text:
Bun in terz dals emprendists va enturn fitg precautamain cun ils daners gudagnads e metta da la vart mintga mais ina part dals daners. Strusch dus terzs chattan bain impurtant da spargnar, els na vegnan dentant betg adina da far quai. Sulet 6% dals emprendists van enturn fitg luc cun lur daners. Quai mussa la retschertga che l'Uniun da las Bancas Chantunalas Svizras ha fatg.
Paja media da 764 francs
Las pajas d'emprendists en Svizra èn per gronda part tranter 500 e 1000 francs per mais. En media ha mintga emprendist a disposiziun 764 francs. Cunquai che radund 90% dals emprendists abiteschan anc a chasa, èn ils custs dad abitar e da mangiar cuvrids dal tut u per part. Radund la mesadad survegn er sustegn finanzial da la famiglia. Ils daners dovran ils emprendists tranter auter per sortida, hobis u er resti.
RR novitads 17:00


c: text/html

text:
Energie per l'Italia
Energie per l'Italia a l'è 'n partii politegh italian liberal e tendent al federalism lanziaa a november 2016 e fondaa offizialment el 1 de april 2017 da Stefano Parisi, imprenditor e candidaa sindegh a Milan in del 2016.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
In di elezion comunai de Milan del 2016 el Stefano Parisi a l'éra staa scernuu 'me candidaa del center-destra principalment grazia principalment al Silvio Berlusconi, elezion che però el Parisi l'ha perduu.
Dòpo avègh domandaa de reformà Forza Italia però se separen, per di differenz in sui rapport cont la Liga Nord.
In del settember 2017 la sociazion liberala "Le Marianne" la se gionta a Energie per l'Italia. In del november 2017 el grupp parlamentar Civich e Innovator el gionta in di sò component Energie per l'Italia.
El moviment l'ha partecipaa no ai elezion politegh del 2018 perchè l'ha preferii partecipà ai elezion regionai per consolidàss pussee in sul territori e l'ha candidaa in Lazio el leader Stefano Parisi cont el center-destra e in Lombardia l'ha supportaa la candidatura comuna de Attilio Fontana.
In di elezion lombard l'ha otegnuu on scagn daa al Manfredi Palmeri, in di regionai laziai l'ha avuu on scagn daa al candidaa Parisi.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Parisi lancia «Energie per l’Italia»: alternativi a Renzi e Grillo
- Centrodestra: Berlusconi scarica Parisi, non può avere un ruolo se in contrasto con Salvini
- Parisi launches new center-right party
- Regionali Lazio, Stefano Parisi candidato del centrodestra: “Guida stabile e sicura”
- Regionali 2018: Stefano Parisi a Lissone per Fontana

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A Beirut, la chapitala dal Libanon hai dà in'explosiun massiva. Las autoritads discurran il mument d'almain 100 unfrendas e radund 4'000 persunas blessadas. Quai ha communitgà la Crusch Cotschna. La raschun per l’explosiun n’è anc betg enconuschenta.
Sin maletgs che mussan l’explosiun pon ins l’emprim vesair ina pitga da fim, lura suonda in sfratg ed in grond nivel da fim stgir. Ina gronda part dal port è destruì cumplettamain. Persunas plain sang van per las vias ch'èn plain rument e scalgias. Tranter auter è er l’ambassada Svizra vegnida donnegiada. L’ambassadura svizra saja sa blessada levamain.
Ammoniumnitrat sco raschun?
Sco pussaivla raschun numna il primminister dal Libanon, Hassan Diab ina gronda quantitad dad ammoniumnitrat. Radund 2'750 tonnas da quella substanza privlusa sajan deponidas – e quai senza mesiras da segirezza al port. Quai na possian ins betg giustifitgar. Ammoniumnitrat dovran ins tranter auter per siglientar e sch’igl è chaud po quella substanza explodir da sez.
Indizis per in'attatga u per in connex politic na datti il mument betg.
Cuminanza internaziunala sa mussa solidarica
Regenzas da blers pajais èn sa mussadas consternadas suenter l'explosiun a Beirut e fan amogna agid al Libanon. L'incumbensà da l'Uniun europeica per l'exteriur Josep Borell ha sincerà solidaritad senza restricziuns ed il cumplain sustegn da l'Uniun europeica. La Frantscha, l'anteriura pussanza mandataria, sco er l'Israel han medemamain annunzià lur agid.
Er la Svizra vul gidar
Il minister da l'exteriur, Ignazio Cassis, ha exprimì sias condolaziuns. La Svizra examinescha il mument, co ch'ella pudess gidar il Libanon il meglier. Ins saja vid examinar ils basegns e las cundiziuns d'in agid ensemen cun il center da management da crisa. Quai ha communitgà il Departament federal d'affars exteriurs.
Il mument n'haja il departament naginas infurmaziuns davart victimas svizras da l'explosiun. Actualmain sajan 20 turistas e turists svizzers registrads tar l'ambassada en il Libanon.


text:
In flum da lava haja destruì il vitg El Rodeo, ha annuzia l'autoritad per cas da catastrofa Conred. Intginas persunas èn mortas en lur chasas. Il manader da l'autoritad per cas da catastrofa quinta ch'il dumber da las victimas pudess anc crescher. 3'100 persunas hajan stuì bandunar la regiun enturn il vulcan, scrivan las autoritads sin Twitter. Plinavant sajan pertutgadas 1,7milliuns persunas da l'erupziun, scriva la regenza.
Il vulcan del Fuego haja spidà ina nivla da tschendra da sis kilometers autezza, uschia ch'ils autos e las chasas sajan cuvertas cun tschendra, scrivan las autoritads. A Guatemala-City radund 70 kilometers davent dal vulcan ha la plazza aviatica il mument stuì interrumper il manaschi. Igl è gia la segunda erupziun dal vulcan del Fuego quest onn.
RR novitads 06:00


text:
Atualità
-
Dlaveies a chiche lëura tla scoles y scolines: webinar ai 17 de fauré
Duman, mierculdi 17 de fauré, dajerà la espertes Silvia Spertini y Elke Maria Erne nfurmazions ncont dla dlaveies al Covid-19 per l personal dla scolines y dla scoles.
-
Scolines y scores ladines: 12 infeziuns nöies tl’edema passada
Indöt 12 caji de infenziuns nöies da Sars-Cov-2 él gnü registré tles scolines y scores ladines.
-
Cultura y jonëza ladina: 2020 en döt 1,27 miliuns de Euro de contribuc
Tl ann 2020 á l’Ofize Cultura ladina y Jonëza dl’Aministraziun provinziala de Südtirol dé contribuc te na soma de 1.271.847 Euro.
-
Nominades les Consultes di jogn nöies
La Junta provinziala á nominé i mëmbri dles Consultes di jogn de düc i trëi grups linguistics.
-
Tesć covid tles scores: apel dla Junta por la colaboraziun
I trëi assessurs por la formaziun fej n apel por la colaboraziun a volontars y personal sanitar en ponsiun, por podëi fá plü tesć tles scores.
-
Graduatories provinziales y d’istitut: Domandes cina ai 26 de forá
Dal 1 ai 26 de forá 2021 pón dé jö les domandes de inserimënt te graduatoria por l’ann scolastich 2021/2022.
-
De dla Memoria: Rode important dla scora por recordé y ponsé al dagní
Cuntra le desmentié: L’assessur por la scora y cultura Daniel Alfreider y l’intendënta Edith Ploner sotlignëia en gaujiun dl De dla Memoria i valurs fondamentai dla formaziun y dla democrazia.
-
Iscriziuns ales scores altes: Consulënza y orientamënt scolastich
Cina ai 15 de forá él poscibl por scolares y scolars dla terza classa dla scora mesana da se scrí ite te na scora alta o profescionala. Inann él gnü amplié l’informaziun online.
-
De dl lingaz dla uma, al vëgn chirí parores che se somëia
Iniziativa dl Sorvisc por l’integraziun en ocajiun dl De dl lingaz dla uma, por ciafé parores che se somëia te deplü lingac. I pröms 200 che mëna so contribut ciafa na malieta.
-
Scores altes, dai 7 de jená leziuns en presënza al 75 %
Dai 7 de jená garantësc les scores altes dl Südtirol indô leziuns en presënza por le 75 porcënt. Alfreider, Vettorato y Achammer á presenté les mosöres planificades.


text:
Piume di struzzo
Piume di struzzo (Piùmi ad strus) l'è na cumèdia americàna dal 1996 ad Mike Nichols trata da n'òpra teatràla ad Jean Poiret, “La cage aux folles”. 'L è 'l arfacimènt 'd un film francéś e itagliàṅ dal 1978, Il vizietto, 'd Edouard Molinaro cun Ugo Tognazzi.
Al film 'l è stâ un sucès cumersiàł dimóndi grand parchè 'l à muciâ sù da piò ad sènt-utantasìnc migliòṅ ad dòlar esénd-an custâ sōl trént'òṅ.
Sunt
Albert (Nathan Lane) 'l è 'n chichèṅ in là c'n i an ch'al s śibìs ad nòt c'n al nóm 'd art ad “Starina” in un lucàł dla Flòrida ciamâ “The bird cage” (La gàbia di uśèi) che lò al pòrta avànti insém a 'l sò muróś Armand (Robin Williams).
Na sira a riva da lōr Val (Dan Futterman), al fiōl che Armand al gh'à abû da śōvan, par dir a sò pàdar ch'al gh'à da spuśàr-as da lì a pôc cun la Barbara (Calista Flockhart), fiōla 'd un senadōr cunservadōr e dasćiòldacrìst dal Partî Republicàṅ, Kevin Keeley (Gene Hackman). Par far in manéra 'd avér la sò benedisiòṅ, la ragàsa la gh diś ch'al pàdar dal sò fidansâ 'l è 'n diplumàtic impurtànt ch'al lavóra in Grécia.
Quànd un scàndal al màcia la reputasiòṅ dal partî, al senadōr al s dà da far par cgnós'r i genitōr dal sò futûr śéndar sprand acsè ch'un matrimòni secónd al tradisiòṅ al pòsa catàr 'l apòǵ e 'l gradimènt dla gint. Par lugàr la fnuciarìa 'd Albert, Armand al gh mét na pirùca in cô e pò al fà finta ch'al sia sò mujér. Ma durànt la séna a sucéd da tut.


text:
Bunamain 850 scolaras e scolars han absolvì ils 12 da favrer ed ils 19 da mars 2013 ils examens d'admissiun chantunals per il gimnasi sco er per la scola media professiunala e commerziala. Malgrà il grond dumber d'annunzias han ils examens d'admissiun pudì vegnir manads tras senza incaps en tut ils lieus d'examen.
Ils examens d'admissiun chantunals per entrar en il gimnasi sco er en la scola media professiunala e commerziala han gì lieu er quest onn il medem temp en ils differents lieus da scolas medias. Grazia a la buna preparaziun da tut las persunas participadas han ils examens d'admissiun pudì vegnir manads tras senza incaps en tut ils lieus d'examen. Tut en tut han 843 scolaras e scolars fatg questa primavaira ils examens d'admissiun chantunals a las scolas medias grischunas. En cumparegliaziun cun l'onn precedent – cura che var 870 candidatas e candidats eran vegnids dumbrads – signifitgescha quai ina pitschna reducziun. Quella sa mova dentant en il rom da las variaziuns annualas natiralas.
Da las 433 scolaras e scolars primars che han fatg ils 12 da favrer 2013 in examen d'admissiun per la 1. classa dal gimnasi da lunga durada han 240 dastgà s'allegrar d'ina decisiun d'examen positiva. L'onn passà è quai stà il cas per 286 da 479 candidatas e candidats.
Ils 19 da mars 2013 ha gì lieu l'uschenumnà examen unifitgà per l'entrada en la 3. classa dal gimnasi da lunga durada sco er per l'entrada en la 1. classa da la scola media professiunala u commerziala. Da quest examen han fatg part quest onn 410 scolaras e scolars. Da quels han 184 ademplì ils criteris d'admissiun per l'entrada en la 3. classa gimnasiala. Ulteriuras 96 scolaras e scolars èn sa qualifitgads per l'entrada en la 1. classa da la scola media professiunala u commerziala. Ils dumbers d'admissiuns sa chattan uschia sin quest stgalim levamain sur quel da l'onn precedent cura che 169 da 389 scolaras e scolars examinads han pudì entrar en la 3. classa dal gimnasi e 90 candidatas e candidats han survegnì ina decisiun positiva per entrar en la scola media commerziala u professiunala.
Ils giuvenils ch'èn sa decidids per la scolaziun a la scola media commerziala u professiunala vegnan anc a frequentar il 9. onn da scola en la scola populara e consequentamain per regla pir entrar il cumenzament da l'onn da scola 2014/15 en ina scola media grischuna. Las gimnasiastas ed ils gimnasiasts futurs vegnan percunter a cuntinuar lur carriera da scola gia il proxim onn da scola en ils gimnasis da curta e lunga durada dal Grischun.
Infurmaziuns:
dr. Hans Peter Märchy, manader da l'uffizi per la furmaziun media-superiura, tel. 081 257 61 65, e-mail Hans.Peter.Maerchy@ahb.gr.ch
Gremi: uffizi per la furmaziun media-superiura
Funtauna: rg uffizi per la furmaziun media-superiura


text:
22.08.2015 Fally Ipupa - Original - Congo
Fally Ipupa (Nsimba) è in chantautur, sautunz e producent, oriund da Kinshasa Congo, naschì ils 14 da december 1977, ed undrà gia cun numerus awards africans. En sia giuventetgna ha el sunà en diversas bands, profitond da sia vusch zunt lomma e fina. L’onn 1999 è el daventà commember e lura er gist manader dal Quartier Latin International, la band da Koffi Olomidé. Il 2006 ha Ipupa lantschà sia carriera solista, cun l’album «Droit chemin», ch’ha vendì passa 100’000 exemplars. In onn pli tard è el cumparì a l’Olympia da Paris. Grond success er per ses proxims albums (p.ex. quel cun il bel titel «Arsenal de belles Melodies» 2009). Il 2014 è Fally Ipupa vegnì envidà da Barack Obama en la Chasa Alva a Washington per il grond entaup cultural «US-Africa». PS: Pervia da sia bella partia vegn Ipupa magari er numnà «Di Caprio» en ses pajais.
23.08.2015 Afel Bocoum - Ali Farka - Mali
Derivond dal medem lieu Niafunke e da la medema etnia dals Sonhai/Sonrai, ha Afel Bocoum (1955) ditg musicà ensemen cun ses mentur Ali Farka Touré. Preferind instruments indigens sco la njarka (gia monocorda), la njurkle (flauta), la calabascha e la djembe (percussiuns). E pli gugent suna el la ghitarra acustica envers quella electrica. Ils emprims 80 ha Bocoum fundà sia atgna gruppa Alkibar, impundend quella tranter auter er per derasar sias experientschas agronomicas, pertutgond irrigaziun ed economia da l’aua. Sias chanzuns chanta el per part en la lingua Sonrai, per part er en il Tamaschek dals Tuareg u il Fulfulde dals Fula. Enfin la mort d'Ali Farka (2006) han ils dus adina sunà vicendaivlamain sin lur albums. Il 2002 ha Bocoum collavurà sin l’album Mali Music dal musicist englais Damon Albarn. PS. In’anecdota: Cur che Afel Bocoum è stà 2001 en il Brasil, ha el declerà che ses prenum «Afel» muntia «affecziun». Dapi lura dovran para blers brasilians il pled «afel» per exprimer «affecziun».
Hits e semperverds africans Hits africans – novalv'emna
22.08. ed ils 23.08.2015
RTR


text:
In punct dal program da la festa dad Unspunnen ch'ha lieu quest onn ad Interlaken è ina saira da concerts en la baselgia dal chasti dad Interlaken; concerts da quatter chors da las quatter regiuns linguisticas da la Svizra. Ils organisaturs han era tschertgà in chor rumantsch.
L'anteriura plevonessa da Sagogn Ivana Fucik – ella lavura uss a Meiringen en la Surselva bernaisa – ha dà il tip da dumandar il chor baselgia refurmà da Sagogn. Lez ha gì grond plascher da quella damonda, dentant han las 15 commembras e commembers dal chor decidì d'ir en la Surselva bernaisa mo sch'els survegnian sustegn d'ulteriuras chantaduras e chantadurs. Uschia va uss il Chor maschadà ad hoc Sagogn ad Interlaken.
Mo 15 chantaduras e chantadurs na tanschan betg
Il chor baselgia reformà Sagogn ha gì grond plaschair da quella dumonda, dentant han las 15 commembras e commembers dal chor decidì d'ir en la Surselva bernaisa mo sch'els survegnian sustegn d'ulteriuras chantaduras e chantadurs. Chantar mo cun las 15 persunas en ina baselgia uschè gronda sco ad Interlaken fiss stà difficil, di il dirigent dal Chor maschadà ad hoc Sagogn, Georg Candrian. Chattar ulteriuras chantaduras e chantadurs n’è dentant betg stà in problem.
2 emnas per chattar avunda rinforzament
Entaifer pauc dapli che duas emnas hajan els savì furmar il Chor maschadà ad hoc Sagogn cun 34 persunas. Avunda per ir ad Interlaken. In chor ad hoc è dentant adina ina sfida per il dirigent, di Georg Candrian, cunquai che las chantaduras e chantadurs n’hajan mai chantà ensemen. Era il temp da preparaziun saja fitg curt. L’invit dals organisaturs da la festa ad Interlaken ha il chor survegnì pir il matg passà. Quai vul dir ch'il chor ha mo ca. 10 exercizis enfin il concert. Ed en quai temp ston las chantaduras ed ils chantadurs emprender betg main che 11 chanzuns.
D'avantatg saja, ch'ils organisaturs da la festa da Unspunnen han giavischà chanzuns popularas. Bleras chantaduras e chantadurs han gia chantà ina ni l'autra da quellas chanzuns e quai gidia d'emprender ellas ton pli spert. Il dirigent Georg Candrian è en mintga cas plain fidanza, ch'il concert vegn a gartegiar.
RR actualitad 08:00
Las chanzuns
- Da casa
- Il cumün in silenzi
- O notg, ti benedida
- Alla patria
- La sera sper il lag
- Mia steila
- La flur striauna
- Chanzun da saut
- Cur chi vain la not
- Serenada
- La youtse (chanzun communabla)


text:
La raschun per la crudada da l’aviun dal tip Ju-52 sur Flem avant dus onns saja stà in sbagl dals pilots. Els n’hajan betg resguardà l’autezza minimala da sgular. Quai rapporta la «SonntagsZeitung». La gasetta sa referescha al rapport dal Servetsch svizzer d’inquisiziun da segirezza che n’è dentant anc betg vegnì publitgà.
En il rapport vegn discurrì da manevers da sgular fitg ristgants e da risicos betg necessaris. Ils dus pilots sajan sgulads bler memia bass en la foppa en il sid-vest dal Piz Segnas e n'hajan perquai betg gì ina schanza pli da far ina storta. ll rapport definitiv dal SUST duai vegnir publitgà il pli baud la fin d’october.
En connex cun la disgrazia dals 4 d’avust 2018 cun 20 unfrendas prenda la Confederaziun er sut la marella l’Uffizi federal d’aviatica civila. Ella ha gia ordinà in’examinaziun externa. L'examinaziun fa l'Institut d'aviatica dals Pajais Bass. Cun resultats quintan ins la primavaira 2021.


text:
En la Serbia han pliras milli persunas protestà la sonda saira cunter la regenza. Las persunas è suandadas il clom da l'uniun opposiziunala «Allianza per la Serbia» cun il motto «Stop a chamischas da sang». En la chapitala Belgrad ha la fulla pretendì da metter ina fin a la violenza cunter critichers da la regenza e las medias. Quai tar manifestaziuns avant la televisiun statala RTS ed avant il parlament serb. Dad udir èn era stads votums cunter la regenza dal president Aleksandar Vucic che vala sco naziunalist da la dretga.
Raschun per las protestas è in'attatga sin in politicher d'opposiziun avant bun 2 emnas. L'opposiziun renfatscha a la partida da Vucic d'avair engaschà rowdys per l'attatga sin il president da la sanestra serba Borkio Stefanovic a Krusevac. Persunas en chamischas nairas avevan attatgà Stefanovic e pitgà ensemen el cun in fist da fier. Tar ina conferenza da medias suenter l'attatga aveva Stefanovic lura mussà sia chamischa plain sang.
La regenza refusa talas renfatschas. Il president Aleksandar Vucic aveva da lezzas uras condemnà l'attatga e declerà ch'ils delinquents sajan arrestads.
RR novitads 10:00


text:
Tit Flavi Domizian
Tit Flavi Domizian (Titus Flavius Domitianus; Roma, 24 otober 51 - Roma, 18 setember 96), l'è staa on imperador roman del 14 setember 81 al 18 setember 96 cont el nòmm de Ceser Domizian August Germanegh (Cæsar Domitianus Augustus Germanicus). L'è staa l'ultim imperador de la dinastia Flavia. L'è cognossuu cont el nòmm de Domizian.
I origin e famejaModifega
El Domizian l'è nassuu a Roma quand che'l sò pader Vespasian, che poeu el sariss diventaa imperador, l'eva anmò on militar. L'è staa cressuu comè vun dij futur senator. L'ha studiaa retòrega, leteratura, legg e l'art del governà. El Svetòni el scriv che l'era on bagaj istruii ed educaa. Menter el sò fradel magior, Tit, l'ha seguii el pader in dij guèrr in Afrega e in Giudea, lù l'è restaa a cà. La soa mader l'era la Flavia Domitila Magior.
La vida duranta i regn del pader e del fradelModifega
In de l'Ann dij quatter imperador (69), quand el sò pà l'ha sconfigiuu i òlter pretendent, lù l'ha faa l'ambassador dij Flavi al Senaa, prima che'l Vespasian rivass a Roma. Quand Vespasian l'è diventaa imperador, l'importanza del Domizian l'è cressuda. L'ha sposaa la Domizia Longina, tôsa del general Gnee Domizi Corbulon, dòpo che lé l'ha lassaa el sò vegg marii, l'Eli Lamia.
L'è staa consul on quaj de vòlt, ma l'era on incarich onorifich. Infatt, vessend el segon fioeu de l'imperador, l'era liber dij responsabilitaa. Ma quand el fradel, anca lù imperador, l'è scomenzaa a morì, lù l'ha sercaa (e trovaa) l'ajutt dij Pretorian per diventà el noeuv princip (el Tit el gh'aveva minga dij fioeu).
Domizian imperadorModifega
Quand el Tit a l'è mòrt, el Domizian l'è staa content, perchè l'amava nò, soratutt perchè l'era el favorii del pader. Donca, quand l'è diventaa imperador, l'ha voruu vendicàss de tucc i tòrt che l'aveva ricevuu. L'è staa nemis del Senaa, ritegnuu de lù contrari al poder imperial. L'è staa on disaster comè amministrador econòmich, l'ha cassaa via la soa miee (che l'era stada trovada cont on amant, l'ator Paris), l'ha faa sù a Roma circa cinquanta costruzion monumentaj (traj quaj anca el Colossee), l'ha sposaa la tôsa del fradel (s'ciopada in del 91), l'ha fondaa Prima Legion Minervia.
Traj sò nemis, e donca lù l'ha perseguitaa, gh'hinn staa i Giudee, i Cristian, el sò cusin Flavi Clement (che l'aveva cercaa de diventaa imperador) e i nòbil, che hànn faa on gran numer de congiur. L'ultima, in del 96, con l'ajutt de la soa vegia miee, l'ha avuu success: on servitor l'ha massaa insema al Stefan, l'aministrador de la Giulia, la soa segonda miee. El noeuv imperador l'è diventaa donca el vegg senator Nerva.


text:
Atgnamain eri previs da realisar ina midada constituziunala suenter las attatgas da Paris cun 130 morts. Oriundamain vuleva Hollande far che persunas cun naziunalitad dubl stoppian dar giu il dretg da burgais franzos en cas d'ina accusaziun.
Assamblea vul lescha pli rigurusa
L'assamblea naziunala ha sinaquai decis da retrair il dretg da burgais er a persunas che n'han betg in dretg da burgais dubel. Uschia avess i teoreticamain dà persunas senza naziunalitad. Suenter in virivari tranter assamblea e senat è Hollande vegnì a la conclusiun che las duas chombras parlamentarias na possian betg sa cunvegnir. Perquai ha el laschà crudar la midada constituziunala.
Ils virivaris en detagl:
- november 2015: suenter ils attentats annunzia Hollande la midada da la constituziun
- schaner 2016: il cabinet approvescha questa refurma da la constituziun
- favrer 2016: l'assamblea federala di gea a la refurma, vul dentant extender la lescha sin persunas che possedan mo 1 dretg da burgais
- mars 2016: il senat fa opposiziun e vul restrenscher la lescha sin persunas cun naziunalitad dubla
- fin mars 2016: il president François Hollande tira enavos la midada da la constituziun perquai che las partidas na vegnan betg perina
RR novitads 14:00


text:
La charn che Manuel Reichenbach dovra per la spaisa ch’el ha creà sco menu da Pasca vegn dad ina speziala rassa franzosa, ils Salers. Quels creschan si en il bain puril da Catrina Livers a Trun, mo in pèr 100 meters davent dal hotel e vegnan era mazzads e preparads en il medem vitg. Per il cuschinier èsi impurtant da savair danunder che la charn vegn. Ch’el po retrair la charn da l'agen vitg è tenor el in cas da fortuna. Qua pon ins leger dapli sur dal bain puril e sur da la rassa da Salers.
Ma uss tar il cuschinar. Nus manain vus pass per pass tras la preparaziun, davent da las ingredienzas fin il plat finì.
mise en place
La charn ed il magugl, las verduras, ils tartuffels e la pasta, la sosa (il jus)
per la pasta
- 600 grams farina alva
- 200 grams sal da la mar grop
- 2 deciliters aua
- 3 ovs (mo il clar d’ov)
ingredienzas
- cotletta da bov 600 grams
- 4 gronds tartuffels (sort tenor gust)
- 3 rosas da broccoli
- 3 rosas da cardifiol
- mez pastinac taglià en fistets
- magugl bov taglià per mez
- jus da vin cotschen
- paintg
- 2-3 frastgas rosmarin e timian
- 3-4 cons d’agl
- 1 figl d'arbaja
- corda da bambus
Il jus
«Jus» vegn numnà in fond da charn concentrà, che survegn la consistenza dad in gel cur ch’el è fraid. El vegn duvrà per dar gust a sosas da charn ni vegn servì tar la charn. Per producir jus vegn brassà ensemen ossa e rests da charn cun verdura da schuppa. Suenter vegn quai cuschinà ditg en buglion da charn. Entras la schelatina da l’ossa vegn il jus lià, perquai n’è il jus betg pli liquid cura ch’el è fraid. Sch'i n'è betg pussaivel da far sez il jus, pon ins era cumprar quel en stizun ni dad in’ustaria.


text:
Il bus è charrà la damaun marvegl a las 07:00 a Münchberg en in camiun-tractor che steva airi a la fin d'ina colonna. Il bus è brischà or cumplettamain. Stà enavos è be il skelet dal vrac
Il bus è partì cun en tut 48 persunas, 46 passagiers e 2 manischunzs, da Sachsen il gliendesdi. Tar la derivanza da la gruppa e lur destinaziun n'ha la polizia betg fatg indicaziuns. Il bus che ha gì l'accident è brischà cumplettamain, quai di il pledader da la polizia Jürgen Stadter. 30 persunas sajan blessadas, pliras da quellas grevamain.
Acziun gronda dals servetschs da salvament
La polizia ha serrà cumplettamain en omaduas direcziuns l'A9. Radund 200 persunas dals servetschs da salvament, da pumpiers e da la polizia èn stadas en acziun. Plinavant èn plirs helicopters stads en acziun al lieu da l'accident.
Sco consequenza hai dà lungas colonnas. La polizia ha supplitgà la populaziun via Twitter da guntgir uschè lunsch sco pussibel il lieu da l'accident. En direcziun sid duain ins gia bandunar l'autostrada sur l'A72 ed l'A93.
Crititga vers persunas mirvegliusas
Il minister da traffic tudestg, Alexander Dobrindt, ha crititgà il cumportament da plirs automobilists. I saja irresponsabel e turpegius da reducir il tempo sin il vial oppost per guardar tge che saja capità. Quest cumportament haja er impedì la lavur da las forzas da salvament. El saja pront d’augmentar las multas per mirveglius marcantamain – ha ditg Dobrindt en la televisiun.
RR novitads 11:00++


text:
- La decisiun per il cumpromiss è crudada piz a cup.
- La renta per novpensiunads duai vegnir auzada per 70 francs.
- Per finanziar l'AVS duai la taglia sin la plivalur vegnida augmentada per 0,6%.
- Sch'il parlament di gea, decida il suveran ils 24 da settember 2017 en chaussa.
Mardi saira è la conferenza cun 26 commembers, ina mesadad dal Cussegl naziunal e l'autra dal Cussegl dals chantuns, sa decidida cun 14:12 vuschs per il cumpromiss. Uschia perda il Cussegl naziunal, quel vuleva ch’ils assicurads pajan dapli en la segunda pitga per survegnir pli tard tuttina bler renta.
Quest concept è giud maisa cun la decisiun da la conferenza d’intermediaziun.
La via è anc lunga
Sco proxim ston il Cussegl dals chantuns ed il Cussegl naziunal sustegnair u refusar quest cumpromiss. Vuscha en in cussegl ina maioritad na, ha la refurma da las rentas fatg naufragi. Sch’omadus cussegls approvan il project, sto quel la finala anc vegnir tras la votaziun finala dal venderdi. Il termin per la votaziun dal pievel fiss la fin settember.
RR novitads 23:00


text:
Armon Orlik era il grond favurit tar la festa da lutga grischuna-glarunaisa ad Arosa. Ed il grond favurit ha persvas. Orlik gudogna per la terza giada en seria la lutga cun circa 150 lutgaders e quai cun il maximum da 60 puncts. Sin la via al success batta Orlik gist trais lutgaders cun cranz federal. E Roger Rychen bitta Orlik gist duas giadas en il resgim.
En la lutga finala encunter Roger Rychen
Suenter che Armon Orlik aveva gia gudagnà la quarta lutga encunter Roger Rychen da Mollis, era la situaziun da partenza avant la lutga finala speziala. La dumonda era: Tge ha Rychen emprendì suenter la sconfitta en la quarta lutga? En la lutga finala ha Rychen empruvà da betg pli far ils medems sbagls. Quai è dentant gartegià be per part.
Buna prestaziun da l’entira equipa grischuna
Sper Armon Orlik han persvadì ulteriurs lutgaders grischuns ad Arosa. L’equipa grischuna gudogna 6 cranzs tar l'atgna festa. Livio Gosswiler da Mastrils po perfin festivar ses emprim cranz da la carriera.
RR sportissimo 17:00


text:
Spetgar, guardar, tadlar e lura ir sch'igl è bun. Quai è dapi decennis il pli impurtant ch'ils instructurs da la Polizia chantunala mussan als uffants pitschens per in viadi segir en e da la scola.
Tenor Cuno Berther, il schef da la sparta prevenziun tar la Polizia chantunala saja l'aspect «tadlar» daventà pli impurtant ils ultims onns sper il spetgar e guardar. Quai pervi d'autos e velos electrics sco er in traffic che saja en general pli quiet.
Ma effect haja tut la lavur be sche tant ils uffants sco era ils automobilists ed ils geniturs sappian co ch'i saja da sa cumportar sin via. Gist ad automobilists pli vegls, na saja savens anc betg cler ch'ils uffants emprendian dad ir sur via vi pir cura che las rodas da l'auto stattan airi dal tuttafatg, agiunta il collega instructur Martin Roffler.
Esser visibel è fitg impurtant
In grond effect ha tenor Cuno Berther la visibilitad dals uffants. Pli bain ch'els èn visibels e meglier ch'ils automobilists pon reagir ed era prevegnir situaziuns malsegiras. Impurtant è quai cunzunt er perquai ch'ils uffants sez na san betg stimar bain distanzas e na san era anc betg avair en egl in uschè grond spazi sco in creschì. Perquai pon els savens reagir surprendentamain. In exempel:
- Cun vestgadira stgira – visibel sin 25 meters
- Cun vestgadira clera – visibel sin 70 meters
- Cun vestgadira u tschintas reflectantas – visibel sin 140 meters
Geniturs duain ir ordavant cun il bun exempel
I saja impurtant ch'ils geniturs sa cumportian er correctamain, betg mo cun ir cun auto, ma er sco peduns sin via. I na possia betg esser ch'ils uffants emprendian da spetgar, tadlar e guardar bain e pir lura ir cura che tut è segir – ed intgins dis pli tard giajan ils geniturs simplamain, forsa anc cun il telefonin vid l'ureglia e guardian pir durant ir sur via vi sch'i na vegnia nagut. Perquai cusseglia Cuno Berther er d'accumpagnar mintgatant ils uffants sin lur via a scola per vesair co ch'i guardia or.
Igl è anc interessant da vesair co ils uffants dattan vinavant als geniturs quai che nus instruin e dian lura: Il policist ha ditg da far uschia ed uschia.
Quai ch'el cusseglia da betg far è da «purtar» ils uffants cun auto a scola. Sche blers fetschian quai lura possia quai chaschunar pli malsegiras situaziuns sin plaz scola che sch'ils uffants giessan a pe. Plinavant sajan ils uffants abels dad ir sezs a scola cun la dretga instrucziun e la sensibilisaziun er tras ils geniturs.


text:
Plastega
I plastege (o, mei, i materie plastege) i è dei materiai organeg cond un grand pes molecolar, çoè formade de molecole cond una cadena longa (macromolecole), qe i va a determinar in manera essenziala i carateristege de l'istess material.
I pœl vesser formade de polimer pur o mes'ciads cond dei aditiv o carege varie. I polimer plu comun i è produxids cond dei derivads del petroli, ma i g'è anca dei plastege desvilupade de oltre fonts.
La IUPAC la definiss i plastege comè materiai polimereg qe i pœl contegnir dei oltre sostanze per meiorar i proprietaa o sbassar i costs, e la invida a drovar ol termen polimer inscambe de qell plussee jenereg de plastege.[1]
Riferiments[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Terminology for biorelated polymers and applications (IUPAC Recommendations 2012) (PDF), in Pure and Applied Chemistry, vol. 84, nº 2, 2012, pp. 377–410, DOI:10.1351/PAC-REC-10-12-04.


text:
Il survegliader pretschs Stefan Meierhans ha dubis che tut las chasas dovrian ils medems criteris per calcular ils custs. Vitiers suppona el ch'instituziuns publicas subvenziuneschian la tgira deficitara cun gudogns da las taxas da dimora.
Differenzas da fin 87%
In'examinaziun tar 1'417 chasas da tgira ed attempads ha mussà che las differenzas da la media chantunala muntan a fin 100 francs a di u 87%. Registrà han ins 91% da tuttas instituziuns correspundentas.
Exempel – Media da custs da taxa dals chantuns
Ils chars
Genevra: CHF 227,40 a di
Basilea-Champagna: CHF 204,83
Turitg: CHF 203,90
Basilea-Citad: CHF 198,08
Ils bunmartgads
Vallais: CHF 121,60 a di
Glaruna: CHF 124,97
Uri: CHF 133,25
Omadus Appenzell: CHF 140,70 resp. CHF 140,87
La media grischuna è tar CHF 162,00
Metoda unifurmada vegn cussegliada
Il survegliader da pretschs cusseglia perquai d'introducir en l'entira Svizra ina metoda unifurmada per relevar ils custs. Quai munta ina suletta preschentaziun da la contabilitad che vala naziunal. Per pudair reparter correct ils custs sin ils singuls posts sco tgira, assistenza e hotellaria stoppian ins plinavant perscriver ina analisa da lavur periodica e specifica.
RR novitads 10:00


text:
Sulettamain 8 dals 25 commembers da la cumissiun han pretendì ch'ils discurs vegnan immediat terminads. La gronda part saja dentant da l’avis ch’in resultat cuntentaivel saja pussaivel, ha ditg la presidenta da la cumissiun Tiana Angelina Moser (PLV) avant las medias. Quai suenter che la cumissiun è s'inscuntrada cun il president da la Confederaziun Guy Parmelin ed il minister da l'exteriur Ignazio Cassis.
Il Cussegl federal duaja intensivar ils discurs cun l'Uniun europeica e preschentar bainbaud propostas per ils puncts averts. Parmelin e Cassis vulan anc en il decurs dal di prender posiziun en chaussa.
Nagin progress tar ils discurs cun l'UE
Il president da la Confederaziun Guy Parmelin aveva inscuntrà la presidenta da la cumissiun da l’UE Ursula von der Leyen il venderdi a Brüssel. Els hajan constatà ch’i dettia anc divergenzas considerablas davart la cunvegna da basa, aveva Parmelin ditg suenter l’inscunter.
Tuttina sajan ils discurs da valitar positiv. Igl era l'emprim discurs dapi in lung temp tranter las duas partidas. Grazia a la represa dals discurs dastgian ins sperar che las duas partidas possian chattar ina soluziun per la cunvegna da basa.
Plan B è en lavur
Co Parmelin ha gia communitgà il venderdi duain las negoziadras - Livia Leu per la Svizra e Stépahnie Riso per l'Uniun Europeica - star vinavant en contact. En il medem mument ha Parmelin dentant er accentuà ch'il Cussegl federal na vegnia betg a suttascriver la cunvegna da basa senza avair chattà ina soluziun per ils trais puncts dispitaivels - vul dir: la protecziun da las pajas, la directiva davart ils dretgs dals burgais da circular libramain en l'UE, ed ils subsidis dal stadi.
Il Cussegl federal patratga adina en alternativas.
Tar tut ils puncts da discussiun haja la Svizra fatg propostas concretas. Tuttina n'hajan ins betg fatg il progress giavischà, uschia Parmelin. Sin la dumonda dal "SonntagsBlick" sch'il Cussegl federal lavuria gia actualmain vid alternativas - ha Parmelin ditg ch'il Cussegl federal patratgia adina en alternativas. Questa discussiun saja dentant prematura.


text:
Il Cussegl federal duai adattar la basa legala, uschia che la posta stoppia esser repartida enfin las 12:30 en l'entira Svizra. La Posta saja in'interpresa dal Service Public ed uschia obligada da porscher ses servetschs dapertut en Svizra a moda eguala. Cunzunt en regiuns decentralas, sco per exempel en ils vitgs en valladas lateralas dal Grischun, vegnian las gasettas e las brevs repartidas adina pli tard, sa vilenta il Cusseglier naziunal Martin Candinas.
Cunquai ch’ins vul spargnar rutas ed uschia emplenir meglier il temp dals postins restants vegn la posta ussa repartida savens pir il suentermezdi. Cunzunt per las gasettas e per la glieud pli veglia è quai ina chaussa nunpussaivla.
Candinas ha perquai inoltrà ina moziun che pretenda ch'il Cussegl federal adatteschi las prescripziuns. Excepziuns dastgia mo dar là nua ch'i dettia ina spediziun matutina da las gasettas, di Candinas.
Cura ch’ils quints arrivan è secundar, dentant la gasetta vulan ins ad uras!
Ch'ins savessi era abunar la gasetta sco ediziun online e leger quella sin il computer ni sin il tablet n'è per el nagin argument. Blera glieud, cunzunt la pli veglia, saja disada da leger la gasetta sin palpiri e veglia er far quai uschia en il futur. El appartegnia er tar questa glieud, di Martin Candinas. Ultra da quai hajan era il editurs in interess che lur gasetta vegnia ad uras en la stgaffa da brevs.
Las Svizras ed ils Svizzers spetgan da la Posta in Service Public che tegnia quai ch'el empermettia. Uschiglio na saja lura era betg pli necessari che la Posta giauda divers avantatgs visavi ils auters distributurs, admonescha Martin Candinas.
RR novitads 6:00


text:
Trescùr Balneàre
Trescùr Balneàre (Trescore Balneario in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la bàasa Al Caalina a 15 km de la sità e a 271 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 9 951 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 13,3 km² e 'na densità de popolasiù de 748 ab./km²
Ol pais l'è famus per i tèrme. El cunfìna coi cümü de Albì, Caròbe, Cenàt Sura, Cenàt Sóta, Credér, Entràdech, Gandòss, Gorlàgh, Lössàna, San Pól d'Àrgon e Zandòbe. .
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Trescùr Balneàre l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Victoria d'etappa per las pendicularas Savognin cunter l'hotel Cube. Perquai ch'ellas dubiteschan la bonitad da l'Hotel Cube pretendan ellas ina garanzia avant ch'ellas dattan a l'hotel bigliets da las pendicularas per vender. Il Tribunal federal dat raschun a las pendicularas. Tenor ils derschaders da Losanna hajan las pendicularas cumprovà precisamain daco ch'ellas teman ch'il hotel na possia betg pajar ils bigliets.
La Dretgira chantunala dal Grischun sto uss calcular tge summa che l'hotel Cube sto pajar. Il december aveva la dretgira grischuna decidì 20'000 francs per stagiun. Cunter questa decisiun han las pendicularas fatg recurs. La dretgira n'aveva betg resguardà l'argumentaziun che la situaziun finanziala da l'hotel saja precara. Tenor ils derschaders a Losanna haja quai blessà il dretg da vegnir udì da la dretgira da las pendicularas. La dretgira regiunala Plessur aveva decidì ch'i saja da pajar 400'000 francs. Quella decisiun aveva la Dretgira chantunala per part abolì.
Cunvegna per cartas da las pendicularas
L'hotel Cube e las pendicularas da Savognin han dapi il 2005 ina cunvegna, tenor la quala survegnan giasts d'hotel pli bunmartgà in bigliet per las pendicularas. Uschia duain radund 90% da las pernottaziuns vegnir vendidas cun in bigliet da pendicularas, hai num en la sentenzia dal tribunal.
La collavuraziun haja cumenzà a patir il zercladur dal 2018. Là ha l'hotel pretendì via dretgira che las pendicularas hajan da far enconuschent ils pretschs per ils bigliets per la stagiun che fiss vegnida e da metter a disposiziun dus apparats per las cartas. Il settember 2018 ha l'hotel lura serrà sias portas e pir puspè avert ellas l'entschatta da l'onn.
La procedura giuridica è entant ida vinavant. Trais giadas èn la dretgira regiunala e chantunala stadas vid il cas, enfin ch'el è vegnì davant il Tribunal federal. Suenter che la Dretgira chantunala ha lura prendì sia quarta decisiun, po il cas anc ina giada vegnir davant il Tribunal federal.


text:
Cunter ils Israelians aveva il FCB giugà la stagiun 2013/14 gist 2 giadas ed è vegnì vinavant domaduas giadas. L'emprim en la terza runda da qualificaziun per la Champions League, e pli tard en ils 16avels finals da l'Europa League.
Il prim gieu è u ils 18 u ils 19 d'avust a Basilea, il segund in'emna pli tard en l'Israel. Il victur sa qualifitgescha per la fasa da gruppa da la Champions League.
Thun cunter Prag
En la quarta ed ultima runda da qualificaziun per l'Europa League frunta l'FC Thun sin il represchentant da la Tschechia, Sparta Prag. L'emprim gieu dat Thun a chasa, la gievgia ils 20 d'avust 2015. - Suenter che YB è crudà ord la qualificaziun per la Champions League frunta il club bernais ussa sin in adversari ord l'Aserbaidschan, Karabach Agdam. Era YB dat l'emprim gieu a chasa.
RR novitads 14:00


text:
Nagina schanza ha la Russia gì, la naziunala russa ha pers cun 0:3 cunter il Wales. Ed il success da Wales è stà merità era en questa dimensiun, els han dominà la Russia davent da l’emprima minuta. Entant ch’il Wales finescha uschia la fasa da gruppa a la testa dal classament, resta a la Russia in sulet punct or dal gieu cunter l’Engalterra.
In auter purtret è stà da vesair tar la partida tranter la Slovachia e l'Engalterra ch’è ida a fin pari 0:0. Cun sis novs giugaders han ils Englais armonisà bain ed han gì il gieu sut controlla. Dentant la balla n’ha betg vulì ir en il gol dals Slovacs, duas giadas hai mancà pauc ed in sajet ha in Slovac anc pudì sviar sin la lingia.
RR novitads 23:00


text:
Borgh San Gottard
El Borgh San Gottard, ciamaa anca domà el Borgh o el borgh di formaggiatt (Borgo San Gottardo) l'è on vegg rion de Milan, situaa lì indove adess el gh'è el cors San Gottard, in de la zona sud de la città.
L'era vun di vari borgh milanes che se trovaven foeura di bastion (in quell cas chì, quei de Porta Cicca), donca in l'estrema periferia de la città. Per quest, la gent che la ghe viveva la gh'aveva minga ona bella reputazion; in fond, a l'era quasi on alter paes respett a Milan.
I primm cà hinn del 1600-1700, anca se la gesa de San Gottard al Cors l'esisteva giamò in del 1250 (anca se la forma del dì d'incoeu l'è del 1896): per quest, anca se l'è in periferia, el borgh el gh'ha on'aria puttost veggia. L'era conossuu anca 'me borgh di formaggiatt perchè chichinscì gh'era ona motta de caser indove 'l se faseva marudà el formagg (soratutt grana e gorgonzoeula). Fina al 1936 el ghe passava el tramm "Gamba de Legn", che 'l menava la gent de Milan a Pavia.


text:
Terry Pratchett
Sir Terence David Pratchett, cognossuu 'me Terry Pratchett (Beaconsfield, 28 de april del 1948 - Broad Chalke, 12 de marz del 2015) l'è staa on scrittor ingles.
L'ha scominciaa a scriv in del 1981, dopo avè lavoraa 'me giornalista e adett de la stampa in di centrai nuclear. Cont i sò romanz de fantasy umoristegh l'è staa el scrittor ingles pussee venduu di Agn Novanta (pussee de 65 milion de copi e traduzzion in 65 lengov).
In del 2007 l'ha comunicaa de vess malaa de Alzheimer. L'è mort in del 2015 a 66 agn.


text:
Motta Camastra
Motta Camastra l'è ün cumün da la Pruvincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 160 km a est da Palermo e 45 km a südovest da Messina. Al 31 de Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 868 e üna area da 25,3 km².[1]
Al cumünn da Motta Camastra al cuntegn lan frazion de Fondaco Motta e San Cataldo.
Motta Camastra al è arent a Antillo, Castiglione di Sicilia, Francavilla di Sicilia, Graniti.
Demografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
References[Modifega | modifica 'l sorgent]
Lian da dador[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Duas persunas èn actualmain cler a la testa: Christian Rathgeb (PLD) vegn sin 61.8% da las vuschs e Mario Cavigelli sin 58.1%. Sin plazza trais suonda cun retard Jon Domenic Parolini (PBD) che cuntanscha 42% da las vuschs. Ils candidats novs n'èn dentant betg lunsch davos Parolini.
PS defenda ses sez – PCD cun dus sezs
Dals candidats novs survegn Peter Peyer (PS) las bleras vuschs cun 38.5%, suandà da Marcus Caduff (PCD) cun 38.3%. Omadus èn cunquai sin ils chaltgogns dal cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini.
Peter Peyer profitescha dal fatg ch'el è il sulet candidat socialdemocrat aifer ils candidats burgais. Ord sia partida survegn el grond sustegn: 91% dals electurs da la PS han l'intenziun da vuschar per el.
Tenor la retschertga pudess Marcus Caduff ademplir a sia partida il giavisch da reconquistar in segund sez en la regenza grischuna, sper quel da Mario Cavigelli. Per il politolog da sotomo Michael Hermann ha Marcus Caduff dentant anc in deficit: El è pli pauc enconuschent en il Grischun ch'ils auters candidats.
Linard Bardill ha schanzas
Era sch'el ha annunzià sia candidatura pir tard – l'independent Linard Bardill ha schanzas da vegnir elegì ils 10 da zercladur en la regenza grischuna. El survegn 36.5% da las vuschs. Il politolog fa dentant attent, che quests resultats sajan pli malsegirs che quels dals auters candidats, cunquai che sia candidatura saja vegnida enconuschenta pir durant che la retschertga girava gia.
La retschertga da sotomo
La retschertga è vegnida fatga tranter ils 4 ed ils 14 da matg 2018 e quai via las paginas d'internet dad RTR e Somedia e cun in pool dad e-mail da sotomo. En tut èn vegnidas dumandadas 1'495 persunas.
Damai che la candidatura da Linard Bardill è vegnida enconuschenta durant la retschertga, è l'evaluaziun succedida en duas parts. Per l'evaluaziun parziala suenter la candidatura da Linard Bardill èn vegnidas dumandadas 538 persunas.
La quota da malsegirtad munta a +/-3.16%. Tar ils resultats da Linard Bardill po quella quota esser pli auta.
PPS senza represchentant en la regenza
Sin l'ultim plaz da la retschertga sa chatta Walter Schlegel (PPS) cun 33.3% da las vuschs. Cunquai è el era davos il candidat independent Linard Bardill. Al politolog Michael Hermann è dà en egl che Walter Schlegel giaudia plitost pauc sustegn dad electurs da sia partida: Be 75% da la PPS dessan la vusch a lur candidat – cumpareglià cun ses concurrents è quai la pli bassa quota.
RR actualitad 06.00


text:
En il final da sonda saira battan ils Brasilians la Germania cun 5:4 suenter sajettar penaltis. Il penalti decisiv a il chapitani brasilian Neymar marcà. Quai suenter ch’il goli Weverton ha tegnì il davos penalti tudestg da Nils Petersen.
Neymar aveva era sajettà il 1:0 en la 26avla minuta, cun in bel culp liber. En la 59avla minuta a Max Meyer lura egualisà per ils Tudestgs, era damai ch’ils Brasilians agivan in pau passiv. Vi dal pari 1:1 n'ha lura era la prolungaziun betg midà insatge.
RR novitads 06:00


text:
Il pli impurtant en curt
- L'SPD ha ditg da «gea» tar a las tractativas da coaliziun cun la CDU/CSU. 362 «gea», 279 «na», ina abstinenza.
- Las dus partidas vegnan el il proxim temp a discurrer sur da la coaliziun. Là decidan els, tge puncts politics ch'els vulan persequitar e sco che la nova regenza vegn a vesair ora.
- Surtut ils giuvens en l'SPD han crititgà las discussiuns cun la CDU. En ina «GroKo» giaja la SPD sut. Vinavant perdia la partida blers simpatisants cun quai ch'els vulevan ir en l'opposiziun e betg en la regenza.
Blera reclama...
Radund 600 delegadas e delegads da 16 uniuns localas da l'SPD èn vegnids ensemen a Bonn per decider sch'els vulan far ina coaliziun cun l'uniun CDU/CSU. A l'entschatta da la sesida han il president da l'SPD Martin Schulz, Malu Dreyer (vicepresidenta da l'SPD) e Michael Groschek (president da la secziun Rain dal Nord-Vestfalia) tegnì in pled. Els han tuts fatg reclama per la coaliziun.
I fiss negligent da betg nizzegiar questa schanza.
Tenor els saja la coaliziun la schanza per l'SPD. En il rapport da sondagi sajan divers puncts centrals da l'SPD. Meglieraziuns tar l'agid social, nagina fixa limita tar migrants o il scumond dad exportar armas en il la guerra dal Jemen.
... e gronda resistenza
Durant la discussiun suenter ils pleds han divers delegads e delegadas preschentà lur punct da vista. Surtut ils pli giuvens èn cunter ina coaliziun. Els na vulessan betg esser il plan d'urgenza da la CDU. Vinavant na vulessan els betg surlaschar l'opposiziun be a la partida dretga AFD.
Sche nus fissan ina ustaria, lu pudessan nus dir, che la CDU metta dapi onns a quint tar nus. La quittanza è uschè lung!
Sche la SPD giess en la regenza rumpessan els la confidenza da blers votants,. cun quai ch'els vulevan atgnamain ir en l'opposiziun e betg en la regenza.
RR novitads 17:00


text:
Quaruna
Quaruna (Quaron-a in Piemuntes; Quarona in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 4 194 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 16,0 km² e ona densità de popolaziun de 262 ab./km².
El paes el se tröva in de la Valsesia e 'l gh'ha dò fraziun, ciamaa Dòcc e Valmagiur. L'è tacaa ai cumün de Al Bórch, Breia, Cej e Varal.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Quaruna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Radund 5’500 kilometers loipas spetgan en Svizra ils passlunghists e las passlunghistas. Ils sport è il mument pli popular, cunquai ch’ins na sto betg ir cun autras persunas en ina gondla, sco per exempel tar skis alpin, manegia Mariette Brunner, la presidenta da Loipa Svizra.
Vendì blers pass svizzers da passlung
Cifras definitivas, quants pass ch’èn gia vegnids vendids, na datti naginas. La presidenta è dentant persvadida ch’i dettia in bun onn da passlung en quest reguard.
Quai vegn a dar ina stagiun excellenta. Sch’i dat in record na sai jau betg anc dir, i vesa dentant ora fitg bain.
Tranter 28’000 e 32’000 pass svizzers da passlung vegnan vendids en in onn normal. Las cifras definitivas èn avant maun l’entschatta d'avrigl.
Las scolas da passlung han profità dal coronavirus
Ernst Orlik instruescha dapi set onns passlung a Lai. Cunquai che la glieud na po betg viagiar grond, stettia ella en la regiun ed emprovia novs sports, sco per exempel passlung.
Quest onn haja el gì dapli principiants e persunas, che faschevan gia ina giada passlung e che vulevan puspè cumenzar. Gist enturn ils dis da festa haja quai gì blera glieud sin las loipas.
Ins vegn dentant adina da guntgir in a l’auter. Jau persunalmain hai gugent, sch’ins vesa blera glieud, sch’i marscha insatge.
Material da passlung daventa scart
Tar la fatschenta da sport active sport Baselgia a Lai na pon ins betg pli fittar equipament da passlung per l’entira stagiun. Quai na saja anc mai stà il cas, di Marco Baselgia, il manader da la fatschenta. La glieud giaja bain cun skis, dentant pli curt, cunquai che las ustarias sajan serradas, e lura dovrian els anc in ulteriur sport.
Blera glieud dentant avunda spazi
Passlunghists e passlunghistas a Lai conferman, ch’i haja bler dapli glieud sin las loipas. Esser en la natira, pudair glischnar, sentir la libertad, era en il chau, sa muventar e giudair il silenzi, quai saja il bel vi dal passlung. E malgrà ch’i haja dapli glieud – il spazi saja tuttina grond avunda.
Intgins tips
Tge dovri per in bun start en la loipa, sco principiant u principianta da passlung?


text:
I dat differentas situaziuns, nua che la curatella dovra famiglias che prendan uffants en tgira. Quai vul dir dar ad in uffant in suttetg, in dachasa sur curt u lung temp.
I dat cas urgents a curta vista u er a lunga vista
Gioni Coluccello, il manader da la curatella Surselva, discurra da cas urgents che schabegian, uschenumnads «cas SOS». Lura dovri in uffant in dachasa per in curt temp, perquai ch'igl è schabegià insatge cun sia famiglia. Qua dovri insatgi ch’è pront da prender per in curt temp in ubain dus uffants en tgira.
Lura datti era il cas, nua che la curatella tschertga famiglias ch'èn prontas da dar suttetg ad in uffant a lunga vista, pia enfin che quel è maioren.
Plazzas da tgira scarts era en auters chantuns
Il chantun Grischun vegn mintgatant er dumandà d’auters chantuns da tschertgar plazzas per uffants. En Surselva na dettia quai però betg da questas plazzas da sterner, ha ditg Gion Coluccello. El pudessia duvrar ina u l’autra famiglia che fiss pronta da gidar. Pli bleras famiglias e meglier ch'ins possia dar in dachasa. Da quants uffants ch'i sa tracta na vul la curatella betg dir, quai saja in tema difficil.
RR actualitad 12:00


text:
Spam
El spam l'è 'n messagg mandaa senza el consens del destinatari e massivament. Tipicament hinn mandaa in gir via e-mail e newsgroup, ma al di d'incoeu hinn doperaa anca i software IM, i comment di blog e di social network. Per spantegàj hinn doperaa soratutt di computer zombifegaa, ossia infettaa cont on malware che mett part di resors a disposizion del spammer cont ona botnet, ma hinn anca doperaa di server SMPT configuraa mal per mandà i email de tucc, ciamaa open-relay.
El nomm el vegn da on sketch di Monty Python indova in d'on restorant gh'eren domà piatt de la carna SPAM.


text:
La task force da corona da la Confederaziun è ordvart inquietada davart il ferm augment da las infecziuns dal virus en Svizra. Il dumber creschia cun ina spertadad alarmanta. Perquai appellescha ella a la populaziun, organisaziuns ed autoritads. La Task Force recumonda urgentamain da guntgir situaziuns cun in aut ristg da transferiment. Quai sajan en spezial inscunters endadens, nua ch'ins na possia betg tegnair la distanza e nua ch'i na vegnia betg purtà mascrinas. Exempels sajan clubs, discos e bars.
En Svizra ed il Principadi da Liechtenstein ha l'Uffizi federal da sanadad annunzià venderdi 134 novas infecziuns dal coronavirus entaifer in di.
Nagin indizi per segunda unda
En blers pajais crescha il dumber da novas infecziuns dal coronavirus puspè. Tenor l’Organisaziun mundiala da la sanadad WHO na saja quai però betg in indizi d’ina segunda unda. I sa tractia plitost dad in segund punct culminant da l’emprima unda, quai ha ditg il coordinatur da l’agid d’urgenza da la WHO, Michael Ryan, a Genevra. I saja fitg impurtant da vinavant sa tegnair vid las reglas da cumportament e d’igiena per far frunt al virus.


text:
Il pli impurtant en curt:
- Las datas che l'app da contact tracing dovra, vegnan arcunadas a moda decentrala, quai vul dir sulet sin il telefonin sez.
- Google ed Apple han sviluppà la colliaziun tecnica per IOS ed Android, che pussibilitescha la decentralisaziun da quellas datas. La Svizra è l'emprim pajais che fa quai sin questa moda e maniera.
- Be las autoritads uffizialas da sanadad dals pajais pon far diever da questa tecnologia.
- Per l'app ston ins activar il bluetooth. Quel enconuscha lura auters telefonins che han er l'app ed èn datiers dad ins. Ella n'è dentant betg abla d'arcunar la posiziun sur GPS.
- La fasa da pilot da l'app ha cumenzà oz a bun'ura.
Tar il studi da sotomo, ch'ins ha fatg per sentir il puls tar la populaziun, han ins constatà che la populaziun fa quitads davart la protecziun da datas. Sco Marcel Salathé, epidemiolog da l'ETH Losanna ha accentuà saja il concept d'arcunar las datas a moda decentrala stà a partir da l'entschatta fitg impurtant. Las datas dals singuls utilisaders da l'app na pon betg vegnir clamadas giu simplamain uschia. Ma per cuntanscher quai haja duvrà intginas contractivas. Pir cura che Google ed Apple èn stads pronts da sa gidar èsi vegnì pussaivel da stgaffir la pussaivladad d'arcunar las datas a moda decentrala. Plinavant pon be las autoritads uffizialas da sanadad dals pajais far diever da questa colliaziun tecnica che Google ed Apple han stgaffì.
App funcziuna cun bluetooth betg sur GPS
L'applicaziun funcziuna sur bluetooth. Ella na rimna naginas datas da GPS e na po gnanc far quai. Google ed Apple han installà ina funcziun che procura che talas apps da contact tracing, na pon betg avair activ questa funcziun.
Perquai che l'app funcziuna dentant cun bluetooth na po quella betg mesirar exact la distanza da dus meters. Dentant saja tenor Salathé er pli impurtant che l'app enconuschia ils auters apparats che han si l'app e che las chadainas d'infecziun pon uschia vegnir interruttas.
59% dals Svizzers installassan l'app
Kim Sang-Il, il manader per transfurmaziun digitala en l'Uffizi federal da sanadad ha declerà che 59% dals Svizzers e las Svizras fissan prontas d'installar ina tala app da contact tracing. Quai mussia in'enquista da Sotomo nua che 2'819 persunas sajan sa participadas. La raschun ch'ils pli blers hajan numnà, saja ch'els u ellas veglian contribuir insatge per franar la derasaziun dal coronavirus.
Quitads haja sur tut dà pervi da la tema ch'ins pudess vegnir discriminà sch'ins n'haja lura betg l'app. Che ustarias pudessan per exempel scumandar ad insatgi d'entrar sch'els n'hajan betg l'app. Perquai hajan ins inclus ina clausula ch'i na po betg vegnir discriminà en la lescha ch'è deliberada per mauns dal parlament.
La fasa da pilot ha cumenzà
Sco Kim ha declerà duai l'applicaziun esser in supplement tar il contact tracing classic, na remplazza dentant betg quel. Kim ha er accentuà ch'i saja voluntari d'installar l'applicaziun. Plinavant saja er pussaivel da deactivar l'app.
En il focus tar la fasa da pilot stettian sur tut gruppas che s'inscuntran en il mintgadi, sco per exempel a la plazza da lavur, ha declerà Salathé.
Persunas che lavuran in cun l'auter u militars ch'èn per exempel en la medem'unitad.
Che persunas singulas fan part da la fasa da pilot fetschia pauc senn, perquai che quels han lura strusch contact in cun l'auter. Finamira saja il mument da chattar problems tecnics u problems tar il diever e da sragischar quels. Il BAG ha er envidà la cuminanza da hackers d'examinar da radent l'app per chattar flaivlezzas ed uschia augmentar la segirezza.


text:
Sin la plattafurma «angehoerige-betreuen.gr.ch» pon persunas ch'assistan u tgiran confamigliars s'infurmar davart pussaivladads da sustegn. I vegn dà cussegls ed intermedià contacts ed adressas.
La plattafurma ch'il chantun ha lantschà sa drizza era als patruns da quests confamigliars. Quels pon s'infurmar davart lur dretgs e lur duairs e vesan ideas – co els pon sustegnair lur emploiadas ed emploiads en situaziuns difficilas.
Qua chattais la plattafurma
Il chantun spera da pudair sustegnair uschia las persunas che prestan quest servetschs senza paja. Ed el prevesa ulteriuras mesiras per meglierar las cundiziuns generalas. Plinavant ha el integrà questas mesiras sco prioritad en il Program da la Regenza 2021 – 2024.


text:
Paradòs 'd Achìlle e dla galàna
Al “paradòs 'd Achìlle e dla galàna”, cgnusû anc cuma 'l “Paradòs ad Źenòṅ” parchè 'l è 'l più famóś ad qvéi fat par Źenòṅ 'd Eléa, 'l è 'n paradòs scrit in dal V sécul P.C. ch'al vrév dimustràr ch'al muimènt 'l è sōl n'iluśiòṅ. Al filòśuf al vliva acsè dar còrda a qvél ch'a dgiva 'l sò mìstar, Parmenide.
La cursa dla galàna
La descrisiòṅ 'd Aristotel
Aristotel al cuntàva 'l paradòs acsè: «Un mòbil più lènt al n pōl minga èsar ciapâ da òṅ più śvélt esénd che qvél ch'a riva da drē al gh'à da rivàr a 'l punt in du 'l éra qvél da ciapàr ma in du lò al n gh'è piò (quànd al secónd al riva); in cla manéra chè al prim al gh'à sèmp'r un vantàś su 'l secónd».
La descrisiòṅ ad Borges
Una dal descrisiòṅ più famóśi dal paradòs l'è qvéla dal scritōr argintèṅ Jorge Luis Borges: «Achìlle, sìmbul ad śveltìśia, al gh'à da ciapàr la galàna, sìmbul 'd indulénsa. Achìlle al cur déś vòlti più in présia dla galàna e al gh lasa déś mét'r ad vantàś. In dal méntar che Achìlle al cur chi déś métar lè, la galàna la và avànti 'd un métar; Achìlle al fà cal métar lè e la galàna la sa spòsta in avànti 'd un dèć'm ad métar; Achìlle al fà àtar tant e la galàna la tira drit 'd un sentìmetar; Achìlle al paréśa al cm e la galàna la fà 'n milìmetar, e via dascurénd a 'l infinî. In cla manéra chè Achìlle al pōl cùrar in fiṅ ch'al vōl ma al n la ciapàrà mai».
La sulusiòṅ dal paradòs
La spiegasiòṅ matemàtica l'è che gl'intervài infinî parcōrs tuti 'l vòlti da Achìlle par ciapàr la galàna i dvèntan sèmpar più cic e 'l lìmit dla sóma la s “davśìna a tucàr”, p'r al pruprietà dal Séri geumètrichi. Muciànd insém di elemènt infinî, o méj, i lìmit dna sóma 'd elemènt infinî a n è mia dita ch'a s gh'àppia pò 'n nùm'r infinî.
Tulém a eśèmpi la sóma dal frasiòṅ ch'a s gh'à dvidénd a mèś tuti 'l vòlti 'n intēr:
La muciàda ch'a s fà sù miténd insém tut chi pès chè 'l è 'd sóta a òṅ parchè, batśànd 'l ùltim elemènt cuma "n", la sóma l'è para a òṅ tòlt via la frasiòṅ 'd órdan "n". Quànd "n" = 3, la sóma l'è:
Par "n" = 10, la sóma l'è:


text:
La Stailalva dad oz è emplenida cun bels schlaghers per chantar cun e quai dals onns 60 enfin oz. Pia ina buna vusch, blers plaschairs cun bellas regurdientschas e bun divertiment.
Redacziun: Christa Soliva
Ils titels en l'emissiun
Musica da la sparta schlagher e schlagher popular. Cun ina preschentaziun da musica nova, semperverds e bler dapli.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Marüd
Marüd (Marudo in Italian) l'è un cumün de la Pruìncia de Lod, Lumbardia cun 1 655 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) .
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'è stai pruprietà dopu el secul 10° ai Munastér de Santa Cristina de Ollona e pü de San Péder de Lod. Invecem, in del secul 18 l'é stai prupietà de la famiglia Archinto e dopu di Marchés Cusani (1731).
Cultüra[Modifega | modifica 'l sorgent]
La cesa de San Gervàsi e Prutàsi l'è del 1790 l'hann custrüida sü le rüìne de un uratori.
Ecunumia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sül teritòri i cultiven el rìs, e gh'è anca tanti alevament de vàche. Gh'è anca un qual artigian; ma el 50% de le persune ienn pendular.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Marüd l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils onns 2017, 2015 e 2003 han ils glatschers svizzers pers il pli bler glatsch dapi l'entschatta da las mesiraziuns da glatschers. Il 2017 è la reducziun stada anc pli massiva che durant la stad da chalur 2015, dentant pli pitschna che quella da l'onn 2003. Quai ha communitgà la cumissiun da l'Academia per scienzas natiralas.
Consequenzas per tuttas regiuns
Ord l'evaluaziun resulta ch'il glatsch è luà surproporziunal en tuttas regiuns svizras. Perquai ch'ils glatschers lieuan cuntinuant dattan ensemen bleras lieungas da glatscher. Pertutgadas èn cunzunt las regiuns tranter la Part Sura Bernaisa dal vest ed il Vallais. Là è la cuverta da glatsch sa diminuida per dus fin trais meters – glatschers en las ulteriuras regiuns per in fin dus meters.


text:
La partida populista FPÖ n'ha betg vulì acceptar la terrada da l'elecziun decisiva per il president dal stadi. Alura è la partida ida la via giuridica ed ha appellà a la dretgira constituziunala austriaca.
Il punct decisiv era la dumbraziun da las vuschs a scrit. Avant era il candidat da l’FPÖ Norbert Hofer en avantatg. Alura ha il candidat independent ed anteriur commember da la partida verda Alexander Van der Bellen fatg la cursa cun in avantatg da 31’000 vuschs.
Omadus candidats cuntents
Il candidat independent Alexander Van Der Bellen sa mussa er optimistic per la repetiziun da l’elecziun. Sch’el haja gia gudagnà ina giada sut cundiziuns difficilas, possia el er far quai ina segunda giada.
Il candidat da la FPÖ, Norbert Hofer, sa declera levgià da la sentenzia. I saja bun che la dretgira constituziunala haja chattà ina decisiun objectiva en chaussa.
RR novitads 14:00


text:
Vienne
Vienne el pöl vìga chèsti significàcc:
Cità e paés[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Vienne, citadìna franséza del dipartimènt de l'Isère;
- Vienne-en-Arthies, cümü fransés del dipartimènt del Val-d'Oise ;
- Vienne-en-Bessin, cümü fransés del dipartimènt del Calvados ;
- Vienne-en-Val, cümü fransés del dipartimènt del Loiret ;
- Vienne-la-Ville, cümü fransés del dipartimènt de la Marne ;
- Vienne-le-Château, cümü fransés del dipartimènt de la Marne.
Teretóre[Modifega | modifica 'l sorgent]
- el dipartiment de la Vienne, dipartimènt fransés che g'ha per capolöch Poitiers ;
- el dipartiment de la Haute-Vienne, dipartimènt fransés che g'ha per capolöch Limoges.


text:
Leclerc è 10 rundas avant la fin tuttenina vegnì pli e pli plaun, là ha el anc manà. Pervi d'in donn vi dal motor è il giuven da 21 onns crudà enavos davos il duo da Mercedes. Trumpà è er stà il collega da team da Leclerc, Sebastian Vettel. Il tudestg è crudà enavos sin plazza 9suenter ch'el è sa vulvì 20 rundas avant la fin. Ses cumbat per turnar en la cursa ha el la finala finì sin plazza 5, davos Max Verstappen en Red Bull.
Alfa Romeo ha gudagnà grazia a Kimi Raikkönen puncts per il campiunadi mundial. Suenter ses 8avel rang en l'emprima cursa da la stagiun è el oz vegnì 7avel. Ses collega da team Antonio Giovinazzi è vegnì 11avel.
RR novitads 20:00


text:
Cun quai èn ils organisaturs enturn il president Martin Hug natiralmain stads fitg cuntents. Il punct sin igl «i» è lura anc stà, ch’in Grischun (Armon Orlik) ha gudagnà la lutga. Quai è tenor Martin Hug fitg impurtant, d’avair da quels lutgaders per motivar ils giuvens da lutgar.
Mo era per l’organisaziun da talas festas èsi impurtant, che giuvens vegnan suenter. Perquai ha Martin Hug spezialmain plaschair, ch’ina gronda part dal comité d’organisaziun è stà en ils mauns dals giuvens.
La proxima festa da lutga grischun-glarunaisa vegn ad esser a Flem igl onn 2023. Lura sa il club da lutga da Flem festivar il giubileum da 75 onns.
RR Acutalitad 08:00


text:
La regenza da la Gronda Britannia sa prepara dad eventualmain sortir senza cunvegna or da l'UE. Per ch’ins possia er en il futur martgadar cun rauba, malgrà ils novs cunfins, desistess la Gronda Britannia da dazis sin imports. Quai ha la regenza annunzià la mesemna avantmezdi.
Be sin paucs products sco charn u latg, stuessan er vinavant vegnir pajads dazis. Ulteriurs imports fissan libers. Tals plans valessan per il cas che la Gronda Britannia sortiss ils 29 da mars senza cunvegna da l'UE. Las mesiras valessan be per in temp transitoric fin tar ina regulaziun definitiva.
Davart in tal scenari votescha il parlament la mesemna saira. I vegn dentant spetgà ch'ina maioritad dals deputads s'exprima cunter ina sortida dal Brexit senza cunvegna. Per quest cas è planisà da decider gievgia davart ina dumonda da spustar il termin dal Brexit. Decidessan ils parlamentaris uschia, stuess però er anc l'UE esser d'accord.
RR novitads 11:00


text:
Il Cussegl naziunal vul cumprar novs jets da cumbat per 6 milliardas francs. Cun gronda maioritad è el sa decidì d'entrar en la fatschenta – 124 cunter 68 vuschs. Tut ils detagls n'èn anc betg sclerids, ma da principi è la chombra gronda d'accord cun la cumpra.
Betg cler è anc, en tge dimensiun che las expensas duain vegnir cumpensadas entras fatschentas internas. Il Cussegl federal vuless 60%, il Cussegl dals chantuns 100%. Il Cussegl naziunal vegn a sa decider en la proxima debatta da detagl.
Protestas da la sanestra na portan betg fritg
Ils Verds han refusà la fatschenta per principi. La Svizra saja circumdada d'amis e na vegnia probabel betg attatgada da jets da cumbat, ha ditg il schef da fracziun Balthasar Glättli. Il cyberrisico saja pli grond. La proposta dals Verds da betg entrar en fatschenta ha dentant fatg naufragi cun 149 cunter 35 vuschs.
Er la proposta da renviar la fatschenta n'ha gì nagin success: Quella aveva pretendì ch'il Cussegl federal preschenta in concept alternativ pli favuraivel. Quai cun custs a maximalmain 4 milliardas francs.
RTR novitads 20:00


text:
Adina puspè vegnan grondas equipas en l'Engiadina per in camp da trenament. Savens cumbineschan quellas equipas lur camp cun ina partida d'amicizia cunter l’equipa indigena. Questa giada èsi il CB Schlarigna da la 4. liga. Sin la plazza San Gian a Schlarigna era gia Christian Gross cun il FC Basilea sin visita. Era Ottmar Hitzfeld è stà là cun l’equipa naziunala svizra.
Er quest onn vegn ina grond'equipa per in camp da trenament a Schlarigna. Igl è il Grasshopper Club Zürich cun il trenader Thorsten Fink ch'arriva en l'Engiadina.
Camp da trenament cun gieu d'amicizia
GC trenescha durant l’entira emna sin la plazza San Gian a Schlarigna. Mardi (3-7-2018) vegn il campiun da record a dar ina partida d'amicizia cunter il CB Schlarigna. L’emprim guarda l’equipa da Turitg la partida dad otgavelfinal da la Svizra cunter la Svezia tar il campiunadi mundial en Russia. Suenter dat l’equipa lura cunter il CB Schlarigna.
RR novitads 20:00


text:
En il final dal turnier da tennis a Roma frunta Novak Djokovic sin Andy Murray. Il Serb ha battì il Giapunais Kei Nishikori en trais sets cun 2:6, 6:4 e 7:6.
Il scot Murray ha battì il Franzos Lucas Pouille cleramain en dus sets cun 6:2 e 6:1.
Gia avant in’emna han Djokovic e Murray dà il final da Madrid in cunter l’auter. Lura aveva il numer 1 ord la Serbia gudagnà en trais sets.
Duell american tar las dunnas
Tar las dunnas datti a Roma in final american: Madison Keys frunta sin sia cumpatriota e numer 1 dal mund Serena Williams.
RR novitads 06:00


text:
Plinavant ha Nino Schurter survegnì nova concurrenza. Ils giuvens atlets han savurà la pulvra co batter il campiun olimpic e campiun mundial da seria. Quai hai il mountainbiker oriund da Tersnaus sentì avant in’emna a las sulettas cursas da la cuppa mundiala en questa stagiun a Nove Mesto en Tschechia.
Igl ha er gia vis ora meglier per mai.
Quittads na fa Nino Schurter dentant betg. I saja bun ch’el haja survegnì nova concurrenza e ch’i sajan uss fatschas novas a la testa. Quai motiveschi er el e mantegnia el giuvens, di Nino Schurter cun in surrir. E pertutgant las cundiziuns saja tut pussibel en questa cursa a Leogang. Il recept da success saja da mitschar atras senza pli gronds sbagls, mo el dubitia ch’insatgi vegnia tras questa buglia senza defects u senza cupitgar in u l’autra giada. I saja simplamain da star «cools» di Nino Schurter ch’ha la schanza da gudagnar ses 9avel titel da campiun mundial, il 6avel en seria.
Bunas regurdientschas
Quai che tschantscha per Nino Schurter è l’experientscha, la rutina. Plinavant ha il mountainbiker da 34 onns bunas regurdientschas da Leogang. Il 2012, curt suenter ils gieus olimpics a Londra nua ch’el ha gudagnà argient, è Schurter daventà en questa regiun per la segunda giada campiun mundial, quai avant ils dus frars Lukas e Mathias Flückiger.


text:
Sco la Polizia chantunala communitgescha era in automobilist sin via en direcziun San Murezzan. El ha inditgà ch'el saja vegnì sin l'auter vial perquai ch'el haja survegnì la sien da secunda. Latiers saja el collidà cun in auto. Il manischunz da lez auto è sa blessà mezgrev. El è vegnì transportà cun l'ambulanza en l'ospital Samedan. L'um che ha chaschunà l'accident è ì sez, cun blessuras levas ad ina controlla tar il medi.
Ils dus autos donnegiads total han ins stuì transportar davent. La via d'Engiadina è stada serrada per duas uras.
RR novitads 15:00


text:
Lavurs
Cun lur lavur contribueschan tecnologs e tecnologas da drenascha essenzialmain a la drenascha dals abitadis ed a la rimnada ed al transport d’auas persas. Els nettegian, svidan, mantegnan, controlleschan e reparan implants da drenascha: lingias da colliaziun en cuschina, bogn, tualetta e pastrign, sculs da plauns, tumbins da controlla, chanals dals tetgs, lingias d’aua da funtauna, chanalisaziuns principalas, drenaschas d’immobiglias euv.
Tecnologas da drenascha lavuran en manaschis dal mantegniment da chanals, da l’inspecziun da chanals u en la chanalisaziun. Per quest motiv vegnan differenziads en la scolaziun trais accents: mantegnair implants da drenascha, intercurir implants da drenascha, sanar implants da drenascha.
En l’accent mantegnair s’occupan tecnologs da drenascha dal nettegiament professiunal e dal mantegniment dals implants. Tut tenor polluziun elegian els in proceder adattà. Sediments stinads en lingias sco p. ex. chaltschina allontaneschan els a moda mecanica cun agid d'utensils. Stuppadas allontaneschan els a moda idrodinamica, quai vul dir cun pressiun auta d’aua.
En l’accent intercurir controlleschan els ils implants da drenascha. Cun agid d’ina camera teleguidada (televisiun a chanal) localiseschan els elements da construcziun, lingias e bischens defects e donnegiads. Els controlleschan e documenteschan il stadi da la rait da bischens ed infurmeschan l’incumbensader. Sch’els chattan donns, cusseglian els lur clients davart metodas da sanaziun pussaivlas.
En l’accent sanar stattan la reparatura e la renovaziun d’implants da drenascha en il center. Donns punctuals reparan tecnologs da drenascha cun il roboter da chanal, p. ex. colliaziuns da bischens che perdan aua. Donns pli gronds reparan els cun la metoda Inlining, latiers vegn tratg en il chanal in uder u in bischen surtratg cun rascha.
Tecnologas da drenascha enconuschan ils privels en lur professiun. Ellas resguardan las prescripziuns da la segirezza da lavur e da la protecziun da la sanadad. Plinavant segireschan ellas cun mesiras adattadas la protecziun da l’ambient e da las auas.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 10-9-2013 (versiun dal 1-1-2018)
Durada
3 onns
Accents
- mantegnair implants da drenascha
- intercurir implants da drenascha
- sanar implants da drenascha
Furmaziun en la pratica
En in manaschi dal mantegniment dal chanal, da l’inspecziun da chanals u da la chanalisaziun
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala a Zug
Roms professiunals
- planisar, preparar lavurs e rapportar davart lavurs
- nettegiar implants da drenascha
- mantegnair implants da drenascha
- intercurir implants da drenascha, segirar il mantegniment, la segirezza e la protecziun da l’ambient
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns po la scola da maturitad professiunala vegnir frequentada durant la scolaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "tecnolog / tecnologa da drenascha AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- dun pratic
- enclegientscha per temas tecnics
- imaginaziun dal spazi
- buna constituziun corporala
- moda da lavurar autonoma
- punctualitad e fidadadad
- buna demananza
- abilitad da lavurar en ina gruppa
- senn da responsabladad ed agir ecologic
- nagina tema da plazza
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco er da la federaziun da tetg da la branscha da mantegniment da chanalisaziuns (advk), p. ex. operatur / operatura da televisiuns a chanal
Scola spezialisada superiura (SSS)
(tar furmaziun preliminara correspundenta) curs en differents secturs
Scola auta spezialisada (SAS)
(tar furmaziun preliminara correspundenta) studis en differents secturs
Cundiziuns da lavur
Tecnologs e tecnologas da drenascha lavuran en manaschis dal mantegniment dal chanal, da l’inspecziun da chanals u da la sanaziun da chanals. I sa tracta per il solit d’affars pitschens u mesauns cun 5 fin 20 collavuraturs, en la branscha datti er paucs manaschis gronds.
Els lavuran bunamain adina en in pitschen team. La gronda part dal temp èn els en viadi, savens er surregiunal. I po er esser ch’els ston star sur notg ordaifer.
Els prestan servetsch da pichet, mintgatant er servetschs durant la fin d’emna, quai che pretenda flexibilitad.
Ulteriuras infurmaziuns
Ausbildungsdachverband der Kanalunterhaltsbranche (advk)
Sekretariat
Wölflistr. 5
Postfach 65
3000 Bern 22
Tel: 031 370 85 85
URL: www.advk.ch


text:
La fracziun da la Partida burgais-democratica PBD è unanimamain per il model C per eleger en futur il Cussegl grond. Perquai sustegna la fracziun cun gronda maioritad la proposta da suttametter al suveran in sulet model per la revisiun parziala da la constituziun chantunala. Cun il model C possian ins resguardar tut ils circuls electorals d'enfin qua e l'entira diversitad culturala en il chantun.
En sia cussegliaziun davart la sessiun da favrer dal cussegl grond sustegna la fracziun da la PBD plinavant la regulaziun da cas da direzza da Covid-19, pretenda dentant contribuziuns fixas pli autas e ch'ils daners vegnian pajads ora svelt als manaschis.


text:
Quest svilup na saja betg surprendent. Pervi da las temperaturas miaivlas dal schaner e favrer ha la stagiun da zeccas numnadamain cumenzà ordvart baud quest onn. Las zeccas daventan activas a partir da radund 7 grads celsius.
Las pli bleras zeccas durant matg e zercladur
Las 4’000 visitas tar il medi saja il pli aut dumber dapi il cumenzament da registraziun il 2008, uschia l’uffizi federal. Conjunctur’auta da zeccas datti cunzunt durant ils mais da matg e zercladur. Mintg’onn registreschan ils assicuraders en Svizra bun 9’700 morsas da zeccas.
Ina morsa dal tschitschasang po tranter auter chaschunar in’inflammaziun dal tscharvè FSME u la borreliosa. Cunter l'FSME datti ina vaccinaziun, cunter la borreliosa betg.
RR novitads 12:00


text:
L’entira Finlanda è sa gidada cun Lahti da decorar l’areal dals campiunadis mundials cun skis da passlung. Dentant betg sulet en ed enturn il stadion, mabain l’entira citad da Lahti è decorada cun skis. Quels maletgs dattan propi tempra da festa.
Il schef da marketing Esa-Pekka Nykänen ha supplitgà la populaziun da trametter als organisaturs ils skis vegls da passlung. La resposta da la populaziun è stada impressiunanta. Passa 5'000 skis en vegnids surdadas als da Lahti, skis per part ruts, auters dentant en in stadi original. Els hajan vulì rimnar bleras istorgias colliadas cun skis da passlung, di Nykänen.
Lahti organisescha gia ils 7avels campiunadis mundials da ski nordic, uschia datti sa chapescha bleras istorgias. La glieud finlandaisa saja adina ida cun skis. La loipa saja stada quai lieu nua ch’ins haja emprendì d’enconuscher l’ami u l’amia. Ussa duain quels skis scriver in ulteriur capitel istorgia als campiunadis mundials da ski nordic a Lahti, di in losch schef da marketing Esa-Pekka Nykänen.


text:
Al é oramai passé plu de doi agn dal referendum, pro chel che la jent de Fodom y de Ampez à ghiré a gran maioranza la reunificazion con les autres valedes ladines.
L resultat referendar à dessegur endò endespré fora la coscienza ladina y le sentiment de unité, cossa che an à ence podù vedei a Desproch ai 20 de setember 2009 en gaujion dla defileda a recordanza dl aniversar dle veres dl 1809. Te chesta ocajion à i ladins desmostré che ei se sent liés storicamenter y culturalmenter al Tirol.
L iter referendar é chiet tl Parlament talian y al moment n´él degunes forzes politiches che à dret prescia y vueia da l mené inant. L raprejentant dla SVP Karl Zeller à enjigné ca 3 dessegns de lege che reverda la chestion ladina, ma al ne é nia ciamò vegnù afrida da i prejenté tla comiscion costituzionala de chela che al fej ence pert.
L comité referendar y l´Union Generela à fat recurs a la Court Europeica per sforzé l Stat Talian da traté finalmenter la chestion referendara desche prevedù da la costituzion. Chest recurs é ence vegnù firmé dai ombolc da Fodom y Col. L ombolt d´Ampez ne à nia abù l coraje da sostegnì chest recurs; en plu ne à el nience volù che la chestion referendara vegne touta su tl statut nuef de comun. Chest gran bazilé da pert de n raprejentant politich che se dijova dant les lites a una con l referendum à descedé na gran delujion da pert dla popolazion de souramont.
Nos speron che la Lega y la SVP porte inant nosc enteresc a Roma desche al nes é vegnù empermetù, ence sce nos messon tres ciamò constaté che pertes de nosta mendranza y de nosc raprejentanc politics arfera vigni sostegn politich a la reunificazion con de vigni sort de vertoles, poures y fauzes profezies.
En plu él ciamò da enjonté che pro la ultima enconteda anter i presidenc Durnwalder y Dellai con l govern talian él vegnù fat fora che la region mess ti dé contribuc ai comuns confinanc con la region sun la basa de projec che vegn prejentés. L fat da ti dé n finanziament a chisc comuns pò ester de un n vers dessegur n fat positif. Ma chesta cossa é bonamenter ence da vedei desche tentatif da destó les popolazions da la volonté da mudé ju confins. Al é da speré che i aministradours di comuns de Souramont ne se lasce nia adorbé da na empermetuda melsegura de contribuc, ence sce l pericul é gran. I vedaron sce la popolazion da Souramont tegn pro sia ghiranza o sce la speranza de n sostegn finanziar, bonamenter limité tl temp, lascia destudé plan, plan vigni sentiment de liam interladin.
Sun l ciamp politich él vegnù arjont de biei resultac entratant l ann passé. Daniela Templari de La Plie de Fodom, presidenta dla Union di Ladins da Fodom é vegnuda liteda te comun y tla Provinzia de Belun, olàche ela fej pert desche assesoura dl govern provinzial. En plu él ence vegnù lité Herbert Dorfmann, n gran sostegnidour dla mendranza ladina, tl Parlament Europeich.
N fat emportant podessa ence ester chel che Galan, president dla Region Venet, gran nemich dla reunificazion, ne pò nia plu se prejenté a les proscimes lites. L candidat nuef sarà Zaia dla Lega, enfin a sen minister per l’agricoltura.
L’Union Generela y l comité referendar á tout su contac con deplù forzes politiches locales per ciafé sostegn a les ghiranzes dla popolazion ladina. Chisc contac jirà inant y proscimamenter él anter l auter ence prevedù na enconteda con l Landeshauptmann de Tirol, Platter.
I governs dl Tirol, de Südtirol y dl Trentin à fat fora da laoré deberieda desche region europeica.Te chest contest speronse che la Lia di Comuns Ladins sostegne na ghiranza vedla dai comuns d´Ampez, Col y Fodom, che é chela da podei vegnì conscidrés finalmenter pert dla Euregio Tirol.
Nos speron che la Lega y la SVP porte inant nosc enteresc a Roma desche al nes é vegnù empermetù, ence sce nos messon tres ciamò constaté che pertes de nosta mendranza y de nosc raprejentanc politics arfera vigni sostegn politich a la reunificazion con de vigni sort de vertoles, poures y fauzes profezies. Enfin a che i maiours rems (enciamps, empedimenc) vegn da pert ladina saràl rie da arjonje chest travert che é fondamental per nosta mendranza.
Sen é la politica che à la parola y sce la ghiranza dla maioranza dla popolazion vegn respeteda messessa ester la resposta clera y nia stenteda.
L´Union Generela jirà inant con sies ativités che à ence desche travert da mioré y aumenté i contac anter duc i ladins, ence chi che viv fora dles valedes ladines per mantegnì inant nost patrimone cultural y linguistich.
A duc canc Ves aodonse truepa ligreza y fortuna per l ann 2010.
Marco Pizzinini, Vizepresident dla Union Generela
660 iadesc liet


text:
Suttascrit han la decleranza 21 pajais, tranter auter ils Stadis Unids, la Russia, la China, la Frantscha e la Gronda Britannia. Tuts quests pajais insistan sin excepcziuns da l'embargo d'armas da l'ONU cunter la Libia. Era il nov schef da regenza da la Libia, Fayez al-Sarraj è sa participà a l'inscunter.
Il minister da l'exteriur american, John Kerry, ha ditg ch'i na dettia nagins plans per in'acziun militara internaziunala en la Libia. - La SI ha fitgà pe en la Libia ed eregì ina gronda preschientscha ordaifer la Siria e l'Irac.
RR novitads 21:00


text:
Reproschas da Marcus Weber:
- Sedrun Mustér Turissem na vul betg collavurar cun Andermatt.
- Sedrun Mustér Turissem na po betg far reclama sin livel internaziunal.
- La Charta da osps na cuntenta betg.
- Sedrun Mustér Turissem na preschenta betg las pendicularas sco ellas giavischan. Perquai faschain nus sez in pool da reclama.
Sin las reproschas fatgas da Marcus Weber ha Corinne Staub, presidenta da Sedrun Mustér Turissem, prendì posiziun:
- La collavuraziun cun Andermatt è pussaivla, dentant limitada, pervia dal chantun Grischun ed il chantun Uri che na giavischan betg la collavuraziun totala sur ils cunfins. Plinavant na datti betg mo las pendicularas en questa organisaziun, era las vischnancas han in pled en chapitel.
- Sedrun Mustér turissem fa senza auter reclama era sin livel internaziunal, dentant mettan els la prioritad en auters pajais e betg sin l'Italia dal nord, sco las pendicularas da Mustér giavischan.
- Da la carta da osps profiteschan era las pendicularas, e la finala cura il resort Cartina è en funcziun era lez. I fiss donn sche questa collavuraziun na giess betg vinavant.
- L’organisaziun ha da resguardar tut ses commembers e quai èn bler dapli che las pendicularas. Era l’organisaziun turistica dad Andermatt na fa betg part dal nov pool da las pendicularas.
RR actualitad 12:00


text:
En tut èsi vegnì intercurì passa 700 funs da 62 manaschis purils sin restanzas da neonicotinoids: quels tissis ch'èn vegnids en la critica pervia da la muria dals avieuls.
Pliras substanzas èn entant scumandadas
La raschun per la contaminaziun sajan probabel il vent e l'aua che transporteschian ils pesticids d'auters funs sin il terren biologic. Bio Suisse, l'uniun tetgala dals producents da bio è sa mussa da consternada dal rapport. Ella pretenda ch'i vegnia limità pli fitg il diever da pesticids.
L'uffizi federal per agricultura e l'uniun purila han punctuà, che trais dals tschintg substanzas intercuridas en il studi sajan entant scumandadas.
RR novitads 08:00


text:
La casualitad ha vulì che PISA, l’acronim da “Programme for International Student Assessment”, il program da l’OCSE per la valitaziun internaziunala da las cumpetenza dals uffants da quindesch onns, coincida precis cun il num da la citad da la tur pendenta. Uschia entschaiva PISA a daventar, per tut quels pajais che na sa chattan betg en las emprimas posiziuns da la scala internaziunala, ina metafra per il stadi balluccont e problematic da la scola. Malgrà che la Svizra ha salvà l’onur cun las prestaziuns en matematica, appartegna la Svizra a questa gruppa, surtut quai che reguarda las cumpetenzas da basa da la lectura e da las scienzas naturalas. A nus interesseschan surtut las mancanzas dals giuvenils en la lectura, che vala bain sco ina ressursa indispensabla da vegnir a riva cun las pretensiuns d’in mund modern a moda cunscienta e cun success. In giuvenil da tschintg che concludan nossa scola obligatoria na dispona betg da las capacitads necessarias da chapir correctamain simpels texts e d’interpretar lur cuntegn. E betg main che 7% na chattan praticamain insumma nagin access a texts scrits. Resultats allarmants ch stuessan er svegliar noss interess. Cun quest numer da Babylonia ans occupain nus da questa tematica, e quai per duas raschuns: l’emprima reguarda il fatg che las mancanzas da lectura èn colliadas directamain cun la cumpetenza dal linguatg local e directamain proporziunalas a la durada da la dimora d’immigrats en in lieu. Surtut ils immigrads, che furman oz bundant 20% dals scolars, èn cleramain dischavantagiai. Ins sto entschaiver a ponderar a fund il problem da la rolla dal “linguatg matern” u “linguatg dal lieu” e da sia relaziun cun ils segunds linguatgs (instruids) e dals linguatgs (restants) dals “alloglots”. Da questa dumonda s’occupa ina contribuziun da Peter Sieber, commentada da Gianni Ghisla.
La segunda raschun ha da far cun las “strategias”. PISA ha anc ina giada dapli mussà che persunas ch’èn ablas d’applitgar strategias per schliar problems èn cleramain avantagiadas e cuntanschan consequentamain megliers resultats. Il fatg che PISA na valitescha betg simplamain il ‘possess’ da noziuns e linguatg, mabain metta l’accent sin cumpetenzas cumplexas, augmenta anc dapli l’impurtanza da las strategias. Babylonia tanghescha pia cun quest numer, deditgà principalmain a las strategias, in tema actual e didacticamein essenzial. Nus faschain quai cuntinuond ina lavur gia iniziada il 1994, nua che nus ans eran approfundids en la tematica en ina seria da trais numers (2/3/4-1994) e sperond che scolastas e scolasts aquistian en il futur las abilitads necessarias per intermediar strategias d’emprender en lur repertori professiunal. Las strategias, cun lur caracter cleramain interdisciplinar, san far punts tranter ils differents roms e tranter ils differents scolasts e furneschan bunas raschuns per collavurar, betg il davos er tranter ils scolasts da linguatgs, surtut tranter L1 ed L2. Quai è ina pretensiun indispensabla per ina scola sin l’ault dal temp. Forsa pudess ins er uschia turnar a metter sidretg ina instrucziun, che na sa po betg – gist tuttina sco la tur da Pisa - prestar ina “pendenza” anc pli gronda…
La redacziun


text:
di: P.Cavanna - R.Murolo
Numm ch’emm perduu la pas e i sògn
senza spiegass ben el perchè
numm de basitt ghe n’emm bisògn
ne pòdom nò fann a men,
ma se te ciami te fee i rògn
per damm on dispiasè.
Vègn chì, stringes a mì con sentiment
te voeuri lassà pù nanca on moment;
el me cercatt de bon me fa paura
restà con tì, domà con tì
per no morì.
Perché se trèmm adòss paròll cattiv
se basta per viv ben domà on respir
se sta passion la te scorliss de dent
ven chì, strenges a mì con sentiment.
Quand piang el coeur tenerament
l’è on piang che pò sanà
quand mì me senti bèll content
l’è nò felicità;
anca se tì distrattament
t’hee dii la verità.
musica
se sta passion la te scorliss de dent
ven chì, strenges a mì con sentiment.


text:
Gisula Tscharner è ina da las emprimas teologas libras. Oriundamain preditganta, è ella sortida da la baselgia avant prest 25 onns. Dapi lura porscha ella rituals en la natira. Il film l’accumpogna durant in onn: dal rimnar ervas la stad al batten en la naiv enfin tar il passentar ina notg en il guaud cun la plievgia primavauna.
En ils onns 1990 ha Gisula Tscharner cumenzà cun far rituals ordaifer la baselgia. Da lezzas uras vegnivan plitost famiglias alternativas tar ella. Oz ha ella clients da tuttas classas socialas e da tuttas regiuns da la Svizra.
La plipart dals carstgauns en Svizra crajan vid „insatge superiur“, ma van en baselgia sin il pli da Nadal u en situaziuns da crisa. «Quellas persunas crajan vid insatge ed han il basegn da celebrar muments da transiziun», di Gisula Tscharner. «Ellas tschertgan la dimensiun mistica da la vita.»
Gisula Tscharner cumbinescha en sia lavur la spiritualitad cun sia cuschina da las dunnas selvadias, la „WildeWeiberKüche“. Ella enconuscha ervas selvadias sco paucs, ha creà recepts, scrit cudeschs e dà curs da cuschinar. Il divin na vegnia per ella betg da sisum, ma da la terra: «La savida da la vita è bler pli veglia che l’idea dal divin dal tschiel.»


text:
Per Mélanie Meillard è la proxima stagiun da skis gia vargada avon ch'ella ha cumenzà. La sportista da 20 onns sto puspè laschar operar il schanugl, quai suenter ch'ella aveva gia stuì far pausa ina part da la stagiun vargada. Il fevrer passà ha ella numnadamain gì ina ruptura dal liom cruschà. Lura era Meillard sa blessada gist avant las cursas olimpicas da Pyeongchang. Uschia vegn Meillard a manchentar la segunda gronda occurenza da skis en roda. Proxim favrer èn numnadamain ils campiunadis mundials da skis ad Are en Svezia.
Mélanie Meillard è gia la segunda speranza svizra da skis che manchenta la stagiun 2018/19. Er il Vallesan Justin Murisien croda or pervia d'ina blessura al schanugl.
RR novitads 16:00


text:
Tenor il president tirc Erdogan datti mussaments ch’il mazzament dal schurnalist saudiarab Jamal Khashoggi saja stà planisà. Che sulet intgins commembers dal servetsch secret sajan responsabels per il mazzament na tanschia betg, ha ditg Erdogan. Novs detagls – sco quai ch'igl era vegnì spetgà – n'ha el dentant betg tradì.
Erdogan ha uschia cuntraditg a las indicaziuns da l’Arabia Saudita. Lezza aveva declerà ch’il schurnalist Khashoggi saja mort durant ina pitgada. Per Erdogan n’èn las contractivas en quest cas betg serradas giu, perquai che bleras dumondas sajan avertas. En pli ha el pretendì ch'ils 18 Saudiarabs arrestads stoppian vegnir ad Istanbul davant dretgira.
RR novitads 14:00


text:
Litteratura
Pro Helvetia promova la creaziun litterara contemporana professiunala da la Svizra considerond la diversitad e l’irradiaziun naziunala ed internaziunala. Ella sustegna la creaziun da novas ovras litteraras e lur translaziun, la derasaziun da la litteratura svizra ordaifer il pajais sco er il barat cultural en Svizra. Sco fundaziun naziunala sustegna Pro Helvetia unicamain projects d’impurtanza surregiunala resp. internaziunala e cumplettescha l’activitad da promoziun da chantuns e da citads.
Quai sustegnain nus
Il mussavia declera co ch’ins po inoltrar ina dumonda a la Fundaziun svizra per la cultura Pro Helvetia per survegnir sustegn per in project en il sectur da la litteratura. Plinavant explitgescha el ils criteris da valitaziun, ils process, ils termins ed ils meds legals.
Mussavia Litteratura (en tudestg)
Offene Ausschreibungen
- Bridges to the Future:
«Digitale Sichtbarkeit und Netzwerke für Literatur aus der Schweiz»
Eingabe: bis 1. November 2021
Informationen zu weiteren Formaten für welche Gesuche eingegeben werden können, sind in den Wegleitungen festgehalten.
Team
Reina Gehrig
Abteilungsleiterin Literatur
Jennifer Bigelow
Fachspezialistin Literatur (Deutsch)
Adrian Flückiger
Fachspezialist Literatur
Ana Gysi
Fachspezialistin Literatur (Italienisch)
Aurélia Maillard Despont
Fachspezialistin Literatur (Französisch)
Eva Stensrud
Fachspezialistin Literatur (Deutsch)


text:
Ch'il persunal da tgira survegnia ina premia per indemnisar ils sforzs durant il temp da la pandemia, pretenda l'incumbensa parlamentara Rutishauser. La regenza grischuna propona al Cussegl grond da refusar ina tala incumbensa. Da decider schebain il persunal da tgira ha dabun ina premia u betg , è tenor la regenza grischuna sulettamain chaussa da las instituziuns da sanadad – e betg dal chantun.
Differenzas chantunalas
Auter ch'en auters chantuns saja il Grischun numnadamain betg purtader da las instituziuns da sanadad. Sco la regenza scriva en sia resposta sin l'incumbensa, hajan tschertas instituziuns er gia decidì da pajar ina premia. Vitiers vegnia che la decisiun davart ina premia saja ina cumpetenza da las partidas dal contract da lavur, pia da l'autonomia privata.
Custs da passa 6 milliuns francs
Tut en tut cumpigliassan ils custs per ina premia da corona per il persunal da tgira tenor calculaziuns da l'uffizi da sanadad grischun radund 6,2 milliuns francs. Sche l'incumbensa vegniss acceptada dal Cussegl grond, muntass quai ch'il chantun sa participass cun circa 4,2 milliuns francs.


text:
Tenor in studi da l'Institut per la perscrutaziun da l'economia BAK Basilea, ha la pandemia da corona in effect negativ sin las pajas, sco la «NZZ» rapporta. La raschun saja la lavur curta dals ultims mais. Emploiads da la gastronomia e dal turissem sajan il pli pertutgà, ma er da bancas ed assicuranzas. Il 2021 vegnian las pajas puspè a gudagnar terren, vis sur ils dus onns stoppian ins tuttina quintar cun ina stagnaziun.
Sutoccupaziun è in problem
Grondas perditas vegnia a dar là, nua ch'i dat ina gronda sutoccupaziun, saja quai en furma da lavur curta ni perdita da la plazza. Tar las branschas tutgan cunzunt la gastronomia, il turissem
L’Uniun sindicala svizra pretenda perquai gia dapi in temp da sustegnair emploiads supplementarmain. Per exempel cun reducir las premias da las cassas da malsauns e l'hotelleria.


text:
Presidente Kennedy (ES)
Artìcol in dialët piaṡintëin
Presidente Kennedy a l'è una sitä ad 10.903 abitànt (2008), dal Brasil in dal Stä adl'Espírito Santo.
StoriaModifica
A gh'è bèle nutìsia d'una sitê in dal 1581, quand pèr José de Anchieta, Gesüìta, l'ha custrüìd pròpi lì una cesëina ad lègn. Al paesëin al gh'ava da ciamäs Batalha, ma al 4 d'aprìl dal 1964 lìè dvantä cumoin indipendëint cul nùm d'incö.
Tütt i'ann a gh'è una grandìsima festa, ciamä ExpoKennedy, cungnusìda in tütt al Brasil.
Tra tütt i pòst da visitä gh'l al belìsimi spiägi: Praia Marobá e praia das Neves.


text:
In deficit da 34 milliuns francs saja bunamain in preventiv gulivà, ha accentuà la ministra da finanzas oz avant las medias. En relaziun cun extradas totalas da 2.5 milliardas francs saja quai in deficit acceptabel dad 1.3%.
Vinavant investiziuns da record
La regenza grischuna vul ir vinavant la strategia d'investir per sustegnair l'economia grischuna. L'onn 2019 èsi previs d'investir 446 milliuns francs – quai è pli u main tuttina bler sco il 2018. Surtut projects gronds custian actualmain bler: La praschun a Cazas, il center d’administraziun Sinergia a Cuira ed il tunnel da viafier Alvra.
Adina dapli custs per premias da cassas da malsauns
In post da custs fa dentant quitads a la ministra da finanzas: Adina dapli persunas na pon betg pajar las premias per las cassas da malsauns e perquai s'augmentan era las contribuziuns dal chantun per las reducziuns da cassas da malsauns.
Ils ultims 10 onns èn questas contribuziuns sa dublegiadas: En il quint dal 2008 muntavan ils custs anc a 62 milliuns francs – en il budget 2019 èsi previs passa 122 milliuns francs.
Nagin program da spargn, mabain «GR Flex»
Tut en tut quinta Barbara Janom Steiner cun quints pli u main equilibrads a curta vista. A partir dal 2022 pudess quai dentant dar cifras cotschnas. Perquai saja dad esser pront: La regenza grischuna preschenta il december ses project «GR Flex» – quasi l'alternativa ad in program da spargn.
L'idea è da surlavurar en tut 15 leschas chantunalas e da guardar che quellas na cuntegnian naginas obligaziuns fixas da dar ora daners. Las leschas duain vegnir flexibilisadas uschia, ch'il Cussegl grond po decider aifer sias debattas da spargnar tut tenor basegn – senza stuair mintgamai anc reveder singulas leschas.
I n'è betg simpel da stuair smetter.
Igl è stà l'ultima giada che Barbara Janom Steiner (PBD) ha preschentà il budget a las medias. Adina puspè ha ella ditg ch'i saja ina situaziun speziala e ch'i na saja betg simpel da surdar l'entir dossier da finanzas a ses successur Christian Rathgeb (PLD). Insumma dettia il mument fitg bleras dernieras per ella.
La politicra da 55 onns è dapi il matg 2008 cussegliera guvernativa – l'emprim sco scheffa dal departament per giustia, segirezza e sanadad e dapi il 2012 sco ministra da finanzas. Il matg 2019 cumenza ella sia lavur sco presidenta dal cussegl da banca da la Banca naziunala Svizra (SNB).
Ina derniera èsi era per Andrea Seifert: Suenter 10 onns sco schef da l'administraziun da finanzas mida el l'avrigl 2019 tar la Cassa da pensiun dal chantun Grischun.
RR novitads 10:00


text:
Tenor il president dal cussegl d'administraziun da la posta Urs Schwaller vegn la spediziun da brevs pli chara. Quant pli char ch'i duai vegnir da trametter ina brev n'ha Schwaller betg ditg. I vegnia vinavant a dar brevs da posta A e B. Il pretsch per trametter ina brev cun A saja ozendi entant memia bass.
L’augment vegn ad esser moderà.
Servetschs en in'autra furma
Plinavant ha el defendì la serrada d'ulteriurs uffizis postals sco era la transfurmaziun en agenturas. Ins na possia betg retegnair il process da la transfurmaziun, ha el ditg. Ils servetschs d'access vegnan augmentads fin l'onn 2020 dad oz 3'800 sin 4'200. Dentant vegn il dumber d'uffizis postals reducì sin tranter 800 e 900 uffizis postals. Dentant empermetta la Posta da betg serrar uffizis postals senza cumpensaziun.
RR novitads 06:00


text:
Grondas decisiuns n'ha il successur da Susanne Ruoff anc betg prendì enfin uss. El haja l'emprim vulì emprender d'enconuscher ils gens da La Posta, ha declerà Roberto Cirillo envers las medias. Il concern cun passa 41'000 collavuraturas e collavuraturs stoppia uss far in pass enavos. Ins stoppia adattar las investiziuns planisadas da l'onn che vegn al resultat da quest onn. U ditg auter:
Nus na vulain betg dar ora dapli daners che quai che nus prendain en.
Plinavant ha Cirillo avertì che La Posta na vegnia en 10 onns betg pli a pudair pajar il provediment da basa ord l'atgna bursa.
Novas strategias
Accentuà ha il nov CEO er che La Posta stoppia daventar pli relevanta. La populaziun stoppia sentir che La Posta levgeschia ad ella il mintgadi. Per il 2021 vul Cirillo elavurar ina nova strategia. Tranter auter veglian ins persequitar l'idea per ina logistica senza material da pachetadi,u plattafurmas per l'uschenumnada «Sharing Economy». Ina nova gruppa da strategia elavuria en il mument talas ideas. Ils resultats veglian els alura preschentar pli tard a la direcziun ed a la Confederaziun.
RR novitads 12:00