text:
Nos t-shirts dil chor han gia viu megliers temps e cun nies niev logo eis ei aschia ni aschia temps da remplazzar els cun novs.
Suenter rodund quater onns da cant els quals ils t-shirts han midau entginas gadas possessur, ein stai bia gadas ella maschina da lavar, ein ei empau isai ed ord muster. Vitier vegn ch'il chor ei carschius e ch'ei ha buca avunda t-shirts e che nus havein in logo per nies chor. Motiv avunda da procurar per novs t-shirts per mantener ina fatscha unificada ed unica dil chor. Perquei lein nus schar far novs t-shirts.
La finamira ei ch'il chor sepresenta als concerts cun in agen t-shirt che dat era l'identitad visuala al chor.
Nus lein buca stuer dar quen allas famiglias per ils t-shirts ed aschia schanegiar lur cassa. Denton era perquei ch'els vegnan dai vinavon a novas/autras cantaduras e cantadurs sch'els ein daventai memia pigns, respectiv sch'in ni 'autra banduna il chor.
Cun ils daners savein nus cumprar e schar far il squetsch sin ils t-shirts per las cantaduras ed ils cantadurs incl. entginas reservas. Pertgei ils affons creschan ed adina va ei buca si da brattar ils t-shisrts avon maun e tut tenor crescha era il diember da cantaduras e cantadurs vinavon in'auter onn.
Ils daners dalla secunda finamira vegnan mess d'ina vart per cumprar e schar far ils proxims onns t-shisrts per novas cantaduras e cantadurs, ni per remplazzar tals ch'ein buca pli bials.
Il Chor d'affons Sumvitg dat ei dapi 1998. Duront quels 20 onns ei semussau ch'ils affons han plascher da cantar e fan bugen part al chor. Davos il chor stat denton era il publicum che vegn stediamein als concerts. Uonn dumbra il chor tontas cantaduras e cantadurs sco aunc mai. 73 affons fan part dil Chor d'affons Sumvitg. Els vegnan cunzun ord las vischnauncas da Sumvitg e Trun, denton dat ei era cantaduras e cantadurs che vegnan ord prest tut las vischnauncas da Tujetsch tochen Laax.


c: text/html

text:
L'avrigl da quest onn aveva la vischnanca da Scuol incumbensà ina giuria da la fracziun da Guarda da realisar ina concurrenza per embellir la nova rundella da Guarda. 13 propostas èn entradas e da quellas ha il project da l’artist Gianin Conrad da Domat fatg la cursa. Sia idea fiss stada dad installar trais saivs da segirezza ina sur l’autra e colurar quellas en grisch, verd e blau – uschia sco las colurs da la natira.
Nagin art – in project da natira per la rundella da Giarsun
La vischnanca da Scuol, oravant tut la suprastanza, ha constatà bain spert ina tscherta sceptica envers quest project – ed ha midà idea.
Uss è la suprastanza communala da Scuol sa decidida definitivamain per in auter project: Realisada vegn la proposta da l’architect Urs Padrun da Guarda. Quella prevesa d'adattar la rundella als conturns ed ornar ella cun plantas, bostga e crappa natirala.
Scuol conceda sbagls
Tenor Christian Fanzun, il president communal, avess ins forsa stuì reglamentar pli fitg las reglas per realisar la concurrenza. Finalmain hajan ins chattà la storta e chattà tuttina anc ina soluziun cun la quala er la giuria saja perencletga.
RR actualitad 07:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il cusseglier federal Ignazio Cassis è s'inscuntrà per l'emprima giada cun la regenza grischuna en connex cun ses dialog politic regular cun il Grischun ed il Tessin ch'el ha lantschà.
In dals temas principals a l'inscunter a Cuira èn stadas ulteriuras mesiras per mantegnair e promover la lingua e cultura rumantscha e taliana en il Grischun ed en Svizra. In ulteriur tema è stà la collavuraziun sur cunfin cun l'Italia en la Val Müstair ed en l'Engiadin'Ota pertutgant la politica da sanadad.
RR novitads 15:00


c: application/xhtml+xml

text:
# Messages for Danish (Dansk)
# Exported from translatewiki.net
# Export driver: syck
+# Author: Ebbe
da:
a_poi: $1 et POI
a_way: $1 en vej
delete: Slet
deleting: sletter
emailauthor: \n\nVenligst send en e-mail (på engelsk) til richard\@systemeD.net med en fejlrapport, og forklar hvad du gjorde da det skete.
- error_connectionfailed: "Beklager - forbindelsen til OpenStreetMap-serveren fejlede, eventuelle nye ændringer er ikke blevet gemt.\n\nVil du prøve igen?"
+ error_connectionfailed: Beklager - forbindelsen til OpenStreetMap-serveren fejlede, eventuelle nye ændringer er ikke blevet gemt. \n\nVil du prøve igen?
error_nopoi: Fandt ikke POI-et, så det er ikke muligt at fortryde. (Måske er den ikke på skærmen længere?)
error_nosharedpoint: Vejene $1 og $2 deler ikke noget punkt længere, så det er ikke muligt at fortryde delingen.
error_noway: Fandt ikke vejen $1 så det er ikke muligt at fortryde. (Måske er den ikke på skærmen længere?)
# Messages for Esperanto (Esperanto)
# Exported from translatewiki.net
# Export driver: syck
+# Author: Cfoucher
# Author: Yekrats
eo:
a_way: $1 vojon
action_movepoint: Movante punkton
+ advanced_close: Malfermi ŝanĝaron
advanced_undelete: Malforigi
+ createrelation: Krei novan rilaton
custom: "Memkreita:"
delete: Forigi
editinglive: Aktiva redakto
login_pwd: Pasvorto
login_uid: "Salutnomo:"
option_photo: "Foto KML:"
+ preset_icon_cinema: Kinejo
+ preset_icon_station: Stacidomo
+ prompt_changesetcomment: "Enmetu priskribon de viaj ŝanĝoj:"
prompt_editsave: Redakti kun konservo
prompt_savechanges: Konservi ŝanĝojn
retry: Reprovi
save: Konservi
tip_alert: Eraro okazis - klaku atingi detalojn
+ tip_direction: Vojdirekto - klaku por inversigi
tip_photo: Ŝarĝi fotojn
tip_undo: Malfari $1 (Z)
way: Vojo
--- /dev/null
+# Messages for Piedmontese (Piemontèis)
+# Exported from translatewiki.net
+# Export driver: syck
+# Author: Borichèt
+pms:
+ help_html: " \n  Bin ëvnù a Potlatch \n Potlatch a l'é l'editor ch'a l'é belfé dovresse për OpenStreetMap. A disegna stra, përcors, confin e a ampòrta da sò GPS arserche, imàgin da satélit o veje carte.\n\nSte pàgine d'agiut-sì a lo compagnëran për le fonsion ëd base ëd Potlatch, e a-j diran andoa trové pi d'anformassion. Ch'a sgnaca an sj'antestassion sì-sota për ancaminé.\n\nQuand ch'a l'ha finì, ch'a sgnaca mach an qualsëssìa àutr pòst an sla pàgina.\n\n \n\n  Element ùtij da savèj \n Ch'a còpia pa da dj'àutre carte!\n\nS'a sern 'Modifiché an direta', qualsëssìa cangiament ch'a farà a andrà ant la base ëd dàit man a man ch'a-j fa - visadì,  dun-a . S'as sent pa sigur, ch'a serna 'Modifiché con salvatagi', e a andran andrinta mach quand ch'a sgnacrà 'Salvé'.\n\nQualsëssìa modìfica ch'a fa ëd sòlit a sarà mostrà an sla carta apress n'ora o doe (chèiche modìfiche a peulo pijé na sman-a). Pa tut a l'é mostrà an sla carta - a smijrìa tròp ancasinà. Ma dagià che ij dat d'OpenStreetMap a son a sorgiss lìbera, d'àutre përson-e a son lìbere ëd fé ëd carte ch'a mostro d'aspet diferent - com  OpenCycleMap  o  Midnight Commander .\n\nCh'as visa che a l'é  sia  na bela carta (parèj ch'a disegna le curve për da bin) sia un diagrama (parèj ch'as sigura che le stra as ancontro a le crosiere).\n\nI l'oma parlà ëd copié nen da d'àutre carte?\n \n\n  Treuva pi anformassion \n  Manual Potlatch \n Lista ëd pòsta \n Ciaciarada an linia (agiut dal viv) \n piassa ëd discussion an sla Ragnà \n Comunità wiki \n Còdes sorgiss ëd Potlatch \n \n \n\n   Për ancaminé \n Adess ch'a l'ha Potlatch duvert, ch'a sgnaca 'Modifiché con salvatagi' për ancaminé.\n\nParèj a l'é pront a disegné na carta. La manera pi bel fé për ancaminé a l'é ëd buté chèich pont d'anteresse an sla carta - o \"POI\". Costi-sì a peulo esse piòle, gesie, stassion feroviarie ... tut lòn ch'a veul. \n\n  Tiré e lassé andé \n Për fela motobin bel fé, a s-ciairërà na selession dij POI pi comun, pròpi sota soa carta. Për butene un an sla carta a basta tirelo da lì fin ant ël pòst giust an sla carta. E ch'as sagrin-a pa s'a lo buta nen ant ël pòst giust al prim colp: a peul tirelo fin ch'a l'é giust. Ch'a nòta che ël POI a l'é evidensià an giàun për fé vëdde ch'a l'é selessionà.\n\nNa vira ch'a l'ha fàit lòn, a vorërà deje un nòm a soa piòla (o gesia, o stassion). A vëdrà che na cita tabela a l'é comparìa sota. Un-a dj'intrade a dirà \"nòm\" seguì da \"(nòm ëd la sòrt ambelessì)\". Ch'a lo fasa - ch'a sgnaca col test, e ch'a anserissa ël nòm.\n\nCh'a sgnaca da n'àutra part an sla carta për desselessioné sò POI, e ël cit panel ëd tùit ij color a comparirà torna.\n\nBel fé, neh? Ch'a sgnaca 'Salva' (boton a drita) quand ch'a l'ha fàit.\n   Tramudesse \n Për tramudesse a n'àutra part ëd la carta, ch'a la tira mach an na zòna veuida. Potlatch a cariërà an automàtich ij dat neuv (ch'a varda an àut an sla drita).\n\nI l'avìo dije \"seurte sensa salvé', ma a peule ëdcò sgnaché 'Modifiché an linia'. S'a fa sòn, soe modìfiche a andran ant la base ëd dàit diretament, parèj a-i é pa ël boton 'Salvé'. Sòn a va bin për modìfiche leste e  ciambree ëd cartografìa . \n\n Pass apress \n Content ëd tut sòn? Bòn. Ch'a sgnaca 'Rilevament' sì-dzora për savèj com vnì un  ver  cartògraf! \n\n   Rilevament con un GPS \n L'ideja daré OpenStreetMap a l'é 'd fé na carta sensa ij drit ëd còpia restritiv ëd j'àutre carte. Sòn a veul dì ch'a peule pa copié da gnun-e part: a deuv andé e rilevé le stra chiel-midem. Për boneur, a l'é amusant! La manera pi belfé ëd fé sòn a l'é con un dispositiv GPS portàbil. Ch'a treuva na zòna ch'a l'é pa ancor cartografà, peui ch'a marcia o ch'a vada an biciclëtta për le stra con sò GPS anvisch. Ch'a pija nòta dij nòm ëd le stra, e ëd qualsëssìa àutra ròba anteressanta (piòle? gesie?), man man ch'a va.\n\nQuand ch'a va a ca, sò GPS a contnirà na registrassion ëd le marche ëd tùit ij pòst andoa a l'é stàit. A peul antlora carié sossì su OpenStreetMap.\n\nLa sòrt ëd GPS pi bon a l'é col ch'a registra la marca soens (minca second o doi) e ch'a l'ha na gran memòria. Un mucc dij nòsti cartògraf a deuvro Garmin portàtij o cite unità Bluetooth. A-i son dle  recension detajà ëd GPS  dzora nòsta wiki. \n\n  Carié soa marcadura \n Adess, a deuv pijé soe marcadure da sò GPS. A peul esse che sò GPS a l'abia chèich programa, o a peul esse ch'a-j lassa copié j'archivi via USB. Dësnò, ch'a preuva  GPSBabel . An tùit ij cas, l'archivi a deuv esse an formà GPX.\n\nPeui, ch'a deuvra l'etichëtta 'Marche GPS' për carié soa marcadura su OpenStreetMap. Ma sòn a l'é mach la prima part - a aparirà pa ancó an sla carta. A deuv disegné e deje un nòm a le stra chiel-midem, an dovrand la marcadura com guida. \n Dovré toa trassadura \n Ch'a treuva soa marcadura ant la lista dle 'Marche GPS', e ch'a sgnaca 'modifiché'  pròpi lì da banda . Potlatch a partirà con sta marca carià, pi tùit j'àutri pont. A l'é pront për disegné!\n\n A peul ëdcò sgnaché sto boton-sì për vëdde le marcadure GPS ëd tuti (ma pa ij pont dël përcors) per la zòna corenta. Ch'agnaca Majùscole për vëdde mach soe marcadure. \n  Dovré fòto da satélit \n S'a l'ha pa un GPS, ch'as sagrin-a pa. An chèiche sità, i l'oma ëd fòto da satélit andoa a peul marché ansima, gentilment dàite da Yahoo! (mersì!). Ch'a seurta e ch'a pija nòta dij nòm ëd le stra, peui ch'a torna andré e ch'a-j dissegna.\n\n S'a s-ciàira nen la galarìa da satélit, ch'a sgnaca ël boton ëd j'opsion e ch'as sigura che 'Yahoo!' a sia selessionà. S'a-j vëd anco' pa, a podrìa esse nen disponìbil për soa sità, o ch'a deva torné andré un pòch con l'agrandiment.\n\nSu sto midem boton ëd j'opsion a trovrà chèich àutre sèrnie com na carta sensa drit ëd còpia dël Regn Unì, e OpenTopMap për jë Stat Unì. Coste a son tute selessionà përchè i podoma dovreje - ch'a còpia pa da gnun-e àutre carte o fòto aéree. (La lej dij drit d'autor a fa s-giaj.)\n\nDle vire le figure da satélit a son un pòch ëspostà da doa le stra a son. S'a treuva sòn, ch'a sgnaca lë Spassi e ch'a tira lë sfond fin ch'a l'é alineà. Le marcadure GPS a son sempe pi sicure che le fòto da satélit. \n\n   Disegné dij përcors \n Për disegné na stra (o 'përcors') partend da në spassi bianch an sla carta, ch'a sgnaca mach ambelessì; peui su minca pont an sla stra. Quand ch'a l'ha finì, ch'a sgnaca doe vire o ch'a sgnaca su A cap - peui ch'a sgnaca da n'àutra part për desselessioné la stra.\n\nPër disegné na stra an partend da n'àutra stra, ch'a sgnaca an sla stra për selessionela; ij sò pontin a compariran an ross. Ch'a ten-a sgnacà Majùscole e ch'a sgnaca un dij pontin për fé parte na neuva stra da col pont. (S'a-i é gnun pontin ross a la crosiera, ch'a ten-a sgnacà Majùscule e cha selession-a andoa a na veul un!)\n\nSgnaché 'Salvé' (an bass a drita) quand ch'a l'ha finì. Ch'a salva soens, dle vire ël servent a l'èissa dij problema.\n\nCh'a së speta pa che soe modìfiche a sio mostrà dlongh an sla carta prinsipal. Normalment a-i va n'ora o doe, dle vire fin a na sman-a.\n   Fé dle crosiere \n A l'é pròpi amportant, quand che doe stra a s'ancrosio, che a condivido un pontin (o 'neu'). Ij pianificator d'itinerari a deuvro sòn për savèj andoa giré.\n\nPotlatch a soagna sòn, fin che a fa atension a sgnaché  pròpe  an sla stra ch'a l'é an camin ch'a ancrosia. Ch'a varda ij segn d'agiut: le crosiere a ven-o bleuve, ël pontador a cangia, e quand ch'a l'ha fàit, la crosiera a l'ha na sotliniadura nèira. \n Tramudé e scancelé \n Sòn a travaja pròpi com un a së speta. Për scancelé na crosiera, ch'a la selession-a e ch'a sgnaca Scancelé. Për scancelé na stra antrega, ch'a sgnaca Majùscole-Scancelé.\n\nPër sposté cheicòs, ch'a lo tira mach. (A dovrà gnaché e tnì sgnacà për un pòch antramentre che a tira na stra, parèj a lo farà pa për eror.) \n  Disegn pi avansà \n  Se doe part ëd na stra a l'han dij nòm diferent, a dovrà dividla. Ch'a sgnaca an sla stra; peui ch'a sgnaca a la mira andoa a dovrìa esse dividùa, e ch'a sgnaca le tisòire. (A peul fonde le stra an sgnacand con Contròl, o ël tast Apple dzora al Mac, ma ch'a fonda pa doe stra con nòm o sòrt diferent.)\n\n Le rotonde a son pròpi malfé disegné giuste. Ch'as sagrin-a pa - Potlatch a peul giutelo. Ch'a disegna mach ël riond, ch'as sicura che as sara su chiel midem a la fin, peui ch'a sgnaca sta plancia-sì për \"polidelo\". (A peul ëdcò dovré son për drissé le stra.) \n Leu d'anteresse \n La prima còsa ch'a l'ha amparà a l'é com tiré-e-tramudé un leu d'anteresse. A peul ëdcò creene un sgnacand doe vire an sla carta: a-i ven në riond verd. Ma com a sa s'a l'é na piòla, na gesia o d'àutr? Ch'a sgnaca 'Etichëtté', sì-sota, për savèjlo!\n\n   Che sòrt dë stra é-lo? \n Na vira ch'a l'has disegnà na stra, a dovrìa dì lòn ch'a l'é. A l'é na stra prinsipal, un senté o un rì? Col ch'a l'é sò nòm? J'é-lo dle régole speciaj (per esempi \"gnun-e bici\")?\n\nAn OpenStreetMap, a memorise sòn an dovrand 'etichëtte'. N'etichëtta a l'ha doe part, e a peule avèjne vàire ch'a veul. Për esempi, a peul gionté  strà | camionàbil  për dì ch'a l'é na stra prinsipal;  stra | residensial  për na stra an quartié residensial; o  stra | senté  për un senté. Se le bici a son vietà, a peul ëdcò gionté   bici | nò . Peui për memorisé sò nòm, ch'a gionta  name | Stra dël mërcà .\n\nJ'etichëtte an Potlatch as vëddo al fond ëd lë scren - ch'a sgnaca na stra esistenta, e a vëddrà che etichëtta ch'a l'ha. Ch'a sgnaca ël segn '+' (sota a drita) për gionté n'etichëtta neuva. Ël 'x' su minca etichëtta a la scancela.\n\nA peul etichëtté la strà antrega; pont an sla stra (a peulo esse na pòrta o un semàfor); e pont d'anteresse. \n  Dovré etichëtte preampostà \n Për ancaminé, Potlatch a l'ha dj'ampostassion già pronte contenente j'etichëtte pi popolar.\n\n Ch'a selession-a na stra, peui ch'a sgnaca an sij sìmboj fin a che a na treuva un adat. Peui, ch'a serna l'opsion pi aproprià da la lista.\n\nSòn a ampinirà j'etichëtte. Cheidun-e a saran lassà bianche parsialment parèj a podrà anserì andrinta (për esempi) ël nòm ëd la stra e ël nùmer. \n Stra a sens ùnich \n A peul vorèj gionté n'etichëtta com  stra a sens ùnich | é!  - ma com a dis la diression? A-i é na flecia an bass a snista ch'a mosta la diression ëd la stra, da l'inissi a la fin. Ch'a la sgnaca për virela. \n  Serne le tichëtte pròprie \n Ëd sigura a l'é pa limità mach ai preampostà. An dovrand ël boton '+', a peul dovré tute j'etichëtte.\n\nA peul vardé che etichëtte j'àutre përson-e a deuvro su  OSMdoc , e a-i é na longa lista d'etichëtte popolar su nòsta wiki ciamà  Caraterìstiche dle carte . Ma costi a son  mach ëd sugeriment, pa ëd régole . A l'é lìber d'anventé soe etichëtte o ëd pijeje da j'àutri.\n\nDagià che ij dat d'OpenStreetMap a son dovrà për fé tante carte diferente, minca carta a mostrërà (o 'rendrà') soa sèrnia d'etichëtte. \n Relassion \n Chèiche vire j'etichëtte a son pa basta, e a deuv 'fonde' doe o pi stra. A peul esse ch'as peussa pa giré da na stra a n'àutra, o che 20 ëstra ansema a faso na stra marcà për le bici. A peul fé son con na possibilità avansà ciamà 'relassion'.  Për savèjne ëd pi  an sla wiki. \n\n   Scancelé j'eror \n  Cost-sì a l'é ël boton d'anulament (a peul ëdcò sgnaché Z) - a anulerà l'ùltima còsa ch'a l'ha fàit.\n\nA peul 'torné' a l'ùltima version salvà ëd na stra o d'un leu. Ch'a la selession-a, peui ch'a sgnaca sò ID (ël nùmer an bass a snista) - o ch'a sgnaca H (për stòria), a vëddrà na lista ëd tut lòn ch'a l'ha modificà, e quand. Ch'a serna cola andoa torné, e ch'a sgnaca buté andaré.\n\nS'a l'ha për asar scancelà na stra e salvà, ch'a sgnaca U (për 'disdëscancelé'). Tute le stra scancelà a saran mostrà. Ch'a serna cola ch'a veul; ch'a la dësblòca an sgnacand ël tast ross; e ch'a salva com al sòlit.\n\nPens-lo che cheidun d'àutri a l'abia fàit n'eror? Ch'a-j manda un mëssagi an pòsta eletrònica. Ch'a deuvra l'opsion dë stòria (H) për selessioné sò nòm, peui ch'a sgnaca 'Pòsta'.\n\nCh'a deuvra l'Ispetor (ant ël menu 'Avansà') për anformassion ùtij an sla stra o leu corent.\n   FAQ \n   Com i vëddo ij mé pont? \nIt pont as mostro mach s'a sgnaca 'modifiché' an sël nòm dla marcadura an 'Marcadure GPS'. L'archivi a deuv avèj sia pontin che registr dla marcadura andrinta - ël servent a arfuda tut lòn con mach ij pontin.\n\nPi FAQ për  Potlatch  e  OpenStreetMap .\n \n\n\n  Travajé pi an pressa \n Pi a l'ha angrandì, pi dat Potlatch a deuv carié. Ch'a arduva prima dë sgnaché 'Modifiché'.\n\nCh'a gava 'Dovré piuma e pontador a man' (ant la fnestra dj'opsion) për n'andi pi àut.\n\nS'ël servent a gira pian, Ch'a torna andré.  Ch'a contròla la wiki  për problema conossù. Chèiche vire, com la Dumìnica 'd sèira, a son sempe carià.\n\nCh'a-j disa a Potlatch ëd memorisé ij sò ansema favorì d'etichëtte. Ch'a selession-a na stra o pont con cole etichëtte, peui ch'a sgnaca Ctrl, majùscole e un nùmer da 1 a 9. Peui, për apliché torna st'etichëtte-lì, ch'a sgnaca mach Majùscole e col nùmer. (A saran arcordà minca vira a deuvra Potlatch ansima a cost ordinator).\n\nCh'a converta soa marcadura GPS ant na stra trovandla ant la lista ëd 'Marcadure GPS', sgnacand 'Modìfiché' lì-da banda, peui selessionand la casela 'convertì'. A sarà blocà (ross) parèj a sarà pa salvà. Ch'a la modìfica prima, peui ch'a sgnaca ël tast ross për dësbloché quand a l'é pront a salvé. \n\n   Cò sgnaché \n  Tiré la carta  për spostesse.\n Sgnaché doe vire  për creé un POI neuv.\n Sgnaché na vira  për ancaminé na stra neuva.\n Sgnaché e tiré na stra o un POI  për tramudelo. \n Quand as disegna na stra \n  Sgnaché doe vire  o  sgnaché Intra  për finì ëd disegné.\n Sgnaché  n'àutra manera ëd fé na crosiera.\n Majùscole-sgnaché la fin ëd n'àutra stra  për mës-cé. \n Quand na stra a l'é selessionà \n  Sgnaché un pontin  për selessionelo.\n Majùscole-sgnaché an sla stra  për anserì un pontin neuv.\n Majùscole-sgnaché un pontin  për ancaminé na stra neuva da lì.\n Contròl-sgnaché n'àutra stra  për mës-cé. \n \n  Scurse da tastadura. \n  B Gionté    n'etichëtta sorgiss ëd lë sfond\nC Saré\nG Smon-e le marcadure  G PS\nH Smon-e la stòria\nI Mostré l' i spetor\nJ   Gionté dij pontin a dle stra ch'a s'ancrosio\nK   Bloché/dësbloché la selession corenta\nL Mostré  l atitùdin/longitùdin corente\nM  M assimisé la fnestra ëd modìfica\nP Creé na stra  p aralela\nR a R pete j'etichëtte\nS  S alvé (sensa modifiché dal viv)\nT Rangé an na linia/un sercc\nU   Torné andré (smon-e le stra scancelà)\nX Tajé na stra an doi\nZ Torné andré\n- Gavé ij pontin mach da sta stra-sì\n+ Gionté n'etichëtta neuva\n/ Selessioné n'àutra stra ch'a condivid sto pontin-sì\n  Scancelé Scancelé pontin\n (+Majùscole) Scancela na stra antrega\nA cap Finì ëd disegné na linia\nSpassi Pijé e tiré lë sfond\nEsc Fé pa sta modìfica-sì\n; carié torna dal servent\n0 Gavé tute j'etichëtte\n1-9 Selessioné j'etichëtte preampostà\n (+Majùscole) Selessioné j'etichëtte memorisà\n (+S/Ctrl) Memorisé j'etichëtte\n§ o ' Sicl tra le partìe dj'etichëtte\n \n "


text:
Suleta
Suleta a l'è una citadina svizzera del Canton Suleta. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6,29 km² e in del dezember del 2006 la gh'eva una popolazion de 15.086 abitant. L'è capital del cantun e capolögh del distret omònim del qual l'è anca l'ünegh comün member.
El cumün de Suleta al se tröa a una altitüden de 30 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellach, Biberist, Feldbrunnen-St._Niklaus, Langendorf, Rüttenen, Zuchwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Citaa gemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Heilbronn, Baden-Württemberg, Germania, dal 1981
- Le Landeron, Svizzera, dal 2003
- Cracovia, Polonia


text:
Cun questa midada vul il comité d’organisaziun procurar per ina cursa pli attractiva ed er carmalar dapli ciclistas e ciclists a la partenza. Marcus Derungs dal comité d’organisaziun fiss led da cuntanscher fin 150 annunzias per la proxima cursa dal GP Val che vegn manada atras l’entschatta da matg 2018.
42 kilometer sco test
Cun la nova partenza a Panaduz vegn la cursa er dubel uschè lunga sco fin ussa. Enstagl da 21,5 kilometers pia radund 42 kilometers. Quai saja ina giada in’emprova di Marcus Derungs. N’avess quai experiment betg da gartegiar lura saja pussibel che la cursa dal 2019 mainia puspè da Glion a Val.
RR novitads 14:00


text:
Panel da retschertga
Allegra
Nus essan premurads d’optimar da cuntin nossa purschida e qualitad dal program. Gidai er Vus a meglierar nossa purschida ed inditgai Voss’opiniun pertutgant cuntentientscha, aspectativas euv. al program da RTR.
Cun participar al panel RTR faschais Vus part d’ina gruppa da persunas da radund 800 che è pronta da participar regularmain ad ina retschertga specifica da RTR. Gugent envidain nus Vus quatter enfin maximal tschintg giadas a l’onn, per ina curta, enquista anonima davart ils temas radio, tv ed online.
Exempels da las ultimas retschertgas:
- program d'uffants
- moderaziun dubla la damaun
- sil punct
- euv.
Vus na s’obligais betg per ina participaziun regulara. Vus pudais mintga giada decider da nov, sche Vus vulais participar a la retschertga u betg. Tut Vossas respostas vegnan tractadas da moda confidenziala.
Grazia fitg per Vossa confidenza e per gidar nus d’optimar adina puspè nossa purschida da program. Voss’opiniun quinta.
Per participar al panel supplitgain nus Vus d’emplenir il formular qua sut. Gugent vegnin nus alura a contactar Vus.
Cordial engraziament.


text:
Il «derschalet» – in nausch siemi che bitta ins ord letg – è il Pled Rumantsch 2018. Cun 42% da las vuschs ha el pudì persvader il pli fitg il public da RTR. Sin il segund plaz suonda cun 27% il «chüsatoff», ina versiun rumantscha per il «whistleblower».
Durant in'emna han Rumantschas e Rumantschs pudì decider via in online-voting sin la pagina d'internet RTR, tgenin dals tschintg pleds selecziunads da la giuria ch'è per els il Pled Rumantsch 2018. Gia baud è il «derschalet» sa cristallisà sco pled preferì.
«... cura ch'i avevan bavì sco foras ...»
Il pled «derschalet» è atgnamain in pled oriund sursilvan. Ma tar quels e quellas che noss correspundents han dumandà sin via a Mustér na para el betg dad esser fitg derasà. Ina u l'auter aveva in'idea en tge direcziun ch'i pudess ir ed ina dunna enconuscha il «derschalet» cun tut autras muntadas sco p. ex. avair problems cun la gnerva u er baiver da memia:
Principalmain ils umens avevan in derschalet cura ch'i avevan bavì sco foras e na savevan betg tge ch'els faschevan.
Tar la dumonda sch'il pled da l'onn plascha u betg van las opiniuns ina ord l'autra a Mustér. Ils ins èn da l'avis ch'i saja in bel pled e bun ch'el vegnia puspè clamà en memoria, ad auters na plascha el insumma betg.
114 propostas en 3 emnas
Trais emnas ha il public pudì inoltrar propostas per il pled a RTR. Da las total 114 propostas ha lura ina giuria definì tschintg pleds davart ils quals il public ha pudì decider. En la giuria èn stads da la partida Anna-Alice Dazzi, linguista tar RTR, Gion Nutegn Stgier, redactur ANR e Viola Pfeiffer, romanista ed autura. La giuria aveva er resguardar che radund ¾ da las propostas inoltradas n'han gì nagin connex cun l'onn 2018. Perquai ha ella elegì ils dus pleds «derschalet» e «lindornar».
Il pled «derschalet» ha inoltrà Mattias Arpagaus da Laax e suonda sin «flutgets» ch'è stà il pled da l'onn 2017.
RR actualitad 12:00


text:
A partir dal 1974 fin il 1992, pia en tut 18 onns è Genscher stà minister da l'exteriur da la Germania. En questa funcziun è Genscher stà cumpiglià fermamain en ils discurs e las contractivas per la reuniun da la Germania.
Il politicher da la FDP valeva sco ina dals pli populars e pregnants politichers da ses temp. Dal 1974 fin il 1985 ha Genscher er presidià la FDP.
Er suenter sia retratga ord la politica activa è Genscher stedi sa participà al discurs da temas politics actuals.
RR novitads 14:00


text:
Il president da la Confederaziun Ueli Maurer è s’inscuntrà cun il president brasilian Jair Bolsonaro al WEF a Tavau. Tema da l’inscunter saja stà la cunvegna da commerzi liber cun il martgà communabel da l’America dal Sid, l’uschenumnà Mercosur. Tar quel tutgan dasper la Brasilia anc l’Argentina, il Paraguay e l’Uruguay. Plinavant hajan els discurrì davart l’access al martgà en il sectur da finanzas.
Dasper Ueli Maurer è er la ministra da defensiun Viola Amherd stada a Tavau. A l'ur dal Forum mundial d'economia haja ella visità l'armada per l'emprima giada e discurrì cun schuldads al lieu. Quai rapporta l'agentura da novitads Keystone-SDA.
RR novitads 21:00


text:
Tram
El tram (o tramvai) a l'è 'na forma de trasport publich in su rodaia, tipich, ma minga esclusiv, del trasport urban. L'è distint del treno perchè el circola a vista, quand che el treno el viaggia a segnalament.
Quell che 'l guida el tram a l'è ciamaa manetta, per via del sistema de giuda di tram de Milan che doperen 'na manetta.
Caratteristich[Modifega | modifica 'l sorgent]
El tram a l'è sostanzialment on mezz ferroviari linger e desviluppaa per podè andà sia in sed propria sia in sed promiscua cont i alter veicol e de andà per la pupart del sò percors cont la marcia a vista, a differenza di treni che doperen el segnalament.
A l'è tipicament, per via del facc de vess vincolaa, pussee capient de on autobus e de on filobus. L'è donca doperaa soratutt indova i autobus a hinn no sufficient ma ona metropolitana a l'è tropp costosa.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
In princìpi i tram eren a cavaj, el primm a l'è staa in Galles, in su la linia in tra Swansea e Mumbles, attiv dal 1807. In America, in del 1832, a l'è attivaa el primm tram.
In del 1839 derva el primm tram in Europa, in Franza. Progettaa per la trazion a vapor a l'è però faa a cavaj e 'l falliss in del 1848.
A la fin del secol, vist i grand difficoltà in la gestion di sistema a cavaj la pupart di red a l'è elettrificada, cont ona quaj red che l'è restada cont el vapor, anca se i ultim servizzi regolar in di Americh hinn staa finna al 1930.
I tram a vapor hinn restaa soratutt per i lign suburban, l'è assee famos el Gamba de legn meneghin, che l'è resistii finna al 1958. Per i red urban l'estinzion la gh'è stada intorna al 1900.
Tram particolar[Modifega | modifica 'l sorgent]
Tram-treno[Modifega | modifica 'l sorgent]
El tram-treno a l'è on veicol che 'l pò viaggià sia in su la red tranviaria che in su la red ferroviaria. A l'è particolarment famos el modell Karlsruhe, doperaa anca a Kassel e a Chemnitz.
Metrotranvia[Modifega | modifica 'l sorgent]
La metrotranvia a l'è on tram che l'è per la puart in sed propria e cont asserviment semaforich che 'l permett de 'vègh pussee capacità e velocità de on tram comun.
Tram a cav[Modifega | modifica 'l sorgent]
El tram a cav a l'è on sistema indova la gabina a l'è trainada de 'n cav sotta terra. Vuna famosa a l'è 'l Tranvia de Opicina.
Tram su gomma[Modifega | modifica 'l sorgent]
I tram su gomma a hinn di bus a guida vincolada de 'na rodaja. Han avuu no gran success e gh'è domà el Translohr e 'l Bombardier Guided Light Transit. Hinn retegnuu pussee limitaa de on tram a rodaja ma el costa men.
Vantagg e svantagg[Modifega | modifica 'l sorgent]
I vantagg principai del tram a hinn el bass inquinament local, el consumà men energia di autobus e la possibilità de fà di percors e di curv pussee strengg de quej di alter mezz de straport e l'è pussee economich de 'na metropolitana.
I svantagg inveci a hinn la rigidità del percors, che 'l pò vess no mudaa se gh'è on quaj ostacol e de 'vègh squasi semper men capacità de ona metropolitana.


text:
Samantha Stosur
La Samantha Jane Stosur (Brisbane, 30 ad Mars dal 1984, a s lèś [səˈmænθə ˈstoʊzər] in ingléś) l'è na tenìsta austragliàna, vinsidōra d'l US Open dal 2011. La stà a Gold Coast.
L'è élta 172 cm, la péśa 65 chilo e l'è famóśa parchè la śōga cun di uciài da sōl adòs. La và dimóndi in palèstra tant ch'i gh'èṅ vgnû di mùscui in di bras ch'i pàran dal pagnòchi[1]. 'L è dimóndi brava a 'l servìsi e a tiràr di drit ma 'l sò arvèrs, che lē ad sòlit la culpìs tajâ, 'l è dimóndi lòfi.
L'è stada la nùmar quàtar dal mónd al 21 ad Favràr dal 2011. In dla sò caréra l'à vins sèt turnèo ad singulàr e vint-quàt'r in dópi.
Caréra
La Samantha la taca a śugàr in dal sircùit juniores in dal 1997 par pò tacàr la sò caréra anc in di turnèo WTA in dal 2000. In dal 2003 la vins lè al sò prim incòntar rivànd a 'l tèrs tùran a gl'Australian Open par pò pèrdar cóntar la Daniela Hantuchová. In dal 2005 la gh la cava a rivàr in finàl in dal Mondial Australian Women's Hardcourts pardénd-la cóntar la Patty Schnyder par 1–6, 6–3, 7–5. A la fiṅ d'l an l'è a 'l 46śum pòst dla clasìfica di singulàr e a 'l 2nd pòst in qvéla di dópi. In dal 2006 la và incóra méj par lē parchè l'è al nùmar 30 da par lē e prima in di dópi.
In dal 2007 la patìs un brut mâl, qvél ad Lyme, ch'al gh'è vgnû par na psigàda dna śéca. Sénsa fòrsi, la và fóra da spés in di prim tùran, ma la s tōś la sudisfasiòṅ ad bàtar a Róma la nùmar òṅ dal tablòṅ, la francéśa Amélie Mauresmo. Anc al 2008 l'è 'n an da pôc par lē.
In dal 2009 la s fà nutàr in dal turnèo ad Miami quànd la bat par 6–1, 6–4 la numàr dū dal tablòṅ, la Dinara Safina che, s'l'arés vins lē, la sarés dvintàda la numàr òṅ dal mónd. In di quàrt ad finàl però la vèṅ spasàda via 1-6 0-6 par la Viktoryja Azaranka. In sla tèra rósa dal Roland Garros la riva in semifinàl baténd via via la Francesca Schiavone, la Yanina Wickmayer, la numàr quàtar dal tablòṅ Elena Dement'eva, la Virginie Razzano e la Sorana Cîrstea pardénd invéci cun la Svetlana Kuznecova. Cun cal riśultâ chè in bisàca la riva finalmènt in dal primi vint śugadōri dal mónd. In sal cimènt califurgnàṅ di LA Women's Tennis Championships la riva in finàl batùta par la Flavia Pennetta cun al puntéǵ ad 4–6, 3–6. La s tōś l'arvìnsida in Utóbar cóntar l'atra itagliàna Francesca Schiavone, batùda 7–5, 6–1 in dla finàla 'd Uśàka. A la fiṅ d'l an la riva a èsar la nùmar trédas dal mónd.
In dal 2010, dòp 'l utàṿ ad finàl pardû a gl'Australian Open cóntar la Serena Williams, la china subìt la tèsta anc a la venesiàna Tathiana Garbin a Dubai. A i BNP Paribas Open ad Mars la riva in semifinàl pardénd da la Jelena Janković par 2–6, 4–6, faghénd 47 śbali gratuìt. Cun i punt purtâ a cà la riva a 'l dècim pòst dla clasìfica. In sla tèra vérda ad Charleston la vins lē dand la paga 6–0, 6–3 in finàl a la Vera Zvonarëva. Finàl anc a Stucàrda ma 'sta vòlta la pèrd cóntar la Justine Henin par 4–6, 6–2, 1–6. A 'l Roland Garros la fà fóra soquànti śugadōri ch'i èṅ stadi dal numri òṅ: la Justine Henin par 2–6, 6–1, 6–4, la Serena Williams 6-2, 6-7, 8-6 e la Jelena Janković par 6-1, 6-2. In finàl però la gh'à la méj la milanéśa Francesca Schiavone par 4–6, 6–7, prima itagliàna a vìns'r un Slam. Chi lōr dū però i bat'n un record a Wimbledon, andànd fóra tuti e dū a 'l prim tùran, un quèl mai sucès prima par dal finalìsti ad Parì. In Utóbar la pèrd a 'l WTA Tour Championships p'r òpra dla Kim Clijsters. La sèra 'l an cuma nùmar siē, a 'n tîr ad sćiòp da la Venus Williams.
In dal 2011, cun i quàrt ad Dubai la pòrta a cà al sò best-ranking, al nùmar 4. La n fà minga di bèi riśultâ in fiṅ ch'la riva in finàl a Róma, dòp avér fat fóra la Francesca Schiavone e la Na Li, ma lè la céd a la Marija Šarapova par 2–6, 4–6. I vaṅ mâl invéci i Slam ad Parì e Wimbledon. La Samantha la s préśénta a gl'US Open cuma tèsta ad serie nùmar 9. Chè la bat prima la Nadia Petrova e pò la Marija Kirilenko in di utàṿ, anc s'la pèrd sèg al tie-break più lung ad sèmpar par 15-17. In di quàrt la fà fóra la Vera Zvonarëva par 6–3, 6–3 e pò l'Angelique Kerber in semifinàl par 6–3, 2–6, 6–2. Rivàda in finàl cóntar la Serena Williams, la la bat in cà sua par 6–2, 6–3 vinsénd acsè al sò prim Slam.
In dal 2012 la riva in finàl a Doha ma la Viktoryja Azaranka la gh fà magnàr incóra na vòlta la pólvra (siē vòlti su siē sénsa pèrdar gnanc un set), vinsénd par 6–1, 6–2. A gl'Open ad Frància la riva in semifinàl ma la Sara Errani la la manda a cà cun al puntéǵ ad 5–7, 6–1, 3–6. La Stosur la tórna però a èsar la nùmar sinc dal mónd. Rivàda in di Stat Unî par difénd'r al tìtul d'l an prima, la gh'à 'd inchinàr-'s invéci incóra a la Viktoryja Azaranka par 6-1, 4-6, 7-6 in di quàrt ad finàl di US Open. A Tokio la bat la Marija Šarapova ma la pèrd la semifinàl cóntar la Nadia Petrova. A Måssca la pèrd in finàl cóntar la Caroline Wozniacki par 2–6, 6–4, 5–7 e la sèra 'l an a 'l nôn pòst.
'L inìsi dal 2013 in cà sua 'l è cum a 'l sòlit un diśàstar, prim tùr'n a Brisbane (6-7 5-7 da la Sofia Arvidsson) e pò prim e secónd tùr'n a Sydney e a Melbourne in dua l'è sèmpar la cinéśa Jie Zheng a bàtar-la. A Doha e a Dubai la riva invéci in di quàrt in dua la céd a la Marija Šarapova e a la Roberta Vinci. A Indian Wells la bat la Madison Keys, la Shuai Peng e la Mona Barthel ma pò la n pōl gnanc śugàr la sò partìda di quàrt cun l'Angelique Kerber p'r un prubléma a 'l pulpàs dèstar. La vèra mâł la stagiòṅ in sla tèra rósa andànd fóra subìt a Stucàrda e a Madrid ma a Róma l'è bòna ad scanślàr la Petra Kvitová prima ad céd'r in tri sèt a la Viktoryja Azaranka in di quàrt. A Wimbledon la pèrd a 'l tèrs tùran par 6-4 2-6 1-6 cun la bumbardéra Sabine Lisicki pò finalìsta. In Agóst la s mét in bisàca 'l tìtul ad Carlsbad baténd la Viktoryja Azaranka 6-2 6-3. In di àtar turnèo in sal cimènt ad Turònt e ad Cincinnati la và fóra in di utàṿ cun la Petra Kvitová e cun la Simona Halep. In Aṿtòṅ la pèrd par dū vòlti 'd fila cun la Lucie Šafářová in di utàṿ a Tokyo e a 'l prim tùr'n a Pechîṅ ma pò la riva par dū vòlti in finàl, vinsénd a Uśàka (3-6 7-5 6-2 a l'Eugenie Bouchard) e pardénd invéci a Mósca (6-7 2-6 da la Simona Halep). In dal “Master B” ad Sòfia la céd incóra na vòlta a la ruména in finàl, 6-2 2-6 2-6 al puntéǵ.
L'austragliàna la vèra al 2014 a Hobart. Dòp avér risćiâ 'd andàr a cà subìt cun la qualificàda Madison Brengle e cun la Kristina Mladenovic (la vins sōl a 'l tie-break dal tèrs sét), la Samantha la riva pò in semifinàl in dua la pèrd par 3-6 2-6 cun la Klára Koukalová. A Melbourne la riva a 'l tèrs tùran farmànd-as cun l'Ana Ivanović par 7-6 4-6 2-6. A Indian Wells l'è la Flavia Pennetta, pò vinsidōra dal turnèo, ch'la vins sèg in tri sét. A Madrid, a Róma e a 'l Roland Garros la riva sèmp'r in di utàṿ pardénd par dū vòlti cun la Marija Šarapova e na vòlta cun la Na Li. In sl'èrba ingléśa la bat sōl la Christina McHale a Birmingham pardénd invéci subìt a Eastbourne (5-7 4-6 da la Caroline Wozniacki) e a Wimbledon (3-6 4-6 da la Yanina Wickmayer). A Montréal e a Cincinnati la cata sèmpar la Serena Williams a 'l secónd tùr'n e la gh pèrd tut al vòlti ma almànc in di Stat Unî la la fà sudàr dimóndi śugànd dū tie-break tirâ finî 9-7 par la nùm'r òṅ dal mónd. A New Haven la céd in semifinàl a la Petra Kvitová (dòp avér batû l'Eugenie Bouchard e la Kirsten Flipkens) e la fà cumpàgn anc a Pechîṅ in dua la lasa strada a la céca par 3-6 7-5 2-6. L'austragliàna però la vins incóra 'l turnèo 'd Uśàka la stmana dòp baténd la Zarina Dijas par 7-6 6-3 ma in tut al manéri la sèra l'an par la prima vòlta da 'l 2008 fóra da 'l primi vint, a la puśisiòṅ nùmar vint-a-tri.
In dal 2015 la n è minga bòna ad pasàr al secónd tùr'n in di tri turnèo ad cà. A Indian Wells e a Miami la riva invéci a 'l tèrs tùran ma la và fóra cun la Flavia Pennetta (la sò bistiàsa négra parchè la l'à sèmpar batùda in di siē incóntar śugâ sèg) e la Venus Williams. A Róma la pèrd subìt cun l'Anastasija Pavljučenkova par 4-6 5-7 ma pò la stmana dòp la và a vìns'r al turnèo ad Straśbûrg in finàl su la Kristina Mladenovic c'n al puntéǵ ad 3-6 6-2 6-3. A Wimbledon la bèca la Coco Vandeweghe e na scòpla a 'l tèrs tùr'n in dua la patìs un 2-6 0-6 da l'americàna. Anc a Båstad la patìs al “bagel”, 'sta vòlta da la Lara Arruabarrena Vecino a 'l secónd tùran (7-6 6-0 par la basca).
Finàli in di Gran Slam
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Tennis building! A gl'Australian Open la Sam Stosur la fà véd'r al bras da Ercole ch'l à śbatû śò la ruména Niculescu dagospia.com, 20 ad Śnar dal 2015


text:
En Svizra duai dar in obligatori general da purtar mascrinas. Quai ha ditg Rudolf Hauri, il president da l’Uniun svizra dals medis chantunals envers Radio SRF. Vul dir er en lieus publics, ustarias u en butias.
Ils ultims dis è il dumber d'infecziuns novas puspè s'augmentà successivamain. Perquai ha il Cussegl federal ordinà in obligatori da purtar mascrinas en il traffic public. Quel vala a partir da glindesdi.
BAG annunzia 116 novs cas
En Svizra ed il Principadi da Liechtenstein èn vegnids registrads da mesemna sin gievgia 116 novas infecziuns dal coronavirus. Quai communitgescha l'Uffizi federal da sanadad. La mesemna aveva l'uffizi annunzià 137 novs cas ed il mardi 62. En il Grischun datti actualmain 7 cas activs, vitiers èn 71 persunas en quarantina.
Danovamain in record tar las novas infecziuns nodan ils Stadis Unids: Per l'emprima giada dapi che la pandemia è rutta or, datti en il pajais passa 50'000 infecziuns entaifer in di.


text:
Bürgi era in aderent da la messa veglia ed è stà in dals canonis ch'han ensemen cun il vicari general Martin Grichting, laschà ir dal Rain giu l'elecziun dal nov uvestg da Cuira. Cun la mort da Bürgi n'avess il champ conservativ da Grichting nagina maioritad pli en il chapitel catederal.
Bürgi era vegnì nominà il 2014 da l'anteriur uvestg Vitus Huonder sco administratur da la plaiv Maria Immaculata ad Oberarth, che celebrescha la messa per latin.
Cun la mort da Bürgi èn ussa trais sezs vacants en il chapitel catedral. Il 2020 eran morts ils canonis Christoph Casetti e Hans Willy Cantoni. Tenor statuts duessan posts libers vegnir occupads entaifer da trais mais. Sco la gasetta online «Kath.ch» scriva sa referind sin in insider da l'uvestgieu, na veglia l'uvestg Peter Bürcher per il mument betg nominar novas persunas che pudessan lura impedir la lavur d'in nov uvestg da Cuira.


text:
Benoît Paire
Benoît Paire (Avignòṅ, 8 ad Maǵ dal 1989, a s lèś [bənwa pɛʁ] in Francéś) 'l è 'n tenìsta francéś prufesiunìsta da 'l 2007. 'L 11 ad Śnar dal 2016 'l è rivâ a ès'r al nùmar daśdòt dal mónd in singulàr.
'L è élt un mét'r e nuànta-siē, al pésa utànta chilo e 'l śōga tgnénd-as la barba. Al dróa 'l bras dèstar e al tira 'l arvèrs a dū maṅ.
L'è andâ a star a Ginévra in Śvisra e 'l gh'à 'n caràtar piutòst fumantèṅ in camp ch'al gh fà far di scat 'd arlìa da spés, rivànd anc a śbragàr la rachéta p'r al narvóś esénd pò ch'al n s cupatìs pròpria briśa i fisć dal pùblic[1].
In dla sò caréra, in du 'l à patî 'n brut infurtùni a 'l śnòć, 'l à vins dū tìtui ATP 250: a Båstad in dal 2015 baténd Tommy Robredo par 7-6 6-3 e Pablo Andújar in dal 2019 a Marrakech par 6-2 6-3, muciànd sù anc atri quàtar finàli. In di turnèo Slam 'l è rivâ in di utàṿ a gl'US Open (2015) e a Wimbledon (2017) mént'r a 'l Roland Garros e a gl'Australian Open a 'l màsim 'l à fat al tèrs tùran.
A gh piàś bév'r al bìbiti gaśàdi e magnàr a 'l fast food[2].
Caréra
Dòp avēr tacâ a śugàr a tènis a siē an, Benoît al fà 'l sò debùt in dal sircùit ATP in dal Maǵ dal 2010 pasànd al qualificasiòṅ a 'l Roland Garros ma andànd fóra subìt a òpra 'd Olivier Rochus par 6-3 6-7 4-6 5-7. A gl'US Open al pasa 'n tùran prima 'd pèrdar da Feliciano López in sinc set. 'L an dòp al fà 'l secónd tùr'n a Rotterdam e a Barcelóna.
In dal 2012 al riva in di quàrt a Auckland in du 'l céd par 3-6 7-6 6-7 a Olivier Rochus. In Maǵ al śōga la sò prima finàl ATP a Belgrâd baténd Fabio Fognini, Guillermo Garcia-López, Jarkko Nieminen e Pablo Andújar ma pardénd pò da 'l itagliàṅ Andreas Seppi par 3-6 2-6. In Śugn a riva invéci na semi-finàl a s-Hertogenbosch (6-7 6-3 1-6 da David Ferrer).
La stagiòṅ 2013 p'r al francéś la s vèra a Chennai in du al riva in semi-finàl baténd al cruàt Marin Cilić e pardénd da Roberto Bautista Agut. In Favràr al riva in finàl a Montpellier baténd prima Gilles Simon e pò Michael Llodra ma 'l tìtul al gh scapa via par maṅ ad Richard Gasquet ch'l al bat in séguit anc a Montcàrl. Sèmpar su tèra al patìs dū scunfìti da Rafael Nadal a Barcelóna e Madrid mént'r a Róma al céd sōl in semi-finàl a Roger Federer par 6-7 4-6. In Utób'r al bat Milos Raonic a Stucólma par pò pèrd'r in semi-finàl in tri set da Grigor Dimitrov, srand 'l an da nùmar vint-siē dal mónd.
In dal 2014 a gl'Australian Open al vins na batàja in sinc set cun Nick Kyrgios par pò lasàr strada fàcil a Roberto Bautista Agut a 'l tèrs tùran. In dal rèst d'l an al mùcia sù pôc, anc par via 'd un prubléma a 'n śnòć, e difàti al cróda śò in clasìfica finénd la stagiòṅ a la puśisiòṅ 118.
In dal 2015 'l è custrét dònca a pistàr incóra i camp di turnèo ITF in du 'l vins a Bèrgam e a Quimper. A 'l Roland Garros 'l è pò bòṅ ad bàtar Gastao Elias e Fabio Fognini prima 'd céd'r a Tomáš Berdych. In Luj a riva par lò al prim tìtul ATP a Båstad baténd dū specialìsta dla tèra cuma Pablo Cuevas e Tommy Robredo. Chi lò al céd sèg anc a Ambûrg, acsè cuma 'l padròṅ 'd cà Philipp Kohlschreiber a 'l prim tùran, e Paire al riva in di quàrt in du 'l cata Lucas Pouille ch'l al piga 6-3 6-2. A Cincinnati Benoît al pasa 'l qualificasiòṅ ma a 'l secónd tùr'n al pèrd da Novak Đoković par 5-7 2-6. Al fà méj a gl'US Open parchè al riva in di utàṿ dand la paga a Kei Nishikori, Marsel Ilhan e Tommy Robredo prima 'd andàr a cà cun Jo-Wilfried Tsonga. In Utób'r al śōga pò la sò prima finàl ATP 500 a Tòkyo pardénd-la cun Stanislas Wawrinka par 2-6 4-6. Cun chi riśultâ bòṅ chè, 'l avignunéś al finìs 'l an a 'l 19śum pòst.
In dal 2016 al mùcia sù quàtar semi-finàli a Chennai (3-6 4-6 da Stanislas Wawrinka), a Marsìglia (2-6 7-6 3-6 da Marin Cilić), a Barcelóna (3-6 2-6 da Kei Nishikori) e a Èsturil (3-6 3-6 da Pablo Carreno Busta) ma pò al s piànta in dal rèst dla stagiòṅ su cimènt.
In dal 2017 a gl'Australian Open al s férma a 'l tèrs tùran cóntar Dominic Thiem mént'r al pèrd in semi-finàl a Montpellier da Richard Gasquet e a Stucàrda da Lucas Pouille. A Wimbledon al fà gl'utàṿ farmànd-as quànd al cata 'l ustàcul 'd Andy Murray. In Setémb'r al céd invéci a Peter Gojowczyk in finàl par 5-7 2-6.
In dal 2018 al fà sù dū semi-finàli 'd fila a Pune e a Sydney pò a Miami 'l è bòṅ ad far fóra Novak Đoković prima 'd pèrdar da Filip Krajinović a 'l tèrs tùran. Anc a Róma al fà àtar tant cun però di sucès impurtànt su Richard Gasquet e Diego Schwartzman. A Wimbledon al lasa strada a Juan Martín del Potro a 'l tèrs tùran, riśultâ ch'al n è pò più bòṅ 'd far in tut 'l an.
'L inìsi dal 2019 'l è 'n diśàstar p'r al francéś ch'al vins sōl quàt'r incóntar su trédas in dal sircùit ATP ma pò a Marrakech al vins al turnèo baténd via via Aljaž Bedene, Pierre-Hugues Herbert, Jaume Munar, Jo-Wilfried Tsonga e Pablo Andújar par 6-2 6-3.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Tènis, la cumèdia 'd Paire in camp: al pèrd la tèsta e 'l śbraga tri rachéti La Repubblica, 1 'd Agóst dal 2018
- ↑ Benoît Paire: “Parchè a San Paolo? Par bévar tut qvél ch'a pòs” Tennis.it, 1 'd Maǵ dal 2016
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Benoît Paire


text:
- Las partidas CDU, CSU e SPD èn sa cunvegnidas ad ina coaliziun gronda per furmar ina nova regenza.
- La SPD survegn damai ils ministeris per l'exteriur, finanzas, lavur e fatgs socials, giustia/protecziun dal consument, famiglia ed ambient.
- La CSU survegn ils ministeris per l'intern, traffic e digitalisaziun sco er svilup.
- Las proximas emnas sto la basa da la SPD anc vuschar davart il contract da coaliziun.
En Germania èn las partidas da coaliziun la CDU, la CSU e la SPD sa cunvegnidas ad in contract da coaliziun per furmar ina nova regenza, quai han represchentants da la SPD confermà. Avant la cunvegna definitiva vegnia però anc tractà in pèr paucs puncts dispitaivels, hai gì num a Berlin. Ils represchentants da las partidas han gia contractà pli che 24 uras, ed empruvà da schliar ils puncts dispitaivels dretg da lavur, sanadad, finanzas e la repartiziun dals ministeris.
Trais ministeris impurtants per la SPD
Sco quai ch'il «Spiegel» rapporta sajan las partidas gia sa cunvegnidas, tgi che surpiglia tge departaments. Tenor questas infurmaziuns avess la SPD da surpigliar il trais ministeris da l'exteriur, da finanzas sco er da lavur e fatgs socials. Ils negoziaders hajan durant la notg discutà ditg, tgenina partida che duai survegnir il ministeri per lavur e fatgs socials. La SPD aveva gia ordavant pretendì quest impurtant ministeri per ella. Ultra da quai survegn la SPD ils ministeris per giustia/protecziun dal consument, famiglia ed ambient.
Seehofer daventa minister per l'intern
Il ministeri da lavur e fatgs socials avess er la CSU cun Horst Seehofer gugent occupà. Quella survegnia uss però il ministeri per l'intern ch'è revalità cun il factur patria. Minister per l'intern duai daventar Horst Seehofer. En pli survegn la CSU ils ressorts traffic e digitalisaziun sco er svilup.
Socialdemocrats ston anc vuschar
Davart il contract da coaliziun ston però anc 463'723 socialdemocrats vuschar las proximas emnas. Oriundamain aveva la SPD vulì ir en l'opposiziun suenter il schlet resultat en las elecziuns, ch'han gì lieu gia ils 24 da settember 2017.
RR novitads 10:00


text:
Ir cun skis, durant in di da bellezza è in siemi. Quai procura dentant sa chapescha era per bler suaditsch. Ins sua durant ir cun skis radund in liter per ura. Quai suaditsch resta vid la vestgadira ed ins vegn bletschs.
Quai duess uss dentant sa midar, cun ina nova giacca d'electricitad ch'absorbescha il suaditsch diesch giadas dapli che vestgadira normala.
La giacca è fitg satiglia: 20 micrometers, quai èn 0,02 millimeters.
Omaduas varts da la giacca è surtratga cun finas poras sco era cun ina pitschna rasada d'aur. La giacca è colliada cun in battaria. Quella electricitad dat lura giu impuls(1,5 volt) al material da la giacca ed activescha la funcziun d'absorbar.
Tras quella pitschna tensiun d'electricitad sin il material d'aur, tira quai automatic il suaditsch tras las finas poras da la giacca envers anora.
En vendita vegn quella giacca l'atun 2018.
RR actualitad 11:00


text:
Pervia da la crisa da Corona han ils organisaturs cun Simona Barmettler a la testa sco scheffa dal comité d’organisaziun ditg stuì tremblar per la premiera da questa cursa extrema. Ina gia ch’il Cussegl Federal ha dà glisch verda ad occurrenzas da sport fin a 300 persunas n’è dentant nagut pli stà en via als organisaturs. La cursa ch’è pia limitada sin 300 participants saja dentant quasi vendida ora di Stefan Schwenke, il manader da project e schef da medias.
Rheinquelle Trail 2020
Il mument vegn lavurà intensiv vid il concept da segirtad. Pussibel èsi era ch’i dettia ina partenza d’interval per uschia tegnair en anc meglier da distanza di Stefan Schwenke.
La cursa a la tgina dal Rain
I dat duas cursas, la cursa roiala sur bun 38 kilometers cun bunamain 3’000 meters differenza d’autezza e la cursa curta sur circa 16 kilometers e 1’200 meters differenza d’autezza. La partenza è tar omadus cursas a Sedrun. Durant che la cursa curta maina da Sedrun sin il Tgom puspè enavos a Sedrun maina la cursa roiala dal Tgom vinavant via Selva e Tschamut sin il Piz Cavradi, lura sper il Lai da Toma ora sin il Piz Pazzola, il pli aut punct da la cursa. Via il Pass Alpsu vai per ils curriders puspè enavos fin a Sedrun.


text:
Siberia
La Siberia (in russ Cибиpb Sibir’ [sʲɪˈbʲirʲ]) a l’è ona region geografega de l’Asia settentrional, tutta denter la Russia, che l’ha conquistada a partì del secol quell de dersett.
La Siberia geografega l’è spantegada di mont Urali in de l’ovest, che separen l’Europa de l’Asia, e la division idrografega intra el basin del Pacifegh e de l’Artegh a orient; a nord l’è delimitada del Mar Glacial Artegh e a sud de i coll del Kazakhstan settentrional, i mont Altaj de la Mongolia e i frontee intra la Russia e la Mongolia e intra la Russia e la Cina.
Spantegada in su d’ona superfiss de 13,1 million de chilometer quadraa, la Siberia la fa su el 77% de la Russia e pressapoch el 10% de tucc i terr del mond. La sò popolazion l’è però domà de 40 million de person, pressapoch el 27% de quella de la Russia. Cont ona densidàa de popolazion de trii abitant per chilometer quadraa, la Siberia l’è vuna di region men popolaa de la Terra.
La cittàa pussee popolada de la Siberia a l’è Novosibirsk, la terza pussee granda de la Russia. Alter cittàa important a hinn Omsk, Krasnojarsk, Irkutsk, Jakutsk, Barnaul e Ulan-Ude.
Etimologia[Modifega | modifica 'l sorgent]
A gh’hinn pussee teorij in su l’origen de la parolla Siberia (Cиби́pb in russ). Vuna di pussee accettaa la dis che la deriva de Sib Ir, ch’el voeur dì “terra che la dorm” in Tatar Siberian. On’altra teoria la collega el nomm a l’etnonem Sirtya, nomm d’ona popolazion pussee tard conquistada e assimilada di Tatar siberian; teorij men comun colleghen el nomm a quel del popol Sibe, ona popolazion del nordest de la Cina.
Preistoria[Modifega | modifica 'l sorgent]
La Siberia a l’è ona di region del mond pussee important per i studi in su la Preistoria. Corp de animaj preistoregh hinn staa trovaa conservaa in del permafrost siberian, e la region volcanega di Trapp Siberian (in russ Cибиpckиe Tpaппы Sibirskije trappy), spantegada per pussee de duu million de chilometer quadraa in de l’ovest de la Siberia l’è stada fada su de vun di pussee grand fenomen volcanegh di ultem 500 million de agn de la storia de la Terra, che l’ha causaa ona estinzion de massa 250 million de agn fa che l’ha copaa pressapoch el 90% di specie vivent.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Denanz de la descoverta europea, la Siberia l’era abitada de pussee grupp nomadegh coma i Enets, i Nenets, o i Unn. In de l’Edàa de Mezz, ona part del territori siberian a l’era controllada di popolazion mongol, e a la fin del Quattercent l’ovest de la Siberia l’era sotta el Canaa de Sibir. In quij dì lì, la popolazion de la Siberia l’era de pressapoch 300 mila personn.
In del Cinchcent i russ hann scominciaa a fà su di cittàa in di vall di grand fium siberian e a conquistà i territori del Canaa de Sibir e di alter popolazion indigen. La conquista russa de la Siberia l’è andada innanz per pussee d’on secol, finn a la fondazion del 1647 de la fortezza de Okhotsk in su la costa de l’Ocean Pacifegh.
Finn a la finn del Vottcent, la Siberia l’era domà doperada per i sò ricchezz naturaj e coma loeugh dova menà i prigionee e i esiliaa; el pussee grand cambiament l’è staa la costruzion, intra el 1891 e ‘l 1916, de la Ferrovia Transiberiana, la pussee longa del mond. In la segonda metàa del Vottcent e finn a la Rivoluzion d’Ottober, mezz million de personn l’è andaa a viv in de la Siberia e in de l’Orient Russ.
In del period de l’Union Sovietega hinn staa faa su tant camp de lavor forzaa, cognossuu cont el nomm de GULag del nomm de l’offizi del menagg del qual a eren controllaa. La pupart di grand cittàa industriaj del nord de la Siberia, coma Noril’sk e Magadan l’è stada fada su de prigionee di GULag.
Geografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Cont on territori de 13,1 million de chilometer quadraa, la Siberia la fa su el 77% de la Russia. La Siberia l’è fada su de pussee zonn geografegh coma el Bassopian Siberian Occidental e l’Altipian Central Siberian. El territori siberian l’è traversaa de sud a nord de on quaj fium intra i pussee longh e important del mond: i trii pussee grand a hinn, de occident a orient, l’Ob’ (e ‘l sò affluent pussee important, l’Irtyš), el Jenisej, e la Lena; alter fium important a hinn la Bassa Tunguska e la Kolymà.
In del sudest de la Siberia el se troeuva anca el lagh Bajkal, el pussee grand de l’Eurasia (foeura del Mar Caspi; quell de sett al mond), e ‘l pussee profond e quell cont la quantidàa d’acqua maggior del mond.
In de la part oriental de la Siberia, in la republega de la Jakutia, gh’hinn di grand caden di montagn che dividen el basin idrografegh de l’Artegh de quell del Pacifegh, i pussee important di quaj a hinn la cadena de Verkhojansk e i mont Stanovoj: chì a se troeuven i duu villagg de Verkhojansk e Ojmjakon, i duu loeugh abitaa pussee fregg del mond.
El tocch pussee settentrional de la Siberia continentala a l’è el capp de Čeljuškin, in la penisola del Tajmyr, che l’è anca el punt pussee settentrional de l’Eurasia. In de l’ocean artegh siberian a se troeuven i arcipelagh de la Novaja Zemlja, Severnaja Zemlja, i Isol de la Noeuva Siberia, e l’isola de Wrangel.
De occident a orient, l’ocean Artegh l’è dividuu in:
- Mar de Kara, intra la Novaja Zemlja e ‘l capp de Čeljuškin;
- Mar de Laptev, intra el capp de Čeljuškin e i Isol de la Noeuva Siberia;
- Mar de la Siberia Orientala, intra i Isol de la Noeuva Siberia e l’isola de Wrangel;
- Mar di Čukči a est de l’isola de Wrangel, finn al capp de Barrow in l’Alaska.
La pupart del territori siberian l’è covert de la taiga, foeura di region pussee settentrionaj dova la vegetazion dominant a l’è la tundra, e di montagn pussee alt dova el clima l’è tropp fregg.


text:
Mustaf Muzlijaj, Oscar Casaulta e Gheorghe Iustinian Stefan èn il team che RTR ha accumpagnà durant intginas uras sin lur viadi tras la Cadi per rimnar il rument. Ina lavur ch’è en urden tenor Mustaf Muszlijai. «Uss èsi vegnì mender cun lavur qua tar nus e perquai hai jau prendì questa lavur. Igl è gnanc uschè nausch sco quai ch’jau hai tartgà» ha Mustaf Muszlijai ditg.
L’enviern èsi da rimnar il dubel rument ha Oscar Casaulta declerà. Perquai datti l’enviern teams da trais persunas. La stad bastan duas. Lura gida il manischunz da chargiar il rument.


text:
Tetraplegìa
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguèrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia)
La tetraplegìa l'è na cundisiòun dal fìśic di cristiàn ed quand al bust, el gambi e i brâs i n'sàinten brìśa i stìmol o ch'i s móven pôc o anc ch'i n's móven per gnint.
I perchè ed cla cundisiòun chè i s caten in na leśiòun del pèrti dal midòl spinêl dimòndi śvèin a 'l côl, quànd a s gh'à avû n'infesiòun o na bóta sćiancadóra, o 'n cancher, 'n asidèint a 'l vèini, la sclerōś a plachi o la spina bìfida e vìa acsè.
La leśiòun da mêś a chi nèruv spinêl chè l'impedìs la bòuna traśmisiòun di segnêl nervōś da e vers al perti dal côrp lè 'd sòta, in di cunfròunt dal contròl dal servêl e dal servelèt. Soquànti volti la leśiòun la pōl avér ciapê in soquànti pêrt dal servêl ch'i tin'n adrē ai muimèint volontàri di mùscol.
I agìnt tetraplègic i gh'àn dal grosi dificoltê ed muimèint e 'd avtonomìa, ch'a gh'servìs dl aiùt per tùt i só biśògn, a partìr anca da quī più elementèr.
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Tetraplegìa
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Tetraplegìa»


text:
Léder
Léder l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent, istitüìt el 1 de zenér del 2010 de la fuziù de Piéf de Léder, Mulìna de Léder, Tiàren de Sùra, Tiàren de Sóta, Bezèca e Concei.
El g'ha 5 418 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) e 'na süperfìce de 154,6 km². El cunfìna coi cümü de Rìa del Garda, Stor, Bondù, Cundì, Ciméch, Pieve di Bono, Bleggio Superiore, Fiavè, Ten, Tió, Zucol, Magàza (BS), Limù (BS), Nago Torbole, Tremùzen (BS).
Cümü 'nzemelàcc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Müllheim (Germania)
- Buštěhrad (Repüblica Ceca)
- Doksy (Kladno) (Repüblica Ceca)
- Milín (Repüblica Ceca)
- Nový Knín (Repüblica Ceca)
- Příbram (Repüblica Ceca)
- Ptice (Repüblica Ceca)
- Všeň (Repüblica Ceca)
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Piemont
El Piemont l'è ona region de l'Italia del nòrd; la confina a sud con la Liguria, a est con la Lombardia, a nòrd con la Svizzera e a òvest con la Franza. El gh'ha ona superfis de 25.399 km2 e ona popolazion (al dicember del 2011) de 4.464.399 abitant. L'è spartii in vòtt provinz e 1.206 comun. El president l'è l'Alberto Cirio.
El Piemont l'è faa su del tòcch pussee occidental de la Pianura Padana, tajaa dal Po. Tutt intorna gh'è i montagn, i Apenin al sud, pussee bass (sòta i 2.000 meter) e i Alp a òvest e a nòrd (che inveci riven a toccà i altitudin maggior de). In Piemont gh'è minga una zenta de montagn bass e de ronch come i Prealp de la Lombardia e del Veneto, e pròppi per quella reson chì la region la gh'ha quell nòm chì, ch'el voeur dì a i pè di montagn.
I fiumm pussee important hinn el Po, ch'el nass in de la region, e i sò tributari de drizza e de mancina: i pussee gròss hinn la Dòra Baltea, el Sesia, el Tesin (ch'el scusa de confin con la Lombardia), el Tanaro. La fà part del Piemont la riva occidentala del Lagh Maggior.
El capp-loeugh l'è Turin, voeuna di città pussee important d'Italia; la gh'ha on poo manch de on milion de abitant, anca se in dij agn indree l'è rivada anca a superàll; a cuntà anca i paesòtt intorna, la riva à toeu dent asquas la mità de la popolazion piemontesa intrega. Gh'è minga alter città gròss, vist che i capp-loeugh de provincia (Novara, Vercej, Cuni, Lissandria, Ast, Verbania) gh'hann di 30.000 a i 100.000 abitant; alter paesòtt hinn Civass, Ivreja, Alba, Bra, Mondovì, Fossan, Pineroeu.
Situazion lingovistegaModifega
In Piemont l'è parlaa comè lingova regionala el Piemontes (nòmm nativ: Piemontèis) che l'è voeuna di lingov galloitàlegh (comè el Lombard), ma gh'è anca di territòri indoe hinn parlaa olter dialett: in de la Provincia de Noara e in quela de Verbania e Versèj se parla dialett insùber, in vargoeuj comun de la Provincia de Cuni se parla el ligur e in di vallad de la provincia turinesa inveci l'arpitan, el frances e l'occitan. Bögna desmentegà no poeu la comunidaa di Walser (che l'è on dialett del Todesch) sù a Alagna (Provincia de Versèj). Ma la lingova pussee parlada l'è l'Italian.
Galerìa de fotoModifega
BibliografiaModifega
- Istituto Geografico De Agostini. Enciclopedia geografica, edizione speciale per il Corriere della Sera, vol. 1. RCS Quotidiani s.p.a., Milano, 2005. ISSN 1824-9280.


text:
Cura che las lavurs da preparaziun sajan finidas saja previs da siglientar grip l'emna che vegn, scriva l'Uffizi da construcziun bassa. Silsuenter veglian ils experts giuditgar la siglientada ed il grip sur la via.
Tut tenor sa mussia sch'els stoppian allontanar anc pli fitg massas da grip, che pudessan vegnir giuadora. Il chantun vul evaluar da nov la situaziun da la via sur il Lucmagn mardi proxim.
Via dal Lucmagn resta serrada
La via dal Lucmagn è serrada per tut il traffic, inclusiv penduns e velocipedistas. Per viandats e mountainbikers exista l'opziun da far il viadi sur la senda da viandar ni la via veglia.


text:
Mehmedi ha giugà en tut 76 partidas per la Svizra ed è sa participà al campiunadi mundial il 2014 ed al campiunadi europeic il 2016 e quest onn. L'EURO saja stà in bel punct da finiziun ed el saja engrazaivel d'avair dastgà passentà tants onns en il ravugl da la naziunala, uschia Mehmedi. Sia ultima acziun per la naziunala vegn adina a restar en memoria – el ha sajettà in dals penaltis decisivs en l'otgavelfinal cunter la Frantscha.
El veglia ussa sa conentrar sin sia squadra en la Bundesliga Wolfsburg. La decisiun ha dentant er motivs famigliars. La gievgia è Mehmedi vegnì per la terza giada bab.


text:
«Hockey goes to school», uschia as numna il project da la federaziun svizra da hockey che vul mussar il sport da hockey a scolaras e scolars. Durant ils davos dus onns è la federaziun svizra da hockey vegnida en las scolas da l’entira svizra per mussar a las scolaras ed als scolars in per exercizis da hockey. Quellas lecziuns èn adina stadas en las salas da gimnastica da las differentas scolas. Uss va ins en Engiadina Bassa la via cuntraria. Enstagl dad ir tar las scolas, vegnan las scolas en la halla da glatsch da Gurlaina.
Radund 200 scolaras e scolars treneschan hockey
L’idea dad ir la via cuntraria è vegnida dal trenader dal Cdh Engiadina, Benny Wunderer. El ha dumandà las scolas en Engiadina Bassa sch’ellas vessan interess da vegnir ina giada cun lur scolaras e scolars da las emprimas duas classas en la halla da glatsch da Gurlaina per in trenament. E las scolas eran dalunga intgantadas da questa idea. Uschia vegnan uss durant in emna radund 200 scolaras e scolars da las scolas da Valsot, da Scuol, da Sent, dad Ardez ed era da Zernez en la halla da Gurlaina a Scuol per in trenament da hockey.
Tut la mandura e pronta
Las scolaras ed ils scolars na han dad organisar nagut. Patins en tut las grondezzas, dentant er chapellinas, manetschas, protecturs, bastuns e tricots sun pronts. Ils uffants pon uschia propi giudair duas uras sin il glatsch ensemen cun l’entira classa. E forsa è tar in u l’auter il plaschair da quest sport uschè grond, ch’ella daventa giugadra, u giugader da hockey.


text:
Ariśòna
'L Ariśòna (a s lèś [ærɪˈzoʊnə] in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1912. Al gh'à na pupulasiòṅ ad siē migliòṅ e sèt 'd abitànt par na superfìsi ad 295.254 km².
Al cunfìna a nòrd c'n al Utah, a èst c'n al Mèsic Nóṿ, a sud c'n al Mèsic, a òvest cun la Califòrgna, a nòrd-òvest c'n al Nevàda e a nòrd-èst, in un punt sōl, c'n al Culuràdo. 'L Ariśòna 'l è divìś in quìndas cuntèi e in nuànta cumùn. Al sò mòt in latìn 'l è „Ditat Deus“ (Dio 'l fà ric) méntar 'l è cgnusû anc c'n al scutmàj ad „The Grand Canyon State“ (Al stat di canyon grand), qvél più famóś 'l è 'l Grand Canyon, góla dal fiùm Colorado.
La capitàl l'è Phoenix cun Tucson, Flagstaff, Yuma e Mesa atri sità impurtànti. Al sò guvernadōr, da 'l 2015, 'l è 'l republicàṅ Doug Ducey. In dal stat a gh'à la péna 'd mòrt ch'la vîṅ fata cun dgl'iniesiòṅ ad vlèṅ a part quànd al cundanâ al sarnìs invéci a 'l sò pòst la cambra a gas.
Al clima dla sò mità meridiunàla, in du a s cata anc la Monument Valley, 'l è deśèrtic. La sò ecunumìa la pōl cuntàr su la cultivasiòṅ dal cutòṅ, su 'l turìśum e su l'estrasiòṅ dal ram.


text:
Las cifras uffizialas vegnan publitgadas la primavaira. Las cifras ch'ins ha per entant mussan però in plus en il quint statal. Quai è l'emprim plus dapi l'independenza da la Croazia avant 26 onns.
L'entschatta 2017 quintava la regenza anc cun in deficit dal product naziunal brut (PNB) da 0,6%. Il motiv per il svilup positiv èn las bunas fatschentas en il turissem ed uschia er las entradas da taglias pli autas.
RR novitads 06:00
Croatia
La Croazia fa dapi il 2013 part da l'UE ed è uschia il pli giuven commember. En ils proxims otg onns vul il pajais introducir l'euro.


text:
Il pavigliun che sa chatta dasper la chamona da Segnes è atgnamain l’emprim center per visitaders da l’Arena Tectonica Sardona sin l’intschess da la vischnanca Flem. Ensemen cun la chamona da Segnes duai el servir ils proxims onns sco entrada en il patrimoni mundial da l’UNSECO.
Il pavigliun è mo in provisori e duai surtut eruir tge infurmaziuns ch’ils viandants tschertgan. En la regiun da l’arena tectonica pon ins mirar enavos sin 280 milliuns onns istorgia geologica. Dentant era la bova da Flem avant 9000 onns vegn tematisada en il pavigliun. E surtut èn las chaussas era da vesair en natira e betg mo sin maletgs.
RR actualitad 08:00


text:
Suenter 11 mais pausa da blessura aveva Iouri Podlatchikov planisà ses comeback en la mesapipa a «Secret Garden». En la runda finala è Podlatchikov però crudà sin l'ura da la mesapipa suenter ses quart sigl. Sco quai che Swiss-Ski communitgescha ha el rut l'os dal nas, squassà il tscharvè e pliras contusiuns a chalun e spatla. Ulteriuras examinaziuns medizinalas èn previsas suenter ses return en Svizra.
La crudada bitta sumbriva sin il success da collegas svizzers en la China. Triumfà ha il Svizzer Jan Scherrer che gudogna si'emprima cursa da la cuppa mundiala:
- 1. Jan Scherrer (SUI) 95,50
- 2. Ruka Hirano (JPN) 92,50
- 3. Yuto Totsuka (JPN) 92,25
Tar las dunnas è la Svizra Verena Rohrer l'emprima giada sin il podest tar la cuppa mundiala. Ella ha stuì ceder mo a la chinaisa Xuetong Cai:
- 1. Xuetong Cai (CHN) 88,75
- 2. Verena Rohrer (SUI) 85,25
- 3. Kurumi Imai (JPN) 82,25
RR novitads 08:00+


text:
Castelnöu
Castelnöu Buca d'Ada (o apéna Castelnöu, Castelnuovo Bocca d'Adda in Italian) l'è un cumün d'el sud de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 1 638 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) . El se tröva in de la Basa Val Padana. El se ciama insì perché in sül só teritóri l'Ada la vá in del Po, quasi a furma de una gran buca.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Castelnöu el se tröva a circa 40 km a süd de Lod, la sá capital, e el g'ha semper vìd una pusisiòn strategica, perché l'é a metá strada tra Piasensa e Cremuna. L'ha cuminciáa a vés abitada dai Galli Insübri e in del 223 a vés furtificada dai Ruman.
Munüment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Gh'é un belìsim castell d'i Visconti, che in dell 1705 l'é pasàd a la famiglia Stanga.
- La cesa, cunsacrada el 14 de lüi 1471 a la Madona, dal vesch Carlu Pallavicino, che pö l'hann restaürada in del 1976 e in dell 2006.
- La cesina de la Madona de la Campagna (denáns al cimiteri) (1797), che anticament l'era la tumba própi de la famiglia Stanga.
- La cesina de Sant'Antòni, in de la frasión umonima.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Castelnöu l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Àlter futugrafìi[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligamm de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
In automobilist e sia passagiera charravan da Tusaun vers Casti. Cunter las 12.30 han els suenter il tunnel da Seglias constatà, che fim entra sur il stgaudament en l’auto. Sin in areal per laina han els parcà l’auto, nua ch’els èn sortids. Curt suenter ha l’auto entschet ad arder. Ils pumpiers da Lai e da Tusaun han stizzà il fieu. Tenor la polizia tracti probablamain d’in defect tecnic.
Grischun Central Auto ha brischà a Seglias
Glindesdi da mezdi è in auto brischà sin la via dal Meir (Schyn) a Seglias en Tumleastga. Nagin è vegnì blessà, scriva la polizia chantunala en ina communicaziun.
RTR/fb


text:
Confëriment dla “Stëra de mirit dal laur”
N sorvisc dl'aministraziun provinziala de Südtirol
Descriziun generala
En gaujiun dla Festa dl laur gnarál indô conferí al 1. de ma les „Stëres de mirit dal laur“.
A che pa:
- laurantes/lauranc, dependëntes y dependënc o dirigënc/dirigëntes che laora o á lauré te aziëndes publiches o privates, te cooperatives (ince sciöche comëmbri), assoziaziuns sindacales, consorc di impresars o organisaziuns reconesciüdes a livel nazional;
- porsones en ponsiun, che fej pert dles categories nominades chiló dessura;
- laurantes/lauranc al ester, che á n liam particolar cun la patria, che é porsones competëntes y che laora cun lezitënza.
Chësta onoranza pó gní dada por recordé laurantes/lauranc al ester che é jüs mancia o é morc por gaujia di risć de so laur.
Chisc é i recuisic che ó ester por le conferimënt (almanco un):
- ester gnüdes reconesciüdes/gnüs reconesciüs por süa competënza, laboriosité y le bun comportamënt; avëi arjunt miric por inovaziuns tecniches o organisatives o invenziuns che á mioré l’efiziënza dl laur;
- avëi dé contribuc originai por mioré les mosöres de segurëza söl laur;
- avëi desmostré n impëgn particolar por istruí y arjigné ca la generaziun jona al’ativité profescionala.
- la zitadinanza taliana;
- n'eté de almanco 50 agn - tl momënt dla domanda;
- avëi fat n'ativité profescionala por 25 agn alalungia zënza interuziun y zënza avëi ciafé reclamaziuns te öna o plü aziëndes.
Vigni domanda mëss gní fata sön papier scëmpl y gní presentada cun chisc documënc:
- atestat de nasciüda o autozertificaziun;
- zertificat de zitadinanza taliana o autozertificaziun;
- atestat o atestac de laur di agn de sorvisc cina le de dla presentaziun dla domanda o cina la ponsiun (mit Angabe der aktuellen oder letzten Arbeitsstelle);
- atestat de competënza, laboriosité y bun comportamënt tl'aziënda (sowie eine detaillierte Beschreibung der erworbenen Verdienste
- curriculum vitae;
- autorisaziun da pert dla porsona interessada por l'adoranza di dac personai (Artikel 13-14 GDPR – EU-Verordnung 2016/679);
- Angabe des Wohnortes, Telefonnummer und E-Mail falls vorhanden
Düc i documënc dess gní mená ite por talian deache ai mëss gní ortiá inant al Ministere dl laur a Roma.
Les domandes ti mëss gní menades al Ispetorat dl laur da Balsan, Kanonikus-Michael-Gamper-Straße 1, 39100 Balsan cina ai 31 d'otober dl 2020. Chësc terminn ne se lascia nia sburlé.
De plü informaziuns é da ciafé tl secretariat dl Ispetorat dl laur a Balsan (tel. 0471 418542).
Formulars
Stëra de mirit dal laur - Domanda
- Formulars
- Domanda (ma por talian) [184 KB]
- Proposta (ma por talian) [314 KB]
- D’atres injuntes
- Privacy (ma por talian) [389 KB]
- Formulars
Stëra de mirit dal laur - Detlaraziun sostitutiva
- Formulars
Stëra de mirit dal laur - Fac Simile atestat de laur y curriculum vitae
(Sorvisc actualisá ai: 23/08/2021)
Ënt competëntIspetorat dl laur
Palazzo 12, via Canonico Michael Gamper 1, 39100 Balsan
Telefono: 0471 41 85 40
0471 41 85 41
E-mail: arbeitsinspektorat@provinz.bz.it
PEC: arbeitsinspektorat.ispettoratolavoro@pec.prov.bz.it
Website: www.provinz.bz.it/arbeit
Orar por la jënt:
Lönesc, mertesc, mercui, vëndres: 9.00 - 12.00
Jöbia: 8.30 - 13.00, 14.00 - 17.30
Terminns
Les domandes ti mëss gní menades al Ispetorat dl laur da Balsan, Kanonikus-Michael-Gamper-Straße 1, 39100 Balsan cina ai 31 d'otober dl 2021. Chësc terminn ne se lascia nia sburlé.


text:
Sia blessura vid la chanvella ch'ella haja dapi Wibledon saja tant sco guarida. La mancanza da trenament sforzia però ella da desister dals gieus olimpics. Ella nizzegia las proximas emnas per sa preparar sin ils turniers a Cincinnati, New Haven ed il US Open, uschia Bencic.
In stritg atras il plan da Swiss Olympic
Cun il forfait da Bencic è Martina Hingis da nov insumma senza partenari/a. Cun Bencic avess ella gì da dar en il gieu dubel. E cun Federer eri planisà che Hingis dettia en il dubel maschadà. Actualmain èn anc Stan Wawrinka, Timea Bacsinszky, Victoria Golubic e Martina Hingis restads dal contingent da 6 giugadurs per Rio.
Tut tenor pudess uss la giuvna giugadura Xenia Knoll puspè daventar in tema. Swiss Olympic sclerescha er sch'in segund um pudess sa participar als gieus olimpics. Il pli probabel fiss Marco Chiudinelli per il gieu dubel cun Wawrinka.
RR novitads 06:00


text:
«Heimweh» è in chor da project che ha la finamira d'unir las meglras vuschs virilas da la Svizra. Iniziant e producent da quest project era Georg Schlunegger che ha gia scrit chanzuns per Francine Jordi, Trauffer e Fabienne Louves.
Entant sa concentrescha Georg Schlunegger sulettamain sin la lavur da producent. La fin da questa stad ha Heimweh publitgà il terz album ed er «Vom Gipfel is Tal» è daventà – sco gia ils dus albums avant – numer 1 en la parada da hits Svizra.
Ils chantadurs da «Heimweh» chantan davart il mintgadi: Tranter auter da lur passà u da lur uffants, e quai fan els da moda fitg sincera e simpatica. Tenor il chantadur Räphe, ch'è stà tar nus per raquintar da lur nov album, saja quai il recept da lur success.
Räphe chanta per rumantsch
Ralph Güntlisberger che vegn numnà Räphe è stà en il studio per raquintar dal album nov da «Heimweh». Quella chaschun ha el nizzegià ed ha chantà «In bel anniversari» ensemen cun nossa moderatura Gaby Degonda.
RR famus e glorius


text:
Trambaix
El Trambaix a l'è 'na metrotranvia che la conliga i comun de la comarca catalana del Baix Llobregat a Barcelona. A l'è in servizzi dal 5 de april del 2004 e incoeu la gh'ha trè lign. L'è longa 32 kilometer e la gh'ha 64 stazion.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
La storia del Trambaix la scomincia in del 1990, quand che di comun del Baix Llobregat domanden de slongà la linia 3 de la Metropolitana in del sò territori.
In del 1992 l'Entità Metropolitana del Trasport la fa on concors per fà lilinscì ona tranvia.
El 22 de giugn del 2001 el President de la Generalitat de Catalunya Jordi Pujol el mett la prima preja del progett del Trambaix, dopo circa cinch agn de proeuva.
El 3 de april del 2004 a l'è verta offizialment.
Lign[Modifega | modifica 'l sorgent]
El tram el gh'ha trè lign: T1, T2 e T3
T1 e T2[Modifega | modifica 'l sorgent]
La linia T1 a l'è verta domà i dì de lavorà e la conliga la Stazion de Macià cont la Stazion de Bon Viatge. Inveci la linia T2 a l'è semper verta e la conliga Macià a Llevant - Les Planes.
T3[Modifega | modifica 'l sorgent]
La linia T3, inveci, la fa on percors different e la se snoeuda de la T1/T2 a Montesa. La conliga Macià a Sant Feliu-Consell Comarcal.
Tram[Modifega | modifica 'l sorgent]
El tram doperaa in sui metrotranvij de Barcelona a l'è on modell adattaa del Citadis de la Alstom, longh 32,5 m e largh 2,6 m.
A l'è faa in lega lingera de allumini e l'è bidirezional cont dò gabinn per treno e i gh'ha di confort comé l'aria condizionada e i post per i biciclett.


text:
Il Stoffel, la figura litterara da Theo Candinas, era scappà da lezzas uras or da la praschun Sennhof, simplamain cun siglir or da fanestra. En la nova praschun a Cazas Tignez, n'avess el mai pudì far quai uschia. L'emprim avess el anc stuì sur ina saiv da fil d'arom cun spinas e lura sur in mir da 7 meters autezza.
Nus avain confruntà Martin Muoth, il responsabel per la segirtad en la nova praschun a Cazas Tignez cun differentas emprovas da fugia – da quellas realisticas e da quellas magari hollywoodescas – per guardar, quant segira che la nova praschun è.
RTR actualitad 08:00


text:
La bischutaria, oravant tut uras, è stada zuppada en in foss en il guaud. La viandanta Ruth S. dal chantun Son Gagl era vid tschertgar bulieus ensemen cun ses ami. Empè da bulieus han els dentant chattà bischutaria en la valita da plirs 100'000 francs. Per ella saja quai stà ina situaziun sco en in film. Suenter questa scuverta han ils dus turists immediat alarmà la polizia.
La polizia chantunala ha confermà l'istorgia da Ruth S. Tenor Roman Rüegg, da la polizia, saja quai propi bischutaria ch'è vegnida engulada ils 16 d'avust a Samignun. Daco ch'ils laders han empruvà da zuppar la rauba engulada en il guaud, n'è betg cler. Tenor Roman Rüegg na sajan las investigaziuns anc betg finidas.
Ils 16 d'avust avevan trais persunas rut en en ina bischutaria a Samignun e quasi sblundregià l'entira butia. Ils laders eran dentant vegnids arrestads paucs dis pli tard en l'Italia.
RR actualitad 17:00


text:
La firma ZIMA da Son Gagl che ha sviluppà il project dal nov Coop, é dapi l'onn 2011 stada a la tschertga d’in plaz ideal. Sco quai che Markus Hämmerle ha ditg, saja la zona da bajegiar Grüneck il plaz ideal per il Coop.
La situaziun da traffic ch'è midada dal tuttafatg pervia dal sviament da Glion valitescha quest nov plaz sco plaz cun potenzial. La rundella nova a l’entschatta da Glion maina quasi l’entir traffic da la Surselva, Sursaissa e Lumnezia gist tar il nov bajetg dal Coop.
Velos e peduns
Perencunter vegn uschè spert che la via da colliaziun tranter la rundella nova ed il Coop nov è fatga, serrada la via veglia da Schnaus sin il tschancun Glion fin tar il Coop ed Aldi. Quest tschancun è suenter mo per ils velos ed il peduns.
Il Coop nov ha ina surfatscha da 2’000 meters quadrats per la vendita e 90 parcadis. Il bajetg custa 25 milliuns francs. La stad 2018 quintan els da pudair retrair las novas localitads.
Tge far cun il bajetg vegl?
Il bajetg vegl da l’autra vart dal Rain s'auda a la Coop Immobiglias, e sco quai che Rudolf Paco Gurtner, il manader da la vendita da tut ils Coop's en il Grischun ha ditg ad RTR na sappian ins anc betg tge che vegnia fatg cun quest bajetg. El ha laschà sentir ch'i savessi dar abitaziuns, dentant era pussaivel fiss in center da commerzi.
RR actualitad 17:00


text:
Las duas spezialistas da sprint miran dentant gia enavant sin il sprint d’equipa da dumengia, ils 28 da favrer. En questa cursa ha la Svizra la pli gronda schanza da gudagnar ina medaglia. En ils davos quatter sprints d’equipa da las dunnas dals davos dus onns èn Fähndrich e van der Graaff mintgamai curridas sin il podest (plazs 3, 2, 1 e 3). Las ambiziuns al punct culminant da la stagiun èn uschia grondas, era per Nadine Fähndrich: «Tut auter ch’ina medaglia fiss ina trumpada.» Tenor Laurien van der Graaff vegnan sis naziuns a cumbatter per las medaglias.
Hediger en buna furma
Betg uschè grondas èn las ambiziuns tar ils umens, er sche Jovian Hediger e Roman Furger han dacurt persvadì ad Ulricehamn cun il segund plaz. En la cursa singula da sprint parta Hediger sco il grond trumf svizzer. A Kuusamo, cura che tuts ils spezialists da sprint eran a la partenza, aveva il svizzer da 30 onns oriunds da Bex persvadì cun il 6avel plaz.
Quartfinals sco finamira
Dasper Jovian Hediger parta er ses cusrin Erwan Käser a la cursa da sprint. Plinavant ha Swiss Ski nominà Roman Schaad ed Valerio Grond da Tavau per questa cursa. La finamira minimala da tuts è d’almain cuntanscher ils quartfinals.
Ils finals da las cursas da sprint da las dunnas e dals umens cumenzan a partir da las 11:30 uras. Currì vegn mintgamai en il stil classic.


text:
Normes giuridiches tradujedes
Leges provinziales
I tesć normatifs dla Provinzia (leges provinzieles, normes de atuazion) vën publichei per talian y per tudësch tla rë zivica dla Provinzia Autonoma de Bulsan (Lexbrowser). (Link estern) I documënc possa unì ciariei ju da iló.
Oradechël vën la normativa dla Provinzia da n valgun ani incà nce repurteda tl ladin, y chël ti idioms gherdëina o badiot o te tramedoi idioms. La leges provinzieles che fova giut alalongia mé da giaté tl Buletin Ufiziel y sun chësta plata internet vën da n pez incà nce publichedes tl Lexbrowser (Link estern) adum cun la verscions taliana y tudëscia.
Codesc zivil - verjiun taliana y todëscia
- Codesc zivil - ediziun bilinguala (Situaziun: otober 2020)
- Codesc zivil - link ala verjiun taliana (Situaziun: otober 2020)


text:
Uschia è il plan
Thomas Stauffer n'ha anc betg vis Janka live en in trenament, el ha be vis videos e sco el ha detg «haja quai vis ora bain».
Sa blessà sin la Diavolezza
Janka era sa blessà ils 24 d'october 2017 vid il schanugl dretg e quai al trenament per il slalom gigant sin la Diavolezza. L'um da 31 onns da Sursaissa ha desistì d'ina operaziun ed ha enstagl fatg in tractament conservativ. Mez december è el puspè stà per l'emprima giada sin skis e quai saja ì bain. Janka spera anc adina da pudair sa participar als gieus olimpics en la Corea dal Sid.
RR novitads 10:00


text:
San Zemiàn
Artéccol in dialètt mudnés
Sàn Žemiàn (Cugnìnt, 312 – Mòdna, 397), l'è stê väschev ed Mòdna e al vin cunsiderè un sànt da la Césa Catòlica.
L'è al sant protetór ed Mòdna e la sô fèsta l'è al 31 ed žnèr.
La vétta[modifica | mudéfica la surzéia]
Žemiàn l'éra ed famìa romàna. Al fò al diàcon dal väschev Antonio e al dvinté väschev quànd Antonio al muré. Al fò un ämm vutè a la religiòun, i fedél i l'arcórden pr'al potér ch'a s'giva ch'al gh'éssa sui dièvel; al fò per quäst ch'al gné ciamê a la córt ed Costantinòpoli, in-do l'andé a curèr la fióla dl'imperatór Gioviano. In dal 390 l'andé a un cuncéli cun Sant'Ambròš còuntra i ariàn: turnè indrê al s'fé aiutèr còuntra l'erešìa da di èter väschev ed la Rumàgna.
Miràcol[modifica | mudéfica la surzéia]
In pió dal viàž per curèr la fióla dl'imperatór, Sàn Žemiàn l'è cgnussù per èter dû miràcol.
In dal 452 Attila, al "flagèl ed Dio", gnù žò in Itàlia dal Vènet, al s'avšiné a Mòdna e al minaciò ed mätterla a fèr e fógh: i Mudnéš i dmandén aiùt a Sàn Žemiàn che cun del preghièr al fé gnìr žò la fumàna a lughèr la zitê: Attila a-n la vdé e al turnè indrê.
L'èter miràcol al fò quànd, in dal 1511, i francéš cmandè da Carlo d'Amboise i éren pròunt a atachèr Mòdna: la nòt tra 'l 17 e 'l 18 ed fervèr Sàn Žemiàn al s'parè davànti ai òç di francéš cùn l'aspèt dal dièvel. Inspavintè da ste apariziòun al capitàni e i suldè i scapén vìa a gàmb in spàla vérs Rubéra; e dimändi i murén andghè in Sèccia. Pòch tèimp däp anch al cmandànt al s'mazè a Curäžž.
Lébber[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- G. Boccolari, Aspetti di religiosita popolare nel culto di San Geminiano e di altri santi del modenese , Modena, ENAL-Universita del tempo libero, 1966.
- J. Molza, Alcuni miracoli e fatti all'ombra di San Geminiano, Modena, Stig, 1981.
- W. Montorsi, Geminiano e Zenone: due santi per una leggenda: con un cenno sulla Civitas Geminiana , Modena, Mucchi, 1993.


text:
Claudi II el Gòtich
El March Aureli Valeri Claudi, conossuu anca come Claudi II ò come Claudi el Gòtich (Marcus Aurelius Valerius Claudius ò Claudius Gothicus in Latin; 10 mâgg 213 ò 214 - Sirmi, 270) l'è staa on imperador roman, che l'ha regnaa del 268 al 270; l'è staa el primm de ona seri de imperador Illirich, famos per avè cercaa de fà tornà l'Imperi al sò vegg splendor.
I origin e i caregh milidarModifega
Nassuu ò in Dalmazia ò in Illiria, a l'era el fioeu del Flavi Numeri, de famiglia illuster, e de la soa miee Claudia. Sòtta el regn del Deci (249-251) l'è staa tribun milidar, carega grazie a la qual el s'è renduu famos, per esempi in de la difesa di Termòpil in del 250. Duranta el regn del Valerian (253-260) l'è staa tribun de la Legio V Martia e poeu governador de l'Illiria (dux totius Illyrici), che l'ha difenduu per des ann contra i invasion di Gòtt.
La salida al podè e i sò guerrModifega
In del 268, a la mòrt del Gallien (253-268) l'era tribun a Pavia (che se ciamava Ticinum). Gh'è chi dis che l'è staa vun di autor de la mòrt de l'imperador, che l'era dree a assedià a Milan el general ribell Aureol. Sentuda la mòrt del Gallien, l'esercit, insemma al Senaa, l'ha eleggiuu el Claudi come noeuv imperador.
Avuda questa carega, el Claudi II (per sconfondes nò con l'imperador Claudi, che l'aveva regnaa tra 'l 41 e 'l 54) l'ha consideraa come sò primm impegn quell de difend cont energia i confin e i territòri de l'Imperi del numer cressent de invasion barbaregh. Quest obbiettiv l'è staa in part completaa grazie a batali come quella arent al Lagh de Garda contra i Alamann ò quella de Naiss contra Erui, Gepid e Gòtt (l'è staa ciamaa el Gòtich pròppri dòpo la vittòria a Naiss, incoeu Niš, in Serbia).
El Claudi II l'è anca riessii a reportà sòtta l'Imperi Roman i provincc de la Spagna e de la Galia Narbonesa, ma l'ha poduu nò conchestà tutt l'Imperi di Gali.
La mòrtModifega
El Claudi II l'è mòrt in de l'agost del 270 a Sirmi per pest, menter che l'era dree de andà contra di Barbar che aveven traversaa el Danubi. La soa mòrt l'è stada font de desgrazia per l'imperi, che l'aveva finalment trovaa on capp che 'l piasess a tucc: pòpol, esercit e Senaa. Gh'è succeduu el fradel Quintill, che l'è duraa men de on ann.
On quaj de desenn dòpo, l'imperador Costantin l'ha dii de vess on discendent del Claudi II per part de mader, ma gh'hinn minga di proeuv per testimoniàll.


text:
Las lavurs vid la punt Marlun sajan terminadas, scriva la vischnanca da Bregaglia. Ella resta dentant serrada per il traffic enfin che tut las lavurs vid la via forestala èn terminadas.
Dapi il 2017 è la Val Bondasca serrada pervi da la bova al Piz Cengalo. La punt da lain è vegnida concepida per che camiuns per lavurs forestalas possian passar.
Betg stà simpel
Cun ina lunghezza da circa 30 meters ed ina ladezza da quatter meters, saja la stretgezza stada la pli gronda sfida da la construcziun. Perquai han ins stuì far per mez ils purtaders en artg per pudair far il transport. Sin il plazzal han ins lura puspè montà ensemen las duas parts dal purtader.


text:
Il giuven chatschader da 20 onns Mathis Schnider da Glion ha sajettà ina chaura chamutsch alva. La chaura chamutsch era enconuschenta a blers chatschaders sursilvans. Sco igl è stà d'udir avessan era auters pudì sajettar quella chaura. Ma nagin ha vairamain gughegià da far quai fin ussa. La raschun è fitg simpla: Ils chamutschs alvs èn fitg rars ed i portia discletg da sajettar in tal. Il Museum da la natira Grischun ha uss confermà ch'els hajan cumprà l'animal e ch'els veglian en futur exponer il chamutsch alv.
La decisiun
Mathis Schnider n’aveva mai udì da quai – pir suenter ha el intervegnì ch’ì vegnia ditg che quai pudessi purtar discletg. El saja però betg superstizius, ha el ditg.
El enconuschevia questa chaura chamutsch gia dapi in pèr onns, ma avant ch’el haja sajettà la chaura haja el studegià in mument e la finala prendì la decisiun: «Uss u mai pli!»
Albino u betg
Tenor il biolog Hannes Jenny haja in chamutsch alv ina particularitad genetica (da far nagut cun albinissem). Il melanin che procura per la colur stgira dal pail è pli flaivel. Ord quest motiv è quest chamutsch quasi alv l'enviern e fitg cler la stad. En il Grischun èn enconuschent singuls chamutschs alvs en la Val Medel, al Calanda ed en Lumnezia.


text:
La Turitgaisa da 25 onns ha pers en dus sets cun 4:6 e 3:6 cunter la Serba Aleksandra Krunic, il numer quatter dal turnier.
Nagin duel svizzer a Seoul
Jil Teichmann manchenta al turnier da WTA a Seoul in exploit cunter il numer 29 dal mund Hsieh Su-Wei. La Bernaisa da 21 onns ha pers en l'emprima runda cunter la Taiwanaisa cun 6:2, 1:6 e 6:7 malgrà ch'ella aveva duas ballas da match. Teichmann manava en il segund set cun 5:2. I fiss stà la pli gronda victoria fin uss per Teichmann. Uschia na datti en la segunda runda era betg il duel cun Stefanie Vögele che ha gudagnà ses gieu d'emprima runda.
RR novitads 08:00


text:
Zèner (biologìa)
En sistemàtica, el zèner l'è 'n ranch tasonòmich che 'l reönés en sèrto nömer de spéci che g'ha 'n cümü 'n ensèma de caràter che se 'nsömèa. El zèner l'è 'l sèst ranch principàl de la sistemàtica clàsica de le spéci vivènte.
L'è 'na nusiù astràta e bastànsa 'ntüitìva, che l'ìa zamò 'n üzo endèle lèndue corènte prìma de éser adotàda endèla terminulugìa scentìfica. Isé, 'n botànica, zamò de la alta antichità se sèmper recunusìt la prezènsa de caràter en cümü 'ntra le rùer, ma s'è apò sèmper recunusìt la diferènsa 'ntra chèle de mut (Quercus pubescens) e chèle piö gròse de pianüra (Quercus robur).
Ogna spéce vivènta (apò a chèle estìnte, anemài, piànte, fóns, batéri...) l'è asegnàda a 'n zèner, segónt el schéma de la nomencladüra binomiàla, intruducìda del Carl von Linné.
Per ezèmpe, el Pinguìno imperadùr (nom scentìfich: Aptenodytes forsteri) e 'l pinguìno reàl (Aptenodytes patagonica) i aparté töcc dù al zèner Aptenodytes.
El nòm asegnàt ai zèner l'è 'n nòm latì (o ritignìt tal) al nominatìf singolàr (o tratàt come tal). La prìma lètera del nòm del zèner se la scrìf sèmper en maiùscol. La g'ha de éser scriìda col alfabéto latì (sènsa acènti e diacrìtich).
Sèrte disciplìne, come per ezèmpe la miculugìa e la botànica, le amèt dei ragrupamèncc intermédi 'ntra 'l ranch de zèner e chèl de spéce, come per ezèmpe el sota-zèner', la sesiù, la sóta-sesiù e la tribù o stìrpa.


text:
“Habemus calira”
December 2020: Avertura dalla calira a distanza Laax
Aunc ad uras avon ch’igl unviern entscheivi havein nus priu en funcziun l’emprema etappa dil provediment da calira ella zona dil vitg. Ils clients ch’ein vegni colligiai direct alla reit duront la fasa da baghegiar astgan profitar naven dil december 2020 dall’energia da scaldar ecologica.
La construcziun sutterrana dallas lingias isoladas da calira ei succedida en stretga coordinaziun culla vischnaunca da Laax. Cun sanar las lingias d’aua e dil current electric ha quei lubiu da trer a néz sinergias. Las lavurs cun in plan da termins stretg ein stai fetg pretensiusas. Tonpli essan nus satisfatgs ch’igl ei gartegiau da concluder il project e da prender en funcziun gl’implont avon gl’unviern.
Settember 2020: installau la caldera dil fuorn
Scaldament a distanza Laax SA ha contonschiu in impurtont tierm: Ils 28 da settember 2020 han plirs camiuns transportau el liug las parts dallas duas calderas da scaldar. Ina tschaghegna hidraulica ha sin quei alzau ellas el liug destinau. La montascha dallas parts singulas e l’avertura cuozzan aunc zacontas jamnas. La centrala e la reit da calira vegnan ad esser finidas (montascha da basa) il november 2020.


text:
L’uman ha ina relaziun fitg ambivalenta cun animals da rapina. Pli baud avain nus persequità ed extirpà els cun tut il mezs pussaivels. Ozendi ans essan nus conscients che quests animals giogan in rolla impurtanta en il sistem ecologic.
E tuttina ans dustain encunter lur return cun arguments fitg differents. La convivenza cun animals da rapina pretenda da nus adattaziun e respect envers la natira ed autras cretaisas. Tenor il biolog Flruin Filli è quai ina necessitad per segirar l’avegnir da noss planet.


text:
Asà (BS)
Asà, (Italià: Azzano Mella) l'è 'n cümü de 3 158 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa 'ndèla Bàsa Bresàna Centràl a 14 km de la cità de Brèsa en diresiù Sudòvest.
Se pènsa che Asà 'l sàpes nasìt come nùcleo abitàt ligàt a 'n fónt agrìcol de proprietà de 'n nòbil romàno ciamàt Attius o Attianus. Endèl sècol IX el teretóre de Asà l'è stat dunàt del imperadùr dei Frànchi al convènt de Sànta Giùlia de Brèsa e pò dòpo l'è dientàt 'na piéf dedicàda a san Piéro.
En giü dei docümèncc piö antìchi cunusìcc che riguàrda Asà, 'na bóla mandàda del Papa Lisander III datàda 3 de óst de l'an 1173, l'asöprét de Asà 'l se idìa confermà la proprietà de la céza de Asà sö 'n cèrto nömer de teretóre, la dipendènsa de la céza de Piöedése e 'n quach óter privilègio.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...
Dad Annatina Nay - Alternativ, melancolic e fin. Cun quels treis cavazins descriva la cantautura Ursina Giger sezza sia musica. Ella fagess mai musica da Heavy Metal e luvrass era...
Da Benedetto Vigne - Chantautur ladin Curdin Nicolay briglescha finalmain cun ses primalbum «Silips e furmias». Ina recensiun. Crudà en ureglia era Curdin Nicolay avant diesch onns sin la cumpilaziun...
Da Benedetto Vigne - Berna resta il center da noss mund «mundartig». Gist dus producziuns actualas ans demussan la forza superiura da la musica pop e rock bernaisa. L’ina deriva...
Da Benedetto Vigne - Ils dus albums «Pet Sounds» e «Revolver» cumpleneschan lur 50vel anniversari. Els valan sco capolavurs da la musica pop. Benedetto Vigne declera pertge.en fonoteca charezzas e...
Da Romana Ganzoni - Uossa suna rivats a Landquart. Il figl da 12 ons dumonda a la mamma, scha quist „village“ plain roba plü bunmarchada, plain marcas, plain „labels“, plain prodots...
Da Benedetto Vigne - In duo svizzer che fa furor sin tribunas internaziunalas: Ecco sco Benedetto Vigne ha scuvert en sia atgna discografia ils Klaus Johann Grobe. L’emprima giada als haja...


text:
Sophia è en sasez in roboter cun il quals ins po scriver sin plirs differnets messengers sco Whatsapp. Anc è ella dentant en svilup. Las funcziuns las pli impurtntas da Sophia èn ch'ella duai dar agid da zuppar mussaments sco fotografias da blessuras en la rait. Uschia na po il partenari violent betg chattar quels mussaments. Per l'autra duai Sophia gidar ins da chattar resursas sco advocats u da chattar agid tar ina chasa da dunnas senza ch'insatgi percorscha quai. Per las sviluppadras da Sophia è numnadamain la segirezza da las unfrendas stà il quità numer in.
Sophia sustegna unfrendas da violenza a chasa
Durant la pandemia han las chasas da dunnas s'encorsch ch'ils partenaris violents èn stads pli savens a chasa. Las chasas da dunnas èn numnadamain bain emplenidas. Per che las unfrendas possian anc adina survegnir l'agid necessari datti uss il chatbot Sophia.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
PERFECZIUNAI VOSSAS ENCONUSCHIENTSCHAS DA LAS QUATTER LINGUAS NAZIUNALAS!
Durant emprender ina lingua estra è ina da las pli grondas sfidas da chapir e duvrar endretg las modas da dir idiomaticas da la nova lingua. I sa tracta d’expressiuns, savens illustrativas, specificas per questa lingua cun in senn ch’ins na chapescha betg sin fundament da la significaziun dals singuls pleds. Il cudesch Ün viadi e 4 servezzans, edì il 2020 da Salvioni SA, preschenta e cumpareglia talas modas da dir en las quatter linguas naziunalas. Mintgamai quatter modas da dir furman ina «gruppa»: ellas expriman en tuttas quatter linguas significaziuns cumparegliablas, dovran però maletgs dal tuttafatg differents. Scuvri qua las modas da dir e vegni a savair cun tge maletgs che las singulas linguas expriman fortuna, errur, stupiditad, amur u gritta. Bun divertiment!


text:
Nus infurmain davart il tema integraziun en il sectur da migraziun ed essan il post da consultaziun per tut las abitantas ed ils abitants dal chantun.
Infurmaziun
Vulais Vus savair nua che Vus chattais in curs da lingua per Voss collega da lavur da lingua estra? Essas Vus vegnids da l'exteriur en il chantun Grischun e tschertgais infurmaziuns per As orientar en il mintgadi? Planisais Vus in project d'integraziun en Vossa vischnanca e vulais savair tge ch'igl è da resguardar?
Tar nus chattais Vus ina vasta purschida d'infurmaziuns davart las dumondas relevantas per l'integraziun e nus As renviain ad uffizis u a persunas spezialisadas che pon gidar ad ademplir Voss giavischs.
Consegna ed emprest da material d'infurmaziun
En nossa infoteca chattais Vus diversas broschuras d'infurmaziun davart temas impurtants da la vita en differentas linguas sco er litteratura spezialisada, revistas e DVDs.
Purschidas da curs da lingua e d'integraziun
Vulais Vus amplifitgar Vossas enconuschientschas da la lingua locala e tschertgais in curs adattà en Vossa regiun? Vulais Vus savair co che Vus pudais sustegnair Voss uffant, sch'el crescha si cun pliras linguas? Avais Vus dumondas pertutgant il sistem da furmaziun da la Svizra?
Nus As purschain ina survista da las pussaivladads ch'i dat en il chantun ed As gidain a chattar la dretga purschida per Vus.
Cussegliaziun da lingua (la gievgia)
Nus As cussegliain persunalmain ed As mussain vias per emprender cun success la lingua locala. Tar nossa cussegliadra spezialisada pudais Vus far ultra da quai in test da classificaziun che As mussa tge nivel e tge curs ch'è adattà per Vus.
Faschai diever da nossa cumpetenza spezialisada e da cussegliaziun, nus essan qua per Vus!


text:
1462
Gh'è söcedìtModifega
- 12 02 - Calaf (l'Anoia): i i sa revölta cuntra i auturitaa
- 03 05 - Salvatierra (Àlaba, al Paees Baasch): Joan II e Lluís XI da Francja i sa reüniss par scumenzá a neguzzia vargott ch'al finirà cuma ul trataa da Bajona
- 9 05 - Baiona (Lapurdi, al Paees Baasch): i representaant da Joan II e Lluís XI i-s'acòrda sül trataa da Bajona
- 21 05 - Saragossa (l'Aragó): Joan II ga signa ul trataa da Bajona
- 9 06 - Catalunya: ga scumenza la guera civila intra Joan II e la Diputació del General.
- 15 06 - Chinon (la Vall da la Lòira, Francja): Lluís XI de Francja ga signa ul trataa da Bajona.


text:
Formét
Col tèrmine formét de sòlet se fà riferimènt a du cereài diferèncc, ma 'mparentàcc strècc entrà de lùr, töcc du che fa part del zèner botànich Triticum: el formét tèner e 'l formét dür.
Formét tènerModifega
El Triticum aestivum L. o Triticum aestivum L. subsp. aestivum (L.) Thell., cunusìt col nòm popolàr de formét tèner l'è 'mparentàt strèt co la spèlta, co la quala 'l g'ha 'n cümü 'l fat de éser ezaplòide. La diferènsa piö gròsa l'è che la spèlta la g'ha 'l granì istìt (le glömèle le se destàca mìa quan che l'è madür) envéce el formét tèner el ghe l'ha nüt (le glömèle le se destàca quan che l'è madür). La farìna de chèsto tipo de formét se la dopèra de sòlet fà 'l pà.
Formét dürModifega
El Triticum durum Desf. o Triticum turgidum L. subsp. durum (Desf.) Husn., cunusìt col nòm popolàr de formét dür envéce l'è 'na spéce tetraplòide, emparentàda cól far médio, ma apò a 'n chèsto càzo se 'l conós per vìa del granì nüt (formét) envéce che istìt (far). La farìna de chèsto tipo de formét se la dopèra de sòlet fà la pàsta.
Óter tìpi de formétModifega
Gh'è apò a dei óter tìpi de formét, demestegàcc e cultiàcc en Àsia e 'ndèn quach ótra part del mónt. Per 'na viziù piö compléta püdì riferìf al artìcol söl zèner botànich Triticum.


text:
Il basegn per ina halla pli gronda han las uniuns da sport adina puspè deponì.
Uschia resumescha Elita Florin la presidenta communala da Panaduz. Il 2015 allura han las uniuns da sport inoltrà ina petiziun. E cunquai ch'er la scola ha memia pac plaz ha la vischnanca piglià enta maun il project. Ensemen cun las uniuns da sport e da cultura e cun la scola è il project vegnì lantschà. Entaifer 12 mais èn vegnidas fatgas las lavurs da preparaziun uschia ch’il suveran po decider ils 25 da november a l’urna.
18 milliuns francs
Er sche la halla multifuncziunala custa prest 18 milliuns francs po Panaduz restar enfin il 2021 tar in pe da taglia dad 88%. «En la summa che va avant il pievel èn calculads tut ils custs», argumentescha Florin il credit, «er ils custs per sanar la scola e la halla existenta».
Ina halla per sport, cultura e scola
La nova halla multifuncziunala vegn construida sin in plaz da sport existent e cumpiglia ina halla da sport dubla, ina sala cun tribuna fixa e divers locals da scola.
RR actualitad 08:00