text:
Pruvincia de Munscia e Brianza
- Süperfiss: 405,49 km²
- Pupulazziun (ISTAT 2008): 838,367 ab.
- Densitaa: 2.068 ab./km²
- Nümer de cumün: 55
- Capitaal (pup. 2005): Munscia (121.246 ab.)
La Pruvincia de Munscia e de la Brianza (Provincia di Monza e della Brianza) la se tröva in de la part ucidental de la Lumbardia e l'è in pratica ul teritori del Nord Milan, in de la vegia Pruvincia de Milan, con tradissiòn però ca la hìnn minga istess. cuntrariament a chel che se pudaria capì a legg ul nom, la pruvincia la tegn minga dent tüta la zona de la Brianza, ma dumé la part de la pianüra, la püssee meridiunal. Ul rest de la Brianza, che la saria tüta la zona di runch, l'è spartida tra i pruvinz de Com e de Lech.
Dunca ul teritori el se slarga quasi tüt in de la zona de l'altra pianüra, föra che un quai cantun in de l'estremu nord, induvè se incuntra un quai runchet, prevalentement murenigh (uriginaa ai temp de la glaciaziun).
Vist ul livel de pupulament, el se capiss che ul paesagg natüral el gh'è pü in de la Bassa Brianza: cà, strad, feruvii, insediament indüstriai, cumerciai e per ul temp liber a quaten una grossa feta del teritori. Dumé in di zonn prutet a suraviven tuchei de ambient e paesagg che, anca se minga cumpletament natürai, a resten in tüt i modi liber da gross cuntaminaziun.
La Pruvincia de Munscia e de la Brianza la gh'ha la densità de pupulaziun püssee volta in de la Lumbardia, püssee anmò de quela de la Pruvincia de Milan. In de la magiur part di cas, i cà di diferent cumün se salden insema: induvè gh'hinn nò i cà, a gh'hinn capanun, center cumerciai, autustrad.
Tüta chesta presenza ümana la riva dal fat che la pupulaziun di cumün de la pruvincia l'è dree a cress fin dai ann '50, quand l'è cuminciada l'emigraziun (prima dai regiun de l'Italia meridiunal, pö da l'Africa, l'Asia e l'America del Süd). L'emigraziun l'è l'ünica resun de l'aüment de pupulaziun, vist che uramai da una trentena de ann i mort hinn püssee di nassüü (ul saldu natüral l'è negativ). Cumè in tüt i paes ucidentai, dunca, gh'è semper menu giuvin e semper püssee vegg, cunt tüt i publemi che ghe vegnen.
La pruvincia la gh'ha vüna di ecunumii püssee fort d'Italia: anca in de la vegia Pruvincia de Milan ul teritori de la Brianza el cuncentrava un bel poo de la strutüra indüstrial.
L'indüstria l'è svilüpada sü tüt ul teritori, per la magiur part custitüida da aziend medi e piscinit (a völt anca dumé aziend a livel familiar) che lavuren un poo in tüt i setur, anca se ul tessil, i aredament e la mecanica hinn un poo püssee present.
Cumè i tüt i ecunumii muderni, fin dai ann '70 l'è dree a svilüpàss ul prucess de terziarizzaziun: dunca, insema a l'indüstria forta, in di ültim trent'ann el s'è svilüpaa un setur terziari, fina a riva al terziari vanzaa (marketing, reclam, servizzi infurmatich, ricerch e svilüp, cumünicaziun).
La lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La lengua ufizial e püssee spantegada l'è l'italian.
La lengua lucal la resta ancamò adess el lumbard. Tradiziunalment el dialet de la zona el vegna ciamaa "brianzö", e quel chì el var suratüt per la zona strengiüda in tra el Lamber e l'Ada. El brianzö, anca se 'l gh'ha di carateristegh uriginai (suratüt a nivel funetegh), el se sluntana minga tant del mudel milanes, già che la Brianza l'è semper andada dree a Milan.
- Parlamento Italiano - Lécc de istitüzziun
- Provincia di Monza e Brianza - Sitt uficjaal


c: text/html

text:
Vispulaa
Vispulaa (nom ufizial in italian: Vespolate) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 2 105 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 17,8 km² e ona densità de popolaziun de 118 ab./km².
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Drent al teritori cumünal passen el turent Agogna, che ne segna part del cunfin ovest e 'l turent Arbogna, a est de l'abitaa, ultra a nümerus canai d'irigaziun artificiai. Poch püssee a urient el scur el canal Quintino Sella, emissari del canal Cavur. El teritori se presenta quas del tüt in pianüra, a eceziun de una zona argilusa de urigin glacial, alt una desena de meter, che da la cità de Nuvara la s'estend fina a l'area nord-ucidentala del cumün de Vispulaa. In di secui passaa quela zona chì, ufrend un teren püssee süt e al suu, l'era cultivada a vigna, menter incö l'è dedicada suratüt a la cultivaziun del ris.
Vispulaa la cunfina cun la Pruvincia de Pavia (cumün de Cunfienza e de Robi) e pö cun Burglavsàr, Granòss, Nibiula, Tardubiaa e Torgän.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vispulaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nebiün
Nebiün (nom ufizial in italian: Nibiun in Piemuntes; Nebbiuno in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 890 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 8,3 km² e ona densità de popolaziun de 228 ab./km².
L'è sitüada in del Vergant, tra el Lagh Magiur, el Lagh d'Orta e 'l Mutarun. L'è tacaa ai cumün de Armagn, Lesa, Massin, Meina e Pisan.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Nebiün l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sia terza plazza en il slalom gigant parallel a Scuol aveva segirà a Galmarini la victoria gronda. E quai malgrà che la stagiun va a fin pir cun las cursas da questa fin d’emna a Winterberg en Germania. Che Galmarini ha fatg naufragi qua pervi dad in grond sbagl gia en il quart final n’era betg pli relevant per il resultat cumplessiv.
Independent da las circumstanzas haja Galmarini adina tschertgà soluziuns e n’haja mai dà si – e quai haja sa pajà uss, scriva Swiss-ski en ina communicaziun a las medias.
Jau hai empruvà da vegnir in atlet pli constant. Jau crai che quai m’è gartegià.
Suenter la culla pitschna per la stagiun da slalom gigant parallel gudogna il victur olimpic uss er la culla gronda per la meglra prestaziun da la stagiun alpina sin l’assa.
Indesch onns suenter Philipp Schoch gudogna uschia puspè in snowboardist Svizzer la cuppa mundiala generala.
RR novitads 16:00


text:
Kompatscher sön le govern Conte: „Stabilité y sconanza dl’autonomia”
Le presidënt Arno Kompatscher comentëia l’insediamënt dl govern nü cun a cé Giuseppe Conte. “Stabilité, raporc cun l’Europa y sconanza dl’Autonomia”.
Le presidënt dla Provinzia, Arno Kompatscher, tol posiziun sön la nasciüda dl govern nü dla Talia cun a cé le premier nü Giuseppe Conte: “Al é positif che al é gnü stlüt jö na fasa de malsegurté politica y istituzionala y che la Talia á sëgn n govern nü. Les mies aodanzes é che le govern sides bun da ti dé stabilité ala Talia y che al toles mosöres te n spirit daldöt europeich.”
Por ci che reverda te na manira particolara le Südtirol, se aoda le presidënt Kompatscher le scomenciamënt de n “dialogh davert y costrutif sön le svilup dl’autonomia y che öna dles priorités dl govern sides le respet y la sconanza dles mendranzes.” Na pröma ocajiun de barat y de colaboraziun gnará a se le dé ai 12 de jügn tl Südtirol, canche al gnará organisé n’incuntada sön le trafich y la mobilité cun i Ministri dl trasport dla Talia (Danilo Toninelli), dl’Austria y di Paisc Todësc.
USP


text:
Radund 30 lutgaders grischuns partan questa dumengia a la lutga da primavaira a Domat. La lutga da chasa è l'emprim test per ils lutgaders grischuns suenter blers mais en il tschaler da lutga. Il plaschair che la stagiun cumenza finalmain è grond. A partir da questa fin d’emna vegn puspè cumbattì per victorias e cranzs.
Armon Orlik leader dals lutgaders grischuns
Suenter ils success da las davosas stagiuns vul il meglier lutgader grischun Armon Orlik cuntinuar sin questa via. La partenza en la nova stagiun è per el gartegiada. L'entschatta d'avrigl ha Armon Orlik gudagnà gia per la terza giada la lutga «Rheintal-Oberländisches» a Thal en il chantun Son Gagl.
Differentas finamiras en il focus
Ils lutgaders grischuns sa focuseschan durant questa stagiun sin differents puncts culminants. Per Armon Orlik è la finamira principala segiramain la lutga da la Schwägalp mez avust. Per auters è la lutga grischuna-glarunaisa ch'ha lieu questa stagiun ad Arosa, la festa cun la pli gronda impurtanza – ed anc per auters èsi la festa NOS a Herisau.
RR Sportissimo 17:00


text:
Lites provinziales 2018: organisaziun piada ia y portal web nü
L'organisaziun dles lites provinziales 2018 é piada ia. Plata web online, la novité dla verjiun ingleja, fissades les retüdes ai Comuns.
Ai 21 d'otober dl 2018 él les lites provinziales 2018 por renové le Consëi provinzial, y intratan á bele metü man l'organisaziun. Chisc dis á l’Ofize Afars istituzionai dla Provinzia metü online en colaboraziun cun l’Informatica Alto Adige le portal web dles lites provinziales 2018. Sön le sit http://lites.provinzia.bz.it él n valgönes novités respet al passé: imprömadedöt n logo nü (blanch, cöce y lominus bröm) y na grafica che costituësc ince la coporate identity nöia por i materiai litai. N'atra novité é la verjiun por inglej dles informaziuns por alisiré la comprenjiun da pert di zitadins foresti. Dlungia les informaziuns prinzipales (por ci che an lita, che che pó lité, sciöche an lita) él ince na seziun cun les domandes che vëgn fates plü sovënz olache an pó interagí cun l’aministraziun y ciafé na resposta.
Lité por corespondënza
Na seziun é dedicada al lité por corëspondënza. Les litadësses y i litadus dl Südtirol che á la residënza foradecá y é scrić ite tl AIRE (register anagrafich di zitadins talians cun la residënza foradecá) pó tó pert ales lites provinziales don jö la usc por corespondënza. Le medemo pó fá les litadësses y i litadus che ne sciafia nia da lité tl comun de residënza, ajache ai vir temporaneamënter defora dla provinzia. Les proscimes edemes ortiará l’Ofize Afars istituzionai a che che á la residënza foradecá che á le dërt da lité na comunicaziun sön la data dles lites y les modalités d'espresciun dla usc por corespondënza.
Cosć di comuns
La Junta provinziala á preodü tla sentada da inier (24 de messé) indöt 1,3 miliuns de euro da ti paié ai Comuns por i sorvisc liá al dërt desfiramënt dles operaziuns litales. Les somes destinades ai singui Comuns sciöche contribut tëgn cunt dl numer dles seziuns litales; la soma dl contribut é gnüda fata fora dal Ofize Afars istituzionai dl Secretariat general dla Provinzia y dal Consorz di Comuns. La Provinzia sostignará ince les spëises di Comuns por l’aredamënt dles sëntes, la compilaziun dles listes litales de seziun y le paiamënt dles porsones di ofizi litai de seziun. La Junta provinziala á preodü indöt 455.000 euro por chësc fin. I Comuns messará dé jö le decunt dles spëises al Ofize Afars istituzionai cina i 20 de novëmber dl 2018.
USP


text:
Dmura d'attempats e da chüra
La dmura d'attempats e da chüra spordscha allogi pels attempats da tuot la regiun. La Pro Engiadina Bassa ha stipulà üna cunvegna da prestaziun per accumplir las incumbenzas legalas sül chomp da la sandà publica e per garantir persistentamaing üna sporta sufficiainta per la chüra e'l fliamaint da paziaints permanents e da persunas attempadas in Engiadina Bassa. Lapro vaina disferenzchà tanter üna soluziun externa (Samignun e Prasas-cher) ed üna soluziun cun ün servezzan da fliamaint integrà illa dmura d'attempats. Ultra da l'incumbenza da chüra e fliamaint vain la dmura incumbenzada da pisserar sco center da cumpetenza correspundent per üna structura protetta per paziaints dements.
Contact
Dmura d'attempats EB
Chasa Puntota
7550 Scuol
Telefon: 081 861 21 00
Fax: 081 861 21 99
Chasa da fliamaint Prasas-chèr, Scuol
La gruppa da chüra Prasas-chèr es üna sporta alternativa d'abitar e da chüra in ün rom pitschen e familiar per persunas chi han dabsögn da chüra. La sporta da localitats e la structuraziun dal minchadi as orientescha davo ils princips da viver a chasa. La gruppa da chüra as rechatta sül plan terrain dad üna chasa da plüssas famiglias cun access direct pro'l üert.
Contact
Center da sandà Engiadina Bassa
gruppa da chüra Prasas-chèr
Prasas-chèr 239
7550 Scuol
Telefon +41 81 860 06 66
Gruppa da chüra Chalamandrin, Samignun
Cul center da seniors "Chalamandrin" pussibilitescha il cumün da Samignun als abitants attempats üna chüra ambulanta in cumün. I'l center da seniors sun integrà sper la gruppa da chüra eir ün local cumünaivel, ün local da devoziun, ot abitaziuns per seniors ed ün lö d'inscunter. La chasa es situada bain central a Samignun Compatsch. In vicinanza as chatta la baselgia, ün cafè, üna fermativa da bus, la posta, la scoula, il bogn e la chasa cumünala. Pro la gruppa da chüra tocca üna terrassa cun üert e plazzas per sezzer.
Contact
Gruppa da chüra "Chalamandrin"
Alpenquellweg 20
CH - 7562 Samnaun-Compatsch
Tel. +41 81 860 23 83
Fax +41 81 860 23 81
pgsamnaun@cseb.ch
Chüra Lischana
La chasa da chüra "Lischana", chi'd es integrada aint il ospidal spordscha cussagliaziuns optimalas da las spartas medicalas, da la chüra e da la fisioterapia. Sper il tour domicil in cumün esa eir pussibel d'avair chüra dal di o da tour ün domicil limità.
Contact
Chasa da Chüra Lischana
Via da l'Ospidal
CH-7550 Scuol
Telefon +41 81 861 10 39
Telefax +41 81 864 99 04
info@cseb.ch
www.cseb.ch
Chasa da chüra Val Müstair
La chasa da chüra Val Müstair es integrada i'l center da sandà Val Müstair e spordscha cussagliaziuns optimalas da las spartas medicalas, da la chüra e da la fisioterapia.
Contact
Chasa da chüra
Helga Adank
manadra da la chasa da chüra
Telefon: 081 851 61 85
Gruppa da chüra Röven, Zernez
La chasa renovada spordscha a partir dal mais favrer allogi a 9 attempats chi douvran in ün o l'oter möd sustegn da chüra. La nouva gruppa da chüra fa part al Center da sandà Engiadina Bassa (CSEB), chi spordscha fingià a Samignun ed a Scuol gruppas da chüra decentralas
Contact
Gruppa da chüra "Röven"
Röven 8
7530 Zernez
Telefon: 081 861 26 80
Fax; 081 861 26 98
Pro Senectute
La Pro Senectute Grischun es il center da cumpetenza in connex cul tema età e gnir vegl. Daspö il 1999 es ella üna fundaziun chantunala independenta. Avant d'eira la Pro Senectute Grischun dürant 80 ons ün comité chantunal da la fundaziun Pro Senectute Svizra. Il böt da la fundaziun es da mantgnair e da promouver il bainstar da las persunas attempadas i'l chantun Grischun. La Pro Senectute Grischun es activa in tuot il Chantun.
Contact
Post da cussegliaziun Grischun dal süd
Suot Plaz 7
7542 Susch
Telefon: 081 864 03 02
ragiundschibel per telefon lündeschdi - venderdi: 9.00 - 12.00h e 14.00 - 17.00h
cussagliaziun tenor cunvegna


text:
Legislaziun
Cudesch da dretg grischun (collecziun sistematica)
Il cudesch da dretg grischun (DG) cuntegna – tenor urden sistematic – ils relaschs giuridics vertents dal chantun Grischun. El vegn actualisà cuntinuadamain. Il DG n'ha nagin effect giuridic. Decisiva è sulettamain la versiun dals relaschs ch'è vegnida publitgada en il fegl uffizial dal chantun Grischun.
Cudesch da dretg grischun
Collecziun uffiziala da leschas (collecziun cronologica)
En la collecziun uffiziala da leschas (CUL) vegnan publitgads – ils relaschs novs, revedids ed abolids, e quai per la data da l'entrada en vigur.
Fin la fin da l'onn 2000 è la CUL vegnida edida en furma stampada.
Dapi l'onn 2001 cumpara la CUL en il fegl uffizial dal chantun sut la rubrica "Collecziun uffiziala da leschas" sco er online sut
www.gr-lex.gr.ch.
Projects da referendum e communicaziuns davart lur entrada en vigur cumparan en il fegl uffizial dal chantun sut la rubrica "Publicaziuns uffizialas chantunalas". Suenter l'entrada en vigur vegnan questas datotecas integradas en la CUL da l'internet e stattan a disposiziun online sut il medem link.
Collecziun uffiziala da las leschas
Fegl uffizial dal chantun


text:
Renàgna Palatinâ
La Renàgna Palatinâ (Rheinland-Pfalz in Tedèsch) l'è na regiòṅ dla Germâgna ch'la s cata in dal sud-est dal stat. La sò capitàla l'è Magónśa cun Kaiserslautern, Cublénśa, Ludwigshafen in sal Rên e Trivìr atri sità impurtànti.
Al stat al nas in dal 1946 miténd insém la part meridiunàla dla pruvìncia prusiàna dal Rên, la pruvìncia Reno-Assia dal Stat Pupulàr dl'Àssia, la part ucidentàla dla Pruvìncia ad Nassau e la part più granda dla regiòṅ dal Palatinâ. Al gh'à 24 sircundàri e dódas sità fóra sircundàri.
In tut la mùcia sù quàtar migliòṅ 'd abitànt a 'l incìrca e na superfìsi ad 19.853 km².
Al presidènt dal stat 'l è Kurt Beck dla SPD.
Persunàǵ famóś ligâ a la Renàgna Palatinâ i èṅ Helmut Kohl e Karl Marx.


text:
«Bun, burgais, puril, tradiziunal e frestg», uschia descriva il president dal martgà emnil, Stefan Walter la fiera. Quai na para betg d'esser sa midà aifer ils 30 onns: I dettia in bun slogan da reclama che valia analog era per il martgà da purs: «Tut vegn meglier, il martgà da purs resta bun.» Gia dapi l'entschatta sajan ins restads regiunals cun prescripziuns relativ strictas quai che pertutgia ils martgadants.
Nus avain statutas ed in reglament da martgà che defineschan precis tge che nus pretendain.
Sco emprim vegnia il martgadant prendì si be per in onn. Durant quest onn vegnia il manaschi visità da tschertas persunas, che controlleschian che las prescripziuns sajan ademplidas. «Suenter in onn vegn il manaschi lura prendì si definitivamain u betg.»
Salamets d'asen u spinals
Legums, fritgs, charn, chaschiel e fluras – quai èn ils products tipics ch'ins chatta sin martgads emnils. Tgi che guarda in zic pli exact chatta tranteren era products creativs u schizunt unics. Uschia datti per exempel sin in stan da la val Calanca salamets da portg selvadi u asen. «Portg selvadi è quai che nus vendain il meglier qua», declera Dorothea Rigonalli. Insumma – vid products da charn spezials na manchia betg. Era il mazler Linus Tomaschett da Surcasti ha da porscher in – numnadamin il spinal. «In spinal na pon ins betg cumprar. Quai è ina cotletta tagliada gross cun la charn-portg. Ella vegn cundida e setgentada lev.» Duvrar sappian ins spinals per far schuppa u simplamain servir ella cun bagiaunas ubain cun crut asch.
Latg chaura da demeter
Betg dalunsch dal mazler anflan ins latg che vegn era giu da la Surselva, da Lumbrein. Martin Casaulta na venda dentant betg simplamain latg da vatgas, mabain latg nursa. Ils products portan era il logo da demeter. «Sch'ins è disà cun latg vatga, lura gusta latg nursa in zic pli concentrà. El cuntegn dapli grass e dapli alv d'ov.» Ins na possia dentant betg cumparegliar il gust cun quel dal latg chaura.
Ovs da quacra e products da chonv
Lura datti era insatge per ils gourmets – ovs da quacra. Quels anflan ins tar il stan dals Gislers che vendan primarmain spargias e fritgs. Tar il Alpenhirt datti era in product modern. Dasper ils salsizs datti products da chonv. «Nus avain in ieli da chonv. Ord ils rests ch'i dat cun smatgar ils sems datti lura pulvra da chonv. Quella pon ins duvrar per il smoothie, metter en il jogurt u müesli ubain perfin sco supplement per far paun», declera Barbara Hirt. Effects n'haja quai nagins, perquai che tut saja senza THC.
Tastgas orda Kambodscha
Denter tut ils stans da victualias anflan ins il stan da la butia dal mund cun chaussas da l'entir mund. Dasper ielis e spezarias da l'Africa u Palestina era tastgas da Kambodscha – fatgas or da vegls satgs da ris u farina.
RR actualitad 07:00


text:
Inhalt
Ulteriur Grischun
-
KinoChur SA betg cuntenta cun nov cumplex a Cuira vest
L'interpresa KinoChur SA che maina ils kinos Center ed Apollo a Cuira n'è betg cuntenta cun il nov cumplex da kino che quai vegnir realisà en il vest da Cuira. Tenor la KinoChur SA saja il project surdimensiunà per la regiun da Cuira e conturn.
Plinavant vegnia il cumplex cun 9 fin 10 salas da kino mai ad esser rentabels, scriva la KinoChur SA. La construcziun dal nov cumplex da kinos a Cuira vegn a custar radund 20 milliuns francs.
RR novitads 18:00


text:
Sco la SRG.R scriva sensibiliseschia e fascineschia Clà Riatsch numerus students a chaschun da sias occurrenzas d'instrucziun a l'universitad. El saja bun da preschentar aspects da la scienzia litterara a moda eloquenta, fundada e chapaivla.
Il premi vegn surdà ils 21 da matg 2016 en il rom da la radunanza generala da la SRG.R a Cuira.
Da l'Engiadina en la Bassa
Cla Riatsch (1956) è creschì si a Ramosch en l'Engiadina Bassa. Suenter la scola chantunala a Cuira studegia el litteratura taliana, filologia romana ed istorgia veglia a l'Universitad da Berna. Suenter ch'el ha lavurà insaquants onns sco assistent, promovescha Clà Riatsch cun ina lavur davart C. E. Gadda. Sco collavuratur scientific al project dal fond naziunal da prof. dr. Iso Camartin (litteratura e lingua minoritara) daventa el il 1989 ses substitut a l'Universitad da Turitg. El surpiglia incumbensas d'instrucziun e lectorats al seminari talian a Berna e pli tard incumbensas d'instrucziun per la litteratura rumantscha a l'Universitad da Friburg e per la litteratura taliana a l'Universitad da Neuschatel. L'onn 1997 habilitescha Clà Riatsch en la scienza litterara rumantscha e taliana a l'Universitad da Berna.
Oz viva el a Berna e lavura dapi il 2001 a l'Universitad da Turitg sco professer per la linguistica e la scienza litterara rumantscha.
RR novitads 12:00


text:
Uniun Cuminonza d’interess Tujetsch
L’uniun IG Tujetsch representa ils interess dallas proprietarias/dils proprietaris da habitaziuns secundaras sco era dallas fittadras stablas/dils fittaders stabels e s’engascha per la tgira ed il rinforzament dallas schazegiadas qualitads dalla regiun turistica Tujetsch. La IG Tujetsch metta peisa sin in dialog constructiv cun las autoritads e vul tgirar il contact cun ils indigens ed organisaziuns localas e regiunalas.
La radunonza da fundaziun ha giu liug ils 6 da settember 2015 a Sedrun cun varga 150 participonts. Il fenadur 2016 dumbra la IG Tujetsch 303 commembers. Nus selegrein sin ulteriurs commembers. Informaziuns sut «Actual»
Per ulteriuras informaziuns contactei nus per e-mail: info@ig-tujetsch.ch


text:
Lagalb – Lago Bianco
- Sonda, 11.8.2018, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 11.8.2018, 12:45, RTR
I va vers Ferragosto, temp per pensar a noss amis dal sid. Dal Grischun mainan blers pass vers l'Italia. In da quels è il medem mument era in cunfin linguistic, il Pass dal Bernina tranter l'Engiadin'Ota ed il Puschlav. Sisum il pass pudainsa admirar il Lago Bianco, ma la muntogna daspera sa numna Piz Lagalb. Il pled latin albus ha survivì be en rumantsch e rumen. Questas duas linguas en la periferia da l'imperi roman n'han betg badà che il pled tudestg «blank» aveva remplazzà plaun a plaun il pled latin, probablamain sco che quai capita oz cun varsaquants pleds englais. Per l'auditur samedrin è il misteri uss schlià!


text:
Rezia cantat – RTR e RSI da la Piazza Bertacchi
- Dumengia, 10.6.2018, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 10.6.2018, 11:03, RTR
Questa fin d'emna è Chiavenna il lieu ospitant da la 26avla Festa da chant chantunala.
116 chors dal Grischun, da la Svizra Bassa e da la Lumbardia sa participeschan a questa festa. En quatter baselgias vegnan las chanzuns da patg dadas, en auters lieus e sin piazzas vegn chantà liber.
RTR e RSI rete uno emettan directamain da la Piazza Giovanni Bertacchi in'emissiun bilingua cun chant da chors e discurs. Da la partida: CONSONUS, ensemble vocal da giuvenils ed il Chor dals Paslers da Domat. Moderaziun: Carla Norghauer (RSI rete uno) e Giusep G. Decurtins (RTR).


text:
Doséna
Doséna (o Dosséna segónt la graféa del Dücàt) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem in de la Al Brembana sö ün altipià sura 'l Bremb.
El g'ha 'na popolasiù de 947 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 19,6 km² e 'na densità de popolasiù de 48 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 35 km de la sità e a 986 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Lèna, Roncobèl, San Gioàn Biànch, San Pelegrì, Serina.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Mascherada de Doséna töcc i agn a Carneàl. La Mascherada l'è mia dóma öna sfilada 'n cöstöm, l'è de piö, l'è öna rapresentasiù, quase ü spetàcol teatràl che l' và 'n scèna per i contrade de Doséna 'n mès a la zét.
Ol sit del cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
http://www.comune.dossena.bg.it/
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Doséna l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il concern d’industria svizzer Sulzer ha supportà bain las sancziuns dals Stadis Unids, quai ha ditg il CEO dal concern Greg Poux-Guillaume. L’avrigl era il concern vegnì en il focus dal martgà da finanzas en connex cun las sancziuns dals Stadis Unids cunter l’acziunari da Sulzer, Viktor Vekselberg e sia fatschenta Renova.
Sulzer possia entant puspè far normal fatschentas ed haja er puspè access als daners. Confurm a las pretaisas dals Stadis Unids vul Sulzer uss reducir las fatschentas en l’Iran, uschia il CEO.


text:
Ateismu
L'ateismu, in del sens püssee largh de la parola, a l'è l'assenza de fede int l'esistenza de Diu, o de realtà trassendent l'om. Questa definiziun la ciapa dent tant quij che a sustegnen che i dei a esisten minga (la definiziun püssee stregia d'ateismu), quant quij che gh'han nissüna credenza in sü l'esistenza di dei, inscì ciapand dent l'agnosticismu vers la religiun, che l'aferma che se pò minga dì vargot sü un argument del qual se gh'ha minga assee da cugnussenza.
Malgraa i ateista a hin despess di raziunalista e un bel poo de lur a hin scetich o ümanista, a l'è minga duma un'ideulugia che i ateista a spartissen.
Asca quest chí, una bona part di ateista a hinn nò antireligius, ma religius o spirtüal malgraa l'assenza de credenz in l'esistenza da Diu.


text:
Motiv per il gudogn pli pitschen èn tranter auter ils custs per la restructuraziun. Sur tut tar expensas pli autas en connex cun plans da participaziun da collavuraturs en connex cun la vendita d'ina sparta per plantas utilas, sco Syngenta ha communitgà. La svieuta da Syngenta è sa sbassada per 2% sin 6,9 milliardas dollars.
Bain hajan els pudì mantegnair la svieuta malgrà cundiziuns grevas en Europa, l'Africa e l'Orient Central sco era en l'America dal nord. En l'America latina saja la svieuta dentant sa sbassada massivamain. Là pateschia la branscha da pretschs fitg bass per materias primas. Plinavant sajan ils magasins en Brasilia fitg plains, sco i ha num en la communicaziun.
Durant l'emprima mesadad da l'onn è Syngenta ì en mauns chinais. Sut il nov possessur ChemChina vul Syngenta extender sia posiziun ferma en la branscha da la protecziun da plantas e daventar in ferm numer trais tar la producziun da semenza.
RR novitads 08:00


text:
Il pli tard dumengia saira duessi esser cler, sch'ils Cristiandemocrats (CDU/CSU), ils liberals (FDP) ed ils Verds èn insumma pronts da furmar ina regenza communabla en Germania. Fin lura han las partidas prolungà il termin per las tractativas.
Craps da stgarpitsch: Protecziun dal clima e politica da fugitivs
Da discutar dattan il mument cunzunt anc dumondas da la protecziun dal clima e da la politica da fugitivs. Pir cura ch'ils negoziaders da las singulas partidas sa cunvegnan en questas dumondas, pon ils discurs da coaliziun per propi entschaiver.
«Nagina raschun per debattas plain panica davart elecziuns novas»
Il president da la Republica federala tudestga, Frank-Walter Steinmeier, ha avertì las partidas cumpigliadas, da prender serius lur obligaziun e responsabladad. Ellas duain evitar elecziuns novas. «I na dat nagina raschun per debattas plain panica davart elecziuns novas», ha Steinmeier ditg a la «Welt am Sonntag».
RR novitads 12:00


text:
Disaster de Seves
Ol disaster de Seves l'è stait l'incident, sucedid ol 10 de lui del 1976, ind la fabrega ICMESA de Meda, qe l'ha portad a'l sortir de una nivola de diossina TCDD, una sostanza qimega intra i plu tossege. Ol velen l'ha colpid una granda superfix de territore dei comun de la bassa Brianza, sovertut qell de Seves.
La nœva del disaster l'ha havud una granda resonanza ind la opinion publega, e a nivell europee l'ha portad a la diretiva 82/501/CEE, ciamada anca diretiva Seves. L'è staita la prima volta qe la diossina la vegniva for d'una fabrega e la colpiva la popolazion civila e l'ambient vexin. Segond la classifega del 2010 de la rivista Time, l'incident l'è a'l post del vot intra i pejor disaster ambientai de la storia.[1] Ol sit amerigan CBS l'ha metid dent ind i 12 pejor catastrof ambientai de semper.[2]
Despò dei bonifege, in sui lœg plu contaminads l'è stait cread ol Parc natural dei Rogore.
Ind la cultura de massa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol cantaodor Antonello Venditti ind el 1976 l'ha componid una canzon in sul disaster, Canzone per Seveso.
G'è dei testimonianze del prim ann despò del disaster ind i liber Visto da Seveso (Laura Conti, 1977) e Una lepre con la faccia di bambina (1978, l'è stait trait anc un film TV).
Ol composidor Vangelis al s'è ispirad a'l disaster per ol so Suffocation. Anca un grup grec (Panx Romana) al cita Seves ind el bran Eknvoθέteς Bίaς (Skinothetes vías) del 1987.
Ind el 2001 l'è vegnid for Inochi No Chikyuu: Dioxin No Natsu, film d'animazion japones qe al cunta su qell qe l'è sucedid. Ind el maj 2017 l'è vegnid for ol liber La fabbrica sporca de Vittorio Carreri, qe a l'epoga l'era ol responsabel rejonal de la jestion de l'emerjenza sanitaria per i popolazion colpide.
Riferiments[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (IT) Storia Dell'Incidente, su boscodellequerce.it.
- ↑ (EN) Top 10 Environmental Disasters, content.time.com.
- ↑ (EN) Worst environmental disasters, su www.cbsnews.com, 22 aprile 2013. URL consultato il 23 giugno 2016.


text:
L'administraziun federala da duana po modernisar lur process. Suenter il Cussegl naziunal ha era il Cussegl dals chantuns approvà in credit da 393 milliuns francs per il project d'informatica DaziT. L'emprima transcha da quest project è er gist vegnì dà liber. Il Cussegl naziunal aveva reducì l'emprima transcha per 123 milliuns sin 71,7 milliuns francs.
Simplifitgar process tar la duana e spargnar custs
DaziT duai gidar da transferir la duana en il temp digital e da distgargiar l'economia perquai ch'ins po cun quest project spargnar custs tar il proceder da duana.
Tenor cusseglier federal Ueli Maurer èn ils process per duana e guardia-cunfin oz ineffizients. Ina digitalisaziun simplifitgass las proceduras cleramain. Quai duai era vegnir dabun a viagiaturs.
En futur duain ils clients pudair ademplir lur obligaziuns sur in portal d'internet da tuttas uras. Rauba po vegnir annunziada en l'avegnir gia avant ch'entrar en il pajais, quai ch’accelerescha il passagi al cunfin. DaziT duai era avair in effect sin la segirtad. Cun la digitalisaziun han ins dapli capacitads per controllas tar il traffic da rauba sco era tar il traffic da persunas.
300 plazzas damain
Las proceduras a la duana custan oz 500 milliuns francs. La Confederaziun quinta ch'il potenzial da spargnar è var 20 pertschient. En l'administraziun da duana pudess ins spargnar 300 plazzas da lavur. la reducziun vegn a succeder sur ina fluctuaziun natirala.
RR novitads 11:00


text:
Onna Maria, cronica d’in mazzament
- Dumengia, 27.7.2014, 17:25
Il kino viva fin che las salas èn stgiras, aveva l'enconuschent producent da Hollywood, Samuel Goldwyn, ditg. E quel saveva schon da tge ch’el discurra. Fitg adattà è ina sala stgira cur ch’il film è in crimi.
En noss cas, en la terza ediziun dal «Sas anc?» or dal Kino Apollo a Cuira, preschenta Arnold Rauch ina documentaziun d’in cas criminal da prim rang.
Ils 20 d’avust 1885 piglia ina bella dunna giuvna dad apaina 22 onns la sigir e mazza ses marì en in primaran en la Val Sumvitg. Onna Maria vegn sentenziada a 25 onns praschun e passenta 20 onns en ina cella dal «Sennhof» a Cuira. L’onn 2001 ha Gieri Venzin tschertgà fastizs da quella tragedia – en ils archivs da Cuira, en memoria da la glieud da Rabius ed al lieu dal mazzament.


text:
La Riva (VC)
La Riva (Riifu in Walser; Riva Valdobbia in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 263 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 61,7 km² e ona densità de popolaziun de 4 ab./km².
El paes el se tröva in de la Valsesia (per la precisiun in de la Val Granda), denanz a la faciada de süd-est del Munt Rösa. A ovest la se vert la Val Vogna, che la culega la Riva a Gressoney (Val d'Aosta) a travers el Col de Valdobia.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de La Riva l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Interpresas grischunas pon tegnair pass cun quellas en Svizra en connex cun la digitalisaziun. A questa conclusiun vegn la Scola auta da tecnica ed economia a Cuira. Per incumbensa dal chantun ha ella examinà la transfurmaziun digitala e furmà champs d’acziun. Facturs decisivs per la realisaziun da la digitalisaziun sajan d'ina vart ils collavuraturs e da l'autra vart la cultura en las interpresas. In obstachel che sa mussa savens en Grischun è la mancanza da persunas spezialisadas.
Interpresas èn responsablas – chantun porscha sustegn
Il chantun vesa las interpresas sco las realisaturas da la digitalisaziun. Incumbensa dal chantun saja però da stgaffir cundiziuns da basa favuraivlas per cuntinuar cun il svilup. Il rapport da la HTW ha perquai formulà quatter champs d'acziun per il chantun:
- stgaffir cundiziuns generalas per creschientscha e per innovaziun
- promover scolaziun e furmaziun supplementara
- optimar ils process da las autoritads
- promover l'infrastructura da la rait
Surtut tar il quart punct, pia tar l'internet ultra svelt (> 100 Mbit/s), vesa il chantun in basegn d'agir. Il chantun ha incumbensà ina gruppa d'experts da stgaffir la basa per promoziun da talas raits. L'atun vegn il concept suttamess a la regenza. Quel vegn er a cuntegnair propostas da soluziun per WLAN liber.
Credit d'impegn per stumplar la digitalisaziun
Durant la sessiun d'avust ha il Cussegl grond ultra da quai incumbensà la regenza, da stgaffir las basas necessarias per metter a disposiziun in credit d'impegn. Uschia duain star a disposiziun 40 milliuns francs per dar in stausch a la digitalisaziun en il Grischun.
RR novitads 10:00


text:
La raschun principala èn ils pretschs dal latg e dals portgs ch'èn crudads ensemen. Il martgà da latg sa chatta en ina crisa internaziunala. La cumbinaziun dal bass nivel da pretsch ed il pavel limità ha influenzà a moda negativa ils exports svizzers en il sectur da latg.
Pli pitschna racolta da planticultura
Las cifras mussan però er che la racolta da la planticultura è sa reducida. Quai surtut pervi da la mancanza da l'aua e las chaliras da la stad passada. Questa racolta è dentant da buna qualitad.
RR novitads 10:00


text:
Weißwein: die Besten aus »Weinguide 2015/2016 - Südtirol«
-
2012 Südtirol Terlaner I Grande Cuvée DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte96
-
2003 Südtirol Terlaner Chardonnay DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte95
-
2010 Südtirol Appius DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2012 Südtirol Chardonnay Riserva Baron Salvadori DOCNals MargreidSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2013 Südtirol Gewürztraminer Lunare DOCKellerei TerlanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2013 Südtirol Gewürztraminer Nussbaumer DOCKellerei TraminSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2013 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Quarz DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2012 Südtirol Terlaner Weißburgunder Riserva Vorberg DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte94
-
2013 Südtiorl Cornell Chardonnay Formigar DOCSchreckbichl ColterenzioSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2012 Südtirol Chardonnay Löwengang DOCWeingut Alois LagederSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2014 Südtirol Gewürztraminer Kolbenhof DOCWeingut J. HofstätterSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2013 Südtirol Sanct Valentin Chardonnay DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2014 Südtirol Sanct Valentin Sauvignon DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2013 Südtirol Terlander Sauvignon Blanc Lieben Aich DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2012 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2013 Südtiroler Sanct Valentin Weißburgunder DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2013 Südtirol Sauvignon Blanc Lafóa DOCSchreckbichl ColterenzioSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte(92-94)
-
2013 Feldmarschall von Fenner zu Fennberg DOCWeingut TiefenbrunnerSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte92
-
2013 Südtirol Beyond the Clouds DOCElena WalchSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte92
-
2013 Südtirol Chardonnay Flora DOCKellerei GirlanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte92


text:
Campiun mundial è il medem sco gia sin la schanza pitschna. L’Austriac Stefan Kraft ha gudagnà aur avant il tudestg Andreas Wellinger ed il Polac Piotr Zyla. La decisiun tranter aur, argient e bronz è stada piz a cup. Decidì han la finala las meglras notas stilisticas per Stefan Kraft.
Simon Ammann mussa bunas prestaziuns
Il Svizzer ha mussà ina da las meglras prestaziuns da la stagiun ed è vegnì 14avel. Duas giadas ha Simon Ammann mussà buns segls e l’emprima giada è el schizunt sa tschentà bain cun in telemarc ed ha survegnì bunas notas persuenter. Suenter ses segund sigl sin la schanza gronda ha il quadrupel campiun olimpic annunzià ch’el cuntinuescha sia carriera cun la finamira da parter l’enviern che vegn als gieus olimpics da Pyeongchang, i fissan ses sisavels gieus olimpics.


text:
«Il hockey saja halt tut auter ch'en la qualificaziun», di l’attatgader da 21 onns, Chris Egli. Ils gieus èn pli intensivs, ils stadions èn plains. Quels facturs fan ch'ils playoffs èn in temp spezial per mintga giugader da hockey.
En ils playoffs dat mintgin sco sch’i giess per vita e mort.
«I va simplamain per tut. Perquai dat mintgin sco sch'i giess per la vita.» Quai èn ils pleds da Samuel Walser. L’attatgader dat dapi il 2013 tar il HCD e sa perquai che tut funcziuna auter en ils playoffs.
aI va per gudagnar ed in zic era per la barba
La barba tutga simplamain tar ils playoffs. Per ils giugaders dal HCD è quai cler. Ma, betg tuts han era che crescha ina pompusa barba durant il pli bel temp da l’onn. Uschia ha il giuven attatgader da 21 onns Chris Egli mo che crescha pauc. Quai na disturba dentant betg el. La fin finala giaja els playoffs mo per il gudagnar e betg per la pli bella ed impressiunanta barba.
RR actualitad 07:00


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Dezëmber 2016Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 84 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
Cumpré ite online: schivé de burtes sorpreses sot le lëgn da Nadé
COMERZ ELETRONICH
Al é vëi che tl internet él n gran sortimënt de patüc y che ara vá ince da sparagné scioldi, mo al é mefo ince da tó en conscidraziun che la consegnaziun podess gní fata cun intardiamënt. Porchël él important da comané le patüc adora assá por ne resté nia cun les mans ötes sot le lëgn da Nadé.
Por ci che reverda l'apostaziun por tëmp él ciamó da se recordé de n ater consëi dla Zentrala di Consumadus Europeica (ZCE): chësc reverda le dërt de retrata. Ince tratan le tëmp da Nadé mësson s'anuzé dl dërt de retrata te 14 dis da canche an á ciafé le patüc. Metede averda: al n'é nia dagnora preodü n dërt de retrata por ci che an cumpra!
De plü informaziuns sön chësc argomënt é da ciafé sön nosta homepage.
AGENZIES MATRIMONIALESApuntamënc al scür ... online
N consumadú é gnü inciurní dales parores impizëntes de B5231: "Tüa odlada é afascinanta y i pó bele m'imaginé tan plajora che tüa usc é ... I oress te conësce damí." B5231 á metü online la foto de se instëssa sön so profil cun chësta descriziun: ëra, doturia, ciavëis rosc, edli bröms, spontana y da na gran pasciun.
Baldi ne conesciará le consumadú mai B5231 de porsona, deache ia do le profil s'ascognel n scrivan IKM; chësc acronim stá por Internet Kontaktmarkt, chël oress dí marcé internet di contac. Le fin de chisc scrivans é chël da fá a na manira che i consumadus romagnes tles chatrooms a paiamënt y dais fora ciamó plü scioldi por podëi baié cun so profil "ideal". La Zentrala di Consumadus Europeica ves dá n valgügn consëis por se stravardé da de te caji.
COMERZ ELETRONICHSentënza cuntra Airbnb
Le Tribunal de San Francisco, la cité de nasciüda de Airbnb, á pronunzié na sentënza cuntra le portal internet che á le potenzial da mëte sotissura le marcé online: Airbnb mëss controlé che les abitaziuns che vëgn pitades a San Francisco tres chësc portal sides gnüdes registrades dal afitadú pro les Autorités locales. Chësta sentënza é dër en contrast cun la funziun che Airbnb s'atribuësc. La plataforma ó intermedié abitaziuns y ciafé paié por chësc, zënza se surantó indere la responsabilité por i contignüs metüs ite dai utënc y dales utëntes. La sentënza é tan d'importanza deache ara podess gní trasferida te na te forma ince ai giganc dl comerz online sciöche Amazon y Ebay. Ince chëstes plataformes foss spo responsables di contignüs dl'utënza - por ejëmpl sce zacai ess da vëne patüc falsifiché - y messess garantí che i utënc y les utëntes se tëgnes ales normes varëntes. Al é dër probabl che Airbnb contestëies la sentënza. Ince tla Talia vëgnel fat na discusciun sön normes plü rigoroses, dantadöt por ci che reverda la tassaziun di profic. Atualmënter vëgnel tigní consëi sön na proposta de lege che reverda la sharing-economy.
De plü informaziuns sön la sentënza é da ciafé sön la plata internet dla ZCE dl'Austria.
Caje dl mëis
N consumadú dl'Islanda s'á chësc isté metü sön le iade pian ia dal nord frësch cuntra le süd cialt dla Sardegna. Por trëi edemes alalungia ál rodé jö l'isola y se á godü la bela contrada mediterana. Mo propi süa gran vëia da rodé l'á fat salté te na burta sorpresa: pro na fossenara él gnü sura che tl tanch de so auto impresté ne stôl nia ite 50 euro de benzin. Insciö tratan che le consumadú metô ite benzin ál messü bloché döt ince sce al â bele metü ite tl automat self-servisc na zetola da 50 euro. Sön na tara pretenôl che al ti gniss retü la desfarënzia de 25 euro. Le titolar dla fossenara ti scriô fora n bon de chësta soma che al ess podü adoré pro vigni atra fossenara dla medema sozieté tla Sardegna. Mo ara n’é indere nia stada insciö. Cater fossenares ne n'á nia azeté so bon. Do che al é rové a ciasa ti ál scrit na reclamaziun ala sënta dla sozieté dal öre a Roma; chësta ê ma desponibla da ti arlungé le bon de sis mëisc! Le consumadú ne n’â indere nia l’intenziun da jí tan snel indô tla Sardegna. Pormó do che la Zentrala di Consumadus Europeica de Balsan á tut tla man la situaziun él sté meso da fá a na moda che al ti gniss retü la soma restanta al consumadú.


text: I LMARIDAZZOdella bella Brunettina.CON UN SONETTOsopra l’Aglio.In Ferrara, per il Bandini, 1609.Con Licenza de Superiori.Furnit tutt’i bagord, fornit la festaOgn’un trattava de volis partì,E tra sta zent ol se sentiva a dì:“Se be partem ol mei de nu ghe resta”.E mi ghe dis: “Per que che cosa è questa?”,Un me respos, “Oh meser Zan, sa siSem tut legat per man de quel puti,Che trionfand va’l mond con zoia, e festa”.E seguitand con sospir amorosMe dis: « Le lu la tos, e’l stranudaE amor queste tre cos mai sta nascos”.A tal che i lo seguend ol rasonà,Tutt per resposta cridè ad alta vos:“Lassem ol Zanuli innamorà”.Tut deserent laudà,E tut in un bel circol assentat,E le donne le fù invitat.Mi dis: “Chi v’ha intrigat?”.Ogn’un gridava: “La bella BrunettaL’è quella, che n’ha dat a tutt la stretta”.Senti questa Marionetta,“Se be da tutti vu a son bramadaA niun de vu a voi es maridada.Promet be a sta brigada,Che quel che con plu garb sarà l’amorVoi esser tutta so, lu me segnar”.Respos ol nos dottor:“Quest è un parlar d’una ciceronessaNov contentev ch’in mi la sia remessa”.“Si si no ve rencreisa,Signor dottor d’asculta i nos zanzum,Che sempr fu cortesi vost costum”.“Amor ve daghi lum”,Con intellet comenzè su fradel,“Ogn’un staghi ascoltà, chi dirù mei”.Tu ti se sava beiTirand su i colar de le camis, E per parlà se fa inanz ol Francio.Digant ixi precis:“Regarde a moi che ve pre medamisella,Io son voter valentmo merra bella,Se fu set donsiella,Mi son garson, prend me per marì, Che ve menare fuosa a mon paì”.Respos ol Spagnoli:“Ai mia vida, mi amores,e mi confuerto,Mi corazzon, mi alma, e segur puertoNon me agais esto tuerto,Chero con vos casarmi ai vigliachiglia,Son iso d’algo e lia mamo ermandalia,Abla chi la bochiglia,Se me chere lasiar, chere amatarme,No fes tan cruda, e no chermes stratiarme”.Il Fiorentin dis: “ParmeChe cotesto sia un pazzo cicalare,Sarete moglie mia, s’a voi ciò pare,Hor non mi vò vantareDico che vi vò bene, e dico, e dico,Che cotesti altri non li stimo un fico”.Respos ol Roman: « Ch’intricoNon se ne impazzi alcuno, che a me toccaDitemi vu si con quella dolce boccaChe di Castella, e RoccaSono per farvi padrona, e signora,Poi ch’è piaciuto al ciel che m’innamora”.Il Napoletano dis all’hora:“Piglio un gusto a mirare chili dientiBianchi, e chiù d’avorio lucenti,Non me fate scontenti,Che se non t’aggio te ne accorgerai,E di dolor mi moro hoggi, o crai”.Ol Ferrares dis: “Sai Ch’la s’contenta un puoc sta fantinaCha puossa dirg l’anim mia in sta mattinaO vuda voltolinaDaimla, c’n m’fai più cridar, aimiaCh’an pagarò una pgnata d’malvasia”.Dis ol Zenois:“Ra me figia, ru me coru, mi basarloE moro Soia se no te tegno in brassoE questo mi nol fassoPerche v Di d’amu si m’ha inchiagò,E fetto sì che so innamorò”.Ol Milanis dis po’:“Andom in sa la me donnena,La me bocchina, la mia pessenena,O la mia mamena,Lassa sanssa pur sti gogoron,Andom so alla val , e lassa star oion”.“M’havì pres al boccon”Dis ol Bolognes, “Am’n’accorzi quel dìCh’vist qui occh’e’l vostr car bocchi,E son il voster tempsti,Mia mamolina sa vulid cuelAv servirò da marì, e da fradel”.Ol Venetiè dis anch’el:“Tasi tasi che son inamorao,e voio in essa esser maridao, E se’l me sarà daoDal ciel, che possa haver un fantolinGhe voio pagare un bel saltamartin”.Respon ol Mantuanin:“Sa sont innamorà al sa’l Sol, e le StelliEl me corin, le me vitini belli,Dis al Todesc anch’elli:“Chi stagr quest’che voler Branette,Stagre mie queste belle fielletteMi voler un basiette,E se non mel dagr prest presteMi te romper un boccal su le teste”.Fornendo queste festeUl Zambù piè per man la Brunettina,Dis al Spagnol, che tornas la mattina,Perché una gran ruinaScomenzava vegni infra costorCh'avraf crepat la casa, ol cagador.Sonetto sopra l’Aglio.Quel che no sa de l’Ai ol gran valor,I lo te lor per cosa puzzolenta,Dof che più tost i mangia la pulenta,El pan de mei, ravi, e oter lavor.E quest i fa per que quel suo puzzorPar che a ogni sort de zent ol no talenta,Ma za che l’occasion me s’appresentaVoi dif de l’Ai l’eccellent valor.Oltra che l’Ai vien tant adoperatNe la cusina a fa ol mangiar bo,Per medesima ancora ol ven nasat.Senti un moros quand’che l’ha passiò,Che oter che “Ahi, lasso, oimè” nol te cridat,Che par che l’Ai ghe conforti ol magò.E color ch' è in presòQuad’che’l zudes ghe fa dar la cordaOlter che “Ai”, stim no se recorda.Chi tem che i can noi mordaI crida: “Aimè”, tira mo via,Che par ch’in l’Ai ogni virtù ghe sia,E color, ch’e in galiaCo’ comito ghe da le stropolaeCol cridar “Ai aimè” i le ha scorale.Chi ha pannocchie piaeQuand’ol barbier col fer oi ghe da ol taiFa un gran rumor de cridar “Ai, Ai”.Le donne sempre maiQuando le partoris le fa un rumorDe “Ai, aimè, oh che brusor”,E zuran fra de lorZa che in dol partorì, e si gran fadigaDe no volì plù ch’ol marit le intriga. BARCELLETTA ALLA BERGAMASCAVoi andà in dol me pais,A te lassi, Pedrignola,Ma te preghi trat de foraTat che vedi ol to bel visVoi andà in dol me pais.Ste savis ol me dolorChe mi sent in la corada,Credi ben che per to amorMorirò su sta contrada,Oh fortuna disperadaL'è ben ver quel che se dis.Voi andà in dol me pais.Quand a pensi che vo via,Oimè che gran cortellada,Sì che, dolc' anima mia,Fate fo alla balconada,Che me crepa la coradaPer to amor che m'ha conquis.Voi andà in dol me pais.L'altra sera, appres ol fog,Mi pensava al to bocchì,Che trovà non potea logCo fa quel che no ha quattrì,E parea che 'l coresìFus andà fin a Trevis.Voi andà in dol me pais.IL FINE


text:
Er a Duvin vegn sajettà durant il Tir chantunal. Il stan da Duvin è occupà durant las trais fins d'emna da festa. Il venderdi da la segunda fin d'emna hai dentant dà ina pitschna panna. Sco Peter Camenisch, president da l'uniun da tir da Duvin declera saja in'uniun che avess gì da sajettar la bun'ura ida en il fallà lieu. Uschia na tunava anc betg da sajets la bun'ura a Duvin. Peter Camenisch manegia dentant schon ch'i giaja si cun l'organisaziun malgrà il retard.
Malgrà il pign dumber da commembers da l'uniun da tir Duvin han els avunda gidantras e gidanters per la festa. Il sustegn dal vitg saja adina qua di Peter Camenisch. Uschia hajan els er avunda gidanters. Quai sajan gidanters da giuven enfin vegl.


text:
Il num il pli enconuschent da la saira è bain quel dal scrivent Arno Camenisch. Cun ses texts na fa el furora betg mo en Svizra. Sias prelecziuns han status da cult e sias publicaziuns vegnan ludadas dals critichers (quasi) senza excepziun.
Talents giuvens embelleschan musicalmain l'occurrenza. La furmaziun a-capella «Invivas», ch'è vegnida fundada l'onn 2011, sa cumpona da tschintg giuvens Grischuns. Il num «Invivas» stat per perfecziun musicala, divertiment professiunal ed arranschaments d'auta qualitad. Il repertori tanscha dal song da pop fin a la chanzun populara.
Sin tribuna sa preschentan lura era scolaras e scolars da la scola da musica Landquart e conturn cun producziuns da cornet, clavazin, ghitarra, violina e saxofon.
Tras la saira maina Elin Batista, moderatura Minisguard.
Cordial bainvegni al «Da cumpagnia»
- venderdi, ils 25 da matg 2018, 20.00, en il Forum im Ried a Landquart.


text:
Pete Astor – bunamain in star
- Sonda, 2.6.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 2.6.2018, 19:00, RTR
Schon ils onns 80 era il musicist englais Pete Astor in garant per qualitad. Cun sias bands «The Loft» e «The Weather Prophets» ha el scrit in semperverd suenter l'auter, dentant mai in hit commerzial.
La pressa da musica ha gia adina festivà la musica da Pete Astor. Era ils fans da quest musicist da Londra apprezieschan e festiveschan mintga nova platta sco sch'ella fiss l'emprima ubain la davosa. Era cun ses nov album «One for the ghost» furnescha Astor puspè melodias e sentiments semper verds, semper buns e semper unics. Dentant senza hits.


text:
Category : Printer + Display Graphics
Archive   : NEOSHOW.ZIP
Filename : LOG-TXTA.PCX
9 ) à
: à ÇÁùòÇÁùòÇÁùòÇÁùòÅÁùÁùòÅÁùÁöòÅÁùÁöóÄÂùÁöóÄÁùÁöÂùòÄÂùÁöÁùòÆÁöÁùòÆÁöÁùÑÇÚÆÁöÑÉÙÆÁùÃWÃMÈÂÄ
ÂÂùÂØÆÁöÂÃÃWÄÃ
ÅÃÁùØÅKÁöÂMWÂÂWÂíÂÁò
ÆÂÃU×ÄÂKÂÂWMÂÂíÂÁòÁùÅÂUUÖÅÁöÂKÃÂÁíÂÂòÆÂUÂUÄÓÂWÂKÂÈÃòÆÂUÂUÈÐÂWÂÌÁòÂòÃÂIÁò
ÄMÉÏEÂWÂÎÂòÃÃIÁòWÃÂMÈÏWÃÏ
ÂÂUMÃIWÄÂMÇÎGKÂKÅ ÄÂ
ÂÂUÂMÂI
ÅMÉÍE?KÂ ÃòÂ ÅÂ
ÂUÈ
ÅÂMÂKÆÍÂKÁòÂöÁíÁòÄÂ
ÂU
Ç
ÇÄKÂÂÌ? Ãí ÁíÃÄÄ
Å
ÅÂÅKÄΠÁíÂÂí Ä
ÂÂWÆÂÁòK Áí ÁíÁò Î ÂÁöàÂÆ
È ÂòÁíÁöÂíÁò ÏÃÂÃíÂÁý ÃÄÃWÂíÆ ÁýÁòÁíÁöÁòÁý ÏÃÁöÁí ÁöÁíÁýà ÃÅWÃÃíÄà ÁýÁþà ÐÂÂÁýÂíÁöÂý ÅÃÈÁíÄíÆ ÑÃÂÁýÁþÁýÄ íÅÂÄ ïúúúúúúúúú ( P x À à ü ( (( P( x( ( À( à( ü( P (P PP xP P ÀP àP üP x (x Px xx x Àx àx üx ÌÀȼddP x À à ü À (À PÀ xÀ À ÀÀ àÀ üÀ à (à Pà xà à Àà àà üÀ ü (ü Pü xü ü èô(àü üü P( PP Px P PÀ Pà Pü P (Px,\P(Px(P (PÀ(Pà(Pü(P PP(PP88xPP PPÀPPàPPüPP xP(xPPxPxxP xPÀxPàxPüxP¨PH¤llP Px P PÀ Pà Pü P ÀP(ÀPPÀPxÀP ÀPÀÀPàÀPüÀP àPèØHPàPxàP àPÀàPààPüàP üP(üPPüPxüP üPÀüPàüPüüP X0ìP x À Xà ü ( (( P( x( ( À( à( ü( P (P PP xP P ÀP àP üP x (x Px xx x Àx àx üx ( P x ´ ¨À à ü À (À PÀ xÀ À ¤àÀ üÀ à (à Pà xà à Àà àà üà ü (ü Pü xü ü Àü àü üü ü( üP üx ü üÀ üà üü ü (ü((üP(üx(ü (üÀ(üà(üü(ü Pü(PüPPüxPü PüÀPüàPüüPü xü(xüPxüxxü xüÀxüàxüüxü ü( üP üx ü üÀ üà üü ü Àü(ÀüPÀüxÀü Àüt|àÀüüÀü àü(àüØÈÔxàü àüÀàü¬¬üàü üüðìäPüüxüü üüÀüüàüüüüü


text:
Curt e Concis
- Ignazio Cassis vul in nov cumenzament en las relaziuns cun l'UE.
- Cun in pachet da cunvegnas vul el colliar l'access a la fiera cun auters puncts da la cunvegna da basa dispitaivla.
- Cristoph Blocher da la PPS discurra d'in «culp da stadi». Per il mument saja i dretg internaziunal pli impurtant ch'il dretg fatg dal pievel Svizzer.
Politica dal exteriur cumenzia en l'intern. Perquai haja el sa decidì da tegnair in pled avant il public da la Partida populara Svizra (PPS), tiers ch'el haja cumenzà ses uffizi avant pli pauc che 100 dis. Uschia ha Cusseglier federal Ignazio Cassis cumenzà ses pled tar la dieta da la PPS d'Albisgüetli.
L'emprim ha il Cusseglier federal la Partida liberaldemocratica svizra (PLD) tractà l'iniziativa che La PPS ha lantschà. L'iniziativa vul abolir la libra circulaziun da persunas. El ha fatg attent ch'ils contracts bilaterals garanteschian a la Svizra in lev access a la fiera da l'Uniun Eropeica. L'access a la fiera europeica, cun 500 milliuns consuments saja central sche la Svizra veglia vinavant vender ses products e mantegnair il bainstar.
Ed el cuntinuescha cun in tema brisant...
Cassis ha cuntinuà cun in tema brisant per la PPS: La partida n'è betg d'accord ch'ins surpiglia automaticamain il dretg da l'Uniun Europeica e «derschaders esters». Er Cassis ha accentuà ch'i na saja betg acceptabel ch'ina dretgira da l'exteriur fixeschia dretg svizzer. Latiers na veglia la Svizra betg surpigliar automaticamain dretg da l'UE.
L'um cun buttun da reset
Ignazio Cassis, ch'els numnan perquai er l'um cun il buttun da reset, vul ina nov'entschatta en las relaziuns tranter l'UE. El propona in nov pachet da cunvegnas che duai colliar l'access a la fiera cun auters puncts da la cunvegna da basa dispitaivla. Il pachet da cunvegna duai segirar l'access a la fiera da l'UE per products e servetschs en il sectur da banca ed assicuranzas. Cassis vul er integrar in instrument da controlla per l'access a la fiera ed ina dretgira che decida en cas da dispitas. Cun quest pachet da cunvegnas spera l'um da la PLD che Brüssel vegnia encunter a la Svizra ed acceptia dretgiras maschadadas enstagl dad ina dretgira da l'UE.
Il strateg da la PPS, Christoph Blocher ha crititgà ch'il dretg internaziunal saja a Berna per il mument pli impurtant ch'il dretg fatg dal pievel Svizzer. I haja gì lieu in «culp da stadi». La PPS veglia s'opponer a quest «culp da stadi».
RR novitads 06:00


text:
Co chattar ina nettegiunza?
- Mesemna, 8.6.2016, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 8.6.2016, 11:15, RTR
Tgi fa schon gugent il perchasa? Super fissi d'avair ina persuna che surpiglia questas lavurs. Dentant, nua chattan ins ina nettegiunza, e co ston ins annunziar quella?
Engaschar ina nettegiunza sur agentura munta pli pauc administraziun, dentant pajan ins dapli per l'ura. Chattar ina persuna che schubregia sur via privata n'è betg simpel, e lura ston ins anc annunziar ella a la vischnanca. Tge fan ins il meglier per ch'ins vegnia ventiraivel cun l'agid en il perchasa?


text:
Mulegns
Mulegns schea ainten la stretga dalla val alla confluenza dallas avas da Faller e Gelgia. La vischnanca è situada sen ena otezza da stgers 1500 meter sur mar. La veia digl Gelgia sa squitscha tras las retschas da tgesas.
Mulegns era dasperas Curvalda e Casti igl terz li, nou tgi niva mido igls tgavals. Anfignen 150 tgavals cattavan plaz ainten las grondas stallas. Igl marcant otel Liun anmez vischnanca stat anc oz scu monumaint pigls taimps da posta da carotscha tgi èn gio dadei passos. Siva da l'avertura dalla lengia da veiadafier Alvra òn igls ples digls abitants da Mulegns pers lour basa d'existenza; chel fatg ò er gia consequenzas pigl andomber d'abitants. Anturn igl 1900 abitavan ca. 150 persungas a Mulegns, oz èn chegl pi pacas tgi 30.
La baselgia barocca da Son Francestg datescha digl onn 1643. Perveia da diversas arsas da vischnanca existan agls Mulegns strousch ple actas istoricas. I vign supponia tgi igl nom Mulegns dereiva d'en travagl da Mulegn agl ual da Faller. La Voba cuntigna ena roda-mulegn neira sur ondas blavas tgi simboliseschan igl ual da Faller. Anfignen igl onn 1943 niva duvrada uffizialmaintg la versiun tudestga Mühlen. Igl anteriour cumegns da Mulegns è nia fundo digls Gualsers aint igl 15avel tschentaner ed igl 1521 vign Mulegns menziuno per l'amprema geda. Igl center uriund dalla colonisaziun era dantant ainten la val Faller. Lò niva exploto arom da ca. 600 anfignen 500 avant Cristus ed i dava furns da livantar. Igls Gualsers eran colonisos a lò gio aint igl 13avel tschentaner. Scu possess episcopal è Faller numno per l'amprema geda igl 1315.


text:
La radunanza communala ha decidì unanimamain da cumprar la chasa a Lü. La cumpra da l'edifizi saja la varianta la pli favuraivla per la vischnanca, ha declerà il president communal Rico Lamprecht. La Alpine Astro Village n'aveva betg pli savì pajar sias obligaziuns. Per evitar in concurs datti ussa ina liquidaziun quieta. La vischnanca da Val Müstair surpiglia l'ipoteca e paja enavos l'emprest dal chantun. Ils 600'000 francs che la vischnanca aveva dà sco garanzia èn pers per la vischnanca. Uschia è ussa l'istorgia dal project Lü Stailas definitivamain a fin. La famiglia Ourednik che gestiunescha l'interpresa Alpine Astro Village è partida en il Partenz.
L'avegnir stat en las stailas
La vischnanca vul ussa vender la chasa cun sis abitaziuns. Quellas pon era vegnir utilisadas sco segundas abitaziuns. Sch'i dat cumpraders per singulas da las sis abitaziuns u interessents per l'entira chasa n'è anc betg cler.
RR novitads 07:00


text:
La müsega House a l'è un gener de müsega eletroniga che'l s'è desvilüpaa in dij cumünità afruamerican e latin de Chicago (Chicago House) cun la inflüensa de la disco, del funk e del soul de la metà dij agn '70. Dopu l'house l'è 'ndada in america (New York) e pöö in Europa.
El gener el gh'ha una metriga de solit in 4/4 cun la cassa che la bat ògni quart, anca se el ritm el pö vess püssè cumplicaa. A gh'è semper anca el snare in dij batit par e un piat hat in cuntratemp che'l fa cumpagnia ai gir del bass in vüna o dò batüd. El bass el pö vess sintetich, acüstich o eletrich. La meludia la dipent del gener de müsega house: despess a gh'hinn fras de pianufort, ghitar acüstich o eletrich funky o jazz, assul, sintetisadur, e i vus cumpagn del funk e del soul. La velucità a l'è intra i 105 e i 130 bpm, anca se in general i cansun se sonen a 120-125 bpm. Un toch house al gh'ha una lunga intrudüssiun e una lunga cua perchè servissen al DJ per missà i cansun.


text:
Dumeni u Dumeng
- Sonda, 4.8.2018, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 4.8.2018, 12:45, RTR
Oz inditgeschan ils chalenders il num latin Dominicus ch'è collià directamain cun Dominus, il signur u il Segner, co che nus vesain era en il num dal di dumengia. I sa tracta dad in num ch'è sa mantegnì durant ils tschientaners. A Cuira datti era l'urden dals Dominicans ch'ha probablamain favurisà quest num. Varsaquantas schlattainas derivan da quel, patratgain als Minschs, Mengs, Menns, Camenischs u Menghinis. Ma era sco prenum existan bleras variantas sco Men, Mic, Mec, Mang e Maini. Ed era las furmas femininas èn interessantas, da la Domenica a la Menga u Mengia, Mica, Meca u Memma.


text:
Tenor Caduff ha la Surselva bunas schanzas, sche las uniuns da tir veglian quai, perquai che nagin auter candideschia. In tal eveniment purtassia gronds avantatgs per il turissem e per l’economia en Surselva.
Festa da tir sco factur economic
Ins quinta che 8'000 tiradurs faschessan part. Quai generassia passa 10’000 pernottaziuns, manegia Marcus Caduff. Uss stoppian els tschertgar sponsurs ed era almain 1'000 gidanters.
Preventiv da 2 milliuns francs
Il preventiv è calculà cun varga 2 milliuns francs. Delegadas e delegads da l’uniun grischuna dal sport da tir decidan da la candidatura da la Surselva il cumenzament da mars. La festa da tir chantunala fiss il zercladur 2018 durant trais fins d’emna.
RR novitads 06:00


text:
Tinizong: «La Scuntrada» ha in ustier
- Mardi, 7.6.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 7.6.2016, 11:45, RTR
Lemprim da fanadur surpiglia Uwe Schlomann la butia ed ustaria La Scuntrada a Tinizong. Quai ha confermà ad RTR Tina Nüesch-Felber, la presidenta da lUniun da promoturs La Scuntrada.
Uwe Schlomann vegn a manar lustaria ensemen cun sia dunna Nok. I duai dar cuschina indigena e tailandaisa. Uwe Schloman che deriva da la Germania, viva gia dapi 24 onns en Svizra. El ha tranter auter lavurà sco cuschinier ad Interlaken, Braunwald, Engelberg, Tavau ed il davos a Lai.
«La Scuntrada» è la nova ustaria cun butia che vegn realisada en la veglia halla da gimnastica da la scola. Ils custs da renovaziun da passa dus milliuns francs paja la vischnanca da Surses.


text:
Las emprimas calculaziuns suenter l'elecziun dal parlament en l'Italia da la dumengia mussan, che las partidas dals populists e da la dretga èn davant. Ellas na cuntanschan dentant betg la maioritad necessaria per furmar ina regenza.
La pli ferma partida pudess esser il moviment da las Tschintg Stailas cun var 33% da las vuschs. L'allianza dal center e la dretga cun l'anteriur primminister Silvio Berlusconi vegn sin radund 36%. Ils Socialdemocrats dal primminister actual Paolo Gentiloni fan mo 18%.
Tar las elecziuns dal senat na sa mussa medemamain nagina clera maioritad. Ils resultats definitivs da las elecziuns talianas spetgan ins en il decurs dal di.
RR novitads 06:00


text:
La regenza austriaca aveva avant curt abolì il scumond da fimar ch'era planisà per la gastronomia davent dal matg. 591'000 persunas han la mesemna inoltrà lur suttascripziun cunter questa decisiun e per il scumond da fimar.
Quai èn bler dapli che las 100'000 suttascripziuns che fissan stadas necessarias per ch'il scumond da fimar vegnia debattà danovamain en il parlament.
Pretensiun da la FPÖ
Ch'ins aboleschia il scumond da fimar è stà ina pretensiun da la FPÖ per las cunvegnas da coaliziun cun la ÖVP per la regenza. La ÖVP aveva avant trais onns decidì cun lur anteriur partenari da coaliziun, ils socialdemocrats, da far valair in tal scumond da fimar davent da l'entschatta matg 2019.
RR novitads 18:00


text:
Castiù (BG)
Castiù (ma localmènt apò a Cas·ciù; nòm uficiàl en italià: Castione della Presolana) l'è ü cümü de la Pruincia da Bèrghem. L' g'ha 3 452 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), 'na superfìce de 42,6 km² e 'na densità de popolasiù de 81 ab./km². El cunfìna coi cümü de Àngol (BS), Còler, Fì, Lanùr, Rógn, Ruèta e Songaàs.
L'è colocàt ai pè de la Prezolàna e del Mut Pora, endèna puzisiù deèrta sö 'nde öna teràsa sùra la àl de Tede. El teretóre 'l fà part del basì imbrìfer de la àlt Borlèsa che 'la à a finì in del lach d'Izé.
El cümü l'è colegàt co la Al de Scàlf dal pas ciamàt Zuf de la Prezolàna, 'ndóche se tróa 'l pais de Còler.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'evulusiù del nömer de abitàncc del cümü de Castiù l'è ilüstràda 'ndèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc
Paìs enzemelàcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Tenor il studi ha l'Uniun europeica importà l'onn 2012 products en la valita stimada da 6 milliardas euros che derivan da terren runcà illegalmain. I sa tracta da products sco soja, charn-bov, tgirom ed ieli da palma. Per survegnir il terren hajan ins runcà ils davos onns mintga duas minutas ina surfatscha da la grondezza d'ina plazza da ballape.
Pli gronda part deriva da l’America dal sid
La pli gronda part dals products runcads illegalmain vegnian da la Brasilia, suandà da l’Indonesia. Suenter vegnan il Paraguay, l’Argentina e l’Uruguay.
Il consum da l’UE na destrueschia betg mo l’ambient mabain contribueschia era a la midada dal clima negativ ha declerà in dals auturs dal studi. Damai che la runcada saja illegala promovia quai er la corrupziun en quellas terras.
RR novitads 8:00


text:
dir cumbat e bia gnarva per treis puncts
Suenter la prestaziun plitost magra la fin d'jamna vargada encunter Domat spitgavan tuts ina reacziun dall'emprema equipa encunter il secund davos rangau dalla tabella da 4. ligia. Quella reacziun han ils giugadurs denton mussau mo en fasas dil giug e cun quella pretaziun danovamein buca perschuadiu diltuttafatg.
Continue Reading
bènaltè! 2018
Miez uost ei la tiarza ediziun dil bènaltè! cumparida. Ils habitonts dallas vischnauncas Sumvitg e Trun han astgau prender quel avon paucs dis ord lur scaffa da brevs. Ils ulteriurs interessai san retrer ina ediziun gratuitamein duront ils giugs da casa al kiosc - ni telecargar la versiun digitala. Il link leutier anfleis Vus giudem igl artechel.
Continue Reading


text:
La midada saja necessaria, perquai che autras messas han lieu il medem temp e pervia da las relaziuns climaticas il matg, scrivan ils organisaturs. I na saja però betg stà ina simpla decisiun da renunziar al termin tradiziunal ed enconuschent sur Ascensiun.
Ils organisaturs èn dentant persvadids ch'il nov termin porscha er dapli potenzial per visitaders. Sco ch'els scrivan planiseschian adina pli blers vacanzas curtas sur Ascensiun. Il mars sajan percunter blers indigens sco er blers giasts e lavurants da stagiun en las regiuns turisticas.
Avantatg per las pendicularas Brambrüesch
Cun la midada dal cumenzament da la Higa pon uss era las pendicularas Brambrüesch cumenzar cun la stagiun da stad gia da Pasca. Quai è in grond avantatg per las pendicularas. Fin uss stuevan ellas numnadamain interrumper la stagiun da stad per bun sis emnas pervi da las lavurs da preparaziun per la Higa. L'exposiziun resta er cun la midada da termin vinavant sin l'areal da la Stadthalle.
RR novitads 11:30


text:
Il Cussegl naziunal vul evitar che las expensas federalas creschan vinavant. Quai è sa mussà al cumenzament da la debatta dal preventiv 2016. Scursanidas globalas n'na dentant betg chattà maioritads.
Ina proposta da la PPS da scursanir las expensas regularas tar tut ils departaments per passa 3 milliardas ha il Cussegl naziunal refusà cun 123 cunter 67 vuschs tar ina abstenziun.
Dentant an la PPS la PLD ed ils Verd-liberals gì success cun la proposta - da scursanir las expensas da manaschi ed ils custs da material per 125 milliuns francs.
La debatta cuntinuescha glindesdi. Silsuenter va la fatschenta enavos en il Cussegl dals chantuns ch'aveva cleramain approvà quella.
RR novitads 14:00


text:
Las novas subvenziuns dad 82,5 milliuns van enavos sin in'iniziativa dal Cussegl federal. En Svizra èn purschidas da tgira per uffants fitg charas en cumparegliaziun cun ils pajais vischins. Quai ha er dischavantatgs per l'economia publica en Svizra. Bleras dunnas cun ina buna furmaziun restan a chasa tar ils uffants perquai ch'i na renda betg da lavurar. Ina gronda part dals custs sto vegnir impundids per la tgira dals uffants.
Programs durabels
Il sustegn va sur ils chantuns: Quels ch'augmentan las subvenziuns survegnan durant l'emprim onn 65% da la summa supplementara da la Confederaziun. Il segund onn anc 35% ed il terz onn anc 10%. Il sustegn survegnan ils chantuns dentant be sch'els segireschan l'augment da las subvenziuns per almain sis onns.
Sch'in chantun u ina vischnanca oblighescha ils patruns da pajar ina contribuziun per subvenziunar la tgira d'uffants, vegnia quai era resguardà. Per questa part dal pachet da mesiras duain vegnir investids en tut 85 milliuns francs.
S'adattar als basegns
Il Cussegl dals chantuns vul dentant er adattar la purschida da las canortas als basegns dals geniturs. Per quai vul il Cussegl dals chantuns investir maximalmain 15 milliuns francs. Vegnir sustegnids pudessan tranter auter purschidas sur mezdi e durant las vacanzas u ina purschida che sustegna spezialmain geniturs cun temps da lavur malregulads.
RR novitads 11:00


text:
Mutten
Mutten (Mut in rumanc) a l'è un cumün svizzer del distret de Albula. in del Canton Grison. Al gh’ha pressapoch 78 abitant e una süperfiss de 9.91 km², e al se tröva a una altitüden de 1395 meter sura al livel del mar.
El cumün de Mutten a l'è tacaa ai cumün de Sils im Domleschg, Stierva, Vaz/Obervaz, Zillis-Reischen.
L'andament storegh de la popolazion de Mutten l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Mutten in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Per firmas Svizras en il Giapun duain dentant dar il medem access al martgà sco per firmas da l'Uniun Europeica. Perquai stoppia la cunvegna da commerzi tranter la Svizra ed il Giapun, che ha gia 10 onns, vegnir renovada. Quai pretenda la presidenta da la gruppa parlamentara Svizra-Giapun, Elisabeth Schneider-Schneiter. Ella haja inoltrà gia il december passà in'interpellaziun pervi da la discriminaziun da firmas svizras che smanatschia.
Ils stadis da l'UE han approvà ils 6 da fanadur la cunvegna cun il Giapun. Il contract ch'è en lavur gia dapi il 2013 vegn suttascrit tar in inscunter a Tikio e duai vegnir realisà l'entschatta 2019.
Il contract che vegn era numnà «Jefta», duai abolir 99% da tut ils dazis tranter ils pajais. I sa tracta da la pli gronda convenziun da commerzi liber che l'UE ha insumma ina giada fatg. Il Giapun è suenter ils Stadis Unids e la China la terz gronda economia publica dal mund. Ensemen dumbran l'UE ed il Giapun passa 600 milliuns abitants.
RR novitads 12:00


text:
Per cuntanscher in dumber pulit represchentativ da Rumantschas e Rumantschs saja adina puspè da far novas acziun per dar nov schlantsch, declera il mainaproject David Flepp.
Uschia ha la Lia Rumantscha producì in clip da reclama che duai sa derasar via las medias socialas. Tenor David Flepp in lieu ideal per cuntanscher Rumantschs, independent nua che quels èn da chasa.
Il messadi dal curt clip è fitg simpel. Differents protagonists cun differentas professiuns u en differents lieus din en in dals idioms rumantschs «gea» e respundan uschia la dumonda: ès ti gia sa registrà sco Rumantsch? Giugads vegnan ils protagonists tuts da David Flepp sez.


text:
Documentaziun linguistica e digitala dil tuatschin
(th) La cultura viventa en Tujetsch semanifestescha il pli fegl en nies patua tuatschin. El ei nies pli grond scazi cultural, nossa singularitad e nossa luschezia. Persunas dil fatg perscruteschan da rudien il lungatg tuatschin. Quei fatg ei legreivels e da gronda muntada culturala per nossa val. Segiramein vegn quella quida a promover la schientscha e la sensibilitad e quitau pil patua unic, il tuatschin.
Pader Baseli Berther ha en sias scartiras fatg attents sin la differenza enteifer la val, quella Dadens gl'Uaul enviers quella dil vonn Dieni-Bugnei. - Igl onn 1930 presenta Guglielm Gadola el Glogn: Ina remarcabladad linguistica ord la Val Tujetsch. - Las duas sulettas perscrutaziun da basa dil Tuatschin dateschan digl onn 1952, ina cul tetel Essai sur la phonétique du parler rhétoroman de la Vallée de Tavetsch da Léonard Caduff e l'autra da Robert Loriot: Les caracteres originaux du dialecte du Val Tavetsch dans la famille des parles sursilvans. - Cul tetel „Il patua da Tujetsch" vegn quel era tractaus e presentaus el cudisch da Tujetsch, cumparius 1987. - Ina lavur che tracta il Tuatschin ord in'autra vesta, ei quella da Sandra Nay, Mustér, Il dialect local dalla Val Tujetsch e sia influenza sin l'acquisaziun dil lungatg da scartira sursilvan, 2007.
Il suandont text declara empau il Tuatschin ed ei cumpigliaus da Kuno Widmer, anteriur collaboratur tiel DRG.
Il project dall'Universitad da Turitg ei ina schanzuna per perscrutar detagliadamein il patua ni era dialect tuatschin. Sco aunc mai vegness nies artadi cultural perscrutaus e documentaus. Las suandontas explicaziuns dattan ina survesta davart il project e la lavur che vegn fatga.
Bia lungatgs e tardiziuns culturalas ein periclitadas entras la globalisaziun. Ina iniziativa ei naschida da documentar ils lungatgs periclitai e disfavorisai sigl entir mund. A quella documentaziun han ils iniziants dil present project priu part vid documentaziuns ella cuntrada dil Himalaya. Ussa vulan els s'engaschar per in lungatg en Svizra e sedecidi per la perscrutaziun dil tuatschin. Il Fondo naziunal Svizzer ha sin fundament dalla proposta digl Institut per la scienzia da lungatgs dalla Universitad da Turitg lubiu il project. Aschia ha il project priu sia entschatta cun primavera 2016.
Finamiras dil project
Documentaziun dil lungatg da mintgadi
- Co funcziunescha il lungatg e diever a bucca e spontan?
- Co vegn el tschintschaus da glieud giuvna e veglia? Dat ei differenzas?
- Co ein las differenzas en cumparegliaziun cun autras versiuns dialectalas?
- Co funcziuna la bilinguitad?
Documentaziun davart igl emprender il lungatg
- Co emprendan ils affons il lungatg? Co ei quei pusseivel ch'els emprendan quasi senza problems in grev lungatg?
- Co vegnan els a frida cun la bilinguitad? E tgei schabeiga sch'adina dapli auters lungatgs vegnan tschintschai (tudestg)?
- Tgei savein nus emprender ordlunder pil svilup e la politica da lungatg? Tgei savein nus risguardar meglier ella scoletta ed en scola?
Idea fundamentala per projects da documetaziun
Registraziuns e transcripziuns
Segirar igl artadi cultural
Perscrutazuiun
Dimensiun e moda dil project planisau
- Registraziuns duront 12 meins
- Circa 100 uras persunas carschidas
- 6 affons da differenta vegliadetgna mintgamai 4 uras per meins (total 300 uras)
- Tuttas registraziuns dueien succeder senza squetsch en situaziuns spontanas
- Diever natural dalla tschontscha
Tgi e nua?
- Assistents cun enconuschientscha dil tuatschin ni in auter idiom parentau sco lungatg mumma, en tut 400 % plazzas
- Registraziun e transcripziun sche pusseivel entras las mummas
- Locals da lavur en Tujetsch
- Students assitstents e doctorants
- Analisa dalla grammatica
- Per gronda part ella universitad a Turitg, denton era en Tujetsch
- Menader dil project
- Tgira da tuttas activitads, analisas specificas
- Per gronda part ella universitad a Turitg, denton era en Tujetsch
Tgei schabegia cun las datas?
- Protecziun dallas datas e manteniment dalla ierta culturala
- Diever dallas datas per motivs da perscrutaziun
- Archivaziun digitala egl archiv da fonogrametria dall'Universitad da Turitg tenor standards moderns dalla documentaziun internaziunala da lungatgs.
- Manteniment dalla sfera privata: negina publicaziun dallas datas senza la lubientscha dallas persunas registradas.
- Contracts che reglan a liunga vesta ils dretgs da diever dallas datas (p.ex. en 100 onns).
Presentaziun dil project en detagl
Finamira ed idea fundamentala dil project
La finamira dil project ei la documentaziun dil lungatg tschintschau da mintgadi dil dialect da Tujetsch sco era il svilup dil lungatg e l'acquisiziun dil lungatg tier affons. La documentaziun succeda cun ina rimnada extendida da registraziuns da tun e maletg, accumpignada d'ina transcripziun detagliada dil lungatg tschintschau. Vitier vegnan studis dalla grammatica, il scazi da plaids e las reglas da diever dil lungatg.
Leutier interessescha igl ambient cumplex ed unics dil tuatschin: la bilinguitad, variaziuns localas, la relaziun tiel sursilvan sco lungatg da scartira.
Finamiras dil sutproject dil lungatg dils carschi ei la perscrutaziun dalla grammatica dil tuatschin e da documentar il tuatschin dil mintgadi.
Igl interess special per l'acquisiziun dil lungatg ha dus motivs. Igl emprem deriva dalla perscrutaziun da basa: igl ei ina tochen oz nunsligiada, denton ina fetg perscrutada damonda co igl ei pusseivel ch'affons da tuts lungatgs dil mund san emprender in lungatg apparentamein senza problems e quei senza risguard sin la grevezia e cumplexitad.
Igl ei semussau ch'il progress en quella perscrutaziun ei mo pusseivels, sch'ins enconuscha e sa dapli co l'acquisiziun sesviluppescha concret e quei di per di, jamna per jamna, meins per meins e quei tiels differents lungatgs e sut differentas cundiziuns.
Quellas damondas ei ina part dil project da perscrutaziun che vegn menaus atras actualmein all'univesitad da Turitg (http://www.acqdiv.uzh.ch). La grammatica cumplexa dil tuatschin e sia speciala situaziun ei ina dallas cundiziuns dall'acquisiziun dil lungatg, dallas qualas ei dat aunc pauc enconuschientscha e perquei ei il dialact tuatschin da special interess per la perscrutaziun.
Il secund motiv ei orientaus a l'applicaziun: las exprientschas cul Rumantsch Grischun han fatg ressortir ch'igl ein per ina promoziun dil lungatg cun success e cun senn in avantatg essenzial, sch'ins persequitescha gl'emprem ed emprova da capir, co il lungatg vegn per propi emprendius el mintgadi e co el vegn applicaus.
Grondezia dil project
Las registraziuns succedan sur 12 meins. La registraziun totala cumpeglia el pressapauc 100 uras lungatg da carschi sco era il svilup dil lungatg da sis affons cun circa 5 uras per meins (3 affons ella vegliadetgna exacta da 2 e 3 onns all'entschatta dil project). Las registraziuns dueien succeder en in ambient natural, adina risguardond la sfera privata e mo cun lubientscha dallas persunas pertuccadas. (Neginas registraziuns duein curdar en mauns da tiarzas persunas senza la lubientscha ch'ei francada en ina entelgientscha culs geniturs).
Per las transcripziuns e registraziuns vegnan persunas cul dialect tuatschin ni d'in dialect parentau sco lungatg mumma encuretgas ed engaschadas en rama dil project (cun engaschi flexibel en procents, tut tenor pusseivladad e necessitad).
Per la evaluaziun dalla grammatica vegnan engaschai students assistents dall'Universitad da Turitg, tenor pusseivladad tals cun enconuschientschas dil romontsch.
Per saver elavurar las lavurs da transcripziuns stat in biro en Tgèsa communala a disposiziun. Plinavon prevedan ils responabels, il team dad assistents ed assistentas, da prender per in temps parzial dimora en ina habitaziun ella val.
Archivaziun ed evaluaziun dallas datas
Tuttas datas dil project vegnan elavuradas tenor ils standards tecnics ils pli moderns ed archivadas egl archiv da fonogrametria dall'Universitad da Turitg, en segirtad ed a disposiziun per las generaziuns futuras. L'anonimitad vegn garantida. Las datas vegnan gia evaluadas duront il project, oravontut scientificamein directamein suenter.
Il team
Da seniester: Philippe Maurer, Géraldine Walther, Jekaterina Mazara, Sabine Stoll, Michele Loporcaro
Michele Loporcaro,
dapi 1995 professer per la scienza da lungatgs romans all'Universitad da Turitg. El ei il menader dil project e responsabels per l'analisa dil lungatg dils carschi. Tier ses accents principals da perscrutaziuns dumbran la sciencia linguistica romana e cumparegliabla e la dialectologia. Sias pli impurtontas publicaziuns ein: Sintassi comparata dell'accordo participiale romanzo, Torino: Rosenberg & Sellier 1998; Profilo linguistico dei dialetti italiani, Roma-Bari: Laterza 2009 [2. ed. 2013]; Vowel length from Latin to Romance, Oxford: Oxford University Press 2015. En preparaziun: Gender from Latin to Romance: history, geography, typology. Oxford: Oxford University Press.
Sabine Stoll
ei professura per la scienza generala da lungatgs all'Universitad da Turitg e meina il labor psicolinguistic agl Institut per la scienza da lungatgs cumparegliabla. En sia perscrutaziun interquera ella, co igl ei pusseivel ad affons, d'enteifer ils emprems onns d'emprender tgei ch'igl ei per in lungatg mundial. Quei ei ina gronda sfida, damai ch'ils lungatgs sedifferenzieschan grondamein. Per saver intercurir quella damonda ha ella rimnau en differents loghens dil mund datas da lungatg dad affons. Quei lubescha ad ella ed a siu team d'intercurir tgei rolla differentas structuras singulas linguisticas giogan pigl emprender il lungatg. El project tuatschin meina ella la partiziun per l'acquisaziun dil lungatg dils affons.
Géraldine Walther,
ella ei ina colluvrera scientifica cun ina promoziun ella scienza generala da lungatg a Paris. Avon ha ella luvrau vid differents lungatgs (franzos, latin, maltesisch, curdisch, persisch, khaling ed akawaio). Ella ei responsabla pil svilup dalla rimnada da datas digitalas e pil lexicon digital, sco era per l'analisa dil lungatg dils carschi.
Jekaterina Mazara
En quei project eis ella la coordinatura e responsabla pil process d'elavuraziun dalla rimnada dallas datas lingusiticas dils carschi ed affons. Sia funcziun ei da mirar per ina registraziun regulara e silsuenter procurar per la cuntinuaziun dall'evaluaziun ed archivaziun. La damonda, co affons emprendan il lungatg mumma, persequitescha ella era ordeifer il project. Il mument lavura ella vid siu doctorat ariguard l'acquisiziun dil lungatg tier affons da diversas culturas mundialas.
Philippe Maurer
Duront bia onns ha el instruiu franzos e spagnol al gimnasi da Küsnacht sper Turitg, mo dasperas eis el era staus activs sil camp dalla linguistica, sco specialist da lungatgs creols derivai dil portughes e dil spagnol. Avon quater onns ha el entschiet ad emprender sursilvan ed en nies project eis el responsabels per l'analisa dil tuatschin dils carschi, ensemen cun Michele Loporcaro e Géraldine Walther.
Contact
Culla suandonta adressa d'email: Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!
Actual
Ils 7 da zercladur ei gl'entir team dil project sepresentaus a Sedrun. Nies president communal Beat Röschlin, ensemen cul gerau Mario Hitz, responsabel per la cultura, ein stai presents. Il president communal ha beneventau cun plascher ed accentuau l'impurtonza da quei project. Quel munti bia per la cuminonza dalla val e confirmi l'atgnadad ed impurtonza dil patua tuatschin. L'identificaziun cun quel seigi impurtonts per la cuminonza dalla val, seigi quel gie la „singularitad" dalla val. Il project anfli medemamein sustegn cumplein davart las autoritads communalas.
La lavur ha gia entschiet cun l'entschatta matg 2016. Grazia alla beinvulientscha, mo era grazia alla perschuasiun pil project, han sis famiglias surpriu da persequitar il svilup d'emprender lungatg da lur affons. Quei engaschi cuoza in onn e pretenda ina registraziun visuala da rodund 5 uras per meins. Igl ein quei ils affonets da 3 e 4 onns da: Olivia Hitz-Christen, Carla Hitz, Tanja e Rafael Loretz, Ramona Loretz, Katrin ed Ivan Bearth-Wyss ed Angela e Pieder Hendry-Hitz. Senza lur engaschi fuss il project buca staus pusseivels – quella permissa fuva la cundiziun fundamentala. Perquei meretan els en quest liug in nundetg exprimiu engraziament.
En vesta stat ina orientaziun publica davart il project che duei ver liug igl atun 2016.


text:
NéTrõlLïhàCõn : là Pésté Scrõfûléûsé [Extraits]
"NéTrõlLïhàCõn - Éxtràïts dïvérs :
[…]
Kànd ïl tõûchà lé démõn pûrrûlént ïl fût cõntàmïné. Ïl s'én dõûtàït màïs àvàït prïs cé rïsqûé sàns réfléchïr, ïl lûï fàllàït sàûvér sõn gõb dés grïffés dû démõn, càr ïl n'àïmàït pàs là vïàndé pûstûléûsé (éllé crõûstïllé mõïns).
[…]
… né põûvànt sé résõûdré à àbàndõnnér sà pétïté dérnïèré ïl préférà àtténdré ûné gûérïsõn spõntànéé kï né vïnt jàmàïs, ét àgõnïsà léntémént, récõûvért dé crõûtés ét fûrõnclés…
Ûné dés plûs béllé hïstõïré d'àmõûr d'ûn trõll põûr sés mõûchés, càr ràppéllõns k'à cétté épõqûé lés trõlls mõûrràïént põûr dé bõn, sàns éspõïr dé réssûcïtér.
[…]
… ét c'ést àïnsï grâcé à l'épïdémïé ké lé tõnnàlïér dû Clàn dé là Gràndé Sõïf dévïnt lé trõll lé plûs rïché dû Hàll, ét lé séûl prõdûctéûr dé Tõnnàl Vïdé àgréé pàr là LÀMÀ (Lïgûé dés Àppréntïs Médécïns Àmàtéûrs).
[…]
… lé mécõnténtà sévérémént. Ïl décïdà d'én référér õffïcïéllémént àû Rõï-Glõûtõn, qûï rïgõlà béàûcõûp dé cétté blàgûé ét rénvõ°y°à lé jéûné kàstàr à sés gõblõûrs.
Térrïblémént véxé nõtré jéûné trõll décïdà dé sé véngér ét cõntàmïnà lé répàs dé sõn Chàmpïõn én °y° frõttànt dés mõrcéàûx dé Scrõfûléûx. Àvànt lé Mûndïdé°y° sûïvànt lé Chàmpïõn trémblàït ét réstàït prõstré dé lõngûés héûrés dàns ûn cõïn dé l'Àntré, cé kï éû põûr éffét dé fàïré ràpïdémént céssér sõn légéndàïré rïré ïncéssànt. Pûïsànt dàns sés dérnïèrés fõrcés ïl démàndà l'àïdé dé sà dééssé, làkéllé põrtàït béàûcõûp d'àfféctïõn à sõn fàvõrï.
Éllé décïdà dõnq d'ïntérrõmpré jûsk'à nõûvél õrdré lé prõcéssûs dé régûlàtïõn scrõfûléûx, à là plûs gràndé jõïé dés h°y°põcõndrïàkés dé tõût põïl. Pûïs vïnt là gûérré, lés Dïéûx dïspàrûrént, ché dõûté ké nõûs énténdïõns pàrlér dé sïtôt dé là Pésté.
Màïs révénõns àû déstïn dé…
[…]
… sûbïr là pûnïtïõn sûprêmé dé sà trïbû : l'ïmmérsïõn jûsk'à cé ké mõûchés s'én àïllént.
Là mõràlé dé cétté hïstõïré ést sàûvé, pûïské lõrsqûé sûrvïnt l'ïnévïtàblé Pésté Scrõfûléûsé lé màlàdrõït gàfféûr térmïnà dé màngér là màscõtté, àssïs sûr lé tàs dé càdàvrés dé sés bõûrréàûx, lûï lé séûl sûrvïvànt, sàns mõûchés cértés, màïs vïvànt ! "
Grand Père Uz
le 10° jour de la Vouivre du 3° cycle après Ragnarok


text:
Ils parlamentaris grischuns eran tuts da vesair cun buccas avertas suenter la novitad da la demissiun dal cusseglier federal Didier Burkhalter.
Ina chaussa era clera per ils parlamentaris grischuns: Didier Burkhalter era cun fieu e flomma in politicher diplomatic.
Quai è ina da quellas sensaziuns politicas!
El era ina persuna fitg diplomatica ch'ha in dun da communitgar. Didier Burkhalter ha fatg ina gronda lavur ed era ina ferma vusch per la Svizra en la communicaziun cun auters pajais.
Dentant haja el en l’ultim temp pers adina dapli il sustegn da sia fracziun agiunta la cussegliera naziunala Silva Semadeni. Era il parlament era adina pli fitg d’in autra opiniun che Burkhalter. Dentant cun ina demissiun n’era betg da spetgar, ha ditg Semadeni.
Oz endamaun ha Didier Burkhalter anc discurrì èn il parlament ed jau hai gì l'impressiun ch'el è motivà. Ch'el demissiunescha fiss mai vegnì endament!
RR actualitad 17:00


text:
Ellas pretendan enstagl ina vegliadetgna d'AVS flexibla che saja finanziabla per tuts. Las dunnas da l'Unia refusan er il sbassament da la taxa da transfurmaziun per dabuns da la cassa da pensiun.
Entradas gia bassas vegnissan engrevgiadas
Uschia vegnissan entradas bassas, sco quai che las dunnas hajan savens anc adina, engrevgiadas surproporziunalmain. Tenor la cumissiun fiss quest auzament da la vegliadetgna da renta in pass en direcziun vegliadetgna da renta 67, sco quai ch'ella vegn beneventada da politichers ed emploiaders burghais. Quai vul il sindicat impedir.
RR novitads 18:00


text:
Per 25'000 fin 30’000 francs vegnan vendids mintg'onn bons da l’Uniun da commerci e professiun Mustér e contuorn (UCP). Sco il cassier e responsabel per ils bons Curdin Cajacob di, saja quella summa ils ultims onns constanta e quai mussia ch’ils bons sajan in success.
Quai che tira è palpiri
Avant intgins onns hajan ins fatg ponderaziuns da midar da bons da palpiri sin bons en furma d’ina carta da banca. Quella idea saja vegnida sbittada, declera Curdin Cajacob. Per l’ina vesia in bon da palpiri ora meglier per dar sco regal e per l’autra saja quai er pli bunmartgà.
Latiers vegnia, che mintga commember stuess avair la pussaivladad tecnica da prender encunter ils bons electronics.
Rimnar puncts per animar da cumprar tar il commerzi local
Ussa saja il tema dad ina carta puspè sin maisa. Quella na duai tenor Curdin Cajacob betg remplazzar ils bons. I duai dar in product supplementar. Ina carta per rimnar puncts sco quai ch’ils detaglists gronds han.
Tgi che cumpria en il commerzi local survegnia puncts ed ord quels dettia quai per exempel in rabat ubain la pussaivladad da cumprar insatge ch’ins po cumprar be cun quests puncts, di Curdin Cajacob. Ma quai saja uss anc be in'idea. I dovria anc bleras ponderaziuns e discussiuns fin ch’in tal product vegnia introducì, sche insumma.
RR actualitad 11:40
Ils bons da l'UCP
L’idea dals bons è, che las fatschentas indigenas vegnian resguardadas empè da far cumissiuns ordaifer. Uschia restian ils daners tar il commerzi local. Perquai vegnian ils bons er appreziads dals commembers da l’Uniun da commerci e professiun Mustér e contuorn UCP.


text:
March Aureli Carin
El March Aureli Carin (Marcus Aurelius Carinus in Latin; 257- Mesia, luj 285) a l'è staa on imperador roman. Con la soa mòrt per man del Dioclezian la finiss la Crisi del III Secol e 'l scomenza quell period che 'l portarà a la Tetrarchia.
Cuntegnüü
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ascensa al tròn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Carin l'eva vun di fioeu (el maggior) del March Aureli Car: i sò fradei se ciamaven Numerian e Paolina. Quand el pader l'è divegnuu imperador (282), el Carin el gh'aveva giamò ona miee (Magnia Urbica) e on bagaj (Nigrinian). Insemma al fradel Numerian l'è staa nomenaa del Car Ceser e l gh'ha avuu i titoj de princeps iuventutis e nobilissimus, e dòpo la vittòria paterna sora i Quad e i Marcomann, anca quell de Germanicus maximus.
Come i sò predecessor, anca el Car l'ha dovuu pensà a on problemma come la succession al tròn: de fatt, quas tucc i imperador del III secol eren staa massaa de alter generaj, cont el lassà l'Imperi in d'ona granda anarchia e instabilitaa. Per quest l'ha deciduu, in del 283, de fà diventà el sò fioeu Carin co-imperador. El gh'ha daa de controllà i provincc occidentaj, menter lù e 'l Numerian eren dree a fà ona campagna in Mesopotamia. Ma quand l'è mòrt (283) hinn tornaa a fàss vedè i vegg problema de succession.
De fatt, teoregament i successor hinn diventaa el Carin e 'l Numerian, ma el primm el se trovava in Britannia (indove l'aveva ciappaa el titol de Britannicus maximus), l'alter aj confin orientaj: l'eva inevitabil che ghe fussen tentativ d'usurpazion a òpera de vari generaj. El pericol l'è diventaa realtaa, quand, a la mòrt del Numerian per ona ferida aj oeugg, el s'è rebellaa in Pannònia el general Giulian. I còss hinn diventaa anca pussee grav quand l'esercit del Numerian l'ha scernii come noeuv imperador on alter general, el Dioclezian. Quest chì l'ha scomenzaa a 'ndà vers l'òvest per batt definitivament el legittim imperador, per restà l'unegh sovran de l'Imperi.
La mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vers el 285 el Carin l'è tornaa in Euròpa de la Britannia per combatt i sò usurpador: dòpo avè battuu e massaa el Giulian arent a Verona, l'è andaa contra el Dioclezian. Ma arent a Viminazi (al dì d'incoeu Velika Morava, in Serbia) l'è staa a soa voeulta vingiuu e coppaa a vintnoeuv agn del sò rival (Bataja del fiumm Margus). L'aveva regnaa domà duu agn.
El giudizzi di stòregh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Segond i stòregh antich, el Carin l'ha governaa come on despota, con l'imprisonà e 'l coppà tucc i oppositor e i dònn che 'l refusaven e con l'avègh noeuf miee e on grand numer de amant. Semper segond 'sti stòregh, el Carin l'era dree de vingg la bataja del fiumm Margus perchè l'eva pussee abel e fòrt del sò nemis, ma che duranta el combattiment el sia staa coppaa de on sò tribun, al qual l'aveva sedòtt la miee.
Ma questa tradizion stòrega la pò trattàss de ona propaganda negativa favorida del Dioclezian: de fatt, l'Historia Augusta e i danee del temp fann pensà che 'l Carin el gh'abbia avuu domà ona miee, ciamada Magnia Urbica. Inoltra, el par che 'l sia staa sì massaa a tradiment, ma per man del prefett del pretòri Aureli Aristòbul (ipòtesi motivada del fatt che duranta l'imperi del Dioclezian, l'Aureli Aristòbul l'ha poduu tegnìss la pròrpia carega).
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Leadbetter, William, "Carinus (283-285 A.D.)", De Imperatoribus Romanis


text:
La primavaira è arrivada
-
Gievgia, 19.4.2018, 19:00
Valsers, polcas, e schottischs davart la primavaira, cun titels sco «Minchüeltta», «Soldanella» e «Aprilwätter».
Legenda da maletgs:
Colourbox
La primavaira ha cumenzà ils 21 da mars, pero quest onn avain nus in enviern che para da resister, almain en las regiuns pli autas ed en las muntognas. Perquai datti oz ina populara plain colurs e savurs da primavaira, cun tocs che salidan la stagiun da l'amur. Vus udis valsers, polcas e schottischs da chapellas enconuschentas sco ils Stelser Buaba, la chapella Tasna, la chapella Zavretta, il Schanfigger Schwyzerörgeliquintett, la furmaziun da Urs Glauser e la chapella Via Mala.
Ils titels en l'emissiun


text:
Quatter attentaders nunenconuschents haja cumenzà da sajettar durant la parada ad Ahwas en il public e suenter sin la tribuna dals visitaders uffizials, rapporta l’agentura da novitads mez-statala Isna. Dus dals tregants sajan vegnids mazzads da las forzas da segirezza. Tranter ils morts sajan dunnas, uffants, schuldads e schurnalists, rapporta l’agentura Reuters.
In dals attentats pli grevs cunter la truppa d’elita Iranaisa
Il minister da l’exteriur OIransai Mohammed Dschawad Sarif ha fatg responsabel en in tweet ad «aderents locals dal terror e lur patruns americans» – quai saja la furmla usitada da las autoritads iranaisas per descriver lur inimis principals da l’Arabia-Saudita ed Israel, scriva Reuters.
En la televisiun statala èn vegnids fatgs responsabels extremists sunnits. En il decurs dal di haja lura annunzià ina gruppa da separatists sunnits dad esser responsabla per l'attentat, scriva l'agentura da novitads SDA. La gruppa stettia strusch a la milissa sunnita da terror IS – in dals inimis mortals da l'Iran. En l'Iran è la maioritad religiusa schiita.
En divers lieus en l’Iran vegn commemorada ils 22 da settember l’entschatta da la guerra cun l’Irac (1980-1988) cun paradas militaras. La citad d’Ahvaz è en la regiun da Khouzestan, ina da las regiuns las pli fermamain pertutgadas tras la guerra cunter l’Irac.
RR novitads 10:00


text:
En il futur sa concentrar sin pli paucs accents
Per l’auter onn hajan ins reducì ils accents, ha ditg Marc Tischhauser, il manader dal project Program San Gottardo. L’idea saja da sa concentrar sin pli paucs projects ed uschia pudair realisar mintga project che vegnia prendì enta maun. Quai ha Tischhauser, ditg a l’emprima scuntrada da Program San Gottardo ad Ursera.
Durant la scuntrada ha Marc Tischhauser infurmà ils quatter chantuns involvids davart la lavur fatga l’onn current ed ils plans per l'auter onn.
L’onn 2012 haja il Program San Gottardo tranter auter realisà ina purschida pauschala per la senda da las quatter funtaunas. Ina senda da viandar che maina atras ils quatter chantuns a las quatter funtaunas dals quatter flum. Il Rain, la Reuss, il Ticino ed il Rodan. Il osp sa cudeschar in pachet cun hotels e tut quai ch’el dovra per quella tura.
Dar golf en la regiun dal Gottard
In auter project è la collavuraziun tranter las plazzas da golf da Sagogn, Breil, Dieni, Ursera e Goms. En il futur duain las plazzas da golf porscher in pachet ch’il osp po dar golf sin las differentas plazzas en la regiun dal Gottard.
Il Program San Gottardo 2020 vul unir ils quatter chantuns dal Gottard. Il Grischun, il Tessin, l’Uri ed il Vallais. Ils quatter chantuns duajan collavurar per che la regiun dal Gottard possia porscher attractivs spazis da viver e fermas regiuns economicas. (sm/gc/rtr)


text:
El
Windows Vista a l'è el sistema uperatif de la Microsoft surtii el 30 de genar del 2007.
El nom "Vista" el vegn del latin videre che'l völ dir "vidè" e l'hann scernii per marcà el fat che gh'è una növa interfacia grafiga, che la se ciama "Windows Vista Aero".
Ediziun
Descriziun
Windows Vista Home Basic
Sta ediziun chì l'è cumpagna del Windows XP Home Edition. La gh'ha un firewall, un parental control, un center de sicüreza, e alter. La Microsoft l'ha fada per quij che vören spent poch cume utent dumestich che dupren el cumpiüter per rop minga cumplicaa, cume scrif ducüment. La gh'ha minca l'interfacia grafiga Aero.
Windows Vista Home Premium
Che l'ediziun chi l'è pὕsè bela del Windows Vista Home Basic. La gh'ha l'interfacia grafiga Aero (gh'è bisogn da vüna scheda grafiga c'al suporta DirectX 9) , ul Windows Media Center .
Windows Vista Business
Windows Vista Enterprise
Windows Vista Ultimate
El Windows Vista el gh'ha bisogna de un bel sistema hardware per andà.
Vista Capable PC
Vista Premium Ready PC
Prucessur
800 MHz
1 GHz e 32 bit (x86) o 64 bit (x64)
Ram
512 MB
1 GB
Scheda Videu
DirectX 9
DirectX 9 co driver WDDM, Pixel Shader 2.0 e 32 bit par pixel
GPU Memory
32 MB
128 MB RAM fin a 1280x1024
Capacità HDD
20 GB
40 GB
Spazi liber
HDD
15 GB
15 GB
Tipu de HDD
Nurmal
Nurmal ma l'è racumandaa l'Hybrid flash memory/hard disk
Alter
CD-ROM
DVD-ROM - Internet, Scheda Audiu


text:
Il plaz che la chascha da brevs ha survegnì suenter lez ha per endretg chaschunà discussiuns e malaveglia.
Ussa è la chascha da brevs dat Uors e Surcasti è montada vid la fermada da posta nova ad Uors. Quai para tut logic ed endretg. Mo sco ella è montada gliez na va betg, manegia Ursula Arpagaus ina convischina d’Uors.
La chascha da brevs è fermada vid ina pitga, dentant en la fallida direcziun. Vul dir sche insatgi vul metter en ina brev sto quella persuna passar en il prà e quai prà è ina scarpa. Per persunas pli passadas ina situaziun in pau difficila.
Ursula Arpagaus è s'empatschar da quest fatg ed ins pudess dir cun success.
Sin dumonda da RTR ha Duri Blumenthal il president da vischnanca concedia che quella ominusa chascha da brevs vegni ussa plazza uschia che ella è cuntanschibla per in e scadin. Ils convischins sa dumondan simplamain daco ch'ins ha betg fatg quai davent da l’entschatta i fiss stà uschè simpel di Ursula Arpagaus.


text:
«Quai è mia ultima legislatura», ha la politicra dals cristiandemocrats da Turitg Kathy Riklin ditg envers la gasetta «NZZ am Sonntag». Ella na veglia betg pli candidar per in sez en il Cussegl naziunal tar las elecziuns l'october 2019.
Quai na muntia dentant betg che sia carriera politica saja a fin. Ses plans per il futur ha ella dentant betg vulì tradir la dumengia da Pasca.
Dapi 1999 en il Cussegl naziunal
20 onns è la studegiada geologa sesida en la Chombra gronda. En sia lavur sco parlamentaria ha ella cunzunt mess accents sin la politica da furmaziun, da l'ambient e sin las relaziuns cun l'Europa. Actualmain è ella en la cumissiun per scienza, furmaziun e cultura.
Riklin è adina puspè stada tema en las lingias grassas. Uschia è ella per exempel vegnida sentenziada pervia d'avair violà il secret d'uffizi u ha dà da discutar en connex cun in tschains proporziunalmain fitg bass tar sia abitaziun.
RR novitads 15:00


text:
- En tut ha la Confederaziun registrà 7'576 accidents cun ses vehichels.
- Quai ha chaschunà custs da 15,47 milliuns francs.
- Ils pli blers cas han pertutgà vehichels da la Confederaziun.
Sulettamain in accident cun in dals jets da cumbat da tigher ed il donn total d'in vehichel armà per transportar truppas han chaschunà custs dad 1,8 milliuns francs tar la Confederaziun. Tut en tut èn vegnids registrads 7'576 cas. Per quels ha la Svizra stuì pajar 1,5 milliuns francs dapli ch'il 2016.
Il pli blers donns hai – sco usità – dà tar vehichels da la Confederaziun. Tar radund 5'900 cas hai dà donns da 9,7 milliuns francs.
Assicuranza da la Confederaziun
Sumegliant sco tar ina assicuranza da vehichel motorisads privata, surpiglia l'assicuranza dal stadi donns vid vehichels da la confederaziun u donns chaschunads da tals vehichels. Er donns che persunas da l'armada chaschunan sto l'assicuranza surpigliar.
RR novitads 16:00