text:
Curt e concis:
- En il center da la nova lescha stat in scumond automatic per vita duranta per lavurar en mastergns cun contact tar minorens per prechastiads.
- Grazia ad ina clausula da cas gravants po il derschader desister en cas levs d'in scumond da lavurar cun minorens per vita duranta.
- Relaziuns tranter adolescents e giuvens creschids na vegnan betg regladas spezialmain.
- Il project è cun la decisiun dal Cussegl naziunal pront per la votaziun.
En il center stat la clausula da cas gravants. Quella duai pussibilitar a las dretgiras da far excepziuns en cas zunt levs. L'iniziativa che pedofils na duain betg pli dastgar lavurar ensemen cun uffants cuntegna numnadamain in automatissem.
Independent da las circumstanzas dal cas, sto vegnir scumandà a mintga delinquent prechastià la lavur cun minorens. La mesira penala na gioga nagina rolla. Quai cuntrafa dentant al principi da la commensurabladad.
Principi da commensurabladad
Il principi da commensurabladad è in principi giuridic en Svizra (Verhältnismässigkeitsprinzip). Quel pretenda da pasar giu mesiras da l'interess public e lur consequenzas per ils interess privats e dretgs da basa.
Sentenzias absurdas
Cun la clausula da cas gravants na vul il parlament dentant betg introducir in'examinaziun dal principi da commensurabladad. Sentenzias absurdas u sentenzias che cuntrafan fitg al principi da commensurabladad duain uschia vegnir evitadas. Nagin'excepziun po la dretgira dentant far tar delinquents clinicamain pedofils u tar sentenziads ch'èn stads involvids en cas fitg gravants.
En il messadi ha il Cussegl federal publitgà exempels pussaivels per cas levs, tranter auter mussar videos da sex cun cuntegn pornografic d'uffants tranter giuvenils e tar l'amur da giuvens creschids ed uffants giuvenils.
Excepziun per amur da giuventetgna
Ina differenza gronda tranter ils cussegls hai dà areguard ina definiziun ch'avess fixà in'excepziun per l'amur da giuventetgna en la lescha. Il Cussegl dals chantuns aveva decidì la mesira e suenter puspè laschà crudar quella. Er il Cussegl dals chantuns ha sbittà questa mesira. Tenor cussegliera naziunala Natalie Rickli (SVP/ZH) na fetschia nagin basegn da fixar in'excepziun en la lescha, perquai ch'i saja la suletta excepziun pussaivla. Il project è ussa pront per la votaziun.
Scumond per vita duranta
Il project da votaziun cuntegna in catalog vast da delicts che han per consequenza in scumond da lavurar cun uffants e minorens per vita duranta. Tar quests delicts tutgan per exempel acts sexuals cun uffants, pornografia d'uffants, mulestas sexualas u exibiziunissem davant minorens.
Er la lavur cun unfrendas che basegnan protecziun è suenter scumandada als sentenziads. Quai pon esser persunas ch'èn restrenschidas psichicamain u spiertalmain u persunas che na pon betg sa dustar. La proposta dal Cussegl federal che scumonds per vita duranta ston vegnir examinads suenter in tschert temp e pon puspè vegnir schliads, ha il parlament refusà.
Iniziativa dal 2014
L'iniziativa era vegnida acceptada il 2014 dal pievel e dals chantuns. Gia il december 2013 avevan ils cussegliers decidì independent da l'iniziativa da rinforzar il scumond da lavurar. Suenter quai reschim èn ils scumonds per regla stads limitads per in tschert temp. Nov era là ch'ins ha era pudì dar scumonds da contact e da zona.
RR novitads 10:00


c: text/html

text:
Il cussegl communal da San Murezzan ha decidì suenter discussiun animada d'organisar sez l'infurmaziun turistica en vischnanca. Las sis plazzas da lavur vegnan integradas en la partiziun San Murezzan Turissem.
Nova organisaziun turistica
La decisiun è stada necessaria suenter la fundaziun da la nova destinaziun turistica da l'Engiadin'Ota. La raschun è ch'il circul sco purtader da la destinaziun fin qua vegn schlià. La nova organisaziun en furma da societad d'aczias pussibilitescha a las vischnancas da surpigliar sezza ils posts d'infurmaziun turistica en mintga lieu. Las vischnancas pon decider da laschar organisar l'infurmaziun entras la destinaziun u dad organisar sez l'infurmaziun.
Avantags per eveniments en vischnanca
La suprastanza communala ha argumentà en il cussegl communal che surtut sinergias durant eveniments en vischnanca sajan in avantag per la soluziun da surpigliar sez l'infurmaziun turistica. Sco punct negativ è vegnì menziunà ch'i saja pussaivel che mintga vischnanca cumenza puspè da lavurar per sasez e betg per tut la destinaziun.
Nagina separaziun da la destinaziun
Divers commembers dal Cussegl communal han argumentà che la decisiun da surprender sez l'infurmaziun turistica en vischnanca pudess vegnir interpretà sco separaziun da la destinaziun. Quai na saja betg il cas ha argumentà la suprastanta communala Regula Degiacomi che ha preschentà la fatschenta. La pussaivladad da surpigliar sez l'infurmaziun turistica en vischnanca saja explicitamain prevesida en la nova organisaziun da la destinaziun. Perquai na poss'ins betg discurrer d'ina separaziun.
Il cussegl communal ha la fin finala decidì da surpiglair sez l'infurmaziun turistica en vischnanca cun 10 vuschs encunter 6 vuschs.
RR novitads 21:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dexys Midnight Runners: «Come on Eileen»
- Gievgia, 12.4.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 12.4.2018, 9:30, RTR
Il principi dals onns 80 ha ina band da Birmingham in pau success ed anc dapli midadas da commembers. Per in avegnir interessant pauc bunas premissas.
Il 1982 fan els lur segund disc «Too-Rye-Ay» e quel cuntegn lur salvament: La chanzun «Come on Eileen», in toc che maschaida pop, soul e folk celtic-brittanic, senza sintetisaders, pero cun violina, accordeon e banjo.
La chanzun è plain allegria e fantasia. Els han in hit mundial, er en ils Stadis Unids. «Come on Eileen» stgatscha ils 23 avrigl 1983 a «Billie Jean» da Michael Jackson da l'emprima plazza da la parada.


text:
NUVITA' 2015: ancamina al curs ad VIULIN - A va avanti al curs ad BATERIA
Prima da star lì a far al situ an ingleis o an franseis o an merican ... seinsa star lì ad agnir mat a peinsar se a lè scrit beign o mal... ultretut e sen bele rivè a carluvà... e alura em sun dit... fumse due ghignade.... a sarà propre na gran gavada pruvar a far al situ an piemunteis??? magara quaidun a dirà che e l'un ad bunteimp... ma a fa listess !!!! e viva al carluvà e viva al re pignatun : tut i sagrin t'am porte via... tè al presideint d'ogni mia baldoria... viva san roch... viva san grà... viva la festa dal carluvà!!!


text:
Hinwil (distret)
Coordinate: 47°18′N 8°51′E / 47.3°N 8.85°E El Distret de Hinwil (en todèsch: Bezirk Hinwil) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 89 455 abitàncc. L'è sitüàt endèla part sud-orientàl del cantù, ai cunfì col Cantù de San Gal. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Hinwil.
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Hinwil l'è spartìt sö 'ndei öndes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
OneRepublic: «No vacancy»
- Venderdi, 1.12.2017, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 1.12.2017, 9:30, RTR
La gruppa OneRepublic è vegnida fundada avant 15 onns dal chantadur Ryan Tedder ed il ghitarrist Zach Filkins. Entaifer paucs onns han els cuntanschì ils emprims posts en paradas da hits internaziunalas. Cun quel success rasant è dentant er stà collia blera lavur. Suenter var 10 onns è quai stà memia bler per la gruppa. Perquai han els fatg ina pausa da plirs mais per ponderar co vinavant. Uss èn els turnà cun la chanzun «No vacancy».


text:
L'iniziativa è vegnida inoltrada ils 21 d’october 2016 cun 113'216 suttascripziuns valaivlas. Quella prevesa che las zonas da construcziun na vegnan betg pli extendidas. Novas zonas da bajegiar duai quai be dar sch'ina surfatscha da la medema dimensiun e cun ina qualitad da terren cumparegliabla vegn prendida ord la zona.
Tras quai duessi esser pussaivel da cultivar il terren da bajegiar existent a moda pli effizienta. Plinavant prescriva l’iniziativa reglas davart in svilup dals abitadis a l’interiur, quartiers persistents e davart il bajegiar ordvart la zona da bajegiar.
Raschuns per il na
Il Cussegl federal parta bain ils interess impurtants da l’iniziativa dal pievel da la construcziun dischordinada. Dentant è el da l'opiniun che la lescha per la planisaziun dal territori actuala, tegnia gia quint ad in svilup d’abitadi persistent.
Il Cussegl federal è da l'avis che l’iniziativa na resguardia betg avunda il svilup demografic ed economic sco era las diversas relaziuns chantunalas u regiunalas. Uschia propona il Cussegl federal al parlament da refusar l’iniziativa.
RR novitads 12:00


text:
Il motiv per l’acziun da spiunascha supponida dal servetsch federal d’infurmaziuns en Germania è stada ina dumonda da la polizia federala «Fedpol». En connex cun datas da banca enguladas haja «Fedpol» dumandà il servetsch d’infurmaziuns per agid il 2011. Quai ha confermà la pledadra Cathy Maret envers Radio SRF.
«Il 2011 hajan ins dumandà si l’NDB per infurmaziuns davart datas da banca enguladas e surtut sche quai dettia gia infurmaziuns. I sa tractia dad in proceder usità damai che la Germania n’haja betg purschì assistenza giudiziala», ha ditg Maret.
RR novitads 06:00


text:
Dario Cologna ed ils 50 kilometers, quai n’è betg propi in’istorgia d’amur. Cologna ha gudagnà en sia carriera quasi tut quai ch’ins sa gudagnar. Cun ina excepziun: el ha anc mai gudagnà ina cursa da 50 kilometers.
La proxima schanza da midar quai ha Cologna dumengia al campiunadi mundial da ski nordic a Falun – en ils 50 kilometers en il stil classic.
3 giadas cupitgà...
Tant als gieus olimpics a Vancouver, sco a quels a Sotschi era Cologna en il cumbat per las medaglias ed è cupitgà curt avant la fin. Cupitgà era Cologna er al campiunadi mundial 2013 en la Val di Fiemme. Mo almain ha el gudagnà là la medaglia d’argient.
RR Sportissimo 17:00


text:
Ils 13 da matg 2017 ha lieu per la 62avla giada il «Eurovision Song Contest» ESC, quai onn en la Ucraina. 42 naziuns tramettan lur artist ni band per porscher ina buna show ad ils 200 milliuns aspectaturs. La finamira è natiralmain da gudagnar la concurrenza musicala. Il Minisguard declera co che quai funcziuna.
Portugal gudogna ESC 2017
Gudagnà l’Eurovision Song Contest a Kiev en l’Ucraina ha cleramein il Protugal. Salvador Sobral ha persvas il public cun sia ballada da jazz «Amar Pelos Dois». Sia preschentaziun è stada ina da las pli quietas da l'entira saira. Suenter ses triumf ha il giuven da 27 onns discurrì d'ina victoria per la musica. Sin plaz dus e trais suondan la Bulgaria e la Moldavia. La gruppa da l'Italia favurisada ha cuntanschì il sisavel plaz.
La proxima ediziun da l'ESC è grazia a la victoria da Sobral en il Portugal.
Australia
Il 2015 ha l'Australia l'emprima giada prendì part a l'Eurovision Song Contest. Guy Sebastian era l'emprim participant dal ESC e quai a Vienna. Cun «Tonight Again» ha el cuntanschì il plaz 5. Il 2016 era quai Dami Im cun «Sound of Silence» ed il 2017 Isaiah ha cuntanschì cun «Don't Come Easy» il plaz 9.
ESC 2017 a Kiev senza la Russia
La Russia e l'Ucraina èn gia dapi onns en dispita pervi da l'insla Crim. Perquai che la participanta da la Russia Julia Samoilowa ha gia dà ina giada in concert sin l'insla Crim n'ha ella betg obtegnì la lubientscha d'entrar en l'Ucraina e ha perquai betg pudì prender part al ESC.


text:
L'uffizi federal gioga la rolla d'arbiter e quai schebain che questa rolla è sa midada dapi la nova lescha dal 2007, manegia Jordan. Savens vesia l'uffizi incumbensas che na tutgan betg tar el e che chaschunian magari fitg auts custs.
Rinforzar questas pitgas ha custà 1,7 milliuns francs ed i na fa betg senn. Quai fertant ch'auters stabiliments avessan urgent basegn.
Exempel Diavolezza
Tar ina renovaziun vid la pendiculara Diavolezza il 2012 avevan els planisà da remplazzar las cabinas e far pitschnas midadas vid las staziuns a val ed a culm. L'Uffizi federal da traffic haja lura dentant anc gist pretendì d'adattar la pendicularas a novas normas. Enfin là tegnevan las pendicularas frunt a vents d'enfin 250 kilometers l'ura, la nova norma pretenda 300 kilometers l'ura. Tenor Jordan ina farsa, pertge gia tar vents sur 120 kilometers l'ura na sajan nagins giasts pli en il territori. Ils custs supplementars tar quai project e questa midada haja custà 1,7 milliuns francs.
Via giuridica e politica
Adrian Jordan ed auters collegas da la branscha (Laax e Zermatt) han rimnà ensemen cun l'uniun tetgala divers exempels. Cun quels van els la via giuridica cunter l'Uffizi federal da traffic. Ma era la via politica vulan els ir per meglierar la situaziun. Els sajan gia en contact cun divers parlamentaris a Berna per pudair far squitsch politic. Avant vulan els dentant anc ina giada tschertgar il discurs cun l'uffizi federal.
Nagina posiziun da l'uffizi federal
Tar l'entira tematica e tar las reproschas concretas n'ha l'uffizi federal betg vulì prender posiziun. Ina dispita publica na portia nagut. L'uffizi ha sulettamain pronunzià, ch'el fetschia valair las prescripziuns e las normas internaziunalas.
RR novitads 12:00


text:
Fiùr
El fiùr l'è l'órghen (o l'ensèma de órghegn) de reprodusiù de töte le piànte riünìde endèl ensèma de le angiospèrme. Dòpo de la pulinizasiù, el fiùr l'è fecondàt e 'l se trasfùrma 'ndèl fröt che 'l conté la somésa.
I fiùr i pöl véser sùi o sedenò reünìcc en enfiurescènse.
Zamò 'ndel'antichità, i fiur i g'ha tiràt l'atensiù de l'òm che 'l i ha dopràcc e 'l i a cultìa per paràs (ez. : curùna de fiùr), per fa bèle le sò cà (fiùr taiàcc, bouquets, ikebana) e i giardì. I fiùr i g'ha ispiràt de spès i artìsti, pitùr, poéti, scultùr e decoradùr.
Cuntegnüü
StrütüraModifica
El fiùr l'è l'ensèma dei órghegn de riprudusiù, de sòlit riünìt endèn aparàt cumplicàt e cumpunìt de divèrse parcc che le pöl véser cunsideràde de le fòie mudificàde. I fiùr i pöl véser sèsii o pedunculàcc, e söl resetàcol, la part finàl de l'as, gh'è 'nserìt le parcc fiurài, che i è de quàter tìpi: sépali, pétali (stérii) stam e carpèi (fèrtii). Ghe dei fiùr che i è ciamàcc encomplécc (mìa complécc) che ghe mànca 'na quac vergöna de chèste parcc. Quan che ghe mànca i stàm o i carpèi, el fiùr l'è ciamàt imperfèt. El nömer de le parcc fiurài (nömer dei sépali, dei pétali, dei stam e di carpèi) el càmbia de famìa a famìa e l'è giü dei caràter che sèrf per determinà le spéci 'ntra de lùre.
L'as fiuràl, el corespónt a la pursiù finàl del gàmp, l'è ciamàt resetàcol o tàlamo e 'l se prezènta piö o méno slargàt fò e de sòlit mìa tat lónc, con dei gróp bèi tacàcc ensèma. Endèle piànte de fiùr piö primitìve (compàgn de le Magnoliaceae) i elemèncc fiurài i se 'nserés a spiràl söl resetàcol, endèle ótre Angiospèrme en vertezèi furmàcc de elemèncc inserìcc töcc endèl stès pùnto.
Giü o piö vertezèi de elemèncc fiurài del stès tìpo i fùrma 'na part del fiùr. El fiùr compléto l'è cumpunìt de quàter vertezèi:
- Prim vertezèl, ciamàt càles quan che l'è diferènt del segónt.
- Segónt vertezèl, ciamàt coròla quan che l'è diferènt del prim.
- Tèrs vertezèl, ciamàt androcèo.
- Quart vertezèl, ciamàt ginecèo o pestél.
ResetàcolModifica
Ciamàt apò tàlamo, el resetàcol l'è 'na estensiù piö o méno svelöpàda de la pursiù finàl de l'as del gamp del fiùr, endóche se 'nserés i vertezèi fiurài endèle piànte piö evulvìde. Endèle piànte che g'ha l'ovàre "sùpero" l'è reprezentàt de 'n gunfiùr picinì picinì del gàmp apéna sóta 'l càles o sedenò 'l gh'è prope mìa del töt. Endèle piànte a ovàre "ìnfero" o "semiìnfero" el pöl rià a ìga 'na dimensiù e 'n svelöp mìa trascüràbii.
Endèna quac ensèma sistemàtic el contreböés a furmà 'l fröt (per ezèmpe endèle spéci che g'ha 'l fröt a póm.
PereànseModifica
La pursiù estèrna del fiùr, furmàda dei prim du vertezèi, semài che chèsti i è bèi diferensiàcc en càles e coròla l'è ciamàda pereànse. El pereànse el pöl vìga 'na funsiù de protesiù apéna o apò a chèla de reciàm. En quac óter càzi el g'ha apéna la funsiù de reciàm, e 'l làsa chèla de protesiù a dei óter órghegn de la piànta, (bràtee e guàine).
PeregóneModifica
La pursiù estèrna del fiùr, furmàda dei prim du vertezèi, semài che chèsti i è mìa bèi diferensiàcc. En chèsto càzo i elemèncc del fiùr i è ciamàcc tépali. El peregóne l'è tìpic dei Monocotilédoni, ma se 'l càta apò 'ndèi Dicotilédoni che g'ha l'empolinasiù anemòfila. La g'ha per lo piö 'na funsiù de protesiù e la fa che 'l fiùr el dàghe mìa tat endel'öcc , ma 'ndena quac ensèma sistemàtic, compàgn de le Liliaceae el g'ha apò a la funsiù de reciàm.
CàlesModifica
L'è 'l prim vertezèl del pereànse quan che chèsto 'l ciàpa 'na fùrma diferènta del segónt. I elemèncc fiurài che i fùrma 'l càles i è ciamàcc sépali e de sòlet i è vércc perchè i g'ha 'na funsiù de protesiù. D'en pónt de vìsta sistemàtic, gh'è du tìpi de càles:
- el càles gamosépalo: l'è furmàt de sépali saldàcc ensèma alméno a la bàze a furmà 'n ünic elemènt fiuràl;
- el càles dialisépalo: l'è furmàt de sépali lìber, inserìcc a giü a giü söl resetàcol.
CoròlaModifica
L'è 'l segónt vertezèl del pereànse quan che chèsto 'l ciàpa 'na fùrma diferènta del prim. I elemèncc fiurài che fùrma la coròla i è ciamàcc pétali e quàze sèmper i è culuràcc, per vìa de la prezènsa de antociàni che i scónt vià la clorofìla. La coròla la g'ha 'na funsiù de reciàm, e per chèsta rizù endèi fiùr a 'mpulinasiù entomòfila (fàda dei insècc), la g'ha 'n aspèt vistùs. Del pónt de vìsta de la sistemàtica, gh'è du tìpi de coròle:
- la coròla gamopétala: l'è furmàda de pétali saldàcc ensèma alméno a la bàze a furmà 'n ünic elemènt fiuràl;
- la coròla dialipétala: l'è furmàda de pétali lìber, inserìcc a giü a giü söl resetàcol.
En divèrse spéci, l'òm l'è riàt a selesiunà dèle varietà che g'ha la coròla furmàda d'en nömer indefinìt de vertezèi isé de rènder amò piö vistùs el fiùr. Chèste varietà i è cultiàde come piànte ornamentài o per la prudusiù de fiùr de taià e, tecnicamènte, i è ciamàde varietà a fiùr dópe.
I fiùr a 'mpolinasiù entomòfila i pöl vìga a la bàze dei pétali de le ghiàndole, ciamàde netàre, che le làsa nà 'n lìquit dóls ciamàt nètare. El scópo biològic dei netàre l'è chèl de completà la funsiù de reciàm de la coròla per ciamà i 'nsècc, che pò i è sfrötàcc per trasportà 'l pòlen.
AndrocèoModifica
L'androcèo l'è 'l tèrs vertezèl fiuràl, furmàt dei órghegn de reprodusiù maschìi, ciamàcc stam. El stam l'è furmàt d'en filamènt piö o méno lónc che 'l té sö l'antéra. Del pónt de vìsta de la sitemàtica g'ha 'na grant importànsa 'l nömer e 'l svelöp dei stam, la sò dispuzisiù, la fùrma de le antére e come le antére le se dèrf per lasà nà 'l pòlen.
El nömer dei stam el pöl véser precìs o l'endópe de chèl dei pétali o sedenò superiùr. De rar gh'è dele spéci de piànte che g'ha 'l nömer dei stam inferiùr a chèl dei dei pétali. Segónt el nömer dei stam, se dopèra la terminulugìa indicàda ché sóta:
- fiùr monoandri: che g'ha apéna 'n stam;
- fiùr diandri: che g'ha du stam;
- fiùr poliandri: che g'ha de piö de du stam;
A segónda del rapórt anatòmic che gh'è 'ntra i stam se fa distinsiù tra i càzi che sóta:
- stam lìber: che g'ha i filamèncc töcc lìber;
- stam monoadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc endèn masülì ünic che 'l pöl apò a furmà 'n tübo che 'l fàsa sö 'l pestél.
- stam diadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc ensèma a furmà du masöi;
- stam poliadelfi: che g'ha i filamèncc saldàcc en divèrsi masöi.
Se 'l fiùr el g'ha dei stam de tìpi diferèncc se pöl distìnguer du càzi particolàr:
- stam didinami: quan che i stam i è 4, du che g'ha 'l filamènt lónc e du che i ghe l'ha piö cürt.
- stam tetradinami: quan che i stam i è 6, quàter du che g'ha 'l filamènt lónc e du che i ghe l'ha piö cürt.
En sìma al filamènt vé fò l'antéra, che la pöl vìga 'na fùrma bislónga, a öf, o a balìna, de spès bi- o tetralobàda. L'antéra l'è furmàda de dò téche, che g'ha ognöna giöna o dò scarsèle de pòlen.
A segónda de cóme che la antéra la vé fò del filamènt se g'ha i càzi discriìcc ché sóta:
- antéra basifìsa: el filamènt l'è tacàt a la pàrt en fónt de l'antéra che la vé a puzisiunàa piö o méno en pé drìta come che la födès el prolongamènt del filamènt;
- antéra dorsifìsa: el filamènt l'è tacàt söla schéna de l'antéra che la vé a puzisiunàs piö o méno en bànda a l'as del filamènt;
- antéra apicifìsa: el filamènt l'è tacàt pròpe 'n sìma a l'antéra che la sömèa tacàda vià.
A segónda de cóme che le antére le se dèrf per molà 'l pòlen se dopèra la terminulugìa riportàda ché sóta:
- deiscènsa longitudinàl;
- deiscènsa trasversàl;
- deiscènsa apicàl.
GinecèoModifica
Ciamàt apò pestél, l'è la pàrt feminìl del fiùr, furmàda de tré elemèncc morfològic che i è fondamentài per la clasificasiù dèle spéci 'n botànica. Endèla strütüra piö sèmplice, 'l ginecèo 'fa nì 'n mènt la fùrma d'en fiàsc, có la part piö bàsa piö gròsa, ciamàda ovàre, furmàda de giü o piö carpèi, la part de mès piö o méno bislónga (àle ólte la gh'è mìa) ciamàda stil, e la pàrt ensìma, de fùrma vària, ciamàda stìgma.
Semài che se töl en considerasiù el nömer dei pestéi se pöl distìnguer tré càzi co la sò terminulugìa speciìfica:
- ginecèo apocàrpic: l'è furmàt d'en nömer indefinìt de pestéi piö o méno lìber, ognü furmàt d'en carpèl, en stil e 'n stìgma;
- ginecèo sincàrpic: l'è furmàt de divèrsi carpèi saldàcc ensèma a furmà 'n ovàre ünic separàt de déter en giöna o divèrse stansète;
- gineceo monocàrpic: l'è fumàt d'en carpèl ünic.
I fiùr dei öltem du tìpi de sòlit i g'ha apéna 'n stil con ensìma giü o divèrsi stìgmi, tacc, quacc che i è i carpèi.
L'ovàre l'è 'n órghen encaàt, dividìt en divèrse lòze o stansète, endóche dét se fùrma i gametòficc feminìi, ciamàcc òvuli. I elemèncc de distinsiù per la determinasiù sistemàtica i è 'l nömer de le lòze de l'ovàre, el nömer dei òvuli, el rapórt anatòmic che l'òvulo 'l g'ha co l'ovàre, ciamàt placènta e, öltem, la puzisiù de l'ovàre respèt al resetàcol e a i óter vertezèi del fiùr.
A segónda del nömer de lòze, l'ovàre l'è ciamàt uniloculàr, biloculàr, pluriloculàr. La spartisiù en divèrse lozète l'è fàda 'n manièra che le sédi le se desterböéses en simetrìa radiàl entùren al as del ovàre. Le placènte, per fenéser, le se tróa sö la parét de l'ovàre o se nò endèla part centràl.
La puzisiù de l'ovàre 'n relasiù al resetàcol l'è giü de i aspècc de clasificasiù piö 'mportànti e 'l vé discriìt co chèsta terminulugìa:
- Ovàre sùpero. El se 'nserés de sùra del resetàcol de 'ndóche 'l vé sö en maniéra bèla ciàra. De conseguènsa i óter elemèncc del fiùr i è ciaramènt inserìcc söl resetàcol sóta a l'ovàre e per chèsto i vé ciamàcc ipogìni.
- Ovàre semi-ìnfero. L'è tacàt a metà del resetàcol. i óter elemèncc del fiùr i se tàca söndèna ipotética lìnea equatoriàl furmàda de la part süperiùr del resetàcol, per chèsta rizù i è ciamàcc perigini.
- Ovàre ìnfero. L'è completamènte dét endèl resetàcol, del qual ànsa sö 'l stil. I óter elemèncc del fiùr i se 'nserés endèla pàrt finàl del resetàcol che 'l vé a furmà 'n anèl ensìma al ovàre, e per chèsta rizù i vé ciamàcc epigìni.
El stigma l'è la part ansìma al pestél e l'è l'órghen endóche se pòsta i granilì del pólen endèl momènt de la 'mpolinasiù. La fùrma del stìgma l'è 'n óter elemènt de clasificasiù sistemàtica. El pöl véser furmàt d'en còrp ünic, piö o méno slargàt, o se nà dividìt en lòbi piö o méno bislónc 'nfìna a ciapà la fùrma de filamèncc.
Fiùr ünisesuài o ermafrudìccModifica
El schéma genèric discriìt de sùra el g'ha dèle variàcc a segónda de la prezènsa o nò de l'androcèo o del ginecèo. El fiùr tìpo l'è ermafrudìt cioè el g'ha töcc du i órghegn de reprodusiù. En fiùr ermafrudìt el pöl véser ünisesuàl de pónt de vìsta fisiològic perchè i órghegn de riprudusiù de giü dei du sèsi i è stérii.
I fiùr ünisesuài i è discriìcc cóme staminìfer o maschìi, semài che i g'ha apéna l'androcèo, e cóme pistilìfer o feminìi se i g'ha apéna 'l ginecèo. En prezènsa de fiùr ünisesuài, le piànte i è ciamàde monòiche, se le g'ha fiùr mascc e fiùr fèmina, o diòiche se le g'ha fiùr d'en zèner apéna. En chèsto öltem càzo se pàrla de piante mascc e piànte fèmina.
Simetrìa fiuràlaModifica
Giü dei elemèncc piö vistùs doperàcc per fà la determinasiù sistemàtica de le spéci l'è la simetrìa fiuràla, che la ciàpa 'n cunsiderasiù la coròla o, piö 'n generàl, el pereànse. A segónda del gràdo se simetrìa se pöl distìnguer chèste categorìe de fiùr:
- Fiùr iregolàr. I g'ha nüsü gràdo de simetrìa.
- Fiùr atinomòrf. I g'ha 'na simetrìa de tìpo radiàl: i pétali (o i tépali) i g'ha 'na distribusiù regolàr en relasiù a 'n as de simetrìa che l'è pò l'as fiuràl. Ai fiùr atinomòrf se ghe atreböés el nòm de trimero, tetramero, pentamero, etc. per quantificà 'l nömer de pétali o tépali.
- Fiùr zigomòrf. I g'ha 'na simetrìa bilateràl: i pétali i è a spècc en relasiù a 'n piano de simetrìa.
Per i fiùr zigomòrf àle ólte se dopèra 'na paròla specìfica per ensegnà 'na fùrma particulàr, caraterìstica de sèrte categorìe sistemàtiche:
- Fiùr có la coròla bilabiàda. L'è 'l fiùr tìpic de la famìa de le Labiatae. La coròla l'è gamopétala con simetrìa bilateràl che la mèt en evidènsa 'na part dorsàl e 'na part ventràl. La part ventràl, méno svelöpàda, l'è furmàda dei lòbi de du pétali, chèla dorsàl l'è furmàda dei lòbi de tré pétali, con chèl centràl che l'è 'n bel tòc piö svelöpàt dei óter. La part dorsàl l'è ciamàda àer ensìma, chèla ventràl àer de sóta.
- Fiùr có la coròla papilionàcea. L'è 'l fiùr tìpic de le piànte de la famìa de le Fabaceae o Leguminùze. La coròla l'è dialipétala cón simetría bilateral apò a chèsta condèna part dorsàl e giöna ventrál. El pétalo 'nsìma, ciamàt bandéra l'è bèl svelöpàt, de sòlit bilobàt, có la pàrt finàl dei lòbi 'n puninì riultàda 'ndré. I du pétali tacàcc, ciamàcc àle, i è méno svelöpàcc e i se tróa 'n bànda 'n relasiù a l'as de simetrìa. I du pétali de sóta i se önés a dòcia a furmà la caréna, en bèl tòc méno svelöpàda 'n longhèsa che nó la bandéra e le àle.


text:
Mâg
Artécol in dialèt arzân
Mâg (maggio in italiân) l'é al quînt mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân e l'é al têrs e ûltem mèiş ed la premavèira ind la pêrta d' ed sōver ed la Tèra, ed l'avtûn ind la pêrta d' ed sòta, al cûnta 31 dé e l'è ind la préma metê 'd un ân civîl. Al nòm al pré deşgnîr dal dèja rumâna Maia. Int al cultûra cristiâna mâg l'è al mèiş dedichê a la Madòna.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Maggio trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Mâg
Gennaio | Febbraio | Marzo | Aprile | Maggio | Giugno | Luglio | Agosto | Settembre | Ottobre | Novembre | Dicembre


text:
- Hotel Miraval senza barrieras per persunas cun impediments.
- 4 equipas da para skiunzs èn staziunadas en quest hotel durant ils finals da la Cuppa d’Europa a Sursaissa.
Chasa da tgira è dapi 2015 in Hotel
L’anteriura chasa d'attempads e da tgira da la Lumnezia a Cumbel è ussa il Hotel Miraval. Entras quai che la chasa era gia concepida per sutgas cun rodas - pia senza barrieras – è ussa era il Hotel Miraval ina destinaziun ideala per persunas en sutga cun rodas. Entras ils campiunadis da la Cuppa d'Europa da para ski alpin a Sursaissa, ha l'hotel Miraval pudì sa posiziunar en quai segment da hotels cumpatibels per persunas cun impediments.
Tut las stanzas èn cuntanschiblas cun sutgas cun rodas, i dat trais ascensurs e l’ischa è fitg lada perquai ch'en la chasa da tgira stuevan ins pudair passar tras las portas cun in letg. Ussa vegn quai dabun a l'hotel, ch'è uschia cumpatibels per persunas cun impediments. Durant il temps dal Campiunadi d’Europa da para ski alpin èn quatter equipas staziunadas en quest Hotel: ils Austriacs, l’equipa Ollandaisa, ils Tschecs ed ils Franzos.
RR actualitad 17:00


text:
In concert cun Gulda e Beethoven
- Dumengia, 18.9.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 18.9.2016, 19:00, RTR
Label SUISSE - la gronda sentupada dals musicists svizzers.
Era la musica classica fa part dal festival Lebel SUISSE che ha lieu dals 16 fin 18 da settember a Lausanne. Oz, dumengia concertescha l'Orchestre de chambre de Losanna en la Salle Métropole.
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha emetta quest concert en l'emissiun «La classica». Sin il program: Friedrich Gulda (1930-2000) e ses Concerto pour violoncelle et instruments à vent e Ludwig van Beethoven (1770-1827) 5. Sinfonie in c-Moll, op. 67. L'Orchestre de chambre de Lausanne vegn dirigì da ses schef-dirigent Joshua Weilerstein. Lionel Cottet è il solist al cello.
Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
Nossa scola - Scola populara Disentis/Mustér: Home
Commentaires
Transcription
Nossa scola - Scola populara Disentis/Mustér: Home
Nossa scola ediziun periodica dalla Scola Mustér sco fegl d‘informaziun per geniturs, scolars ed interessents dalla scola 6. annada, nr. 2, october 2010 Kai Hinrichsen – nies niev meinascola sepresenta Cun l’entschatta digl onn da scola 2010/11 ha Kai Hinrichsen surpriu la funcziun da menader da scola a Mustér. Quella incarica exequescha el en in mandat da 45 pertschien d’ina plazza cumpleina. Plinavon eis el era engaschaus parzialmein sco scolast secundar a Sedrun nua ch’el instruescha matematica ed engles. Kai Hinrichsen, saveis Vus sepresentar cuortamein a nossas lecturas e nos lecturs? Jeu sun carschius si a Domat ensemen cun miu frar schumellin ch’ei era scolast. Suenter la secunda secundara haiel jeu frequentau il gimnasi alla scola cantunala a Cuera. Quella scola haiel jeu terminau igl onn 1992 cun la maturitad dil tip E (economia). Suenter otg meins en survetsch militar ed in engaschi sco praticant tier la Banca cantunala grischuna a Cuera, haiel jeu entschiet la stad 1993 miu studi da scolast secundar a l‘universitad a Turitg. Suenter haver terminau il studi 1997 e differentas substituziuns haiel jeu naven da 1998 instruiu in onn scienzias naturalas ella scola S. Catarina a Cazas. Naven da 1999 entochen 2004 haiel jeu luvrau per ina scola secundara privata a Cuera nua ch‘jeu haiel astgau rimnar custeivlas experientschas cun giuvenils, essend che la gronda part dallas scolaras e dils scolars duvravan ina tgira intensiva duront il temps d‘emprender e far lur pensums en scola. Il medem temps haiel jeu era frequentau la scolaziun per instruir engles sil scalem superiur. Ils davos sis onns haiel jeu dau scola sil scalem superiur a Valendau (consorzi da scola Stussavgia, Tenna, Versomi, Valendau) che vegn menaus gia dapi plirs onns tenor il model C. Per dar ina cuorta egliada sin mia veta privata: Dapi igl uost 2010 sundel jeu maridaus cun Petra Tuor-Hinrichsen. Jeu haiel empriu d‘enconuscher mia dunna avon biars onns cura ch‘jeu erel commember activ dil Club d‘unihoc Desertina Bulls. En miu temps liber fetschel jeu bugen sport, igl unviern mondel jeu cun skis ed era cun aissa. Plinavon legel jeu bugen, cunzun litteratura englesa e visetel da temps en temps marcaus e tiaras jastras. Tgei ha animau Vus da surprender la funcziun da meinascola a Mustér? Suenter haver instruiu varga diesch onns sil scalem superiur haiel jeu aunc adina grond tschaffen vid l‘instrucziun da giuvenils. Tuttina quetel jeu ch’ei seigi impurtont dad adina sesviluppar vinavon e per quei motiv era d‘acceptar novas sfidas. Damai che mia dunna ha aviert sia nova pratica avon in onn erel era jeu alla tscherca d‘ina nova plazza da lavur ella regiun da Mustér. La publicaziun d‘in menader da scola en cumbinaziun cun ina plazza parziala sil scalem superiur a Tujetsch ha immediat attratg mia attenziun. Quei possibilitescha a mi d‘ina vart da frequentar la scolaziun interessanta per meinascolas e da l‘autra vart da vinavon saver esser en contact cun giuvenils duront l‘instrucziun a Sedrun. Tgei saveis Vus rapportar da Vossa nova plazza da lavur suenter ils emprems dus meins? Mia lavur ei fetg vasta e varionta. Miu sentiment ei che tuttas persunas d‘instrucziun da nossa scola prendan serius lur lavur e che la responsabladad ei repartida bein. Ina scola sa mo haver success sche tuts e tuttas adempleschan lur incumbensas e sche la collaboraziun funcziunescha. Per quei drova ei oravontut respect e stema enviers ils conluvrers, quei ch‘ei evident tier nus. Tgei finamiras haveis Vus tschentau per Vossa funcziun sco meinascola a Mustér? Cuort e bien La finamira principala sto esser da crear ina buna scola. In dils elements impurtonts leutier ei ch‘ils scolasts san seconcentrar sin lur instrucziun. In‘instrucziun d‘aulta qualitad vegn era oz aunc – e quei vegn era el futur buc a semidar – exequida da persunas d‘instrucziun motivadas ed engaschadas. Jeu Mia incumbensa ei da crear e mantener quellas cundiziuns da basa aschia che nossa scola sa sesviluppar vinavon. Num: Hinrichsen Prenum: Kai Tgeinins ein ils avantatgs ni disavantatgs d‘ina scola menada? Naschius: 25-03-1973 Domicil: Sedrun Stadi civil:maridaus Professiun: scolast secundar, meinascola Hobis: famiglia, sport, leger, cuschinar In grond avantatg d‘ina scola menada ei segir ch‘ins sa agir spert senza gronda birocrazia. Nossa scola ei sco nossa societad en transformaziun. Las midadas sespleigan en in ritmus pli e pli frequent e las incaricas vegnan adina pli cumplexas. Ina scola menada sa reglar talas incaricas a moda pli efficienta. Mo ins sto era s‘engaschar persuenter per che memia biaras refuormas reduceschien buca la qualitad dalla scola. Tgeininas vegnan ad esser las pli impurtontas incumbensas dalla politica da formaziun ils proxims onns? Ei fuss impurtont ch‘il sectur da formaziun en Svizra vegness unificaus il futur. Quei munta ch‘ils svilups actuals dil plan d‘instrucziun 21 munglassen vegnir recepi ella revisiun dalla nova lescha da scola dil cantun Grischun. Puncts principals da quella revisiun ein l’introducziun dil temps da bloc e da survigilonza, sco era 40 jamnas da scola per onn. Auters aspects ein l’integraziun da tut ils affons cun basegns specials ella scola populara e la coordinaziun dils temps da vacanzas egl entir cantun. Cun la refusa dalla nova ulivaziun da finanzas il mars 2010 havein nus la pusseivladad da saver coordinar meglier quellas duas intenziuns. In problem pli e pli grond ei la munconza da scolasts ella scola populara. Gia oz mauncan persunas d‘instrucziun da lungatg mumma romontsch e talian ed igl ei da temer che quei semuossi era beinspert per persunas d‘instrucziun da lungatg mumma tudestg. Probablamein vegn la scola aulta da pedagogia dil Grischun il futur buca pli a saver garantir la formaziun d‘avunda scolasts cun talas cumpetenzas liguisticas perquei ch‘il diember d‘interessents ses- minuescha. Quella munconza sa sin liunga vesta influenzar negativamein la qualitad dalla scola. La damonda centrala ei perquei co ins sa augmentar l‘attractivitad dalla professiun da scolast. Co san ins motivar dapli persunas giuvnas adattadas, oravontut masculinas e da lungatg mumma romontsch, per quella professiun. La revisiun actuala dalla lescha da scola stuess dar ina risposta sin quellas damondas. In problem che fatschenta las autoritads dapi onns ei il diember sminuent d’affons. Tgei effect ha quei fenomen per la scola populara? Damai ch‘il diember da scolars ella regiun sereducescha vinavon ei la collaboraziun dil scalem ault inevitabla. Aschia vegnan baul ni tard era ils scalems superiurs dallas vischnauncas da Mustér e Tujetsch a stuer anflar in via da collaborar per saver mantener la qualitad dalla scola per in prezi raschuneivel. Les Romanches en Romandie – Ils Romontschs en Svizra romanda In vegl proverbi franzos di: „Un ami, c‘est quelqu‘un qui sait tout de toi, et qui t‘aime quand même.“ – per romontsch: „In amitg ei enzatgi che sa tut da tei ed ha tonaton bugen tei.“ La conclusiun logica orda quei proverbi ei pia che in che sa nuot da tei sa buc esser Tiu amitg nundir haver bugen Tei. Pertscharts da quei fatg essan nus, collega Catrina, Gabriel ed jeu, semess sin viadi cun nos 18 novs discipels che formavan dapi ferm quater jamnas nossa emprema classa dil scalem superiur, denter nus bein ezaconTas che savevan ton sco nuot in da l’auter. „Cun l’intenziun da promover la formaziun d’in bien spért da classa ...” essan nus pia La damaun dils 15 da settember allas 6:15 semess sin via per traversar l’entira Svizra cul liug da destin “Réclère” orasum l’Ajoie sils cunfins dalla Frontscha. Duront il viadi havein equipau nossAs scolarAs cugl instrumentari linguistic rudimentar per saver seriscuder per lur basegns vitals duront ils dis vegnents: “bonjour, Madame/Monsieur, merci beaucoup, de rien, bonne nuit” eav. viadi da treis dis dalla emprema reala e secundara scolarAs dian dapli che grondas explicaziuns: Arrivai leu ha ei giu num retrer ils bungalows da quater e deponer la bagascha, lu eisei stau uras da gentar el „Hôtel des Grottes“, nua che nus havein era giu las tscheinas ed ils solvers duront nossa dimora. Suentermiezdi ein las visetas dalla grotta e dil „PréhistoParc“ stadas sil program. ils suandonts resuns da „... ins era sco en in dschungel cun en da tuttas sorts dinos.“ – „Ti eras sco en in uaul, ed x-enzacu steva in dino avon tei.“ – „... ils dinos han viu ora schi reals ...“ – „... ils dinosauriers havevan la vera grondezia.“ Tenor la plipart dils feedbacks sto l’activitad dil secund di, la viandada culs huskys esser stada il punct culminont digl entir viadi: „Il husky-trecking era per mei il meglier.“ – „Jeu vess mai tertgau che huskys sappien vegnir aschi activs.“ – „Jeu sun stada surstada ch’ils huskys havevan aschi buna cundiziun.“ – „... els eran schi gnocs e leghers.“ Il tierz di essan serendi a Biel, nua che nus essan aunc vegni confruntai culla vart urbana dalla Romandia e sia industria dad uras, visitond il Museum d’Omega. Tgei variaziun dad uras che vegn cheu fabricada, e tgei prezis. Ina scolarA ha schau plascher ina cert’ura taluisa ch’ell’ei ida per il catalog cun fatscha tarlischonta, per eventualmein saver dar in tip al Bambin – mo ell’ha turnau anavos il catalog cun fatscha contristada, havend legiu il prezi da 43‘500 francs. Secapescha ch’era il „shopping“ el marcau da Biel ha buc astgau muncar: „Il marcau da Biel ha plaschiu a mi, perquei ch’ins haveva schi biaras pusseivladads.“ – „... ina pluna interessantas stizuns...“ Turnai a casa expriman differentAs scolarAs: „A mi ha plaschiu d’emprender d’enconuscher meglier la classa.“ – „... che nus vevan meglier in cun l’auter suenter il viadi che avon ...“ – „... e nus tschintschein uss’era pli bia in cun l’auter.“ „Jeu sun staus surstaus dil pass che la classa ha fatg...“, aschia Gabriel. ... Ed era sco igl ei da mentener il contonschiu sa in proverbi franzos: „Il ne faut pas laisser croitre l´herbe sur le chemin de l´amitié.“ – „Silla via dall’amicezia duess ins buca schar crescher pastg.“ 30-09-2010, Marcus Munsch Nos scolarets sepresentan Diego Blumenthal (8-2-2005) Leandro Oliveira (2-8-2005) Yanic Desax (2-9-2005) Sarina Durschei (17-3-2005) Joel Ismael Flury (30-4-2005) Jeu fetschel bugen cun poppas ed haiel bugen il tgaper dalla socca. Jeu fetschel bugen termagls cun Jaisy e cun mes amitgs. Jeu fetschel bugen termagls cun Jaisy e cul tren. Jeu mirel bugen cudischs e fetschel bugen termagls cun poppas. Jeu hai grond plascher dil tgaper dalla socca. Ramon Manetsch (6-9-2005) Celine Albrecht (30-9-2005) Simon Venzin (24-4-2005) Nathanael Schmed (4-11-2004) Jeu fetschel bugen termagls cun clics. Jeu malegiel bugen en scoletta. Jeu malegel bugen. Jeu fetschel bugen termagls cun clics. Lauro Giger (8-6-2005) Nicole Campos Silva (2-5-2005) Anouk Lutz (31-10-2005) Diogo Ribeiro (1-5-2005) Jasmin Lutz (16.9-2005) Jeu malegel bugen. Jeu malegel bugen. Jeu fetschel bugen termagls culla casa da poppas. Jeu malegel bugen. Jeu fetschel bugen termagls culla casa da poppas. Scola en moviment Gliendisdis suentermiezdi, ils 20 da settember 2010 ha la scola da Mustér dau l’entschatta ufficiala dil project „scola en moviment“ cun il kick off. Cun in cuort plaid da beinvegni da nies meinascola Kai Hinrichsen ha il kick off entschiet. Silsuenter ein ils 200 affons da scola e scoletta vegni parti en 20 gruppas. Ils chefs e las chefas da gruppa (scolars e scolaras dil davos onn da scola) han giu da haver quitau da lur affons e mirar ch’els seigien adina allas dretgas uras el dretg liug. Quellas gruppas mischedadas da pign e grond han promoviu fetg il contact denter ils differets scalems da scola. Sin 20 differets posts, ch‘ein vegni survigilai dils scolasts e dallas scolastas, han ils scolars e las scolaras survegniu dabia ideas ed impuls tgei far duront las pausas sin nies plaz scola. Ils posts ein stai reparti sin il plaz-scola, en halla Cons, en stanza da scola e vi el curtin dalla scoletta. Cheu entgins exempels dils 20 posts: tier la scolasta Olinda han ils affons empriu da ballantschar silla rolla bolla, il scolast Christoph ha mussau exercezis cun il diablolo, tier il scolast Gabriel han ils affons saviu ballantschar sur la slakline, la scolasta Pia ha mussau entgins giugs da lastic, tier la scolasta Irena ei la motorica fina dalla detta vegnida trenada cun far giugs da fil, il scolast Bruno ha mussau da schonglar cun ballas, il scolast Gion ha mussau co baghegiar tuors cun cups e tier il scolast Marcus ha ei dau pausas da serevegnir. Ils commembers dil cussegl da scola ed era entgins geniturs han medemamein priu la peda ed ein vegni a mirar tgei che „scola en moviment“ ei. Quei ei segir stau interessant da mirar tier co pign e grond han luvrau sin mintga post. Nies plaz scola era empau sco in furmicler. Sergio Berger, igl enconuschent cutgnist da Mustér, ha giu la honur da montar la tabla ufficiala vid nossa casa da scola. El ha giu grond plascher da quei suentermiezdi. Sco finiziun dil kick off havein nus communablamein schau ir ballons cun vidlunder cartas. Lein mirar tgei ballun che fa il pli liung viadi? Ella proxima ediziun da „nossa scola“ rapportein nus lu danunder che las cartas ein vegnidas tarmessas anavos a nus. In cordial engraziel fetg a tuts scolasts e tuttas scolastas, ch’ein segidai tier il beingartegiau kick off. Engraziel fetg era als chefs ed allas chefas da gruppa per lur agid ed engaschi. Catarina Steger, promotura Program da scola 2010/11 Scola Vacanzas d’ atun Scola Vacanzas da Nadal Scola Vacanzas da sport Scola Vacanzas da primavera Scola gliendisdis gliendisdis gliendisdis gievgia gievgia gliendisdis mardis gliendisdis gievgia 16-08-10– 11-10-10 – 25-10-10– 23-12-10 – 06-01-11– 28-02-11 – 08-03-11– 02-05-11 – 12-05-11– Finiziun digl onn da scola 2010 / 11 Entschatta digl onn da scola 2011 / 12 Firaus e dis libers: venderdis venderdis mesjamna mesjamna venderdis venderdis venderdis mesjamna mesjamna 08-10-10 22-10-10 22-12-10 05-01-11 25-02-11 04-03-11 29-04-11 11-05-11 22-06-11 mesjamna ils 22-06-2011 gliendisdis 22-08-2011 Numnasontga 01-11-2010 s. Martin (fiera) suentermiezdi liber gliendisdis tscheiver 07-03-2011 s. Giusep (venderdis)19-03-2011 Pastgas 22-04-2011 tochen 25-04-2011 Anceinza 02-06-2011 scolaziun interna 03-06-2011 Gliendisdis-Tschuncheismas13-06-2011 Sontgilcrest 23-06-2011


text:
Ina runda dad elefants cun pizs e tempo, il studi da Demoscope ed in discurs cun il doyen da la Partida liberaldemocratica svizra PLD, Franz Steinegger – il podium d’elecziun da las duas chasas da medias Radiotelevisiun Svizra Rumantscha RTR e Somedia e dal Regionaljournal Graubünden dal Radio SRF ha purschì in punct culminant suenter tschel.
Ils stars da la saira èn dentant els stads: scolars e scolaras da sis scolas grischunas e lur dumondas ad ina candidata e tschintg candidats che vulan vegnir elegids en il cussegl naziunal.
18:30 - Bainvegni
Il podium d’elecziun cun probablamain ils pli giuven public dals ultims onns cumenza precis las 18:30 en l’auditori da la GKB a Cuira.
«Gopfpertori, mier hättend doch Eini» – invista en la politica cun Franz Steinegger
Franz Steinegger, il doyen da la Partida liberaldemocratica svizra PLD, tradescha en in discurs cun Silvana Giger sia metoda politica e lascha reviver uschia ina u tschella episoda da la politica dad ina giada.
6 scolas – 6 classas – 6 candidats - 6 minutas
Il recept è simpel – e la saira da venderdi ha mussà ch’el funcziuna.
La scola professiunala vs. Hans Peter Michel (PLD)
«Pertge essas vus sco nunconformist en la Partida liberaldemocratica PLD, essas vus in risico per vossa partida?» dumondan Michelle Willi ed Esther Sprecher da la scola professiunala Cuira il candidat Hans Peter Michel da Tavau.
Scuola Cantonale Grigioni – vs. Silva Semadeni (PS)
La cussegliera naziunala actuala da la Partida socialdemocratica PS Grischun, Silva Semadeni, ha da dar pled e fatg ad Elena Riedi e Luca Fanconi – tranter auter da las cellas solaras sin il tetg da sia chasa e schebain ella haja in surnum.
Center da furmaziun per la sanadad ed ils fatgs socials (cfss) vs. Heinz Brand (PPS)
Il pli tard cura ch’Emanuela Pini e Jana Rupp dal Center da furmaziun per la sanadad ed ils fatgs socials (cfss) a Cuira han dumandà il cusseglier naziunal actual Heinz Brand da la Partida Populara Svizra dal PPS «Hend Sie Ihri Partei nit im Griff?», savevan ils politichers ch’ils scolars e las scolaras na sajan insumma betg da sutvalitar.
Academia Engiadina vs. Duri Campell (PBD)
Co che Duri Campell da la Partida burgais-democratica (PBD) vuless porscher gnieus stabels per ils giuvens randulins engiadinais – ina da las dumondas centralas per Anna-Lisa Pfäffli e Fadri Rauch da la 5avla classa.
Schweizerische Alpine Mittelschule vs. Josias Gasser (PVL)
Suenter avair vis gia trais rundas cun scolaras e scolars, ha Josias Gasser nizzegià gia l’emprima dumonda per far in spot da reclama per sasez. Dentant – mo uschè simpel n’han Lino Casty e Dillon Brunner da la 5. classa da la scola media a Tavau betg laschà mitschar el.
Center da formaziun Surselva vs. Martin Candinas (PCD)
Martin Candinas, il cusseglier naziunal actual da la Partida cristiandemocratica svizra (PCD), è enconuschent per sia eloquenza. Malgrà quai han ils giarsuns Simon Steiner e Nadja Zinsli rablà or, ch’el ha stuì ponderar in mument avant che respunder.
Werner Reimann analisescha la retschertga trend grischun
En in discurs cun Silvio Liechti dal Regionaljournal Graubünden dal Radio SRF 1 analisescha Werner Reimann, co che las tendenzas da l'entira Svizra sa mussan en il Grischun. Per ils resultats ha procurà ina retschertga represchentativa che l'institut Demoscope ha fatg sin incumbensa da RTR, da la Südostschweiz ed dal schurnal regiunal da radio SRF.
Podi liber per la runda dad elefants
«Vus n’avais nagina schanza, co faschais vus da nizzegiar ella?» era l’emprima dumonda dal duo da moderaturs Andri Franziscus (RTR) e Luzi Bürkli (Bündner Tagblatt) a Christian Stricker (PVL). Il vent frestg suflava encunter dentant a tut ils politichers sin il podium – e quai durant tut las bunamain 30 minutas che la discussiun ha durà. Ils dus moderaturs han tendì l’artg enfin a l’actualitad dal di, numnadamain quella, sch’il Grischun veglia danovamain candidar per gieus olimpics. Ils politichers han stuì respunder.
L’um dals 85% – invista en reelecziuns cun Franz Steinegger
La finiziun da la saira: Anc ina giada respunda Franz Steinegger, il doyen da la Partida liberaldemocratica svizra PLD, las dumondas da Silvana Giger e pertge ch’el n’era betg enormamain gnervus cura ch’i sa tractava da sia reelecziun.


text:
Italian Credenza Bob Olive Thomas Serruys Italian Credenza, Credenzas The World Of Design Italian Credenza, Italian Credenza Italian Walnut Renaissance Credenza Inessa Stewarts Antiques, Italian Credenza Credenza Italian The Met,
Italian Credenza Bob Olive Thomas Serruys Italian Credenza
Credenzas The World Of Design Italian Credenza
Italian Credenza Italian Walnut Renaissance Credenza Inessa Stewarts Antiques
Italian Credenza Credenza Italian The Met
Italian Credenza Italian Walnut Renaissance Credenza Inessa Stewarts Antiques
Italian Rosewood Credenza Or High Sideboard Stildomus 1960s Italian Credenza
Italian Credenza Credenza Italian The Met, Italian Credenza Italian Walnut Renaissance Credenza Inessa Stewarts Antiques, Italian Rosewood Credenza Or High Sideboard Stildomus 1960s Italian Credenza,


text:
malavita
♥ 5522
Tavola 28
testo
kil d cocain, pistol in de cortil, ann arrstt a cs p na rapin,spacc in de giardin,ki venn u fum bun, ki venn u fum a kiuv,macn appicit ke t fann da l'omin, qua na'aggirn stranir,facc sebr ugul,pagn d lacrm sop o giornl,ki preg gesù crsit po s fc na pist,ki affog u pinzir, in da na mist ki se pers pa strd ki se pers pa spd, ki ha cagnt cp e dop se spust,ki se fatt a tomb, ki ko i criatur venn a rob, ki p a famigl arrob, ki arrob p accatars a robb, e t'arracont ke sbirr in do quartir attacn i cristien e i portn a tropea com a copp di cambiun ma nu stim a san siro
ritonello.....
maaaaaaaalaaaaaaaviiiitaaaaaaa x2
ship zipp busterin e min mot, tutt ke e fil t i sann mett in mot,com edizion in d'o strandon a na rot,fum stcct sop o tavolin,nind dobinell qua sa aus o taglerin,abbash e box u caric da rapin,scaric du cess kin d cocain, ki fc u ritir annanz e carabinir,passamontagn in da nu tabacchin,nas kin de bianc e de pinzir,u varbir sap i cazz du quartir i corn de i marit e i femmn bucchin,ki sprec i sold a puttn ki i sprec in d'anctin,ki s magn a pil appris o pocherin,ki s cred bun prche ten a pistol e se magn a galer p ki stc in poltron.
ritornello.....
maaaaaaaaaaaaaaalaaaaaaaaviiiiitaaaaaaa x2
furcnell e lm, pazzarill d criatur, portafogli ki sa kin e speranz p future, megl d napulitn,ki arrob pe capricc,ki s sent bun arrob p dispicc,ki fc impicc,ki sent tommy ricc,ki senchi'a vocc e si vc a vantann, ki aspt schit a fest d sant'ann,fant'omm senza panc prepart a mostr,marmitt da a maloss ke d spunt se magn n na porch, impiant pa a machn, porta bagagl caric annanz a sacr cur,ki m battez me cumbr ma a cos kiu strn ke è murt u criatur nun simm kiù cumbr,e quann fc ser a gent s'arrtir "tzzn e carvn ogn n ogn n e cas lor" "ogn n ogn n e cas lor".
rotirnello.......
maaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaalaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaviiiiiiiiiiitaaaaaaaa
malavita — Tavola 28
inserito da gigi sb8


text:
Il tren senza cunfin
- Dumengia, 28.1.2018, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 28.1.2018, 12:45, RTR
Avant in'emna è stà di da las portas avertas per il tren regiunal e sur ils cunfins tranter Varese e Mendrisio.
Suenter passa nov onns (e quatter onns retard) è il tren dapi ils 7 da schaner 2018 en funcziun. I sa tracta da l'emprima lingia da viafier tranter l'Italia e la Svizra ch'è vegnida realisada dapi il Simplon il 1906. La finamira dal tren senza cunfin è da schliar il problem dal traffic sur ils cunfins.


text:
En il gieu EHC Arosa cunter il SC Weinfelden van ils indigens en la 6avla minuta en avantatg. Damai che Weinfelden po egualisar pli tard, statti suenter 60 minutas anc pari 1:1. En la 5avla minuta da la prolungaziun pon ils giugaders d’Arosa lura sa legrar dal 2:1.
Il EHC Cuira percunter va bain en avantatg cunter il EHC Dübendorf, suenter 51 minutas statti dentant 2:3. En la davosa minuta sajetta Dübendorf alura anc in gol, e Cuira vegn mo anc da scursanir al resultat final da 3:4.
RR Novitads 06:00


text:
Sco quai che l'Uffizi federal per la segirtad da victualias communitgescha, mussa il studi era ch'i dat dapli dunnas che tezzan. Quest dumber è s'augmentà per 10% cumpareglià cun l'ultim studi dal 2003. Era pops da 5 e 6 mais vegnan tezzà pli savens che avant 10 onns.
Tratgas dultschas memia baud
Mintga segund pop survegnia bavrondas e tratgas dultschas durant l’emprim onn, quai malgrà che quai vegn recumandà per davent dad in onn.
In quart da las mammas ha inditgà da chalar da tezzar perquai ch’ellas sajan spussà e na possian betg pli.
RR novitads 14:00


text:
Ils dus morts èn umens da 28 e da 39 onns da l'Albania. Quai ha communitgà la Procura publica da Basilea Citad. L'um grev-blessà saja 24 onns. El saja ord privel da vita. Ils delinquents èn anc sin la fugia. Tenor divers avis duai sa tractar da persunas da l'Europa da l'ost.
Gievgia saira sajan ils attentaders entrads enturn las 20:15 en il Café 56 en il center da Basilea ed hajan cumenzà a sajettar enturn. Tar la sajettada èn ils dus umens da 28 e 39 onns da l'Albania mortas. In'ulteriura persuna saja blessada grev, ma ella na saja betg pli en privel da vita. Ulteriuras persunas ch’eran en il café n’èn betg vegnidas blessadas.
Ils attentaders probabels sajan anc en fugia. Davart lur motivs na datti anc naginas indicaziuns uffizialas. In motiv terroristic sclaudan las autoritads. La polizia ha instradà in’investigaziun gronda suenter ils attentaders.
RR novitads 06:00 ++


text:
Discuors sur mistregns e mistergners en Tujetsch dil 18 e 19avel tschentaner
ils 20 da schaner 1959
da Victor Berther, Rueras (1915 - 1994)
Pader Placi a Spescha scriva entuorn gl'onn 1805 sur digl art e mistregns en Tujetsch sco suonda: „Jeu anflel en Tujetsch mo il pictur Diogg, il qual ha giu per mumma ina Tschamutra, sco artist e sco mistergners enzacons mo miez empri, zacons lennaris, scrinaris, calgers, cusunzs, cuntschapials ed in fravi. Tujetsch ei en quei grau gnanc cuvretgs per igl agen diever."
Jeu vegnel a sebasar era aunc differentas gadas sin notizias da pader Placi e tut quellas ha il numnau mess a scret entuorn gl'onn 1805.
Serestrenschend mo sin il pli necessari per orientar sur ils mistergners dil vitg e dil vischinadi haiel rimnau differentas notizias, las qualas ein per gronda part da vischins da nies vischinadi, als quals jeu lessel era cheu engraziar. Nuotatonmeins haiel era interessantas notizias da vischins d'auters vischinadis e perquei tractel era mistergners d'auters vischinadis.
En general san ins dir cun tutta segirtad ch'ei hagi buca dau mistergners tochen el novissim temps, ch'ein seviventai spirontamein mo cul mistregn. Mintga mistergner haveva in'occupaziun accessoria. Bunamein senz' excepziun tenevan ei per l'alimentaziun dalla famiglia tiers manedels ni silmeins ina vacca. Ei deva lura (sco era aunc oz) tals che exercitavan duas tochen treis differentas clamadas. Tals che fagevan empau il lennari, iseglias e miradurs, vegnevan sco oz numnai umens tschecs, e quels, lura sco oz, ston buca esser dependents per mintga clavella d'in professiunalist.
Entir discuors: Discuors


text:
Il servetsch psichiatric dal Grischun vul meglierar il provediment d'urgenza psichiatric. Quai duai reussir cun ina nova purschida en la regiun da la Val Rain e da la Tumleastga durant las fin d'emnas ed ils firads. Davent da l'avrigl metta il servetsch numnadamain a disposiziun tractament e tgira da pazients cun crisas acutas tar els a chasa. In medi ed ina persuna da tgira diplomada fan part dal team.
Il project da pilot duai dentant betg mo meglierar la purschida, mabain er reducir il dumber d'ospitalisaziuns psichiatricas.
Project da pilot
Il project da pilot cuzza dus onns e duai servir al servetsch per rimnar experientschas, quant dumandada che l'offerta e ed en tge furma e tge lieus ch'i faschess senn d'integrar la purschida.
RR novitads 16:00


text:
Var 570 manaschis han producì l’onn passà pli ch’ina mesa milliun kilograms latg, e 47 da quels perfin passà in milliun kilograms. Quai mussa la statistica annuala da la TSM Treuhand che la Berner Zeitung ha publitgà.
Pli paucs produceschan dapli
Ed il trend ch'adina pli paucs manaschis produceschan adina dapli latg cuntinuescha. L'onn passà han radund 800 manaschis dà si la producziun da latg. Cunquai è il dumber da producents sa reducì sin stgars 21'800.
Appell da limitar producziun
Ils purs svizzers han actualmain da cumbatter cun ina situaziun dal martgà difficila e cun il ferm franc. Malgrà che la producziun da latg è sa reducida l’onn 2015, avevan l’organisaziun dals producents da latg svizzers appellà als purs il schaner, da franar la quantitad da latg.
RR Novitads 11:00


text:
En il chantun Giura vul la populaziun avair in pled en chapitel, sche filialas da La Posta vegnan serradas. Il Cussegl dals chantuns sustegn in'iniziativa dal chantun en chaussa. Ozendi decida be La Posta, nua ch’i dat filialas da posta. L'iniziativa pretenda che vischins e vischinas duain savair inoltrar cun ina tscherta summa da suttascripziuns in recurs cunter la serrada d'ina filiala.
Sche filialas vegnan serradas e sch’i dat enstagl agenturas en stizuns, lura duain ils servetschs sa meglierar – hai num en l’iniziativa.
Plinavant duai la Confederaziun guardar ch’ils emploiads en agenturas da La Posta vegnian scolads meglier – e na survegnian betg sulettamain ina curta introducziun. Collavuraturs da filialas da La Posta vegnian scolads sur onns, è l'argumentaziun.
RR novitads 06:00