text:
420.11
Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d'in decret federal serva a l'infurmaziun, n'ha dentant nagina validitad legala.
Ordinaziun tar la Lescha federala davart la promoziun da la perscrutaziun e da l'innovaziun
(Ordinaziun da perscrutaziun e d'innovaziun, O-LPPI)
dals 29 da november 2013 (versiun dal 1. da schaner 2018)
Il Cussegl federal svizzer,
sa basond sin ils artitgels 10 alinea 4 segunda frasa, 15 alinea 6, 16 alinea 6 segunda frasa, 19 alinea 2 litera d, 23 alinea 2, 29 alinea 2, 47 alinea 1 e 56 da la Lescha federala dals 14 da december 20121 davart la promoziun da la perscrutaziun e da l'innovaziun (LPPI) sco er sin l'artitgel 1 alinea 5 da la Lescha Innosuisse dals 17 da zercladur 20162 (LASPI),3
decretescha:
1. chapitel Programs da promoziun tematics da las instituziuns per promover la perscrutaziun e da l'Agentura svizra per la promoziun da l'innovaziun4
1. secziun Disposiziuns generalas
(art. 7 al. 3 LPPI)
Art. 1 Princips
1 Ils programs da promoziun tematics ston servir ad in interess naziunal.
2 Ils programs da promoziun tematics pon vegnir realisads:
- a.
- cun agid dals instruments da promoziun dals suandants organs da promoziun (organs da promoziun):
- 1.
- da las instituziuns per promover la perscrutaziun tenor l'artitgel 4 litera a LPPI,
- 2.
- da l'Agentura svizra per la promoziun da l'innovaziun (Innosuisse1);
- b.
- cun agid da mesiras spezialas che ston vegnir prendidas en il rom da las cumpetenzas da promoziun dals organs da promoziun.
3 Ils programs da promoziun tematics èn limitads.
4 En cas da basegn vegnan fixadas mesiras ch'èn adattadas per evaluar ils programs en il cas singul, en spezial per controllar ils effects.
1 Expressiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607). Questa midada è vegnida resguardada en l'entir decret.
Art. 2 Procedura
1 L'incarica da realisar in program da promoziun tematic vegn dada sin fundament dal conclus finanzial respectiv ch'è vegnì prendì da l'Assamblea federala en il rom da las missivas periodicas per promover la furmaziun, la perscrutaziun e l'innovaziun (missivas FPI) tenor l'artitgel 35 alinea 1 litera a LPPI.
2 En cas urgents po vegnir dumandà per ina incarica er in conclus finanzial cun ina missiva specifica per promover la perscrutaziun e l'innovaziun tenor l'artitgel 35 alinea 1 litera b LPPI.
2. secziun Programs naziunals da perscrutaziun dal Fond naziunal svizzer
(art. 10 al. 2 lit. c LPPI)
Art. 3 Noziun, intent ed objects
1 Cun ils programs naziunals da perscrutaziun (PNP) dal Fond naziunal svizzer (FNS) duain vegnir lantschads e realisads projects da perscrutaziun ch'èn coordinads in cun l'auter e ch'èn orientads ad ina finamira cuminaivla.
2 Sco object dals PNP èn cunzunt adattads problems:
- a.
- per la soluziun dals quals la perscrutaziun svizra po furnir in agid spezial;
- b.
- per la soluziun dals quals èn necessarias contribuziuns da perscrutaziun da differentas disciplinas;
- c.
- dals quals la perscrutaziun pli profunda permetta da spetgar entaifer circa 5 onns resultats ch'èn utilisabels per la pratica.
3 En cas excepziunals motivads po in PNP er vegnir duvrà per crear sistematicamain in potenzial da perscrutaziun supplementar en Svizra.
4 Tar la selecziun dals programs vegni er resguardà, sche:
- a.
- ils resultats spetgads dals programs pon servir sco basa scientifica per decisiuns da la regenza e da l'administraziun;
- b.
- il program po vegnir realisà en il rom d'ina collavuraziun internaziunala.
Art. 4 Inoltraziun, examinaziun e priorisaziun da las propostas
1 Ils servetschs federals e mintga persuna natirala u giuridica pon inoltrar al Secretariat da stadi per furmaziun, perscrutaziun ed innovaziun (SEFRI) propostas per PNP.
2 Il SEFRI examinescha periodicamain las propostas inoltradas. El consultescha ils servetschs federals ch'èn represchentads en il Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun e fa sin fundament da quai ina glista da prioritads.
3 El elavura per ils temas d'auta prioritad curtas propostas da program che preciseschan las dumondas respectivas e che preschentan l'incarica da perscrutaziun decisiva ed ulteriuras prescripziuns da program.
Art. 5 Examinaziun da la realisabladad, elavuraziun dals concepts da program1
1 Il SEFRI incumbensescha il FNS da controllar, sche las propostas da program èn realisablas, e da las concretisar.
2 Sa basond sin ils resultats da l'examinaziun da la realisabladad formulescha il FNS, per las propostas consideradas sco realisablas, l'incarica da perscrutaziun en il concept da program en furma da dumondas e da problematicas che sa laschan elavurar scientificamain. En quest connex resguarda el ils suandants puncts centrals dal program pussaivel:
- a.
- las finamiras ed ils accents dal program;
- b.
- la durada da la perscrutaziun che stat en connex cun il program;
- c.
- la repartiziun summarica dals meds finanzials sin ils accents;
- d.
- l'ambient da retschertga naziunal ed internaziunal;
- e.
- ils adressats ed il niz pratic.2
3 Per temas da perscrutaziun economics garantescha il FNS la cooperaziun da l'Innosuisse per elavurar ils concepts da program.3
4 En cas spezials, particularmain per temas socials actuals d'impurtanza naziunala po il SEFRI, per incarica dal Cussegl federal u dal Departament federal d'economia, furmaziun e retschertga (DEFR) sco er divergentamain da la procedura tenor l'artitgel 4 alineas 2 e 3, incumbensar directamain il FNS da controllar la realisabladad d'in program. Per quest intent communitgescha el al FNS las dumondas ed ulteriuras prescripziuns per il program che sto vegnir controllà.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 30 da sett. 2016, en vigur dapi il 1. da nov. 2016 (AS 2016 3565).
2 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 30 da sett. 2016, en vigur dapi il 1. da nov. 2016 (AS 2016 3565).
3 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 30 da sett. 2016, en vigur dapi il 1. da nov. 2016 (AS 2016 3565).
Art. 6 Examinaziun e tscherna dals programs
1 Il SEFRI procura ch'ils servetschs federals ch'èn represchentads en il Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun controllian ils concepts da program areguard la relevanza e l'urgenza dals programs per las incumbensas federalas. Ultra da quai po el dumandar ina posiziun dal Cussegl svizzer da la scienza (CSS)1.2
2 El suttametta periodicamain al DEFR ina tscherna da propostas per novs programs.
3 Il DEFR propona periodicamain al Cussegl federal da realisar 1 fin 3 PNP. Per quest intent resguarda el il volumen da finanzas cumprovà en la missiva FPI e fixà en la cunvegna da prestaziuns cun il FNS per mintga perioda da contribuziun.
Art. 71Documents da publicaziun e realisaziun dals programs
1 Per mintga program elavura il FNS in document da publicaziun tenor la decisiun dal Cussegl federal.
2 Per mintga program designescha el ina gruppa directiva u installescha in'autra structura directiva adattada.
3 Per mintga program designescha il SEFRI represchentants da l'administraziun federala (observaturs) ch'èn cumpetents per la transmissiun d'infurmaziuns e per il transfer da savida tranter il program ed ils uffizis respectivs.
4 Il DEFR approvescha ils documents da publicaziun. El po delegar questa cumpetenza al SEFRI. Ils posts interessads da l'administraziun federala vegnan consultads avant in'approvaziun.
5 Il FNS fa la publicaziun, evaluescha las propostas da project inoltradas e decida davart ils projects che duain vegnir realisads en il rom dals programs.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 30 da sett. 2016, en vigur dapi il 1. da nov. 2016 (AS 2016 3565).
Art. 8 Rapport, transfer da savida e controlla dals effects
1 Il FNS infurmescha regularmain la publicitad e las gruppas en mira da la perscrutaziun, da l'economia e da la societad davart il stadi ed il progress da las lavurs en ils PNP.
2 El è cumpetent per transmetter ils resultats a las gruppas en mira.
3 Suenter la terminaziun d'in PNP publitgescha el ina resumaziun dals resultats principals dal program.
4 El fa in rapport final per mauns dal Cussegl federal, nua ch'el inditgescha quant enavant che las finamiras dal PNP èn vegnidas cuntanschidas.
5 Suenter avair consultà il FNS decida il SEFRI, sch'i vegn suttamess ad ina controlla dals effects in PNP terminà ubain l'instrument PNP sco tal. Suenter avair consultà il FNS concluda el las modalitads da la controlla e surdat las incumbensas respectivas.
Art. 9 Disposiziuns executivas
En in'ordinaziun regla il DEFR ils detagls da la procedura che serva a prender invista ed ad examinar ils temas dal PNP sco er per far la controlla dals effects.
3. secziun Accents naziunals da perscrutaziun dal FNS
(art. 10 al. 2 lit. c LPPI)
Art. 10 Noziun ed intent
1 In accent naziunal da perscrutaziun (accent da perscrutaziun) vegn definì sco suonda:
- a.
- el è in project da perscrutaziun d'impurtanza naziunala attribuì ad in champ da perscrutaziun determinà cleramain e limità tematicamain;
- b.
- el è affilià ad ina u a pliras instituziuns ospitantas e posseda ina rait da partenaris e d'instituziuns partenarias che sa chattan entaifer u ordaifer il sectur da las scolas autas.
2 Sco instituziuns ospitantas vegnan en dumonda mo instituts da perscrutaziun en scolas autas.
3 Instituziuns ospitantas per propi pon esser mo instituziuns che pon ademplir en atgna cumpetenza tut las finamiras da l'accent da perscrutaziun respectiv tenor l'alinea 4.
4 La constituziun d'in accent da perscrutaziun ha particularmain las suandantas finamiras:
- a.
- il mantegniment ed il rinforz duraivel da la posiziun da la Svizra en secturs da perscrutaziun ch'èn impurtants strategicamain cun promover ina perscrutaziun da fitg auta qualitad;
- b.
- la renovaziun persistenta e l'optimaziun da structuras da perscrutaziun innovativas cun sviluppar capacitads d'instrucziun e da perscrutaziun supplementaras, cun promover la repartiziun da las incumbensas e cun coordinar tranter las instituziuns da perscrutaziun e cun las colliar a las raits internaziunalas;
- c.
- la realisaziun d'ina strategia coerenta pertutgant la perscrutaziun, il transfer da savida e da tecnologia, la furmaziun da la generaziun giuvna scientifica sco er la communicaziun scientifica.
Art. 11 Durada
1 In accent da perscrutaziun vegn etablì per ina durada maximala da 12 onns.
2 La durada è repartida en periodas da finanziaziun da maximalmain 4 onns.
Art. 12 Organisaziun
1 La direcziun da l'accent da perscrutaziun ch'è domiciliada en l'instituziun ospitanta maina l'accent da perscrutaziun sin plaun organisatoric e scientific.
2 En il rom dal contract da l'accent da perscrutaziun (art. 15) prenda ella decisiuns en moda autonoma. Ella ha particularmain l'incumbensa da garantir:
- a.
- la coordinaziun da tut las instituziuns partenarias e da tut las gruppas da perscrutaders ch'èn participadas a l'accent da perscrutaziun;
- b.
- la direcziun scientifica e l'orientaziun generala da l'accent da perscrutaziun;
- c.
- la direcziun operativa da l'accent da perscrutaziun sco er l'attribuziun e la controlla dals meds finanzials.
3 Las instituziuns ospitantas optimeschan e rinforzan lur structuras da perscrutaziun sin ils champs da perscrutaziun respectivs da l'accent da perscrutaziun. Ultra da quai furneschan ellas atgnas contribuziuns per finanziar l'accent da perscrutaziun, particularmain per sia direcziun.
Art. 13 Procedura da selecziun e da decisiun
1 Per incumbensa dal DEFR fa il FNS la publicaziun dals accents da perscrutaziun.
2 La procedura da selecziun e da decisiun sa splega sur 2 stgalims: ils perscrutaders inoltreschan l'emprim skizzas ed alura la dumonda.
3 Il FNS è responsabel per valitar scientificamain e structuralmain las inoltraziuns tenor las finamiras da l'artitgel 10 alinea 4. Per quest intent consultescha el experts internaziunals.
4 El recumonda al SEFRI da realisar ina tscherna da dumondas d'accents da perscrutaziun che han in'auta valitaziun scientifica e structurala.
5 Il SEFRI è cumpetent per valitar las dumondas sut il punct da vista da la politica da perscrutaziun e da la politica da scola auta. En il rom da la procedura da selecziun e da decisiun:
- a.
- fa el ils scleriments necessaris e maina las tractativas cun las scolas autas e cun las instituziuns da perscrutaziun involvidas;
- b.
- dumonda el la posiziun dals servetschs federals ch'èn represchentads en il Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun areguard l'impurtanza dal project per las incumbensas da la Confederaziun;
- c.
- dumonda el la posiziun da l'Innosuisse areguard l'impurtanza dal project per la promoziun da l'innovaziun;
- d.
- sa perenclegia el cun il FNS areguard las cundiziuns finanzialas e structuralas;
- e.
- dumonda el la posiziun dal CSS areguard la valitaziun generala dal project.
6 El fa ina proposta motivada al DEFR concernent la constituziun d'accents da perscrutaziun.
7 Il DEFR decida davart ils accents da perscrutaziun che ston vegnir constituids. Per quest intent fixescha el per mintga accent da perscrutaziun las cundiziuns ed il rom finanzial per l'emprima perioda da contribuziun.
Art. 14 Communicaziun da las decisiuns
1 Il FNS communitgescha sias disposiziuns davart las dumondas ch'el n'ha betg recumandà da realisar.
2 Il DEFR communitgescha sias disposiziuns davart las dumondas ch'el ha recumandà al FNS da realisar.
Art. 15 Contract d'accent da perscrutaziun
1 Il FNS, las instituziuns ospitantas e la direcziun da l'accent da perscrutaziun concludan in contract d'accent da perscrutaziun per mintga perioda da finanziaziun.
2 Il FNS suttametta, avant la suttascripziun, il contract al SEFRI per l'approvaziun. Il SEFRI controlla che las regulaziuns previsas vegnian observadas areguard il rom finanzial fixà, areguard las cundiziuns ed ils dretgs sco er las obligaziuns respectivas da las parts participadas.
Art. 16 Realisaziun dals accents da perscrutaziun
1 Il FNS finanziescha, accumpogna e surveglia ils accents da perscrutaziun.
2 Suenter ch'ina perioda da finanziaziun è scadida, decida el davart la prolungaziun dal sustegn sa basond sin ina dumonda da cuntinuar cun la finanziaziun inoltrada da la direcziun da l'accent da perscrutaziun. Ad ina tala dumonda sto esser agiuntada ina brev da las instituziuns ospitantas, en la quala quellas garanteschan lur dotaziun finanziala da l'accent da perscrutaziun e lur plans da svilup structural. Il FNS resguarda en sia decisiun er ils resultats da sia evaluaziun intermediara.
3 Sch'il FNS beneventa ina dumonda da prolungaziun, vegn concludì in nov contract tenor l'artitgel 15 per la nova perioda da contribuziun.
Art. 17 Monitoring, rapport ed evaluaziun
1 Il FNS procura per in monitoring cuntinuà dals accents da perscrutaziun currents. El nominescha in Comité d'accumpagnament internaziunal per il monitoring da mintga accent da perscrutaziun.
2 El fa in rapport final per mintga accent da perscrutaziun terminà. Quest rapport cuntegna il rendaquint finanzial sco er in rapport davart ils resultats scientifics e structurals. En quest rapport fa el ina valitaziun finala da las finamiras principalas che l'accent da perscrutaziun ha persequità. Per quest intent sa basa el sin ils rapports finals correspundents da la direcziun da l'accent da perscrutaziun sco er sin l'evaluaziun dal Comité d'accumpagnament internaziunal.
3 Il SEFRI decida, suenter avair consultà il FNS, sch'in accent da perscrutaziun terminà u ina seria d'accents da perscrutaziun terminads u l'instrument da l'accent da perscrutaziun sco tal vegnan suttamess, per incumbensa dal SEFRI, ad ina controlla cumplessiva dals effects, e quai sut la dumonda directiva, sche las finamiras èn vegnidas cuntanschidas. Suenter avair consultà il FNS decida el davart las modalitads d'ina eventuala controlla e surdat las incumbensas respectivas.
Art. 18 Annullaziun d'accents da perscrutaziun
1 Sch'il FNS n'approvescha betg ina dumonda da prolungaziun d'in accent da perscrutaziun, propona el al DEFR d'annullar l'accent da perscrutaziun.
2 Il DEFR decida avant la scadenza d'ina perioda da finanziaziun, sche l'accent da perscrutaziun vegn cuntinuà en ina nova perioda. La procedura da decisiun sa drizza confurm al senn tenor las disposiziuns da l'artitgel 13 alineas 2-7.
3 Sche las circumstanzas pretendan, po il DEFR decider, sin proposta dal FNS, d'annullar in accent da perscrutaziun durant ina perioda da finanziaziun currenta.
4 En cas d'ina annullaziun d'in accent da perscrutaziun conceda il FNS ina finanziaziun da finiziun da maximalmain 12 mais.
Art. 19 Procedura
Il DEFR regla en in'ordinaziun ils detagls da la procedura per publitgar, selecziunar ed evaluar in accent da perscrutaziun.
2. chapitel Promoziun da la perscrutaziun tras l'administraziun federala
1. secziun Contribuziuns ad instituts da perscrutaziun d'impurtanza naziunala
(art. 15 LPPI)
Art. 20 Procedura da dumonda e d'examinaziun; decisiun
1 Ils instituts da perscrutaziun inoltreschan lur dumondas da contribuziuns al SEFRI.
2 La dumonda sto cuntegnair:
- a.
- indicaziuns davart las incumbensas e l'organisaziun da l'institut petent;
- b.
- ina descripziun da las activitads actualas e futuras sco er dals motivs, pertge ch'i duai vegnir pajada ina contribuziun federala;
- c.
- ina survista dals custs ch'èn necessaris per ademplir las incumbensas, da la situaziun finanziala e da las prestaziuns che vegnan spetgadas da la Confederaziun.
3 Il DEFR regla la procedura d'examinaziun en in'ordinaziun.
4 El decida davart las contribuziuns en il rom dal credit disponibel.
Art. 21 Calculaziun da las contribuziuns a favur d'infrastructuras da perscrutaziun e d'instituziuns da perscrutaziun
1 Las tariffas da contribuziun tenor l'artitgel 15 alinea 5 LPPI sco er las tariffas da contribuziun ch'èn decisivas en il cas singul valan sco valurs medias per la perioda FRI respectiva.
2 La participaziun finanziala dals chantuns, d'autras communitads publicas, da las scolas autas e da persunas privatas po avair la furma da prestaziuns en daners u da prestaziuns materialas.
3 Mo a las scolas autas èsi permess da furnir ina participaziun finanziala exclusivamain tras prestaziuns materialas.
4 Sch'i vegnan furnidas prestaziuns materialas, ston quellas pudair vegnir cumprovadas ultra da quai cleramain sco entradas da l'infrastructura da perscrutaziun u da l'instituziun da perscrutaziun.
Art. 22 Calculaziun da las contribuziuns a favur dals centers da cumpetenzas tecnologicas
1 Las tariffas da contribuziun tenor l'artitgel 15 alinea 5 LPPI sco er las tariffas da contribuziun ch'èn decisivas en il cas singul valan sco valurs medias per la perioda FRI respectiva.
2 La participaziun finanziala dals chantuns, d'autras communitads publicas, da las scolas autas e da persunas privatas a las contribuziuns da l'economia che resultan da cooperaziuns da perscrutaziun e da svilup pon avair la furma da prestaziuns en daners u da prestaziuns materialas.
3 Mo a las scolas autas èsi permess da furnir ina participaziun finanziala exclusivamain tras prestaziuns materialas.
4 Sch'i vegnan furnidas prestaziuns materialas, ston quellas pudair vegnir cumprovadas ultra da quai cleramain sco entradas dal center da cumpetenzas tecnologicas.
5 Novs champs d'activitad en il senn da l'artitgel 15 alinea 6 LPPI ston sa distinguer dals accents da perscrutaziun existents d'auters instituts da perscrutaziun en scolas autas e ston esser d'impurtanza naziunala.
6 Cun sviluppar novs champs d'activitad pon vegnir resguardads ils eventuals meds finanzials da perscrutaziun ch'èn vegnids obtegnids sin via cumpetitiva, il mument ch'i vegn calculada la finanziaziun da basa, durant maximalmain duas periodas FRI. L'imputaziun dals meds finanzials da perscrutaziun correspundents premetta che quels possian vegnir attribuids al nov champ d'activitad.
Art. 23 Ulteriuras premissas per contribuziuns als centers da cumpetenzas tecnologicas
Per conceder contribuziuns a centers da cumpetenzas tecnologicas che fundeschan agens start-ups en il rom da lur incumbensas tenor l'artitgel 15 alinea 4 litera a LPPI u che sa participeschan a la creaziun da tals, valan las suandantas ulteriuras premissas:
- a.
- il center da cumpetenzas tecnologicas fundescha agens start-ups u sa participescha a lur creaziun mo, sche la tecnologia pertutgada (products u proceduras) è vegnida sviluppada u meglierada en il rom d'in da ses programs da perscrutaziun;
- b.
- el fundescha agens start-ups mo, sch'ils partenaris da l'industria ch'èn participads al program da perscrutaziun tenor la litera a renunzian a l'utilisaziun economica da la proprietad intellectuala generada durant il project;
- c.
- el n'apporta a favur dal start-up ni prestaziuns en daners ni prestaziuns materialas betg indemnisadas. Percunter po el surdar gratuitamain al start-up respectiv la proprietad intellectuala ch'è vegnida generada dal project da perscrutaziun decisiv sco er ils dretgs d'utilisaziun appartegnents;
- d.
- el cumprova en ils quints las entradas che resultan da venditas da patenta, da pajaments da licenza e d'alienaziuns da participaziuns a start-ups e cumprova lur investiziun en il manaschi ordinari.
2. secziun Perscrutaziun da l'administraziun federala
(art. 16 LPPI)
Art. 24 Meds finanzials federals a favur da la perscrutaziun da l'administraziun
1 Las contribuziuns federalas per realisar programs da perscrutaziun sco er las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects tenor l'artitgel 39 vegnan fixads en il rom da contracts u da disposiziuns.
2 En cas da perscrutaziun per incumbensa surpiglia l'administraziun federala ils custs ch'èn necessaris per exequir il contract.
Art. 25 Garanzia da qualitad ed utilisaziun dals resultats da la perscrutaziun da l'administraziun
1 Cun decretar sias directivas davart la garanzia da qualitad resguarda il Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun ils princips da la garanzia da qualitad dals organs da promoziun.
2 En ils contracts u en las disposiziuns pertutgant la perscrutaziun da l'administraziun reglan ils servetschs federals ils dretgs vi dals resultats da la perscrutaziun e lur utilisaziun.
3. chapitel Promoziun da l'innovaziun
(art. 18-25 LPPI; art. 23 LASPI)5
Art. 26 La basa per la promoziun da l'innovaziun
(art. 18 al. 3 LPPI)
1 Il SEFRI elavura la basa per la promoziun da l'innovaziun, particularmain la strategia da la politica d'innovaziun, e suttametta quella al Cussegl federal mintga 4 onns en il rom da la missiva FPI.
2 El sa coordinescha cun l'Innosuisse sco er cun auters servetschs federals e garantescha che l'economia ed ils organs da las scolas autas vegnian integrads adequatamain.1
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
Art. 26a1Sedia da l'Innosuisse
(art. 1 al. 5 LASPI)
La sedia da l'Innosuisse è a Berna.
1 Integrà tras la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
Art. 27 Evaluaziun da la promoziun da l'innovaziun
(art. 18 al. 4 LPPI)
1 Il SEFRI fa l'evaluaziun dals effects e da l'effizienza da la promoziun da l'innovaziun.
2 El rapporta al Cussegl federal mintga 4 onns il resultat en il rom da la missiva FPI.
Art. 281
1 Abolì tras la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, cun effect dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
Art. 29 Contribuziuns da l'Innosuisse a favur da projects d'innovaziun
(art. 19 LPPI)1
L'Innosuisse sustegna projects d'innovaziun cun contribuziuns mo, sch'ils partenaris da realisaziun participads cumprovan ch'ina realisaziun efficazia dals resultats da perscrutaziun d'in project possia vegnir spetgada sin il martgà u per la societad. En quest connex ston vegnir resguardads:
- a.
- las consequenzas probablas dal project per la cumpetitivitad dals partenaris da realisaziun ubain per l'economia publica;
- b.
- la probabla creaziun da valur en Svizra ch'è colliada cun la realisaziun;
- c.
- il niz economic u social che resulta probablamain per ils partenaris da realisaziun.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
Art. 30 Participaziun dals partenaris da realisaziun
(art. 19 al. 2 lit. d LPPI)
1 L'Innosuisse po fixar la participaziun dal partenari da realisaziun vi dals custs dal project excepziunalmain a main che 50 pertschient, sche:1
- a.
- la realisaziun dal project è surproporziunalmain ristgada e cumprova a medem temp in potenzial per il success economic surproporziunal u per in niz social fitg aut;
- b.
- dals resultats ch'èn da spetgar na po profitar betg mo il partenari da realisaziun, mabain er in vast circul d'utilisaders che n'èn betg participads al project; u
- c.
- la participaziun dal partenari da realisaziun, ensemen cun ina finanziaziun da terzas persunas che na pervegn betg da meds finanzials federals, correspunda almain a la mesadad da la participaziun als custs dal project.
Art. 31 e 321
1 Abolì tras la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, cun effect dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
4. chapitel Contribuziuns per indemnisar ils custs da perscrutaziun indirects
1. secziun Disposiziuns generalas
Art. 33 Intent da las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects
Las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects servan ad indemnisar parzialmain ils custs che resultan a las instituziuns tras projects da perscrutaziun che vegnan sustegnids dal FNS, da l'Innosuisse e da l'administraziun federala en il rom da lur promoziun da perscrutaziun e d'innovaziun.
Art. 34 Rapport e controlla
1 Per mintga perioda da contribuziun fan il FNS e l'Innosuisse in rapport per mauns dal SEFRI davart lur contribuziuns pajadas a favur dals custs da perscrutaziun indirects. En quest connex explitgeschan els particularmain la repartiziun da las contribuziuns tenor instituziuns, tenor instruments da promoziun e tenor secturs spezials da perscrutaziun.
2 En il rom da sias incumbensas da controlla examinescha il SEFRI, sche la tariffa maximala da contribuziun che vegn fixada en il conclus da finanziaziun decisiv vegn observada ed approvescha eventualmain il rapport.
3 Las unitads da l'administraziun federala fan in rapport tenor l'artitgel 52 LPPI.
2. secziun Contribuziuns dal FNS a favur dals custs da perscrutaziun indirects
(art. 10 al. 4 segunda frasa LPPI)
Art. 35 Calculaziun e pajament
1 Il FNS calculescha las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects sin fundament da las contribuziuns da project ch'el ha permess l'onn precedent ed en il rom:
- a.
- dals credits permess; e
- b.
- da la tariffa da contribuziun maximala ch'il parlament ha fixà en il conclus da finanziaziun decisiv.
2 El permetta las contribuziuns tras ina disposiziun.
3 Il pajament da las contribuziuns vegn fatg per la mesadad la fin dal 1. e dal 3. quartal da l'onn chalendar.
Art. 36 Reglament
1 Il FNS decretescha in reglament davart las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects. En quest reglament regla el particularmain:
- a.
- ils instruments da promoziun che pon autorisar da survegnir contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects;
- b.
- la restituziun da contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects en cas motivads sco per exempel, sch'in project na vegn betg realisà.
2 Il reglament basegna l'approvaziun dal Cussegl federal.
3. secziun Contribuziuns da l'Innosuisse a favur dals custs da perscrutaziun indirects
(art. 23 al. 2 LPPI)6
Art. 371Calculaziun, attribuziun e pajament
1 L'Innosuisse calculescha las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indi-rects sin fundament da las contribuziuns da project ch'ella ha permess l'onn chalendar en il rom:
- a.
- dals credits permess; e
- b.
- da la tariffa da contribuziun maximala ch'il parlament ha fixà en il conclus da finanziaziun decisiv.
2 Ella fixescha l'autezza da las contribuziuns en il rom da l'approvaziun dal project.
3 Las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects vegnan pajadas a medem temp sco las contribuziuns per ils custs da perscrutaziun directs.
1 En vigur dapi il 1. da schan. 2017.
Art. 381Ordinaziun da contribuziuns
En sia ordinaziun da contribuziuns fixescha l'Innosuisse ils detagls per conceder contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
4. secziun Contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects en la perscrutaziun da l'administraziun
(art. 16 al. 6 segunda frasa LPPI)
Art. 39
1 L'administraziun federala cumprova separadamain las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects per las mesiras tenor l'artitgel 16 alinea 2 literas b e c LPPI en sias decisiuns.
2 Las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects vegnan calculadas sin basa da la tariffa da contribuziun maximala ch'è vegnida fixada dal parlament per las contribuziuns dal FNS a favur dals custs da perscrutaziun indirects.
3 Las contribuziuns a favur dals custs da perscrutaziun indirects vegnan pajadas a medem temp sco las contribuziuns per ils custs da perscrutaziun directs.
5. chapitel Mesiras per promover l'utilisaziun dals resultats da perscrutaziun sco premissas da promoziun cumplementaras
(art. 27 LPPI)
Art. 40 Mesiras per promover l'utilisaziun dals resultats da perscrutaziun
1 Ils organs da promoziun decidan da cas a cas, sch'els vulan cumbinar la concessiun da meds finanzials federals cun cundiziuns davart l'utilisaziun dals resultats da perscrutaziun en il senn da l'artitgel 27 alineas 1 e 2 LPPI.
2 Sch'ils organs da perscrutaziun decidan en il senn da l'alinea 1, vegnan applitgadas las suandantas reglas:
- a.
- ils perscrutaders che obtegnan, exequind lur activitads finanziadas cun meds finanzials federals, resultats relevants dal puntg da vista dal dretg dals bains immaterials ston infurmar l'institut patrun da perscrutaziun en scolas autas;
- b.
- ils perscrutaders e lur instituts patruns da perscrutaziun en scolas autas s'obligheschan da na betg pregiuditgar la protecziun da la proprietad intellectuala vi dals resultats da perscrutaziun tras publicaziuns anticipadas u en in'autra moda;
- c.
- sche l'institut patrun da perscrutaziun en scolas autas utilisescha ils dretgs dals bains immaterials vi dals resultats da perscrutaziun, paja el ina indemnisaziun adequata als perscrutaders tenor ils princips da l'artitgel 332 alinea 4 dal Dretg d'obligaziuns1. Resalvadas restan las disposiziuns da dretg spezial;
- d.
- sche l'institut patrun da perscrutaziun en scolas autas na prenda betg mesiras per promover l'utilisaziun dals dretgs dals bains immaterials vi dals resultats da perscrutaziun entaifer in temp che sto vegnir fixà cas per cas suenter che l'infurmaziun è vegnida fatga tras ils perscrutaders, pon quels pretender la retrocessiun da quests dretgs;
- e.
- sch'i vegnan obtegnids, en in institut da perscrutaziun en scolas autas, exequind in'activitad ch'è vegnida finanziada cun meds finanzials federals sco er cun meds finanzials da terzas persunas, resultats da perscrutaziun ch'èn relevants or dal puntg da vista dal dretg dals bains immaterials, è l'institut da perscrutaziun en scolas autas participà al gudogn ch'è vegnì realisà utilisond ils dretgs dals bains immaterials almain en la proporziun dals meds finanzials federals cun ils custs totals dal project da perscrutaziun respectiv. L'artitgel 41 resta resalvà.
3 Sch'in institut patrun da perscrutaziun en scolas autas u in institut da perscrutaziun betg commerzial situà ordaifer il sectur da las scolas autas n'ademplescha betg las obligaziuns ch'èn liadas a la concessiun da meds finanzials federals per l'utilisaziun dals resultats da perscrutaziun, pon ils organs da promoziun reducir las contribuziuns garantidas u pretender enavos las contribuziuns gia pajadas.
1 SR 220
Art. 41 Reglamentaziun concernent la proprietad intellectuala ed ils dretgs d'utilisaziun en ils projects d'innovaziun
2 Ina cunvegna tenor l'alinea 1 sto cuntegnair il suandant:
- a.
- ina regulaziun davart ils dretgs da proprietad vi dals resultats dal project d'innovaziun sustegnì;
- b.
- ina regulaziun davart l'utilisaziun da la proprietad intellectuala che resulta dal project d'innovaziun sustegnì;
- c.
- ina regulaziun davart l'utilisaziun d'ina eventuala proprietad intellectuala ch'è vegnida introducida en il project d'innovaziun sustegnì;
- d.
- eventuals dretgs d'indemnisaziun;
- e.
- las obligaziuns da tegnair secret ed ils dretgs da publicaziun.
3 En il sectur da lur bains e da lur prestaziuns da servetsch han ils partenaris da realisaziun almain il dretg d'ina utilisaziun gratuita, betg exclusiva dals resultats dal project d'innovaziun sustegnì. Quest dretg sto vegnir fixà en la cunvegna.
4 Ils dretgs d'utilisaziun dals partenaris da realisaziun tenor l'alinea 3 pon esser exclusivs, sch'els s'imponan sin il martgà pervia da la situaziun dals partenaris da realisaziun. La cunvegna resguarda ils interess dals partenaris da perscrutaziun.
5 Cun fixar ina indemnisaziun per in'utilisaziun exclusiva dals resultats dal project d'innovaziun sustegnì tras in partenari da realisaziun sto vegnir observà en spezial che:
- a.
- la part finanziala dals partenaris da realisaziun vi da la finanziaziun dal project d'innovaziun sustegnì vegnia resguardada; e
- b.
- l'obligaziun d'indemnisar na pregiuditgescha betg l'utilisaziun cun success dals resultats dal project; in'eventuala periclitaziun sto vegnir explitgada dals partenaris da realisaziun.
5a. chapitel7 Communicaziun da datas tras instituziuns per promover la perscrutaziun
(art. 9 LPPI)
Art. 41a
1 Per intents da controlla e d'execuziun pon las instituziuns per promover la perscrutaziun render accessiblas a las instituziuns emploiantas tras ina procedura d'invista datas davart las dumondas da contribuziun entradas e davart las decisiuns da promoziun.
2 L'instituziun emploianta ha unicamain access a datas davart projects da perscrutaziun ch'ils perscrutaders exequeschan u han l'intenziun d'exequir en questa instituziun. Ella utilisescha las datas per:
- a.
- posiziuns e confermas che las instituziuns per promover la perscrutaziun dovran per elavurar questas dumondas e per pajar las contribuziuns;
- b.
- administrar las contribuziuns;
- c.
- evaluar l'utilisaziun da meds da terzs.
3 Sur la procedura d'invista n'èn accessiblas naginas datas persunalas spezialmain sensiblas e nagins profils da persunalitad en il senn da l'artitgel 3 litera c respectivamain d da la Lescha federala dals 19 da zercladur 19921 davart la protecziun da datas.
1 SR 235.1
6. chapitel Collavuraziun internaziunala
1. secziun Contracts e decleraziuns d'intenziun, participaziun da la Svizra a cooperaziuns internaziunalas
(art. 28 al. 2 LPPI)
Art. 42 Contracts e decleraziuns d'intenziun
1 En il rom da la collavuraziun internaziunala da perscrutaziun e d'innovaziun è il DEFR autorisà da far contracts internaziunals d'ina impurtanza restrenschida en il senn da l'artitgel 7a alinea 2 da la Lescha dals 21 da mars 19971 davart l'organisaziun da la regenza e da l'administraziun. Resalvadas restan las disposiziuns da dretg spezial.
2 En il rom da sia cumpetenza tenor l'alinea 1 è il DEFR autorisà da far decleraziuns d'intenziun per promover la collavuraziun internaziunala en il sectur da la perscrutaziun e da l'innovaziun, particularmain en il rom da la Cooperaziun europeica en il sectur da la perscrutaziun scientifica e tecnica (COST).
3 El po surdar las cumpetenzas tenor ils alineas 1 e 2 al SEFRI.
1 SR 172.010
Art. 43 Renovaziun da las delegaziuns svizras en il rom da cooperaziuns internaziunalas
1 En il rom dals contracts internaziunals davart la cooperaziun internaziunala en il sectur da la perscrutaziun e da l'innovaziun è il SEFRI autorisà da concluder la reelecziun u la renovaziun da las delegaziuns svizras en ils comités d'organisaziuns internaziunalas, da programs internaziunals e da projects da collavuraziun internaziunals.
2 El envida ulteriurs servetschs federals ed ils organs da perscrutaziun che, pervia da lur champ d'incumbensas, pudessan avair in interess da seser en las delegaziuns, da proponer ils commembers da las delegaziuns sco er ils experts.
Art. 441
1 Abolì tras la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, cun effect dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
2. secziun Contribuziuns per promover la collavuraziun svizra vi da projects d'organisaziuns internaziunalas e vi da programs internaziunals; infurmaziun e cussegliaziun
(art. 29 al. 1 lit. a, b, f e g LPPI)
Art. 45 Intent da las contribuziuns
1 En il rom d'ina instituziun u d'ina organisaziun permettan las contribuziuns als servetschs svizzers interessads:
- a.
- da sa preparar u da sa participar a projects e programs internaziunals;
- b.
- da s'integrar en projects ch'èn da gronda impurtanza per la futura politica svizra da perscrutaziun e d'innovaziun, per la Svizra sco plazza scientifica ubain per la preschientscha da la scienza svizra a l'exteriur;
- c.
- da duvrar l'infrastructura d'organisaziuns scientificas internaziunalas.
2 Resalvads restan ils contracts internaziunals sco er las disposiziuns da dretg spezial, particularmain per la participaziun als programs da perscrutaziun da l'Uniun europeica.
Art. 46 Premissas e calculaziuns da las contribuziuns
1 Las contribuziuns vegnan concedidas a las instituziuns ed a las organisaziuns, sch'il project:
- a.
- è d'in interess naziunal;
- b.
- na po betg vegnir finanzià autramain e sche la participaziun da la Svizra n'è betg pussaivla senza agids finanzials da la Confederaziun;
- c.
- vegn purtà d'ina instituziun u d'ina organisaziun che garantescha che las contribuziuns vegnian impundidas en moda effizienta e ch'ils custs administrativs èn bass.
2 Las contribuziuns vegnan concedidas per maximalmain 5 onns. Ina u pliras prolungaziuns dal sustegn per maximalmain 5 onns èn pussaivlas. Il dretg da survegnir contribuziuns vegn examinà avant mintga prolungaziun.
Art. 47 Proposta
Las dumondas da contribuziuns ston vegnir inoltradas al SEFRI. Ellas ston cuntegnair las suandantas indicaziuns:
- a.
- il num dal petent;
- b.
- il num da l'instituziun u da l'organisaziun che duai survegnir ina contribuziun;
- c.
- ina descripziun dal project u dal program, inclusiv il rom finanzial;
- d.
- las atgnas prestaziuns e las ulteriuras participaziuns sco er las ulteriuras funtaunas da finanziaziun e las prestaziuns da terzas persunas;
- e.
- ina motivaziun da la participaziun da la Svizra, en spezial las indicaziuns davart l'impurtanza scientifica e davart l'interess dal project per la Svizra;
- f.
- la contribuziun da la Confederaziun dumandada.
Art. 48 Consultaziuns
Il SEFRI consultescha auters uffizis u organs da perscrutaziun che pon esser pertutgads u interessads al project.
Art. 49 Decisiun
1 Il SEFRI decida da las contribuziuns fin 1 milliun francs.
2 Il DEFR decida da las contribuziuns da passa 1 milliun francs. Il SEFRI fa la proposta.
3 Per contribuziuns da passa 2 milliuns francs sto vegnir dumandà ordavant il consentiment dal Departament federal da finanzas. Sch'i na dat nagina reconciliaziun, decida il Cussegl federal sin proposta dal DEFR.
4 Las contribuziuns pon vegnir concedidas tras disposiziuns u en il rom da contracts.
Art. 501Infurmaziun e cussegliaziun
Il SEFRI po infurmar ils organs da perscrutaziun, las organisaziuns e las interpresas cun sedia en Svizra davart las activitads che vegnan sustegnidas da la Confederaziun e che pertutgan ils programs ed ils projects internaziunals ed als po cussegliar per elavurar e per inoltrar dumondas.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
3. secziun Contribuziuns per la collavuraziun scientifica bilaterala ordaifer las organisaziuns ed ils programs internaziunals
(art. 29 al. 1 lit. c LPPI)
Art. 51 Princips
1 I pon vegnir pajadas contribuziuns ad instituts da perscrutaziun en scolas autas per promover la collavuraziun ed il barat cun ils pajais e cun las regiuns da prioritad da la politica da perscrutaziun e d'innovaziun da la Svizra.
2 La collavuraziun tranter ils instituts da perscrutaziun en scolas autas svizzers ed esters vegn realisada tras programs da perscrutaziun cuminaivels, tras l'utilisaziun cuminaivla da labors, tras l'attribuziun da diploms universitars cuminaivels, tras la finanziaziun da stipendis per il barat da students e da perscrutaders sco er tras projects punctuals e tras activitads da pilot.
3 Ils programs ed ils projects vegnan sustegnids, sch'ils pajais partenaris garanteschan la reciprocitad.
4 Sche l'interess da la politica scientifica d'in project e sia excellenza scientifica giustifitgescha quai per la Svizra, na sto betg vegnir resguardà il princip da la reciprocitad, sch'ils purtaders dals projects ubain las instituziuns che promovan la perscrutaziun mettan a disposiziun ils meds finanzials adequats.
Art. 52 Proceduras per publicaziuns da project cuminaivlas cun ils pajais e las regiuns da prioritad
1 Il SEFRI installescha comités directivs naziunals per ils pajais u per las regiuns da prioritad. Quests comités fixeschan, eventualmain en accordanza cun il leading house cumpetent tenor l'alinea 2, l'orientaziun dal program da collavuraziun ord vista naziunala.
2 Il SEFRI po numnar per mintga pajais u per mintga regiun da prioritad in institut svizzer da perscrutaziun en scolas autas (leading house) che po vegnir incumbensà da coordinar e da realisar il program da collavuraziun. Per quest intent consultescha il SEFRI ordavant la Conferenza dals recturs da las universitads svizras (CRUS) e la Conferenza dals recturs da las scolas autas spezialisadas svizras (CRSAS).1 Sch'i n'è betg vegnì numnà in leading house per in pajais u per ina regiun da prioritad, prenda il SEFRI las mesiras e las decisiuns necessarias.
3 Il FNS è cumpetent, per incumbensa dal SEFRI, per la publicaziun dals projects da perscrutaziun cuminaivels en il rom da la collavuraziun scientifica bilaterala sco er per lur evaluaziun, e decida tenor ils criteris da ses reglament da contribuziun davart l'admissiun dals projects en la stretga tscherna.
4 Las cunvegnas bilateralas cun il pajais partenari reglan la furmaziun da gruppas da lavur cuminaivlas e las incumbensas da quellas. Las gruppas da lavur decidan particularmain davart l'approvaziun u la refusa da las dumondas da project ch'èn vegnidas inoltradas en il rom dals programs.
5 Il DEFR regla ils detagls da la procedura en in'ordinaziun.
1 En vigur dapi il 1. da schan. 2015.
Art. 53 Fixaziun da las contribuziuns, incaricas da prestaziun
1 En il rom dals credits permess fixescha il DEFR l'import maximal che po vegnir garantì per la perioda da contribuziun respectiva a mintga program da collavuraziun cun in pajais u cun ina regiun da prioritad per realisar il program.
2 Il SEFRI fa cun mintga leading house in contract da prestaziuns che fixescha las finamiras da la collavuraziun bilaterala, las prestaziuns ch'il leading house sto furnir e las prescripziuns per il rapport (reporting e controlling). En il contract da prestaziuns po il SEFRI surdar al leading house ina cumpetenza da decisiun per la tscherna da singuls projects e da singulas activitads da pilot.
3 Ils detagls da las incumbensas dal FNS e las contribuziuns correspundentas vegnan fixads en la cunvegna da prestaziun cun il FNS.
7. chapitel Coordinaziun, planisaziun e svilup duraivel
1. secziun Coordinaziun tras il Cussegl federal
(art. 41 e 42 LPPI)
Art. 54 Politica scientifica exteriura
1 Il SEFRI elavura periodicamain u tenor basegn in rapport per mauns dal Cussegl federal, che correspunda a las prescripziuns tenor l'artitgel 41 alinea 3 LPPI davart il stadi ed il svilup da la politica scientifica exteriura da la Svizra. El resguarda en quest connex:
- a.
- las obligaziuns da la Svizra or dals contracts internaziunals;
- b.
- ils svilups en il spazi da perscrutaziun e d'innovaziun europeic ed extra-europeic;
- c.
- las mesiras tenor l'artitgel 29 LPPI ch'èn vegnidas prendidas en il rom da la collavuraziun internaziunala en il sectur da la perscrutaziun e da l'innovaziun.
2 El coordinescha questa activitad cun ils servetschs ch'èn cumpetents per la politica exteriura dal Departament federal d'affars exteriurs sco er cun ulteriurs servetschs federals interessads e consultescha il FNS e l'Innosuisse particularmain areguard las incumbensas ch'els han survegnì tenor l'artitgel 30 LPPI e tenor l'artitgel 3 alinea 3 LASPI.1
3 Il Cussegl federal prenda enconuschientscha dal rapport tenor l'alinea 1 e concluda las mesiras da coordinaziun necessarias.
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
Art. 55 Infrastructuras da perscrutaziun
1 Il SEFRI elavura periodicamain u tenor basegn in rapport per mauns dal Cussegl federal davart il stadi ed il svilup da las infrastructuras da perscrutaziun, en spezial dals gronds instituts da perscrutaziun internaziunals sco er d'ulteriuras infrastructuras da perscrutaziun coordinadas sin plaun internaziunal ed a las qualas la Svizra è participada. El resguarda en quest connex:
- a.
- las obligaziuns da la Svizra or dals contracts internaziunals;
- b.
- ils svilups dal spazi da perscrutaziun e d'innovaziun europeic en spezial areguard la constituziun ed il manaschi d'infrastructuras da perscrutaziun coordinadas sin plaun internaziunal;
- c.
- las prioritads da svilup dals secturs spezials e da las disciplinas en Svizra en il sectur da la perscrutaziun e da l'innovaziun;
- d.
- las prioritads da svilup correspundentas en il sectur da las SPF ed a las ulteriuras scolas autas.
3 Plinavant garantescha el ch'i vegnia fatga in'armonisaziun materiala tranter la planisaziun politica da la perscrutaziun e da l'innovaziun tenor la LPPI e la coordinaziun da la politica da scola auta tenor la Lescha federala dals 30 da settember 20111 davart l'agid a las scolas autas e davart la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras (LASA) en cas, nua ch'igl exista in connex direct cun secturs che chaschunan custs spezialmain gronds tenor la LASA.2
4 Il Cussegl federal prenda enconuschientscha dal rapport e concluda las mesiras da coordinaziun necessarias.
Art. 56 Projects da promoziun naziunals
1 Il DEFR coordinescha la planisaziun e la realisaziun dals projects da promoziun naziunals en il senn da l'artitgel 41 alinea 5 LPPI.
2 El coordinescha quests projects cun la procedura da planisaziun ordinaria (art. 58 e 59) e garantescha che eventualas propostas da mesiras da promoziun vegnian fatgas en il rom da las missivas FPI periodicas.
Art. 57 Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun federala
1 Il Comité da coordinaziun interdepartamental per la perscrutaziun da l'administraziun consista da represchentants:
- a.
- dals servetschs federals che adempleschan incumbensas en il sectur da la perscrutaziun da l'administraziun;
- b.
- da l'Administraziun federala da finanzas.
2 Ils commembers tenor l'alinea 1 represchentan las direcziuns dals servetschs federals respectivs. La nominaziun vegn fatga tras ils servetschs federals cumpetents.
4 Il secretari da stadi dal SEFRI maina il Comité. El po designar in substitut.
2. secziun Planisaziun
(art. 43-48 LPPI)
Art. 58 Programs da plirs onns
(art. 45 LPPI)
1 Ils organs da perscrutaziun infurmeschan, cun lur programs da plirs onns, davart lur activitads previsas per la proxima perioda da FPI, cunzunt davart:
- a.
- tge accents e tge prioritads ch'els vulan metter e quant enavant che quels correspundan a l'orientaziun strategica da la politica da perscrutaziun e d'innovaziun da la Confederaziun;
- b.
- co ch'els pensan da reparter lur meds finanzials en cumparegliaziun cun lur activitad d'enfin ussa;
- c.
- co ch'els vulan coordinar lur activitads a l'intern e cun auters organs da perscrutaziun;
- d.
- tge consequenzas persunalas e finanzialas ch'èn da spetgar.
2 Il SEFRI metta in termin per ils organs da perscrutaziun, entaifer il qual quels ston inoltrar lur programs da plirs onns.
Art. 59 Plan da promoziun annual da las instituziuns per promover la perscrutaziun
(art. 48 LPPI)
1 Cun far il plan da promoziun annual examinescha mintga instituziun per promover la perscrutaziun, sche ses program da plirs onns è valaivel. Las divergenzas da las cunvegnas da prestaziun che sa basan sin ils programs da plirs onns ston vegnir motivadas.
2 Il plan da promoziun mussa, co ch'ils meds finanzials duain vegnir duvrads l'onn proxim. La preschentaziun vegn fatga en francs ed en procentualas dals custs totals; per cumparegliar vegnan inditgadas las cifras correspundentas dals 2 onns precedents. La promoziun planisada sto vegnir motivada.
3. secziun Svilup duraivel
(art. 6 al. 3 lit.a LPPI)
Art. 60
1 Ils organs da promoziun pretendan, en il rom da la procedura da dumonda, indicaziuns davart la contribuziun dals projects a favur dal svilup duraivel.
2 Las instituziuns per promover la perscrutaziun e l'administraziun federala infurmeschan, en il rom da lur rapport tenor l'artitgel 52 LPPI, co ch'ellas han resguardà las finamiras da la Confederaziun a favur d'in svilup duraivel da la societad, da l'economia e da l'ambient cun ademplir lur activitad da promoziun; l'Innosuisse fa quai en ses rapport da gestiun tenor l'artitgel 7 alinea 1 litera o LASPI.1
1 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).
8. chapitel Cussegl svizzer da la scienza
(art. 54 e 55 LPPI)
Art. 61
1 Il Cussegl svizzer da la scienza (CSS) è ina cumissiun administrativa permanenta tenor l'artitgel 8a alinea 2 da l'Ordinaziun dals 25 da november 19981 davart l'organisaziun da la regenza e da l'administraziun. El è attribuì administrativamain al DEFR.
2 El ha in agen secretariat.
3 Ils meds finanzials per la gestiun dal CSS vegnan inscrits en il preventiv dal SEFRI.
1 SR 172.010.1
9. chapitel Disposiziuns finalas
Art. 62 Aboliziun e midada d'auters decrets
1 L'Ordinaziun da perscrutaziun e d'innovaziun dals 10 da zercladur 19851 vegn abolida.
2 Las ordinaziuns qua sutvart vegnan midadas sco suonda:
…2
Art. 63 Disposiziuns transitoricas
1 Per conceder las contribuziuns da l'Innosuisse a favur dals custs da perscrutaziun indirects, sco er per ils detagls concernent la calculaziun da las contribuziuns, vala, fin l'entrada en vigur da las disposiziuns davart la finanziaziun e davart las contribuziuns federalas tenor il 7. ed 8. chapitel da la LASA1 e fin il pli tard ils 31 da december 2016, l'artitgel 10s alineas 6 e 7 cun agiunta sco er la disposiziun transitorica appartegnenta dals 24 da november 20102 da l'Ordinaziun da perscrutaziun e d'innovaziun dals 10 da zercladur 1985.
2 Fin a l'entrada en vigur dals chapitels 1 fin 5 da la LASA ha l'artitgel 52 alinea 2, segunda frasa, il suandant text:
…3
Art. 64 Entrada en vigur
1 Questa ordinaziun entra en vigur il 1. da schaner 2014, e quai cun resalva dals alineas 2 e 3.
2 L'artitgel 55 alinea 3 entra en vigur a medem temp cun ils chapitels 1 fin 5 da la LASA1.
3 Ils artitgels 37 e 38 entran en vigur a medem temp cun las disposiziuns davart la finanziaziun e davart las contribuziuns federalas tenor il 7. ed il 8. chapitel da la LASA, il pli tard però il 1. da schaner 2017.
1 SR 414.20
1 SR 420.12 SR 420.23 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).4 Expressiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607). Questa midada è vegnida resguardada en l'entir decret.5 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).6 Versiun tenor la cifra I da l'O dals 15 da nov. 2017, en vigur dapi il 1. da schan. 2018 (AS 2017 6607).7 Integrà tras la cifra I da l'O dals 3 da zer. 2016, en vigur dapi il 1. da fan. 2016 (AS 2016 1843).
Per propostas e per communicaziuns: Center da las publicaziuns uffizialas
Tar il cumenzament da la paginaDavosa actualisaziun: 21.10.2018


c: text/html

text:
«Nus n'ans laschain betg metter sut squitsch», ha ditg la pledadra da l'organisaziun per la liberaziun da la Palestina PLO Hanan Aschrawi. Donald Trump n'haja sabotà sez lur stentas per pasch, libertad e giustia.
Donald Trump aveva avertì ils Palestinais da franar ils daners d'agid perquai ch'els na veglian betg negoziar per la pasch cun l'Israel. Tenor la pledadra fetschia el uss responsabels ils Palestinais per las consequenzas da sia decisiun irresponsabla. Entschatta december aveva il president reconuschì Jerusalem sco chapitala da l'Israel.
RR novitads 09:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La retschertga da l'institut «sotomo» mussa plirs foss: Differenzas datti tranter il spectrum politic da la dretga e la sanestra, tenor il livel da scolaziun e tranter las regiuns linguisticas.
Sanester GEA - dretg NA
Il pli grond è il sustegn tar ils aderents da la partida socialdemocratica (86%) e dals verd-liberals (82%). Da principi èn votantas e votants da tut las partidas persuenter - auter che quels da la PPS: Mo gist 17% vulessan ir questa via.
Ils romands din GEA - ils talians NA
Il pli critic è la populaziun en la part italofonica da la Svizra. Là din be 39% dals dumandads ch'els sustegnan la via dal Cussegl federal. En Svizra franzosa èn quai 66%.
La retschertga
La retschertga è vegnida fatga online dals 13 enfin ils 18 da settember. Ils resultats sa basan sin indicaziuns da 12'179 persunas ed èn vegnids evaluads da l'institut sotomo. La quota da sbagls munta a +/- 1.5%.
RR actualitad 06:00


text:
Il dumber d'uffants ch'èn memia grass u memia grevs crescha a moda rasanta sin l'entir mund. Gia 123 milliuns uffants èn pertutgads da corpulenza. Avant 40 onns valeva 1 da 100 uffants sco grass, actualmain èn quai 7 uffants da 100.
Situaziun main dramatica en Svizra
En Svizra èn 7% dals uffants e giuvenils fin 19 onns corpulents. Tar las giuvnas munta il dumber a circa 5%. Da memia paisa ha dentant bunamain mintga tschintgavel uffant svizzer.
Diversas raschuns
Raschuns per adina dapli uffants memia grass e memia grevs èn tenor la WHO la reclama per marenda malsanadaivlas, pretschs auts per mangiativas sanadaivlas e memia pauc moviment. Dramatica saja la situaziun cunzunt èn ils Stadis Unis. Là saja circa mintga tschintgavel uffant memia grass.
RR novitads 06:00


text:
Michel Simmen – Ina vita variada cun midar mastergn
- Sonda, 23.9.2017, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 23.9.2017, 9:03, RTR
Il «Miischel dil pèc». uschia numnan ils da Sursaissa Michel Simmen. El è gugent tranter la glieud e giauda las baterladas.
Uschia ha el era emprendì rumantsch. Dapi 30 onns abita el cun sia famiglia a Rueun, e la cultura rumantscha è er daventada sia cultura. Per la terza giada fa el part dad in musical a Rueun. Sco uffizial da stumadira e concurs vegn Michel Simmen confruntà cun destins e situaziuns magari cumplitgadas. Gist ses dun da conversar gida el en ses mastergn. En il Profil dat el invista en sia vita.


text:
Tenor l’analisa da Bisnode D&B han surtut firmas pitschnas cun fin nov collavuraturas e collavuraturs difficultads da chattar ina successiun. Tenor Bisnode èn 68'000 da las bun in mez milliun interpresas cun fin 9 collavuraturs pertutgadas da quest problem.
Planisar a temp la successiun
In motiv per las difficultads da successiun è la vegliadetgna dals interprendiders e dals commembers dal cussegl d’administraziun. Surdar in’interpresa a la proxima generaziun cuzza radund tschintg onns. Sche l'interprendider manchenta il dretg mument per chattar in successur sto l'interpresa vegnir liquidada. Quai capita actualmain tar 30% da las interpresas.
RR novitads 09:00


text:
Informaziuns sön bistro
LE PROIET
LA COMISCIUN PARITETICA DE TERMINOLOGIA
LA BANCA DAC
METODOLOGIA
LES FONTANES BIBLIOGRAFICHES
LE TEAM
LE PROIET
bistro é le Sistem informatif por la terminologia iuridica svilupé dai inrescidus dl Istitut de linguistica aplicada de Eurac Research. Al nasc dl 2001 sciöche stromënt por sostigní les ativités de comunicaziun, redaziun y traduziun. Dl 2013 á metü man i laurs de reprogramaziun en colaboraziun cun le sorvisc Information Technologies de Eurac Research y l’Ofize Chestiuns linguistiches dla Provinzia autonoma de Balsan por realisé n stromënt flessibl y fidabl che ti foss ai bojëgns desvalis di utënc, bel anfat sce al se trata de profescionisć dl monn dl dërt, traduturs, studënc o porsones che á debojëgn de n sostëgn por capí y traslaté tesć y documënc iuridics.
Avisa sciöche canche al é gnü lauré fora le pröm iade, ó bistro pité n contribut por adoré sciöche al alda la terminologia tl setur dl dërt por talian, todësch y ladin, che porta pro, porvia de desfarënzies y particolarités de ordinamënc iuridics desvalis, a de plü problems de carater linguistich y conzetual, dantadöt tratan la redaziun y traduziun.
LA COMISCIUN PARITETICA DE TERMINOLOGIA
bistro contëgn i terms normá dala Comisciun paritetica de terminologia. Ara se trata de n organ metü sö cun l’art. 6, coma 1, DPR 574/1988, en conscidraziun dla parificaziun iuridica dl todësch al talian stabilida dai articui 99 y 100 dl Statut de Autonomia por la Regiun Trentin-Südtirol dl 1972, cun l’inciaria da fá fora, ajorné o normé la terminologia iuridich-aministrativa todëscia adorada tla provinzia de Balsan da organs, ofizi y conzescionars dl setur publich.
La Comisciun, che á metü man da lauré dl 1994, á normé cina incö terms che reverda dantadöt le dërt aministratif, zivil, prozessual zivil, penal, prozessual penal y universitar. Le laur dla Comisciun á dantadöt porté pro a tó y jí cun variantes terminologiches, che ess podü porté pro a malsegurté, y baraté fora terms falá dal punt d’odüda iuridich o linguistich.
L’adoranza dla terminologia normada dala Comisciun é l’oget de na desposiziun normativa spezifica. L’art. 6, coma 3 dl DPR nominé dessura desponn che i ac por chi che al é preodü la redaziun bilinguala mëss ester scric o traslatá se tignon ala terminologia normada dala Comisciun paritetica. L’adoranza de chësta terminologia rapresentëia porchël n dovëi por chi che laora tl’Aministraziun publica.
Les dezijiuns de chësta Comisciun é ince danman sön les plates internet dl’Avocatöra dla Provinzia autonoma de Balsan.
LA BANCA DAC
bistro é metü adöm da na banca dac terminologica dl dërt por talian, todësch (tles variantes de Südtirol, Austria, Paisc Todësc, Svizera, Uniun Europeica, dërt internazional) y ladin (badiot y gherdëna).
Le patrimone terminologich vëgn tresfora amplié y ajorné y é metü adöm al momënt da schedes terminologiches de seturs dl dërt desvalis, danter l’ater chisc:
- dërt aministratif
- dërt comerzial
- dërt comunitar
- dërt de famiglia
- dërt internazional
- dërt penal
- dërt prozessual penal
- dërt prozessual zivil
- dërt sozietar
- dërt zivil
Al contëgn ince la terminologia todëscia normada dala Comisciun Paritetica de Terminologia por le Südtirol preodüda dal art. 6 dl DPR 15.07.1988, n. 574 – Normes d’atuaziun dl Statut d’autonomia.
La banca dac á na strotöra onomasiologica, chël ó dí orientada al conzet, che an vëiga tres la scheda terminologica, n’unité autonoma olache al é dötes les informaziuns linguistiches, catalografiches y iuridiches de n cer conzet y le term o i terms che le designëia. De plü informaziuns sön la scheda ciafëise chiló.
METODOLOGIA
Les schedes terminologiches de bistro vëgn laurades fora aladô di prinzips terminologics tradizionai tignin cunt dles particolarités dl setur iuridich: te n cer setur iuridich vëgn i conzec y i terms ciafá sö sön la basa de material de referimënt sigü y de pëis (por ej. manuai, tesć normatifs y i.i.). Vigni conzet vëgn documenté daldô cun notes bibliografiches y descrit, olache ara vá, tres definiziuns y contesć d’adoranza.
Do chësta sort de inrescida vëgnel fat n’analisa contrastiva danter ordinamënc (chël talian da na pert y chi dl raiun todësch Austria, Paisc Todësc, Svizera, ordinamënt comunitar, dërt internazional dal’atra) por chirí ecuivalënc spezifics danter conzec o por sotrissé desfarënzies eventuales.
L’analisa vëgn fata ti confins de n confrunt micro-comparatistich, ajache al vëgn fat danter istituc che fej pert de ordinamënc desvalis. Te chësc contest laoron:
- a livel interlinguistich, ti caji olache le confrunt vëgn fat danter ordinamënc iuridics te lingac desvalis;
- a livel intralinguistich, sce la comparaziun vëgn fata danter ordinamënc iuridics tl medemo lingaz.
Chiló s’ajunta n elemënt implü, che é le fá n confrunt ince danter conzec che, ince sce ai toca pro le medemo ordinamënt iuridich, vëgn scric te lingac desvalis, sciöche tl caje dl ordinamënt iuridich talian porté a espresciun ince por todësch y ladin. Porchël vëgnel, a livel de contignü, valuté l’ecuivalënza dl conzet adoré tl Südtirol porté a espresciun, por ej. por todësch, respet a so corespognënt talian de chël che al á le medemo significat y la medema funziun.
LES FONTANES BIBLIOGRAFICHES
Les definiziuns, i contesć y i comentars tles schedes terminologiches de bistro se basëia sön referimënc bibliografics y sitografics de pëis y dl raiun linguistich/cultural dla denominaziun de referimënt. I conzec talians vëgn porchël documentá da fontanes talianes, chi todësc da fontanes austriaches, todësces, svizeres, comunitares y internazionales, aladô dl ordinamënt iuridich de portignënza dla denominaziun. I conzec talians por todësch y ladin por le Südtirol vëgn documentá, respetivamënter, da fontanes por todësch y ladin dl raiun dla Provinzia autonoma de Balsan.
La preferënza dl referimënt bibliografich ti vëgn normalmënter dada, tl ordin, ala legislaziun, ala manualistica, ala iurisprudënza y a sic internet ofiziai (por ej. sic ministeriai).
Chisc referimënc bibliografics vëgn dá dant tres na sigla aposta da chëra che ara vá da ti rové pormez ala scheda de catalogaziun che alda lapró. Por de plü informaziuns clichede chiló.
LE TEAM
L’elaboraziun terminologica dl dërt te de plü lingac se damana na colaboraziun strënta danter terminologs, traduturs y iurisć a na moda da garantí la coretëza y la validité linguistica y iuridica di contignüs laurá fora.
I terminologs
I iurisć
I traduturs
La plata web, le sistem de inrescida y de inserimënt y gestiun di dac é gnüs fac dal sorvisc Information Technologies de Eurac Research.
Le layout é gnü fat dal sorvisc Communication de Eurac Research.
I podëis te vigni momënt ortié consëis o comentars scrion na e-mail a: bistro@eurac.edu.


text:
168 lutgaders han cumbatì la dumengia a Tavau per il titel dal meglier lutgader da la Svizra dal Nordost. Il defensur dal titel, Armon Orlik L’entschatta matg era Orlik sa blessà vid la tatona a la festa chantunala da l’Argovia a Brugg.
Ils ulteriurs lutgaders grischuns ils pli rutinads èn Ursin Battaglia, Roman Hochholdinger, Sandro Sprecher e Sandro Schlegel. Sper ils rutinads ha il trenader Grischun Reto Attenhofer era nominà intgins lutgaders pli giuvens sco per exempel Mauro Gartmann da Präz. Avant curt aveva Gartmann gudagnà ses emprim cranz a la festa glarunaisa-grischuna a Niederurnen.
168 lutgaders a Tavau
Al NOS han duellà lutgaders da las federaziuns chantunalas dal Grischun, Glaruna, Appenzell, Schaffusa, Son Gagl, Turgovia e Turitg. Tranter ils 168 lutgaders sa chatta l’entira elita da la Federaziun dal Nordost da la Svizra. Vitiers èn sa preschentads a Tavau er otg giasts, lutgaders envidads d’ulteriuras federaziuns. Quai èn:
- ISV: Marcel Mathis, René Suppiger
- BKSV: Simon Anderegg, Thomas Sempach
- NWSV: Yannick Klausner, Stephan Studinger
- ARLS: Victor Cardinaux, Marc Cottofrey
L’emprima giada en ina halla
La festa da lutga NOS è suenter tschintg onns puspè ina giada stada en il Grischun. E per l’emprima giada insumma ha giu lieu la lutga dal Nordost da la Svizra en ina halla, quai en il stadion da hockey dal HCD a Tavau.
Il Radio Rumantsch ha rapportà durant l’entir di da la festa da lutga a Tavau – surtut era en ils Sportissimos da la dumengia da mezdi suenter las 12:00 e la saira suenter las 17:00.
Impressiuns e maletgs da la festa NOS èn da vesair sin www.rtr.ch sco era sin la pagina da Facebook dad RTR.


text:
The Crusaders & Randy Crawford: «Street Life»
- Glindesdi, 29.1.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 29.1.2018, 9:30, RTR
L'onn 1979: la musica da disco ha conquista las paradas da hits e dapertut datti chanzuns cun blers tuns d'orchester, da trumbettas, posaunas e violinas. Quella giada ha er in band da jazz success cun surprender in pau da quel ritmus e da quels tuns. Ils «Crusaders» èn ina band da jazz e funk da Los Angeles, ina furmaziun cun muscists da vaglia. Commembers èn il saxofonist Wilton Felder, il posaunist Wayne Henderson, il batterist Stix Hooper ed il pianist Joe Sample. Els han gia realisa sur 20 discs, pero il 1979, durant il temp da disco, han els in grond hit. Sin lur album «Street Life» datti ina chanzun cun il medem titel, in toc cumponì da Joe Sample. Cun ir culs skis a Mammoth Mountain in California vesa el a blers principiants ch'han fadia da star sin lur skis, ina situaziun in pau strana, sco sin ina via cun bler chaos. Joe Sample scriva ina melodia che va spert en l'ureglia. In toc da jazz e funk cun elements da la musica da disco. El ha pero anc in'autra idea, e quella procura che la chanzun daventa propi enconuschenta. Ils Crusaders engaschan a Randy Crawford, in chantadura cun ina vusch da bellezza, e grazia ad ella daventa quai il toc il pli enconuschent dals Crusaders.


text:
L'allianza da rebels sustegnida dals Stadis Unids haja attatgà ord l'aria in quartier en l'ost da la citad da Rakka rapporta il post d'observaziun per dretgs umans che stà datiers a l’opposiziun.
SI dà tut per defender sia chapitala
I vegnia a dar in cumbat vehement, han communitgà ils rebels. Ils miliziunaris dal SI «vegnian a murir per defender lur uschenumnada chapitala». Il SI aveva proclamà Rakka sco chapitala da lur stadi. Tenor l’allianza dals rebels saja reuschi a var 200’000 persunas da fugir da Rakka.
Cumbats per Rakka dapi onns
Suenter la re-conquista da Mossul vala Rakka sco la pli impurtanta citad ch'è anc en ils mauns dal Stadi Islamic. Il SI aveva conquistà la citad dal 2014 dals rebels. Ils cumbats per Rakka duran dapi il november da l'onn passà.
RR novitads 11:00


text:
Promoziun online dals arts figurativs svizzers
Contact
Kirsten Barkey
Teater
kbarkey@prohelvetia.ch
T +41 44 267 71 92
Romain Galeuchet
Communicaziun
rgaleuchet@prohelvetia.ch
T +41 44 267 71 32
I dat ina nova pagina-web cun responsive design persvadent per la scena dals arts figurativs. performingarts-selection.ch da Pro Helvetia porscha ina survista selectiva da producziuns da teater e da saut actualas e serva sco instrument da promoziun per passa 80 gruppas svizras da teater e da saut instituziunalas u independentas. La selecziun resguarda gruppas che fan regularmain turas internaziunalas e ch’èn vegnidas sustegnidas finanzialmain da Pro Helvetia pliras giadas ils ultims dus onns.
La nova pagina-web cumpiglia ina curta preschentaziun da las gruppas sustegnidas e colliaziuns a lur agens chanals da communicaziun, in’agenda culturala ed in menu interactiv cun tut las datas ed ils lieus da premiera da las producziuns. Plinavant chatt’ins sin la pagina festivals ed ulteriuras occurrenzas culturalas impurtantas da la scena da saut e teater en Svizra che pudessan esser d’interess per partenaris internaziunals, la gruppa en mira da performingarts-selection.ch – disponibla sulettamain en englais. La plattafurma serva sco funtauna d’infurmaziun unica e centralisada per ambassadas e consulats svizzers sin l’entir mund. Organisaturs d’occurrenzas culturalas a l’exteriur pon acceder cun in singul clic ad ina selecziun da l’art figurativ svizzer d’auta qualitad.


text:
Da l'october fin il december mida la selvaschina dal quartier da stad en quel d'enviern. Savens sto ella perquai traversar vias cun dapli u damain traffic. E gist uss cura ch'i vegn er anc pli baud stgir, capitan en consequenza ils blers accidents cun selvaschina.
I dat chantuns cun aut ristg
L'onn 2016 hai dà 884 accidents cun selvaschina en il Grischun, l'onn 2015 eran quai 903 e l'onn 2014 hai dà 776 accidents. Cifras da la segirada Axa Winterthur mussan, ch'èn ils chantuns Grischun, Giura, Friburg e Schaffusa èn ils automobilists il pli periclitads d'avair accidents cun selvaschina.
Tut en tut hai num far adatg
Mesiras per reducir tals accidents datti diversas. Il meglier funcziuneschan però las tavlas electronicas che glischan cura che selvaschina è sper via. Quai ha confermà Markus Walser, il pledader da la Polizia chantunala.
Installar dapertut talas tavlas fiss però memia char ed ellas perdessan er l'effect. Perquai hai num cunzunt en il temp tranter october e december, da tegnair avert ils egls e far attenziun da la selvaschina per lung las vias.


text:
Tenor il cassier da la vischnanca burgaisa, Marcus Holderegger vegnan ils meds liquids e las aczias da la Gera Betun Schluein SA, ch'èn el possess da la vischnanca burgaisa, transferì a la Fundaziun burgaisa Schluein. En tut èn quai rodund 650’000.- francs. Il rest dal possess va a la vischnanca politica, che paja da sia vart 150’000.- francs a la fundaziun. En tut dispona la fundaziun da rodund 800’000.- francs per promover projects da cultura e sport a Schluein.
3 persunas decidan
Il cussegl da la nova fundaziun sa cumpona da 3 persunas: il president communal da la vischnanca da Schluein (ex officio, actual è quai Bruno Wellinger) e duas persunas cun domicil a Schluein. Quellas duas persunas duain garantir ch’ils daners da la fundaziun vegnian duvrads per projects a Schluein, era sch’il president communal na fiss betg da Schluein. Quai savess esser il cas, sche la vischnanca fusiunass en l'avegnir cun in’autra vischnanca.
Nagin interess
Che la vischnanca burgaisa sa schlia, n’è per Marcus Holderegger betg ina surpraisa. L'interess dals burgais per la vischnanca burgaisa saja adina vegnì pli pitschen, e la vischnanca burgaisa sezza haja adina gì pli paucas incumbensas. Las natiralisaziuns succedian oz per gronda part entras disposiziuns surordinadas dal chantun, ed il pauperesser hajan ils burgais surdà a la vischnanca politica gia avant 2 onns. Perquai hajan ils burgais era decidì unanimamain da schliar la vischnanca burgaisa.


text:
Gievgia saira ha l'assicuranza d'edifizis dal Grischun envidà ad ina saira da referats. Il tema: Aura extrema. Ils referents: Thomas Bucheli e David Bresch. Ferms urizis, chalurs, pauca naiv, sitgiras la stad e scheliras la primavaira – gugent vegni dà la culpa a la midada dal clima. Quai na possia ins dentant betg adina, manegia il meteorolog dad SRF Meteo, Thomas Bucheli. Igl è dentant fatg che l'aura sa mida e ch'i dat ina midada dal clima. Quella porta er novas sfidas cunzunt per purs e turistichers.
Novas strategias e nischas
Quels stoppian guardar da chattar novas strategias, quai di l'auter referent da la saira, David Bresch. El è professer per scienzas d'ambient a l'ETH a Turitg. Ed el è persvas ch'i saja per tuts pussaivel da chattar soluziuns.
Ils turistichers stoppian sa dumandar tge ch'il giast vul – forsa vul el en il futur vegnir la stad en ils culms per fugir da las chalurs en la bassa enstagl da vegnir cun skis l'enviern.
In zic pli cumplitgà saja quai tar ils purs, quels stoppian guardar fitg exact tge via ch'els veglian ir. Il viticultur en la Val dal Rain haja autras sfidas ch'il viticultur a Schaffusa, perquei na saja quai betg pussaivel da far in recept da patent che valia per tuts. Tge che valia dentant per tuts, turistichers sco er purs, saja d'analisar la situaziun e guardar da s'adattar a las novas sfidas ch'il clima portia – saja quai sitgiras, auas grondas u pauca naiv.
RR actualitad 07:00


text:
Per meglierar las controllas gia existentas endrizza il servetsch da novitads curtas Twitter ina pagina d'internet speziala, nua ch'ins vesa, tgi che stat davos la reclama e quant ch'igl è vegnì pajà per ella. Quai ha communitgà l'interpresa en in blog. Ultra da quai duai reclama politica vegnir marcada spezialmain.
Il motiv per las mesiras da transparenza tar Twitter e Facebook è la davosa elecziun per il presidi american. Là avevan Twitter, Facebook e Google constatà activitads extraordinarias sin lur plattafurmas. Twitter aveva communitgà la fin da settember ch'els hajan chattà radund 200 profils da la Russia. Cun quels profils saja vegnida influenzada l'elecziun en ils Stadis Unids da l'America.
RR novitads 06:00


text:
In tal process è nov en la tschertga d'ina nova strategia per ina organisaziun da turissem. El è dentant impurtant per il directur Gerhard Walter:
Il pli impurtant è per mai il focus sin il communabel.
La nova strategia na duai betg vegnir formulada davos portas serradas, mabain duain turistichers, experts ed er giasts ed indigens sa participar. Perquai vegn activada damaun mesemna ina plattafurma online, nua che in e scadin po deponer sias ideas e valitar e discutar ellas.
Uschè bleras persunas sco pussaivel duain sa participar per survegnir ina basa uschè vasta sco pussaivla, di Gerhard Walter. Ses giavisch fiss, che almain 1'000 persunas inoltreschan lur ideas sin la plattafurma.
Urari da temp stretg
Enfin ils 5 da december è la plattafurma averta e gia ils 14 da december duai la nova strategia lura vegnir preschentada. Gerhard Walter empermetta malgrà l'urari stretg che las ideas duain tuttas vegnir integradas en la nova strategia u vegnir rimnadas per pli tard.
En vigur duai la nova strategia ir il prim da schaner 2018 cur che la destinaziun daventa ina societad d'aczias.
RR actualitad 17:00


text:
Dapi sonda a bun’ura è la Catalugna uffizialmain sut administraziun giudiziala. Il primminister Mariano Rajoy ha uffizialmain surpiglià las fatschentas dal president relaschà Carles Puigdemont. Er il rest dal cabinet catalan è uss uffizialmain relaschà. Quai suenter la publicaziun en igl fegl uffizial. Tranter las mesiras tutga era la liquidaziun dal parlament da Barcelona e la preparaziun da novas elecziuns. Quellas duain gia vegnir fatgas ils 21 da december. Rajoy ha suttastritgà che questas mesiras sajan necessarias per restabilir l'urden public en la regiun.
Praschun per Puigdemont?
La procura publica spagnola ha annunzià ina procedura encunter il president regiunal da la Catalugna - Carles Puigdemont - quai pervia da rebelliun. La procura vegnia a purtar plant l'auter emna, hai num da Madrid. Sin rebelliun stat in chasti maximal da 30 onns praschun.
Tut è i fitg svelt
Dapi sonda a bun'ura ha il primminister Mariano Rajoy surpiglià uffizialmain la controlla en la Catalugna. La regenza ed il parlament catalan vegnan schliads. Novas elecziuns duain vegnir fatgas gia ils 21 da december.
Il senat spagnol aveva ier approvà d'activar l’artitgel 155 da la constituziun. Questa decisiun ha pussibilità da privar la regenza regiunala da la pussanza e da fixar novas elecziuns il december. Uss po il primminsiter spagnol Mariano Rajoy cumbatter cun maun dir l'independenza da la Catalugna.
Parlament catalan ha votà per l’independenza
Cuort avant ha il parlament catalan votà per l'independenza da la Spagna. En ina votaziun secreta han ils represchentants a Barcelona decidì da separar la regiun autonoma da la regenza centrala a Madrid. Avant la votaziun han ils parlamentaris conservativs spagnols, ils socialists ed ils liberals bandunà la sala.
RR novitads 17:00++


text:
L'emprendist miradur Fabian Nett è cuntent da sia tscherna da professiun: lls ultims trais onns sajan passads spert ed i saja bel da vesair tge ch’ins haja emprendì.
Cura che Fabian Nett aveva finì la scola n'haja el betg savì propi sch’el veglia emprender ina lavur en in biro ubain insatge manual. Suenter in fufragnadi da miradur saja el sa decidì per questa professiun, perquai ch’ins haja fitg bunas pussaivladads da sa scolar enavant.
Emprendissadi è vegnì pli e pli varià
A l’entschatta stueva l'emprendist far lavurs sco gidar als auters miradurs. Cun il temp haja el emprendì da far pli e pli sez ed uss possia el far pli u main tut sez. Miradur saja ina professiun cun blera variaziun, raquinta Fabian Nett. (Cura che nus avain fatg l'intervesta fascheva el in mir en ina chasa dad ina famiglia a Trun - Pustget).
Las classa d'emprendissadi pitschnas n'èn betg in avantatg
In sguard en la statistica da la scola professiunala a Glion mussa dentant ina digren dals emprendists sur ils onns da scola:
- 2013/14 – 12 giuvenils
- 2014/15 – 10 giuvenils
- 2015/16 – 3 giuvenils
- 2016/17 – 12 giuvenils
- 2017/18 – 7 annunzias da giuvenils
Paucs emprendists dat classas pitschnas e la scola pateschia pervi da quellas, di il scolast da miradurs Rino Deflorin a RTR. Uschia saja quai fitg grev da dar scola cun materias differentas. In dumber giavischà fiss otg scolars en ina classa. Pli baud avevan els normalmain tranter 12 e 15 scolars.
Surtut l’onn da scola 2015/16 saja quai stà critic. Alura aveva quai gì num, ch’els stoppian metter ensemen classas.
Deflorin: Plirs motivs per la digren
Motivs per la digren da questa professiun èn tenor Rino Deflorin il temp digital e la giuventetgna, che giaja en autras direcziuns, la reducziun da las naschientschas e las consequenzas da l’iniziativa da segundas abitaziuns. Pli baud en las famiglias grondas saja il bab savens er stà mastergnant ed in fin dus figls faschevan il medem.
I saja però grev da cumbatter questas tendenzas. Ins possia be empruvar da far pli attractiv quest emprendissadi e da mussar anoravers, quant interessant che quel saja.
Ir a Cuira a scola
Sche la digren da emprendists da miradur cuntinuescha en Surselva teman ins, che las classas a Glion vegnian schliadas ed ils scolars ston forsa ir a Cuira a scola. Quai èsi vegni ditg avant in temps a la radunanza dals impressaris da la Surselva.
RR actualitad 12:15


text:
Clemens Berther, il substitut deputà da la PCD vuleva savair en l'ura da dumondas da la regenza, co ella vul dar a la populaziun la chaschun da sa preparar sin la digitalisaziun respectiv sin attatgas da cyber.
Sco Martin Jäger infurmescha saja l'informatica sco rom gia en ils uraris da las scolas e scolas medias. La suprastanza da la Conferenza svizra dals directurs chantunals planiseschia er, da introducir informatica sco rom obligatoric.
Regenza è sin buna via cun center da sport d'enviern
Reto Paterlini, il deputà da la PCD vuleva savair en l'ura da dumondas da la regenza, schebain ella è sin buna via cun examinar sch'igl è pussaivel da realisar in center da sport d'enviern naziunal a Lai. Sco cusseglier guvernativ Martin Jäger ha ditg, haja ses departament scrit brevs a tut ils chantuns da la Svizra orientala sco er al chantun da Turitg ed al Principadi per sclerir, sch'els fissen interessads da collavurar. Las respostas vegnan spetgadas anc quai mais, lura guarda il departament da Martin Jäger co cuntinuar.
RR novitads 11:00


text:
Dalla vart orientala digl areal da scola ei nossa baselgia parochiala. Ella secatta pia a miez denter Danis e Tavanasa. Nossa baselgia ei dedicada alla ss. Trinitad ed ei baghegiada dils emprems paders caputschins, tarmess el 17avel tschentaner en nossa tiara per munconza da spirituals digl uestg da Milaun, s. Carli Baromeo. Ella datescha digl onn 1658. 300 onns ei nies sanctuari staus grond avunda. 1958, l'jamna ssuenter Dumegia alva, ei nossa baselgia vegnida renovada ed ingrondida. La nav ei vegnida spazzada total e restau ei mo il cor ed il clutger. Igl architect Berther, sesents a Turitg, ha lu construiu ina nova nav en fuorma octagona ed uniu quella cun il cor dalla anteriura baselgia. La firma August e Carli Beer han eregiu la nav e la firma Toni Berther ha ligiau la nav, cor e clutger ed aschia dau a nies sanctuari in niev vestgiu
La dumengia suenter Nossadunna d'uost la fiasta dalla Encrunaziun da Nossadunna, nossa Perdanonza igl onn 1959, ei nossa nova casa da Diu vegnida consecrada entras Monsignur uestg da Cuera Cristianus Caminada, e nies plevon Sur Gion Cadalbert ha puspei retschiert las clavs baselgia ord maun da Monsignur uestg.
Vargaus il survetsch divin festiv e la benedicziun-baselgia e vargaus gentar da pardanonza, serimnan pievel e clerus per lasecunda ga sil pierti avon nies sanctuari. Nus observein denter ils aspectaturs Monsignur uestg Cristianus Caminada, il mistral regent da lezzas uras Adalbert Wieland, il president da vischnaunca da Gion Antoni Cahannes ed aunc numerus prominents ecclesiastics e profans. Tut ch'ei plein tensiun e marveglia.
Nies poet da Tavanasa Gion Caduff ha concepiu in giug festiv per nossa fiastadalla benedicziun-baselgia.
Il cronist ed il chor viril arvan la presentaziun cun la suandonta canzun cumponida da Gion Antoni Derungs aposta per quei intent, viarva dil cronist.
Cun grond interess ha il publicum persequitau il giug ed admirau las scenas dil temps passau. Cul giug va la fiasta da benedicziun-baselgia alla fin edils da Danis-Tavanasa han ussa ina nova casa da Diu.
Igl onn 1974 ha la pleiv da Danis-Tavanasa saviu inaugurar ina nova casa pervenda. La veglia era bravamein defecta, ella ei vegnida spazzada e sil medem plaz han ins eregiu ina nova, digna casa per nos augsegners. Per l'inaugaraziun presenta il poet Gion Caduff ina poesia "la casa pervenda". Il cumponist Armin Caduff, animaus dalla biala viarva ha dau alla poesia in emperneivel vistgiu musical. Il di dalla inauguraziun ha il chor mischadau cecilianschau resunar la canzun


text:
Loton
El loton (o oton) l'è ona liga metallega fada de ramm (Cu) e zinch (Zn).
Oltra ai loton binari (faa su de la fusion de 'sti duu metai), a gh'è anca i loton ternari, indove gh'è anca on terz element chimegh, che 'l ghe da a la liga ona quai altra caratteristega. Per esempi, el manganes e 'l stagn fann cress la resistenza a la corosion, el ferr el fa cress el caregh de rottura, e via inscì. A gh'è anca di loton quaternari.
El loton el vegna doperaa per tanti lavorà che vann, per esempi, de la elettricità a l'idraulega, de l'industria chimega ai strument musserai.
Origin del nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nomm loton, doperaa anca in venezian e piemontes[1][2], el dovaria vegnì de ona parolla siciliana derivada de l'arab lātūn[3], che 'l voeur dì "ramm". De lì la parolla la s'è spantegada per tutta l'Europa, e l'è doperada in tucc i lengov neolatinn ocidentai (catalan llautó, spagnoeu latón, frances laiton, ocitan laton, portoghes latão, forlan leton[4]), oltra che in de l'islandes látún e in del russ, bieloruss e ucrain latun', . In italian se dis ottone, perchè la L inizial l'è stada interpretada comè on articol determinativ.


text:
Tenor retschertgas pudess la partida dal president nov elegì - Muhammadu Buhari far danovamain la cursa. Buhari aveva gudagnà l'elecziun cunter il president en uffizi Goodluck Jonathan. Igl è stà l'emprima midada democratica en la Nigeria.
Polizia ed armada èn en acziun en l'entir pajais rapportan agenturas da novitads. Las autoritads teman d'ina vart demonstraziuns politicas da l'autra vart aveva la milissa da terror Boko Haram smanatschà cun violenza. En la Nigeria ha passa 70 milliuns persunas il dretg d’eleger.
RR novitads 17:00


text:
Quai grazia ad ina victoria da 3:1 cunter il defensur dal titel ils Los Angeles Kings èn ils Calgary Flames en ils playoffs. Gronda figura en il gieu era il goli svizzer Jonas Hiller ch'è vegnì onurà sco meglier giugader. El ha defendì 33 sajets sin il gol.
Buna parita dals Svizzers en la NHL
Cun Reto Berra ha in segund goli svizzer fatg furori. Il goli da Colorado ha laschà tiers nagins gols en il shootout cunter Winnipeg. Plinavant ha il defensur svizzer Yannick Weber sajettà dus gols tar la victoria da 5:0 da ses Vancouver Canucks cunter Arizona.
RR novitads 11:30


text:
Las retschertgas mussan in avantatg per l'independent Emmanuel Macron. Tenor ellas vulan radund 60% da las Franzosas e dals Franzos vuschar per el, e mo 40% per sia contrahenta dretg-populistica Marine Le Pen. Tenor Charles Liebherr, correspundent dad SRF en Frantscha, èsi er fitg probabel ch'el daventa propi il nov «président».
In punct nunenconuschent
Tenor el datti sulet in grond punct ch'è nunenconuschent e quai èn quels votants che n'han en l'emprim scrutini vuschà ni per Macron ni per Le Pen. Quai èn bunamain la mesadad - la gronda dumonda è sche quels van uss insumma ad eleger. E quai pudess er anc avair influenza sin il resultat. Vi dal fatg che Macron daventa president n'avess quai dentant da midar nagut manegia Liebherr.
Macron ha gì cletg
Bler è stà calculaziun politica, uschia Charles Liebherr. La finala haja Macron dentant er gì cletg. Sch'el fiss vegnì ensemen cun François Fillon en il segund scrutini avess la situaziun forsa vesì or auter. Ensemen cun Le Pen saja Macron dentant en ina situaziun confortabla.
RR actualitad 07:00


text:
Il tschains per proveder las bancas commerzialas cun daners è dapi il mars 2016 sin il bass da record da 0,0 pertschient.
Al glistess mument ha confermà il cussegl da la EZB suenter sia sesida en la chapitala estona Tallinn la gievgia, che la banca centrala vegn ad investir anc almain fin la fin dal 2017 mintga mais 60 milliardas Euro en emprests da stadis ed interpraisas.
Las cumpras d’emprests sustegnan tenor l’opiniun da blers economs cunzunt pajais cun fitg auts debits sco l’Italia u la Spagna. Quests pajais na pateschan uschia betg uschè da lur custs da tschains.
RR novitads 15:00


text:
En Svizra han ils schefs dals 20 pli gronds concerns quotads a la bursa survegnì l'onn passà ina paja media da 8,2 milliuns francs. In president dal cussegl d'administraziun ha en media gudagnà 2,5 milliuns francs. Quai resulta d'in studi da la fundaziun Ethos.
Cunquai sajan las pajas dals top-managers anc adina memia autas, crititgescha Ethos e fa allusiun a l'iniziativa da raffaders. Savens fixeschian ils concerns ils bonus per ils managers gia avant ch'il resultat annual vegn fatg enconuschent.
RR novitads 14:00


text:
Els èn ils tipics «Machers», sco quai ch’ins schess per tudestg. Da la preschentaziun da lur nov project «hotel Miraval» traglischavan omadus ed ins sentiva il plaschair dad els d’avair reussì. Quai ha dentant duvrà in pulit sforz da vegnir a fin sin Nadal, manegia Daniel Blumenthal.
In manaschi reducì è quai che Collenberg e Blumenthal pon porscher durant l’emprima stagiun. Quai vul dir: i dat in hotel cun la purschida da garni, pia mo cun solver e star sur notg.
Las 25 chombras ch’èn gia semtgadas n’èn betg occupadas dal tuttafatg quest enviern. Quai fiss strusch pussaivel, manegia Daniel Blumenthal; els hajan strusch fatg reclama per lur hotel.
In concept che funcziunescha
Da l'autra vart èn las 9 abitaziuns che tutgan tar l’hotel gia occupadas cumplettamain. Duas da quellas èn a tschains l’entir onn, e set èn occupadas fin primavaira.
Areguard las investiziuns per l’hotel Miraval n’han ils investiders betg vulì tradir memia bler. Sulettamain quai han els ditg: il pretsch da cumpra per l’anteriura chasa da tgira da 1 milliun francs saja stà favuraivel. Ussa hajan els dentant gia investì plirs milliuns francs per far ordlonder in hotel.
Era la populaziun Lumnezia duai avair la chaschun da mirar l’hotel Miraval a Cumbel; quai pon ins far ils 29 da december durant il suentermezdi.


text:
Ladino - Prejentà l CD nef con tesc' ence del skiador estrem Tone Valeruz
Blood Rockers Band e Ciantarines de Soraga adum per sostegnir Emergency
Prejentà te Fascia con un conzert tel nef teater de l'Oratorie de Poza l nef CD del grop cultural " Soraga Ladin Rock" che ten adum musizisc' profescionsic' e dotores con la pascion per la musega, e con la oujes de la Ciantarines de Soraga. A un an dal prum CD dal inom “L'om che va a crepes” l dì de Pasca l é vegnù presentà n'autra belota neva dal titol “Live in Canazei”.


text:
Questa funcziun d’intermediatura da la Svizra ha l'EDA, il Departament federal d'affars exteriurs, communitgà suenter ina visita dal cusseglier federal Didier Burkhalter en la chapitala saudiaraba Riad.
Stabilitad en la regiun è er en l'interess da la Svizra
Durant sia visita a Riad saja Burkhalter s’inscuntrà cun il retg Salman ed il minister da l’exteriur. Il cusseglier federal haja discutà las relaziuns tranter l’Iran e l’Arabia Saudita sco er las tensiuns en la regiun, oravant tut quellas en la Siria ed il Jemen.
Il pass diplomatic svizzer succeda perquai ch'ils dus pajais Iran ed Arabia Saudita avevan interrut lur relaziuns diplomaticas suenter ch'ils Saudiarabs avevan executà in spiritual schiit.
Tenor l'EDA porschia la Svizra quest servetsch pervi da las bunas relaziuns ch'ella haja cun omadus pajais. Il departament scriva, ch’i saja er l’interess da la Svizra da contribuir a la stabilitad en la regiun.
RR novitads 14:00


text:
Il salvament da las baras saja difficil ed i n'è anc betg cler, schebain ulteriuras persunas sa chattan anc sut las bovas. Quai rapportan represchentants da la regenza locala dal Myanmar (anteriura Burma).
Il privel è enconuschent
Las minieras e las scarpas da deposit en la regiun pertutgada Kachin valan sco fitg privlusas. Qua datti savens bovas. Tenor ina gasetta locala sa chattavan blers lavurers en lur tegias, cura che la disgrazia è succedida.
Fatschenta lucrativa cun pedras preziusas
La fatschenta da jade en il Myanmar vala sco ordvart intransparenta. Ina gronda part da las pedras preziusas vegnan exportadas illegalmain en la China, sco ch’i vegn pretendì. Tenor indicaziuns da l’organisaziun per l’ambient «Global Witness» ha il Myanmar producì il 2014 jade en ina valita da radund 29 milliardas euros.
RR novitads 15:00


text:
Co dar u midar num dad ina muntogna?
- Venderdi, 25.9.2015, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 25.9.2015, 11:15, RTR
Teoretic èsi pussibel da dar ad ina muntogna in auter num. Però en la pratica n'è quai betg uschè simpel. Quai perquai ch'ils nums da las muntognas sajan dapli decennis fix, perquai na vegni betg avant bler ch'ina muntogna survegn in auter num. Però tuttina datti anc adina muntognas senza num. Ma co vegn ina muntogna insumma a ses num? E co pon ins dar in auter num ad ina muntogna?


text:
Pazients sa po laschar tractar en l’ospital a Samedan ni la clinica a San Murezzan, independentamain da l’assicuranza.
Da l’autra vart na ston pazients che avessan suenter in’operaziun eventualmain da basegn d’ina staziun intensiva betg pli vegnir transportads da San Murezzan a Samedan. La Clinica Gut na posseda numnadamain nagina staziun intensiva.
Pass strategic per l'avegnir
Era finanzialmain fetschian las sinergias segn ha ditg il CEO da l’ospital Heinz Schneider a chaschun da la conferenza da medias. Anc san els betg dir quant che l’ospital vegn a spargnar, ma quai vegnan ad esser plirs tschient millis da francs. Quai surtut perquai ch'ins spargna persunal e perquai ch'ins po far las cumpras ensemen. Ina summa existenziala uschè Schneider.
En avegnir ston ins tenor Schneider ed Urfer adina dapi tschertgar sinergias per exister vinavant.
La clinica Gut da l’autra vart profita da dapi cas e po uschè era meglierar la qualitad ha ditg il CEO Adrian Urfer. Samedan possedia in’infrastructura perfetga cuntrari a la situaziun actuala da la clinica gut che ha memia pauca plazza. E sch'els vegnan a bajegiar la nova clinica a San Murezzan possian els forsa investir pli pauc cun quai che Samedan possedia l'infrastructura.
Reacziuns positivas dals medis
Dr. Jürg Pfister era l'emprim medi da la Clinica Gut che ha operà en l'ospital. Ed el
ha fatg fitg bunas experientschas. El saja vegnì beneventà e sustegnì fitg bain. In fatg che ha schon era far star stut el en il segn positiv.


text:
Sin dumonda da sia collega da partida Karin Keller-Sutter (SG) ha el respundì ch’eventuals pajaments novs vegnian mess en in context cumplessiv.
Il Cussegl federal saja en questa dumonda dad avis unanim. El haja prendì encunter l’emna passada la dumonda dal departament da l’exteriur e da quel dad economia da preparar ina proposta per ina nova contribuziun da coesiun.
Burkhalter: I vul dapli che mo segns da progress da l'UE
Cura che quella proposta vegnia preschentada al parlament n’è anc betg cler. Quai dependia dal svilup en il rapport cun l’UE. Bain dettia gia segns, che la situaziun sa megliereschia – i veglia dentant «progress concrets en ils dossiers» ha intunà il minister da l’exteriur.
Didier Burkhalter ha pudì prender posiziun uschia a rapports da medias da la fin d'emna. Quels avevan laschà parair che l'agid d'ina milliarda francs succedia senza cundiziuns.
RR novitads 12:00


text:
Il campiun olimpic e mundial Nino Schurter turna senza medaglia dals campiunadis svizzers da mountainbike ad Andermatt/Ursera. Suenter in defect gia en l'emprima runda ha il mountainbiker da Tersnaus pers ton temp ch'el ha giu nagina schanza pli da cumbatter per las medaglias. Nino Schurter ha stuì sa cuntentar cun il quart plaz.
Niev campiun svizzer da mountainbike è Mathias Flückiger ch'ha gudagnà piz a cup en il sprint final avant Florian Vogel. Terz ei Andri Frischknecht cun in retard da 17 secundas. Il fegl da la legenda da mountainbike Thomas Frischknecht è gist anc vegnì da mitschar curt avant Nino Schurter sur la lingia d'arrivada.
A Nino Schurter n'èsi betg reussì da turnar cun ina medaglia. Persuenter ha ses convischin da Tersnaus dumagnà quai. Vital Albin è vegnì terzs en la categoria dals U23. Avant Albin è Joris Ryf vegnì segund. Filippo Colombo ha defendì ses titel da campiun svizzer dils U23. Ursin Spescha da Sevgein è vegnì setavel.
Jolanda Neff campiunessa svizra
Neff ha dominà la concurrenza ad Andermatt/Ursera ed ha gudagnà cun in avantatg da varga duas minutas e mesa sin Ramona Forchini e da varga trais minutas sin Linda Indergand.
RR sportissimo 17:00


text:
Sin diversas plazzas u era sin staziuns u en centers da cumpra stattan a disposiziun clavazins. Clavazins ch’èn postads sin pitschens podests, quasi sin in pitschen palc. Mintgina e mintgin che ha gust sa vegnir nà qua a far musica per il public.
Pierre è in da quels students che sa sunar clavazin. El va per la metropola enturn e suna mintgamai nua che in clavazin stà a disposiziun. El metta lura ses chapè sin il clavazin e ramassa uschia in zic munaida per finanziar ses studi.
Dapertut nua che Pierre suna il clavazin sa raduna immediat ina fulla enturn il clavazin. Ils passants han gust vid la musica ch’il pianist fa. Pierre procura uschia per bels muments entaifer tut la hectica da Paris.
RR actualitad 11:00


text:
L.A. Confidential
L.A. Confidential (id.) 'l è 'n film noir dal 1997 ad Curtis Hanson trat da 'l rumànś umònim ad James Ellroy. A i Prèmi Òscar dal 1998 'l à purtâ a cà dū statvi, una par l'atōra minga prutagunìsta (a la Kim Basinger) e una par la senegiadùra minga uriginàla (a Brian Helgeland e a Curtis Hanson).
Al film, ch'al cònta di fat sucès dabòṅ in dal 1951 cgnusû cuma “Al Nadâł ad sangṿ”, 'l à muciâ sù a i butghèṅ da piò ad sentvint-siē migliòṅ ad dòlar esénd-an custâ trénta-sinc. 'L è stâ preśentâ in cuncōrs a 'l 50śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
Tri pulisiòt ad Los Angeles a gl'inìsi di an Sinquànta i próv'n a far caréra e a cùr'r adrē a 'l sucès. Ed Exley (Guy Pearce) al fà sù dal nutìsi in sal cònt di sò culéga par psēr-li druàr s'a gh fà còmad e al vōl tgnir a drē a qvél ch'l à fat a i sò tèmp sò pàdar, agînt anca lò, prima ch'al fus masâ da 'n tisi ciamâ Rolo Tomassi. Bud White (Russell Crowe) al patìs dimóndi cal dar-as da far chè 'd Ed. Jack Vincennes (Kevin Spacey) al dà dal cunsulénsi p'r un show televiśìṿ e al fà arestàr soquànt persunàǵ dal mónd dal spetàcul par cònt ad Sid Hudgens (Danny DeVito), editōr dna rivìsta sénsa scrùpui.
Quànd Ed al vèṅ cupâ, Bud al s dà da far par dasquaciàr i rapòrt minga ciàr fra la pulisìa e 'l mónd di delinquènt. A dar-ag na maṅ a gh'è anc na ragàsa ch'la sumìlia dimóndi a la Veronica Lake, la Lynn Bracken (Kim Basinger), una ch'la lavóra par 'l impreśàri Pierce Morehouse Patchett (David Strathairn).


text:
Hockey: 45 runda liga naziunala A (19-02-2016)
Tavau - SCL Tigers 4:5 ( 1:2 3:1 0:2 ) 5'245 aspectaturs
- 1' - 1:0 Paulsson (Lindgren, M. Wieser)
- 3' - 1:1 Wilson (Haas, Koistinen)
- 6' - 1:2 Clark (A. Gustafsson)
- 23' - 2:2 Picard (Setoguchi, Jörg)
- 35' - 3:2 Aeschlimann (Setoguchi, Schneeberger)
- 38' - 3:3 Albrecht (DiDomenico, Bucher)
- 40' - 4:3 Picard (Du Bois, Ambühl)
- 54' - 4:4 Albrecht (Bucher)
- 59' - 4:5 Y. Müller (Haas)
Ina terrada betg necessaria per il HCD
En sasez ha la saira cumenza uschè bain per il HCD. Gia suenter 43 secundas è il HCD grazia ad in gol da Marcus Paulsson ì en avantatg. Dentant han ils SCL Tigers gia duas minutas pli tard pudì trair il 1:1, e pauc pli tard il 1:2. Suenter na hai lura betg pli dà gols en l'emprim terz. Il segund terz ha il HCD lura dominà. Uschia han els pudì volver il gieu. Suenter dus terz manavan els lura cun 4:3. En l'ultim terz ha il HCD lura betg pli dà avunda consequent. Malgrà ch'il HCD aveva en sasez sut controlla il gieu, ha el tuttenina dà or da maun la partida.
Da plazza 1 enfin 5 anc tut pussibel
Actualmain è il HCD sin plazza 4 da la tabella da la liga naziunala A. Dentant è tut anc fitg stretg. Uschia è il HCD ussa mo gist in punct davos Genevra (3.) e dus punct davos Zug (2.). Pli gronda è la differenza sin il leader ZSC Lions. Lez ha set puncts dapli ch'il HCD. Dentant gioga il HCD ils dus ultims gieus cunter ils ZSC Lions, e pudessan là pia anc far bun gist sis puncts. L'emprim dat il HCD dentant anc duas giadas cunter il EV Zug. Il HCD sto pia pruvar da far tants puncts sco pussaivel cunter l'emprim ed il segund, per pudair segirar ina buna plazza per ils playoffs. La squadra cun la meglra plazza da playoffs ha lura numnadamain tar ils duels il dretg da chasa che po esser decisiv.


text:
Müllheim (TG)
Müllheim a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.7 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 2692 abitant.
El cumün de Müllheim al se tröva a una altitüden de 413 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amlikon-Bissegg, Homburg, Hüttlingen, Pfyn e Wigoltingen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Müllheim in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.