tate préde e póch nütrimènt. Se l’ tróa da la pianüra ‘nfina a la culina, dal pià fina a i 600 – 800 méter. La sopórta bé ol cólt, ma pò i zelàde, ol calcàr, ol sul, la mèza ombréa, l’inquinamènt; pròpe per chèsto l’è öna spéce tat resistènt che la é bé ‘mpó despertöt.
Ol Martèl l’ crès però a belàze, a belàze, de fati l’è öna spéce tra i piö pégre che gh’è a crès.
Suradetöt però la sóporta i potadüre tat che ‘nsèma al Ligustrum vulgare, ol cambròsen, e al Taxus baccata, l’è dovràt per fà di sése e di scültüre ‘n del art topiària e l’è stài dovràt a partì dal Rinascimènt in di giardì “a l’italiana”.
Fòie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I è de culùr bèl vért iscür e sberlüzènt sö la pàgina sura, redùnde o a fùrma de öf apéna apéna slongàde, l'òrlo 'ntréch, ma apéna apèna piegàt in zó e la pónta redùnda.
Ol picanèl l’è bèl córt, i fòie i è bèle stàgne, düre, lónghe da i 1 a i 3 ghèi e i rèsta sö la pianta töt l’an, de chè ol nòm de sempervirens che ‘n latì ‘l völ dì sèmper vért.
Fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Martèl l'è monòico, cioè 'l gh'à di fiùr dóma maschìi e di fiùr dóma feminìi sö la stèsa pianta. Fiùr maschìi, con i sò quàter antére, e fiùr feminìi, co i sò trì ovàre, i fà sö di ‘nfiurescènse con in del mès ü fiùr feminìl e ‘ntùrea a fàga de curùna i fiùr maschìì.
Chèste ‘nfiurescènse i è pròpe picinìne picinìne e i se tróa a la sèa di ramelì. I fiùr i è de culùr zaldì e i böta tra Avrìl e Mas.
Fröcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fröcc i è di balìne redundìne con sura trì curnì, che i è chèl che l’ rèsta di trì ovàre e che i metìcc a fà ü trìangol.
Ol borèl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol borèl l’ piéga de ché e de là e l’ se dèrf fò ‘n bròche zamò dal pé de la pianta; la sò rösca l’è zaldìna e drösa, sgrèza, in di brochèi piö zùegn, dòpo la è scüra e la fà sö pò di còste sö i brochèi piö ècc. Ol lègn del Martèl l’è bèl dür e l’ và bé per fà sö di sìfoi, di scatulìne e di statüète.
Ol Buxus balearica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Martèl sèmper vért l'è mia de confónt col Buxus balearica o Martèl de le Baleàri che l’è öna spéce che la ghe sömèa al sempervirens, ma l’è póch dovràda ‘n Lumbardéa.
Ol barbelì del martèl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 2006 per la prima ólta i è stài troàcc in Germània di ezemplàr de Cydalima perspectalis, ü barbelì de la famèa Crambidae che l'è riàt in Eüròpa da l'Àzia e che 'l fà dagn a i piànte de martèl. Da söbet l'è stàcc consideràt invasìf, de fati l'è dré a slargàs fò a töta Eüròpa e l'è stài troàt ach in Sguìsera, Frànsa, Austria, in di Paìs Bas, Bèlgio, Üngherìa, Romanìa e Slovàchia.
Referènse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dalla Fior G., 1985, La nostra Flora, Casa editrice G.B. Monauni, Trènt.
Ferrari M. - Medici D., 2001, Alberi e arbusti in Italia, Edagricole, Bològna.


text:
Giornata nera per l'ariete
Giornata nera per l'ariete (Giurnàda négra p'r al bric) 'l è 'n film śal dal 1971 ad Luigi Bazzoni trat da 'l rumànś The Fifth Cord ad David McDonald Devine.
Sunt
Andrea Bild (Franco Nero), giurnalìsta cun al visi dal bévar e cun un matrimòni cun l’Helene (Silvia Monti) andâ mâl, al s mét a indagàr su dū fat criminóś: l'agresiòṅ patìda da 'n śóvan insgnànt 'd ingléś, al prufesōr John Lubbock (Maurizio Bonuglia) e 'l umisìdi dna dóna ardùta a vìvar in sna scrana a rudèli, la Sophia Binni (Rossella Falk), butàda śò da 'l scali. Sò marè Richard (Renato Romano), ch'al fà al dutōr e ch'l è anc pruprietàri dal giurnàl in du al lavóra Andrea, al n vōl briśa ch'a s dascóra ad cal caś lè e al gh fà tiràr via 'l incàrag ma Bild al decìd 'd andàr avànti listés par sò cònt. In cal méntar a mōr anc al sò cap redatōr Traversi (Guido Alberti), ad paùra in un parc mént'r al killer al gh curìva adrē cun un curtèl in maṅ, e la pulisìa la taca a pinsàr ch'al pòs'èsar lò al manìac.
Andrea al ricév na telefunàda da l’Isabelle Lancia (Ira von Fürstenberg), fiōla pîna ad bèsi 'd un armadōr, ch'la gh diś ch'la gh'à dal nutìsi impurtànti da dar-ag. Chi lē l'è spuśàda cun al pruf. Edouard Valmont (Edmund Purdom), culéga ad Lubbock e sò rivàl in amōr p'r al sò cōr. Quànd al giurnalìsta al và a cà sua però al la cata mòrta in dla sò vasca da bagn acsè cuma n'atra dóna ch'la gh'iva dâ na maṅ durànt al sò indàśin. Al cumisàri ad pulisìa (Wolfgang Preiss) al al vrév mét'r in parśòn ma Andrea al gh dmanda incóra vint-quàt'r óri ad tèmp par catàr lò 'l asasèṅ.
Fra 'l àtar, tut i masamènt i èṅ stâ fat ad Martedè, un dè favurévul a quéi dal ségn dal bric, al ségn anc ad Lubbock che, a dir dabòṅ, piutòst che a l’Isabella 'l iva invéci butâ i òć adòs a Edouard, fiṅ da i tèmp dl'università.


text:
Prèmi Oscar
L'Acadèmia Award (in Ingles Acadèmia Award) [1], cunusüda cume Oscar, l'è forse el premi de cinema püsè impurtànt al mùnd, e sicüramèn el püsè vecc, perchè l'ha cumenciàd in del 1929
I Prèmi i'enn dài da l'Academy of Motion Picture Arts and Sciences, un'urganisasiòn de cultüra de gent che l'ha fài tüta la vita l'atùr, el regista e i'enn semper restài in del camp del cinema: in del 2007 i'èren püsè de 6.000 a vutà per l'Oscar.[2].
La famusìsima Nòtt d'i Oscar l'è una cermonia elaburàda indùe riva tütt i atùra candidàd al Prèmi, e la pàsa in sü le television de tütt el mund. La prima volta l'è stai el 16 de màgg del 1929 e l'ültima el 26 de febràr del 2012. Dal 1934 i'enn candidàd al Prèmi i film che i'enn stài püblicàd l'ann prima.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Academy Award l'è pròpi el nùm de l'Academia che dà el Prèmi Oscar.
- ↑ Cfr. Academy Awards Voting Members


text:
Rebstein
Rebstein a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Rheintal, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.26 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4337 abitant.
El cumün de Rebstein al se tröva a una altitüden de 411 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Balgach, Marbach, Oberriet, Reute (AR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Rebstein l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1270 col nom de Rebistain.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Maputo
Maputo a l'è la capital del Muzambich.
A l'è anca la prima cità del Muzambich per impurtanzqa ecunomiga, cultürala e per pupulaziun, cun pressapoch 1.114.000 abitant (2004).
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Maputo a l'è un port in sü l'Ucean Indian, al süd del paes, arent a la fruntera cunt el Südafrica (77 km).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'hann fundada in del 1782 cunt el nom de Lourenço Marques.
In del 1898 a l'è vegnüda la capital de la culonia purtughesa del Muzambich.
A l'ha ciapaa el nom Maputo in del 1975.


text:
Calònega
Calòniga (nòm uficiàl in Italià: Canonica d'Adda) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem. La se tróa 'n de la basa pianüra bergamasca sö la ria a drécia de l'Ada, che 'n chèl tòch ché l' fà de cunfì tra la pruinsa de Bèrghem e la pruinsa de Milà. Sö l'ótra ria pròpe denàcc a Calòniga gh'è Àer (MI). El cunfìna apò a coi cümü de Brembàt, Cavriàt, Fara Gera d'Ada e Puntiröl
El g'ha 'na popolasiù de 4 441 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 3,2 km² e 'na densità de popolasiù de 1 388 ab./km²
Ol cümü che l' se tróa a 17 km de la sità e a 142 méter söl lièl del mar.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Calòniga l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Ol patròno[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol patròno de Calòniga l'è San Gioàn Evangelista. Calòniga la fà part de la Diocesi de Milà.
La Francesca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Da Calòniga la part la strada Francesca che la ria fina a Ghisalba.
Ol sit[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
www.comune.canonicadadda.bg.it
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sluachia
La Slu(v)àchia (nom uficial Slovenská republika in sluach, repüblica sluvaca) l'è una repüblica de l'Europa central, e la so capital l'è Bratislava. A nod-ovest l'è tacaa a la Repüblica Ceca, a nord a la Pulonia, a est a l'Ücraina, a süd a l'Üngaria e a süd-ovest a l'Austria. la gh'ha una süperfiss de 49.037 km² e una pupulaziun de pressapoch 5.400.000 abitant.
La capital a l'è Bratislava.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Repüblica Sluaca e la Repüblica Ceca j'hinn nassüü el 1° de genar del 1993 da la division pacifica (ciamaa anca Rivulüzion de velüd), de la Cecusluvachia, che giamò del 1990 l'aveva ciapaa el nom de Repüblica Federal Ceca e Sluaca.
Urganizazion pulitica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Sluachia (nom ufizial: Slovenská republika ) a l'è una repüblica.
El president a l'è l'Andrej Kiska (del 2014).
El Prim Minister a l'è el Robert Fico (del 2012).


text:
Tempio Pausania
Tempio Pausania (Tempiu 'ndèla parlàda locàl) l'è 'na citadìna italiàna, de la regiù de la Sardegna, capolöch — ensèma a Olbia — de la Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha 14 367 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 213 km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aggius, Aglientu, Arzachena, Berchidda, Bortigiadas, Calangianus, Erula, Luogosanto, Luras, Oschiri, Palau, Perfugas, Santa Teresa Gallura, Tula.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
02 07
Ol dé 2 de löi l'è 'l 183 ( 184 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 183 dé a finí l'an.
Ul dí 2 de löi al è ul dí da pòost 183 ( 184 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 183 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1855 - Barcelona: se la fa la pröma greva zenerala operara de Catalugna.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1934 - presú de Stadelheim (Múnich, Baviera, Zermania): Ernst Röhm, polítegh e militar Todèsch, sassinat daspus la Nit di cortej largh (n. 1887).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Irlanda
L' Irlanda (Éire in irlandes, Ireland in ingles) a l'è un paes de l'Europa nord-ucidentala.
La ocüpa l'83% de l'isula d'Irlanda e l'è tacada a l'Irlanda del Nord (Regn Ünì).
La capital a l'è Düblin.
La gh'ha una süperfiss de 70.273 km² e una pupulaziun de pressapoch 4.200.000 abitant.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Irlanda a l'è una repübliga.
La presidenta a l'è 'l Michael Higgins (del 2011).
El Prim Minister a l'è l'Enda Kenny (del 2011).
Muneda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del 1m de genar del 2002 l'Irlanda la dupra l'Euro.


text:
Otelfingen
Otelfingen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.23 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 2 616 abitant.
El cumün de Otelfingen al se tröva a una altitüden de 440 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boppelsen, Buchs, Dänikon, Hüttikon, Niederweningen, Schleinikon, Wettingen (AG), Würenlos (AG). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Otelfingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1044 col nom de Otilingun [1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Full Monty
Full Monty - Squattrinati organizzati (Servìsi cumplét - Buletàri urganiśâ) 'l è na cumèdia ingléśa dal 1997 ad Peter Cattaneo ch'l'à vins al Prèmi Òscar par la culòna sunóra 'd Anne Dudley ch'la dróa anc di pès dla Donna Summer (Hot Stuff), ad Tom Jones (You Can Leave Your Hat On), di M People (Moving on Up), dal Sister Sledge (We Are Family) e àt'r incóra.
L'è custàda tri migliòṅ ad sterlìni ma la 'n à purtâ a cà da piò ad sènt-a-ssànta.
La manéra ad dir ingléśa “Full Monty” la vōl dir “Servìsi Cumplét” e la s riferìs a quànd a la fiṅ dal film i óm i s càvan śò dal tut armagnénd nûd sénsa gnint adòs.
Sunt
Gaz (Robert Carlyle) e Dave (Mark Addy), dū sénsa lavōr ad Sheffield, i s inśégnan par catàr di espedînt par tiràr avànti dòp ch'la criśi l'à fat saràr dimóndi fàbrichi. Gaz, ch'al gh l'à cun la sgnóra Thatcher, 'l è separâ da sò mujér e al gh'à 'n fiōl da mantgnìr, Nathan (William Snape), e al và in di guàj quànd al n è più bòṅ ad pagàr gl'alimènt. Dave invéci 'l è 'n budlòṅ dimóndi śò e 'l è spuśâ cun la Jean (Lesley Sharp). Quèl da far par ciapàr di bèsi a n s cata minga e dònca chi lōr dū i próan a purtàr via di trâv 'd aśàl da na fàbrica saràda da tèmp.
Un dè, pasànd davśèṅ a 'n lucàl in dua a gh'è 'n spetàcul 'd óm ch'i s càvan śò e vdénd che 'd fóra 'l è pîṅ ad dóni ch'i faṅ a gara par tōr di bijét p'r i pòst davànti, a Gaz a gh vèṅ n'idéa, qvéla ad far anca lò un strip-tease ad masć ma cun più curàǵ ad qvi là ch'i tìn'n al mudàndi a la fiṅ. Gaz al vōl far al “Full Monty”, al “Servìsi Cumplét”. Insém a Dave, chi lò al cata sù àtar quàt'r óm in buléta cuma lò: Gerald (Tom Wilkinson), ex capstasiòṅ sénsa fiōi ch'al fà finta 'd andàr a lauràr tut i dè parchè al n gh la cava mia a dir a sò mujér qvél ch'a gh'è sucès, Barrington Mitchell (Paul Barber) dit "cavàl" parchè 'l è 'n umòṅ négar, Lomper (Steve Huison), ch'al fava al custòdi, e Guy (Hugo Speer) ch'al gh 'l à dimóndi grôs.
Dòp soquànt dè ad próvi, 'l è rivàda par lōr l'óra ad śibìr-as in frònt a quatarsènt dóni c'n al diav'l adòs. In sal nòti ad You can leave your hat on, i óm i gh'àṅ da cavàr-as via incòsa.


text:
Córt Frànca
Córt Frànca (en Italià: Corte Franca), l'è 'n cümü de 7 187 abitàncc (dàto del Dic 2013 [1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Franciacürta póc chilòmetri a Sud del Lac d'Izé, a 25 km a Òvest de la cità de Brèsa.
Cort Frànca l'è 'n cümü nasìt endèl 1928 de l'üniù dei ex cümü de Burgunàt, Colombér, Nigulìne e Timulìne e per dàga 'l nòm i g'ha ciapàt el nòm Franciacürta e i g'ha ribaltàt l'urden dei du elemèncc e isé i g'ha utignìt Córt Frànca.
I ufìci del cumu i è a Timulìne.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Un grido nella notte
Un grido nella notte (Un sîg in dla nòt) 'l è 'n film dramàtic dal 1988 ad Fred Schepisi, ch'al tōś spunt da 'n quèl sucès dabòṅ[1].
Custâ 15 migliòṅ ad dòlar, al n gh l'à minga cavàda a mét'r i cònt in para parchè al n 'n à fat sù gnanc sèt in di Stat Unî.
Sunt
Durànt na vacànsa in campéǵ, davśèn a i mònt 'd Ayers Rock, Michael Chamberlain (Sam Neill) e sò mujér Lindy (Meryl Streep) i sèntan in dla nòt i sîg dla sò putìna ad dū méś Azaria (Lauren Shepherd), una di sò tri fiōi. La putìna l'è sparìda da la ténda e la n s cata piò. I genitōr i dìśan ch'l è stâ 'n ding (un caṅ salvàdag austragliàṅ) a purtàr-la via, ma la televiśiòṅ, gl'amànt dal bèsti, i giurnài petégui, la gint e i giùdas i n gh crédan briśa.
Mandàda a prucès, la Lindy la finìs in parśòṅ, cundanàda a 'l ergàstul. Sōl tri an dòp, quànd di escursiunìsta i càtan par caś di vistidèṅ dla putìna in na tana 'd un ding in dal deśèrt, al sò arbgàt al pōl finìr.
Arcgnusimènt
- Fèstival ad Cannes dal 1989 - Prèmi a la Meryl Streep par la mijóra interpretasiòṅ dal fémni
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ L'Azaria l'è stada masàda da 'n ding. Al caś 'd “Un sîg in dla nòt” 'l è a i tìtui ad cóa tempi.it, 13 ad Śugn dal 2012


text:
Post da stab per l'egualitad da las schanzas
Dapi l'instituziun dal post da stab per l'egualitad da las schanzas l'onn 1996 renconuscha il chantun Grischun l'egualitad da dunna ed um. Cun quest post cumbatta el la discriminaziun pervia da la schlattaina e s'engascha per meglras schanzas da svilup e per dapli pussaivladads da tscherna per mattas e per mats, per dunnas e per umens en il Grischun. La via vers l'egualitad è in process che sto vegnir percurrì da las dunnas e dals umens communablamain.
Il chantun e las vischnancas s'engaschan per l'egualitad da las schanzas per tuts, spezialmain per l'egualitad da dunna ed um. Uschia statti en l'artitgel 75 alinea 2 da la constituziun chantunala.
Sco center da cumpetenza central dal chantun Grischun è il post da stab cumpetent per promover, per realisar e per garantir l'egualitad da dunna ed um e l'egualitad da las schanzas en tut ils secturs da la vita.
- El elavura las infurmaziuns da basa, meglierescha la basa da las datas ed evaluescha ils resultats pertutgant ils deficits da l'egualitad da las schanzas en il chantun Grischun. Ils resultats da sia evaluaziun vegnan publitgads.
- El integrescha enconuschientschas spezialisadas dal sectur da l'egualitad da las schanzas en las fatschentas, en ils projects ed en las proceduras da legislaziun da l'administraziun chantunala ed el sviluppa concepts, strategias ed instruments concrets en ils secturs politics che han effects externs.
- El è in post public da documentaziun e da cussegliaziun per tut ils aspects da l'egualitad da las schanzas ed el promova l'infurmaziun e la sensibilisaziun da l'entira populaziun per dumondas da l'egualitad da dunna ed um.
- El promova e sustegna ina politica da persunal orientada a l'egualitad da las schanzas tranter las collavuraturas ed ils collavuraturs da l'administraziun chantunala.
- El è participà a las posiziuns ed a las consultaziuns davart projects chantunals e federals ch'èn relevants per l'egualitad da dunna ed um.
- El fa part da tut las raits regiunalas, naziunalas ed internaziunalas che s'occupan da l'egualitad da las schanzas e da l'egualitad da dunna ed um.


text:
San Daniel (CR)
San Daniel (nòm uficiàl en Italià: San Daniele Po) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha 1 402 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), con de 'na superfìce de 22,7 km² e 'na densità de popolasiù de 62 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cela, La Mòta, Pief d'Ulmi, Roccabianca (PR), Suspir e Zibello (PR).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de San Daniel l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Samoa
Samoa a l'è un paes de l'Uceania.
A l'è faa de la part ucidentala del rosc de isul di isul Samoa, a metà strà intra la Növa Zelanda e i Hawaii.
La part urientala del rosc de isul la se ciama Samoa Americann e l'è un pussediment di Stat Ünii d'America.
La gh'ha una süperfiss de 2.831 km² e una pupulaziun de pressapoch 215.000 abitant.
La capital a l'è Apia.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rosc di isum Samoa a l'è staa spartii, in del 1899, intra la Gërmania e i Stat Ünii.
In del 1914 la Növa Zelanda l'ha ucüpaa la part tudesca e l'ha ministrada fina al 1962, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza cunt el nom de Samoa Ucidentaj. In del 1997 l'ha müdaa el nom in Samoa.
Lenguv ufiziaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Samoa la gh'ha dò lenguv ufiziaj: el samoan e l'ingles.
Sport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sport naziunal a l'è 'l rugby.
La squadra naziunala (cunt el suranom Manu Samoa) l'ha partecipaa a quater Campiunaa del Mund e l'è intra i 12 püssee fort al mund.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Samoa (nom ufizial: Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa / Independent State of Samoa) a l'è una repübliga.
El cap del stat (el sò titul in samoan a l'è O le Ao o le Malo) a l'è el Tufuga Efi (del 2007).
El prim minister a l'è el Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi (del 1998).


text:
Virtual DJ
El VirtualDJ a l'è un prugrama per DJ (mixing console) che'l serviss per mixà i canzun. El Virtual DJ l'ha desvilüpaa la Atomix Productions e l'è surtii el 1 de giügn del 2003. A l'è el sücessur del AtomixMP3, che l'era surtii el 25 setember 2000[1].
Ediziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El VirtualDJ a l'è dispunibil in dò versiun, cun carateristich diferent:
- Home Edition — che la fa in manera utumatiga l'analisi del ritm de la müsega e la vüta in del missacc di canzun.[2]
- Professional Edition — che la giunta alter rop a l'interfacia e la dà anca la pussibilità de trà giò di plugin.[3]


text:
Lumin
Lumin[1] (Limin in de la fraziun de Monzel e in d'un quai paes del cantun Grisun; Lümin in ticines standard; Lumino in Italian) a l'è un cumün svizzer del distret de Bellinzona in del Canton Tesin. El gh’ha pressapoch 1185 abitant e una süperfiss de 9.92 km² e'l se tröva a una altitüden de 270 meter in sü al nivel del mar.
El cumün de Lumin a l'è tacaa ai cumün de Arbed-Castion, Clar, Rorè (GR), San Vitor (GR).
Ruferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Stefano Vassere e Tarcisio Pellanda, Lumino - Archivio dei nomi del luogo, Repertorio toponomastico ticinese, 2002


text:
Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck
Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck l'è stat en botànich e 'n zoòlogo Todèsch, nasìt ai 14 de febrér del 1776 à Erbach, en paizì del Odenwaldkreis endèl sud de la pruvìncia del Hesse e mórt ai 16 de mars del 1858 à Breslàvia (al dé d'encö Wrocław en Polònia).
Dòpo 'l duturàt de midizìna endèl 1800, l'ensègna botànica a l'üniversità de Erlangen endèl 1818, e pò a Bonn endèl 1819, e a Berlìno endèl 1848. L'è diritùr del Giarì botànich de Erlangen e pò dòpo 'l fónda e 'l dirìge chèl de Bonn (del 1818 al 1830). Endèl 1816, el se önés a l'Académia Leupuldìna, giöna de le asociasiù cültürài piö pristigiùze de töta Europa. Endèl 1818, el deènta presidènt de l'Académia Leupuldìna, pozisiù che manté 'nfìna che 'l scàmpa.
L'è cunusìt come l'autùr de Handbuch der Botanik (du vülüm, 1820-1822), Bryologia Germanica (du vülüm, 1823-1831), Naturgeschichte der europaïschen Lebermoose (quàter vülüm, 1833-1838) e Hymenopterorum Ichneumonibus affnium, Monographiae, genera Europaea et species illustrantes (du vülüm, 1834).
El stüdia suratöt le àlghe de àiva dólsa e i fóns. El gh'ìa apò 'na colesiù importànta de insècc.
Endèl 1848, el se mèt en pulìtica. Per vìa de la sò upuzisiù al goèrno, chèsto 'l ghe ritìra 'l sò 'ncàrech de profesùr e la sò pinsiù. Nees von Esenbeck el mör en cundisiù de poertà.
L'è 'l fredèl de Theodor Friedrich Ludwig Nees von Esenbeck (1787-1837), botànich e farmacòlogo todèsch.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Stefan Vidal (2005). The history of Hymenopteran parasitoid research in Germany, Biological Control, 32 : 25-33. Mudel:ISSN


text:
18 07
Ol dé 18 de löi l'è 'l 199 ( 200 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 167 dé a finí l'an.
Ul dí 18 de löi al è ul dí da pòost 199 ( 200 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 167 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1922 - Barcelona: aj locaj del CADCI, Francesc Macià al funda l'organisassiú independentesta Stat Català, seguint ol pressedent de la Federassiú Democràtega Nassiunalesta.
1998 - Ol Bages: s'i comensa du grant insende forestaj aj tèrmen mönissipaj d'Aguillar de Segarra e Cardona. Ol fögh al s'estinziss ol dé 21 07 daspus d'iga calsinat apröf 24.000 ètar, ol 67% di che i era de söperfis arborada.
2004 - Perpinyà (ol Rosselló): Joan Laporta e di representanc de la Bressola i signa ün acorde de colaburassiú col Barça.
2004 - Torrent (l'Horta de València): Üniú Valenciana la ghe sélebra ol congress in che se la desidiss la dissolüssiú del partit.
1870 - Sità del Vaticà (Roma): davat la presensa di tröpe Piemontese a i porte de Roma, Pius IX al conclüt ol Consile I del Vaticà, l'istess dé ch'al promülga ol dogma de la infalibilità del papa
1936 - ol Maroch: i forse de l'esèrsit Spagnöl destacade a la part del Maroch che alura l'era öna colònia Spagnöla s'i alsa contra la Segonda Repüblega Spagnöla: l'indomà la sölevassiú sa la estent a Spagna e al è l'inissi de la Guèra Sivila Spagnöla.
2004 - Bolívia: s'al sélebra ol referéndum prometit per Carlos Mesa Gisbert (in sa fá càrega de la presidensa del paes ol 17 10 del 2003), con ü schiscjant söport a la sò proposta de da indré al stat la propietà del gas natüral mantenint, però, i consessiú ai möltinassiunale forestere.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1013 - Alshausen: Ermàn de Reichenau, frà benedetì e beàt de la Céza Catòlega, autùr de la Salve Regina e de l'Alma Redemptoris Mater.
- 1918 - Ness Nelson Mandela, an pulìtic dal Sütàfrica, prìm presidént elezìt dopo 'l apartheid. Al g'à 'insìt al Nobel da la pàs 'ndàl 1993.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Barcelona: Àngel Guimerà, scritur Català.
1936 - Estoril (Estremadura, Portugal): José Sanjurjo, militar Spagnöl, in assident aere quant al nàa a comandá la reölta contra la Segonda Repüblega Spagnöla.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Santa Marina, festa piö granda de Pratdip (ol Baix Camp), indóe la santa la gh'a dedicada öna ermita.
Dürat ol résim franchesta (de 1939 a 1975), se comemoràa l'inissi del nomenat " Alzamiento Nacional " ch'al ía provocat la Guèra Sivila Spagnöla.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Mâg
Artécol in dialèt arzân
Mâg (maggio in italiân) l'é al quînt mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân e l'é al têrs e ûltem mèiş ed la premavèira ind la pêrta d' ed sōver ed la Tèra, ed l'avtûn ind la pêrta d' ed sòta, al cûnta 31 dé e l'è ind la préma metê 'd un ân civîl. Al nòm al pré deşgnîr dal dèja rumâna Maia. Int al cultûra cristiâna mâg l'è al mèiş dedichê a la Madòna.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Maggio trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Mâg
Gennaio | Febbraio | Marzo | Aprile | Maggio | Giugno | Luglio | Agosto | Settembre | Ottobre | Novembre | Dicembre


text:
Quel gran pezzo dell'Ubalda tutta nuda e tutta calda
Quel gran pezzo dell'Ubalda tutta nuda e tutta calda (Cal pès grôs dl'Ubalda cavàda śò dal tut e bèla bujénta) 'l è 'n film da rìdar dal 1972 ad Mariano Laurenti. 'L è al tèrs film dal filòṅ dla cumèdia spurcaciòna a l'itagliàna e quél ch'l à fat cgnósar dabòṅ la Edwige Fenech. Custâ 90 migliòṅ ad franc a 'l incìrca, al 'n à fat sù 728. A 'l èstar 'l è cgnusû anc c'n al tìtul ad “Ubalda, all naked and warm”.
Cla pelìcula chè l'à ciapâ i cumplimènt ad Walter Veltroni quànd al fava 'l crìtic cinematugràfic par La Repubblica. Par lò l'inténsa Fenech l'éra 'n persunàǵ a la Truffaut méntar l'interpretasiòṅ patìda ad Pippo Franco l'à śuntâ dla pueśìa a cal preśèpi lè minimàl[1].
Sunt
Turnâ a cà dòp la guèra, Olimpio De' Pannocchieschi (Pippo Franco) al vèṅ a savér che sò mujér Fiamma (Karin Schubert) l'à fat un vōt, la n s darà minga a sò marè prima ad quind'ś an. In cal mèntar Olimpo al gh'à anc da far paś cun al sò vśèṅ dimóndi arliâ, al munàr Màstar Oderisi (Umberto D'Orsi), ch'al s è spuśâ ad nóṿ cun l’Ubalda (Edwige Fenech), na dóna dimóndi bèla ch'la fà pèrdar la tèsta a Olimpo.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Veltroni, i schérum dal cōr (c'n al parmés dl'Ubalda) Corriere.it, 5 ad Nuvémbar dal 1994


text:
Acid house
La Acid house a l'è un sota-gener de la müsega house cunt un stil ripetitiv e ipnotich, cun campiun o toch parlaa al post de test cantaa. Fundamental a l'è el sun del sintetisadur Roland TB-303, istrüment che'l dupraven i DJ de Chicago per i sò sperimentaziun. In particular se fa riferiment al 1986 e al DJ Pierre. El prim singul a l'è Acid Tracks di Phuture (1987); chel cunt püssé sücess Dream Girl del DJ Pierre (1987)
L'Acid house la s'è pöö spantegada anca in del Regn Ünì, in Australia e Europa, e la sunaven i DJ del scuminci del periud di Rave.


text:
Minisguard dals 01-11-2014
(md)
Ils 31-10 è Halloween, la notg da la sgarschur e tema. Tema fan a bleras persunas era ils animals che sgolan da notg, ils utschè-mezmieur. Ma pertge ha la glieud tema, tge è quest animal insumma – ina mieur, in utschè u tuts dus?...
Minisgurad dals 25-10-2014
(dh)
René Burri è il pli renumà fotograf da la Svizra. El è mort glindesdi passà. Cun ses purtret da Che Guevara, ina figura impurtanta da la revoluziun cubana, è René Burri vegnì enconuschent sin l’entir mund. Perquai tschentain nus...
Minisguard dals 18-10-2014
(dh)
Cura va il proxim tren, tge aura fai la fin d’emna e nua sai jau cumprar il pli bun martgà novs chalzers?
Tut questas respostas chatt’ins en l’internet. Gratuitamain? Na, perquai cun mintga tschertga che nus faschain tradin nus...
Las pli bellas paraulas dals frars Grimm
(cl)
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) e la Lia Rumantscha (LR) publitgeschan cun lur nov disc cumpact da la seria TOP KIDS il davos disc cun paraulas dals frars Grimm.
Minisguard dals 11-10-2014
(dh)
L’organisaziun terroristica Stadi islamic emprova da conquistà la citad Kobane en la Siria. La citad è sin il cunfin da la Siria e la Tirchia. Ussa hai dà gronds cravals en la Tirchia. Sch’i gartegia a la IS da conquistar la...
Minisguard dals 04-10-2014
(cl)
Il vulcan Ontake dal Giapun è ruts ora avant in’emna nunspetgadamain. I ha dà bunamain 40 morts. E tar nus? Datti era tar nus da quels privels da la natira che pudessan surprender nus? Tge controlla avain nus sur lavinas e bovas?...
Minisguard dals 27-09-2014
(md)
Tscherts utschels sgolan l’enviern en il sid. Daco n‘èn els betg gia sgulads durant la stad en las temperaturas empernaivlas, cura ch’i fascheva mal’aura tar nus? Daco han els spetgà enfin ussa e tge ha dà ad els il segn da...
Minisguard dals 20-09-2'14
(dh)
Sch’i dat uschè ina buna racolta da maila sco quest onn, sche è quai sin l’emprima egliada ina buna chaussa, ma cura ch’ins guarda pli profund ves’ins che la blera maila procura per gronds problems. Il Minisguard guarda co in...
Minisguard dals 13-09-2014
(md)
Uffants cun satgs da rument ves’ins quests dis a Mustér. Ma betg mo a Mustér, mabain en l’entira Svizra vegn fatg urden a chaschun dal Clean-Up-Day. La finamira è da s’engaschar per in ambient schuber. Nus avain accumpagnà ils...
Minisguard dals 06-09-2014
(cl)
Passa 5000 chatschaduras e chatschadurs van quest’emna en il Grischun a chatscha da tschiervs, chamutschs u chavriels. Ina da las finamiras è da pudair giudair ils proxims dis ed emnas buna charn da selvaschina. Ma pertge gusta...
Minisguard dals 30-08-2014
(md)
Amez Cuira datti avieuls sin in tetg. Quels n’èn betg casualmain là. Il project Flugschnaisa per apiculturs giuvens ha installà chistas cun ils avieuls sin il tetg. Els guardan co ch’ils avieuls vivan en la citad. Tge influenza...
Var 3000 uffants han sa divertì sper il lai a Laax
(cl)
La festa d'uffants sper il lai a Laax ha gì lieu ils 19 e 20 da fanadur. Ina festa cun bler attracziuns per in e scadin. Tgi che ha gudagnà in dals 5 pachets cun surpraisas per chauds dis da stad pudais guardar qua.
Minisguard dals 05-07-2014
(md)
Durant che blers van la stad en vacanzas datti era intgins uffants e giuvenils che van ad alp. Là ston els far diversas chaussas. Il Minisguard visita la giuvna Janine Caduff da Laax. Ella ha 17 onns e guarda tut suletta da var...
Minisguard dals 28-06-2014
(dh)
Il museum retic mussa quels dis ina exposiziun dals termagls dad ier. Poppas, ursets, autos da termagls ch’ils uffants ch’èn oz babs e mammas, tats e tattas
Festa d'uffants a Laax
(cl)
Dus dis en roda pon ins far festa a Laax – ils 19 e 20 da fanadur tutga la riva dal lai da Laax als uffants. Sch'ins sa tge furma ch'il lai da Laax ha, pon ins gudagnar pachets cun bleras surpraisas per chauds dis da stad!
Minisguard dals 21-06-2014
(md)
«En il num d’Allah e ses profet Mohamed» – quai vala quasi per l’entira populaziun da l’Irac. La gronda part crai en la religiun da l’islam. Ma i dat duas confessiuns principalas islamas – ils schiits e ils sunnits – e quellas...
Minisguard dals 14-06-2014
(cl)
En l’internet pon ins cuntentar bleras mirveglias. Ins chatta bunamain tut tge ch’ins tschertga - e mintgatant perfin anc dapli. Intginas paginas d’internet pon dentant esser nuschaivlas e privlusas per uffants, ellas èn...
Minisguard dals 07-06-2014
(cl)
Ella ha gia oz grond success en il ballape: Gianna Klucker è campiunessa svizra cun ils U18 dals Grashoppers da Turitg. Mo ella vul dapli, ella vul daventar profi da ballape. Questa stad va ella perquai en l’USA per preparar ina...
Minisguard dals 31-05-2014
(dh)
Bainbaud cumenzan las vacanzas da stad. Per blers uffants hai alura num: Nagut cun star patgific! Per gudagnar daners van blers uffants en plazza. Tgenins jobs èn dumandads e da tge ston ins far stim sch’ins less lavurar la stad?...
Minisguard dals 24-05-2014
(cl)
A la Higa 2014 è in dals temas da paisa il «chaun». Era da la partida è «Agility Viamala» cun lur acziun «giuventetgna e chauns». Nus avain visità ils uffants che treneschan mintga mesemna cun lur chauns e guardà co ch’els vegnan...


text:
Gudiass
Gudiass (nom ufizial: Godiasco) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia, int l'Ultrepò Paves.
Al gh'ha 3 224 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 20,6 km² e ona densità de 157 ab./km². In del sò teritòri gh'è la famusa frasiòn de Sales.
Al cunfìna coi comün de Casalnoceto (AL), Sésma, Montsegal, Pont Niza, Pozzol Groppo (AL), La Riva, Roca Süséla, Volpedo (AL).
L'è a caval tra la Provincia de Pavia e quela de Lissandria, a metà de la Vala Stafura.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Gudiass l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Faith No More
I Califurniàṅ Faith No More i èṅ un grup rock americàṅ fundâ in dal 1982. I èṅ stâ tra i prim a sunàr al nu metal/crossover, miténd insém 'l hard rock cun dal cantàdi rap.
Biugrafìa
Gl'Inisi
La prima versiòṅ dal grup l'è quéla dal 1982, sót al nóm ad Faith No Man, cun Mike Morris ("The Man" 'l è al sò scutmaj) a la vóś e chitàra, Roddy Bottum al tastéri, Bill Gould al bas e Mike Bordin a la baterìa.
I sarnìsan al nóm ad Faith No More quand Morris al và via e i tóśan Jim Martin a la chitàra mèntar i càmbian cantànt soquànti vólti, tulénd anc la Courtney Love (in séguit mujér ad Kurt Cobain, leader di Nirvana) e pò rivànd a Chuck Mosley.
Cun quést chè, i regìstran al pès We Care a Lot (A sém dimóndi interesâ) in dal 1985 (na tòlta in gir di cuncèrt ad beneficénsa cuma al Live Aid o dal cansòṅ cuma We Are the World di USA For Africa) e 'l àlbum Introduce Yourself (A s preśentém) in dal 1987.
'L arìṿ ad Mike Patton
In dal 1988 Chuck Mosley al s in và e al vèṅ rimpiasâ par Mike Patton.
Al 20 ad Śugn dal 1989 i Faith No More i faṅ gnir fóra The Real Thing (La ròba véra), prumós par mèś 'd un tour cun i Metallica. Al disc al vénd bèṅ (du migliòṅ ad còpi vindùdi) e al ciàpa anc un prèmi Grammy.
Al pès più famóś 'l è al rap metal Epic, mèntar i àtar sìngui i èṅ From Out of Nowhere e Falling to Pieces. Da nutàr anc la cover di Black Sabbath War Pigs e la rabìda, da bòṅ o da burla, Surprise! You're dead (druàda in dal film Gremlins 2).
In dal 1992 a véd la luś Angel Dust (Pólvra 'd Àngil), purtâ in élt (tri migliòṅ ad còpi vindùdi ma sól setsènt mila in di Stat Unî) cun 'l apòǵ dla cover di Commodores Easy misa in d'l àlbum in un secónd mumènt e gnuda fóra anc cuma sìngul insém a la spuraciòna Be Aggressive, in dua di putèṅ tòlt sù da la scóla in du 'l insgnàva al pàdar ad Patton i faṅ i côr. I àtar sìngui i èṅ Midlife Crisis, na canta scrita da Mike pinsànd a la cantànta Madonna, Everything's Ruined e A Small Victory.
Al declìn
Durànt la registrasiòṅ ad King for a Day... Fool for a Lifetime (Rè p'r un dè... Stùpid p'r al rèst dla vita, 1995), Jim Martin al i mòla. Al sò pòst a vèṅ tòlt Trey Spruance, ex chitarìsta di Mr. Bungle. 'L àlbum al dvénta disc 'd òr in dal Régn Unî, Austràglia, Ulànda, Germàgna e Nóva Śelànda ma al séggna un pas indrē vindénd sól un migliòṅ e mèś ad còpi a 'l incìrca. I sìngui i èṅ tri: Ricochet, Evidence e Digging the Grave, quést chè sarnî par la culòna sunóra dal film Jack Frusciante è uscito dal gruppo.
I cuncèrt ad sustégn dal disc i vèṅan suspéś dòp quàtar méś.
In dal 1997, cun Jon Hudson a la chitàra, i FNM i faṅ gnir fóra Album of the Year (L àlbum d'l an). Cun un migliòṅ ad còpi vindùdi, al sèst disc al gh'à un sucès discrèt in Europa (specialmènt in Germàgna) e in Austràglia, ma dimóndi più bas in di Stat Unî. In d'l Avrìl dal 1998, dòp avér publicâ i sìngui Ashes to Ashes, Last Cup of Sorrow e Stripsearch e la racòlta Who Cares A Lot? (A chi gh interésa un muć?, cun al sìngul I started a Joke, vècia b-side ad Digging the grave) al grup al s mòla uficialmènt.
Prugèt da par lōr
Dòp ch'i Faith No More i s èṅ mulâ, i cumpunènt dal grup i s èṅ mis a far quèl àtar.
Al cantànt Mike Patton specialmènt al s è dat da far dimóndi, sunànd par Mr. Bungle (cun quìst chè 'l à rigistrâ un disc ciamâ Disco Volante e àtar 2), Tomahawk, Lovage, Fantômas (quàt'r àlbum cun lì lór), The Dillinger Escape Plan e Peeping Tom. Da par lò 'l à fat gnir fóra tri disc: Adult Themes for Voice, Pranzo Oltranzista e Mondo Cane in dal 2010. Quést chè 'l è na racòlta ad cover ad canti itagliàni di an Sinquànta e Ssanta cuma Senza Fine e Il cielo in una stanza, prudóta par la nòstra regiòṅ. Mike al dascór dimóndi bèṅ in Itagliàṅ (al n par gnanc ch'al sia 'n americàṅ), anc parchè 'l è stâ spuśâ cun la bulgnéśa Titi Zuccatosta dal 1994 al 2001. 'L à anc prudót di àtar artìsta quài Sepultura e Melvins e fundâ na sò cà discugràfica.
Al baterìsta Bordin invéci al s è mis a sunàr par Ozzy Osbourne, Korn e Jerry Cantrell di Alice in Chains.
Al tastérista Roddy Bottum l' à dat vita al grup Imperial Teen, famóś par la canta Yoo Hoo dal 1999. In dal 1993 'l iva dit publicamènt 'd èsar un fnòć e minga par gnint al tèst ad Be Aggressive, scrit par schèrs in di cunfrònt ad Patton, 'l è suo.
Furmasiòṅ
Quéla 'd adès
- Mike Patton - vóś
- Jon Hudson - chitàra
- Bill Gould - bas
- Mike Bordin - baterìa
- Roddy Bottum - tastéri
Ex-cumpunènt
- Chuck Mosley - vóś
- Mike Morris - vóś e chitàra
- Jim Martin - chitàra
- Trey Spruance - chitàra
- Dean Menta - chitàra
- Wade Worthington - tastéri
Discugrafìa
Album in studi
- 1985 - We Care a Lot
- 1987 - Introduce Yourself
- 1989 - The Real Thing
- 1992 - Angel Dust
- 1995 - King for a Day... Fool for a Lifetime
- 1997 - Album of the Year
Album dal viṿ
- 1990 - Live at the Brixton Academy
Racòlti
- 1998 - Who Cares a Lot?
- 2003 - This Is It: The Best of Faith No More
- 2005 - Epic & Other Hits
- 2005 - The Platinum Collection
- 2009 - The Very Best Definitive Ultimate Greatest Hits Collection
Sìngui
- 1987 - We Care a Lot
- 1988 - Anne's Song
- 1990 - From Out of Nowhere
- 1990 - Epic
- 1990 - Falling to Pieces
- 1992 - Midlife Crisis
- 1992 - A Small Victory
- 1992 - Everything's Ruined
- 1993 - Easy
- 1993 - I'm Easy/Be Aggressive
- 1994 - Another Body Murdered
- 1995 - Digging the Grave
- 1995 - Ricochet
- 1995 - Evidence
- 1997 - Ashes to Ashes
- 1997 - Last Cup of Sorrow
- 1997 - Stripsearch
- 1998 - I Started a Joke
Videugrafìa
- You Fat Bastards: Live at the Brixton Academy
- Video Croissant
- Evidence
- Who Cares A Lot: Greatest Videos
- This Is It: The Best of Faith No More
- Introduce Yourself


text: 1Rü naxtaxaarü tocutüwa nangugü ga Gadaraanewa. 2Rü yexguma marü nguewa ínaxüegu ga Ngechuchu, rü yéma naxca̱x nixũ ga wüxi ga yatü ga ṉg̱oxo nawa yexmaxü̃. Rü yema yatü rü duü̃xẽgüchíque̱xewa ne naxũ, yerü yexma nixĩ ga yanaxauchigünexü̃xü̃. Rü taxúexü̃ma nanguxü̃ na tayanáĩxü̃, woo cadenamaã. 4Rü woo muẽ̱xpü̱xcüna cadenamaã nayana̱ĩ̱xparagü rü nayana̱ĩ̱xchacüügü, natürü nüma rü guxü̃guma íraxü̃gu inanacauü̃güama, rü yemaãcü taxúexü̃ma nanguxü̃. 5Rü ngunecü rü chütacü rü yuetachique̱xetanügu rü naxpü̱xgügu nanaxauchigüane. Rü yexma nanacaeane, rü nutamaã nügügu napogü. 6Natürü yexguma yaxü̃gutama Ngechuchuxü̃ nada̱u̱xgu, rü naxca̱x inañaãchi, rü nape̱xegu nayacaxã́pü̱xü. 7Rü aita naxüãcüma ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ nuã choxü̃ cuyachixewe, Pa Ngechuchux, Pa Tupanaxü̃chi Nanex? Rü Tupanaẽ́gagu cuxü̃ chaca̱a̱xü̃ na tama ngúxü̃ choxü̃ quingexẽẽxü̃ —ñanagürü. 8Rü yemaãcü nidexa ga yema ṉg̱oxo yerü Ngechuchu rü marü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ṉg̱oxox, ¡ínaxũxü̃ nawa ya yima yatü! —ñanagürü. 9Rü yexguma ga Ngechuchu rü nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Ṯacü nixĩ i cuéga? —ñanagürü. Rü nüma ga ṉg̱oxo nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Muxũchixü̃ nixĩ i chauéga, erü tamu i tomax —ñanagürü. 10Rü poraãcü Ngechuchuxü̃ naca̱a̱xü̃gü na tama ínawoxü̃ãxü̃ca̱x ga yema naãnewa. 11Rü yema nachicaarü ngaicamana ga naxpü̱xpechinüwa rü nayexmagü ga muxü̃ma ga cuchigü ga yéma chibüexü̃. 12Rü yemaca̱x ga yema ṉg̱oxogü rü Ngechuchuxü̃ naca̱a̱xü̃gü, rü ñanagürügü: —¡Ngẽ́ma cuchitanüwa toxü̃ namugü na nagu tachocuxü̃ca̱x! —ñanagürügü. 13Rü Ngechuchu rü: —Ngü̃ —ñanagürü. Rü yexguma ga yema ṉg̱oxogü rü guma yatüwa ínachoxü̃, rü yema cuchigügu nayachocu. Rü yema cuchigü ga maneca 2000 ixĩgüxü̃ rü inaxü̃ãchi, rü naxtaacutüarü ma̱xpǘxü̃wa nayarüyuxgü. Rü yexma nayi. 14Rü yema cuchigüarü dauruü̃gü rü ĩãnewa nabuxmü. Rü ĩãnewa rü yema ĩãneãrü ngaicamana ipeagüxü̃ ga duü̃xü̃gütanüwa nüxü̃ nayarüxugügü ga yema üpetüxü̃. Rü ga duü̃xü̃gü rü ínayadaugü. 15Rü yexguma Ngechuchu íyexmaxü̃wa nangugügu, rü yéma nüxü̃ nadaugü ga guma yatü ga ṉg̱oxoã̱xchirécü. Rü yéma narüto, rü naxãxchiru, rü meãma naãẽxü̃ nacua̱x. Rü poraãcü naḇaixãchiãẽgü ga duü̃xü̃gü. 16Rü yema cuchigüarü dauruü̃gü ga nüxü̃ daugüxü̃ ga ṯacü na nüxü̃ ngupetüxü̃ ga guma yatü ga ṉg̱oxoã̱xchirécü rü ṯacü nüxü̃ na ngupetüxü̃ ga yema cuchigü, rü yema nixĩ ga togü ga duü̃xü̃gümaã nüxü̃ ixugüexü̃ ga guxü̃ma ga yema ngupetüxü̃. 17Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga duü̃xü̃gü, rü inanaxügüe ga Ngechuchuxü̃ na naca̱a̱xü̃güxü̃ ga na ínaxũxü̃xü̃ca̱x ga yema naãnewa. 18Rü yexguma wenaxãrü nguegu yaxüegu ga Ngechuchu, rü guma yatü ga ṉg̱oxoã̱xchirécü, rü nüxü̃ naca̱a̱xü̃ na Ngechuchuwe naxũxü̃ca̱x. 19Natürü ga Ngechuchu rü tama nanaxwa̱xe, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Cuchiü̃wa naxũ rü cutanüxü̃maã nüxü̃ yarüxu i guxü̃ma i ngẽma cuxca̱x naxüxü̃ ya Cori ya Tupana, rü ñuxãcü nüxü̃́ na cungechaü̃tümüü̃xü̃! —ñanagürü. 20Rü nüma ga guma yatü rü ínixũ. Rü inanaxügü ga guxü̃ma ga Decaporíchiuanewa yexmagüne ga ĩãnegüwa nüxü̃ na yaxuxü̃ ga yema Ngechuchu naxca̱x üxü̃. Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü. 21Rü yexguma nguegu naxtaxaarü tocutüwa nataegugu ga Ngechuchu, rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naxca̱x yéma nangutaque̱xegü. Rü nüma rü naxtaapechinüwa nayexma. 22Rü yexguma yéma nayexmayane, rü yéma naxü̃tawa nangu ga ngutaque̱xepataü̃ãrü ãẽ̱xgacü ga Yáirugu ãẽ́gacü. Rü yexguma Ngechuchuxü̃ nada̱u̱xgu, rü nape̱xegu nanangücuchi. 23Rü poraãcü nüxü̃ naca̱a̱xü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Chauxacü rü ituraxüchi. Rü chanaxwa̱xe i ngẽ́ma cuxũ na ngĩxü̃ cuyarüngõgüxü̃ca̱x na ngĩxca̱x yataanexü̃ca̱x rü namaxü̃xü̃ca̱x —ñanagürü. 24Rü yexguma ga Ngechuchu rü nawe narüxũ. Rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ínayaxümücügü. Rü yéma nayaxũxtügü. 25Rü yema muxü̃ ga duü̃xü̃gütanüwa iyexma ga wüxi ga nge ga 12 ga taunecü iḏaawecü namaã ga na naxãgüechaxü̃. 26Rü muxü̃ma ga duturugü ngĩxü̃ naxüxü̃gü rü poraãcü ngúxü̃ ngĩxü̃ ningexẽẽgü. Rü yemaãcü natüca̱xma ngĩxü̃ igu̱xẽẽ ga gu̱xcü ga ngĩrü dĩẽru. Natürü tama ngĩxca̱x nitaaneẽ́ga, rü niyexeraguchigüama ga ngĩrü ḏaawe. 27Rü ü̃paacü togüa̱xwa Ngechuchuchigaxü̃ ixĩnü. Rü yemaca̱x yéma ixũ. Rü natanüwa ga yema muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü Ngechuchuweama ne ixũ rü naxchirugu iyangõgü. 28Yerü ñaxü̃gu irüxĩnü: —Ngẽxguma chi naxchiruxü̃mare chingõgügu, rü chi chauxca̱x nitaane —ñaxü̃gu iruxĩnü. 29Rü yexgumatama ínayachaxãchi ga ngĩgü, rü nüxü̃ iyacua̱xãchi ga ngĩxĩnewa ga marü na namexü̃ ga yema na yaḏaawexü̃. 30Natürü ga Ngechuchu rü nüxü̃ nicua̱xãchi ga na nawa ínaxũxü̃xü̃ ga pora. Rü naxca̱x nadauegu ga yema muxü̃ma ga duü̃xü̃gü, rü nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Texé tixĩ ya chauxchirugu ingõgüxe? —ñanagürü. 31Rü norü ngúexü̃gü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Cuma nüxü̃ cudau i ñuxre i duü̃xü̃gü ngẽ́ma cuxü̃ na yaxũtügüxü̃ rü ngẽxguma rü ta: “¿Texé ya choxü̃ ingõgüxe?” ñacuxü̃ —ñanagürügü. 32Natürü ga Ngechuchu rü nüxü̃ nidaugüãchiama na tüxü̃ nadauxü̃ca̱x ga na texé na tiĩxü̃ ga guxema nüxü̃ ingõgüxe. 33Rü yexguma ga yema nge rü ngĩrü muü̃maã yadu̱ru̱xãcüma naxü̃tawa ingu, yerü nüxü̃ icua̱x ga ṯacü na ngĩxü̃ ngupetüxü̃. Rü nape̱xegu iyacaxã́pü̱xü, rü aixcümaxü̃chi namaã nüxü̃ iyaxu ga guxü̃ma. 34Rü nüma ga Ngechuchu rü ñanagürü ngĩxü̃: —Pa Chauxacüx, curüme erü cuyaxõ. ¡Rü taãẽãcüma íixũ, erü marü naxüxü̃ i curü ḏaawe! —ñanagürü. 35Rü yexguma íyadexayane, yéma nangugü ga ñuxre ga natanüxü̃gü ga guma ngutaque̱xepataü̃ãrü ãẽ̱xgacü rü ñanagürügü nüxü̃: —Cuxacü rü marü iyu. ¿Tü̱xcüü̃ nüxü̃ cuchixeweecha ya Ngúexẽẽruü̃? —ñanagürügü. 36Natürü ga Ngechuchu rü tama nüxü̃ nacuáxchaü̃ ga yema duü̃xü̃güarü dexa. Rü yemaca̱x guma ngutaque̱xepataü̃ãrü ãẽ̱xgacüxü̃ ñanagürü: —¡Tãxṹ i cumuü̃xü̃, rü yaxõmare! —ñanagürü. 37Rü yexguma ga Ngechuchu rü ínayagagü ga Pedru rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃ ga Chaü̃tiágueneẽ. Natürü tama nanaxwa̱xe na texé ga togue nawe rüxĩxü̃. 38Rü yexguma guma ngutaque̱xepataü̃ãrü ãẽ̱xgacüpatawa nangugügu, rü Ngechuchu nüxü̃ nadau ga na íyacuxcuxü̃ rü poraãcü aita naxüeãcüma na naxauxexü̃ ga duü̃xü̃gü. 39Rü guma ĩpatagu naxücu ga Ngechuchu, rü ñanagürü: —¿Tü̱xcüü̃ ípicuxcu rü ngẽmaãcü pexauxe? Ngẽma bucü rü tama iyu. Rü ipemare —ñanagürü. 40Rü nüxü̃ nacugüecüraxü̃ãma ga duü̃xü̃gü. Natürü nüma ga Ngechuchu rü ĩã̱xtüwa nanamugü ga guxü̃ma. Rü naxca̱x naca ga yema bucü ngĩnatü, rü ngĩẽ, rü yema namücügü, rü namaã nixücu ga ínayexmaxü̃wa ga yema bucü. 41Rü ngĩxme̱xgu nayayauxãchi, rü ñanagürü ngĩxü̃: —Tarita cumi —ñanagürü. Rü ngẽma ore rü ñaxü̃chiga nixĩ: “¡Inachi, Pa Bucü, ñacharügü cuxü̃!” ñaxü̃chiga nixĩ. 42Rü yexgumatama ga yema bucü ga 12 ga taunecü ngĩxü̃́ yexma̱xcü, rü íirüda rü iyaxũ. Rü poraãcü naḇaixãchiãẽgü ga duü̃xü̃gü. 43Natürü ga Ngechuchu rü poraãcü nüxna nanachu̱xu na taxúemaãma nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x ga yema ngupetüxü̃. Rü ñu̱xũchi nanamu na ngĩxü̃ naxüwemügüxü̃ca̱x ga yema bucü.


text:
Beaumont
Beaumont el pöl vìga chèsti significàcc:
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de l'Ardèche
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Corrèze
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment del Gers
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Haute-Loire
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Meurthe-et-Moselle
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Puy-de-Dôme
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Haute-Savoie
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Vienne
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Yonne


text:
Küblis
Küblis a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 832 abitant e una süperfiss de 8.14 km², e al se tröva a una altitüden de 814 meter sura al livel del mar.
Cuntegnüü
Cumün tacaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cumün de Küblis a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Fideris, Luzein, Saas im Prättigau, Sankt Antönien.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Küblis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1351 col nom de ze Cüblins.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Küblis in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)


text:
Insübria
De Wikipedia
- Una region storica-geugrafica che la curispond al teritori induè che temp indree ghe staven j'Insüber, un popul celtich che l'ocüpava la region fra el Po e i lagh ai pé di Alp, a partì dal IV secul prima dal Signur. Titu Livio l'ha scrivüü che j'hinn stat propi j'Insüber a 'vè fundaa Milan vers el 390 prima dal Signur.
- Una zona che la cumprenda i teritori ch'i curisponden al Dücat de Milan (1395-1796), cume l'era prima de drucà e passà a l'Austria cun el Trataa de Campoformio. Quel nom chì l'è anca quel duperad int i descrizion linguistich, chi definissen l'Insübria cume la zona che la cumprenda la Pruincia de Nuvara, la Pruincia de Lecch, tüta la Pruincia de Milan, la Pruincia de Lod, e el Tisin, insuma tütt i zon induè che se parla el lumbard ucidental (o insübrich).
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Pagina dala comünità da lavur Regio Insubrica
- Pagina dal'üniversità dal'Insübria
- Pagina dal Moviment econazional Domà Nunch
- Pagina dal'assuciaziun cültüral Terra Insubre
- Pagina de El Dragh Bloeu - Portal per la promozion de l'Insubria
- Pagina par i visitaduu dala zona di lagh ai pé di alp
- Pagina dal giurnal insübrich scrivüü in italian Infoinsubria


text:
Pruvincia de Bressa
- Süperfiss: 4.784 km²
- Pupulazziun (ISTAT 2002): 1.126.249 ab.
- Densitaa: 235 ab./km²
- Nümer de cumün: 206
- Capitaal (pup. 2004): Brèssa (191.114 ab.)
La pruvinzia de Brèssa la sa tröa in de la Lumbardía urientala; la cunfina cunt la Pruvinzia de Sundri a Nord, quela de Bergum a ovest, quii de Trent e Veruna a est, Cremuna e Mantua a süd.
La pruvinzia l'è la püssée granda de la Lumbardìa, e la gh'ha dent tücc i ambient ch'in Lumbardía se poden truà: el lagh (quel de Garda, a est), la pianüra, i Prealp, i Alp, cunt di muntagn ch'è tra i püssee impunent d'Itàlia (l'è assée pensà a l'Adamèl), i runch de la Franzacürta.
El teritòri 'l quata la Val Camònega, la Val Sabia, la Val Trumpia, la còsta est del lagh d'Isee, quèla ovest del Lagh de Garda, la zenta de runch e runchèt murenegh, la volta pianüra.
La pruvinzia la gh'ha püssee de un mijun de abitant; i muntagn hin poch pupulaa, anca se i scirö dij valad püssee impurtant hin semper pütost pièn de gent; i zòn bass hin pupulaa propi de bun. Föra de Brèssa, cità grand ghe n'è minga: i paesòt püssee impurtant hin Muntciar, Lümezàn, Urs Növ, Gheet (indua 'l gh'è l'eruport).


text:
Saint-Germain-la-Chambotte
Saint-Germain-la-Chambotte l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Albens, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 444 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9,64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 229 méter a 'na altèsa màsima de 847 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Jeollabuk-do
Jeollabuk-do (Nord Jeolla; hangul: 전라북도; hanja: 全羅北道) a l'è una pruvincia in del südoest de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Jeonju.
La pruvincia la cunfina cun Jeollanam-do (al süd), Gyeongsangnam-do (al südest), Gyeongsangbuk-do (al est), Chungcheongbuk-do (al nordest), e Chungcheongnam-do (al nord).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pruvincia l'è staia creada in del 1896, dürant la dinastia Joseon, e pö l'è devegnüda part de la Curea del Süd quand el paes l'è devegnüü indipendent in del 1948.
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Üsel: Pica sericea
- Fiur: Lagerstroemia indica
- Pianta: Gingko biloba
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Nord Jeolla l'è dividüda in ses cità (si; 시) e vott cunte (gun; 군).


text:
Argument de la diagunala de Cantor
L'argument de la diagunala de Cantor a l'è una demustraziun del matematich tudesch Georg Cantor de la minga cüntabilità del cungiunt di nümer reaj.
Questa demustraziun a l'è la segunda scrivüda dal Cantor sura la minga cüntabilità de . La prima demustraziun la dröva minga el desvilüpament decimal d'un nümer real.
Dapress che questa tecnica a l'è stada inventada, l'è stada druvada in di nümerus demustraziun e 'l druvament de l'argument diagunal a l'è inscì diventaa un classich de la demustraziun in matematica.
Inscambi de demustrà che a l'è minga cüntabil se 'l cunsidera per cumudità el sübcungiunt [0,1] de se 'l custrüiss, per tüta part cüntabil D da [0,1], un element da [0,1] partegnent minga a D; el s'avrà inscì pruvaa che [0,1] el pò minga vess cüntabil . Cunsiderem dunca una part cüntabil de [0,1] nümerada cul jüt d'una sequenza . Cada termin de questa sequenza el gh'ha una scritüra decimala cunt un'infinità de cifer dapress la virgula (un'infinità de 0 per un nümer decimal), i.e. :
Custrüisem adess un nümer real x in [0,1] cunsiderand la cifra de sit n dapress la virgüla del nümer , i.e cunsiderand i cifer sü la diagunala de la tavula . El sia un nümer da 0 a 9 diferent da e .
El nümer x a l'è ciarament in l'interval [0, 1] però el pò minga vess in la sequenza { r1, r2, r3, ... }, perchè a l'è igual a nissün di nümer de la sequenza : el pò minga vess igual a r1 perchè la prima cifra dapress el punt decimal de x a l'è diferent da la prima cifra dapress el punt decimal de r1; in l'istessa manera per r2, etc. dunca x a l'è minga element de la sequenza ri.
Cunclüsiun: l'interval [0, 1] a l'è mia infinii cüntabil e a fortiori .
El Cantor a l'ha druvaa una furma generalizada de l'argüment de la diagunala per demustrà el teurema de Cantor : per tütt cungjuunt S, el cungiunt dai part de S, nutaa generalament P(S), a l'è « stregiament püssee grand » che S se istess, in d'alter termin el pò minga esist sürgeziun de S vers P(S). In efet, se l'esist una tala sürgeziun f de S sü P(S), se 'l pò cunsiderà el cungiunt A di element x de S cume x partegnent a f(x). Cume che A el partegn a P(S), a l'esist, del fat de la sürgetività da f, un element a de S tal che f(a)=A. Se riva a una cuntradiziun anca in del cas induve a el partegn a A che in del cas cuntrari.


text:
Ramsen
Ramsen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 1283 abitant e una süperfiss de 13.45 km², e al se tröva a una altitüden de 413 meter sura al livel del mar.
El cumün de Ramsen a l'è tacaa ai cumün de Buch, Diessenhofen (TG), Gailingen am Hochrhein (DE-BW), Gottmadingen (DE-BW), Hemishofen, Rielasingen-Worblingen (DE-BW), Wagenhausen (TG).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ramsen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 846 col nom de Rammesheim.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
Prugramadur
El prugramadur (o coder) a l'è chel che de mestè al scrif i prugrama software in d'un quaj lenguac de prugramassiun. De solit el nom del lenguac che'l prugramadur a l'è bun de duprà a l'è metüü prima del nom de la prufessiun in ingles (ad esempi Java Programmer). Quij che lauren cun lenguac per el web se ciamen Web Programmer.
Un prugramadur a l'è minga un desvilüpadur de software (software developer), un ingegner del software (software engineer), un infurmatech o un analista del software (software analyst).
La Ada Lovelace a l'è cunsiderada la prugramadris dela storia, perchè l'aveva desvilüpà un alguritem de dupral cunt un cumpiüter, la machina analitega del Charles Babbage in del utuber del 1842.


text:
Simplon (VS)
Sempiun (nomm ufizial en todèsch: Simplon; in svizzer tudesch: Simplu; in italian: Sempione; in dialet ussulan: Sampion) a l'è un cumün svizzer del distret de Brig, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 90.9 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 329 abitant.
El cumün de Sempiun al se tröva a una altitüden de 1476 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Brig-Glis, Eisten, Ried-Brig, Saas Almagell, Saas Balen, Saas Grund, Visperterminen, Zwischbergen.
L'è un abitaa de lengua tudesca, ma del punt de vista geugrafegh el fa part del bacin idrugrafegh del Pò, e de la Val Dver, a sud del Pass del Sempiun, ciuè in sül versant meridiunal di Alp.
Insema co l'abitaa de Gondo (anca lü colocaa in sül versant meridiunal di Alp) i hinn i ünegh abitaa del Vales colocaa in del bacin del Po, tücc i alter i fan part del Bacin del Rodano. El pertegn al Canton Vales giamò dal 1495, dato che dopu i cunfin tra l'Italia e la Svizzera i hinn minga pü staa cambiaa. Però l'è restaa in de la giurisdizion del Vesch de Novara fina al 1822, quanc che la paròcchia l'è passaa a la Diocesi de Sion.
El villasg el ghe da nom a una via de comunicaziun de prima importanza intra l'Italia e i paes de là di Alp: la strada del Sempiun, che la part de Milan e la riva 'nfina a Briga.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text: 1Pa Chaueneẽgüx, choma i Pauru nixĩ i pexca̱x chanaxümatüxü̃ i ñaã popera. Rü choma nixĩ i Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃ chiĩxü̃. Rü choma nixĩ ga Tupana choxü̃ yaxuxü̃ na choxü̃ yamuxü̃ca̱x na duü̃xü̃gümaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i norü ore i mexü̃ i tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃. 2Rü nuxcümaxü̃chima Tupana nanamu ga norü orearü uruü̃gü na naxümatügüãxü̃ca̱x ga norü ore i mexü̃. Rü yemaãcü tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ ga ñaã ore i mexü̃. 3Rü ñaã ore i mexü̃ rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristuchiga nixĩ. Rü nüma rü woo Tupana Nane na yiĩxü̃, natürü duü̃xü̃gürüü̃ nabu ga yexguma ñoma ga naãnewa nanguxgu. Rü nuxcümaü̃cü ga ãẽ̱xgacü ga Dabítaa nixĩ. 4Natürü nümatama ya Ngechuchu rü üünecü nixĩ. Rü yexguma yuwa ínadaxgu rü Tupana tüxü̃ nüxü̃ nadauxẽẽ na aixcüma Nanexü̃chi na yiĩxü̃. Rü nüxna nanaxã ga guxü̃ma ga pora. 5Rü Ngechuchu ga Cristugagu nixĩ ga chomaã namecümaxü̃ rü choxü̃ naxunetaxü̃ ga Tupana na norü puracü chaxüxü̃ca̱x. Rü yemaca̱x Ngechuchuégagu choxü̃ namu na guxü̃ i nachiü̃ãnewa nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i norü ore na yaxõgüãxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü rü Tupanaga naxĩnüẽxü̃ca̱x. 6Rü pema rü ta, Pa Dumacü̱̃ã̱xgüx, rü ngẽma duü̃xü̃gütanüwa pengẽxmagü yerü Tupanaãxü̃́ peyaxõgü rü naga pexĩnüẽ. Rü nüma rü pexü̃ nangechaü̃ rü marü pexü̃ naxuneta na Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃ca̱x rü ngẽma norü duü̃xü̃gütanüxü̃ na pexĩgüxü̃ca̱x. Rü ñu̱xmax, Pa Chaueneẽgü i Dumacü̱̃ã̱xgüx, rü chanaxwa̱xe i nüma ya Tanatü ya Tupana rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu pemaã namecümagü rü pexü̃ narüngü̃xẽẽgü na meã pexü̃ naxüpetüxü̃ca̱x rü aixcüma petaãẽgüxü̃ca̱x. 8Rü ñu̱xma rü Ngechuchu ya Cristuégagu Tupanana moxẽ chaxã pexca̱x, erü guxü̃wama i guxü̃ i naãnewa rü duü̃xü̃gü nüxü̃ nixugügü na aixcüma Cristuaxü̃́ peyaxõgüxü̃ rü Tupanaca̱x pemaxẽxü̃. 9Rü nüma ya Tupana choxü̃ nadau rü nüxü̃ nacua̱x na aixcüma guxü̃guma pexca̱x chayumüxẽxü̃. Rü yimaãxü̃́ nixĩ i guxü̃ma i chorü ngúchaü̃maã chapuracüxü̃ rü nüxü̃ chixuxü̃ i norü ore i mexü̃ i Nanechiga. 10Rü guxü̃guma nüxna chaca na choxü̃ ngẽ́ma namuxü̃ca̱x rü ngẽmaãcü düxwa pexü̃ íchayadauxü̃ca̱x ega norü ngúchaü̃ yixĩgu. 11Erü aixcüma choxü̃́ nangúchaü̃ na pexü̃ chadauxü̃ na pemaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i Tupanaãrü ore na aixcüma meã peyaxõgüxü̃ca̱x rü yexeraãcü peporaexü̃ca̱x. 12Rü ngẽxguma ngẽmaãcü wüxiwa ingẽxmagügu, rü tá wüxichigü yigü tataãẽgüxẽẽ rü yigüaxü̃́ tanangúchaü̃xẽẽ. Erü choma rü tá nüxü̃ chadau na ñuxãcü tórü Coriaxü̃́ peyaxõgüxü̃ rü pema rü tá ta nüxü̃ pedau na ñuxãcü chayaxõxü̃. 13Pa Chaueneẽgüx, chanaxwa̱xe i nüxü̃ pecua̱x na muẽ̱xpü̱xcüna pexü̃ íchayadauxchaü̃xü̃, natürü ñu̱xmarüta rü choxü̃́ naguxcha. Natürü ngẽ́ma petanüwa chaxũxchaü̃, erü chanaxwa̱xe na pemaã nüxü̃ chixuxü̃ i Tupanaãrü ore yema toxnamana yexmagüxü̃ ga duü̃xü̃gümaã nüxü̃ chixuxü̃rüü̃. Erü chanaxwa̱xe i ngẽma duü̃xü̃gürüü̃ meã peyaxõgü na ngẽmaãcü Cristuwe naxĩxü̃ca̱x i ngẽma petanüxü̃gü i ñu̱xma tama yaxõgüxü̃. 14Rü aixcüma ngẽ́ma changuxchaü̃ erü nümatama ya Tupana choxü̃ namu na guxü̃ i duü̃xü̃gümaã nüxü̃ na chixuxü̃ca̱x i norü ore. Rü nanaxwa̱xe i duü̃xü̃gü i meã poperaxü̃ icuáxü̃maã nüxü̃ na chixuxü̃ rü duü̃xü̃gü i tama poperaxü̃ icuáxü̃maã ta nüxü̃ chixuxü̃ i ngẽma norü ore. Rü ngẽxgumarüü̃ ta nanaxwa̱xe na ngẽma duü̃xü̃gü i cua̱x nüxü̃́ ngẽxmaxü̃maã nüxü̃ na chixuxü̃ rü ngẽma duü̃xü̃gü i taxuguma rüxĩnüẽxü̃maã nüxü̃ na chixuxü̃. 15Rü ngẽmaca̱x, Pa Chaueneẽgü i Dumagu Ãchiü̃güxü̃, rü choma rü marü íchamemare na petanüwa na chaxũxü̃, na pemaã rü ta nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i Tupanaãrü ore i mexü̃. 16Rü taxuca̱xma naxca̱x chaxãne i ngẽma ore i mexü̃. Erü ngẽma ore rü napora, rü ngẽmamaã nixĩ i napuracüxü̃ ya Tupana na guxãma ya yixema Cristuaxü̃́ yaxõgüxe rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ngẽma maxü̃, rü Yudíugüca̱xirachire̱x nixĩ, natürü i ñu̱xma rü guxü̃ma i ngẽma tama Yudíugü ixĩgüxü̃ca̱x rü ta nixĩ. 17Rü ngẽma norü orewa nixĩ i tamaã nüxü̃ yaxuxü̃ ya Tupana na tórü õgaguxicatama yiĩxü̃ na nape̱xewa imexü̃. Erü norü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Rü yíxema tümaãrü õgagu Tupanape̱xewa mexẽ, rü tá tüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃”, ñanagürü. 18Rü nüxü̃ tadaugü na Tupana daxũguxü̃ i naãnewa ne namuxü̃ i norü poxcu i ãũcümaxü̃ naxca̱x i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i tama naga ĩnüẽxü̃ rü chixexü̃ ügüxü̃ rü ngẽma norü chixexü̃maã togüaxü̃́ naguxchaxẽẽgüxü̃ na tama nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x i ngẽma ore i aixcüma ixĩxü̃. 19Rü ngẽma duü̃xü̃gü i chixexü̃ ügüxü̃ rü meã nüxü̃ nacua̱xgüchire̱x na ñuxãcü yiĩxü̃ ya Tupana yerü nümatama ga Tupana rü marü nüxü̃ nüxü̃ nadauxẽẽ ga yema. 20Rü woo tama nüxü̃ idaugügu ya Tupana, natürü guxü̃ma i ṯacü i naxüxü̃wa nixĩ i nüxü̃ idaugüxü̃. Rü yexguma noxri naãne naxü̱xgumama nixĩ ga meãma duü̃xü̃güxü̃ nüxü̃ nadauxẽẽxü̃ na aixcüma Tupana na yiĩxü̃ rü guxü̃guma na naporaxü̃. Rü ngẽmaca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i chixexü̃ ügüxü̃, rü taxucürüwama ṯacümaã nügü ínapoxü̃gü i Tupanape̱xewa. 21Yerü woo nüxü̃ nacua̱xgüchire̱x na ñuxãcü yiĩxü̃ ga Tupana, natürü tama nanayauxgüchaü̃ na norü Tupana yiĩxü̃ca̱x, rü bai na moxẽ nüxna naxãgüxü̃. Natürü yema ore ga taxuwama mexü̃guama narüxĩnüẽ, rü yemaãcü naẽchitamare namaxẽ rü yexeraãcü chixexü̃gu narüxĩnüẽ. 22Rü nügü yaxugüegu rü duü̃xü̃gü i nüxü̃ icuáxü̃ nixĩgü natürü taxuguma narüxĩnüẽ. Yerü nüxna nixĩgachitanü ga Tanatü ya Tupana ya mexẽchicü ya taguma yucü, na nawe naxĩxü̃ca̱x ga norü naxchicüna̱xãgümare ga duü̃xü̃gü i yuxwa̱xexü̃chicüna̱xãmare ixĩgüxü̃ rü werigüchicüna̱xãmare ixĩgüxü̃ rü naẽxü̃güchicüna̱xãmare ixĩgüxü̃ rü ãxtapegüchicüna̱xãmare ixĩgüxü̃. 24Rü yemaca̱x ga Tupana rü düxwa yemawa nanawogü ga yema duü̃xü̃gü na naxügüãxü̃ca̱x ga guxü̃ma ga yema chixexü̃ ga nüxü̃́ ngúchaü̃güxü̃ rü nügümaã na naxügüãxü̃ca̱x ga naxü̃neãrü ngúchaü̃gü i ãne tüxna ãxü̃. 25Rü yemaãcü nüxna nixĩgachi ga guma aixcümaxü̃chi Tupana ixĩcü na nawe naxĩxü̃ca̱x ga norü tupanagü ga tama aixcüma ixĩgüxü̃. Rü yema Tupana üxü̃pe̱xewa nayumüxẽgü rü yemaxü̃ nicua̱xüü̃gü, natürü tama nüxü̃ nicua̱xüü̃gü ga Tanatü ya Tupana ga naxücü rü inaxwa̱xecü na guxü̃guma nüxü̃ icua̱xüü̃güxü̃. Rü ngẽmaãcü yixĩ. 26Rü yemaca̱x ga Tupana rü düxwa yemawa nanawogü ga yema duü̃xü̃gü na naxügüãxü̃ca̱x ga naxü̃neãrü ngúchaü̃ i ãne tüxna ãxü̃. Rü a̱i̱xrüü̃ ga ngexü̃gü rü naxrüü̃ ngexü̃gümaãtama nangẽãẽgü rü tama yatügümaã. 27Rü yexgumarüü̃ ta ga yatügü rü naxrüü̃ yatüxü̃maãtama nangẽãẽgü, rü tama ngexü̃gümaã. Rü yema naxü̃neãrü ngúchaü̃ ga chixexü̃gü rü nüxü̃ napora na naxrüü̃ yatüxü̃maã namaxẽxü̃. Rü yemaãcü ga yema yatügü rü nügümaã nanaxügü ga yema naxü̃neãrü ngúchaü̃ i ãne tüxna ãxü̃, rü düxwa yemagagu niḏaawee rü naturaxü̃negü. 28Rü yema na tama Tupanaxü̃ nacua̱xgüchaü̃xü̃, rü yemaca̱x ga nüma ga Tupana rü düxwa yemawa nanawogü ga yema duü̃xü̃gü na norü chixexü̃gu na naxĩnüẽẽchaxü̃ca̱x rü na naxügüãxü̃ca̱x ga yema chixexü̃. 29Rü düxwa ga yema duü̃xü̃gü rü guxü̃raü̃xü̃ ga chixexü̃ naxügü ga Tupanape̱xewa. Rü tama aixcüma meã naxma̱xmaã rü natemaã namaxẽ. Rü naxaü rü nügünaxĩcatama nananugüchaü̃ i guxü̃ma i ṯacü. Rü ṯoguã̱xü̃ nachixexẽẽgüchaü̃. Rü nixãũxãchiwa̱xegü, rü namáẽtagü, rü nanuẽwa̱xe, rü nawomüxẽẽwa̱xegü, rü naxü̃neãrü ngúchaü̃ nüxü̃ napora, rü naxoregüta̱a̱xgü. 30Rü chixexü̃maã ṯoguã̱xü̃ nixugüe, rü Tupanachi naxaie, rü ṯoguã̱xmaã naguxchigagü. Rü nügügu naxĩnüẽgu rü togüarü yexera nixĩgü, rü nügü nicua̱xüü̃gü. Rü naxca̱x nadaugü na yexera chixexü̃ naxügüxü̃. Rü tama nanatüga rü naẽga naxĩnüẽchaü̃. 31Rü tama inarüxĩnüẽchaü̃. Rü tama aixcüma nayanguxẽẽ i ngẽma nüxü̃ yaxugüxü̃. Rü taxúexü̃ma nangechaü̃gü. Rü tama togüaxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i ṯacü rü guxchaxü̃. Rü tama ṯoguã̱x nüxü̃́ tangechaü̃tümüü̃gü. 32Rü nümagü i ngẽma duü̃xü̃gü rü meãma nüxü̃ nacua̱xgüchire̱x rü Tupana rü marü namaã nanaxuegu na noxtacüma nayuexü̃ i ngẽma duü̃x-ü̃gü i ngẽmaãcü maxẽxü̃. Natürü woo meãma nüxü̃ nacua̱xgüchire̱x i guxü̃ma i ngẽma, natürü nanaxügüama i ngẽma chixexü̃, rü nataãẽgü ega togü naxü̱xgu.


text:
Candela
Ona candela (o candera, candila, candira) l'è ona sorgent de lus che l'è fada su de on stoppin mettuu denter a 'na colonna de scira o d'on quei alter material solid che 'l pò vess brusaa.
Al dì d'incoeu se dopera soratutt la paraffina, ma anca la scira di avigg o quella trada foeura di piant.
La scira che l'è in sul stoppin la brusa e la vegn vapor: rivada al statt de gas, la se messeda con l'ossigen de l'atmosfera e la fa su la fiamma. Quand che la scira a l'è stada tutta vaporizzada, la lus la se smorza, già che gh'è pù nissun combustibel.
I candel poeuden avèggh vari fosg, color e formi, e poeuden vess doperaa per vari reson. Quella pussee cognossuda a l'è, naturalment, quella de fà lus: prima de la scoverta de l'elettricità, i candel i even la manera pussee comoda de fà lus, insema al lamped a oeuli. Vegnen doperaa despess anca al dì d'incoeu, per esempi 'me decorazion o per fonzion votiv in gesa.


text:
Gwenn Ha Du
La Gwenn Ha Du l’è la bandéra de la Bretàgna che l'è nasìda in del 1923 ‘nventàda dal Morvan Marchal che 'l s’è ispiràt a i bandére de la stòria brétone, sia al istèma col armelì, sia al Kroaz Du che l’éra öna crùs nìgra sö fónt biànch dovràda dal Dücàt de Bretàgna sö la fì del Médio Éf, quand l'éra ü stat indipendènt e che l'è ligàda ach a la Baner Peran cornuaiéza.
La bandéra de la Bretàgna l’è isé ciamàda per i culùr che la gh’à, de fati la bandéra l’è facia con ü quàrt con di armelì stilizàcc e töt ol rèst l'è a bànde nìgre e biànche: Gwenn Ha Du ‘n lèngua brétone 'l völ dì pròpe biànch e nìgher.


text:
Francesch Sforza
El Francesch Sforza (italian: Francesco Sforza; San Miniato, 23 de luj del 1401 - Milan, vott de marz del 1466) l'è staa on condottier e nobel italian, duca de Milan del 1450 fin a al soa mort.
L'ha fondaa la dinastia ducal di Sforza, che l'ha governaa Milan fina a la metà del XVI secol.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm agn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era vun di fioeu del condottier Muzio Attendolo Sforza, nassuu foeura del matrimoni. La soa mader la se ciamava Lucia Terzani e l'eva de Marsciano (Umbria). Quand che l'era on fiolin, l'ha vivuu a Fiorenza e poeu a Ferara. Dopo l'è andaa cont el sò pader a Napoli, e lì l'è devegnuu cavalier e cont de Tricarico in del 1412 (quand che 'l gh'eva vundes agn). L'ha sposaa la Polissena Ruffo, nobela calabresa, che però l'è morta in del 1420.
Condottier[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A partì del 1419 l'è andaa in gir per l'Italia insemm a sò pader comè soldaa de ventura. El Muzio Attendolo l'è mort a Pescara in del 1424, e donca el Francesch l'è tornaa cà a Napoli. Lì l'ha cognossuu el condottier Guido Torelli, che l'ha convinciuu a passà de la soa banda, cioè i Milanes. Inscì l'è staa, e 'l duu de giugn del 1424 l'ha vinciuu a la Battaja de l'Aquila contra el Braccio da Montone (al servizzi di Napoletan, e che l'è mort trii dì dopo). In 'sta manera l'ha cognossuu el duca de Milan Filipp Maria Viscont. El duca e 'l condottier s'hinn miss d'acordi per on contratt de cinch agn, e 'l Sforza l'è partii per combatt contra Fiorenza e conquistà Forlì. Ma i raport in tra i duu al princippi eren minga tant bon, perchè 'l duca el ghe piaseva nò la personalità inscì forta del sò general. Per 'sta reson el Sforza, l'ha dovuu retiràss dopo ona quai vittoria, e poeu l'ha perduu in de la Battaja de Maclò, l'è staa portaa a Mortara e confinaa per on ann (1428-1429).
In del 1430, quand che 'l contratt l'era lì lì per finì, el Viscont l'ha liberaa el Francesch Sforza, per fàggh conquistà la città de Lucca, controllada di fiorentin. Ma quei là hann provaa subet a crompàll. Alora el Viscont, per podè tegnìll al sò servizzi, gh'ha insebii la soa tosa, la Bianca Maria, in matrimoni: al temp lee la gh'aveva domà cinch agn, e l'era minga l'erede al trono. Ma a bon cunt, el Francesch l'ha accettaa la proposta, probabilment perchè la sposa la portava 'me dota i terr de Cremona, Castellazzo Bormida, Bosco Marengo e Frugarolo.
Ma anca se adess l'eva el gender del duca de Milan, dopo avè conquistaa Ancona (in del 1435), l'è passaa al servizzi del papa Ugeni IV, e poeu de Fiorenza e de Venezia. Quand che in del 1440 l'ha perduu i sò terr in del regn de Napoli (quei che 'l gh'aveva otegnuu cont el matrimoni con la Polissena Ruffo), l'è tornaa cont i Viscont, che intrattant eren dree a resià cont el sò condottier noeuv, el Niccolò Piccinino. El 25 de ottober del 1441 el s'è sposaa con la Bianca Maria Viscont, in quell de Cremona. Donca l'è partii per la Bassitalia, per combatt contra i Napoletan. Dopo ona quai sconfitta, l'è tornaa a combatt contra el Piccinino, e l'ha battuu in Romagna e in di March. Despoeu quei campagn militar, l'è tornaa su a Milan.
Duca de Milan[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1447 el Filipp Maria Viscont l'è mort e l'ha minga lassaa di eredi mas'c. La dinastia l'è stada sostituida de la Republega Ambrosiana, che l'ha governaa per trii agn. In del 1450, el Francesch Sforza, che l'aveva assediaa Milan, l'è riessii a entrà dent a la città, el 22 de marz (on quai alter el dis che l'era el 25). In 'sta manera, l'è devegnuu el noeuv duca de Milan.
Dopo vess staa per tant agn on condottier e on omm de guerra, el Francesch el s'è demostraa anca on bon governant: l'ha modernizaa la città e l'ha mettuu in pee on sistema fiscal che 'l fonzionava, e che l'ha portaa on bell poo de danee in di cass del governo. L'ha dervii i port al Renassiment, e inscì Milan l'è diventaa on center artistegh e coltural tra i pussee important de l'Italia.
Duranta el sò governo hinn staa costruii el Castell Sforzesch de Milan e la Cà Granda.
Amis del scior de Fiorenza, el Cosimo di Medegh, l'è staa bon de leàss con la città toscana, e de mett in pee con Venezia la Pas de Lod. La soa atività diplomatega la s'è revolta a contrastà i ambizion di paes forest in su la scena italiana (per esempi la Francia). L'è citaa despess del Niccolò Macciavell comè on esempi de bon governa.
I fioeu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- De la Polissena Ruffo (1400-1420), sposada in del 1419:
- Antonia Polissena (1419).
- Con la Bianca Maria Viscont (1425-1468):
- Galeazz Maria (1444-1476), duca de Milan.
- Ippolita Maria (1445-1488), regina de Napoli.
- Filipp Maria (1449-1492), cont de Corsega e de Pavia.
- Sforza Maria (1451-1479), duca de Bari.
- Ludovigh Maria ciamaa el Moro (1452-1508), duca de Milan.
- Lisabetta Maria (1453-1472), marchesa del Monferaa.
- Ascani Maria (1455-1505), cardinal e arcivescov de vari diocesi italiann.
- Ottavian Maria (1458-1477), cont de Lugan.
Inoltra el gh'ha 'vuu on bell poo de fioeu de alter donn (certi storegh disen che hinn staa ona quarantena).


text:
Adis
L'Adis o anca Ades (Adige in italian; Etsch in tudesch e bavares; Adesc in ladin; Adis in trentin; Adexe in venezian; Athesis in latin) l'è un fiüm che'l nass in di Alp de'l Norditàlia, arent al Pass Resia (Reschenpass) in de la volta Val Venosta (Obervinschgau) in de la pruvincia de Bulsan e finiss in del Mar Adriatich arent a Chioggia.
El so basin imbrìfer el gh'ha una süperfis de 12.100 chilometer quadráa e 'l quata tüta la regiun del Trentin-Südtirol e anch un toch de'l Venet meridiunál. Cunt i sò 409 chilometer l'Ades l'è 'l segund fiüm püssée lungh de tüt Italia.
Dré al sò percórs el streèrsa le cità de Trènt, Verùna, Legnago, Cavarzere, Chioggia e 'l ghe pàsa derènt a Meran, Bulsan e Rovereto.
La àl endóche 'l scór la ciàpa nòm diferèncc a segónt de la zòna: l'è Val Venosta 'ntra la sorgènt e Meran, la se ciàma Val d'Adige 'ntra Meran e Trènt, pò dòpo la ciàpa nòm de Val Lagarina 'ntra Trènt e Verùna e 'ndèla part finàl el scór endèla Val Padana 'nfìna a sbotàs endèl mar.
I sò aflüèncc piö 'mportàncc i è:
- el Rambach, de le bànde de Glorènsa (BZ);
- el Passer, de le bànde de Merano (BZ);
- l'Isarco (o Eisack) de le bànde de Bolzano;
- el Noce d ele bànde de Zambana (TN);
- l'Avisio de le bànde de Lavis (TN);
- el Fersina de le bànde de Trènt (TN);
- el Leno de le bande de Rovereto (TN).
Galerìa de fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
De le bànde de Naturno, co la Feruvìa Merano-Malles en prim pià
-
A Trènt, col mut Calisio
-
A Rovereto, conflüènsa del torènt Leno endèl Ades
-
-
El percórs en Val Lagarina ést del Córen d'Aquilio, söl sfónt el Lach de Garda
-
A Verùna
-
A sud de Bonavigo
-
A l'entràda 'ndèla pruvincia de Rovigo a nord de Badia Polesine
-
A San Martino di Venezze, località Penìzola


text:
Lèngua Koro
Ol Koro l’è öna lèngua de l’India, mia congusìda infina al 2008, quando öna spedisiù del National Geographic l’ l’à troàda in del nòrt èst del paìs in del istat del Arunachal Pradesh.
Ol Koro l’è öna lèngua che la fà part de la famèa di lìngue tibéto-birmàne, ön insèma de 400 lèngue e tra chèste i piö cognusìde e parlàde i è pròpe la lèngua tibetàna e chèla birmàna.
Ol Koro l’è öna lèngua mia scrìcia, ma l'è adóma parlàt, però i è adóma 800 - 1.200 i persùne che i l' la pàrla e de chès-ce i è pròpe póch chèi che i gh’à méno de 20 agn, isè ‘l Koro l’è söbet istài clasificàt tra i lèngue che i rés-cia de sparì.


text:
Valforba
Valforba (nom ufizial in talian: Valfurva) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 2 690 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 215,3 km² e ona densità de 12 ab./km².
A l’è tacaa a Burmi, Martello (BZ), Peio (TN), Pónt Dalègn (BS), Sondel, Stelvio (BZ) e Val de Sot.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Valforba l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Villorsonnens
Villorsonnens a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.50 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1275 abitant.
El cumün de Villorsonnens al se tröva a una altitüden de 699 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Autigny, Chénens, La Folliaz, Le Châtelard, Le Glèbe, Massonnens, Sorens e Villaz-Saint-Pierre.
Evoluzion de la popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament de la popolazion de Villorsonnens (e dei cumün agregaa) in del period dal 1850 al 2008[1] l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Evolution de la population des communes 1850-2000: Canton de Fribourg [archive] sur Office fédéral de la statistique. Consulté le 20 décembre 2008
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Franzés)


text:
Klagenfurt
Klagenfurt (Celovec in sloven e cech; Clanfurt in forlan; Clanforte in italian storegh) l'è ona città de l'Austria, cont ona popolazion de circa 95.000 personn.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Klagenfurt el se troeuva in de la Carinzia, e 'l partegn a nissun distrett.
L'è bagnaa del Lagh de Wörth, e per quella reson chì di voeult l'è ciamaa in todesch anca Klagenfurt am Wörthersee.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Klagenfurt l'è staa faa sù del duca de Carinzia in sul fiumm Glan, in tra el 1093 e 'l 1099, a protezion di strad commerciai de la zona. El primm document che 'l parla de la soa esistenza le ciama Forum Chlagenvurth. La zona indè che l'era stada fada la città però la finiva despess per lagàss, inscì in del 1246 el duca Bernard de Spanheim l'ha deciduu de refondàlla in d'ona altra banda.
In del 1252 l'ha ciappaa i diritt civij. In di secoi dopo Klagenfurt l'è staa toccaa de incendi, terremott e guerr paisann. In del 1514 l'è staa traa giò del foeugh e l'imperador (Massimilian I), che 'l gh'eva nò i danee per tiràlla sù anmò, el ghe l'ha regalada a l'Assemblea Regional. La città poeu l'è cressuda e l'è vegnuda bella importanta: on bell poo de nobil hann faa sù i sò vill a Klagenfurt.
In del 1809 i frances de Napoleon hann traa giò meneman tucc i mur de la città; in del 1863 i ferrovii gh'hann portaa a Klagenfurt on bell poo de ricchezza, e Klagenfurt l'è vegnuu el centro economegh de la region.
In del 1919, finida la I Guerra Mondial, l'è staa occupaa de la Jugoslavia, che rivendicaven tutta la zona intorna, abitada de on bell poo de sloven. I soldaa slav se n'hinn andaa via l'ann dopo.
De quell moment, l'è andada adree ai event del rest de l'Austria.
Gent nassuda a Klagenfurt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Karl Kajetan von Gaisruck (1796-1846), arcivescov de Milan.
- Robert Musil (1880-1942), scrittor.


text:
Jorat-Menthue
Jorat-Menthue a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud. in del Canton Vaud. Al gh’ha pressapoch 1358 abitant e una süperfiss de 20.89 km², e al se tröva a una altitüden de x meter sura al livel del mar.
El cumün l'è staa istitüii in del mes de lüi del 2011 quand che i cumün de Villars-Tiercelin, Montaubion-Chardonney, Sottens, Villars-Mendraz e Peney-le-Jorat s'hinn fundüü insema[1].
El cumün de Jorat-Menthue a l'è tacaa ai cumün de Froideville, Poliez-Pittet, Montilliez, Martherenges, Chapelle-sur-Moudon, Peyres-Possens.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz püblicàt del Ufìcio Federal Svìser de Statìstica, vizitàt ai 17 de febrér del 2011


text:
1988
'Se l'è success[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Nelson Mandela el sortiss foeura de la preson per la prima volta del 1964 per di cur medigh.
- 12 de genar: la mafia la coppa el vegg sindigh de Palermo Giuseppe Insalaco.
- 14 de genar: la mafia la coppa el polee Salvatore Mondo.
- 13 de febrar: tacchen i Olimpiad d'inverna a Calgary, in Canada.
- 16 de febrar: el Licio Gelli el vegn estradaa de la Svizzera a l'Italia.
- 26 de febrar:
- Golpe a Panama a opera del general Manuel Noriega.
- In Italia el vegn foeura el scandol di preson doraa.
- 11 de marz: Dimission del Governo Goria, quell de 45 de la storia de la repubbliga italiana.
- 16 de marz: in Iraq, a Halabja, vegnen coppaa 5.000 curd.
- 31 de marz: vegnen catturaa, tra Italia e Statt Unii, 300 personn sospettaa de vess mafios. L'operazion l'è conossuda 'me Pizza connection.
- 13 de april: el vegn formaa el Governo De Mita.
- 20 de april: l'URSS la reconoss la libertà religiosa.
- 8 de magg: François Mitterrand el vegn president de la Francia per la segonda volta.
- 26 de settember: la mafia la coppa el giornalista Mauro Rostagno.
- 9 de november: George Herbert Walker Bush el vegn eleggiuu president di Statt Unii.
- 29 de dicember: la finiss la guerra tra Iran e Iraq.
Chi gh'è nassuu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi gh'è mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Punt cardinal
Ul punt cardinal a l'è un sistema da referenza cartesian par representá l'urientaziun d'una mapa. Generalment Nòrt (òolt) Süt (bass) òvest (manzína) e est (drita). Chesta cumpusiziun la génera quatru àngul da nuvanta grad, ch'i sa dividiss al sò turn in du paart, generant Nort-òvest, Süt-òvest, Nort-est e Süt-est. Cun l'istessa uperaziun sa fa sü la rösa di vent, duvrada in navigaziun finn di sécul antich. I punt cardinaal i henn cugnusüü anca cuma i quatru direziun principal da la büssula:
Lunch la stòria, diferent cültür i hann segnaa diferent valur a ògni direziun.


text:
Albugnano
Albugnano (en piemontés: Albugnan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha 539 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aramengo, Berzano di San Pietro, Castelnuovo Don Bosco, Moncucco Torinese, Passerano Marmorito, Pino d'Asti.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.