text:
Dialet laghee
El laghee a l'è un insema de dialett dela famiglia del Lumbard ucidental dela lengua Lumbarda che ienn parlaa süla riva ucidental del lagh de Comm.
Dunca i dialett ienn parecc e pitost diferent vün de l'oltru, a segunda di paes o di vall. El gh'è sumea un poo al dialett cumasch e al dialett ticines, però di volt la diferenza a l'è propi tanta, per esempi cul cavargnon che se parla in Val Cavargna o cul muncecch che se parla sü sura a Dongh.
Cuntegnüü
- 1 Carateristich
- 2 Esempi de laghee de la zona de Dongh del Votcent
- 3 Esempi del dialet de Colegh (fraziun Laghet)
- 4 Vus curelaa
- 5 Ligam de fö
Carateristich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se cunsiderum el Milanes cume variant principal del Lumbard ucidental, poden vess truvaa vari diferenz tra la parlada meneghina e 'l Laghee (variant de Mezzegra).
- Una quai a la diventa o: per esempi, óltru, cóld, mólta, sólta inscambi de alter, cald, malta, salta.
- Una quai ü la diventa ö: per esempi, föm, piöm, sö, vön, löna inscambi de füm, piüm, sü, vün, lüna.
- Müden i acent sü una quai o: per esempi, suta, mórt, vólta, sfrós, dóna, gió inscambi de sòta, mòrt, vòlta e sfròs, dòna e giò.
- Presenza de la partisela prunuminala i denanz a la terza persona plürala di verb: i sann, i gh'hann, i henn inscambi de sann, gh'hann e hinn.
- Negru, sempru, vedru, libru e óltru inveci de negher, semper, veder, liber e alter.
- Azión, televisión e sezión inveci de asiùn, televisiùn e sesiùn.
- Sc'tremizzi, drizz, sénza e giazz inveci de stremissi, driss, sénsa e giass.
- Culù e pesc'cadù inveci de culùr e pescadùr.
- Sc'cultà, sc'cund, sc'capà inveci de scultà, sgund e scapà.
- Mé, té, ché, basén, maténa, méa inveci de mì, tì, chì, basìn, matìna e minga.
- Rüà e bücér inveci de rivà e bicér.
- Presenza de arcaisem in di verb: crumpà, nà inveci de cumprà, andà.
Cumparaziun funetega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vegnen prupost di esempi de dialet de vari paes:
- Milan, ciapaa cunvenziunalment 'me standard
- Mezegra, in sü la riva cumasca
- Germasen, in de la Val Alban
- Colegh, in sü la riva lechesa
- Nuvaa, bassa Valciavena
I verb (a Mezzegra)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Verb vess[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Indicativ present: mé sun, té te seet, lü l'è, nön sem, violtri sii, lur i hen.
- Indicativ imperfet: mé seri/sevi, té te seret/sevet, lü l'era/eva, nön serum/sevum, violtri seruv/evuv, lur i eren/even.
Verb avègh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Indicativ present: mé gh'hoo, té te gh'eet, lü el gh'ha, nön gh'em, violtri gh'avii, lur i gh'han.
- Indicativ imperfet: mé gh'eri, té te gh'eret, lü el gh'era, nön gh'erum, violtri gh'eruv, lur i gh'eren.
Verb andà[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Indicativ present: mé voo, té te veet, lü el va, nön vem/nem, violtri nii, lur i van.
- Indicativ imperfet: mé navi, té te navet, lü el nava, nön navum, violtri navuv, lur i naven.
Esempi de laghee de la zona de Dongh del Votcent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una parabula[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Un om el gh'eva düü fiö.
E 'l püssee penin de lur el dis al pà: "Pà, dam el fat mè!" e 'l pà el gh'ha spartii la roba.
E de lì a poch dì, el fiö püssee penin, faa sü fagot, l'è andaa a girà in d'un paies luntan, induvè l'ha mangiaa tüt el fat sò menand vita cativa.
E dopu che l'ha spendüü tüt el fat sò, una carestia fiulona la s'è fada sentì in quel paies, siché lü l'ha scumenzaa a patì la fam.
E l'ha tolt sü a metes al servizzi de un padron de quel sit, che l'ha mandaa in di sò lögh a cürà i purcei.
E lü el cercava d'impienì el butasc dei giand che mangiavan i purcei, ma nessün ghe ne dava.
Inlura, pensand ai sò cas, l'ha dii: "Oh, che mota de giurnad del mè pà gh'han del pan a despressi, e mì crepi de la fam!"
Mi tujaroo sü e anderoo del mè pà e ghe disaroo: Pà, mì hoo falaa contra el ciel e inanz a tì.
E meriti minga de vess ciamaa tò fiö: dam un post de tò famej".
Lü donca l'ha tolt sü e l'è vegnüü dal sò pà: e lü, quand l'era ancamò de luntan, el sò pà l'ha vedüü e ghe n'ha 'vüü cumpassion e l'ha curüü e 'l ghe s'è bütaa al col e l'ha basaa.
E 'l fiö el gh'ha dii: "Pà, mì hoo falaa contra 'l ciel e inans a tì; e meriti minga de vess ciamaa tò fiö".
Ma el pà l'ha dii ai sò servitur: "Tuvii scià el vestii de la festa, e metìghel sü, e metìgh dent un anel al dit e metìgh sü i scarp!
E menee scià el vedel ingrassaa e cupél; e majem, e fem una sceriada;
perchè 'stu mè fiö l'eva mort, e l'è risüscitaa; l'eva perdüü, e l'em truvaa". E s'hin metüü a fà festa cumè.
Inlura el sò fiö püssee grand l'eva föra in di lögh; e vegnend indree, quand l'è staa arent a cà, l'ha sentii a sunà e a balà.
E, ciamaa vün di servitur, l'ha dumandaa cusa vurevula dì quela roba.
E lü el gh'ha dii: "El tò fradel l'è turnaa a cà, e 'l tò pà l'ha mazzaa el vedel ingrassaa perchè l'ha quistaa ancamò san e salv".
Ma lü l'ha faa caprizzi e l'ha minga vulüü andà dent. Donca el sò pà l'è vegnüü föra e la pregava de andà dent.
Ma lü respundend l'ha dii al pà: "Vitel lì, giamò tanci an mì te servissi, e gnanca una volta hoo disubedii ai tò orden; e pö mai te m'heet daa un cavret per stà alegher insema ai mè amis.
Adess mò che 'stu tò fiö, che l'ha majaa tüta la tua roba cui bagasc, l'è turnaa a cà, tì te gh'heet mazzaa el vedel ingrassaa".
E lü el gh'ha dii: "Fiö, tì te seet semper insema a mì, e tüta la roba mia l'è tua;
Dunca besugnava fà festa e stà alegher, perchè 'stu tò fradel l'eva mort e l'è resüscitaa; l'eva perdüü e 'l s'è truvaa".
Pietro Monti, Vocabolario dei dialetti della città e della diocesi di Como, 1841, pag. 417-418
Una nuvela del Bucasc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Donca mì disi che in di temp del re de Ziper, dopu che Gufred de Büjon l'ava ciapaa Tera Santa, l'è sücedüü che 'na bona sciura de Guascogna a l'è nada in pelegrinagg al Sant Sepulcher; in del turnà a cà, quand l'eva rüvada a Ziper, ona manega de lifroch vilan i l'han tolta a perzipità. Lee la se ne casciava, e no pudend fà passà el magon, l'ha pensaa de nà del re a met giò quarela; ma quaighedün i gh'han dii che l'eva fiaa traa via, che quel re l'eva 'n por tabalöri che, inscambi de vendicà i olter, el mandava giò quii balussad che ghe faven anca a lü; e inscì tücc quii che ghe l'aveven sü con lü i se n'impagaven fasendeghen 'na quaivüna. Quela sciura, quand che l'ha sentüü inscì, desperand de utegn vendeta, tant per cunsulàss on zich, l'ha pensaa de casciàghela a quel re, e fàl nicorgg che l'eva 'n biciulan; e, tüta caragnenta, la ghe s'è presentada e gh'ha dii: "O sciur, mé vegni minga scià a pregàt de vendicàm de quii balussad che hoo patii, ma inscambi te preghi de 'nsegnàm coma te feet mò mai a ciapàt sü mocc mocc quii che te fan a té, e inscì, imparandel de té, poda anca mé ciapàm in pas i mè fastidi; che, se 'l pudess, le sa el Signur come i bütaress tücc vuluntera adoss a té, che t'i suportet inscì cucc e cuntent".
El re, che infina alura l'eva staa 'n margnach indurmentaa, el s'è dessedaa fö; e scumenzand l'ha vendicaa i birbunad che l'ava patii quela pora sciura, e pö el s'è metüü a fàla pagà salada a tücc quii che fasessen vergot contra de lü e del sò unur.
Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 184-185
Esempi del dialet de Colegh (fraziun Laghet)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Un an fa el mè nonu, che ier l'ha cumpii utant'ann, el m'ha cüntaa a mì e la mì surela questa storia.
Gh'era una volta in un paes penin, un óm che 'l gh'èva dü fiöö.
Un dì el fiöö püssee sgióen dei düü fraðéi l'è 'ndaa del sò pà e 'l g'ha ðii: "Pà, vöri tüt quel che me speta, dèm quel ch'è mè!".
El vécc, che 'l ghe vurìva tan' ben ai só fiöö (forse anche trop) l'ha faa quel che lü 'l vurìva.
El fiulòt un poo ðe ðì dopu l'ha ciapaa tüt i sò soldi e 'l n'è 'ndaa.
In un paes luntan l'è 'ndaa a viv ben, a 'nciuchìss inséma ai só amis, e balà inséma ai donòt.
Inscì in pochi setimann l'ha majaa fö tüt e l'è restaa senza pü negót.
Cusa gh'èrel de fà? Cume saréssel scampaa? Dùe saréssel andaa a truà un toch de pan?
Finalment l'è 'ndaa ver' un cuntaðin e 'l g'ha ðumandaa: "G'hii minga besogn d'un faméj?".
"Sì", el g'ha respundüü el cuntaðin, "ma cume te sèe, quest ann gh'ém aüü tanta pruìna, tanta aqua e per giónta anca la tempesta. Inscì pòði apéna dàt un poo de pan e negót d'òltro".
"El necessita minga che te me ðèet òltro: basta che möri minga!".
"Tüt i ðì te andrèet fö in del mè praa a pasculà ei ción e i mè pégur: sèt cuntent?"
E 'l puerèt l'è 'ndaa al pascol a portà 'l bestiam dal zó paðrón tanti uólt".
Ma quan' lü el veðìua un ción grass che 'l mangiàua i giand, el disìua den' de lü: "Pòver mì! Se füss restaa cà mia! Cume l'era mej, cume l'era bel dal mè pà! Inveci adess stoo maa!".
E per minga murì el mangiàua erba, raðis, e pö 'l piangìua: "Almeno che poðaréssi tornà indree di mée!".
E piangg incö, piangg duman, el na puðìua pü: la fam e i dolóo la faven vegnì sempro püssee magro.
Dop un par de mes, anca se la cà del zó pà l'èra luntan, l'ha penzaa de turnà indree.
Dopu che l'ha caminaa parecc dì e parecc nocc, l'è riuaa in pee biót e tüt scarpaa, nel paes dóe stava el zó pà e la só mama.
Quand el só pà l'ha veðüü a vegnì avant, aðasi aðasi, a rasent a la sces del curtil, cun i ögg bass, l'ha vusaa ða la cuntentézza, el gh'è curüü incuntra e 'l l'ha basaa, sü la front, sü la facia, sü la bóca.
"Nò, pà, basom minga! Sun staa trop cativ! I mè pecaa i è trop grand: mériti piü de vess tò fiöö: son vün di tò faméj!".
El pà l'ha ciamaa là ses faméj e 'l g'ha ðii: "Purtèm scià el vestii püssee bel che g'hòo, e metìghel sü! E pö metii den' l'anél an del dii, e i scarp an di pee! Viòltri là sgió ciapè l'aqua, impizzè 'l fögh e cupè el veðél püssee bel che g'hòo, perchè vöri fà festa!
Vardii: quest mè fiöö l'èri perdüü e inveci adess l'hòo truaa de növ".
E pö el z'è sgiraa vers el fiöö: "Andém!" el g'ha ðii, e l'è 'ndaa de dent sübet in cà cun el fiulòt, e lü el tegnìua con tücc dó i man la manzina del só pà.
E tüt el dì han mangiaa, han bevüü tan' vin e han cantaa tanti bei canzón.
Vivaio Acustico delle Lingue e Dialetti d'Italia
Vus curelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lagh de Com
- Lengua lumbarda
- Davide Van de Sfroos
Pagin in laghee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Abecee
- Semüda
- Urobi
- Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
- Urobi
- Urtugrafia muderna


c: text/html

text:
Varsavia
Varsavia (Warszawa in pulunes e casciub; Warschau in tudesch; Varšava in rüss, ücrain, sluach, lituan e cech; Waršawa in slesian; Warsaw in ingles; Varsovie in frances; Varsovia in latin) a l’è la capital de la Pulonia.
A l’è anca la prima cità de la Pulonia per pupulaziun, cun 1.726.58[1] abitant (2014).
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Varsavia a l'è a 350 km del mar Baltich e la traversa el fiüm Vistula.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Varsavia a l'è gemelada cun:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
460
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- L'imperador Maggioran el ven battuu di Visigòtt.
- I Svev invaden la città spagnoeula de Lugo e 'n coppen el governador.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cadwaladr, re de Meirionydd.
- Cadwallon ap Einion, re del Gwynedd (m. 534).
- Ilderich, re di Vandai e di Alan (m. 533).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cunedda Wledig, sovran galles (n. 386).
- 20 ottober: Elia Eudòcia, imperadris bizantina e santa, miee del Teodòsi II (n. 401).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Diagunala principala
In l'àlgebra lineara, la Diagunala principala d'una matriis quadrada, a l'è la diagunala ch'a la va dal cantun da sura a mancina fin al cantun da sota a drita. Par esempi, la sigütaant matriis la cuntegn di 1 in la suva diagunala principala:
Una matriis cuma chesta-chí, in la quaal noma i elemeent da la diagunala principala i-è mia ubligaa a vess 0, sa la nòmina matriis diagunala. La suma di elemeent da la diagunala principala d'una matriis sa la cugnuss cuma la tracja da la matriis.


text:
Stam
En botànica el stam l'è l'órghen de reprudusiù mas•cc endèi fiùr de le piànte che fà part de le Angiospermae.
L'è furmàt de 'n filamènt e de 'n antéra, colocàda ensìma al filamènt, endóche gh'è le lòze che fà sö 'l pòlen.
L'ensèma dei stam de 'n fiùr l'è ciamàt androcèo, e 'l se tróa 'ntra la coròla e 'l pestél.
Elemèncc del stam[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El stam l'è furmàt de tré elemèncc:
- el filamènt: de sòlet se tràta de 'n stél fì fì, con ensìma l'antéra, de spès l'è de sesiù a sércol, ma con divèrse variàncc a segónt de la spéce. El pöl véser pò a cürt cürt o adiritüra mancà e 'n chèsto öltem càzo se dis che l'antéra l'è sèsil.
- el conetìf: l'è la part en mès de l'antéra sitüàda söl prolongamènt del filamènt e de sòlet poch svelöpàda.
- l'antéra: l'è la part fèrtil del stàm, la g'ha i sach pulìnich reünìcc e ndò lòze.
En stam rüdimentàl, endóche gh'è mìa l'antéra, l'è ciamàt staminòdio.


text:
Knutwil
Knutwil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Sursee, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.78 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 2040 abitant.
El cumün de Knutwil al se tröva a una altitüden de 541 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Büron, Dagmersellen, Geuensee, Mauensee, Sursee, Triengen, Winikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Knutwil l'è menziunaa la prima volta in del secul XII col nom de Gnuthwilare. In del ann 1245 inscambi l'eva staa menziunaa col nom de Knutwile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Knutwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Knutwil (Herrschaft, Vogtei) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Isula lenguistega
Un'ísula lenguistega a l'è un teritori indúe sa parla una lengua diferent da chela parlada al inturna. Par esempi:
- L'Alguer, indúe sa parla Català, e inturna Sardu
- Faeto e Celle di S.Vito (I-FG), indúe sa parla Franco-Provençal e inturna Talian;
- Nicosia, S.Fratello e Piazza Armerina (I-EN), indúe sa parla di dialett d'urígen lumbarda, ma inturna sa parla Sicilianu;
- La Guardia (I-CS) indúe sa parla Occitan e inturna Talian;
- La comarca del Vinalopó Mitjà (País Valencià), ch'a l'è da parlada castellana e l'inturna al parla Català.


text:
Barysaŭ
Barysaŭ (Бapыcaў in abecee ciriligh; БopиcoB/Borisov in rüss; Barysavas in litüan) l'è una cità de la Bielurüssia cunt una pupulaziun de 150.700 personn.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Borisov la se tröva in del nord del paes (in mezz tra Minsk e Orša), lungh el fiüm Beresina.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è stada fundada in del 1102 dal princip Boris Vseslavovič de Polack. In di dü secul sücessiv l'è stada brüsada e recustrüida un poo püssee a süd. L'ha faa part del Grandücaa de Litüania (e dunca pö dopu in de l'Üniun Pulacu-Litüana) fina al 1793, quand che l'è entrada a fà part de l'Imperu Rüss. In del 1812 l'è stada cumbatüda chichinscì la bataja de la Beresina, che l'ha vist i Rüss bat l'imperadur frances Napuleun I.
Ai temp de l'ucupaziun nazista (1941-1944) 33.000 personn hin staa cupaa in di ses lager che se truvaven föra de la cità.


text:
Prèmi Oscar
L'Acadèmia Award (in Ingles Acadèmia Award) [1], cunusüda cume Oscar, l'è forse el premi de cinema püsè impurtànt al mùnd, e sicüramèn el püsè vecc, perchè l'ha cumenciàd in del 1929
I Prèmi i'enn dài da l'Academy of Motion Picture Arts and Sciences, un'urganisasiòn de cultüra de gent che l'ha fài tüta la vita l'atùr, el regista e i'enn semper restài in del camp del cinema: in del 2007 i'èren püsè de 6.000 a vutà per l'Oscar.[2].
La famusìsima Nòtt d'i Oscar l'è una cermonia elaburàda indùe riva tütt i atùra candidàd al Prèmi, e la pàsa in sü le television de tütt el mund. La prima volta l'è stai el 16 de màgg del 1929 e l'ültima el 26 de febràr del 2012. Dal 1934 i'enn candidàd al Prèmi i film che i'enn stài püblicàd l'ann prima.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Academy Award l'è pròpi el nùm de l'Academia che dà el Prèmi Oscar.
- ↑ Cfr. Academy Awards Voting Members


text:
Mosa
La Mosa (en fransés: Meuse; 'n olandés e 'n todèsch: Maas) l'è 'n fiöm che pàsa 'n Frància, Bèlgio e Paés Bas. El se sböta 'ndèl mar del Nort ensèma col fiöm Reno, e i fùrma 'n delta ünich per töcc du.
La Mosa la g'ha fat de cunfì ucidental del Sacro Romano Imper Germànich de la sò creasiù, endèl sècol IX enfìna a la anesiù de 'na bùna part de Alsàsia e Loréna de part de la Frància dòpo i acórde de pàce de Westfalia, endèl 1648, e de la anesiù del Principat de Liegi, endèl 1792, ach de part de la Frància.
'Ntra le cità che vé streersàde de la Mosa le piö 'mportànte i è:


text:
Rimini
Rimini (endèla parlàda locàl: Rèmin o Rémne; en latì: Ariminum; en etrùsco: Arimna) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna. El g'ha presapóch 136000 abitàncc, 'na superfìce de 134 km² e 'na densità de 1013 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellaria-Igea Marina, Coriano, Riccione, San Mauro Pascoli (FC), Santarcangelo di Romagna, Verucchio.
L'è capolöch de la pruvìncia omònima, e l'è colocàda sö la còsta del Mar Adriàtich, 'ntramès ai fiöm Marecchia (en latì Ariminus) e Ausa (en latì Aprusa). Ensèma a Riccione l'è giöna de le località de vilegiadüra estìva piö famùze de la còsta romagnöla e d'Itàlia.


text:
Immanuel Kant
Artéccol in dialatt bulgnais
Immanuel Kant (22 d'avréll, 1724 - 12 ed febrèr, 1804) l'era un filôsof tudàssch. L'era nèd a Königsberg, in Pròssia, e l'è mort sänper lé. Al studié filosofî int'l universitè 'd Königsberg, e dåpp l era advintè un profesåur ed filosofî. L'era interesè såura tótt a una nôva teorî fisica d Isaac Newton.
Dåpp ch'l avéva finé 'd studièr, l'incuntré al filôsof inglais David Hume. Hume l'era dré ch'al lavureva a la teorî dal skepticism, ch'la dgéva ch'an i sré gninta ch'al pré dèr 'na sicurazza al nôstri esperiänz. Kant al n'era brîsa acsé cuntänt quand al sinté quall ch'al strulgheva ch'l èter e alåura al zerché 'n etra strè che qualla 'd Hume, a meza vî stra 'l skepticism e al dogmatisum, såura tott l'era stè influenzè da Jean-Jacques Rousseau e dai só pinsîr såura la dutrénna murèl e al fât d'la libertè.
Incû la filosofî 'd Kant la sciama; filosofî créttica. La só ôvra pió cgnossó l'è la Créttica 'lda ragiån pûra (Kritik der reinen Vernunft) ch'l è stè publichè dal 1781.
Al cminzéppi dal sécol XX äl teorî 'd Kant gnénn druvè da una nôva generaziån 'd filôsof tudàssch, chi dénn vétta a un grópp ciamè 'nôv kantisum, ch'l à ancåura incû di mondi d'l influänza. Kant al pinseva che nueter a prom cgnoser sol i fenomen, meinter col ca ghe de dre (al noòmen) an nal prom mia saveir.


text:
Kirchberg (BE)
Kirchberg a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.0 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 5579 abitant.
El cumün de Kirchberg al se tröva a una altitüden de 505 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aefligen, Burgdorf, Ersigen, Lyssach, Rüdtligen-Alchenflüh, Utzenstorf, Wynigen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kirchberg l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1182 col nom de Chilcberc.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Kirchberg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)
- Kirchberg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Ma pajta muaa, ayaa pu ruxe'eve'e pej peyan tihua'umua'aten mej mi meyan rɨ'ɨ titetyujcha'ɨ a'ij tɨ tiraavijte'e aɨjna cɨme'e mej tya'atzaahuate'e huataujnyáatacan cɨme'e. 2Pata'aj peyan tihua'umua'aten ɨ maj vaujsicɨra'i maj cai eihua raya'acare'en ɨ nahuaj, silu cɨj mu'u, mej mi seica rɨ'ɨ tihua'useij. Ruxe'eve'e mej mi rɨ'ɨ me tityaumuámua'aren, majta mej rɨ'ɨ titetyujcha'ɨ maɨjna cɨme'e mej ra'astijre'e ɨ tavastara'a. Ajta ayan ruxe'eve'e mej hua'uxe'eve'en ɨ ruxa'a tyaɨte, ajta mej mi tya'utaviicue'i tyamua'a naa. 3Pata'aj peyan che'eta pana'a tihua'umua'aten aɨme ɨ ucarijse mej mi majta rɨ'ɨ titetyujcha'ɨ. Capaj hua'ata'acare'en maj a'ij pua'a tyu'ujeeva seij ajta seij. Capu ajta ayan tiraavijte'e mej eihua raya'acare'en ɨ nahuaj, silu mej mi tihua'umua'aten ti'itɨ tɨ a'ij ti'ivaɨre'e. 4Miche'e maɨn jucarijse meyan tihua'umua'aten ɨ maj juuca ɨ maj auj tyaamua mej mi meyan tihua'uxe'eve'en ɨ rucɨna'astyamua'a, majta ɨ ruyaujmua'a. 5Ayaa pu ruxe'eve'e mej rɨ'ɨ metityaumuámua'aree aɨme ɨ maj mauj tyaamua, mej mi cai tyu'uxana'acɨre'en. Ajta, ayaa pu ruxe'eve'e mej nain cɨn ti'ichaɨj ɨ ruche. Ajta, mej mi rɨ'ɨ hua'ajchaɨ ɨ rutyaɨtestyamua'a. Miche'e majta hua'ara'astijre'en ɨ rucɨna'astyamua'a. Na'ari, tɨ pua'a macai ayan huarɨni, ɨ seica ɨ maj hua'aseij, camu che'e raataxe'eve'esin maj ra'ara'astijre'en ɨ tavastara'a. 6Ayaa paj che'eta pana'a ca'anijra'a hua'uta'an ɨ tyetyaca ɨ maj mauj tyaamua mej mi rɨ'ɨ metityaumuámua'are'en maɨjna cɨme'e a'ij mej rɨcɨ. 7Pajta muaa, pata'aj peyan aseijrata hua'a jemi tɨj saɨj tɨ ari arauraste nain cɨme'e a'ij nyej nyauchan timue'ixaa, aɨjna cɨme'e a'ij paj rɨcɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn cɨme'e. Pata'aj tihuá'umua'aten tzaahuati'ira'a cɨme'e, pajta peyan tihua'utaseijrate'en tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e mej mi meyan huarɨni. 8Pata'aj peyan tihua'uta'ixaate'en tyamua'a naa a'ahuaritaacan cɨme'e a'ij tɨ tiraavijte'e mej mi cai meyan saɨque ti'ixajta. Ayaa paj huarɨni tɨ i hua'utatévi'iraste'en aɨme ɨ maj muájchaɨre'e maɨjna cɨme'e maj cai ti'itɨj cɨn huatanyuusin tɨ a'ij pua'a namuajre'e maj cɨn titaaxajtzi'i. 9Pata'aj peyan tihua'utajeeve aɨme ɨ mej ti'imuare'e ca'anyejri cɨme'e, mej mi hua'ara'astijre'en aɨme ɨ mej tihue'ijte'e. Miche'e meyan tyu'umuare'en mej mi nain cɨn rɨ'ɨ tihua'uta'an. Ayaa pu ruxe'eve'e maj cai a'ij mana'a tihua'ajeeva aɨme ɨ mej tihue'ijte'e. 10Mej mi majta cai tihua'anahue'ira, silu mej mi nain cɨn hua'ara'astijre'en, mata'aj cai ti'itɨj cɨn ata'ɨtza'ara'an. Tɨ pua'a meyan huarɨni, ayaa mu een cɨn ca'anijra'a hua'uta'asin ɨ seica mej mi majta raataxe'eve'en, maj majta ra'ara'astijre'en a'ij tyej tihua'amua'ate aɨjna cɨme'en tɨ Dioj tu'irajtuaani. 11Ee xaa, pu'uri me eijre'e seijre'e tɨ Dioj ari rɨ'ɨ tihua'acha'ɨ ɨ tyetyaca aɨjna cɨme'e tɨ Dioj ra'ujca'anye tɨ hue'irajtuaani naijmi'ica. 12Aɨj tu cɨn ramua'aree tɨ ayan ruxe'eve'e tyej ra'antipua'arite'en nain cɨme'e tɨ a'ij pua'a een ɨ Dioj jemi, ajta nain cɨn tyej rahuausin iiyan chaanaca japua, tɨ cai ayan a'ateeren rusen cɨme'e. Ajta, ayaa pu ruxe'eve'e tyej teyan rɨ'ɨ ti'ititacha'ɨ a'ij tɨ tiraavijte'e, a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Ajta ayan ruxe'eve'e tyej rɨ'ɨ me tityaumuámua'aren tyatɨj tyana'a teyan a'ateerin iiyan japuan ɨ chaanaca tɨ yan seijre'e. 13Tyajtahua'a tu tyauj rachu'eve'en ɨ tyaj cɨn huatatyamua'ave'en ajna xɨcajra'a tɨ jetzen tyaja'ure'enyejsin ɨ tyej rachu'eve'en tɨ ajtahua'a ye huataseijre'esin aɨjna ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmua'aree, tɨ ajta tu'irajtuaani. Ai pu aɨn pueen ɨ Jesús tɨ ajta i'i Cɨriistu'u. 14Aɨ pu huataura'a tɨ huamɨ'ɨni tajetze ma'acan tɨ ij aɨn tyu'unajchita nain cɨme'e a'ij tyej té'echaɨca'a ityan, tyaɨjna cɨme'e tyaj cai a'atzu ra'ara'astijre ɨ Dioj. Ayaa pu een cɨn ajta huamɨ'ɨ tajetze ma'acan tɨ ij rɨ'ɨ taaruuren ɨ tatzajta'a tyej ti tyaɨtestyamua'ame'en pueenya'a ta'ara'ani, tyej ti ahuátaca'anyen tyej ti teyan huarɨni i tɨ i'ixa'apɨ'ɨn cɨme'e. 15Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ ruxe'eve'e pej peyan tihua'umua'aten. Pata'aj ca'anijra'a hua'uta'an nain cɨme'e ɨ paj cɨn anti'amua'aree. Pata'aj pajta hua'ajtya'axɨ'ɨn. Capaj hua'ata'acare'en tɨ a'atɨ a'ij pua'a ti'imuaseijra.
Copyright
Learn More


text:
Ouest Lausannois (distret)
El Distret de Ouest Lausannois l'è giü dei dés distrècc del Canton Vaud, en Svìsera. Endèl més de Dicember 2012, la popolasiù totàl del distrèt l'ìa de 69 553. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Renens.
Südiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Ouest Lausannois l'è furmàt dei cümü elencàcc endèla tabèla ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Swiss Federal Statistical Office-Land Use Statistics 2009 data (Todesch) accessed 25 March 2010


text:
Oberriet
Oberriet a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Rheintal, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 34.51 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 8351 abitant.
El cumün de Oberriet al se tröva a una altitüden de 420 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altach (AT-8), Altstätten, Balgach, Diepoldsau, Eichberg, Koblach (AT-8), Mäder (AT-8), Marbach, Meiningen (AT-8), Rebstein, Rüte (AI), Rüthi. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberriet l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 891 col nom de Cobolo. Inturen a l'ann 1290 l'eva menziunaa col nom de Chobilwalt e in del 1417 el compar per la prima völta col nom de Oberriet.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Oberriet in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Sfax
Sfax (صفاقس in arab; Thænæ in latin) l'è la segonda città pussee granda de la Tunisia dòpo de Tunis.
La cunta circa 265.000 abitant.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sfax, l'antiga Syphax di Berber, l'è stada recostruida di Arab in del secol quell de noeuv con materiai ciappaa de la veggia città romana, situada a trii chilòmetri de distanza del centro d'incoeu. In del period 1095-1099 l'è stada on emiraa indipendent.
L'è stada conquistada di Siciliann in del 1148, anca se i Arab l'ha reconquistada vundes ann pussee tard.
Sfax l'è passada a la dominazion francesa in del 1881: vista la resistenza de la popolazion, i Frances gh'hann avuu de bombardà la città prima de vincc. Inoltra Sfax l'ha patii on alter bombardament in del period 1942-1943, quand che la se trovava sòtta el domini de l'Italia in de la Segonda Guerra Mondial.


text:
De Sfroos
Davide Van De Sfroos
DE SFROOS
Testo a cura di Alberto Valli
Accordi: Raffaele Grimaldi
LA RE LA MI
Lo..lo..lo..lo..
LA RE LA MI
I hènn sir che la löena la fa pagüra
LA RE LA MI
i hènn sir de menga taant fiadà
LA RE LA MI
de dree i nostri öcc quaidùn che ghe veed
LA RE LA MI
de dree i nostri öcc quaidùn veed el pianc
l'è sempru püssèe dùr el sàcch in söe la spàla
l'è sempru püssèe scüür de nòcc el sentè
sarà mej mia vusà per nùn, sarà mej sbasass per nùn
sarà mej pregà per nùn, per nùn, per nùn
RE SOL LA RE
RIT. Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos, de sfroos
RE SOL LA
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos
RE SOL LA RE
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos, de sfroos
SOL RE LA
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos
I hènn sir che smòrzen tücc i luus
i hènn sir che quaidùn la meten in cruus
de dree i nostri öcc vur mia vedè
de dree i nostri öcc vur mia savè
El paar faa de piumb el còr che g'hemm là
quand anca l'umbrìa se mètt dree a sparà
sarà mej mia vusà per nùn, sarà mej sbasass per nùn
sarà mej pregà per nùn, per nùn, per nùn
RIT. Nùn che vèmm de sfroos, desfroos, de sfroos
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos, de sfroos
Nùn che vèmm de sfroos, de sfroos


text:
Bätterkinden
Bätterkinden a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.19 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3144 abitant.
El cumün de Bätterkinden al se tröva a una altitüden de 473 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aefligen, Fraubrunnen, Limpach, Schalunen, Utzenstorf, Wiler bei Utzenstorf, Zielebach, Aetingen (SO), Biberist (SO), Gerlafingen (SO), Küttigkofen (SO), Kyburg-Buchegg (SO), Lohn-Ammannsegg (SO) e Lüterkofen-Ichertswil (SO).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima menzion stòrega del paes l'è de l'ann 1261 col nom de Beturchingen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bätterkinden in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Website of the Bätterkinden School (Todesch)
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bätterkinden in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Biandraa
Biandraa (nom ufizial in italian: Biandrà in Piemuntes; Biandrate in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 289 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 12,7 km² e ona densità de popolaziun de 101 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Casalbaltram, Casalin, Riscàt, La Badia, San Pedar Mugiösch e Vidlunch.
A la cità l'è legaa el nom del sò cunt Guid III, vün di prutagunista di guer tra la Lega Lumbarda e 'l Federich Barbarussa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Biandraa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Peter Kodwo Appiah Turkson
Ol Peter Kodwo Appiah Turkson (Wassa Nsuta, Ghana, 11 de utùer del 1948) l’è ü cardinàl ghanés de la Céza Catòlega.
La sò éta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L’à stödiàt prìma ‘n del Seminàre de Santa Teresa in del paìs de Amisano e pò in del Seminàre de St. Anthony-on-Hudson a Rensselaer, in del Istàt de New York, ‘ndóe ‘l s’è laureàt in Teologéa. L’è stacc urdinàt sacerdòte ol 20 de löi del 1975 dal arcièscof John Amissah. ‘nfìna al 1976 l’à ‘nsegnàt in del Seminàre Minùr de Santa Teresa, ‘n del 1980 l’à ciapàt la licènsa in Sàcre Scritùre a l’Istitüt Bìblich Puntifìs de Roma e l’an dòpo l’è dientàt ol vìce retùr del Seminàre de San Pietro. In del 1992 'l à ciapàt ol duturàt in Sàcre Scritüre sèmper al Istitüt Bìblich Puntifìs e ‘n del istès an ‘l vé lüminàt dal Papa Wojtyla arcièscof de Cape Cost. Tra ‘l 1997 e ‘l 2005 l’è stacc ach presidènt de la Conferènsa di Èscof Catòlech del Ghana, menimà ol 21 de utùer del 2003 l'è stài lüminàt cardìnal sèmper dal Papa Wojtyla e l'è dientàt isé ‘l prim cardinàl ghanés de la stòria. In del 2005 l’à pödìt isé troà pòst in del conclàve che l’à elegìt ol Papa Ratzinger, Benèt XVI, che ‘l l’à ölìt a la presidènsa del Consèi Pontifis de la Giöstìsia e de la Pas, pòst ‘ndo che l’è stài confermàt dal Papa Bergoglio ol 16 de mars del 2013.
Ol motto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol sò motto l'è: Vivere Christus Est.


text:
Storia di Piera
Storia di Piera (Stòria dla Piera) 'l è 'n film dramàtic dal 1983 ad Marco Ferreri preśentâ a 'l 36śum Fèstival ad Cannes in dua l'Hanna Schygulla l'à purtâ a cà al prèmi par l'iterpretasiòṅ dal fémni fata méj.
La pelìcula l'è trata da 'l rumànś umònim dla Piera Degli Esposti e dla Dacia Maraini in dua a s cònta la vita dla prima. Invéci 'd èsar giràda a Bulógna però la stòria l'è chè ambintàda a Latìna e in dal Lasi.
In dal film a gh'è anc na śóvna Loredana Berté ch'la canta Sei bellissima.
Sunt
Lorenzo (Marcello Mastroianni) e l’Eugenia (Hanna Schygulla) i èṅ marè e mujér e i gh'aṅ di prubléma in famìja, óltar che na fiōla ch'la s ciàma Piera (Isabelle Huppert). L’Eugenia l'è na mèśa mata e la và da spés, sénsa vargóggna, cun tut i óm ch'la cata, purtànd-'s adrē sò fiōla méntar lò al tîṅ a drē a la pulìtica p'r al partî cumunìsta ma 'l và in daśgràsia parchè i "cumpàgn" i n s cumpatìsan mia cla rója ad sò mujér.
Lorenzo al patìs tut i còran ch'la gh fà ma al n gh la cava minga a star sénsa 'd lē e al pòrta pasìnsa.
Quànd tut i dū genitōr i finìs'n in manicòmi (lò p'r al daśpiaśēr, lē par di elettroshock), la Piera, dvintàda granda in cal méntar, dòp avér pruâ a dvintàr na sarta, la gh'à sucès a teàtar.


text:
Buögn
Buögn (in italian: Bogogno) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 327 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 8,4 km² e ona densità de popolaziun de 158 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Cunturbia, Burbané, Cressa, Sön e Vrün.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Buégn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Regierungsbezirk
En Regierungsbezirk l'è 'na südiviziù aministratìva 'n vigùr en Germània, che la pöl véser tradücìda come Distrèt aministratìf o Regiù aministratìva. L'è mìa dopràda de töcc i Länder todèsch ma apéna de la Baviera, del Baden-Württemberg, de l'Assia, del Nord Reno-Westfalia e de la Sasònia.
I Regierungsbezirke i è spartìcc en circondàre (Kreise) che i pöl véser de du tìpi: i Landkreise o circondàre rürài e le kreisfreie Städte cioè cità extracircondariài o circondàre ürbà.
En Regierungsbezirk l'è goernàt de 'n Bezirksregierung cioè 'na giunta regiunàla condèn Regierungspräsident cioè 'n presidènt regiunàl.
Al momènt i Regierungsbezirke i è vintidù:
- Baviera:
Ai prim de óst del 2008, el Land de la Sasònia el g'ha riurdinàt i sò circondàre rürài (Landkreise) e 'l g'ha cambiàt denominasiù ai sò distrècc de Regierungsbezirke a Direktionsbezirke. perchè sèrte funsiù che prìma i éra sóta la responsabilità de i Regierungsbezirke i è stàde asegnàde ai circondàre. I Direktionsbezirke i è amò ciamàcc Chemnitz, Dreden e Lìpsia.


text:
Avon (Bristol)
L'Avon (parnonzia: ['eɪvən]), ciamaa anca Bristol Avon o Lower Avon, l'è on fiumm de l'Inghilterra del sud-ovest.
L'è longh 117 km e 'l gh'ha on basin idrografegh de 2308 km quadraa. El traversa i contei del Gloucestershire, Wiltshire, Somerset e Bristol. El nass in de la region di coi Costworlds e 'l finiss denter a l'estuari del Severn arent a Avonmouth, arent a Bristol e al sò canal. El traversa anca i città de Chippenham, Malmesbury, Bradford on Avon e Bath.
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Compagn de tucc i alter Avon spantegaa per el Regn Unii, anca quell fiumm chì el ciappa el sò nomm de ona parolla celtega (*abona), che la voeur dì proppi "fiumm": varda el galles afon, l'irlandes e scozzes abhainn e 'l manx awin.


text:
1Rü nüxü̃ chadau ga wüxi ga to ga Tupanaãrü orearü ngeruü̃ ga daxũguxü̃ ga naãnewa írüxĩxü̃. Rü wüxi ga caixanexü̃ãrü ngãxü̃wa nayexma, rü wüxi ga chirapa naẽruétügu nabo. Rü nachiwe rü ñoma üa̱xcürüü̃ niy̱auracüü. Rü naparagü rü ta ñoma üxüemarüü̃ niy̱auracüü. 2Rü naxme̱xwa nüxü̃́ nayexma ga wüxi ga poperaxacü ga íiwẽgüxü̃. Rü norü tügünepara rü taxtü i taxü̃ẽ́tügu nachicutü. Rü norü ṯoxwepara rü waixü̃müãnegu nachicutü. 3Rü ñu̱xũchi ga nüma rü tagaãcü aita naxü ñoma wüxi ya ai ya tagaãcü aita ücürüü̃. Rü yexguma aita naxü̱xgu rü 7 e̱xpü̱xcüna naduruãchiane. 4Rü yexguma yema 7 e̱xpü̱xcüna na naduruãchianexü̃guwena rü chanaxümatüchaü̃. Natürü nüxü̃ chaxĩnü ga wüxi ga naga ga daxũguxü̃ ga naãnewa inaxũxü̃ ga ñaxü̃ choxü̃: “¡Tãxṹ i cunango̱xẽẽxü̃ i ngẽma 7 i duruanexü̃ nüxü̃ ixuxü̃! ¡Rü ngexrüma na cunaxümatüxü̃!” ñaxü̃ choxü̃. 5Rü ñu̱xũchi ga yema Tupanaãrü orearü ngeruü̃ ga nüxü̃ chadauxü̃ na taxtü ga taxü̃ẽ́tügu rü waixü̃müẽ́tügu nachicutüxü̃, rü daxũ naxunagü ga norü tügünechacüü. 6Rü inaxuneta naẽ́gagu ga Tupana ya yima guxü̃guma maxü̃cü ya yima naxücü i daxũguxü̃ i naãne rü ñoma i naãne rü taxtü i taxü̃ rü guxü̃ma i ṯacü nawa ngẽxmagüxü̃. Rü ñanagürü ga yema orearü ngeruü̃: “Ñu̱xma rü marü tãũtáma nuxcü ningu i ngẽma Tupana nüxü̃ ixuxü̃. 7Erü ngẽxguma nawa nanguxgu na ngẽma norü 7 i Tupanaãrü orearü ngeruü̃ inaxügüxü̃ na yacueãxü̃ ya norü corneta, rü ngẽxguma tá nixĩ i yanguxü̃ ga yema noxri ẽxü̃guxü̃ ga Tupanaãrü uneta, yema nuxcümaü̃güxü̃ ga norü orearü uruü̃gümaã nüxü̃ yaxuxü̃”, ñanagürü. 8Rü yema naga ga noxri nüxü̃ chaxĩnüxü̃ ga daxũguxü̃ ga naãnewa inaxũxü̃, rü wenaxãrü chomaã nidexa. Rü ñanagürü choxü̃: “¡Naxü̃tawa naxũ i ngẽma Tupanaãrü orearü ngeruü̃ i taxtü i taxü̃ẽ́tügu rü waixü̃müãneẽ́tügu chicutüxü̃! ¡Rü nüxna nayaxu i ngẽma poperaxacü i marü íiwẽgüxü̃ i naxme̱xwa ngẽxmaxü̃!” ñanagürü. 9Rü naxü̃tawa chaxũ ga yema orearü ngeruü̃, rü nüxna naxca̱x chaca ga yema poperaxacü na choxna naxããxü̃ca̱x. Rü nüma rü ñanagürü choxü̃: “Ñaã nixĩ. ¡Rü nayaxu rü nangõ̱x! Rü cua̱xwa rü berurerüü̃ tá namaĩcura. Natürü cuanüwa rü tá nanaxüxãchi”, ñanagürü choxü̃. 10Rü yema orearü ngeruü̃me̱xẽwa chanayaxu ga yema poperaxacü, rü chanangõ̱x. Rü chaua̱xwa rü berurerüü̃ namaĩxcura. Natürü yexguma chanangõ̱xguwena rü chauanüwa rü nanaxüxãchi rü changu̱xneca. 11Rü ñu̱xũchi chomaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü choxü̃: “Name nixĩ na wenaxãrü Tupanaãrü orexü̃ quixuxü̃ namaã i muxü̃ma i nagúxü̃raü̃xü̃ i duü̃xü̃gü, rü muxü̃ma i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱xgü i duü̃xü̃gü, rü muxü̃ma i duü̃xü̃gü i to i nagawa idexagüxü̃, rü muxü̃ma i nachiü̃ãnegüarü ãẽ̱xgacügü”, ñanagürü choxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Parsótt
Artéccol in dialètt mudnés
Al parsótt l'è un tàj ed chèrna dal maièl, pió precisamèint al toch ed chèrna di gàmbi d'adrê fin a la prémma fila d'os dal tarso, circa circòrum al cosiòt. Anca s'as pól cucinèr e servìr frasch, al pió dél volti al vin stagiunê.
Di volti al parsótt al pól anca èser ed pècra o d'oca.
La qualitê pió impurtànt e gnussùda l'è d'sicùr al parsótt ed Pèrma; di ètri qualitê famósi i én: Parsótt
- al Parsótt toscàn
- al Parsótt vènet
- al Parsótt ed Cùneo
- al Parsótt ed Mòdna
- al Parsótt ed Nòrcia
- al Parsótt ed Pèrma
- al Parsótt ed San Daniél
- al Parsótt ed Cinta
- al Parsótt dl'Aosta
Lavorazione[modifica | mudéfica la surzéia]
Ed sòlit al parsótt l'è distìnt in crud e còt, a secànda di mòd druvê in dla sô lavoraziòun.
Al parsótt al vin cuncê a sacch e pò lavurê cun un mis'ciòun ed sèl e ètri lavór al fin ed cunservèrel méj. In América dal vòlti i dróven anch al sóccher in di tratamèint a sacch. Dop al vin lassê a sughères (la paròla parsótt la vin, infàti, dal latèin “perexsuctum” ch'al vól dir “sughê") e a stagiunèr.
Dimòndi importànt l'è anca la produziòun dal parsótt còt, ch'i vìnen dal còsi dal maièl, salèdi e còti.
Itàlia[modifica | mudéfica la surzéia]
El prémmi nutézi ed parsótt in Itàlia i vìnen dal tèimp di Romàn, quand as druvèven cóme scòrti ed magnèr sopratót in mèz a la guèra.
-
Le jambon (Félix Vallotton, 1918).
-
Le jambon (Édouard Manet, c. 1875).
-
Le jambon (Paul Gauguin, 1889).
Èter prugèt[modifica | mudéfica la surzéia]
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Parsótt


text:
Pupulazion celtich
Cunt ul nom da Celta sa indica un insema da popul indoeuropei che, in dal periud da massim splendur (IV-III secul a.C.), eran estendüü in d'un'area bela granda da l'Europa, dai Isul britannigh fina al bacin dal Danübi, e anca insediament isulaa püssee a süd, dopu l'espansiun vers i penisul iberica, italica e anatolica. I Celta i parlavan una lengua celtega.[1]
Galli era ul nom che i Ruman usavan per indicà i Celta ch'abitavan in epuca antiga la regiun da la Gallia, curispundent ai teritori atual da Francia, Belgi, Svizera, Ulanda, Germania lungh la riva ucidental dal Reno e Italia setentriunal a nord dal fium Esin.
Celtich famus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Not[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Koch, J. (2005). A Historical Encyclopedia. ABL-CIO


text:
Benvegnui
L’Union di Ladins de Fascia
L’Union di Ladins de Fascia l’é na sezion de l’Union Generèla di Ladins dla Dolomites.
La é nasciuda dò da la gran radunanza di ladins sun Sela del 1946, e la é stata costituida legalmenter con at del nodèr ai 19 de mé del 1955.
Aldò de l’art. 1 del Statut, la sociazion: “...se cruzia de duc i problemes e i enteresc ladins e la vèrda de descedèr fora na coscienza ladina col defener e rencurèr l comun patrimonie de rejonèda, de cultura e de folclor. ...la ge va dò a la diretives de l'Union Generèla, la chier de binèr e tegnir ensema i ladins fascegn e la laora dessema coi autres ladins dla Dolomites. ...la conscidra frèdes i ladins del Friul e di Grijons.”
Anter la ativitèdes de maor emportanza de la sociazion, apede a la publicazion de libres o CD ladins e a l’endrez e la partezipazion a manifestazions e evenc de la comunanza, l’é la gran colaborazion sporta ogne setemèna per enjignèr la piates de Fascia del sfoi “La Usc di Ladins”, che vegn dat fora te duta la valèdes de ladines entorn l Sela.


text:
Phenomena
Phenomena (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 1985 ad Dario Argento, ambintâ e girâ tut in Śvisra, a part soquànti séni in di Elios Studios ad Róma. In di Stat Unî i al cgnósan cuma Creepers.
Sunt
Na turìsta danéśa, Vera Brandt (Fiore Argento), la pèrd 'l àutobus in si mónt śvìsar e la và in na bàita par dmandàr ajùt ma lè la cata invéci la mòrt mént'r a s véd 'n óm in cadéni ch'al fà da tut par libràr-as. La tèsta tajàda via dla pòvra ragasóla la vèṅ pò butàta śò in un fiùm. Soquànt tèmp dòp la Jennifer Corvino (Jennifer Connelly), fiōla d'l atōr americàṅ Paul Corvino, la s iscrìv a un culéǵ par fémni dal pòst, al "R. Wagner", e i la métan in cambra insém a la Sophie (Federica Mastroianni). A purtàr avànti la scóla l'è na diretóra ch'la n lasa pasàr gnint (Dalila Di Lazzaro) cun a fiànc la Frau Brückner (Daria Nicolodi), na dóna sò para.
La Jennifer ad nòt la gh'à di atàc ad sunambulìśum e, quànd a gh sucéd, la n pōl far a méno ad tōr-as sù e tacàr a far dū pas lè 'd intóran. Na sira, durànt òṅ ad chi gir lè, prilànd-as da na banda in diresiòṅ dna fnèstra, la véd la studénta Gisela Sulzer (Fiorenza Tessari) ch'la riva lè da lē sigànd. A 'l impruvìś un bulsòṅ sparâ a 'l sò spali al s insfìlsa in dla sò gnuca gnénd pò fóra da la bóca, masànd-la. Qvala là, a n psénd far gnint par farmàr-as, la tira drit, sénsa rénd'r-as cònt dal tut ad quél ch'l'à vdû, prima ad cascàr śò da 'l curniśòṅ. Tgnénd pò a drē a na sìmmia, ciamàda Inga, Jennifer la riva a cà 'd 'n entumòlug, al prufesōr John McGregor (Donald Pleasence), ch'al viṿ in na scrana a rudèli e ch'l è drē a studiàr la tèsta marsa dal tut e pina ad bègatèṅ dla Brandt, purtàda lè da 'l ispetōr Rudolf Geiger (Patrick Bauchau) e dal sò asistènt Kurt (Michele Soavi). Difàti, guardànt al cicclo ad vita ad chi bgòṅ lè, chi lò al sarés bòṅ ad dar na dada a 'l masamènt. Jennifer la gh diś che lē la n gh'à minga scarésa di insèt, ansi la gh vōl bèṅ e l'è anc bòna ad dascórar sèg, a livèl telepàtic. Invéci al prufesōr al dascór da spés cun l’Inga, bèstia dimóndi inteligìnta ch'la gh dà al sò ajùt, e al gh diś ad lasàr śò al raśōr parchè la s pōl far dal mâl a tgnir-'l in maṅ. John al cònta a l'americàna che in dal pòst a gh'è un manìac necròfil ch'al masa al ragasóli par pò tgnir da cat i còrp. Anc la sò asisténta Greta l'è stata cupàda da lò.
Turnàda in dal culéǵ, la Jennifer la patìs incóra 'n epiśòdi ad sunambulìśum, cun na luśla ch'la la pòrta da drē da na sēṿ faghénd-ag catàr un guànt dal sasèṅ, cun di bègatèṅ dèntar. Al manìac al và avànti incóra cun i masamènt, faghénd fóra prima la Sophie e pò incóra McGregor sót a i òć dna Inga fóra ad tèsta.
La Jennifer la in vōl più savér, la ciàma sò pàdar par turnàr subìt a cà in aparéć ma la gh'à da spétar incóra un dè e la Frau Brückner la gh śibìs na cambra par durmìr la nòt a cà sua. Rivàda là, Jennifer la véd che tut i spèć i èṅ quaciâ da di sugamàṅ e la Brückner la gh cònta ch'la gh'à un putèṅ dimóndi malâ ch'al n vōl briśa véd'r-as lè e pò la gh dà na madśìna par far-ag pasàr la févra. Jennifer la và in bagn par tōr-la ma pò la stà mâl e la s fà gnir 'l urt dal gòmit par sputàr-la 'd fóra. L'americàna la véd anc ch'a gh'è di bègatèṅ dapartùt, atàc a 'l savòṅ e a i sugamàṅ, e lè la capìs incòsa.
Culòna Sunóra
La culòna sunóra ad Phenomena 'l è gnuda fóra su disc in dal 1985 e su CD in dal 1987 p'r òpra dla Cinevox Record e la gh'à dèntar 12 braṅ.
- Phenomena (04:24) • Claudio Simonetti
- Flash of the blade (04:08) • Iron Maiden
- Jennifer (03:50) • Goblin
- The quick and the dead (03:32) • Andi Sex Gang
- You don't know me (02:35) • Andi Sex Gang
- The wind (01:16) • Goblin
- Valley (04:30) • Bill Wyman & Terry Taylor
- Sleepwalking (03:50) • Goblin
- Locomotive (03:21) • Motörhead
- Jennifer's friends (03:27) • Goblin
- The maggots (01:36) • Simon Boswell
- The naked and the dead (02:45) • Andi Sex Gang
Ròbi curióśi
- In sal sit uficiàl ad Daria Nicolodi, mujér ad Dario Argento e Frau Brückner in dal film, a s pōl lèśar un pès dn'intervìsta data a "Primavisione Cinematografica" n.9 dal Setémbar dal 1985, in dua lē la gh và śò péśa dgénd «A mè i film ad scarésa i m piàśan dimóndi e Dario 'l è dimóndi braṿ. A gh'ò però da far un dascórs a part par "Phenomena", un film che da 'n sèrt punt ad vista a but da na banda. Minga parchè al n sia mia vàlid, mè a 'l cat fat bèṅ, ma par quél ch'al cònta; mè a m tóg a cōr al prubléma di handicapâ e in "Phenomena" a s vèṅ a savér a la fiṅ ch'i sasèṅ i èṅ un putèṅ dasfurmâ e sò màdar ch'la masa par difénd'r-al. Inóltar in dal film i bòṅ i èṅ pîṅ ad bèsi e bèi mént'r i catìṿ i èṅ brut e in buléta. La m è parsa n'òpra dimóndi reasiunària, e un bèl pas a 'l indrē ad Dario, un regìsta ch'al m è sèmpar piaśû ma ch'a n vój piò lauràr sèg, in fiṅ tant ch'al cuntinuarà par cla strada lè»[1].
- Al fiōl dasfurmâ ad Frau Brückner 'l è fat in dal film da 'l atōr napulitàṅ Davide Marotta mascrâ e trucâ da Sergio Stivaletti par far in manéra ch'al gh'is la sìndrum ad Patau.
- P'r al film i èṅ stâ druâ 40 migliòṅ 'd insèt, tirâ sù a pòsta.
Culegamènt estéran
- (EN) La schéda dal film in s'l IMDb
- (IT) La schéda dal film in sal FilmTV
- (IT) La schéda dal film in s'l Horror Movie Database
- (IT) Recensiòṅ ad Splattercontainer


text:
Curnöva
Cornoeuva (nom ufizial in italian Cortenova) l'è on comun de la Provincia de Lecch che'l cunta 1 192 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 11,6 km² e ona densità de 103 ab./km².
L'è sitüaa in su la sponda mansina del torrent Pioverna, ai pe de la Grigna, in del coeur de la Valsassina. De chi part la strada per Isen che, dopo de 16 km de un percors pien de cürv el met in comunicazion la Valsassina con la val de l'Esin.
Cornoeuva l'è tacaa ai comun de Crandola, Isen, Premaluna, Tasen.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Curnöva l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Texas
El Texas a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 696.241 km² e una pupulaziun de 22.490.022 abitant.
A l'è tacaa a nord al Növ Messich e a l'Oklahoma, a ovest al Növ Méssich e al Messich, a süd al Mrssich e a l'Ucean Atlantigh (Gulf del Méssich), a est a l'Arkansas e a la Louisiana.
La capital a l'è Austin (227.818 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Houston (2.012.626 abitant), alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Dallas, San Antonio, El Paso, Fort Worth, Arlington, Corpus Christi, Plano e Garland.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Texas al gh'ha 34 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Texas


text:
Carlo Magn
Carlo Magn (en latì: Carolus Magnus; en todèsch: Karl der Grosse; en fransés: Charlemagne) (Herstal (?), 2 de bril del 742, 747 o 748 – Aquisgràna, 28 de zenér del 814), l'è stat rè dei Franchi del 768 'nfìna a che le mórt, rè dei Longobàrcc (764–814) e Imperadùr del Imperium Romanum Sacrum (800–814). El scötöm de "Magn" (en latì Magnus el vol dì "grant") el gh'è stat dat del sò biògrafo Eginardo, che g'ha dat tìtol a la sò òpera "Vita et gestae Caroli Magni".
Fiöl del rè Pipino 'l Breve e de Bertrada de Laon, el g'ha ciapàt el pòst de sò pàder e 'l g'ha regnàt ensèma a sò fredèl Carloman. Aisebé che le relasiù 'ntra i du fredèi le s'ìa deteriuràde, la mórt de Carloman la g'ha schiàt che s•ciopès 'na guèra 'ntra i du.
Carlo 'l g'ha renforsàt le relasiù de amicìsia che sò pàder el gh'ìa mantignìt col Papa e l'è deentàt el sò protetùr dòpo ìga batìt i Longobardi 'n Italia. El g'ha combatìt cùtra i musulmàni che minaciàa la penìzola Ibérica e 'l g'ha tentàt de 'mpadrunìs del teretóre ma 'l g'ha duzìt lasà pèrder e retiràs, e 'ntàt che i se ritiràa, la retroguàrdia del sò ezèrcit l'è stàda anientàda dei Basch endèla Batàglia de Roncisvalle.[1]
Dòpo de 'na 'na campàgna militàr che g'he düràt divèrsi agn l'è riàt a sotamèter i Sàsoni, e 'l i ha ubligàcc a convertìs al Cristianézem e a integràs endèl sò regn.
El g'ha espandìt i regn dei Franchi 'nfìna a fai deentà 'n Impér, endèl qual gh'è stat incorporàt 'na gran part de l' Europa Ucidentala e Centrala. El g'ha cunquistàt el Regn de Italia e l'è stat encurunàt Imperator Augustus del papa Leóne III el dé de Nedàl del 800 a Roma, gràsie a la pusibilità ufrìda de la depuzisiù de Costantì VI e che isé 'l tròno imperiàl l'ìa cunsideràt mìa asegnàt perché al momènt ocupàt de 'na fómna, Irene. Chèsti facc i g'ha fat enversà la cort imperiàla de Bezànse, che la s'è refüdàda de reconóser el sò tìtol. Gh'è nit fò 'na guèra che a la fì la g'ha ubligàt l'imperdùr de Oriènt Mighél I Rangabé a reconóser Carlo Magn come emperadùr (però mìa emperadùr dei Romàni).
El perìot del sò régn l'è asociàt a 'na ripréza de la cültüra e de le arcc latìne favurìde e veicolàde del Imper carolìngio, guidàt de la Céza Catòlica, che l'è stat giü dei fondamèncc de 'n identità europèa 'n cümü. Per mès de le sò cunquìste e de le sò rifùrme intèrne, Carlo Magn el g'ha mitìt zó le bàzi de chèla che la sarès deentàda l'Europa Ucidentàla endèl Medioévo. Al dé d'encö l'è mìa apéna cunsideràt come 'l fondadùr de le monarchìe franséza e todèsca, che i la ciàma col nòm de Carlo I, ma apò come el pàder de l'Europa.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Andre Maurois, Stória de Francia, p. 36.


text:
In Time
In Time l'é un film american dal 2011 diret da Andrew Niccol e recitò da Justin Timberlake, Amanda Seyfried e daCillian Murphy in di ròl di prutagunisti.
Trama[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la fin dal XXI secul, i person in geneticament prugramà per viv sultant fin a venticinqu ann: ül limit al pò ess estes cun ulteriur temp, cal va però cumprà, e permett da viv anca mò, sensa invegià fisicament. Ül temp l'è diventò la valùta cun cui la gent la vegn pagada per ül propri laurà, e l'é ül mess da pagament per i necessità e i luss: esist infati una tecnulogia ca la permett d'imagazzinarl, trasferirl da persona a persona e in sci via. I sciur a vivan per sempar, e gli alter cercan da negusiàa per l'imurtalità. Ül prutagunista dal film, Will Salas, al viv in da la zona 12, la zona pùsé puarèta, ciamata "ül ghett", cun la mam, uramai cinquantenn.


text:
Estonia
L' Estònia (Eesti in estun) a l'è un paes del nord-est de l'Europa, pusiziunaa in sü i spund del Mar Baltegh. La fa part de l' Union Europea. A l'è tacada a la Letonia e a la Rüssia, ma ecunomicament l'è culigada a la Finlandia e la Scandinavia.
La capital a l'è Tallinn, una vegia cità medievala che l'è diventada patrimoni de l'Unesco
La gh'ha una süperfiss de 45.227 km², poch püssee granda de la Svizera, e una pupulaziun de pressapoch 1.350.000 abitant.
A l'è member de l'Üniun Eurupea e de la Nato.
Dal prim de ginee del 2011 la gh'ha adotaa l'Euro 'me moneda ufiziala.
La lengua ufizial l'è l'estun.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La naziun la gh'ha un teritori pressapoch tüt pian, dumà in del sud-est l'ha gh'ha una quaj culina. La pussee alta l'è la culina del Suur Munämagi.(318 m s.l.m.)
Fan part del teritori estun 1520 isul, ma i püssee grand hinn Saaremaa (2.668 km²) et Hiiuma (965 km²). La pussee distacada da la tera ferma, che l'è anca la püssee piscinina l'è Ruhnu (11,50 km²), che la sa tröva a süd-ovest de la naziun, pressapoch 70 km in mez al Golf de Riga.
La citaà püsse visitada di türista l'è la capital, Tallinn, che l'è una cità medievala e l'è anca Patimoni de l'Unesco. Gh'hinn anca altar cità impurtant ch' hinn: Tartu, Parnu, Narva.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Estònia del didincö l'è gnüda föra del giuntà insema düü toch de tera ch'eren semper staa separaa: la "Pruincia del Mar de l'Est", che del 1710 al 1918 l'era partegnüda a la Rüssia Zarista; e 'l toch de la Livunija, 'l pü setentriunal, al qual la pertucava anca l'isula de Saaremaa (Ösel).
I Vassaj rivaa in Estònia cunt la vegnüda di Cavajee de Urden Tütonegh even metüü insema un pruincia ütònoma in del 1252. Despö de la finn de l'egemunia de l'Urden Tütònegh in del 1561 i citaa de la Liga Hanseatega e i vassaj han brancaa 'l pudè in di so man e han furmaa un corp guernatif ütònum. Chel' ütunumia chi l'è remagnüda insci cuma l'era, sia suta la signuria de la Curuna Svedesa, sia suta l'egemunia de la Rüssia Zarista, quist ültema ucurüda dopu la Granda Guera del Nord vengiüda de la Rüssia in del 1710.
In Estonia, la lengua di vassaj e de la volta burghesia citadina, ciuè di sciur, di putent, l'era semper stada 'l Tudesch, ma in del 1885 la Rüssia Zarista, in de la voga di sentiment nassiuanlista de l'epuca, l'ha süstitüii 'l Rüss al Tudesch.
Un röl principal in del desvelüp de l'identitaa pulitega e cultürala estuna l'eva 'vüü l'üniversidaa de Tartu indua sinn del 1870 i stüdent estun even lauraa dree a furmà un'identitaa propia e ütonmia, e di Tudesch e di Rüss. El 24 de Fevree del 1918 cunt la fin de la Rüssia Zarista menada inans de la Revulüssiun de Utuber, ij Estun han tolt l'ucasiun de deciaraa, indestürbaa e senssa che nissün ghe daga a trà, la propia independensa.
In di agn intra 'l 1939 e 'l 1940 i Nazista han cunvengiüü tanc Estun, insem' a tanc Letun, de etnia tudesca, a 'gnì reimpatriaa in Germania suta 'l slogan Heim ins Reich (ciuè (tücc) a cà in del Reich. La resun, quela vera, l'era staa 'l pat Molotov-Ribbentrop che 'l prevideva, tra l'olter, el restà di paes baltegh suta l'egemunia Rüssa.
Suta gran pressiun di Tudesch e di Rüss, i trii paes baltegh s'eren giuntaa in del 1940 a l'Üniun Suvietega, però pö giamò in del 1941 tücc e trii i paes eren staa ucüpaa di Tudesch. In chi agn chi gh'è staa tanc, u almanch minga poch, Estun che gh'han daa 'na man ai Nazista a perpetrà la sua (di nazista) pulitega genucida. A l'istess temp, gh'è staa però anch di Estun ch'han cumbatüü in di fir de l'Armada Russa cuntra i Nazista.
In de l'Ütun del 1944, cunt la triunfala avansada de l'Armada Russa in diressiun ovest, l'Estonia l'è stada 'ncamò ciapada di Rüss. In chi agn chi 'l sumeja che gh'è sia staa di Estun ch'hin staa vitem de represaj e depurtassiun de man Rüssa, anca se quanc reaj e quanc invetaa l'è düra de savè de segür.[1]
Düranta la segunda guera mundiala anca tanc Estun de lengua Svedesa, ch'eren de cà suratüt in sü i isul Hiiumaa (Dagö), Vormsi (Worms) und Ruhnu (Runö), han ciapaa sü e hin andaa via.
In di agn intra 'l 1945 e 'l 1990 gh'è staa tanc Rüss che s'hinn trasferii in Estonia.
Pö, dürant i agn de la Glasnost e de la Perestroika, suratüt a partì de la mitaa di agn '80 quand che 'l Gorbaciov el ghe dava man forta, ij Estun han ancamò tacaa sü a reafirmà la sua vöja de independensa, e, sensa gnanca dà fögh a un s'ciop, s'hin truaa 'ncamò independent a partì di prim agn '90.
El 9 de Dezember del 2010 l'Estonia l'è 'ndada dent in de l'OCSE. [2]
El prim de Sgenee del 2011 l'Estonia l'è stada la prima di nassiun Baltegh a tacà sü a druà l'Euro.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Estonia (nom ufizial: Eesti Vabariik) a l'è una repübliga democratiga.
L'è una republiga parlamentar.
La gh'à i seguent orghen:
- el Parlament, ch'el gh'à el puter legislativ,
- el Guvern, che 'l gh'ha el puter esecütiv,
- la Curt Suprema, che la gh'ha el puter giüdiziari.
El President a l'è 'l Toomas Hendrik Ilves (del 2006).
El Prim Minister a l'è l'Andrus Ansip (del 2005).
Economia e Internet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Estonia l'è part de l'Union Europea, l'ha adotaa l'Euro 'me muneda ufiziala e l'è jütada economicament da la Finlandia , Germania e da la Scandinavia, e per quest la g'ha gemò avüü una forta espansiun cumerciala che l'ha purtada vers un livel economico de gl'alter pais uccidental. L'à gh'ha anca el piusse bas livel de indèbitament public in de gl' stat de la Union Europea.
Le Nazion Unii gh'an attribuii l'indic de svilupp parecc alt, in del 2010.
L' Estonia la g'ha una granda difusion de l'internet. L'è cunsiderada vüna di naziun püssee avanzaa del mund per la difüsiun de l'Internet. L'è de spess suranunimada per quest E-Stonia.
En Estonia l'è stà assemblàa el sistema de comunicaziun ciamàa Skype.
Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ http://www.radiobremen.de/nordwestradio/hoerspiel/verschickung/deportation.html nordwest radio Deportationen in Estland]
- ↑ oecd.org: Estonia’s accession to the OECD (Zugriff am 9. Dezember 2010)


text:
California
La Califòrnia a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 410.000 km² e una pupulaziun de 35.893.799 abitant. A l'è el stat püssee pupulaa de tücc i stat amerigan.
A l'è tacada a nord a l'Oregon, a ovest a l'Ucean Pacifigh, a süd al Messich, a est al Nevada e a l'Arizona.
La capital a l'è Sacramento (407.018 abitant); la cità püssee pupulada a l'è Los Angeles (3.798.981 abitant). In sücessiun i alter cità püssee pupulaa a hinn San Diego, San José, San Francisco, Fresno, Long Beach, Oakland, Santa Ana, Anaheim, Bakersfield, Riverside, Stockton, Chula Vista, Modesto, Fremont e Glendale.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Guernadur: Jerry Brown.
La Califòrnia la gh'ha 55 grand eletur per i eleziun presidenziaj de l'Üniun.


text:
Sainte-Foy-lès-Lyon
Sainte-Foy-lès-Lyon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Sainte-Foy-lès-Lyon, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 21 585 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6,83 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 170 méter a 'na altèsa màsima de 322 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Ei vegn dau dus giugs per runda, mintga giug gudignau dat dus puncts. In giug uliv dat per mintga team in punct. En parentesa vegn mintgamai nudau il stan dils buns (+) ni dils schliats (-) dalla fin dil giug. Tier in giug uliv ei lez stan sin nul. Ex. : In team gudogna omisdus giugs, inagada cun 7 buns ed inagada cun 11 buns, lu dat ei il suandont resultat final: victurs = 4(+18), sperdiders = 0 (-18). Sche team A gudogna in giug per 4 buns e team B damogna l’auter per 13 buns, ei il stan final il suandont: team A = 2(-9), team B = 2(+9).
Sch’ei dat in giug uliv, vegn ei buc aunc dau ora duas gadas. Il resultat munta lu ad 1(0) per mintga team per igl emprem giug. Sche team A gudogna il secund giug per 7 buns, lu ei il resultat final il suandont: team A = 3 (+7), team B = 1(-7).
Suenter mintga runda vegn midau adversari, quei tenor la gliesta ch’ei vegnida fatga tenor schabetg.
Il giug entscheiva cun dar ora sis cartas per giugadur.
Aschigleiti ch’in team ha 9 puncts schliats e dapli, sa el pretender ch’ei vegni dau 9 cartas per trochist(a), sto denton annunziar quei avon ch’alzar.
Cun 18 e dapli schliats sa il team ch’ei anavos era pretender tut las cartas en ina, sto denton annunziar quei avon ch’alzar.
La carta finala sto vegnir viulta per tuts.
Sche las cartas vegnan repartidas falliu, astga igl adversari decider, sch’ei sto aunc inagada vegnir dau ora. Schiglioc ston ins vegnir perina cun reparter las cartas leu nua ch’ei mauncan.
Honors astgan buc vegnir mess en scart.
Il scartist astga buca mirar la carta suten avon che schar alzar.
Il scartist astga mirar il funs pér cun 12 cartas (respectivamein cun 9).
Metter ensemen (cavegliar) il giug ei scumandau.
Ha il scartist buca troccas, va il giug anen, a cundiziun ch’el(la) giavischi quei.
Remetter, spluntar, trer la carta, numnar il mund (ils 21, bien, la vacca, e.a.v) ei buca lubiu. Quellas expressiuns ed acziuns ein scumandadas ed astgan buc vegnir duvradas duront il giug.
Dat in(a) giugadur(a) buca colur ni vegnan las reglas da giug buc respectadas, san ils adversaris decider, sch’il giug va anen ni buc. En cass da carplina decidan ils meinagiug.
Il narr stgisa mintga carta.
Tier dispettas e differenzas davart las reglas da giug decidan ils meinagiug dil turnier.
Informaziuns davart il menaschi da giug
Il plan da giugs vegn preparaus ordavon cun numeras. Quellas numeras ein denton aunc buc colligiadas cun ils teams aschia che quella sort sto vegnir tratga avon il turnier.
Il turnier entscheiva allas 13:30 uras e silsuenter ha mintg’ura liug ina nova runda. La tscheina ei previda per las 18:30 uras, en quella ura croda la runda da giugs. Il plan sepresenta sco suonda:
RUNDA DA QUALIFICAZIUN : sonda, ils 9 da schaner 2016
Treis quarts dils teams separticipeschan per la runda finala dalla dumengia. La mesadad dils puncts recaltgai la sonda vegnan purtai vinavon per la runda finala dalla dumengia.
La constellaziun da teams astga buc midar, ei astga dar negins remplazzaments.
RUNDA FINALA : dumengia, ils 10 da schaner 2016
Mintga runda (dus giugs) sto vegnir dada en 45 minutas. Ord raschuns organisatoricas supplichein nus da setener vida quella limita da temps. En cass extrems – quei vul dir, sch’il menaschi da giug vegn disturbaus entras retards a moda e maniera buc supportabla – selubeschan ils meinagiug d’exclauder equipas dil turnier.
Tuts entscheivan la nova runda communablamein ed ei sto vegnir giugau sillas meisas indicadas. Il team numnau sco emprem entscheiva l’emprema runda, l’auter team la secunda.
Las meisas ein numeradas e sin mintga meisa sesanfla il fegl da giug. Quel sto vegnir emplenius e suttascrets d’omisdus teams e lu surdaus als meinagiug.
En cass da carplinas stattan ils meinagiug a disposiziun per damondas e sclariment. En funcziun da meinagiug ein: Annalisa Cathomas e Julian Cathomas.
1. Ei vegn dau dus giugs per runda, mintga giug gudignau dat dus puncts. In giug uliv dat per mintga team in punct. En parentesa vegn mintgamai nudau il stan dils buns (+) ni dils schliats (-) dalla fin dil giug. Tier in giug uliv ei lez stan sin nul. Ex. : In team gudogna omisdus giugs, inagada cun 7 buns ed inagada cun 11 buns, lu dat ei il suandont resultat final: victurs = 4(+18), sperdiders = 0 (-18). Sche team A gudogna in giug per 4 buns e team B damogna l’auter per 13 buns, ei il stan final il suandont: team A = 2(-9), team B = 2(+9).
2. Sch’ei dat in giug uliv, vegn ei buc aunc dau ora duas gadas. Il resultat munta lu ad 1(0) per mintga team per igl emprem giug. Sche team A gudogna il secund giug per 7 buns, lu ei il resultat final il suandont: team A = 3 (+7), team B = 1(-7).
3. Suenter mintga runda vegn midau adversari, quei tenor la gliesta ch’ei vegnida fatga tenor schabetg.
4. Il giug entscheiva cun dar ora sis cartas per giugadur.
5. Aschigleiti ch’in team ha 9 puncts schliats e dapli, sa el pretender ch’ei vegni dau 9 cartas per trochist(a), sto denton annunziar quei avon ch’alzar.
6. Cun 18 e dapli schliats sa il team ch’ei anavos era pretender tut las cartas en ina, sto denton annunziar quei avon ch’alzar.
7. La carta finala sto vegnir viulta per tuts.
8. Sche las cartas vegnan repartidas falliu, astga igl adversari decider, sch’ei sto aunc inagada vegnir dau ora. Schiglioc ston ins vegnir perina cun reparter las cartas leu nua ch’ei mauncan.
9. Honors astgan buc vegnir mess en scart.
10. Il scartist astga buca mirar la carta suten avon che schar alzar.
11. Il scartist astga mirar il funs pér cun 12 cartas (respectivamein cun 9).
12. Metter ensemen (cavegliar) il giug ei scumandau.
13. Ha il scartist buca troccas, va il giug anen, a cundiziun ch’el(la) giavischi quei.
14. Remetter, spluntar, trer la carta, numnar il mund (ils 21, bien, la vacca, e.a.v) ei buca lubiu. Quellas expressiuns ed acziuns ein scumandadas ed astgan buc vegnir duvradas duront il giug.
15. Dat in(a) giugadur(a) buca colur ni vegnan las reglas da giug buc respectadas, san ils adversaris decider, sch’il giug va anen ni buc. En cass da carplina decidan ils meinagiug.
16. Il narr stgisa mintga carta.
17. Tier dispettas e differenzas davart las reglas da giug decidan ils meinagiug dil turnier.
INFORMAZIUNS DAVART IL MENASCHI DA GIUG
- Il plan da giugs vegn preparaus ordavon cun numeras. Quellas numeras ein denton aunc buc colligiadas cun ils teams aschia che quella sort sto vegnir tratga avon il turnier.
- Il turnier entscheiva allas 13:30 uras e silsuenter ha mintg’ura liug ina nova runda. La tscheina ei previda per las 18:30 uras, en quella ura croda la runda da giugs. Il plan sepresenta sco suonda:
RUNDA DA QUALIFICAZIUN : sonda, ils 9 da schaner 2016
- Treis quarts dils teams separticipeschan per la runda finala dalla dumengia. La mesadad dils puncts recaltgai la sonda vegnan purtai vinavon per la runda finala dalla dumengia.
- La constellaziun da teams astga buc midar, ei astga dar negins remplazzaments.
RUNDA FINALA : dumengia, ils 10 da schaner 2016
- Mintga runda (dus giugs) sto vegnir dada en 45 minutas. Ord raschuns organisatoricas supplichein nus da setener vida quella limita da temps. En cass extrems – quei vul dir, sch’il menaschi da giug vegn disturbaus entras retards a moda e maniera buc supportabla – selubeschan ils meinagiug d’exclauder equipas dil turnier.
- Tuts entscheivan la nova runda communablamein ed ei sto vegnir giugau sillas meisas indicadas. Il team numnau sco emprem entscheiva l’emprema runda, l’auter team la secunda.
- Las meisas ein numeradas e sin mintga meisa sesanfla il fegl da giug. Quel sto vegnir emplenius e suttascrets d’omisdus teams e lu surdaus als meinagiug.
- En cass da carplinas stattan ils meinagiug a disposiziun per damondas e sclariment. En funcziun da meinagiug ein: Annalisa Cathomas e Julian Cathomas.


text:
1Naxü̃pa ga guxü̃ma, rü marü nayexma ga Tupana Nane. Rü Tupanamaã nayexma rü woetama Tupana nixĩ ga nümax. Nüma rü Tupanaãrü Ore nixĩ i naẽ́ga erü tamaã nüxü̃ nixu i Tupanachiga. 2Rü naxü̃pa ga guxü̃ma rü nüma ga Tupana Nane rü naxü̃tawatama nayexma. 3Rü guma Nanexü̃ nixĩ ga namuxü̃ ga Tupana na naxüãxü̃ca̱x ga guxü̃ma. Rü nataxuma i ṯacü i ñu̱xma ngẽxmaxü̃ i tama nüma naxüxü̃. 4Rü Nanewa nixĩ ga nayexmaxü̃ ga maxü̃. Rü yema maxü̃ rü guxü̃ ga duü̃xü̃güarü ngóonexẽẽruü̃ nixĩ. 5Rü yima Nane rü woo chixexü̃ íporaxü̃wa rü duü̃xü̃güxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ i Tupanachiga. Rü ngẽma chixexü̃ rü taxucü-rüwama ngẽma mexü̃xü̃ narüyexera. 6Rü nayexma ga wüxi ga yatü ga Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃gu ãẽ́gacü. Rü guma nixĩ ga Tupana núma namucü na nüxü̃ yaxuxü̃ca̱x ga nachiga ga guma ngóonexẽẽruü̃ na yemaãcü guxãma nüxü̃́ yaxõgüxü̃ca̱x. 8Rü nüma ga Cuáü̃ rü tama Tupana Nane ya duü̃xü̃güarü ngóonexẽẽruü̃ nixĩ. Natürü nüma nixĩ ga Tupana núma namuxü̃ na nüxü̃ yaxuxü̃ca̱x ga nachiga ga guma ngóonexẽẽruü̃. 9Rü ñoma ga naãnewa nangu ga guma aixcüma Tupana Nane ixĩcü i guxü̃ma i duü̃xü̃güxü̃ ngóonetanüxẽẽcü. 10Rü nüma ga guma Nane ga Tupanaãrü Ore ixĩcü rü ñoma ga naãnewa nayexma. Rü woo nagagu nixĩ ga naxüãxü̃ ga guxü̃ma ga ñoma ga naãne, natürü ñoma ga naãne-cü̱̃ã̱x ga duü̃xü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgü na texe yiĩxü̃. 11Nuã norü naãnewatama nangu, natürü norü duü̃xü̃gü ga Yudíugü rü tama nanayauxgü. 12Natürü guxema nayauxgüxe rü nüxü̃́ yaxõgüxe rü tüxü̃́ nanatauxchaxẽẽ na Tupanaxãcügü tixĩgüxü̃ca̱x. 13Rü ñu̱xma rü Tupanaxãcügü tixĩgü ga guxema yaxõgüxe. Natürü tama noxri tabuexü̃gagu nixĩ i ngẽma rü tama tümanatügüarü ngúchaü̃gagu nixĩ. Natürü i ñu̱xma rü Tupanaxãcügü tixĩgü ga guxema yaxõgüxe yerü nümatama ga Tupana rü naxãcügüxü̃ tüxü̃ nixĩgüxẽẽ. 14Rü nüma ga guma Nane ga Tupanaãrü ore ixĩcü rü narüduü̃. Rü totanüwa nayexma rü poraãcü toxü̃ nangechaü̃ rü aixcüma nixĩ ga norü ore. Rü toma nüxü̃ tadaugü ga ñuxãcü na namexẽchixü̃ ga nümax. Rü Nanatüxü̃tawa nanayaxu ga yema yerü nügümaã nüxü̃́ nawüxica̱x. 15Rü gumachigaxü̃ nixĩ ga yaxuxü̃ ga Cuáü̃ ga yexguma ñaxgu: —Daa nixĩ ga guma pemaã nüxü̃ chixuchigacü ga yexguma ñachaxgu: “Rü yima choweama ne ũcü rü choxü̃ rüyexeracü nixĩ, yerü woetama marü nayexma ga tauta chabuxgu ga chomax”, ñanagürü ga Cuáü̃. 16Rü yima Tupana Nane rü namexẽchi rü naxme̱xwa nangẽxma i guxü̃ma. Rü naxü̃tawa rü guxü̃guma tanayauxgüecha ga muxũchixü̃ma ga ngü̃xẽẽgü ga mexü̃gü. 17Rü Moĩchéxü̃ nixĩ ga namuxü̃ ga Tupana na tüxü̃ nangúexẽẽxü̃ ga yema norü mugü. Natürü Ngechuchu ya Cristuxü̃ nixĩ ga namuxü̃ na tüxü̃ nangúexẽẽxü̃ na yigü ingechaü̃güxü̃ rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ i ore i aixcüma ixĩxü̃. 18Taguma texé ñuxgu nüxü̃ tadau ga Tupana. Natürü Nane ya nügümaã nüxü̃́ wüxicacü nixĩ ya tüxü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽcü. Rü yima Nane rü Tupanaxü̃chi nixĩ, rü Nanatümaã wüxiwa nangẽxmagü. 19Rü yema Yudíugüarü ãẽ̱xgacügü ga Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x rü Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃xü̃tawa nanamugü ga paigü rü Lebítanüxü̃gü na nüxna yacagüexü̃ca̱x na texe yiĩxü̃. 20Rü nüma ga Cuáü̃ rü meãma nügü nixu, rü ñanagürü: —Tama nixĩ i Cristu chiĩxü̃ i chomax —ñanagürü. 21Rü wenaxãrü nüxna nacagü rü ñanagürügü: —¿Texé e̱xna quixĩ? ¿E̱xna cuma ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ería quiĩxü̃? —ñanagürügü. Rü Cuáü̃ nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Tama Ería chixĩ —ñanagürü. Rü nümagü rü wenaxãrü nüxna nacagü rü ñanagürügü: —¿E̱xna cuma quiĩxü̃ ya yima orearü uruü̃ ga Moĩché nüxü̃ ixucü ga ínguxchaü̃cü? —ñanagürügü. Rü Cuáü̃ nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Tama yima chixĩ —ñanagürü. 22Rü yexguma ñanagürügüama: —¿E̱xna texé quiĩxü̃? Erü tanaxwa̱xe i ngẽma núma toxü̃ mugüxü̃xü̃tawa tanange i curü ngãxü̃ga. ¿Rü ñuxũ ñacuxü̃ i ñu̱xma na texé quiĩxü̃? —ñanagürügü. 23Rü Cuáü̃ nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Choma nixĩ i ngẽma duü̃xü̃ i dauxchitawa i ngextá taxúema íxãpataxü̃wa tagaãcü ñachaxü̃: “¡Rü nüxü̃ perüxoe i pecüma i chixexü̃ rü ipeyanawe̱xãchixẽẽ̱x i perü maxü̃ naxca̱x ya Cori ya Tupana!” ñachaxü̃, guma nuxcümaü̃cü ga orearü uruü̃ ga Ichaía nüxü̃ ixuxü̃rüü̃ —ñanagürü. 24Rü yexguma ga yema paigü rü Parichéugü yéma mugüxü̃ ga Cuáü̃maã na yanadexagüxü̃ca̱x rü wenaxãrü nüxna nacagüe, rü ñanagürügü: —Rü ngẽxguma tama Cristu quixĩgu, rü tama Ería quixĩgu, rü tama yima orearü uruü̃ ya ínguxchaü̃cü quixĩgu, ¿rü tü̱xcüü̃ i duü̃xü̃güxü̃ ícubaiü̃xẽẽxü̃ i ñu̱xmax? —ñanagürügü nüxü̃. 26Rü Cuáü̃ nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Choma rü dexáwamare íchanabaiü̃xẽẽ i duü̃xü̃gü. Natürü petanüwa nangẽxma ya yima tama nüxü̃ pecuácü ya choweama ne ũcü. Rü choma rü nape̱xewa rü taxuwama chame, rü bai i norü chapatucunügüarü wẽgüwa chame —ñanagürü ga Cuáü̃. 28Rü yema nachica ga Betániãgu ãẽ́gaxü̃wa nixĩ ga Cuáü̃ ga nüxü̃ yaxuxü̃ ga yema ore. Rü natü ga Yudáü̃ãrü tocutüwa nixĩ ga yema nachica ga ngextá Cuáü̃ duü̃xü̃güxü̃ íbaiü̃xẽẽxü̃wa. 29Rü moxü̃ãcü ga Cuáü̃ rü Ngechuchuxü̃ nadau ga naxca̱x na yaxũxü̃. Rü ñanagürü ga Cuáü̃: —¡Rü dücax! Daa nixĩ ya yima Tupana núma namucü na nayuxü̃ca̱x na ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃güarü pecaduxü̃ iyanaxoxẽẽxü̃ca̱x. 30—Rü choma rü daa Ngechuchuchigaxü̃ nixĩ ga chixuxü̃ ga yexguma ñachagu: “Rü choweama ne naxũ ya wüxi ya chorü yexeracü, yerü nüma rü woetama nayexma ga tauta chabuxgu ga chomax”, ñachagu. 31—Rü chomatama ga noxri rü tama nüxü̃ chacua̱x ga texe na yiĩxü̃ ga nümax. Natürü núma chaxũ na dexáwamare duü̃xü̃güxü̃ íchibaiü̃xẽẽtanüxü̃ca̱x na tatanüxü̃ i Yudíugü nüxü̃ cua̱xgüxü̃ca̱x na texé yiĩxü̃ —ñanagürü. 32Rü ñanagürü ta ga Cuáü̃: —Rü chomatama nüxü̃ chadau ga Tupanaãẽ ga Üünexü̃ ga yexguma wüxi ga muxtucurüü̃ daxũwa ínaxexeegu rü Ngechuchuxü̃negu yanawa̱xgux. 33—Choma rü noxri tama nüxü̃ chacua̱x ga texe na yiĩxü̃ ga nümax. Natürü ga Tupana ga choxü̃ mucü na dexáwamare duü̃xü̃güxü̃ íchabaiü̃xẽẽxü̃ca̱x, rü ñanagürü choxü̃: “Rü yima nüxü̃ cudaucü ya chauãẽ i Üünexü̃ naẽ́tügu írüxexeecü, rü yima tá nixĩ ya chauãẽ i Üünexü̃ duü̃xü̃güna nguxẽẽcü”, ñanagürü choxü̃. 34—Choma rü marü yima Ngechuchuxü̃ chadau rü pemaã nüxü̃ chixu na nüma rü aixcüma Tupana Nane yiĩxü̃ —ñanagürü. 35Moxü̃ãcü rü wenaxãrü Cuáü̃maã yema nachicawa tayexmagü ga toma ga taxre ga norü ngúexü̃gü. 36Rü yexguma Ngechuchuxü̃ nada̱u̱xgu ga yéma na naxüpetüxü̃, rü Cuáü̃ rü ñanagürü toxü̃: —¡Dücax! Yima nixĩ ya Tupana núma namucü na pecaduca̱x nayuxü̃ca̱x —ñanagürü. 37Rü toma ga Cuáü̃ãrü ngúexü̃gü rü nüxü̃ taxĩnüẽ ga yexguma yema ñaxgu. Rü Ngechuchuwe tarüxĩ. 38Rü nügü ínidau ga Ngechuchu, rü toxü̃ nadau ga nawe na tarüxĩxü̃. Rü toxna naca rü ñanagürü toxü̃: —¿Ṯacüca̱x pedau? —ñanagürü. Rü tomagü rü ñatarügügü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, ¿ngexta nixĩ i cupexü̃? —ñatarügügü. 39Rü Ngechuchu toxü̃ nangãxü̃, rü ñanagürü toxü̃: —¡Nuã chowe perüxĩ rü ípeyada̱u̱x! —ñanagürü. Rü nawe tarüxĩ, rü nüxü̃ tadaugü ga na ngexta napexü̃. Rü yexguma yéma tangugügu, rü marü ãgümücüarü ngorawa nangu ga na nayáuanexü̃. Rü yexma naxü̃tagu tarücho rü ñu̱xmata nachüta. 40Rü choma chixĩ ga noxri Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃xü̃ chaxĩnüxü̃ ga yixcama Ngechuchuwe charüxũxü̃. Rü chomücü rü Aü̃dré nixĩ. Rü nüma rü Pedru ga Chimáũẽneẽ nixĩ. 41Rü yexgumatama ga Aü̃dré, rü naẽneẽ ga Chimáũca̱x nayadau. Rü ñanagürü nüxü̃: —Rü marü nüxü̃ itayangau ya yima Cristu ga nuxcüma Tupana nüxü̃ unetacü —ñanagürü. 42Rü yemawena, rü Ngechuchu íyexmaxü̃wa Chimáũxü̃ naga ga Aü̃dré. Rü yexguma Ngechuchu Chimáũxü̃ da̱u̱xgu, rü ñanagürü nüxü̃: —Cuma nixĩ i Chimáũ i Cuáü̃ nane quiĩxü̃. Natürü i ñu̱xmawena rü Nuta tá nixĩ i cuéga —ñanagürü. Rü ngẽma naẽ́ga rü Pedru ñaxü̃chiga nixĩ. 43Rü moxü̃ãcü ga Ngechuchu rü nügü namexẽẽ na Gariréaanewa naxũxü̃ca̱x. Rü Piripixü̃ inayangau rü ñanagürü nüxü̃: —¡Chowe rüxũ! —ñanagürü. 44Rü nüma ga Piripi rü ĩãne ga Bechaídacü̱̃ã̱x nixĩ. Rü yémacü̱̃ã̱x ta nixĩ ga Aü̃dré rü Pedru. 45Rü Piripi rü Natanaẽ́ca̱x nayadau, rü ñanagürü nüxü̃: —Marü nüxü̃ itayangau ya yima Cristu ga Moĩché nachiga naxümatücü ga mugüarü poperawa, rü nuxcümaü̃güxü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃gü ta nachiga naxümatügücü. Yima nixĩ ya Yuche nane ya Ngechuchu ya Nacharétucü̱̃ã̱x —ñanagürü. 46Rü ñanagürü ga Natanaẽ́: —¿Ñuxãcü i ṯacü rü mexü̃ i Nacharétuwa ne naxũxü̃? —ñanagürü. Rü Piripi nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Dücax, ngĩxã rü ítayadau! —ñanagürü. 47Rü yexguma Ngechuchu Natanaẽ́xü̃ da̱u̱xgu ga naxca̱x na yaxũxü̃, rü ñanagürü: —¡Dücax! Yéa ne naxũ i wüxi i yatü i aixcüma Yudíu ixĩxü̃ i aixcüma ngearü chixexü̃ã́xü̃ —ñanagürü. 48Rü yexguma ga Natanaẽ́ rü Ngechuchuna naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Ñuxãcü i choxü̃ cucuáxü̃? —ñanagürü. Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Naxü̃pa ga Piripi cuxca̱x na yac̱axü̃, rü choma rü cuxü̃ chadau ga yexguma ori̱x ga igueratüü̃gu curüxã̱ũ̱xgux —ñanagürü. 49Rü Natanaẽ́ nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, cuma rü Tupana Nane quixĩ. Rü cuma nixĩ i guxü̃ma i Yudíugüarü Ãẽ̱xgacü quiĩxü̃ —ñanagürü. 50Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Cuma rü choxü̃́ cuyaxõ erü cumaã nüxü̃ chixu na igueratüü̃wa cuxü̃ na chadauxü̃. Rü ngẽmaca̱xicatama nixĩ i cuyaxõxü̃. Natürü ngẽma ñu̱xma nüxü̃ cudauxü̃ãrü yexera tá nixĩ i nüxü̃ cudauxü̃ i yixcüra —ñanagürü. 51Rü ñanagürü ta ga Ngechuchu: —Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü tá nüxü̃ pedaugü na yawãxnaxü̃ i daxũguxü̃ i naãne. Rü tá nüxü̃ pedaugü i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x i ngẽ́ma daxũ ĩgüxü̃ rü írüxĩgüüxü̃ i naẽ́tüwa ya Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü —ñanagürü.
Copyright
Learn More


text:
Lénguadòc-Rusijòṅ
La Lénguadòc-Rusijòṅ (Languedoc-Roussillon in Francéś, a s lèś [lɑ̃ɡdɔk ʁusijɔ̃], Linguadoca-Rossiglione in Itagliàṅ) l'è na regiòṅ dla Frància ch'a s cata in dal sud dal paéś, davśèṅ a la Spaggna e a 'l Prinsipâ 'd Andòra. La sò capitàla l'è Montpellier cun Nîmes e Perpijàṅ atri sità impurtànti.
La mét insém sinc dipartimènt: Aude (11), Gard (30), Hérault (34), Lozère (48) e Pirenèi Urientài (66). Ad dèntar la gh'à quatòrdas arrondissement, sentutànta-siē cantòṅ e 1.545 cumùṅ.
In tut la gh'à 2.610.890 abitànt e na superfìsi ad 27.376 km². Ólt'r a 'l Francéś, in dla regiòṅ a s dascór anc in Ucitàn (al dialét dla Lénguadòc) e in Catalàn.
Al presidènt dal cunsìli regiunàl 'l è Christian Bourquin, a cap dna cualisiòṅ ad sinìstra.
Persunàǵ nâ in dla Lénguadòc-Rusijòṅ
- Laurent Blanc, ex śugadōr e alenadōr ad balòṅ
- Manuel Amoros, ex śugadōr ad balòṅ
- Guillaume Raoux, ex tenìsta
- Thierry Champion, ex tenìsta
- Richard Gasquet, tenìsta


text:
Martin Pernet – Las valurs e la mancanza da talas en il mund occidental
- Dumengia, 22.3.2015, 8:06
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 22.3.2015, 8:06, RTR
Martin Pernet è filosof e teolog ed el stat a Sent en Engiadina Bassa. Dapi var 60 onns retschertga el la biografia e ils texts da Friedrich Nietzsche. El è fascinà e s'agita er adina puspè sur da quai che Nietzsche ha scrit. En mintga cas ha Martin Pernet chattà tar Nietzsche dumondas ch'èn er oz anc actualas, dumondas davart las valurs e la mancanza da talas en nossas societads occidentalas. Chatrina Gaudenz è stada a Sent e ha discurrì cun Martin Pernet sur da las valurs e sur da la mancanza da talas qua tar nus ozendi.
Redacziun: Chatrina Gaudenz
Contribuziuns
-
Tadlar il predi da David Last


text:
Léber dal j Ōri
Artécol in dialèt arzân
Al Léber dal j Ōri (Libro delle Ore in italiân) l'é la colesiòun dal j ōri dal funsiòun per i diferèint peréiod ed l' ân dal funsiòun. Per sècol ûn di léber ch'l'ēra in tót al faméj o int al comunitê che prîven permètres 'd avèir di léber. Ânca dōp ch'é gnû fōra la stâmpa, i lèber dal j ōri, ânca còl di pesunâg civîl potèint, l'armâgn cme sègn de stéma e 'd amōr per l'êrt. L'é dvintê bèin prèst, un quèl réch pr' al valōr dal miniadûri. Tra i léber dal j ōri pió cgnusû a 's arcôrden quî ed Filippo II [1]
Al comunitê di frê, acsé cme còli di canônich, ēren sôliti recitêr al j ōri tót insèm, in côro int la cēşa o int la sêla dal riuniòun di cunvèint e dal cēşi. Per còst al léber dal j ōri l'ēra ónich, e spieghê splendidamèint cun dal figûri.
Ed fiâch a l'edisiòun pió impurtânta, cun tóti i tèst da letûri e di sêlem, bèle int al medioēv, è stê mandē fōra un sûnt ciamê breviâri
Cun al Cuncéli ed Trēnto al Breviâri, invēce, l'é dvintê un quèl ch' al gnîva druvê tót i dé, intèiş, però, cme tèst ch' as prîva purtêr in gîr facilmèint, che però al permetîva a l'òm ed cēşa ed recitêr l' Ufési dal j ōri sèinsa druvêr ed j êter tèst. Ògni persòuna ed cēşa l'ēra ublighê avèirel e a recitêr al relatîvi urasiòun int al ōri canônich cmandêdi, mó an n'é mia pió stê capî, sêlov pôch chêş cme i Vrèsp grând, cme un quèl da fêr insèm, mó cme 'n' urasiòun personêla.
I muvimèint ed j òm ed la cēşa, ânca quî di zōven, a metê ed j ân '50, a tōrnen a catêr al valōr dal léber dal j ōri ânca p'r i civîl. Cla pîga ché l'é stêda cunfermêda dal Cuncéli Vaticân II, ch'l'à rèiş pió fâcil l'impalcadûra:
- l'à scartê l'ōra Préma
- l'à dê la pusibilitê ed recitêr al Matutèin a ógni ōra cun al cambiêregh al nòm in Ufési dal Letûri
- l'à dê la pusibilitê ed recitêr óna sôl dal j êtri Ōri (Têrsa, Sèsta e Nôna) e ciamêrla Ōra mèdia
- l'à scurtê l'impalcadûra: i 150 sêlem, che préma ēren recitê tót int al cōrs ed 'na stmâna, în stê urndê in un gîr ed quâter stmâni. In pió, cun chi cambiamèint ché, în stê ânca tajê fōra soquânt sêlem ciamê imprecatori
Còst l' à purtê a un fiurîr 'd edisiòun, tradòti int al léngvi comûni.
Nôti[modifica | mudéfica la surzéia]
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Libro delle Ore trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Fraubrunnen
Fraubrunnen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.7 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1774 abitant.
El cumün de Fraubrunnen al se tröva a una altitüden de 495 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aefligen, Bätterkinden, Büren zum Hof, Etzelkofen, Grafenried, Kernenried, Limpach, Lyssach, Rüdtligen-Alchenflüh, Schalunen, Zauggenried.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fraubrunnen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1267 col nom de Frouwenbrunnen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fraubrunnen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Tɨ'ɨj i Jesús aun pu a'utyajrupi u Jericó. Au pu e'ita'a auma'aca. 2Meenti saɨj aun a'utyavaaca'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Zaqueo. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ tihue'ijte'e aɨme ɨ maj hua'aji'ivi ɨ mej ti'itɨcɨ. Chijtyaani pu pueen aɨjna ɨ Zaqueo. 3Aɨ pu raseijramɨ'ɨcaa a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Jesús. Aru capu rɨ'ɨristacaa a'ini eihua mu tyaɨte, ajta i'itzapuatuun aɨjna ɨ Zaqueo. 4Aɨj pu cɨn anayeixɨ'ɨ a'utáichajraa. Aj pu i antiraa ɨ mejchi jetze tɨ ij raaseij tyamua'a naa a'ini pu'uri ramua'areeraca'a tɨcɨn aa pu a'ire'enyejsin. 5Tɨ'ɨj Jesús aun a'ire'enye, aj pu i ajnyeeraca'a ɨ cɨye jetze. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Zaqueo, pata'aj ca'anacan acajra'ani. Ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e nyej nyaun a'ara'asti ijii nyajna pe e'eche. 6Tɨ'ɨj i ca'anacan acajraa. Aj pu i ra'ancure'evi'itɨ tyamua'a naa aɨjna ɨ Jesús. 7Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raaseij, matɨ'ɨj mi autyajhuii mej meyan a'ij pua'a ti'ixajta tɨcɨn: ―Au pu a'uméj tɨ aun a'ara'asti a'u tɨ e'eche saɨj tɨ a'ij pua'a ti'ityujcha'ɨ. 8Ajta aɨn Zaqueo, a pu a'utyeechaxɨ. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Casi'i, nyavastara'a, nu'uri e'ita'a hua'utapueijve'esin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, e'ita'a ɨ nyaj tí'ijcha'ɨ. Ayaa nu hui nyajta rɨni. Tɨ pua'a nyacai a'anaj a'atɨ tyu'unahue'iri'i, ayaa nu muaacuaca pua'amuaca raata'asin. 9Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ijii pu xaa Dioj hue'irajtuaa aɨme iiya mej che a'ini aijna ɨ a'atɨ, ai pu ajta aɨn pueen huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 10’Ayaa pu ti'en a'ini inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui een cɨn a'uve'eme nyej ni hua'ava'ahuauni, nyajta hue'irajtuaani aɨme ɨ maj meyan á'ujhua'an cu xuee maj a'uveti. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 11Mauche'e mu ti'inamuáaraca ɨ tyaɨte, tɨ'ɨj Jesús seij nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa a'ini pu'uri vejli'i antyenyéesima'acaa anti Jerusalén. Majta aɨme ɨ tyaɨte, ayaa mu ti'imuajcaa tɨcɨn pu'uri tɨmua'a huataseijre'esin tɨ Dioj autyejcheni tɨ tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 12Aɨj pu cɨn ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu nu'u hui a'anaj tyuju'urɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte ɨ mej tie'ijtacaa. Tɨ'ɨqui u a'uma'a a'ame seij chuejra'a japua mej mi maun ye'entihuauni rey cɨme'e. Tɨ'ɨjta'i nu'u uve'enyejsin. 13’Tɨ'ɨj cai xɨ u a'umej, anacaican pu nu'u aɨme hua'utajee ɨ mej ti'imuare'e ɨ jemin. Tamuaamuata'a mu hui ara'asaca'a. Aj pu i tumin hua'uta'a seij ajta seij, tɨ ayan ti'ijnajchi ayan pua'amua a'achu maj ramue'itɨcɨ hueica maxcɨra'i cɨme'e. Ayaa pu nu'u tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Sata'aj saɨjna cɨn tiraamuáriste'en tɨ eitze'e raamue'itɨn, asta nyana'a cai uvé'enyen.” 14’Ma majta maɨn ɨ tɨ tihue'ijte'e, aɨ mu nu'u hui rájchaɨra'acaa. Matɨ'ɨj mi seica huataityaca'a mej mi meyan tiraata'ixaate'en yee maj cai raxe'eve'e tɨ aɨn te'entyarute ɨ rey cɨme'e. 15’Ma ajta aɨn tira'antyajrupi rey cɨme'e. Ajta nu'u uve'enye ajna tɨ e'eche. Aj pu i hua'utajee aɨme ɨ tɨ hua'uta'a ɨ tumin tɨ ij raamua'aree a'achu maj caj raamue'itɨ saɨj ajta saɨj. 16’Ajta aɨn tɨ anacai a a'ire'enye, ayaa pu nu'u hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, aɨjna ɨ tumin mueetzi tɨ a'a, ayaa pu yeehui tamuaamuata'a pua'amuaca huamue'itɨ.” 17’Ayaa pu nu'u tyu'utanyúu aɨjna tɨ ti'iraijte'e tɨcɨn: “Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj mɨ paj rɨ'ɨ ti'inyavaɨre'e. A'ini capaj ti'itɨj cɨn a'utya'ɨtzee paɨjna cɨme'e tɨ cai ve'e, nyaa nu yeehui ti'imueijcate'en pata'aj tyu'utaijta tamuaamuata'a pua'amuaque ɨ chajta'ana jetze.” 18’Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e tɨ ra'itya'asi, aɨ pu ajta a a'ire'enye. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, aɨjna ɨ tumin, mueetzi tɨ a'a, anxɨvica pua'amuaca huamue'itɨ.” 19’Ajta aɨn tɨ ti'iraijte'e, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui ti'imueijcate'en pata'aj tyu'utaijta anxɨvique pua'amuaque ɨ chajta'ana.” 20’Tɨ'ɨqui saɨj a a'ire'enye tɨ ti'ivaɨre'e ɨ jemin. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, ya'acui yeehui mueetzi tɨ a'a ɨ tumin. Ayuu nu jetze ra'ancaajɨ'ɨque cɨɨxuri jetze. Nyatɨ'ɨj ni yeehui raatya'avaataca'a. 21Ayaa nu yeehui huarɨj a'ini nyamuaatatzɨn. Muare'eri tɨ a'atɨ rɨ'ɨ tyu'utyaturan mueetzi jemi. Muaa paj raara'asa'ɨri ɨ paj cai tyu'uta'a. Pajta muaa ti'itza'anaca a'u pej yeehui cai tyaja'ahuastya.” 22’Aj pu nu'u i ayan tyu'utanyúu aɨjna tɨ ti'iraijte'e tɨcɨn: “Nyaa nu yeehui pueijtzi muaata'asin nyaɨjna cɨme'e a'ij pej tyu'utaxajtaca'a, mɨ paj a'ij pua'a ti'ivaɨre'e. Muaa pa rú'umua'areeracaa tɨcɨn nyetie'ijtaca ca'anyejri cɨme'e. Nyajta raara'asa'ɨri ɨ nyaj cai tyu'uta'a. Pajta peyan ti'inyaxa yee neti'itza'anaca a'u nyaj cai tyaja'ahuastya. 23’Tɨ pua'a yeehui peyan ti'imuajcaa, ¿a'ini een cɨn pacai peyan huarɨj paj a yáuutuaa ɨ tumin hua'a jemi ɨ mej tí'inya'ɨjtya tɨ i a'atzu raamue'itɨn? Ayaa papu'u cɨn huárɨniiche'e, nyaa nu ra'ancurá'aniche'e neetzi tɨ nya'a, nyajta ɨ tɨ raamue'itɨ nyatɨ'ɨj uve'enye.” 24’Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj a vejli'i a'utyáuuca'a tɨcɨn: “Sata'aj yeehui ra'ari'i ɨ tumin tɨ ru'ityá'a, sej si raata'an saɨjna tɨ tamuaamuata'a ru'ityá'a.” 25’Majta aɨme, ayaa mu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tavastara'a, ¿a'ini tɨ i? Amɨ pu yeehui ari ru'ityá'a tamuaamuata'a pua'amuaca ɨ tumin.” 26’Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ eihua tí'ijcha'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ rɨ'ɨ tyu'utavaɨ, eitze'e pu yeehui ti'ijcɨ'ɨti aɨjna. Ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ cai ti'itɨ ticha'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a tyu'utavaɨ, Dioj pu rá'ari'ira ɨ tɨ cɨj caj tí'ijcha'ɨ. 27Majta aɨme ɨ maj nyejchaɨre'e, majta maj cai raxe'eva'acaa nyej rey cɨn te'entyarute nyej ni tihua'utaijte'en, ma xu yeehui hua'ave'evi'itɨn, sajta hua'ucui'ini iiya vejli'i nye jemi.” Ayaa pu nu'u hui tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ rey. 28Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ tihue'ixaate'en, aj pu i anayeixɨ'ɨ á'uraa. An pu a'ujnyéesima'aca anti Jerusalén. 29- 30Tɨ'ɨj ji aun vejli'i a'uré'enye aujna a'ahua'a Betfagé, ajta aujna a'ahua'a Betania, chajta'a tɨ aun a'utacá'a ajca'i jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu hua'apuaca huataityaca'a ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj saun a'utyarute ajna chajta'a, aɨn tɨ e'eseijre'e ɨ juye jetze. Ajna vejli'i a'u sej a'utyaruti, aa xu puuru'u e'etyauuni tɨ a'ijtápi'i, tɨ cai xɨ a'ana a'atɨ japuan ave'eyeijxɨ. Sata'aj rá'ijxɨjta. Sajta ya'aráajan. 31Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan tyaja'amue'ihua'ura yee a'ini een cɨn sara'ixɨjta, sata'aj seyan tiraata'ixaate'en yee tavastara'a pu nu'u raxe'eve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 32Matɨ'ɨj mi maun u a'uju'un ɨ tɨ hua'utaityaca'a. Ayaa pu tye'irájraa tɨj tihua'uta'ixaa. 33Matɨ'ɨj mauj rá'ijxɨjtajma'acaa ɨ puuru'u, matɨ'ɨj mi hua'useij aɨme ɨ tɨ hua'acɨi. Aj mu mi tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn sara'ijxɨjta mɨ puuru'u? 34Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tavastara'a pu nu'u hui raxe'eve'e. 35Matɨ'ɨj mi ya'ujáj ɨ Jesús jemi. Matɨ'ɨj mi tyu'ujcɨɨxu tira'ityé'itate. Aj mu mi ra'antítuaa maɨjna ɨ Jesús ɨ puuru'u jetze. 36Tɨj na'a tyu'uma'acaa ɨ Jesús, tyaɨte mu cɨɨxuri te'epiitɨye'icaa ɨ juye jetze a'u tɨ auma'acaa. 37Tɨ'ɨj i aj auma'acaa ajna Aceituunajremi, a'u tɨ a'ucaujcɨjme'en. Naimi'i ɨ maj jamuan huaju'ucaa, aɨ mu autyajhuii maj rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj maɨjna cɨme'e maj huataujtyamua'ave a'ini eihua mu tyu'useij tɨ huapɨ'ɨ tyu'ujxe'eve'e. 38Ayaa mu ti'ixaata tɨcɨn: Rɨ'ɨ pu tiraata'a aɨjna tɨ rey cɨme'e ti'ityejvee tɨ ajta me'e ve'eme nyuucajtze'en ɨ tavastara'a, amɨjna tɨ Dioj ra'antihuau. Miche'e rɨ'ɨ hui tí'ityecháj mua'ara'ani aɨme ɨ maj tajapua e'eseijre'e. Miche'e majta rɨ'ɨ tiraata'an aɨjna tɨ aun á'ujca antyɨ'ɨmɨ. 39Majta seica ɨ fariseos, matɨ'ɨj raanamuajri'i, ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, hua'uta'ijmɨjri'i mej mi cai che'e meyan ti'ixajta aɨme ɨ maj a jamuan á'ujhua'an. 40Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a aɨme macai meyan ti'ixajta, aɨ pu hui tetej ayan che'eta na'a ti'ixaata a'ame ca'anyejri cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 41Tɨ'ɨj a vejli'i auma'acaa u Jerusalén, aj pu i raaseij ɨ chajta'ana. Tɨ'ɨj i huaujyeinyaca'a aɨjna cɨme'e. 42Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tɨ pua'a muan sajmua'areera, ijii, aijna xɨcajra'a jetze ti'itɨ tɨ pueen tɨ rɨ'ɨ tyajamuaata'asin sej si rɨ'ɨ tí'ityecháj xa'ara'ani ɨ Dioj jemi. Aru caxu raamuá'a. Aɨj pu hui cɨn ari ru'avaa sej si cai raaseij. 43Pu'uri tyaja'ure'enyejsin muejmi jemi ajna xɨcajra'an jetze mej jetzen amuaatyenya'usi'ite'esin aɨme ɨ maj amuájchaɨre'e. Aɨ mu hui ra'atanajsin ɨ jaxu'u jetze maɨjna cɨme'e ɨ ɨnaamua maj rá'ajtaahuaca'a. Majta amue'ityanajsin. Majta nainjapua tye'ityanaxɨ'ɨsin ɨ saj jetze huiráacɨ'ɨca. 44’Majta, naijmi'ica mu hui a'apua'arite'en muejmi, majta ɨ a'amuayaujmua'a, ɨ maj maun huachaatɨme a'u tɨ jaxu'u cɨn tyája'ará'anami'i. Nain mu huatáuuna ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee, maɨjna cɨme'e saj hui cai ramua'areeraca'a a'anaj tɨ Dioj huataseijre muejmi jemi. 45Aj pu i aun a'utyajrupi u teyujta'a. Tɨ'ɨj i autyejche tɨ hue'iramuarite'en aɨme ɨ maj maun ti'ituáa mua'aye'i. 46Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze yee: “Ayaa pu ti'ivaɨre'e ɨ nechi'i mej mi maun huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi.” Ma sajta muan, ayaa xu hui raruure tɨ ti'ivaɨre'e tɨj tyasta'ana a'u maj tzajta'an á'urava'ataca ɨ nahua'ari. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 47Nain xɨcaj tzajta'a pu tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte u teyujta'a. Majta aɨme ɨ maj tie'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ maj ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, majta ɨ maj eitze'e vivejme'en cɨn títyatatí hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, aɨ mu tí'ityesa'acaa ɨ ru tzajta'a a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica. 48Aru camu a'ij tirajtyau a'ij mej ye'i huarɨni a'ini naimi'i ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨ'ɨ ti'ijnamuajracaa.
Copyright
Learn More


text:
Puy-Sanières
Puy-Sanières l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Savines-le-Lac, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 233 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11,38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 780 méter a 'na altèsa màsima de 2524 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Éla d'Ada
Éla d'Ada (Villa d'Adda in Italià) l'è ü cümü de 4 723 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]) de la pruinsa de Bèrghem l'è sö i rie del Ada a i pé del Cat 'n de l'ólta pianüra de l'Isola che l'è chèl tòch de pianüra bergamasca tra l'Ada e 'l Brèmb.
Ol paìs l' se tróa a 18 km de la sità e a 286 méter söl lièl del mar.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol traghèt leonardèsch tra Éla d'Ada e Imbersach isé ciamàt perchè se dis che l'l'à progetàt ol Leonàrd da Vinci. L' funsiuna töcc i dé e l' pórta de ché e de là de l'Ada persune e machine (fina a quàter) e chèl che piö l'è 'mportànt l'è che l' và 'nacc e 'ndré dóma grasie a la fórsa de la corènt del fiöm e del traghetér che l' tira la córda.
Ol sit del cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
http://www.comune.villadadda.bg.it
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Birrwil
Birrwil (Birrbu in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 637 abitant e una süperfiss de 3.42 km², e al se tröva a una altitüden de 560 meter sura al livel del mar.
El cumün de Birrwil a l'è tacaa ai cumün de Beinwil am See, Boniswil, Leutwil, Meisterschwanden, Reinach, Seengen, Zetzwil.
L'andament storegh de la popolazion de Birrwil l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Birrwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official Website of Birrwil
- Birrwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
07 10
Ol dé 7 de utùer l'è 'l 280 ( 281 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 86 dé a finí l'an.
Ul dí 7 de utùer al è ul dí da pòost 280 ( 281 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 86 dí a finí l'an.
Avenimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1513 - Batàia de La Motta, i Spagnöi i bat i Venesià
- 1542 - L'esploradùr portoghés Juan Rodriguez Cabrillo el scòpre le Ìzole de Santa Catalina
- 1690 - I Inglés i atàca 'l Quebec goernàt de Louis de Buade de Frontenac
- 1780 - Batàia de King's Mountain: le trüpe iregolàre americàne le bat i Britànic endèla Carolina del Sud
- 1879 - La Germania e l'Austria-Ungheria le créa la Duplice Aleànsa
- 1908 - Creta la se riùlta cùtra contro l'Impér Otomà e la se mèt co la Grecia
- 1913 - Henry Ford el mèt en pé la prìma cadéna de montàgio
- 1940 - Segónda Guèra Mondiàl: La Germania la invàde la Romania
- 1943 - Segónda Guèra Mondiàl: El Giapù el giüstìsia 100 prizunér americà endèl'Ìzola Wake
- 1944 - S•ciòpa 'na ribeliù endèl camp de concentramènt de Auschwitz
- 1948
- Al Salù de l'auto de Parigi vé prezentàda la Citroen 2cv che la restarà 'n prudusiù 'nfìna al 27 de löi del 1990
- Invensiù del còdes a sbàre
- 1949 - Formasiù de la Repüblica Democràtica Todèsca (Germània Est)
- 1950 - Le fórse americàne le invàde la Corea e le streèrsa 'l 38º paralélo
- 1985 - La naf de crocéra Achille Lauro la vé dirotàda de terurìsti palestinés
- 1993 - A Altamura, 'n Puglia, vé scuprìcc i rèscc de l'Òm de Altamura (Homo arcaicus), ünic ezemplàr del sò zèner, ogèt de gràn discusiù sö la sò autenticità
- 2001
- Italia: el prim referendum custitusiunàl de la stória de la Repüblica la apröa le "Modìfiche al Titol V de la Part II de la Costitusiù de la Repüblica Italiàna (Regiù, Pruvìnce, Cümü).
- Cumìncia l'invaziù americàna de l'Afghanistan condèn atàc aèreo e operasiù sóta coertüra a tèra.
- 2006 - A Mosca vé copàt la giornalìsta Anna Politkovskaja.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1896 - Paslino Alcántara, zögadùr de fóbal Català.
Chi che gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 2006 - Anna Politkovskaja, giornalìsta rüsa.
Fèste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
10 12
Ol dé 10 de dezèmber l'è 'l 344 ( 345 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 22 dé a finí l'an.
Ul dí 10 de dezèmber al è ul dí da pòost 344 ( 345 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 22 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1640 - ol coll de Balaguer (Vandelòs e l'Hospitalet de l'Infant, ol Baix Camp): i terços Castejà gh'i trà zò i resistenc Català (bataja del Coll de Balaguer, guèra di Ranzadur).
1809 - Girona: daspus ün ases de set mes, la sità se la rendess aj Franses (guèra del Franses).
1898 - Cuba s'independisa de Spagna malgrat la reste sota control di Stacc Ünicc ch'i la recugnussarà definitiament ol 20 05 de 1902.
1948 - sé di Nassiú Ünide (Nöa York): l'ONÜ la proclama la Declarassiú Universal di Drecc Ümà.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1986-Rafael Manuel Gorgue Tórtola (València), gjögadur de baschetbol
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1198 - Marràquesh (ol Maroch): Averroes, filòsof Andalusí.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé internassiunal di drecc ümà
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1974
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
15 de lüj: culp de staat greech a Cipru: la cumencja la spartizziun de l'isula de Cipru in dü tocch.
27 02 - Viena (Àustria): Josep Carreras al debüta a l'Òpera de Viena.
01 03 - El Pardo (Comünitaa de Madrid, Spagna): el consej de minístar presedüü par Franco al confirma la pena de moort par Puig Antich e Heinz Ches (el nom real del quaal era Georg Michael Welzel): i a esegütan l'indoman a Barcelona e Tarragona, respetivament.
28 05 - Brèsa: s·ciòpa 'na bomba en Piàsa de la Lòza entàt che gh'è 'n córs 'na manifestasiù dei sindacàcc. El bilàncio l'è de 8 mórcc e 101 ferìcc. La stràge (ciamàda stràge de Piàsa de la Lòza) l'è rivendicàda de l'organizasiù neofasista Ordine Nuovo.
20 12 - Andorra la Vella (Andorra): se l' inaügüra la Biblioteca Nassiunala d'Andorra.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 06 Tiziano Incani, cantànt cognusìt come 'l Bèpi de Bèpi and The Prismas.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 03 - Barcelona: Salvador Puig i Antich, militaant anarchista a che i auturitaa franchiist i aplican la pena de moort.
20 06 - l'Algher (Sardegna): Rafael Catardi e Arca, scrituur Alguerées.
30 09 - Buenos Aires (l'Argentina): Carlos Prats, generaal de l'esèrcit Cilées fidel a Allende, sassinaa insèma con la sò mijé par la DINA.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
30 06
Ol dé 30 de zögn l'è 'l 181 ( 182 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 185 dé a finí l'an.
Ul dí 30 de zögn al è ul dí da pòost 181 ( 182 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 185 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1908 - Krasnoyarsk (la Sibéria): la ghe impata öna cometa (aveniment de Tunguska).
2004 - l'Iraq: i Stacc Ünicc i passa a la zöstíssia Irachiana Saddam Hussein e öndes dirigenc del résim baathesta.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Campion (CO)
Campion (nom ufizial in italian: Campione d'Italia; cognossuu anca cont el nòmm de Campione) l'è on comun de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de 1 995 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 2,6 km² e 'na densità de 767 ab./km².
El costituiss on'exclave italiana in del Canton Tisin, perchè el se troeuva isolaa e separaa de l'Italia a causa del Lagh de Lugan e di montagn.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Campion d l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.