text:
783.01
Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d'in decret federal serva a l'infurmaziun, n'ha dentant nagina validitad legala.
Ordinaziun da posta
(OPO)
dals 29 d'avust 2012 (versiun dals 28 da fanadur 2015)
Il Cussegl federal svizzer,
sa basond sin ils artitgels 4 alinea 2, 6 alinea 5, 7 alinea 5, 9 alinea 2, 10, 12 alinea 1, 13 alinea 2, 14 alineas 3, 6 ed 8, 15, 16 alineas 5 e 6, 17 alinea 1, 18 alinea 3, 19 alinea 4, 30 alinea 3, 31 alinea 3, 32 alineas 2 e 4, 34 e 36 da la Lescha da posta dals 17 da december 20101 (LPO),
decretescha:
1. chapitel Noziuns ed adempliment da l'obligaziun da prestar il provediment da basa
Art. 1 Noziuns
En questa ordinaziun signifitgan:
- a.
- purschidra: persuna natirala u giuridica che porscha da professiun en l'agen num a la clientella tut ils servetschs postals tenor l'artitgel 2 litera a LPO, independentamain da la dumonda, sch'ella presta sezza ils servetschs postals u sch'ella als lascha far da terzas persunas;
- b.
- subinterprendidra: persuna natirala u giuridica che vegn engaschada d'ina purschidra per prestar servetschs postals en ses num;
- c.
- Posta: Posta svizra tenor l'artitgel 1 da la Lescha davart l'organisaziun da la Posta dals 17 da december 20101 (LOP);
- d.
- PostFinance: PostFinance SA tenor l'artitgel 14 alinea 1 LOP;
- e.
- societad da la gruppa Posta: la PostFinance e las interpresas controlladas directamain u indirectamain da la Posta, particularmain societads da chapital;
- f.
- indriz da chaschas postalas: indriz d'ina purschidra per la distribuziun da spediziuns postalas, al qual mo la gestiunaria da l'indriz ed il possessur da la chascha postala respectiva han access;
- g.
- custs incrementals: custs marginals d'in servetsch e custs fixs specifics per in servetsch;
- h.
- custs unics: custs ch'in servetsch avess, sch'el fiss l'unic che vegniss purschì.
1 SR 783.1
Art. 2 Adempliment da l'obligaziun da prestar il provediment da basa
1 La Posta po surdar l'adempliment da l'obligaziun da prestar il provediment da basa cun servetschs postals a societads da la gruppa Posta.
2 La PostFinance ademplescha l'obligaziun da prestar il provediment da basa cun servetschs da pajament.
3 Cun ademplir l'obligaziun da prestar il provediment da basa ageschan las societads da la gruppa Posta en l'agen num.
4 La Posta e las societads da la gruppa Posta èn directamain responsablas envers las autoritads da surveglianza.
2. chapitel Dretgs ed obligaziuns da las purschidras
1. part Obligaziun d'annunzia per purschidras cun in retgav annual da la svieuta d'almain 500 000 francs (obligaziun d'annunzia ordinaria)
Art. 3 Obligaziun d'annunzia ordinaria
1 Purschidras che realiseschan cun servetschs postals en l'agen num in retgav annual da la svieuta d'almain 500 000 francs, ston annunziar a la Cumissiun da la posta (PostCom) il cumenzament da lur activitads entaifer 2 mais ed inoltrar ad ella las indicaziuns e las cumprovas tenor ils artitgels 4 e 5.1
2 La PostCom regla ils detagls administrativs.
1 La correctura dals 28 da fanadur 2015 concerna be il text franzos (AS 2015 2521).
Art. 4 Indicaziuns
1 La purschidra sto inoltrar a la PostCom en furma electronica e sin palpiri las suandantas indicaziuns:
- a.
- num, firma ed adressa;
- b.
- descripziun dals servetschs;
- c.
- descripziun da l'organisaziun;
- d.
- indicaziuns tar il retgav annual da la svieuta cun servetschs postals en l'agen num;
- e.
- cumprova da la sedia, dal domicil u da l'agentura en Svizra;
- f.
- cumprova che las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha vegnian observadas.
2 La cumprova da la sedia, dal domicil u da l'agentura en Svizra sto ella far cun in extract dal register da commerzi respectivamain cun in attest da domicil.
3 Sche la sedia u il domicil d'ina purschidra sa chatta a l'exteriur, sto ella far la cumprova tenor l'alinea 1 litera e cun in extract dal register da commerzi, cun in attest da domicil u cun in document equivalent ed inditgar in domicil da distribuziun en Svizra.
4 La purschidra sto communitgar a la PostCom midadas da las indicaziuns tenor l'alinea 1 literas a ed e entaifer 2 emnas.
Art. 5 Cumprova da l'observanza da las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha
1 La purschidra sto cumprovar annualmain ch'ella observia las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha.
2 Sche la purschidra ha fatg in contract collectiv da lavur per il sectur dals servetschs postals, vegni presumà che las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha vegnian observadas.
3 La purschidra fixescha en scrit cun sias subinterprendidras che realiseschan dapli che 50 pertschient da lur retgav annual da la svieuta cun servetschs postals ch'ellas observian las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha.
Art. 6 Cumprova da l'adempliment da l'obligaziun da manar tractativas
1 La purschidra sto cumprovar envers la PostCom cun documents sco brevs, e-mails u protocols ch'ella maina tractativas davart in contract collectiv da lavur cun associaziuns da persunal renconuschidas da la branscha, represchentativas ed autorisadas da negoziar.
2 Ella sto furnir la cumprova, ch'ella adempleschia l'obligaziun da manar questas tractativas, entaifer 6 mais suenter che l'obligaziun d'annunzia curra.
Art. 7 Midada dal retgav annual da la svieuta
Sch'il retgav annual da la svieuta ch'ina purschidra annunziada tenor l'artitgel 3 alinea 1 ha realisà en l'agen num sa chatta durant 2 onns consecutivs sut 500 000 francs, sto ella communitgar a la PostCom la midada dal retgav annual da la svieuta entaifer 2 mais suenter ch'il rendaquint è vegnì fatg. A partir dal mument che la communicaziun è vegnida fatga valan per la purschidra las disposiziuns tenor ils artitgels 8-10.
2. part Obligaziun d'annunzia per purschidras cun in retgav annual da la svieuta da main che 500 000 francs (obligaziun d'annunzia simplifitgada)
Art. 8 Obligaziun d'annunzia simplifitgada
1 Purschidras che realiseschan cun servetschs postals en l'agen num in retgav annual da la svieuta da main che 500 000 francs, ston annunziar a la PostCom il cumenzament da lur activitads entaifer 2 mais ed inoltrar ad ella las suandantas indicaziuns:
- a.
- num, firma ed adressa;
- b.
- descripziun dals servetschs;
- c.
- indicaziuns tar il retgav annual da la svieuta cun servetschs postals en l'agen num.
2 La PostCom regla ils detagls administrativs.
Art. 9 Disposiziuns betg applitgablas
La purschidra è deliberada da las suandantas obligaziuns:
- a.
- da las indicaziuns e da las cumprovas tenor ils artitgels 4-7;
- b.
- da las obligaziuns da dar infurmaziuns tenor ils artitgels 11-16;
- c.
- da las obligaziuns tenor l'artitgel 28;
- d.
- da las obligaziuns da dar infurmaziuns tenor l'artitgel 59;
- e.
- da la taxa da surveglianza tenor l'artitgel 78.
Art. 10 Midada dal retgav annual da la svieuta
1 Sch'il retgav annual da la svieuta ch'ina purschidra annunziada tenor l'artitgel 8 alinea 1 ha realisà en l'agen num importa durant 2 onns consecutivs almain 500 000 francs, sto ella inoltrar posteriuramain a la PostCom:
- a.
- la midada dal retgav annual da la svieuta realisà en l'agen num, e quai entaifer 2 mais suenter ch'il rendaquint è vegnì fatg;
- b.
- las indicaziuns e las cumprovass tenor ils artitgels 4 e 5 ch'ella n'ha anc betg inoltrà, e quai entaifer 2 mais suenter ch'il rendaquint è vegnì fatg;
- c.
- la cumprova tenor artitgel 6, e quai entaifer 6 mais suenter ch'il rendaquint è vegnì fatg.
2 A partir dal mument che la communicaziun tenor l'alinea 1 è vegnida fatga valan per la purschidra las obligaziuns per purschidras tenor l'artitgel 3 alinea 1.
3. part Obligaziuns da dar infurmaziuns
Art. 11 Publicaziun da las glistas da pretschs e da las cundiziuns da fatschenta generalas
La purschidra sto publitgar las glistas dals pretschs da ses servetschs e sias cundiziuns da fatschenta generalas.
Art. 12 Infurmaziun davart il post da mediaziun
La purschidra sto renviar sia clientella a la pussaivladad da sa drizzar al post da mediaziun tenor l'artitgel 65 ed infurmar ella davart las incumbensas da quest post.
Art. 13 Tractament da datas d'adressas
La purschidra sto infurmar sia clientella davart il tractament da datas d'adressas e davart la pussaivladad da s'opponer a quai.
Art. 14 Segnada da spediziuns postalas, da vehichels da distribuziun e dal persunal da distribuziun da la purschidra
Las spediziuns postalas, ils vehichels da distribuziun ed il persunal da distribuziun ston esser segnads uschia ch'els pon vegnir attribuids da terzas persunas a la purschidra responsabla.
Art. 15 Infurmaziuns davart la qualitad dals servetschs
La purschidra sto publitgar infurmaziuns tenor l'artitgel 9 alinea 2 LPO, particularmain davart il temp da distribuziun da las singulas spediziuns postalas.
Art. 16 Furma da l'infurmaziun
1 La purschidra sto porscher a sia clientella in access simpel e gratuit a las infurmaziuns tenor ils artitgels 11-15.
2 L'infurmaziun po vegnir messa a disposiziun en furma electronica u sin palpiri.
4. part Access als indrizs da chaschas postalas
Art. 17 Dretg d'access ad indrizs da chaschas postalas
1 Purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa han il dretg d'access als indrizs da chaschas postalas.
2 Las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa ston esser identifitgablas sin spediziuns postalas che vegnan distribuidas en indrizs da chaschas postalas.
Art. 18 Prestaziuns
1 La gestiunaria d'in indriz da chaschas postalas sto conceder a purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa l'access ad almain las suandantas prestaziuns:
- a.
- il prender en consegna ed il metter en las chaschas postalas spediziuns postalas tenor l'artitgel 2 literas b-e LPO;
- b.
- il prender en consegna, il depositar ed il surdar spediziuns postalas cun mussament da distribuziun tenor l'artitgel 2 literas b-d LPO, inclusivamain l'infurmar la persuna retschavidra;
- c.
- il prender en consegna, il depositar ed il surdar spediziuns postalas tenor l'artitgel 2 literas b-e LPO che n'èn - pervia da lur grondezza u pervia da lur natira - betg adattadas per vegnir messas en las chaschas postalas, inclusivamain l'infurmar la persuna retschavidra.
2 Ella fixescha il lieu e las uras nua che las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa pon surdar las spediziuns postalas. En quest connex resguarda ella ils process existents ed ils basegns da las persunas che han il dretg d'access a las chaschas postalas.
3 Ademplind las prestaziuns tenor l'alinea 1 stat ella buna maximalmain en la medema dimensiun sco che las purschidras, che garanteschan la distribuziun a chasa, stattan bunas envers lur clientella.
Art. 19 Spediziuns postalas nundistribuiblas
1 Sche la persuna che duai retschaiver ina spediziun postala è nunenconuschenta, sch'ella refusa da prender en consegna la spediziun u sche nagin na vegn a prender la spediziun postala, sto la purschidra che garantescha la distribuziun a chasa prender enavos la spediziun postala respectiva.
2 La purschidra che garantescha la distribuziun a chasa sto prender enavos la spediziun postala entaifer maximalmain 7 dis en l'indriz da chaschas postalas, en il qual la spediziun postala è vegnida distribuida u avess stuì vegnir distribuida.
3 Sche la purschidra che garantescha la distribuziun a chasa na prenda betg enavos la spediziun postala, sto la gestiunaria da l'indriz da chaschas postalas trametter enavos la spediziun postala respectiva a la purschidra che garanteschan la distribuziun a chasa, e quai per la tariffa la pli favuraivla. Ils custs da la respediziun ston vegnir surpigliads da la purschidra che garantescha la distribuziun a chasa.
Art. 20 Indemnisaziun tar l'ordinaziun da far ina cunvegna d'access
1 Sche la PostCom ordinescha da concluder ina cunvegna d'access, sa cumpona l'indemnisaziun per ils servetschs tenor l'artitgel 18 alinea 1:
- a.
- dals custs incrementals;
- b.
- d'ina part proporziunala als custs generals specifics per ils servetschs; e
- c.
- d'in supplement che la PostCom fixescha uschia ch'el garantescha, ch'ina gestiunaria d'in indriz da chaschas postalas che maina ses manaschi en moda effizienta, na vegnia betg discriminada, sch'ella prenda en consegna ina spediziun postala, sco sch'ella avess survegnì la spediziun postala da la speditura u dal speditur sco purschidra.
2 Ils custs tenor l'alinea 1 literas a e b vegnan fixads sin basa da la calculaziun dals custs da la gestiunaria da l'indriz da chaschas postalas.
Art. 21 Nundiscriminaziun e prender invista da cunvegnas
1 La gestiunaria d'in indriz da chaschas postalas na dastga betg discriminar purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa.
2 Ella sto trametter a la PostCom la cunvegna davart l'access a l'indriz da chaschas postalas fin il pli tard 2 emnas suenter che la cunvegna è vegnida concludida.
3 La PostCom conceda ad ina purschidra che garantescha la distribuziun a chasa e che maina tractativas cun ina gestiunaria d'in indriz da chaschas postalas davart l'access ad in indriz da chaschas postalas sin dumonda invista en cunvegnas da la gestiunaria d'in indriz da chaschas postalas ch'èn gia avant maun cun autras purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa. Cuntegns ch'èn suttamess al secret da fatschenta vegnan exceptads da quai.
5. part Barat d'unitads da datas
Art. 22 Dretg sin in barat d'unitads da datas
1 Las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa han il dretg sin in barat da las datas d'adressas che derivan d'incumbensas da la clientella (unitads da datas).
2 Ellas dastgan barattar datas d'adressas per las elavurar, uschenavant che quai è necessari per distribuir spediziuns postalas per ils suandants intents:
- a.
- spedir suenter;
- b.
- deviar;
- c.
- retegnair.
3 La purschidra che garantescha la distribuziun a chasa sto infurmar sia clientella, co che las datas d'adressas vegnan tractadas.
4 Per dar vinavant in'unitad da datas a terzas persunas sto la purschidra che garantescha la distribuziun a chasa sa procurar il consentiment da la persuna respectiva. Sch'il consentiment vegn refusà, na dastga resultar da quai per la persuna respectiva nagina obligaziun da surpigliar ils custs.
Art. 23 Cuntegn ed actualisaziun da las unitads da datas
1 Las unitads da datas cuntegnan:
- a.
- il num ed il prenum dal retschavider respectivamain il num da la firma;
- b.
- via, numer da chasa, numer postal e lieu sco er, sche avant maun, il lieu ed il numer da la chascha postala;
- c.
- cumenzament, durada e cuntegn da l'incumbensa d'in client;
- d.
- en cas che spediziuns postalas ston vegnir spedidas suenter e deviadas: las datas d'adressas necessarias.
2 Ellas ston vegnir actualisadas e messas a disposiziun da glindesdi fin venderdi entaifer 24 uras suenter ch'ina incumbensa d'in client è vegnida registrada en moda electronica. Exceptads da quai èn ils firads generals.
3 Las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa na ston betg controllar, sche las unitads da datas èn correctas. Ellas ston però garantir che las unitads da datas correspundan a las indicaziuns da la clientella.
Art. 24 Directivas tecnicas
1 Las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa transmettan las unitads da datas sur ina interfatscha definida u en moda electronica.
2 Ellas installeschan las interfatschas tenor in standard tecnic renconuschì.
3 Ellas furneschan las unitads da datas en in format standardisà e derasà.
Art. 25 Custs tar l'ordinaziun da far ina cunvegna da barat
1 Sche la PostCom ordinescha da concluder ina cunvegna davart il barat d'unitads da datas, sa cumponan ils custs per ils servetschs tenor ils artitgels 23 e 24:
- a.
- dals custs incrementals; e
- b.
- d'ina part proporziunala als custs generals specifics per ils servetschs.
2 Ils custs tenor l'alinea 1 vegnan fixads sin basa da la calculaziun dals custs da la purschidra che furnescha las unitads da datas.
Art. 26 Repartiziun dal surpli da las incumbensas da la clientella
1 Ils custs che la purschidra, che garantescha la distribuziun a chasa, ha per elavurar e per barattar las unitads da datas vegnan cuvrids cun il retgav da la svieuta ch'ella realisescha sin basa da las incumbensas da sia clientella per spedir suenter, deviar e retegnair spediziuns postalas.
2 Sche la purschidra che garantescha la distribuziun a chasa realisescha in surpli cun il retgav da la svieuta da las incumbensas da sia clientella tenor l'alinea 1, vegn quel surpli repartì proporziunalmain tranter las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa, ch'èn participadas al barat d'unitads da datas.
3 La quota vegn calculada sin fundament dal retgav annual da la svieuta che las singulas purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa, ch'èn participadas al barat d'unitads da datas, han realisà cun servetschs postals en l'agen num, cumpareglià cun il retgav annual da la svieuta da tut las purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa, ch'èn annunziadas e ch'èn participadas al barat d'unitads da datas.
Art. 27 Nundiscriminaziun e prender invista da cunvegnas
1 La purschidra d'unitads da datas na dastga betg discriminar purschidras che garanteschan la distribuziun a chasa.
2 Ella sto trametter a la PostCom la cunvegna davart il barat d'unitads da datas fin il pli tard 2 emnas suenter che la cunvegna è vegnida concludida.
3 La PostCom conceda ad ina purschidra che garantescha la distribuziun a chasa e che maina tractativas cun ina purschidra d'unitads da datas sur ina cunvegna davart il barat d'unitads da datas sin dumonda invista en cunvegnas da la purschidra d'unitads da datas ch'èn gia avant maun cun autras purschidras. Cuntegns ch'èn suttamess al secret da fatschenta vegnan exceptads da quai.
6. part Traffic postal en situaziuns extraordinarias
Art. 28
1 Il Cussegl federal procura ch'in provediment minimal cun servetschs postals vegnia purschì, particularmain en cas da catastrofas u da situaziuns d'urgenza che fan patir grevamain tut la Svizra.
2 El determinescha en il cas singul:
- a.
- tge purschidras che garanteschan il traffic postal;
- b.
- tge servetschs postals che las purschidras furneschan;
- c.
- l'autezza da l'indemnisaziun.
3 El po restrenscher u scumandar la furniziun da servetschs postals.
3. chapitel Provediment da basa cun servetschs postals
1. part Obligaziun
Art. 29 Purschidas
1 Il provediment da basa en il traffic postal naziunal cumpiglia almain ina purschida per transportar las suandantas spediziuns postalas adressadas:
- a.
- brevs fin 1 kg e pachets fin 20 kg sco spediziuns singulas che ston - tut tenor la francaziun - vegnir consegnadas:
- 1.
- l'emprim lavurdi che suonda il di che la brev u il pachet è vegnì surdà per la spediziun, u
- 2.
- fin al terz lavurdi che suonda il di che la brev u il pachet è vegnì surdà per la spediziun;
- b.
- brevs fin 1 kg e pachets fin 20 kg sco spediziuns en massa;
- c.
- gasettas e revistas abunadas cun distribuziun normala;
- d.
- actas da dretgira e da scussiun cun conferma da retschavida en furma electronica u sin palpiri; tar la furma electronica stoi vegnir garantì cun mesiras tecnicas ed organisatoricas adattadas che la protecziun cunter falsificaziun da la suttascripziun da retschavida è cumparegliabla a tala da la conferma da retschavida sin palpiri.
2 Il provediment da basa en il traffic postal transcunfinal cumpiglia almain ina purschida per transportar a l'exteriur las suandantas spediziuns postalas adressadas:
- a.
- brevs fin 1 kg e pachets fin 20 kg sco spediziuns singulas;
- b.
- brevs fin 1 kg e pachets fin 20 kg sco spediziuns en massa.
3 La Posta offra a spediturs ils suandants servetschs:
- a.
- mussament da distribuziun;
- b.
- respediziun.
4 Ella offra a retschaviders ils suandants servetschs:
- a.
- spedir suenter;
- b.
- deviar;
- c.
- retenziun.
5 Sco spediziuns singulas valan spediziuns postalas ch'il speditur surdat a la Posta per la spediziun tenor las cundiziuns da fatschenta generalas.
6 Sco spediziuns en massa valan spediziuns postalas, per las qualas il speditur fa cun la Posta en scrit in contract da spediziun che cuntegna cundiziuns contractualas individualas.
7 Sco lavurdis e dis da surdada valan glindesdi fin venderdi senza firads generals.
8 Spediziuns postalas d'express e per curier na fan betg part da la purschida dal provediment da basa.
Art. 30 Prender en consegna spediziuns postalas
1 La Posta prenda en consegna brevs e pachets tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera a ed alinea 2 litera a en uffizis postals ed en agenturas postalas.
2 A chaschas da brevs publicas prenda ella en consegna brevs prefrancadas per la Svizra e per l'exteriur senza mussament da distribuziun.
3 Per spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 alinea 1 literas b-d ed alinea 2 litera b metta ella a disposiziun posts da consegna adattads.
Art. 31 Distribuziun a chasa
1 La Posta è obligada da distribuir a chasa spediziuns postalas, sche:
- a.
- la chasa respectiva tutga tar in abitadi che consista d'almain tschintg chasas ch'èn occupadas durant l'entir onn e che cumpiglia ina surfatscha da maximalmain 1 hectara; u
- b.
- il temp da viadi per purtar la posta tar ina chasa ch'è occupada durant l'entir onn d'in abitadi tenor la litera a n'importa tut en tut betg dapli che 2 minutas.
2 La Posta n'è betg obligada da distribuir a chasa spediziuns postalas tenor l'alinea 1, sche:
- a.
- difficultads sproporziunadas sco nauschas relaziuns da via u la periclitaziun dal persunal da distribuziun stuessan vegnir prendidas en cumpra;
- b.
- in auter lieu da distribuziun u in'autra furma da distribuziun è vegnida fixada tranter il retschavider e la Posta; u
- c.
- las directivas per chaschas da brevs e per indrizs da chaschas da brevs tenor ils artitgels 73-75 n'èn betg observadas.
3 Sche l'obligaziun da distribuir las spediziuns postalas a chasa n'exista betg, sto la Posta porscher ina soluziun substitutiva al retschavider. Ella po reducir la frequenza da la distribuziun u designar in auter lieu da distribuziun. Il retschavider sto vegnir tadlà ordavant.
Art. 32 Temps da distribuziun en il traffic postal naziunal
1 La Posta sto garantir ils temps da distribuziun da las spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera a sco suonda:
- a.
- per 97 pertschient da las brevs;
- b.
- per 95 pertschient dals pachets.
2 Las metodas per mesirar ils temps da distribuziun ston esser renconuschidas scientificamain e certifitgadas d'ina post spezialisà independent. Ellas sa basan sin standards da qualitad internaziunals e resguardan il stadi da la tecnica.
3 La PostCom approva las metodas ed ils instruments da mesiraziun.
Art. 33 Cuntanschibladad
1 La Posta maina ina rait d'uffizis postals e d'agenturas postalas en tut la Svizra.
2 En mintga regiun da la planisaziun dal territori sto esser avant maun almain in uffizi postal.
3 Cun fixar las uras d'avertura s'orientescha la Posta vi dals basegns d'utilisaziun specifics da la populaziun e da l'economia locala.
4 La rait d'uffizis postals e d'agenturas postalas sto garantir che 90 pertschient da la populaziun permanenta pon cuntanscher in uffizi postal u in'agentura postala a pe u cun ils meds da transport publics entaifer 20 minutas. Sche la Posta porscha in servetsch a domicil, valan per las chasadas pertutgadas 30 minutas.
5 Sco servetsch a domicil vala il prender en consegna spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera a ed alinea 2 litera a tar il speditur.
6 La metoda per mesirar la cuntanschibladad sto esser renconuschida scientificamain e certifitgada d'ina post spezialisà independent. Ella resguarda il stadi da la tecnica.
7 La PostCom approva la metoda ed ils instruments da mesiraziun.
Art. 34 Procedura en connex cun la serrada u la dischlocaziun d'in uffizi postal u d'ina agentura postala
1 Avant che serrar u dischlocar in uffizi postal u in'agentura postala taidla la Posta las autoritads da las vischnancas pertutgadas. Ella tschertga ina soluziun en enclegientscha.
2 La Posta infurmescha il post chantunal responsabel davart il cumenzament dals discurs e davart il resultat.
3 Sch'i na vegn betg ad ina soluziun en enclegientscha, pon las autoritads da las vischnancas pertutgadas appellar a la PostCom entaifer 30 dis suenter che la Posta ha communitgà la decisiun.
4 La PostCom po envidar las partidas pertutgadas ad ina tractativa.
5 Suenter stada appellada communitgescha la PostCom ina recumandaziun per mauns da la Posta entaifer 6 mais. En quest connex examinescha ella, sche:
- a.
- la Posta haja observà las directivas tenor l'alinea 1;
- b.
- las directivas davart la cuntanschibladad tenor l'artitgel 33 restian mantegnidas; e
- c.
- la decisiun da la Posta tegnia quint da las circumstanzas localas.
6 La procedura è gratuita.
7 Resguardond la recumandaziun da la PostCom decida la Posta definitivamain davart la serrada u davart la dischlocaziun da l'uffizi postal respectiv u da l'agentura postala respectiva.
8 Avant la communicaziun da la recumandaziun da la PostCom na dastga la Posta ni serrar ni dischlocar l'uffizi postal respectiv u da l'agentura postala respectiva.
Art. 35 Exclusiun da la spediziun
1 La Posta po excluder spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 da la spediziun, sch'ellas:
- a.
- cuntegnan rauba privlusa en ina quantitad che surpassa quella ch'è permessa tenor lescha;
- b.
- cuntegnan rauba, da la quala il transport u il consum è scumandà tenor lescha; u
- c.
- cuntegnan rauba che pudess periclitar persunas u che pudess chaschunar donns materials.
2 Ella designescha en sias cundiziuns da fatschenta generalas, tge spediziuns postalas che vegnan exclusas da la spediziun.
2. part Promoziun da la pressa regiunala e locala sco er da la pressa da commembranza e da fundaziuns
Art. 36 Gasettas e revistas cun dretg d'ina reducziun per la distribuziun
1 Per mantegnair ina pressa regiunala e locala multifara vegnan concedidas reducziuns per la distribuziun. Il dretg d'ina reducziun per la distribuziun han las gasettas quotidianas ed emnilas tenor l'artitgel 16 alinea 4 litera a LPO. Sco pressa regiunala e locala valan gasettas quotidianas ed emnilas che:
- a.
- èn abunadas;
- b.
- vegnan surdadas a la Posta per la distribuziun normala;
- c.
- vegnan distribuidas oravant tut en Svizra;
- d.
- cumparan almain ina giada l'emna;
- e.
- na servan betg oravant tut ad intents commerzials u a la reclama da products e da servetschs;
- f.
- han ina part redacziunala d'almain 50 pertschient;
- g.
- n'appartegnan betg a la pressa da commembranza, da fundaziuns, professiunala u speziala;
- h.
- n'èn betg per gronda part en mauns publics;
- i.
- na vegnan betg edidas d'ina autoritad statala;
- j.
- èn a pajament;
- k.
- han in'ediziun da en media minimalmain 1000 e maximalmain 40 000 exemplars per ediziun che sto esser legalisada d'in post da controlla independent e renconuschì;
- l.
- n'appartegnan betg ad in'uniun d'ediziuns regiunalas cun in'ediziun totala da en media sur 100 000 exemplars per ediziun. En quest connex resulta l'ediziun totala da l'adiziun da las ediziuns legalisadas da las ediziuns regiunalas e da la gasetta principala per ediziun e sto esser legalisada d'in post da controlla independent e renconuschì; e
- m.
- paisan cun las agiuntas maximalmain 1 kg.
2 Betg sco ediziun regiunala tenor l'alinea 1 litera l na vala ina gasetta quotidiana u emnila che cumpara sut in agen titel e che na sa chatta - en quai che concerna il chapital u las vuschs - ni directamain ni indirectamain per gronda part en la proprietad da l'editur da la gasetta principala. Sco gasetta principala vala quella gasetta che metta a disposiziun las parts essenzialas dals cuntegns redacziunals da las autras ediziuns regiunalas da l'uniun d'ediziuns regiunalas.
3 Per mantegnair ina pressa da commembranza e da fundaziuns multifara vegnan concedidas reducziuns per la distribuziun. Il dretg d'ina reducziun per la distribuziun han las gasettas e las revistas tenor l'artitgel 16 alinea 4 litera b LPO. Sco pressa da commembranza e da fundaziuns valan gasettas e revistas che:
- a.
- vegnan surdadas a la Posta per la distribuziun normala;
- b.
- vegnan distribuidas oravant tut en Svizra;
- c.
- vegnan spedidas d'organisaziuns senza finamira da rendita a:
- 1.
- lur abunents,
- 2.
- lur donaturs, u
- 3.
- lur commembers;
- d.
- cumparan almain ina giada mintga quartal;
- e.
- paisan cun las agiuntas maximalmain 1 kg;
- f.
- na servan betg oravant tut ad intents commerzials u a la reclama da products e da servetschs;
- g.
- han ina part redacziunala d'almain 50 pertschient;
- h.
- han in'ediziun da en media minimalmain 1000 e maximalmain 300 000 exemplars per ediziun che sto esser legalisada d'in post da controlla independent e renconuschì;
- i.
- n'èn betg per gronda part en mauns publics;
- j.
- na vegnan betg edidas d'ina autoritad statala;
- k.
- èn a pajament; e
- l.
- cumpiglian almain 6 paginas A4.
4 Per baselgias renconuschidas dal chantun u per autras cuminanzas religiusas renconuschidas dal chantun n'è l'alinea 3 literas c, i, j e k betg applitgabel.
Art. 37 Procedura
1 Las dumondas per ina reducziun per la distribuziun ston vegnir drizzadas en scrit a l'Uffizi federal da communicaziun (UFCOM).
2 Sch'il UFCOM approvescha la dumonda, ha il petent il dretg d'ina reducziun per la distribuziun a patir da l'emprim di dal mais che suonda il mais, en il qual el ha inoltrà la dumonda.
3 Tgi che ha il dretg da survegnir ina reducziun per la distribuziun, sto inoltrar al UFCOM mintga onn ina decleraziun persunala.
4 Il UFCOM verifitgescha las indicaziuns cun emprovas da controlla. Tgi che n'inoltrescha betg la decleraziun persunala u tgi che l'inoltrescha en moda incumpletta malgrà ch'el è vegnì admonì, po vegnir privà da la reducziun per la distribuziun.
5 Tgi che ha il dretg da survegnir ina reducziun per la distribuziun, ma n'ademplescha betg pli las cundiziuns per avair quest dretg, sto communitgar quai en scrit al UFCOM entaifer 30 dis. Il dretg da survegnir ina reducziun per la distribuziun finescha l'ultim di dal mais, en il qual las cundiziuns na vegnan betg pli ademplidas.
6 Dal rest valan las disposiziuns da la Lescha da subvenziuns dals 5 d'october 19901.
1 SR 616.1
3. part Marcas postalas spezialas cun e senza supplement sin il pretsch da vendita
Art. 38 Princip
La Posta po edir marcas postalas spezialas cun u senza supplement sin il pretsch da vendita (supplement).
Art. 39 Ediziun da marcas postalas spezialas cun supplement per tschertas organisaziuns
Organisaziuns che adempleschan incumbensas culturalas, socialas u en il sectur da l'agid a la giuventetgna, che han ina impurtanza naziunala, pon dumandar la Posta d'edir ina marca postala speziala cun in supplement.
Art. 40 Utilisaziun da las contribuziuns
1 Cun las organisaziuns tenor l'artitgel 39 fa la Posta contracts davart l'utilisaziun dal retgav da la svieuta da la vendita da las marcas postalas spezialas.
2 En ils contracts sto vegnir reglada l'autezza da la contribuziun a l'organisaziun respectiva.
3 Per approvar ils contracts è cumpetent il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun (DATEC).
Art. 41 Ediziun da marcas postalas spezialas cun supplement per occurrenzas spezialas
Per occurrenzas spezialas, particularmain per exposiziuns naziunalas ed internaziunalas davart la filatelia, po la Posta edir marcas postalas spezialas cun supplement.
Art. 42 Ediziun da marcas postalas spezialas senza supplement
1 La Posta po edir marcas postalas spezialas senza supplement, particularmain:
- a.
- per occurrenzas impurtantas naziunalas u internaziunalas, per stentas d'instituziuns naziunalas u internaziunalas sco er per organisaziuns da gronda impurtanza generala;
- b.
- per manifestar l'agid svizzer ad ovras ed instituziuns internaziunalas da caracter social e cultural;
- c.
- per undrar persunalitads defunctas da la Svizra e da l'exteriur.
2 Las dumondas ston vegnir inoltradas ad ura a la Posta; quella decida definitivamain davart las dumondas.
3 Ils petents na pon betg far valair pretensiuns finanzialas.
4. chapitel Provediment da basa cun servetschs da pajament
Art. 43 Purschidas
1 Il provediment da basa cumpiglia almain ina purschida per ils suandants servetschs naziunals da pajament en francs svizzers per persunas natiralas e giuridicas che han lur domicil, lur sedia u lur agentura en Svizra:
- a.
- avrir e gestiunar in conto per il traffic da pajaments;
- b.
- ordinar bunificaziuns da l'agen conto per il traffic da pajaments sin il conto da terzas persunas;
- c.
- ordinar bunificaziuns da daner blut sin il conto d'ina terza persuna, sch'i n'existan sin plaun naziunal u internaziunal naginas obligaziuns d'identifitgar la persuna che fa l'ordinaziun;
- d.
- pajar en daner blut sin l'agen conto per il traffic da pajaments;
- e.
- retrair daner blut da l'agen conto per il traffic da pajaments, cun resalva ch'il daner blut saja disponibel al lieu da retratga respectiv.
2 Per ils servetschs tenor l'alinea 1 literas b-e emetta la PostFinance sin dumonda in mussament electronic u in mussament sin palpiri.
Art. 44 Access als servetschs da pajament
1 L'access als servetschs da pajament è adequat, sch'ils servetschs tenor l'artitgel 43 alinea 1 literas c-e èn accessibels a pe u cun ils meds da transport publics entaifer 30 minutas per 90 pertschient da la populaziun permanenta.
2 La metoda per mesirar l'access sto esser renconuschida scientificamain e certifitgada d'ina post spezialisà independent. Ella resguarda il stadi da la tecnica.
3 Il UFCOM approva la metoda ed ils instruments da mesiraziun.
Art. 45 Excepziuns
1 La PostFinance po excluder clients da duvrar ils servetschs da pajament tenor l'artitgel 43, sche:
- a.
- disposiziuns naziunalas u internaziunalas en il sectur da la legislaziun concernent il martgà da finanzas, concernent la lavada da daners u concernent l'embargo s'opponan a l'adempliment dal servetsch;
- b.
- donns gravants dal dretg e da la reputaziun smanatschan.
2 Ella designescha en sias cundiziuns da fatschenta generalas ils cas, nua che l'utilisaziun dals servetschs da pajament vegn excludida.
5. chapitel Finanziaziun dal provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament
Art. 46 Princip
Il provediment da basa vegn finanzià cun ils retgavs da la svieuta da la Posta e da las societads da la gruppa Posta.
Art. 47 Concepziun dals pretschs
1 La Posta e las societads da la gruppa Posta fixeschan ils pretschs da lur servetschs tenor princips economics resguardond la finanziaziun dal provediment da basa.
2 La Posta fixescha ils pretschs da las spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera a independentamain da las distanzas sco er tenor princips unitars. La PostCom controllescha periodicamain, sch'ils pretschs èn fixads independentamain da las distanzas.
3 La Posta fixescha ils pretschs per distribuir gasettas e revistas tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera c independentamain da las distanzas. Il UFCOM controlla periodicamain, sch'ils pretschs èn fixads independentamain da las distanzas.
4 Las gasettas e las revistas che han in dretg d'ina reducziun per la distribuziun tenor l'artitgel 36 survegnan per mintga exemplar ina reducziun sin il pretsch ch'è vegnì fixà tenor l'alinea 3.
5 La Posta calculescha mintga onn la reducziun per la distribuziun sin basa da la quantitad da l'onn precedent da la pressa regiunala e locala respectivamain da la pressa da commembranza e da fundaziuns che ha in dretg d'ina reducziun per la distribuziun. Eventualas differenzas vegnan gulivadas l'onn che suonda cun fixar las novas reducziuns.
6 Il Cussegl federal controlla las calculaziuns che la Posta ha fatg tenor ils alineas 3-5 ed approva ils pretschs reducids.
7 Spediziuns postalas tenor l'artitgel 29 alinea 1 litera a ch'èn avertas e che portan la designaziun «Spediziun per tschorvs» ston vegnir transportadas gratuitamain, premess ch'ellas:
- a.
- vegnian consegnadas da persunas cun impediments da la vesida u da persunas tschorvas ubain da lur organisaziuns u èn adressadas a talas persunas u organisaziuns; e
- b.
- cuntegnian documents scrits cun scrittira per tschorvs u registraziuns sonoras che na servan betg ad ina communicaziun commerziala.
Art. 48 Scumond d'in subvenziunament traversal
1 Scumandà en il senn da l'artitgel 19 alinea 1 LPO è in subvenziunament traversal, sche:
- a.
- il retgav da la svieuta d'in tschert servetsch che vegn purschì ordaifer il provediment da basa na basta betg per cuvrir ils custs incrementals da quest servetsch; e
- b.
- en il servetsch reservà è avant maun in servetsch u in entir sectur d'interpresa, dal qual il retgav da la svieuta surpassa ses custs unics.
2 Quest scumond d'in subvenziunament traversal vala per la Posta e per las societads da la gruppa Posta.
Art. 49 Princip per calcular ils custs nets
1 Ils custs nets che derivan da l'obligaziun da porscher il provediment da basa resultan da la cumparegliaziun dal resultat che la Posta e las societads da la gruppa Posta realiseschan cun ademplir questa obligaziun e dal resultat ch'ellas realisassan senza questa obligaziun.
2 Per determinar ils custs nets suttametta la Posta a la PostCom il scenari senza l'obligaziun da porscher il provediment da basa. La PostCom è responsabla per approvar il scenari.
Art. 50 Detagls per calcular ils custs nets
1 La Posta calculescha ils custs nets sco differenza tranter ils custs evitads ed ils retgavs da la svieuta manchentads per ils servetschs postals e per ils servetschs da pajament.
2 Ils custs nets da l'obligaziun da porscher il provediment da basa vegnan determinads per il total da las singulas directivas da l'obligaziun da porscher il provediment da basa.
3 Cun determinar ils custs evitads ston vegnir resguardads tut ils process ch'èn pertutgads da l'obligaziun da porscher il provediment da basa.
4 Cun determinar ils retgavs da la svieuta manchentads ston vegnir resguardads quels servetschs postals e quels servetschs da pajament, dals quals la part vi da la svieuta da la Posta e da las societads da la gruppa Posta importa almain 1 pertschient.
5 Las calculaziuns vegnan fatgas en in'atgna calculaziun dals custs nets.
Art. 51 Gulivaziun dals custs nets
1 La Posta po cumpensar ils custs nets da l'onn precedent che vegnan chaschunads da l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament tras pajaments da transfer tranter singuls secturs d'interpresa e las societads da la gruppa Posta.
2 Ella fixescha in'eventuala gulivaziun dals custs nets uschia che las suandantas directivas èn ademplidas:
- a.
- Ils imports da promoziun tenor l'artitgel 16 alinea7 LPO ston vegnir duvrads per reducir il pretsch da spediziun da quellas gasettas e revistas che han il dretg d'ina reducziun per la distribuziun.
- b.
- Il servetsch reservà sto cuvrir ses agens custs e dastga vegnir engrevgià supplementarmain maximalmain cun ils custs nets da l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament.
- c.
- Ils servetschs finanziars che vegnan manads da la PostFinance dastgan cuvrir maximalmain ils custs nets da l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament.
Art. 52 Contabilitad
1 La Posta e las societads da la gruppa Posta fan en lur contabilitad finanziala ils quints annuals tenor ils princips renconuschids dal rendaquint ordinari. La Posta fa il quint da la gruppa tenor ils standards da rendaquint renconuschids internaziunalmain.
2 Las societads da la gruppa Posta designadas da la PostCom cumprovan en lur contabilitads manaschialas ils retgavs da la svieuta ed ils custs da lur servetschs. L'attribuziun dals custs vegn fatga cun agid d'in model da stgalims che reparta tut ils custs sin tut ils servetschs pertutgads e che sa basa sin princips da la calculaziun dals custs ch'èn giustifitgabels en moda objectiva.
3 Il retgav da la svieuta correspunda al retgav da manaschi tenor la contabilitad finanziala senza il retgav che n'è betg vegnì realisà en il manaschi e resguardond in'eventuala gulivaziun dals custs nets.
4 Ils custs correspundan a las expensas da manaschi tenor la contabilitad finanziala senza las expensas che n'èn betg resultadas en il manaschi e resguardond ils custs calculatorics da las amortisaziuns e dal chapital sco er in'eventuala gulivaziun dals custs nets. Ils custs da chapital vegnan determinads cun agid da la metoda da calcular la media valitada dals custs da chapital (metoda WACC1) sin basa da la structura da chapital d'interpresas cumparegliablas e da tschains che correspundan a la ristga.
5 La basa per calcular ils custs nets tenor ils artitgels 49 e 50 èn ils custs ed ils retgavs da la svieuta da la contabilitad manaschiala tenor ils alineas 2-4 avant che la gulivaziun dals custs nets tenor l'artitgel 51 è vegnida fatga. Per observar il scumond d'in subvenziunament traversal tenor l'artitgel 48 èn decisivs ils custs ed ils retgavs da la svieuta suenter che la gulivaziun dals custs nets è vegnida fatga.
1 Weighted Average Cost of Capital
6. chapitel Surveglianza
1. part Surveglianza dal provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament
Art. 53 Controlla da las directivas da qualitad per ils servetschs postals
1 La Posta incumbensescha in post spezialisà independent per mesirar mintga onn la durada da circulaziun d'ina spediziun postala tenor l'artitgel 32 e la cuntanschibladad tenor l'artitgel 33.
2 Fin ils 31 da mars fa ella mintga onn in rapport per mauns da la PostCom.
3 La PostCom controlla ils resultats e publitgescha ils resultats da la controlla.
Art. 54 Controlla da l'access als servetschs da pajament
1 La Posta incumbensescha in post spezialisà independent per mesirar mintga onn las directivas concernent l'access als servetschs da pajament tenor l'artitgel 44.
2 Fin ils 31 da mars fa ella mintga onn in rapport per mauns dal UFCOM.
3 Il UFCOM controlla ils resultats e publitgescha ils resultats da la controlla.
Art. 55 Controlla da l'observanza dal scumond d'in subvenziunament traversal
1 La Posta attribuescha ils singuls servetschs al provediment da basa ed inoltrescha questa attribuziun mintga onn fin ils 31 da schaner a la PostCom per l'onn current.
2 La PostCom examinescha ed approvescha l'attribuziun entaifer 1 mais.
3 Sin basa da l'attribuziun tenor l'alinea 1 reparta la Posta ils custs ed ils retgavs da la svieuta als singuls servetschs e cumprova mintga onn fin ils 31 da mars per l'onn precedent che la differenza tranter ils retgavs da la svieuta ed ils custs è almain uschè gronda sco la summa da las differenzas tranter ils retgavs da la svieuta ed ils custs da l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs postals e cun servetschs da pajament. La PostCom examinescha ed approva la cumprova entaifer 3 mais.
4 La cumprova per il cas singul vala sco prestada, sche la Posta preschenta ina cumprova per il retgav da la svieuta e per ils custs incrementals d'in servetsch sco er per la repartiziun dals custs dals process principals e dals process parzials relevants sin ils servetschs respectivs e sch'il criteri tenor l'artitgel 48 alinea 1 litera a n'è betg ademplì.
5 Sche la cumprova tenor l'alinea 4 na po betg vegnir furnida, cumprova la Posta ils custs unics dal servetsch relevant.
Art. 56 Approvaziun da la calculaziun dals custs nets
1 La Posta inoltrescha las calculaziuns dals custs nets tenor ils artitgels 49 e 50 e la cumprova che las directivas per la gulivaziun dals custs nets sajan observadas tenor l'artitgel 51 a la PostCom mintga onn fin ils 31 da mars.
2 La PostCom è responsabla per l'approvaziun.
Art. 57 Controlla independenta
La Posta incumbensescha ina interpresa da revisiun che stat sut la surveglianza dal stadi tenor l'artitgel 7 da la Lescha davart la surveglianza da la revisiun dals 16 da december 20051 che controlla per mauns da la PostCom:
- a.
- la calculaziun dals custs nets tenor ils artitgels 49 e 50 e l'observanza da las directivas per la gulivaziun dals custs nets tenor l'artitgel 51;
- b.
- l'observanza da las directivas per la contabilitad tenor l'artitgel 52;
- c.
- l'attribuziun dals custs e dals retgavs da la svieuta e la cumprova annuala ch'il scumond d'in subvenziunament traversal saja observà tenor l'artitgel 55 alinea 3.
1 SR 221.302
Art. 58 Prescripziuns administrativas
La PostCom po decretar prescripziuns administrativas per controllar la calculaziun dals custs nets tenor ils artitgels 49 e 50 e per cumprovar ch'il scumond d'in subvenziunament traversal saja observà en il cas singul tenor l'artitgel 55 alineas 4 e 5.
2. part Obligaziuns da dar infurmaziuns envers la PostCom ed incumbensas da la PostCom
Art. 59 Obligaziuns da dar infurmaziuns da las purschidras envers la PostCom
1 Las purschidras inoltreschan a la PostCom mintga onn il rapport da gestiun per l'onn precedent, e quai en moda electronica u sin palpiri.
2 Ellas inoltreschan a la PostCom mintga onn - en moda electronica u sin palpiri - fin ils 31 da mars ils suandants documents:
- a.
- las indicaziuns davart il retgav da la svieuta cun ils servetschs postals furnids en l'agen num e davart il volumen dals singuls servetschs postals;
- b.
- las indicaziuns davart il svilup da las plazzas da lavur;
- c.
- la descripziun dals intschess da provediment ed il dumber dals lieus occupads, nua che vegnan purschids servetschs postals;
- d.
- las glistas da las purschidas e las glistas dals pretschs;
- e.
- la cumprova che las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha tenor l'artitgel 5 vegnian observadas;
- f.
- la cumprova che las obligaziuns da dar infurmaziuns tenor ils artitgels 11-16 vegnian observadas;
- g.
- indicaziuns davart las subinterprendidras.
3 Sch'ils documents n'èn betg cumplets, fixescha la PostCom in termin adequat, per ch'els possian vegnir cumplettads.
Art. 60 Obligaziuns da dar infurmaziuns da la Posta envers la PostCom
La Posta inoltrescha a la PostCom mintga onn fin ils 31 da mars in rapport che di che l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs postals saja ademplida. Ella sto en quel particularmain:
- a.
- designar ils territoris cun servetsch a domicil;
- b.
- descriver il svilup dal provediment da basa cun servetschs postals;
- c.
- inditgar quantas spediziuns postalas ch'èn idas a perder e las reclamaziuns concernent il provediment da basa cun servetschs postals;
- d.
- inditgar il dumber da chasas tenor l'artitgel 31 alinea 2, tar las qualas i n'exista nagina obligaziun da distribuir las spediziuns postalas a chasa.
Art. 61 Eruida da las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha e fixaziun da standards minimals
1 La PostCom eruescha periodicamain las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha, en spezial pervia dals suandants criteris:
- a.
- salarisaziun, inclusiv ils supplements da salari e la cuntinuaziun dal pajament dal salari en cas d'impediment da lavurar;
- b.
- temp da lavur, inclusiv las regulaziuns da las sururas, da la lavur da notg e da la lavur da squadra;
- c.
- dretg da vacanzas.
2 Ella eruescha las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha cun registrar la media valitada dals salaris annuals effectivs da las persunas che lavuran en il sectur operativ.
3 Ella fixescha ils standards minimals.
Art. 62 Banca da datas
1 La PostCom maina ina banca da datas per registrar e per administrar las purschidras. En quella po ella registrar particularmain mesiras, cundiziuns e sancziuns.
2 Ella po publitgar ina glista da las purschidras annunziadas e datas davart il provediment da basa cun servetschs postals.
3. part Cumpetenza dal UFCOM ed obligaziun da dar infurmaziuns envers il UFCOM
Art. 63 Cumpetenza
Il UFCOM è spezialmain cumpetent per:
- a.
- survegliar il provediment da basa cun servetschs da pajament;
- b.
- dumondas per ina reducziun per la distribuziun;
- c.
- las incumbensas concernent organisaziuns e cunvegnas internaziunalas.
Art. 64 Obligaziuns da dar infurmaziuns envers il UFCOM
1 La Posta inoltrescha al UFCOM mintga onn fin ils 31 da mars in rapport che di che l'obligaziun da porscher il provediment da basa cun servetschs da pajament saja ademplida. Ella sto en quel particularmain:
- a.
- descriver il svilup da las plazzas da lavur;
- b.
- descriver il svilup dal provediment da basa cun servetschs da pajament;
- c.
- inditgar las reclamaziuns concernent il provediment da basa cun servetschs da pajament.
2 Cun reguard a l'approvaziun tras il Cussegl federal inoltrescha ella mintga onn al UFCOM la calculaziun ed ils pretschs reducids tenor l'artitgel 47 alineas 3-5.
4. part Post da mediaziun
Art. 65 Nominaziun
1 La PostCom nominescha il post da mediaziun per in tschert temp. Ella po far ina publicaziun uffiziala per occupar quest post. Questa publicaziun na suttastat betg als artitgels 32-39 da l'Ordinaziun dals 11 da december 19951 davart las acquisiziuns publicas.
2 Ella sto approvar la nominaziun da las persunas natiralas ch'èn responsablas per il post da mediaziun.
3 Il post da mediaziun sto:
- a.
- observar il dretg ch'è applitgabel en quest sectur;
- b.
- avair in concept per finanziar la lavur da mediaziun;
- c.
- incumbensar persunas cun l'accumodament da dispitas, che han las qualificaziuns professiunalas necessarias;
- d.
- garantir la transparenza da sia lavur envers la PostCom ed envers la publicitad e s'obligar particularmain da publitgar in rapport da gestiun annual.
4 La nominaziun vegn fatga en furma d'in contract da dretg administrativ.
1 SR 172.056.11
Art. 66 Incumbensas
1 Il post da mediaziun tracta dispitas da dretg civil tranter la clientella e las purschidras.
2 Ella pratitgescha sia incumbensa da mediaziun en moda independenta, nunparziala, transparenta ed efficazia. Ella na dastga betg esser suttamessa ad ina directiva generala u speziala per accumadar dispitas.
Art. 67 Procedura
1 Il post da mediaziun decretescha in reglament da procedura e suttametta quel a la PostCom per l'approvaziun. La procedura da mediaziun sto esser correcta e svelta per la clientella.
2 Igl è mo admess da far ina dumonda da mediaziun, sche:
- a.
- la partida che inoltrescha la dumonda ha empruvà avant da chattar in'enclegientscha cun l'autra partida en dispita;
- b.
- ella vegn inoltrada tenor las cundiziuns fixadas èn il reglament da procedura dal post da mediaziun;
- c.
- ella n'è evidentamain betg abusiva;
- d.
- nagina dretgira u dretgira da cumpromiss tracta la chaussa.
3 La procedura da mediaziun vegn manada - tenor il gavisch dal client - en ina da las linguas uffizialas da la Confederaziun.
4 Sche las partidas na vegnan betg da sa cunvegnir ad ina soluziun negoziada, fa il post da mediaziun ina proposta da mediaziun adequata. Sin dumonda d'ina partida fa el in rapport davart il decurs da la procedura da mediaziun.
5 La procedura da mediaziun finescha cun la retratga da la dumonda, cun la reconciliaziun da las partidas, cun la proposta da mediaziun, cun la refusa da la dumonda u cun la finiziun tenor l'artitgel 68 alinea 2.
Art. 68 Relaziun cun autras proceduras
1 Ina dumonda da mediaziun n'impedescha betg da far in plant civil.
2 Il post da mediaziun finescha la procedura, sch'ina dretgira u ina dretgira da cumpromiss tracta la chaussa.
Art. 69 Obligaziuns da las purschidras
1 Purschidras ch'èn pertutgadas d'ina procedura da mediaziun, ston sa participar a la procedura da mediaziun.
2 Ellas furneschan al post da mediaziun sin dumonda las datas ch'èn necessarias per la mediaziun.
Art. 70 Protecziun da datas
1 Il post da mediaziun po elavurar las datas persunalas da las partidas en dispita, uschenavant che quai è necessari per ademplir sia incumbensa. El tegna en salv questas datas, cur che la procedura da mediaziun è finida, maximalmain 5 onns.
2 Persunas che adempleschan ina incumbensa per il post da mediaziun èn liadas al secret d'uffizi tenor l'artitgel 320 dal Cudesch penal svizzer1. La PostCom po deliberar la persuna pertutgada dal secret d'uffizi, uschenavant che quai è necessari per la mediaziun d'ina dispita.
3 Il post da mediaziun po publitgar sias propostas da mediaziun en furma anonimisada.
4 Sche la PostCom nominescha in nov post da mediaziun, sto il post da mediaziun vertent transferir al nov post da mediaziun gratuitamain las datas da las proceduras ch'èn pendentas il mument che l'activitad da mediaziun vegn terminada.
1 SR 311.0
Art. 71 Taxas da procedura e da tractament
1 Tgi che appellescha al post da mediaziun, paja ina taxa da tractament.
2 Las purschidras pajan per mintga procedura, vi da la quala ellas èn participadas, ina taxa da procedura.
3 Il post da mediaziun tschenta quint a las partidas. En cas da proceduras da mediaziun ch'in client ha instradà en moda apparentamain abusiva po el renunziar da metter a quint la taxa da procedura.
4 Sch'in quint vegn contestà u sch'el na vegn betg pajà, decretescha la PostCom ina disposiziun.
Art. 72 Surveglianza dal post da mediaziun
1 La PostCom è responsabla per survegliar il post da mediaziun.
2 Sch'i dat indizis ch'il post da mediaziun n'ademplescha betg sias obligaziuns, fa la PostCom ina controlla. Il post da mediaziun sto inoltrar tut las infurmaziuns ch'èn necessarias per pudair far questa controlla. Sch'i vegn constatà a chaschun da questa controlla ch'il post da mediaziun n'ademplescha betg u betg pli sias obligaziuns, sto el pajar ils custs da la controlla.
3 Sche la PostCom constatescha ch'il post da mediaziun n'ademplescha betg sias obligaziuns, po ella:
- a.
- pretender dal post da mediaziun, d'eliminar la mancanza u da prender mesiras; il post da mediaziun communitgescha a la PostCom, tge mesiras ch'el ha prendì;
- b.
- tras ina disposiziun restrenscher, suspender u schliar il contract da dretg administrativ ubain cumplettar el cun cundiziuns.
4 Sch'il post da mediaziun ha terminà sia activitad u sch'el ha fatg concurs, schlia la PostCom il contract.
5 La PostCom po schliar il contract, sche las cundiziuns effectivas u giuridicas èn sa midadas e sche la schliaziun è necessaria per proteger interess publics predominants.
7. chapitel Chaschas da brevs ed indrizs da chaschas da brevs
Art. 73 Obligaziun da montar ina chascha da brevs u in indriz da chaschas da brevs, inscripziun e dimensiuns
1 Il proprietari d'ina immobiglia sto metter a disposiziun sin agens custs ina chascha da brevs libramain accessibla u in indriz da chaschas da brevs libramain accessibel per la distribuziun da las spediziuns postalas.
2 La chascha da brevs consista d'in caum per las brevs cun ina sfessa da brevs e d'in caum da deposit. Las dimensiuns minimalas èn fixadas en l'agiunta 1.
3 La chascha da brevs sto purtar l'inscripziun cumpletta e bain legibla dal possessur da l'abitaziun, dal possessur da l'immobiglia u da la firma.
Art. 74 Lieu
1 La chascha da brevs sto vegnir montada al cunfin dal bain immobigliar tar l'access general a la chasa.
2 Pliras chaschas da brevs per il medem numer da chasa ston vegnir plazzadas al medem lieu. Sche differents lieus èn pussaivels, sto vegnir tschernì quel che sa chatta il pli datiers da la via.
3 Tar chasas da pliras famiglias e tar chasas da fatschenta po l'indriz da chaschas da brevs vegnir montà en il sectur da las entradas en chasa, sche l'access nà da la via è pussaivel.
4 Tar surbajegiadas che consistan da chasas da vacanzas e da chasas da fin d'emna sto vegnir montà in indriz da chaschas da brevs central tar l'access a la surbajegiada.
Art. 75 Excepziuns
1 Da las disposiziuns dal lieu tenor l'artitgel 74 poi vegnir divergià, sche la realisaziun da talas:
- a.
- avess per consequenza direzzas excessivas per motivs da sanadad per il possessur da l'abitaziun u per il possessur da l'immobiglia;
- b.
- disturbass l'estetica d'in edifizi ch'è vegnì designà da las autoritads sco degn da vegnir protegì.
2 Divergenzas da l'alinea 1 ston vegnir regladas en scrit en ina cunvegna cun il proprietari d'ina immobiglia. Las purschidras che n'èn betg ina part contractanta e che porschan en il medem intschess ina distribuziun a chasa ston vegnir tadladas ordavant.
Art. 76 Cumpetenza en cas da dispitas
En cas da dispitas tenor ils artitgels 73-75 dispona la PostCom.
8. chapitel Taxas e taxas da surveglianza
Art. 77 Taxas administrativas
1 Per sia activitad incassescha la PostCom taxas, particularmain per:
- a.
- registrar l'annunzia da purschidras e controllar las cumprovas ch'èn necessarias per quai;
- b.
- servetschs e disposiziuns en connex cun l'access a las chaschas postalas, cun il barat d'unitads da datas e cun la surveglianza dal provediment da basa cun servetschs postals;
- c.
- activitads en il rom da sia surveglianza tenor l'artitgel 24 LPO che pon vegnir attribuidas ad ina tscherta purschidra;
- d.
- sancziuns administrativas tenor l'artitgel 25 LPO.
2 Las taxas tenor l'alinea 1 ston cuvrir ils custs e vegnan incassadas tenor la lavur e tenor il temp impundì.
3 La PostCom decretescha in reglament da taxas cun resalva che quel vegnia approvà dal DATEC. En quel regla ella las taxas da procedura e da tractament tenor l'artitgel 71.
4 Dal rest valan las disposiziuns da l'Ordinaziun generala davart las taxas dals 8 da settember 20041.
1 SR 172.041.1
Art. 78 Taxas da surveglianza
1 Per cuvrir ils custs da surveglianza generals che n'èn betg cuvrids tras l'incassament d'autras taxas, incassescha la PostCom per sia activitad da surveglianza ina taxa da surveglianza annuala da las purschidras.
2 La taxa da surveglianza vegn calculada sin basa da las indicaziuns tenor l'artitgel 59 alinea 2 litera a che tut las purschidras tenor l'artitgel 3 alinea 1 annunzian mintga onn a la PostCom.
Art. 79 Cumenzament e fin da l'obligaziun da pajar la taxa
1 L'obligaziun da pajar la taxa entschaiva cun il cumenzament da l'obligaziun d'annunzia e finescha cun la liquidaziun dal manaschi.
2 Sche l'obligaziun da pajar la taxa na cumenza u na finescha betg cun l'onn da gestiun, è la taxa da surveglianza debitada pro rata temporis.
Art. 80 Facturaziun, termin da pajament, prorogaziun e surannaziun
1 La PostCom tschenta quint per las taxas da surveglianza.
2 Sche las purschidras n'èn betg perencletgas cun il quint final, decretescha la PostCom ina disposiziun.
3 Il termin da pajament da la taxa, la prorogaziun e la surannaziun sa drizzan tenor las disposiziuns da l'Ordinaziun generala davart las taxas dals 8 da settember 20041.
1 SR 172.041.1
9. chapitel Fatgs internaziunals
Art. 81
1 Il DATEC po stipular cunvegnas internaziunalas d'in cuntegn tecnic ed administrativ che pertutgan il champ d'applicaziun da questa ordinaziun.
2 Il UFCOM prepara ils conclus dal Cussegl federal davart la stipulaziun da cunvegnas internaziunalas.
3 Il UFCOM, la PostCom e la Posta represchentan la Svizra en organisaziuns internaziunalas. Il UFCOM coordinescha la represchentanza.
10. chapitel Disposiziuns finalas
Art. 82 Aboliziun e midada dal dretg vertent
L'aboliziun e la midada dal dretg vertent vegnan regladas en l'agiunta 2.
Art. 83 Disposiziuns transitoricas
1 Fin al mument da la midada tenor l'artitgel 13 alinea 2 LPO valan las prescripziuns da questa ordinaziun per la Posta svizra tenor la Lescha davart l'organisaziun da la Posta dals 30 d'avrigl 19971.
2 Purschidras tenor ils artitgels 3 alinea 1 ed 8 alinea 1 da questa ordinaziun ston s'annunziar tar la PostCom entaifer 2 mais suenter che questa ordinaziun è entrada en vigur. Quai vala er per purschidras che han ina concessiun tenor il dretg vertent u ch'èn annunziadas tenor il dretg vertent.
3 Ina dumonda per abolir ina concessiun ch'è vegnida concedida sin basa da l'artitgel 5 da la Lescha davart l'organisaziun da la Posta dals 30 d'avrigl 19972 sto vegnir inoltrada al DATEC entaifer 6 mais suenter che questa ordinaziun è entrada en vigur. La dumonda vegn tractada gratuitamain.
4 Las dumondas per conceder ina reducziun per distribuir gasettas e revistas tenor l'artitgel 36 vegnan giuditgadas per l'onn 2012 sin basa dal dretg vertent e dals pretschs vertents.
5 La Posta sto furnir la preschentaziun regulatorica davart il provediment da basa e davart la rapportaziun tenor ils artitgels 60 e 64 per l'onn 2012 tenor il dretg vertent.
6 La PostCom installescha in post da mediaziun entaifer 15 mais suenter che questa ordinaziun è entrada en vigur u incumbensescha terzas persunas da far quai.
Art. 84 Entrada en vigur
Questa ordinaziun entra en vigur il 1. d'october 2012.
Agiunta 1
(art. 73 al. 2)
Las dimensiuns minimalas per chaschas da brevs
Per il caum per las brevs e per il caum da deposit valan las suandantas dimensiuns minimalas:
Indicaziuns en cm
Agiunta 2
(art. 82)
Aboliziun e midada dal dretg vertent
I
Las suandantas ordinaziuns vegnan abolidas:
- 1.
- Ordinaziun da posta dals 26 da november 20031
- 2.
- Ordinaziun dal DATEC dals 18 da mars 19982 tar l'Ordinaziun da posta
II
Las ordinaziuns qua sutvart vegnan midadas sco suonda:
…3
1 SR 783.0
Per propostas e per communicaziuns: Center da las publicaziuns uffizialas
Tar il cumenzament da la paginaDavosa actualisaziun: 19.01.2019


c: text/html

text:
Ils ultims decennis è la Via sur il pass d'Alvra vegnida engrondida e renovada successivamain. Sin il traject tranter Gravules-ch e La Punt èn fin ussa dentant mo vegnidas fatgas lavurs da mantegniment.
Il stadi è il suandant: La capacitad e la protecziun cunter la schelira da la surstructura èn insuffizientas ed i manca in allontanament d'aua per ils vials. E perquai che la via è fitg stretga, na pon dus vehichels strusch sa cruschar.
Renovaziun totala dal traject
Il project da correcziun da 4,3 milliuns francs prevesa da renovar totalmain il traject e da schlargiar el a 4,20 meters. Era La punt che traversa l'Ova d'Alvra sto vegnir remplazzada per motivs da la protecziun cunter aua gronda.
RR novitads 12:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brivi
Brivi (Brivio in italià) l'è ü cümü de la Pruìnsa de Lèch con 4 631 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) che 'l se tröa sö la rìa a drécia del Ada, al cunfì con la pruìnsa de Bèrghem (cümü de Cisà, Éla d'Ada e Püntìda).
Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol nòm Brivi ‘l vé da la paròla Briva, ae, docümentàda in del bas Latì, che la völ dì put e ‘nsèma a Briva s’regórda pò ach ol diminütìf Brivola. Chèsto nòm latì ‘l rìa però pò a lü dal nòm cèltech o galìch briv, tat che ‘l artìcol briva del Du Cange, ‘l dis Briva: Gallorum veterum lingua pontem sonat che ‘l völ dì Briva: ‘n de la lègnua di vècc Gài ‘l vól dì put. Söl vocabulàre de Bergamàsch del Tóne Tirabósch s'lès che in dì ài de la bergamàsca l'è amò dovràt brévia che 'l völ dì put de lègn mia tròp fórt, fài sö a quàch manére.
Compàgn de Brivi ach Briöl 'n pruìnsa de Bèrghem ‘l ciapà 'l nòm dal cèltech briv e de fàti pò ‘n del bórgh de Briöl gh’è ü put che l’è söl fiöm Brèmb.
Bibliograféa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Charles du Fresne Du Cange, Glossarium ad Scriptores mediae et infimae latinitatis, Parigi, Osmont, 1753.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Brivi l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il turissem da cruscheras fetschia donn al patrimoni cultural, ha l'organisaziun globala per il patrimoni cultural (Unesco) avertì.
Tenor l'organisaziun mundiala dal patrimoni cultural mundial dettia problems cun la polluziun da l'ambient entras ils bastiments e cun il «surturissem». La branscha da cruscheras stoppia s'engaschar pli fitg per proteger il patrimoni cultural. In emprim pass saja da sviluppar bastiments pli schubers.
Els donnegian ils lieus a quels ch'els pon engraziar lur fatschenta.
Citads istoricas betg fatgas per tants turists
Cunzunt en la citad da Venezia saja la situaziun critica. Ils gronds bastiments chaschunian grondas undas e quellas possian far donns vid ils edifizis. L'Unesco considerescha da metter Venezia sin la glista naira da las citads ch'èn periclitadas.
Ma era autras citads istoricas pateschian sut il grond dumber da turists. Questas citads na sajan betg fatgas per tants turists en ina giada.
RR novitads 14:00


text:
La gronda passiun dad Oldrich Jindra è il hockey. L’um da 37 onns ha fatg sia gronda passiun tar sia professiun. Suenter il gimnasi ed il studi a l’universitad da Pilsen en Tschechia ha Oldrich Jindra fatg tut ils pass da la scolaziun sco trenader. Sias emprimas staziuns sco trenader professiunal eran en l'Austria, en Germania ed en Slovachia. Dapi varga diesch onns lavura Jindra en Svizra. Actualmain tar il club da hockey Engiadina.
Hockey – da la damaun a la saira
Tar il club da hockey Engiadina è Jindra l’emprim trenader professiunal. El s’occupa da tut ils stgalims da juniors fin tar l’emprima equipa dal CDH Engiadina che dat actualmain en la segunda liga da hockey. Durant questa stagiun è il CDH sa qualifitgà per ils playoffs. Uschia ch'il trenader oriund da la Tschechia n’ha betg gì problems da relegaziun cun sia emprima equipa.
En Svizra è la glieud maldisada
La vita en Svizra ed en spezial er en Engiadina Bassa è tut autra che la vita che Oldrich Jindra enconuscha da la Tschechia. En ses pajais mamma vivian ins dal maun en bucca. Ins lavuria per vegnir atras. En Svizra saja quai tut auter. Gia ils giuvens siemian dad auters pajais, da viadis en l'Australia u lura en il Canada. Tut chaussas ch'el haja pir pudì sa lubir cun lavurar tar nus en Svizra.
Era l’educaziun saja dal tuttafatg differenta. Las aspectativas dals geniturs als agens uffants èn pli grondas. Geniturs n'acceptian per exempel betg ch'ina scolaziun vegnia rutta giu.
Cun la famiglia a Scuol
Dapi l’avust da l’onn passà è la vita dad Oldrich Jindra sa midada considerablamain. Ils 14 d’avust èn el e sia dunna vegnids per l’emprima giada geniturs. Lura è naschida la figlia Nella. Dapi lura stat Nella en il center dal temp liber dad Oldrich Jindra. Interessant è era il fatg ch'il trenader tschec ha maridà ina dunna da la Tschechia. Ina dunna ch'el è vegni a conuscher a Scuol en Engiadina Bassa.
RR sportissimo 17:00


text:
Mo mintga 6avel manader da scola vegn d'occupar las plazzas libras cun magistras e magisters ch’adempleschan las pretaisas dal profil da la plazza, quai rapporta la «Sonntagszeitung» sa referind sin in'enquista da las associaziuns dals manaders da scola da la Svizra tudestga.
Anc pli precara è la situaziun en la Svizra franzosa ed il Tessin. Qua èn be 9% dals magisters ch’èn vegnids emploiads qualifitgads avunda. L'inquista è vegnida fatga tar 1141 scolas svizras.
Las scolas ston savens ir en cumpromiss considerabels per pudair occupar las plazzas.
Raschuns per la stgarsezza da magisters èn multifaras. Pensiunaments, il boom da lavurar a temp parzial ed in sistem che pretenda spezialists enstagl da generalists, uschia il president dals manaders da scola svizzers Bernard Gertsch. Las scolas stoppian savens ir en cumpromiss considerabels per vegnir d'occupar las plazzas. La tendenza che manaders da scola stoppian occupar quels ch’els survegnan vegnia a crescher vinavant.
RR novitads 10:00


text:
Benedission spirituaj an Crist
1.3 Ch'a sìa benedì Dé, Pare 'd Nosgnor Gesù Crist, ch'a l'ha benedine 'd ògni benedission spiritual dël Cel an Crist, 1:4 përché Chiel a l'ha sernune an Crist prima dla fondassion dël mond, parèj ch'i fusso sant e sensa rimpròcc dëdnans a Chiel për amor. 1:5 Dé a l'ha falo quand ch'a l'ha predestinane a l'adossion coma Sò arditè legaj për ël mojen ëd Gesù Crist, conforma la compiasensa 'd Sò volèj, 1:6 a la làuda dla glòria 'd Soa grassia, cola ch'a l'ha acordane an Sò car Fieul. 1:7 An Chiel i l'oma la redension për Sò sangh, ël përdon dij nòstri pecà second le richësse 'd Sòa grassia, 1:8 cola ch'a l'ha dane sensa misura con ògni sapiensa e inteligensa. 1:9 Dé a l'ha falo quand ch'a l'é compiasusse 'd fene conòsse 'l misteri 'd Sò volèj, col ch'a l'avìa proponusse 'd realisé an Crist. 1:10 Sossì a l'é 'l proponiment: quand che 'l temp adatt a fussa rivà, chiel a l'avrìa 'rcapitolà tut an Crist, tant lòn ch'a-i é ant ij cej, che lòn ch'a l'é an sla tèra. 1:11 An Crist, ëdcò nojàutri i soma stàit reclamà coma 'd gent ëd Soa pertinensa, dàit ch'i soma stàit predestinà conforma 'l propòsit ëd Col ch'a compiss ògni còsa second ij sò proget, 1:12 parèj che nojàutri, ch'i soma stàit ij prim a speré an Crist, a l'avèisso portà 'd làuda e 'd glòria a Dé. 1:13 A l'é për lòn che quand ch'i l'eve sentù la paròla dla vrità, l'evangeli 'd vòstra salvëssa, e ch'i l'eve chërdù an Crist, i seve stàit marcà con ël sigil dlë Spirit Sant ch'a l'era stàit promëttù. 1:14 A l'é Chiel la capara 'd nòstra ardità, fin-a a la redension completa ëd lòn ch'a l'é dël Signor, a la làuda 'd Sòa glòria.


text:
Lindau (ZH)
Lindau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Pfäffikon, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.96 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5 079 abitant.
El cumün de Lindau al se tröva a una altitüden de 519 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bassersdorf, Brütten, Illnau-Effretikon, Nürensdorf, Volketswil, Wangen-Brüttisellen, Winterthur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lindau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 774 col nom de Lintauvia.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Lindau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Bain è la vendita da biera sa reducida l’onn da fatschenta 2016/17 per 0,2% sin 4,61 milliuns hectoliters. Tuttina è quai stà in onn da success per las bierarias svizras. Ellas han pudì augmentar lur producziun per bunamain 1% sin 3,5 milliuns hectoliters biera. Quai ha communitgà l'Uniun da bierarias svizras SBV.
Marcas svizras cun success
Uschia è var trais quartas da la biera bavida en Svizra biera indigena. Percunter è l’import sa reducì per 3,4% sin 1,1 milliun hectoliters. La ferm’influenza da l’aura sin il consum da biera saja era sa mussada la stad passada, scriva l’uniun. Il zercladur chaud saja la producziun stada bunamain 10% pli auta che l’onn avant.
Mintgin sia atgna biera
Il plaschair dals Svizzers da fundar sez ina bieraria resta grond. Il settember passà ha l'Administraziun federala da duana dumbrà 833 bierarias, 100 dapli ch'anc in onn avant. En relaziun cun il dumber da populaziun ha la Svizra la pli auta spessezza da bierarias da l'entir mund.
Sco bieraria vala, tgi che fa, distribuescha u venda pli che 400 liters biera ad onn. La finala derivan però 99,2% da la biera svizra da mo 49 bierarias.
RR novitads 15:00


text:
Òi
L'Oli (in italian Oglio, in lombard oriental Òi, in cremones Ùi) a l'è un fiüm lungh 280 km, ch'el quata sota un basin imbrifer de 6.650 km² in de la Lumbardia uriental; la sua purtada media (anüal) l'è de 130 m³/s.
L'Oli el se furma arent a Punt de Legn, in di Alp Urobi, da dü fiümisel de la zona: el Narcanèl e 'l Frigidulf, che se meten insema a 2.600 meter de quota.
Dopu vess nassüü el cur in de la Val Camonica, arent a Pisugn el finiss in del Lagh de Isee, da indue el vegn föra a Sarnich e 'l cumincia a cur in de la pianüra (el marca el cunfin fra i pruvinz de Cremuna e Bressa); el se trà dent in del Po in de la zona de Mantua.
El fiümm l'è duperaa cume funt de energia idrueletrica e per l'irigaziun.


text:
Plirs millis visitaders èn stads preschents la fin d’emna. Per blers èsi stà in lieu da sentupada. Chatschaders e pestgaders han discurrì ensemen davart lur passiun. Sper las numerusas discussiuns èsi natiralmain era vegnì guardà exact sin ils novs products ch’èn vegnids preschentads a la fiera. Las novas buis han fascinà ils chatschaders, las novas lantschas ils pestgaders.
«Chatscha cuzza 365 dis ad onn»
La chatscha è bler pli lunga che be las emnas ch’ins giaja effectivamain a chatscha, ha in chatschader da la Surselva ditg. La fascinaziun e passiun saja uschè gronda ch’ins sa scuntrì gugent cun auters chatschaders, era gia il mais da favrer.
Blers èn era simplamain vegnids pervia da las marveglias a guardar l’exposiziun. I saja mintg’onn interessant da guardar, tge ch’i dettia da nov sin fiera.
RR actualitad 08:00


text:
Pertge na sfundra l'ieli betg e pertge è el uschè nuschaivel per l'aua e la mar? Il Minisguard declera pertge che l'ieli e l'aua na sa cumportan insumma betg.
Catastrofa d’ieli
Sin ina plattafurma che sa nudava en il Golf dal Mexio (mar en la vischinanza da l’America) hai dà ils 20 d'avrigl 2010 ina explosiun. Entras questa explosiun è la plattafurma che pumpava ieli ord la terra profund sut il funs da la mar ida a funs. Uschia è la colliaziun tranter la plattafurma ed ils champs d’ieli rutta.
Cumbat cunter l’ieli
Emnas a la lunga èn milliuns da liters ieli culads ora en la mar. Quai perquai ch’i aveva dà ils 20 d'avrigl in’explosiun sin la plattafurma d’ieli en il Golf dal Mexico e quella era ida a funs. Il bischen per pumpar siadora l’ieli era rut e l’ieli è culà dals 20 d'avrigl fin ils 16 da fanadur 2010 ora en la mar.
L'ieli en il Golf dal Mexico ha era fatg quitads a Barack Obama
Desister da l'ieli nè betg uschè simpel
Tras quest accident èn culads millis e millis da liters ieli per di en la mar. L’ieli è privlus per la natira. Blers animals e bleras plantas crappan sch’i vegnan en contact cun l’ieli che sa noda en l’aua. Co vegn l’ieli insumma prendì ord l’aua ed è quai insumma pussaivel? E daco duvrain nus insumma l'ieli?


text:
A Schaffusa an ils delegads da la federaziun confermà ier il teolog bernais per ina terza perioda d'uffizi. Cun questa reelecziun sa decidan ils delegads per cuntinuitad. Locher è gia dapi otg onns president dal las baselgias evangelicas da la Svizra. Per l'emprima giada è el vegnì elegì il zercladur 2010 e ha cumenzà ses uffizi l'entschatta 2011.
Dus candidats fitg variads
Cun quest votum va in'elecziun da cumbat tranter dus candidats fitg opposts a fin. Sche Rita Famos havess fatg la cursa fiss per l'emprima giada ina dunna a la testa da la Federaziun da las baselgias evangelicas. Dentant betg be la schlattaina ha differenzià ils dus candidats. Lur idea tar differents temasè er fitg differenta. La baselgia refurmada è en ina transfurmaziun. Locher po ussa instradar la midada da la nova constituziun.
RR novitads 06:00


text:
Enstagl d'in creschament da 2% dal product naziunal brut, sco prognostitgà il settember, partan ils economs ussa be anc d'in creschament da la conjunctura dad 1,5% l'onn 2019. Per il 2020 spetga il Seco, il secretariat statal per economia, in creschament dad 1,7%.
Ed er gia per l'onn actual curregian ils experts lur prognosas: La conjunctura 2018 na creschia betg per 2,9% sco annunzià, ma be per 2,6%. Il Seco motivescha questa correctura cun la creschientscha reducida abruptamain en il terz quartal.
En pli averteschan ils experts er dad in'escalaziun da la dispita commerziala sin livel internaziunal. Quella franass la conjunctura mundiala anc pli fitg che supponì enfin uss.
RR novitads 09:00


text:
cuntegn
Rio 2016
-
Trenader tudestg mora a Rio
Stefan Henze, trenader d'assistenza dals canuts tudestgs als gieus olimpics è mort en consequenza da las grevas blessuras suenter in accident da traffic. La federaziun da sport olimpica tudestga ha confermà la mort da l'um da 35 onns che ha gì in grev trauma da la chavazza e dal tscharvè.
Dapi l'accident il venderdi (12-8) cun in taxi a Rio de Janeiro era Henze en ina clinica speziala nua ch'ils medis han la finala cumbattì adumbatten per sia vita. - A Rio vegnan las bandieras tudestgas mess sin mesa asta.
RR novitads 23:00


text:
En blers pajais da l’Europa vegni pajà cun euros. Avair mo ina sort da raps ha blers avantatgs. Mo i dat era in grond dischavantatg. Sch’in pajais che paja cun l’euro ha fitg blers debits e n’ha betg pli avunda raps, pateschan era ils auters pajais. Quels han numnadamain da dar raps al pajais che n’ha nagins raps pli. Pertge quai?
Banca naziunala ha abolì il curs minimal da l'euro
La Banca naziunala svizra ha il schaner 2015 abolì il curs minimal da l'euro. Intgins onns ha ella garantì uschia ch’il franc svizzer vali betg tuttenina dapli che l’euro. Pertge èsi betg bun per la scolasta da skis Andrea sch’il franc Svizzer vala tuttenina dapli?
La fin da schaner 2015 hail cussegl federal declerà che las firmas pertutgadas da la crisa dal Euro pon introducir lavur curta. Il Minisguard declera tge che lavur curta è insumma.
La crisa da l'euro e sias consequenzas sin l'economia


text:
La polizia da la citad da Cuira è vegnida avertida las 13:07. Tar il vehichel sa tracti dad in camiun da latg ch'era en viadi da Domat en direcziun da l'autostrada. Tar la gronda cruschada Sommerau è el sa cupitgà.
Il manischunz è vegnì purtà en l'ospidal per controlla. Tenor indicaziuns dad Ueli Caluori da la polizia da la citad haja il manischunz stuì vegnir deliberà or da ses vehichel, saja dentant mo blessà levamain.
Las forzas da salvament, la polizia e l'Uffizi per l'ambient èn stads al lieu d'accident. Tenor infurmaziuns dad Ueli Caluori stoppia l'uffizi adina vegnir activ, sche liquids sortan tar in accident. Qua saja dentant stà «per fortuna» mo da groma.
Vers las 18:00 era il lieu d'accident rumì ed il traffic ha puspè pudì cursar senza disturbis.
RR novitads 14:00/17:00


text:
En in'intervista cun la gasetta Zentralschweiz am Sonntag admonescha Brunetti da far squitsch politic sin la BNS. Quella dovria ils proxims onns il sustegn da la politica per far passar era mesiras main popularas.
Ins possia metter en dumonda la politica monetara da la BNS. Ma i fiss privlus sche la politica faschess valair sia influenza sin la banca naziunala, ha ditg Brunetti. Cumplettamain fallà fiss tenor Brunetti d'engrondir e definir en in proceder politic il directori da trais persunas. Er da publitgar ils protocolls da sesida dal directori na vesa n'è tenor el betg bun.
RR novitads 14:00


text:
L'onn passà è la clientella ida en media 59 giadas en in tren. Sulettamain en il Giapun capita quai cun 72 giadas ad onn anc pli savens.
Sin il terz plaz è il Luxemburg cun 40 viadis. Suenter suonda il Danemarc cun 34, l’Austria cun 29, la Gronda Britannia cun 26 e la Germania cun 25 viadis. Sin il davos plaz da la glista da rangaziun è la Svezia cun be trais viadis per persuna ad onn.
Areguard la distanza absolvida è la Svizra dentant propi a la testa da l'entir mund, quai cun 2277 kilometrers.
RR novitads 14:00


text:
Berlîṅ
Berlîṅ (Berlin in tedésc, a s lèś [bɛɐ̪ ˈliːn]) l'è la capitàl dla Germâgna e na sità-stat ad tri migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca (sènt-mila i èṅ i turc, sinquànta-mila i pulàc), al secónd cumùṅ più grand 'd Europa dòp Lóndra. La sità metrupulitàna la in fà sù invéci da piò ad siē. La s cata tut dènt'r a la regiòṅ dal Brandebûrg, in dal nòrd-èst dal paéś a stanta km da la Pulògna, e l'è divìśa in dódas distrét e nuànta-sinc quartēr. In mèś a gh pasa 'l fiùm Sprèa.
L'è sèmpar stada la sità più impurtànta dla regiòṅ dal Brandebûrg dvintànd la capitàl dla marca dal Brandebûrg in dal 1451, dal régn ad Prùsia in dal 1701 e d'l impēr tedésc in dal 1871. In dal 1920 l'à tirâ dèntar soquànt cumùṅ e sità lè darènt par dar vita a la „Berlîṅ Granda“. A la fiṅ dla secónda guèra mundiàla l'è stada divìsa in quàtar cantòṅ, i tri a òvest (Berlîṅ Òvest) sóta 'l cuntròl di Stat Unî, dal Régn Unî e dla Frància, qvél a èst (Berlîṅ Èst) in maṅ a la Rùsia e capitàl dla Germàgna d'l Èst. A divìd'r-i 'l è stâ tirâ sù 'n mur ch'al gh'è armàś in fiṅ a 'l 9 ad Nuvémbar dal 1989 quànd a s è psû mét'r insém incóra la Germâgna (Wiedervereinigung).
Fra i sò magnàr più famóś a gh'è 'l Currywurst, na salsìsa tajàda in tant cunsèṅ e cunsàda cun dal sûg ad pamdòr, e 'l Brezel, al sò paṅ tìpic.
Dimóndi impurtànt par la sità 'l è 'l turìśum ma anc i servìsi e 'l tecnulugìi dla cumunicasiòṅ. In sità i s càtan la Siemens (in dal distrét ad Spandau), la DaimlerChrysler, l'Allianz, la BMW e la Deutsche Bahn (trêṅ). In Favràr a gh'è 'n impurtànt fèstival dal cinéma ch'al dà 'l prèmi d'l “Órs 'd Òr”, bèstia c'l'è da sèmp'r anc al sìmbul dla sità.
I palàs e i parc prusiàṅ 'd Berlîṅ e dla sità 'd Potsdam i èṅ dvintâ patrimòni dl'umanità par 'l UNESCO (da 'l 1990) acsè cuma l'Ìśula di Muśèo (da 'l 1999). Da 'rcurdàr anc l'urchèstra di Berliner Philharmoniker cunsideràda una dal più impurtànti a 'l mónd. Al stadi dla sità 'l è 'l Olympiastadion, al stadi ulìmpig.
Al sò sìndig, da 'l 2014, 'l è al sucialìsta Michael Müller.
Persunàǵ ligâ a Berlîṅ
- Mike Nichols, regìsta
- Margarethe von Trotta, regìsta
- Ernst Lubitsch, regìsta
- Marlene Dietrich, atōra
- Nastassja Kinski, atōra
- Nina Hagen, cantànta
- Paul Landers, chitarìsta di Rammstein
- Christian Lorenz, tasterìsta di Rammstein
- Christoph Schneider, baterìsta di Rammstein
- Erik Zabel, ciclìsta
- Kevin-Prince Boateng, śugadōr ad fólbar
- Christian Ziege, śugadōr ad fólbar
- Thomas Häßler, śugadōr ad fólbar


text:
Catalugna
- Sonda, 30.9.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 30.9.2017, 8:40, RTR
Ils Catalans voteschan damaun davart lur independenza. La Catalugna è ina regiun en il nord da la Spagna ch'è gia oz ina communitad autonoma cun bleras atgnas cumpetenzas.
Gia da vegl nà hai adina puspè dà midadas, tranter auter tutgava la Catalugna er tar la Frantscha. Spezial è er che la Catalugna ha trais linguas uffizialas il Spagnol, il Catalan e l'Aranais. Ed il Catalan è er ina lingua latina sco il rumantsch. Blers pleds èn fitg sumegliants sco per rumantsch. Per exempel han els er l'artg S. Martin – tar els l'«arc de sant Martì».


text:
Lukas Graham: «7 Years»
- Mardi, 18.9.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 18.9.2018, 9:30, RTR
La gruppa danaisa Lukas Graham ha gì cun «7 Years» in grond hit. En quella chanzun raquinta il chantadur da sia vita, ses siemis e ses plans per il futur. Il chantadur che sa numna per propi Lukas Forchhammer è naschì a Christiania, in district autonom da Copenhagen. In lieu ch'è vegnì fundà oravant tut da students, hippis e senzatetgs sin las restanzas d'in anteriur areal militar. Là n'è la vita betg adina stada uschè simpla, ma tuttina bella.


text:
E cun la presidenta sa retira era l’entira suprastanza da la plaiv evangelica da Cuira sin la fin dal zercladur. Cun la decisiun dal Cussegl da la baselgia evangelica refurmada dal Grischun da l’october passà saja il bainstar da la plaiv periclità, ella saja fitg dischillusa, scriva la suprastanza. L'onn passà aveva il cussegl chantunal renvià d’acceptar l’elecziun da Carmen Dasoli-Peter a Cuira, damai ch'ella viva dapi in temp a Trin e betg a Cuira.
Betg pussaivel da trair vinavant la decisiun
Sco che la suprastanza scriva vinavant, deplorescha ella l’abdicaziun immediata da Carmen Dasoli-Peter. Cun quest pass vul la presidenta metter ina fin a la dispita tranter la baselgia chantunala e la plaiv da Cuira. Questa demissiun impedescha da trair vinavant la decisiun a la Dretgira administrativa grischuna. Tenor la suprastanza da la plaiv evangelica da Cuira avess in tal recurs gì bunas schanzas. Visavì RTR n' han Dasoli-Peter e la suprastanza betg vulì prender posiziun avant la radunanza dalla plaiv, che ha lieu ils 13 da zercladur.
In curatur duai organisar novas elecziuns
«Damai che la suprastanza demissiunescha in corpore vegnin nus suenter a metter en in curatur», declera Andreas Thöny, il president dal cussegl dalla baselgia evangelic-refurmada grischuna. Quai muntia che questa persuna prendia enta maun las fatschentas ed obtegnia er cumpetenzas da decider. «Questa persuna vegn era incumbensada d' organisar novas elecziun usche svelt sco pussaivel.» Cura che quai vegnia lura ad esser il cas na po Thöny dentant anc betg dir.
RR novitads 14:00