c: text/html

text:
L'atmosfera en l'economia da la Gronda Britannia saja sa pegiurada massivamain, ha ditg il minister da finanzas britannic Philip Hammond. Quai mussia la dimensiun da la malsegirezza. E questa malsegirezza vegnia a cuntinuar fin che las tractativas cun l'Uniun europeica davart l'extrada sajan a fin. En quest connex vul la regenza britannica preschentar l'atun mesiras fiscalas.
Era G20 vesa economia malsegira, per lur stadis
Il gea al 'Brexit' haja procurà per malsegirezza aifer ils stadis europeics, uschia ch'i dovria refurmas. Mesiras supplementaras cun agid da novs daivets na saja però betg la schliaziun. Da quest avis èn ils ministers da finanza ed ils schefs da las bancas naziunalas dals stadis G20 suenter lur inscunter en la citad chinaisa Chengdu.
Las refurmas duain purtar ina pli ferma creschientscha sin basa duraivla. Directivas decididas duain gidar ils singuls pajais da far las refurmas da structura las pli effizientas per els.
RR novitads 16:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il territori da la gruppa Defuns sa chatta en Surselva sur Breil a Burleun ed en la Val Frisal. Tant Mattiu sco er ses frar Jan han fatg la patenta da chatscha cun 18 onns. Jan Defuns va uss l'endeschavel, Mattiu il tschintgavel onn a chatscha.
Ils prims dis èn ils dus giuvens sa mess sin ils fastizs dals chamutschs enturn il Piz d'Artgas che sa chatta sin passa 2'700 m. s. m. Las turas siador en la grippa èn las preferidas dals dus giuvens, oriunds da Trun. La bun'aura e cunzunt las temperaturas miaivlas n'èn però betg stadas cundiziuns optimalas per la chatscha da chamutschs. Uschia han ils dus giuvens bain chattà bucs da chamutsch ma las chauras han plitost mancà.
Sper la chatscha da chamutschs na dastga quella da chavriels e tschiervs però er betg mancar.
La seria da chatscha 2021
Il Telesguard accumpogna quest onn Mattiu Defuns tar sia segunda passiun. Quai en quatter parts – dals prims dis en la grippa sin ils fastizs dals chamutschs, sur las sairas en chamona fin tar... forsa ina bella preda.
Da vesair da mardi fin venderdi en il Telesguard a las 17:40 sin SRF1.
Betg mo la preda quinta
Jan e Mattiu Defuns èn bain chatschaders ambizius ma er il giudair las sairas en chamona tutga tiers. Magari er cun ina chanzun u l'autra. Il chantadur Mattiu, nizzegia il temp da chatscha er per rimnar energia ed inspiraziun per la musica.


text:
La Confederaziun duai recumandar a la populaziun da purtar mascrinas da textil. Quai pretenda almain Greenpeace Svizra. Tenor differents experts da sanadad protegian quellas avunda, uschia Greenpeace. Ordaifer ils spitals na sajan mascrinas betg reutilisables betg urgent necessari, l'exposiziun saja bler pli bassa. Era sajan guants ordaifer il spital betg necessari. I vegn cusseglia da lavar ils mauns avant ch'ins tutga victualias u avant da preparar tschaveras.
129 milliardas mascrinas e 65 milliardas guants
Entras mascrinas reutilisablas possia plinavant vegnir evità ch’i dettia in’ulteriura mancanza da mascrinas en Svizra. Er na vegnia l’ambient betg tschufragnà anc pli fitg. L’organisaziun sa referescha sin in studi dad in schurnal scientific. Tenor quel vegn duvrà sin l’entir mund var 129 milliardas mascrinas e 65 milliardas guants per mais durant la pandemia.


text:
Grîg
Al grîg (in grîg "eλλnvιkή Yλώσσa", pronunziè "elinikì glòssa") al fà pèrt d'la granda famàjja däl languv indoropee derivè da 'na langua vecia cmonna cgnossò cme indoeuropeo.
La langua grîg antîga an l'era brîsa bacajè såul int'la Grecia antîga continentèl, mo anca int'äl culòni; quastt l'à fatt in môd che'i s én sparpajè di mondi dialètt bacajè anch'al dé d'incû. Al grîg modêren l'è dscåurs da 14.000.000 cristiàn, e l'è la langua oficièl d'la Grecia e ed pèrt ed Cipro.
Al grîg modêren o neogrîg l'è l'ûltma evoluziån d'la langua grîga. As tâca a bacajèr ed grîg modêren dåpp ch'al gné zå l'Inpêr bizantén del 1453. Pr'una moccia ed tänp an i è brîsa stè una langua grîga oficièla mo di mondi ed dialett lighé al grîg antîg. Al dè d'incû al grîg modêren al è catè dal demòtic.
Quî cunpâgn a l'emigliàn
Ai è däl parôl bulgnais che ch'i én lighé a socuanti parôli grîghi e par quasst i én cunpâgn'. Pr'esänpi:
- Boύtupo (IPA: /ˈButiro/): Butérr
- Kapέkλa (IPA: /kaˈrekla/): Carîga
- Kaλkuδnp (IPA: /kalˈkiðer/): Calzaider
- Mouσtάkι (IPA: /muˈstaki/, dal franzais moustaches): Mustâz
In tott i môd anch's äl parôl elencè ed såura i pôlen fèr pinsèr ch'ai séppa dî ligâm col dialàtt, as à da dîr che la langua grîga l'a däl costruziån gramatichèli e lesichèli di mondi divêrs da l'emigliàn.
Esänpi:
Da sta cénna tabèla as pôl capîr äl diferänz ed scritûra, gèner e azänt. E po as à anch' da tgnîr da cånt al diferänz ed parnonzia stral dåu languv (es. in gîg an i è brîsa "s-c", "sci-sce", "g", mänter che in vènet a i è al "x" (cunpâgn'al "ch" tudassc) e "θ" (cunpâgn'al "th" inglais d'la parôla "three"). La lèttra "δ" la i è in tott i dialett emigliàn.


text:
L’accident è capità dumengia bun’ura sco quai che la polizia chantunala communitgescha. L’um haja perdì l’equiliber en la vischinanza dal Mazorakopf sin bun 2'300 meters sur mar, e saja crudà d’ina taissa spunda giuadora. Tar la crudada è l’alpinist sa blessà mortalmain.
Polizia tschertga perditgas
Per sclerir il decurs exact da l'accident tschertga la polizia perditgas. En spezial supplitgescha ella l'um che ha discurrì cun la REGA da s'annunziar. El sco era ses dus accumpagnaders hajan observà l’accident.
RR novitads 11:00


text:
Governo Prodi II
El governo Prodi II a l'è staa el governo de la Republega Italiana quell de 59, l'unich de la XV legislatura.
L'è restaa in carega per 722 di, dal 17 de magg 2006 al 8 de magg 2008. A l'è staa sostegnuu anca de la Refondazion Comunista e di Radicai Italian: L'è staa el primm governo di temp del governo De Gasperi III a 'vègh el support de tutta la sinistra parlamentara.
A l'éra sostegnuu a l'origin de l'Ulivo (Democrategh de Sinistra e La Margherita), de la Rosa nel Pugno, di Verd, de l'Italia dei Valori, del Partito dei Comunisti d'Italia, de l'UDEUR e de la Liga Autonomista Lombarda.
El gh'aveva el support esterno di minoranz lenguistegh (SVP), di italian a l'ester e de la sinìstra pussee piscininna.
L'ha vist el nass del Partii Democrategh, che l'ha ciappaa dent la pupart di esponent de 'sto governo.
Cronistoria[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Governo Berlusconi III
- Governo Prodi II
- Governo Berlusconi IV


text:
Il medem ha era il reporter dad RTR, Andreas Wieland, fatg. El è stà tar in coiffeur en ina giassa en la citad veglia da Montpellier. L’emprima malchapientscha ha el gì gia avant che seser sin la sutga. La coiffeusa ha dumandà ad Andreas sch’el prefereschia amaretto, cassis u insatge cun oranschas. Durant che Andreas è i da quai anora ch’el survegni in drink durant ch’el sesia sin la sutga tar il coiffeur ha la coiffeusa manegià cun amaretto, cassis, etc. il gust dal schampo.
Cun la lingua franzosa datti pia bain inqual malchapientscha durant il campiunadi d’Europa en Frantscha, mo la frisura constat tar ils pli blers, e quai è era impurtant.


text:
Tgi ch’enquera fastitgs d’architectura contemporana veglia dil territori alpin anfla entgins exempels ella vischnaunca da Sumvitg. Ils baghetgs che vegnan presentai cheu ein perdetgas dil svilup dalla architectura ella regiun.
A Sumvitg sco era en ulteriurs loghens dalla Surselva era l’agricultura entochen a miez dil 20. tschentaner il pli impurtont sectur d’economia.
Buca mo la fuorma da habitadi dils vitgs mobein era il terren cunfinont ein influenzai dall’agricultura. Aunc oz ei da cattar fastitgs da temps vargai sco per exempel clavaus, mulins e chischners che documenteschan il ciclus economic.
Sin la spunda el nord sut Clavadi ein tals clavaus da cattar. Cun la midada dallas structuras agraras vegn questa simbiosa denter cuntrada ed architectura a sparir ils proxims decennis.
Plinavon procuran ils numerus edifecis sacrals per in maletg dil vitg special. Sper la baselgia da Sumvitg e las baselgias da Rabius, Surrein e Cumpadials las qualas sesanflan el centrum dils vitgs crodan era las numerusas capluttas entras lur cumparsa alva en egl.
Dapi entgins onns dat ei era da contemplar architectura dil temps modern. Quella ei bein integrada ella cuntrada.
In motiv per ils moderns baghetgs ei segirafranc il svilup dil turissem.
fotografias/text: archiv da vischnaunca/Gieri Monn, text: Gieri Monn


text:
L’opera da Umberto Giordano (1867-1948) sur dal poet franzos André Chénier è stada in grond success dapi l'onn 1986, cura ch'ella è vegnida preschentada a la Scala da Milan. Chénier ha vivì, scrit poesias ed è vegnì accusads dals Giacubins revoluziunaris sut Robespierre, mess en praschun e la fin finala guillotinads l'onn 1794.
Tge è il pli impurtant en la vita? Amur per la natira, per la patria - u amur per ina chara persuna? Quai è anc oz ina dumonda valaivla. L’opera dat ina resposta romantica – cun musica che fascinescha enfin ozendi.


text:
Folk rock
El Folk Rock a l'è un gener de müsega che'l mes'ciaa el rock cun la müsega folk. El nom a l'è riferii a un gener che l'è nassüü in America e in Canada a la metà di agn '60, cunt artista cume el Bob Dylan eletrich e i Byrds. Carateristich a l'era el sun net de la ghitara eletriga (senza efet o distursiun) del ghitarista di Byrds, Roger McGuinn.
De tüta manera, el folk rock a l'è minga dumà una müsega americana, ma a hinn nassüü anca alter stil de folk rock ispiraa de la cultüra pupulara de alter paes. La püssé part di müsicista lumbard fann müsega folk o folk-rock.


text:
Pel mument èsi quiet en l'Engiadina Bassa, ma la situaziun pudess sa midar svelt. La Tgira d’uffants Engiadina Bassa vul esser preparada sin quel mument e porscher a persunas che lavuran en l’ospital, en chasas d’attempads, ma era a persunas che lavuran in apotecas o butias che ston laschar avert, la pussaivladad da surdar a lur uffant ad in’autra famiglia che surpiglia la surveglianza.
Quest model prevesa era d’evitar che famiglias s’organiseschan e mettan lur uffants ensemen in gruppas. Gist quai na dastga betg capitar, uschè Yolanda Ellemunter, l’administratura e intermediatura da la «Chüra d’uffants Engiadina Bassa».
Legal u betg
Natiralmain e la procedura per controllar sch'ina persuna u famiglia è adattada per tgirar in uffant bainquant pli simplifitgada, ma en situaziuns extraordinaris ston ins chattar soluziuns pragmaticas e svelt realisablas.


text:
- la Belgia conferma per l’emprima giada in connex direct tranter ils attentaders da Brüssel e Paris
- il minister da giustia Koen Geens admetta, ch’infurmaziuns davart la privlusadad da Ibrahim El Bakraoui n’èn betg vegnidas dadas vinavant avunda svelt
- il minister da giustia ed il minister da l’intern Jan Jambon porschan lur demissiun
- a l’eroport da Brüssel partan aviuns il pli baud puspè il glindesdi a bun’ura
Colliaziun tranter Paris e Brüssel
Las autoritads belgias han confermà ina colliaziun directa tranter ils attentaders da Brüssel ed ils attentats da Paris. Il december passà avev’ins decis in cumond d'arrest europeic ed internaziunal cunter l'attentader da suicidi Khalid El Bakraoui. Ad el era vegnì renfatschà dad avair fittà sut in fauss num in' abitaziun a Charleroi en la Belgia per ils attentaders da Paris. Quai ha la Procura publica federala da la Belgia communitgà. L'abitaziun haja servì sco zup a la gruppa da terrorists.
Demissiun da dus ministers
Il minister da l'intern ed il minister da giustia da la Belgia han mess lur uffizis a disposiziun. Quai suenter ils attentats terroristics a Brüssel e suenter ch'i pudess avair dà pannas tar las investigaziuns. Quai conferman ils biros dals dus ministers envers l'agentura da novitads Belga. Ma il primminister Charles Michel ha refusà las dumondas da demissiun. Quai pervi da la «situaziun da guerra». Tenor Michel lavuran las autoritads cun tutta forza per sclerir ils attentats.
Dumber da blessads crescha
Enstagl da 270 blessads discurra il ministeri da sanadad da la Belgia uss da 300 persunas cun blessuras grevas u pli levas. 61 persunas basegnan anc tractament sin ina staziun intensiva.
Ier saira èn plirs tschients collavuraturs e vischins da l'eroport da Brüssel sa radunads per commemorar las unfrendas da las attatgas. Da quellas eran 31 persunas mortas il mardi avantmezdi.
Impediments da traffic restan
Suenter l'attentat sin l'eroport da Brüssel ha la societad aviatica Swiss stritgà fin glindesdi da Pasca tut ils sgols da e vers Brüssel. Per ch'ils passagiers arrivian tuttina a lur destinaziun, porscha la Lufthansa bus da shuttle da Frankfurt a Brüssel. Er passagiers da la Swiss pon far diever da questa purschida.
Il traffic da tren vers Brüssel è entant sa normalisà. Tenor las Viafiers federalas èn iIs dus trens che curseschan direct da Basilea a Brüssel partids tenor urari.
RR novitads 06:00 / 17:00 / 18:00


text:
Di Silvia Corfu.
I eran rivaa quasi insemal, du famiglia da la Cina dopo la rivuluziun culturale e, dopo tanci ma tanci agn da patiment. L’accoglienza in quela pita cità da 6500 abitanti l’era stacia buna ma, in quel lög növ, du famiglia ca ent al se pais is vèean spiaa, tradì i vasgin e avdü tantan brütan vicendanda, plan planin i vèan fac amicizia. Pürtrop i bap e i giuan nu vèan mia truaa laureri e innura üna famiglia l’à zaraa ün restorant, l’altra üna lavanderia indua ca’s pudèa er purtär i pagn da fär cunciär.
Quii da la lavanderia i vèan üna matina da deisc agn ca l’ingèva e scola e ca’s integräva svelt. L’era la beniamina dal maestro parciè ca l’era diligentissima e la vèa üna gran pasciun par i nümar e l’era brava da fär quint. Da pausa l’era buna da fär tüc i giöc di altar fanc: trär la bala, saltär cun la corda, fär la zica e as rampicär. Doma la marenda ca si mama ai däva dree nu l’era giüsta: ris e verdüra tüci i dì, ognitant ün zic da carna da porc ent da mez intant ca i altar fanc i mangävan pan blanc e bologna. Ma al maestro incura ca i fanc i fagèan ün brüt gnif e la marenda da quela matina, al fagèa la facia scüra. Ün di prümi dì dopo ca la matina furesta l’era riväda e scola, al vèa zaraa l’atlante e musaa ei fanc al gran pais da la Cina, spiagaa la cultura, lan tradiziun e la geografia da quel pais. Al bap da quela matina l’era datur prüma da la rivuluziun ma quela storia al maestro al l’à vèa mia quintäda sü.
Ent la famiglia dal restorant i eran in cinq: mama, bap, üna giuvna cun grangi öil neir ca ün dì la vèa dasmess da cianciär dal tüt. Ma plan planin ent al pais növ la vèa scumanzaa e riar ma quasi sota vusc. Ün di mac l’era maridaa e al maestro al l‘à vèa giüdaa e scrivar e lan autorità par cal possa fär gnir la si dona ca la vèa mia pudü gnir insemal e lü. L’altar l’era ün giuan da vinc agn e tüci doi i laurean da la duman e la seira par fär indär in avant al restorant: l’ear da cumandär la roba, fär da mangär, servir, fär pulizia e la seira stancal mort l’era d’indär e leziun d’ingleis. Lan leziun l’eran impurtanta e al bap ai tagniva tant ca nu mancassan mai üna leziun parcié ca par i se mac al bramäva ün laureri mear che quel cal vèa giü lü ent üna gran fabrica da celluloide.
I mac i rivèan sempar insemal par lan leziun. Ma incura ca l’à scumanzaa e fär freid, al maestro l’à usarvaa ca nu gnivan plü insemal: ün di frär al rivèa ün dì, l’altar al dì dopo e inscia as scambiävan giò i dì. Ün dì al maestro l’é indac e disnär ent al restorant di doi frär e l’à dumandaa el bap s’ i vèan propi insci tant da fär ca i mac i vèan da saltär lan leziun. Ross in facia al bap l’à clamaa i mac par as fär spiagär la növa situaziun. Ma bap, la dic al pü giuan, l‘é rivaa l’invern e um à doma ün capot.


text:
Igl è stà in titel che tuts hajan spetgà dad els, gist perquai èsi in titel cun ina enorma valita, di il defensur da Zug cun ragischs en Surselva (Vuorz). Igl EV Zug ha dominà la qualificaziun ed è uschia stà il grond favurit sin il titel da campiun svizzer. Tut auter ch'il titel fiss stà ina trumpada.
Igl è impressiunant co nus essan ids enturn cun il squitsch.
Claudio Cadonau è stà ina pitga constanta durant l'entira stagiun. El è stà sin il glatsch durant 50 gieus da qualificaziun e durant 10 gieus en ils playoffs. Per el èsi gia stà il segund titel da campiun svizzer. Il 2008 ha el cun 19 onns gia pudì gudagnar la trofea cun ils ZSC Lions. Il titel da quest onn haja dentant tut in'autra muntada. El haja gì tut in'autra rolla ed è stà giugader da tschep. Tar il titel cun ils ZSC Lions ha Claudio Cadonau mo dà 13 gieus durant l'entira stagiun.
I è vegnì fatg festa, er senza fans
L'equipa dal EV Zug mira enavos sin ina fin d'emna intensiva. Venderdi han els gudagnà il titel da campiun svizzer e suenter ha la festa cumenzà, er senza fans e senza gronda parada tras la citad. La notg sin sonda hajan els fatg festa ensemen cun amitgas e dunnas.
La sonda endamaun cu jau sun vegnì neunavon en cabina e hai legì ils sms ch'jau hai survegnì, hai realisà che nus essan campiun svizzer
La sonda ha la fiasta cuntinuà, raquinta Claudio Cadonau. L'entira equipa è puspè s'inscuntrada ed è ida ensemen a gentar. Suenter sajan els anc ir cun il buccal a spass atras la citad per preschentar el a la glieud sin via.
La dumengia è lu stà per l'entira equipa il di da ruassar. Il di nua che mintga giugader u trenader ha giudì sin sia moda e maniera il titel da campiun svizzer.


text:
Avair uschè blers clics sco pussaivel sin plattafurmas sco Tiktok, YouTube, Facebook u Instagram è la finamira. Per survegnir quels clics vegnan magari era duvrads meds illoials. Videos da salvaments dad animals vegnan inscenads ed ils animals turmentads sapientivamain per pudair filmar e publitgar sin las medias socialas. Cun reclama che vegn mussada avant il video vegn alura gudagnà raps.
Las uniuns per la protecziun d'animals crititgeschan che las plattafurmas fetschian memia pauc encunter tals cuntegns. Las plattafurmas renvieschan a lur directivas, tenor lezzas saja scumandà da publitgar videos nua che umans u animals vegnian surduvrads. Utilisaders ed utilisadras pon annunziar a la plattafurma sch'els vesan in tal video.
Indizis per films inscenads
Sco emprim duess ins adina sa dumandar, sch'ins prendess era il telefonin e filmass la situaziun. Daco na gida la persuna che filmescha betg da spendrar l'animal? Pertge as prendan ils pretendids «spendraders» uschè bler temp per filmar tut, ed alura era anc or da differentas perspectivas? Videos ch'en inscenads chalan per regla suenter che l'animal e vegnì spendrà, videos dad organisaziuns per la protecziun dad animals mussan per regla er anc co ch'i va suenter a l'animal. Mintgatant vegnan animals surduvrads pliras giadas per inscenar in video, sch'in animal as vegn avant enconuschent è quai in indizi cler. En mintga cas duess ins annunziar ils videos suspects direct a las plattafurmas.


text:
L’anteriur cusseglier naziunal Yannick Buttet na candidescha betg pli sco president communal da Collombey-Muraz. Quai ha communitgà la Partida cristiandemocratica. Questa decisiun vegn suenter che medias avevan rapportà, ch’il Vallesan haja mulestà da curt ina politicra da la PLD.
Gia il 2018 era l'anteriur cusseglier naziunal vegnì sentenzià pervi da acts sexuals sfurzads e «stalking» envers sia anteriura marusa. Cura che quai era vegnì a la glisch, era Buttet sa retratg sco cusseglier naziunal ed era sco vicepresident da la PCD Svizra.


text:
Sin bunamain 2'000 meters sur mar schai il Tannensee amez ina cuntrada alpina mirvegliusa. Ensemen cun il Melchsee in zic pli bass carmala el viandantas sco era pestgaders siadora en quellas autezzas. E sco i para è il lai, ni pli exact il mir da fermada dal Tannensee, era in lieu preferì da las muntanellas. E quai è in problem, di John Sieber da las ovras electricas dal chantun Sursilvania.
Il rempar è situà a moda ideala quai che pertutga la radiaziun dal sulegl, la primavaira svanescha la naiv relativamain spert e la vegetaziun flurescha fitg spert. E quai è natiralmain in lieu ideal per las muntanellas nua ch’ellas chattan lur pavel.
Taunas da plirs tschient meters
In per muntanellas che stattan a sulegl e maglian in pau pastg na fiss atgnamain nagin problem. Mo ils animals sa sentan là uschè bain ch'els han avant prest diesch onns cumenzà a sa chasar en il mir da terratsch dal lai. Il problem saja che las muntanellas stgavian entirs sistems da taunas. E quellas pon dar ensemen sch’i plova fitg e quai possia manar a sbuvadas.
Cun quellas vegn la stabilitad dal rempar influenzada a moda negativa. E quai na vulain nus betg.
Nagin privel acut
Privlusa na saja la situaziun il mument dentant anc betg. Mo sch'ins na fetschia nagut pudessi la stabilitad esser periclitada il futur, i pudessa dar stgarps e fessas el rempar. Perquai pretenda l’Uffizi federal d'energia ussa era ch'i vegni fatg insatge cunter ils chavatunnels nun giavischads. Uschiglio stoppian els lura forsa in di svidar il lai e quai muntassi naginas entradas, di Sieber ch'è responsabels per la producziun electrica da las ovras da Sursilvania.
Empruvà da spaventar las muntanellas hajan els schon cun differentas metodas. Per exempel cun odurs da carstgauns. Mo ils animals sajan schon uschè disads vid la preschientscha da viandants e pestgadras che quai n’haja betg fatg grond'impressiun a las muntanellas. Gidà pauc hajan era las barras per utschels.
Nus avain era mieurs en il rempar e per il falcun è la barra era adattada. Mo per las muntanellas stuess in tschess sa tschentar sin la barra e quai na para betg da funcziunar.
Rait da metal duai gidar
Il mument sajan els vida ponderar da cuvrir il mir cun ina rait da metal. Quella duai esser uschè spessa che las muntanellas na pon betg pli chavar lur taunas. Mo tar la lunghezza dal rempar da passa 600 meters custass ina tala schliaziun in pulit rap. John Sieber quinta cun custs da 200’000 francs che las ovras electricas stuessan finanziar
Tschella pussaivladad fiss natiralmain da sajettar ils animals. Mo quai saja halt schon in pau delicat, conceda el. La regiun vivia per ina buna part dal turissem e las muntanellas sajan daventadas in’attracziun per ils viandants. Da sajettar ils animals pudessia procurar per nauscha reclama teman ils turistichers da la val.
Mo insatge sto schabegiar e quai bainspert. John Sieber spera perquai ch'il test cun la rait grategia. Quai na saja betg il davos er en l'interess da las muntanellas, manegia el.


text:
La mazlaria dad 80 onns tradiziun resta uschia en famiglia – quai saja bel, cunzunt perquai che la successiun n’era ditg betg segirada. Pietro Peduzzi ha decidì ch’i saja temp dad ir en pensiun – ed ussa, cun 74 onns, saja el era pront per quai. 50 onns ha el manà la mazlaria a Savognin, ch’el ha surprendì da ses bab Ezio Peduzzi.
Il nov possessur, David Steier, ha fatg l’emprendissadi sco cuschinier, suandà dal emprendissadi sco mazler. E suenter ha el lavurà en ina mazlaria a Lai. El vuleva gugent ina giada surprender la mazlaria Peduzzi. Ch’i saja dentant gia uss uschè lunsch - quai saja ì in pau spert. Ma i saja era ina sfida, ch’el veglia prender per mauns.
L’um da 27 onns fa enfin l’auter onn anc la scolaziun sco mainagestiun – e quai sper il manar la mazlaria Peduzzi. Agid en la mazlaria survegn el surtut era dad Adelia Peduzzi, la dunna da Pietro Peduzzi, che resta anc in temp en l'affar. E sch’il nov possessur ha basegns, possia el natiralmain adina clamar per agid il maister mazler – er sche quel s’allegra atgnamain sin ses temp en pensiun senza blers pensums.


text:
Questa cunvegna è tenor la communicaziun vegnida iniziada da la famiglia d’interprendiders Niarchos, possessurs principals da las pendicularas Piz Nair e Corvatsch. Nov daventa ord l’interpresa Piz Nair SA l’interpresa Diavolezza Lagalb SA, ina societad affiliada da la Corvatsch SA.
Nus vulain pussibilitar ina cuntinuaziun da la pendiculara Lagalb, quai è dentant mo pussaivel sch’ins gestiunescha quella ensemen cun la pendiculara Diavolezza.
Uschia vegnian stgaffidas interpresas bain posiziunadas, che duain surpigliar ensemen la responsabladad per l’offerta turistica en l‘Engiadin’Ota, scrivan las pendicularas en ina communicaziun cuminaivla.
L’acquisiziun dals indrizs dal Piz Nair correspunda a nossa strategia. Quella ans pussibilitescha da meglierar l’entira regiun da skis Corviglia Piz Nair.
Las plazzas da lavur existentas duain vegnir mantegnidas. Davart las cundiziuns detagliadas da la transacziun vulan las partidas tegnair discreziun. La stagiun d'enviern 2016/17 cumenza sin la Diavolezza ils 22 d'october, sin la Lagalb ils 23 da december 2016.
Pendiculara Lagalb salvada definitivamain
Cun quai è la cuntinuaziun da la pendiculara Lagalb segirada. Tenor ils novs possessurs duain era ils iniziants da la Pro Lagalb vegnir integrads en il nov concept d’interpresa da la Diavolezza Lagalb SA.
Ensemen cun la Diavolezza è bler dapli pussaivel, co far insatge sulet. Nus essan cuntents...
RR novitads 15:00


text:
Piev de Cornean
La Piev de Cornean (Plebis Cornelianensis) a l'era voeuna di piev milanes in di quai eren spartii el ducaa de l'arcidiòcesi de Milan. El capopiev l'era Cornean, che al dì d'incoeu l'è ona frazion de Truccazzan (Provincia de Milan).
El territòri de la piev adess l'è dent al decanaa de Melz. El gh'eva dent cinqu parròcchi.
El sant patròn l'era el San Peder, el sant al qual l'era dedicada la gesa de Cornelian. In del 1576 el San Carlo l'ha deciduu che i fonzion ministrativ de la piev fussen spostaa a Melz (che prima la faseva part de la Piev de Gorgonzoeula), vist che Cornean l'era in decadenza, inscì de fà su la Piev di San Lissander e Margherita de Melz.
De la piev faseven part i comun de Cornean, Melz, Truccazzan, Incugnaa, Albignan e Cavajon.
Vos correlaa[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Cifras n'ha Rita Kalberer anc naginas da mussar. Ma i saja era senza cifras cler, che questas sajan pli nauschas che l'onn passà, nua ch'i n'aveva dà nagina concurrenza directa tras in Public Viewing, e nua ch'era l'aura era stada stabila, chauda e sitga.
Lieu pauc atmosferic
Da discutar dat surtut il lieu da l'Open Air Kino. Quel è situà en la Via da Teater tranter la part davos dal teater da Cuira e l'edifizi, nua ch'il Kinocenter è en. Congualà cun il parc da la citad, nua ch'il Open Air Kino ha gì lieu blers onns, èsi in lieu pauc atmosferic. Quai conceda er Rita Kalberer che maina il Kino Cuira ed organisescha l'Open Air Kino.
I saja dentant era in return tar las ragischs. Avant bun 30 onns haja numnadamain cumenzà l'istorgia dal kino dador en quest lieu. Sch'el resta uss là n'è betg cler. En l'avegnir possia capitar bler, manegia Rita Kalberer.
Era la grondezza è sa midada. En il parc da la citad avevan plaz 800 aspectaturas ed aspectaturs, en la Via da Teater mo 250. Per l'organisaziun ed era la finanziaziun saja quai dentant ideal.
Ultima ediziun dal 2011
L'onn 2011 ha l'Open Air Kino gì lieu per l'ultima giada en il parc da la citad. Suenter na saja quai betg pli stà pussaivel da chattar in sponsur, di Rita Kalberer. Perquai hai dà ina pausa enfin l'onn 2015.
Durant l'Open Air Kino 2016 ch'ha cumenzà ils 23 da zercladur e che dura anc enfin ils 13 d'avust, vegnan mussads 23 films. Il spectrum maina davent da classichers sco «Dirty Dancing» enfin tar pre-premieras sco la 5avla part dad «Ice Age».
RR actualitad 06:00


text:
Lamezia Terme
Lamezia Terme l'è 'n cümü de 70 452 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El teretóre aministràt del cümü el quàrcia zó 'na superfìce de 162,43 km² e 'l g'ha 'na densità de popolasiù de 434 ab./km². El cunfìna coi cümü de Conflenti, Curinga, Falerna, Feroleto Antico, Gizzeria, Maida, Martirano Lombardo, Nocera Terinese, Platania, San Pietro a Maida e Serrastretta.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Colegamèncc estèrni[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Er il Grischun duai vegnir integrà en il cumbat cunter la mafia. La regenza pretenda ord quest motiv dal Cussegl federal, che las regiuns talianas dal chantun vegnian integradas en il plan d’acziun naziunal. Quel è fin uss cunzunt drizzà or sin il Tessin, perquai ch'il Cussegl federal vesa là il pli grond privel.
La regenza è da l'avis ch’i dovra mesiras cunter acziuns mafiusas en il Grischun, cunzunt en la regiun Moesa ch’è drizzada vers l’economia dal Tessin. Ins tema numnadamain che la criminalitad organisada pudess sa spurstar en las regiuns talianas dal Grischun, sche quellas na vegnan betg resguardadas en il plan d’acziun.
La mafia fa lingias grassas
Mez november aveva la «Tagesschau» da SRF rapportà che las stentas da la Svizra en vista a las activitads da la mafia en il pajais na hajan anc betg propi success.
RTR novitads 12:00


text:
Neues aus dem kleinsten Spital der Schweiz
Partenza illa vita professiunala
Ils giarsuns dal Center da sandà Val Müstair han persvas cun lur prestaziuns pro'ls examens finals. Nomnadamaing sun quai (da dretta a schnestra)
- Gebre Samuel, sco pratiker da mantegnimaint dal menaschi
- Malgiaritta Livia, sco assistenta dal meidi
- Pereira Susana, sco assistenta da sandà e social
- Stupan Luca, sco impiegà da commerzi
Nus tuots gratulain cordialmaing pel grond success. Bravo!
Il Center da sandà Val Müstair ha d’incuort gnü la pussibiltà, da preschantar las lavuors i’l CSVM ad üna gronda quantità da lectuors (ediziun 2.5 milliuns exemplars). Ils signurs Reto E. Wild ed il fotograf Samuel Trumpy han fat la visita ed accumpognà a nus dürant ün di. Landroura es dvantada üna reportascha da tschinch paginas.
A signur Reto E. Wild nun esa be reuschi da descriver nos punct da vista sur dal CSVM, dimpersè eir da laschar gnir a pled al schef da l’Uffizi da sandà dal Grischun, sar dr. Rudolf Leuthold. La zuond positiva posiziun da sar dr. Rudolf Leuthold sur dal CSVM ans fa grond plaschair e nus lain quatras gugent preschantar quella.
Center da sandà Val Müstair ha pudü retschaiver il „Strategy Award“
Il Center da sandà Val Müstair es gnü onurà per las grondas fadias i’l provedimaint da la sandà cul premi „Strategy Award“. Üna giuria da 135 persunas da cader sül sectur da sandà svizzer ha surdat il premi a chaschun da l‘occurrenza „Strategy Circle“ da la sandà a Pfäffikon als 11 da marz 2015.
Al „Strategy circle“ s’inscuntran dürant duos dis persunas da cader d’ospidals svizzers ed oters partenaris importants ad üna occurrenza cun discussiuns sur da sfidas e tendenzas i‘l sectur da la sandà. L’occurrenza da quist on ha gnü lö als 10 ed 11 da marz 2015 a Pfäffikon SZ.
Onurada es gnüda duonna Judith Fasser, CEO dal Center da sandà Val Müstair. Ella es gnüda onurada rimplazzond eir las otras instituziuns pitschnas sül sectur da la sandà in Svizra. Tuottas as sfadian permanentamaing cunter la mancanza da persunal qualifichà per pudair spordscher als abitants e turists in regiuns periferas ün bun provedimaint da sandà. Al Center da sandà Val Müstair esa reuschi cun success da realisar i’l rom da la medicina integrada, ün provedimaint cun differents servezzans da sandà suot ün tet.
La buna collavuraziun tanter ils secturs pratcha, ospidal, chasa da chüra, spitex e l’integraziun da sportas supplementaras sco la fisioterapia pussibilteschan als pazchaints üna chüra sainza interrupziun e na cumplichada. Quist es be pussibel grazcha ad üna incletta da qualità unifichada. Implü esa reuschi al Center da sandà da spordscher e mantegner bunas plazzas da lavur in differentas spartas eir sur cunfin. Cul premi „Strategy Award“ vegnan onuradas las fadias dal Center da sandà Val Müstair per üna strategia da sandà orientada vers l’avegnir.
Model directiv concernent il provedimaint da la sandà i’l chantun Grischun es uossa eir visualisà
Leitbild zur Organisation der Gesundheitsversorgung im Kanton nun auch visualisiert
Il departamaint da güstia, sgürezza e sandà ha fixà sias ideas in ün model directiv chi descriva co cha las structuras dal provoedimaint da la sandà da nos chantun ston gnir concepidas per cha’l Grischun dispona eir in avegnir d’ün sistem da sandà chi resguarda tuot las regiuns e chi’d es economicamaing supportabel.
Wir suchen per 1. September oder nach Vereinbarung einen/eine Rettungsfahrer/in.
Siehe unter: Jobs
Actual
Infuormaziuns
SQS Zertifiziert
Wir haben unser ganzes
Gesundheitszentrum nach
den strengen Richtlinien
der ISO-Norm 9001:2015
zertifizieren lassen.


text:
In cas d'urgenza, telefonai al clom d'agüd nr. 144! Quel alarmescha lura directamaing il servezzan da salvamaint.
Nossa squadra da salvamaint ha fat sias experienzas dürant blers ons. La scolaziun regulara es per nus il plü important. Nus pisserain per ün bun provedimaint d'urgenza, in cas da malatia o d'accidaint, e per üna chüra sgüra dürant il transport. Schi fa dabsögn ün transfer pro'l prossem ospidal central, schi clomaina amo la Rega (Guardia aviatica da salvamaint); uschigliö As transportaina svess in sgürezza e sainza dolurs in nos ospidal.
Nos servezzan da salvamaint es equipà cun duos veiculs per adövers d'urgenza e per transfers.
Norman Punter
manader dal servezzan da salvamaint.


text:
A Losanna ha la dretgira cirquitala declerà il concurs da l'interpresa da textilias Switcher. Quella aveva gia dapi in temp problems finanzials. Gia il december era vegnì fatg la dumonda per ina procedura da concurs. L'emna passada aveva il sindicat Unia lura annunzià che Switcher na survegnia betg pli rauba dals furniturs e che las pajas da l'avrigl na sajan betg vegnidas pajadas. Glindesdi vegnan ils bun 40 collavuraturs infurmads en chaussa.
Tenor il fundatur da Switcher Robin Cornelius saja la fatschenta daventada pli e pli intransparenta, ha el ditg envers SRF Online. L’onn passà aveva Cornelius sez instradà la procedura da concurs dal december passà. Actualmain ha el anc 14 pertschient da las aczias da Switcher.
Tuts 40 collavuraturs vegnan relaschads
Ils 40 collavuraturs duain vegnir relaschads, la sedia da la firma vegn serrada, rapportan medias da la Svizra franzosa. Tuttina spera il fundatur Cornelius da pudair reanimar Switcher. La valita da Switcher sajan la glieud, la rait, ils vendiders, ils squitschaders, las butias ed ils furniturs. Tuts sajan pronts ed i possia cuntinuar aifer paucas emnas, uschia Cornelius. El sez porschia gugent ses maun per cumenzar danovamain. Daners per far novas investiziuns n’haja el dentant betg.
Switcher aveva sa fatg in num cun la producziun persistenta da vestgadira e la collavuraziun cun organisaziuns nunguvernamentalas.
RR novitads 15:00


text:
Ciserà
Ciserà (Ciserano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la bàsa pianüra a 15 de la sità.
El g'ha 'na popolasiù de 5 769 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 5,2 km² e 'na densità de popolasiù de 1 109 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Àrsen, Boltér, Puntiröl, Verdelì, Verdèl.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ciserà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Tirol
Tirol a zo ur vro istorel en Alpoù hag ur rannvro europat (EuroRegion). Goude bezañ bet e dalc'h an Habsbourged abaoe 1369 e voe rannet etre Aostria hag Italia diwar emglev Saint Germain-en-Laye e 1919. Teir rannvro a zo bremañ :
- Stad kevredet Tirol (pe Tirol an Norzh hag ar Reter, Aostria),
- Su Tirol (Proviñs Bozen, Italia),
- Trentino (Proviñs Trento, Italia).
Menezioù uhelañ Tirol eo an Ortler (italianeg Ortles, 3 905 m) hag ar Großglockner (3 798 m). Teiryezhek eo ar vro : e Tirol an Norzh hag ar Reter e komzer alamaneg, e Su Tirol alamaneg, italianeg ha ladineg (reto-romaneg), hag en Trentino italianeg.


text:
Brissagh (Italia)
Brissagh-Valtravaja (nom ufizial in italian: Brissago-Valtravaglia) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 1 263 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6,3 km² e 'na densità de 200 ab./km²..
El paes, che cuma 'l dis el nom el se troeuva in la Val Travaja, el gh'ha vari frazion: Mont San Michel, Mòtt de Sora, Mòtt de Sòtta, Novell e Rogian.e l'è tacaa ai comun de Brèsc de Béder, Dün, Germignaga, Lüin, Mesenzana, Montegrin Valtravaja e Pòrt Valtravaia.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Brissagh-Valtravaja l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils Campiunadis mundials da skis a San Murezzan èn in instrument da marketing impurtant per la destinaziun Engiadina San Murezzan, uschia duai purtar la preschientscha dad atletas ed atlets chinais ina preschientscha da reclama per la destinaziun en la China. Quai ha ditg la directura da la destinaziun Ariane Ehrat ad RTR.
Ehrat ha gì grond plaschair che la televisiun chinaisa ha rapportà davent da San Murezzan. En pli è era arrivada a San Murezzan la consula generala da la China en Svizra, quai saja stà fitg impurtant per contacts economics. Enfin ussa genereschan giasts da la China cun radund 10'000 pernottaziuns ad onn per gnanc 1% da las pernottaziuns en Engiadin'Ota. Quai duai sa midar en l'avegnir. Quai era pervia che la regenza chinaisa vul promover il turissem d'enviern en ses pajais.
RR actualitad 16:00


text:
Duas chamonas dal SAC sa chattan en la Val Bondasca. D'ina vart quella da «Sasc Furä» en vischinanza dal enconuschent Piz Badile e lura davart dretga da la val – la chamona «Sciora» serrada dapi la Bova.
Ina senda cun 4 punts per 1,2 milliuns
La senda existenta n'è betg transibla causa che quella sa chatta en la zona periclitada. Ina nova da radund 4 kilometers e 4 punts dess pussibilitar puspè l’avertura da la chamona Sciora. Bondo ha però anc auters projects urgents da realisar. Per pudair finanziar la senda vul la vischnanca tschertgar fundaziuns ed instituziuns che gidan a finanziar e realisar.
L’avertura fiss previsa per l’onn 2023 sut la circumstanza che la finanziaziun è segirada uschiglio vegn il termin spustà.
Ord l'archiv
La stad 2019 ha la chamona Sasc Furä puspè averta, quai grazia ad ina senda d'access istorica ch'è vegnida revitalisada.


text:
10% dapli renta tuna bain. Da quest maini è era Stefan Engler (PCD) dal comité Grischun encunter l’iniziativa. El vegn dentant tar la conclusiun ch'in gea a questa iniziativa pericliteschi il futur da la AVS.
Fin il 2018 stuessan ins numnadamain quintar cun custs supplementars da 4 milliardas francs e davent da l'onn 2030 cun custs supplementars da 5,5 milliardas francs. Gia oz na saja la finanziaziun per il futur betg segirada, di Engler.
Era ils purs na profitassan betg tar in gea
Il comité ch'è per l'iniziativa di che spezialmain il pievel Grischun stuessi votar gea. Gist il Grischun cun blers purs, che hajan mo l'AVS suenter la pensiun, profitassi da l’iniziativa.
Tenor Stefan Engler vegni dentant survesì inqual chaussa. Il davos pudessi dar dapli rentas per ils purs, dentant dessi era ina reducziun da las contribuziuns directas per ils purs.
In’augmentaziun da las prestaziuns avessi numnadamain la consequenza ch'era la Confederaziun avessi d’auzar las contribuziuns a la AVS, uschia ch’i stuess vegnir spargnà en auters lieus, per exempel tar l'agricultura.


text:
Strada dla sëda
La strada dla sëda (por cinesc: 絲綢之路, 丝绸之路, sī chóu zhī lù; por persian: راه ابریشم, Râh-y Abrisham) é n sistem de strades y percursc sön la tera frëma, söl mer y söi rüs danter l’imper cinesc y l’imper roman. Sües diramaziuns roâ spo cina al’India, ala Corea y al Iapan.
La strada dla sëda á süa origina tla strada reala dla Persia ai tëmps de Herodot (ca. 475 dan C.), che se svilupâ fora por ca. 3000 km da Ecbatana a Shush cina al port de Smirne tla Turchia. Süa manutenziun gnô portanda inant da pert dl Imper achemenid (danter le 700 dan C. y . les 330 dan C. ca.).
Le pröm vare important por na stabilisaziun di colegamënc danter Oriënt y Ozidënt é gnüda a se le dé cun l’espanjiun dl imper de Alexander le Gran tl’Asia zentrala.
La destinaziun finala dla strada dla sëda ê Roma, Aladô de n valgügn studiá dess Gaius Iulius Zesar avëi porté por le pröm iade la sëda dal’Asia a Roma. Adöm cun la sëda gnôl condüt adarlerch tröpes d’atres marcianzies y al gnô ince a se le dé n barat de cultures, religiuns y filosofies.
L’inom “Strada dla sëda” é gnü utilisé por le pröm iade dl 1877 dal geograf todësch Ferdinand von Richthofen (1833-1905) tl'opera Tagebücher aus China.
Le venezian Marco Polo á fat la Strada la sëda cina ala Cina.
Tl XVIII seco ê la Republica da Aunejia la destinaziun finala dla Strada dl sëda y â le monopol sön le comerz dla sëda y dles spezies orientales.


text:
Bandworkshops
Play music & meet good people
En il Female* Bandworkshop pos ti experimentar, scuvrir novas chaussas e rimnar experientschas. Durant plirs mais fas ti regularmain emprovas cun tia nova band. Las emprovas vegnan menadas da musicistas* professiunalas cun plirs onns experientscha da tribuna. Ensemen experimentais vus cun divers stils da musica, improvisais e sviluppais voss agen stil. Al punct culminant sunais vus l’atun voss emprims concerts. Sunas ti gia in instrument? Lura nizzegia uss la schanza unica d’emprender d’enconuscher noss coachs ed autras dunnas* cun ina passiun per la musica e da ta sviluppar vinavant cun ellas.
Ils bandworkshops han lieu a Basilea, Berna, Cuira, St. Gallen, Wetzikon, Losanna, Neuchâtel e Bellinzona. Ils workshops cumenzan mintgamai la fin da schaner, annunzias prendain nus encunter l’entir on – dai!
Custs
Ina participaziun custa 240 CHF.
Ils custs na duajan impedir la participaziun. Faschai a saver nus!
HAS TI DUMONDAS?
Ans scriva
076 545 08 88
U per e-mail
VULS TI SAVAIR DAPLI?
Chargia giu qua il concept u legia noss rapports da medias.


text:
In automobilist da 72 onns viagiava cun ses Honda cun numer songagliais curt avant las 15:00 en direcziun nord. Curt suenter la colliaziun da la via cun Panaduz è capitada ina collisiun frontala cun in VW cun numer grischun, guidà dad in um da 68 onns. Tut las 6 persunas en ils autos èn vegnidas blessadas – 5 dad ellas grevamain. 2 blessads èn vegnids transportads cun la Rega en ils ospitals da Cuira e Turitg. 3 ambulanzas han manà ils ulteriurs blessads a Cuira e Tusaun.
Co ch’il accident è succedì n’è anc betg enconuschent. Curt avant l’accident ha dentant in auto evità la situaziun ed è passà enavant vers sid. Perquai supplica la polizia chantunala a la persuna che ha guidà quel auto u ad autras persunas che han fat observaziuns da s’annunziar. La procura publica e la polizia chantunala examineschan il cas.
Durant las lavurs da salvament è vegnì svià il traffic. Era sche la polizia ha pudì dar liber curt avant las 18:00 danovamain la via vers sid haja dat en la regiun da la Tumleastga e da Cuira disturbis considerabels dal traffic.
RR novitads 20:00


text:
Els hajan salvà ina tscherta independenza da Tavau per pudair surprender sezs 4 incumbensas, di Hans Laely, scolast e president da Monstein. Quai èn:
- la baselgia veglia,
- la resgia veglia,
- la schelentera publica e
- la chascharia che vegn duvrada da la bieraria Monstein.
Uschia possian els finanziar ina simpla administraziun communala. E sco vischnanca da fracziun hajan els era dapli pussanza envers Tavau.
Gronda solidaritad dals 180 abitants
Il mument funcziuna quai bain da restar ina vischnanca da fracziun, uschè ditg ch'ils abitants restan activs ed innovativs. L'atun passà era la fatschenta dal vitg sin svanir, uschia han la vischnanca, l'uniun pro Monstein ed ina corporaziun fundada nova cun 130 commembers, salvà ella.
Segir essan nus per part influenzads dals Gualsers. Ch’ins ha gugent contact, dentant betg da memia. Ch’ins vegn ora bain cun il vischin, ma betg memia bain.
Ils da Monstein sajan dentant era fitg engraziaivels a Tavau che haja surprendì incumbensas che Monstein na dumagnass betg – sco per exempel las vias, il guaud e l'aua. Ils abitants da Monstein han gugent ina buna relaziun cun Tavau, surfar na stoppian ins dentant betg.
RR actualitad 08:00


text:
I dat plievgia intensiva e ferms urizis oz suentermezdi, di Peter Pöschl da SRF Meteo. Quai spezialmain en las valladas dal sid. Ma er en il nord dal chantun èsi da far quint cun plievgia intensiva. Localmain saja uschia er pussaivel ch'i dettia inundaziuns.
Ma, schon proxima notg ed en il decurs da damaun vegni pli ruassaivel. Damaun datti spezialmain anc en l’Engiadina Bassa ed en Partenza plievgia intensiva.
Suenter la plievgia vegn l’enviern
Ils proxims dis croda il cunfin da naiv successivamain. Gievgia èsi da far quint cun naiv fin 1’500 meters. Quai spezialmain en il Partenz. Blera naiv na dettia dentant betg, di Peter Pöschl. Uschia datti gievgia anc maximal 15 grads en il Grischun.
Sin la fin d’emna turna dentant il sulegl puspè enavos e las temperaturas creschan puspè sur 20 grads.
RR actualitad 12:00


text:
Cugiònn
Cugiònn (nom ufizial in italian: Cuggiono) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l confina con la Provincia de Noara e'l gh'ha 8 226 abitant. L'è staa a longh on possediment de la fameja Crivelli, voeuna dij dinatij lombard pussee important de l'Etaa de Mezz. Traj Crivelli se troven anca on papa, l'Urban III (Uberto Crvielli) e on vescov de Milan, l'Ausan Crivelli. Tucc i duu eren nasuu a Cugiònn. El comun el gh'hà domà ona frazion, Castellett de Cugiònn (Castelletto di Cuggiono) indove se troeuva el Palazz Clerici. On temp el termin "Castellett" re riferiva pròpri a 'sto palazz.
Traj vari persònn che hinn nassuu a Cugiònn, se regorden anca el famos cantant Angelo Branduardi (1950) e la ministra ombra del Partii Democratich Maria Pia Garavaglia (1947).
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del numer di abitant del comun de Cugiònn l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Abitàncc censìcc


text:
L'um da finanzas Dieter Behring aveva da professiun cugliunà investiders, e chaschunà in donn da totalmain 800 milliuns francs. La Procura publica aveva pretendì ina chasti da sis onns e nov mais, la defensiun da sia vart vuleva che la procedura vegnia sistida u ch’i dettia in acquittament per Dieter Behring.
In dals pli gronds cas da cugliunaria va uschia a fin cun ina sentenzia da culpa. La sentenzia na ha dentant anc nagina vigur legala. Behring pudess anc ir avant Tribunal federal a Losanna.
RR novitads 11:00


text:
cuntegn
San Murezzan 2017
-
Nagina medaglia svizra - Stuhec gudogna aur
Ilka Stuhec è campiunessa mundiala en la cursa rapida. La Slovena ha gudagnà la cursa roiala cun in avantatg da 40 tschientavels sin l’Austriaca Stephanie Venier. Lindsey Vonn gudogna bronz. Las Svizras manchentan ina plazza da podest.
Autur:
Corina Schmed / Curdin Albin
Ilka Stuhec, la meglra skiunza da speed da la stagiun, gudogna aur a San Murezzan. Sco nova campiunessa mundiala è ella la successura da sia cumpatriota Tina Maze ch'aveva triumfà il 2015 a Beaver Creek.
Nagin di per las Svizras
Las Svizras na vegnan betg en la vischinanza da las plazzas da podest. Surtut per Fabienne Suter è il resultat ina trumpada. Ella na vegn betg da repeter sias bunas prestaziuns dal trenament sco 7avla. Michelle Gisin ch'è partida cun il numer 28 è vegnida 8avla, Jasmine Flury 12avla e Corinne Suter 18avla.
Las top 10 da la cursa rapida
RR novitads 14:00


text:
Guastâla
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Guastâla (Guastalla in italiân) L’è un comûn ed 15.230 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz in dó 's pêrla al Dialèt guastalèiş un dialèt asê divêrs dal Dialèt arzân.
StôriaModifica
Guastâla l’é la pió impurtânt sitadèina ‘d la bâsa arzâna a’s câta a pôca distânsa da la rîva dréta del fióm Po, e a 30 km, cîrca, da Rèz, da Pèrma e da Mântva. Al prémi testimoniâsi ed l’antichitê relatîvi ad un cèinter cun ed j abitânt pēra che a s’arfâghen al peréiod etrósch. Còst an dév mìa sembrêr strân perché a’s déve al fióm cme via ed comunicasiòun cun al mêr se a’s câten di sègn d’ j Etruschi e ânca di Rumân, cun al lōr sistèma ed centóri, in sté zôni. D’urégin probabilmèint longobêrda, al nòm l’arvîṣa un "wardistall", pôst ed guêrdia in avânti cûntra i Biṣantèin che s’ēren fermê a Mântva. Però l’é in època ed l’êlt medioēv (864 dC) che al nòm ed la sitê al vîn numinê per la préma vôlta ind la stória quând l'imperadōr Ludovico II al regâla Guastâla a la mujêra Angilberga. L’é cun i Canòsa, atōren a l’ân mél, che la burghêda, nasûda intōren a la Cēṣa ed la Pēv, la gh’à al privilèg dal "nullius dioecesis", e la comîncia ad avèir impurtânsa per la presèinsa ed lêrghi zôni cultivêdi insém a al tèri réchi a dû pâs dal Po. I dû cuncéli tgnû ind la Cēṣa ed la Pēve, préma int al 1095 cun Urbano II, al pêpa dal cruṣêdi e dôp int al 1106 cun al pêpa Pasquale II, sègnen l’impurtânsa ch’ la gh’îva Guastâla int al Medioēv. Cun l’arîv ed la Sgnuría di Torelli, dal 1406 al 1539, al cumîncia còl ch’ as pōl ciamêr al peréiod ed la creasiòun ed l’architetûra ed la sitê cun la costrusiòun dal palâs di nôbil, dal castèl, dal divêrsi cēṣi e ‘d la piâsa. Sta nōva realtê nêda insém a la rîva drèta dal Po la fà vòja a Ferrante Gonzaga maresiêl ed câmp ed l'Imperadōtor de Spâgna Carlo V, che al la cûmpra, int al 1539, da la Cuntèsa Ludovica Torelli cun la mîra ed fêren ‘na properietê dègna ed la só râsa. D’ alōra Guastâla la mócia ‘na sicûra impurtânsa cme capitêl dal duchê di Gonzaga, fîn a la fîn dal '600. A gh’ é stê invidê di artésta cme al Campi e al Guercino, e povēti cme al Torquato Tasso e al Guarini. A câvṣa ed la só pusisiòun stratègica, Guastâla l’ēra dvintêda óna dal furtèsi pió impurtânti dal tèimp. Còst l’é ânch al mutîv ed la só ruvîna, difâti int al 1689 l’é stêda asaltêda da i Spagnôl che gh’àn butê zò al mûri e la rôca. Da sté dâta Guastâla la s’invèia vêrs un deperimèint polétich e militêr. Cun i Borbone , che în gnû dôp di Gonzaga, la sitê la pâsa sóta a Pèrma, e cun l’ arîv ed Napoleòun (1801) e Maria Luigia (1814) Guastâla la fà pêrt dal Duchêt ed Pèrma, Piaṣèinsa e Guastâla, fîn a l' Unitê d' Itâlia int al 1861. Al ‘900 al vèd la realtê ed la produsiòun ed Guastâla cambiêres da agrécola a industriêla e artigianêla la mantî però un ligâm cun la tèra atravêrs la fabricasiòun dal vèin Lambrósch Arzân, dal Grâna e cun jalevamèint. Incō l’é ‘na sitê dóve la dimensiòn la permèt ‘na bòuna qualitê ‘d la véta, grâsia ai lêregh spâsi vèird lighê al fióm, a la burghêda stôrica, ai servési preşèint e a un livèl ed l’ocupasiòun tra i pió êlt.
MonumèintModifica
Al cōr ed la sitê l’é Piâsa Mazzini, ‘na carateréstica piâsa emiliâna circundêda da pôrdegh, al fà da padròun al Monumèint a Ferrante Gonzaga, ôpra ed Leone Leoni. Dân ind la piâsa la al Dôm dal sinchsèint, ôpra ed Francesco da Volterra (mó la facêda l’é ed dû sècol pió têrd), al palâs Duchêl (1567) in grân pêrte arfât, e al Municépi, che al gh’à sóta al pôrdegh i mudê dal j antîghi unitê d’ amzûra. Da la piâsa a’s va ai pôrdegh dal quatersèint ed cōrs Garibaldi, che a portèn a la Biblioteca Maldotti, réca ed manuscrét, antîghi edisiòun a stâmpa e ‘na grôsa colesiòun ed quêder. Al cōrs al s’arvés pó inséma a piâsa Garibaldi, in dó 's pōl amirêr la Madonna della Concezione, un uratôri cun piânta d’ôt lê, e la cēṣa ed S. Maria dei Servi (o Sânta Maria Annunciata), tirêda só a la fîn dal Sinchsèint da un disègn ed Francesco da Volterra: impurtânt, a l’intêren, la Deposizione, tèila ed Giuseppe M. Crespi.
Da Piâsa Garibaldi, per via Verdi a’s rîva al Teâter Comunêl in stîl ed la secònda metê dal ‘700, da pôch restavrê; se invēci a’s va per via Volturno a’s rîva a Piâsa Matteotti, in dó gh’è la Tòr Cèvica o "campanòun" dal setsèint, in dôve ‘na vôlta a gh’ēra l'antîga Rôca butêda zò dai Spagnôl (int al 1689). Pió avânti, in via Piave, al Santvâri Beata Vergine della Porta dal sesèint la gh’à incòra di paliôt in scajōla ed tânt culōr, ôpra d’artigianê carpṣân. S' a's tōrna in Strêda Gonṣêga (Via Gonzaga),'d impurtânt agh'é la vècia Cēṣa ed Sân Francèsch, incō destinêda a sêla mòstri.
Ind la zôna comunêla ed Guastâla în incòra dègn ed nôta l’Oratorio ed San Giorgio, céch gioièl rumânich (secònd soquânti testimuniânsi al sré dal IX sècol), e la Basilica ed S. Pietro ed la Pēve ed Guastâla, ânca lē tirêda só int al IX sècol mó completamèint arfâta ind al sècol dôp. A l’intêren è pusébil amirêr ‘na vâsca dal batèz dimòndi antîga (nôn o dècim sècol) e ‘na teracôta piturêda, figurânt la Madonna col Bambino, fōrsi ôpra dal scultōr Guido Mazzoni.
Celebrasiòun e fēriModifica
Al 25 novèmbere a’s festègia la Fēra e Sânta Caterèina; mercordé e sâbet în i dé ed marchê.
La têrsa Dumènica ed mâg a’s festègia la Fēra ed Sân Felîş.
L'ultèm fîn de smâna ed setèmber, "Fēra dal Piânti e Bèsti Pêrsi", apuntamèint d’ impurtânsa pió che regionêl cumbinê insém a la protesiòun ed la diversitê di èser vivèint.
Ògni 3 ân, a la fîn dal mèiṣ ed mâg a’s festègia La Gnuchêda, bòuna d’arciamêr 30.000 spetadōr ògni edisiòun.
La GnuchêdaModifica
La Gnuchêda ( Gnoccata in italiân) l’é ‘na fèsta vècia ed Guastâla ch’ la gh’à urègin ind la metê dal XIX sècolo quând l’é stêda urganiṣêda dai munêr che lavurêven insém al fióm Po. Chilōr îven decîṣ d’urganiṣêr ‘na fèsta popolêra e baracadōra, dóve dêr fōra a grâtis di gnôch fât cun al farèini ed la maṣndûra. Sté idèja la ciâpa pió sèins se liṣûda ind l’insèm socêl ed povertê dal teritôri in dóve l’ êra nêda la festa. La Gnuchêda l’é dvintêda in môd cêr ‘na fèsta polética vêrs la fîn dal XIX sècol, quând la s’é cambiêda in ‘na manifestasiòun cûntra la tâsa insém al maṣnêsul, mésa só dal gvêren Menabrea int al 1868 e tirêda via dal gvêren Cairoli int al 1880. Ind al dôp guèra sta fèsta l’îven ṣmésa ed fêrla fîn a j ân Utânta, mó da alōra la vîn fâta ògni trî ân ind al méiṣ ed mâg. Mumèint impurtânt ed la Gnuchêda ed Guastâla în la sfilêda stôrica divîṣa in dō sesiòun, la préma di "sgnōr" (sfilêda di personâg stôrich che àn cmandê insém al teritôri ) e la secònda dal "popolèin" (sfilêda insém a i câr di rapresentânt d’j antîgh mistêr); a vînen dê fōra a grâtis 2500 kg ed gnôch (côt, naturalmèint) e l'incoronasiòun dal "Rè di gnôch", figûra legôrica ch’ l’ armânda a d’êtri tradisiòun dal carenvêl (la pió antîga ed còli l’é al rex saturnaliorum d’ època rumâna), che, ind l’insèm stôrich ed quând l’é nêda la fèsta, la sgnêva l’avgóri ed l’arîv ed ‘na nōva etê ed l’ôr ch’ la tirés só al pôpol ed la Bâsa da la só antîga misèria e da la pió nōva preputèinsa fischêla.
Sitê imparintêdaModifica
Colegamèint d’ed fôraModifica
Materiêl pr'andêregh in fòndaModifica
(manca):
- Maria Bertolani Del Rio - Il "Castrum" medioevale e la rocca di Guastalla - Reggio Emilia : Editrice Age, 1968
- Gianni Dallasta - Guastalla e le sue origini - 2. ed. - [Reggiolo] : E. Lui, [2006]
- Guastalla : I monumenti e i luoghi della storia. Ottobre 1989. - Brescello : Tipo Lito "Valpadana", 1989
- Tommaso Lauri - Guida storica della Pieve di Guastalla - Guastalla : Arti Grafiche Guastalla, 1931
- Aldo Mossina - Storia di Guastalla - Reggiolo : E. Lui, 2004
- Francesca Roversi Monaco - La corte di Guastalla nell'alto medioevo - Bologna : CLUEB, 1995
- Stefano Storchi - Guastalla città dei Gonzaga e dei Borbone - Guastalla : Amm.ne Comunale, 1982
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
A partir dals 7 da fanadur 2020 saja be pli pussaivel d'empustar las novas cartas da Mastercard, ha communitgà la Credit Suisse. Las cartas veglias da Maestro svaneschan uschia pass per pass. Clients cun ina carta da Maestro survegnan tenor la banca lura la nova, cura che la veglia curra giu.
La differenza tranter la carta da Maestro e la nova Mastercard saja ch'ins possia cun la nova carta era pajar online e per apps. Per garantir la segirezza lavura la banca cun «3D Secure» ch'è in sistem da verificaziun. Qua ston ils clients approvar il pajament cun il telefonin.
Cun las novas cartas saja plinavant er pussaivel da pajar senza contact e sco usità en Svizra saja pussaivel da pajar fin 80 francs senza dar en in PIN. Il pajament vegnia prendì giu dal conto direct sco usità tar cartas da debit. E da nov na dettia nagina taxa pli per pajaments fatgs en l'exteriur.


text:
Guns N' Roses
I Guns N' Roses (Al pistòli e al Róśi) i èṅ un grup hard rock americàṅ, fundâ a Los Angeles in dal 1985. Al lōr stîl muśicàl, la lōr manéra ad cumpurtàr-as da arvèrs e i tant cuncèrt sèmpar pîṅ fat in tut al mónd i i aṅ cuciâ sù in sla scalaróla dal sucès a cavàl di an Utànta e Nuànta, anc in dal nòstar paéś.
A partìr da 'l 1993, al grup 'l à cgnusû di brut mumènt par via di scas fra 'l cantànt Axl Rose e chi àtar cumpunènt di Guns, mandâ via tut òṅ a drē a c'l àtar par dar vita a na banda persunàla purtàda avànti da 'l sōl Axl.
I Guns N' Roses i aṅ vindû dagnóra sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd e i èṅ stâ mis a 'l 92śum pòst di sènt artìsta più braṿ fata par Rolling Stone. Al 14 'd Avrìl dal 2012 al grup 'l è stâ sarnî par finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame.
Biugrafìa
Gl'Inìsi
Al grup al tōś vita in dal Mars dal 1985 miténd insém di mémbar di Hollywood Rose (al cantànt rós ad cavìi Axl Rose e al chitarìsta Izzy Stradlin) e di L.A. Guns (al chitarìsta Tracii Guns, al basìsta Ole Beich e al baterìsta Rob Gardner). Al nóm stés al n è àtar che la fuśiòṅ di nóm di grup uriginàri. I sinc i s śibìsan pò par la prima vòlta al 26 ad Mars dal 1985.
Pôc tèmp dòpa Ole al lasa al pòsta a Duff McKagan ch'al fà al sò debùt da drē a 'l quàtar còrdi 'l 11 'd Avrìl ad c'l an lè, sunànd a 'l "Radio City" 'd Anaheim (Califòrgna). Anc Tracii Guns al s in và (par mét'r incóra insém gl’L.A. Guns) e al grup al tōś acsè Slash, scutmâj ad Saul Hudson ch'al vōl dir Siléf. Chi lò al daśgnìva da i London e da i Black Sheep ma 'l iva anc bèla sunâ cun i Hollywood Rose insém a Rose e Stradlin. Soquànt méś dòp anc Gardner al fà al valìś e al grup al cata acsè in Steven Adler (nâ Michael Coletti e cun al scutmâj ad popcorn) al baterìsta ch'al mét a pòst al ròbi, cun na furmasiòṅ finalmènt fisa e prónta a catàr sù al sucès, fra i prim a sunàr al sleaze metal.
Mis sóta cuntràt da Tom Zutaut dla Geffen Recors, in dal Maǵ dal 1986 i faṅ gnir fóra in 10.000 còpi 'l EP Live ?!*@ Like a Suicide par l'etichéta UZI Suicide, cun dèntar quàtar braṅ: Reckless Life, Nice Boys, Move to the City e la cover di Aerosmith Mama Kin. Al disc al pâr un cuncèrt dal viṿ ma a n è briśa acsè parchè 'l è stâ rigistrâ in studi e al pùblic 'l è stâ śuntâ in un secónd mumènt.
Appetite for Destruction e al sucès (1987-1988)
Finalmènt al 21 ad Luj dal 1987 a véd la luś al prim àlbum dal grup, Appetite for Destruction (Apetìt par la distrusiòṅ), òṅ di più vindû dla stòria dal rock dûr cun i sò 35 migliòṅ ad còpi in dal mónd (18 in di sōi Stat Unî) e al quàrt disc ad debùt ad sèmpar in fat ad vénditi. La rivìsta Rolling Stones al 'l à mis a 'l 61śum pòst di sinc-sènt disc più bèi dla stòria.
I sìngui tirâ fóra da 'l disc i èṅ tri, tut di sucès da top ten in dal sò paéś: la rabìda Welcome to the Jungle (ch'la dascór 'd un campagnōl ch'al riva in sità e al cata la giùngla a dita 'd un barbòṅ), la dólsa Sweet Child O' Mine (a s pōl dar la canta più cgnusùda dal grup cun Slash ch'al vèra al braṅ cun òṅ di riff più famóś dla stòria dal rock) e Paradise City, ch'la partìs piàṅ e pò la s dà a la samàna. Soquànt braṅ i rìvan diretamènt da i grup ch'i gh'éran prima di Guns cuma Anything Goes di Hollywood Rose, Think About You purtàda da Izzy o la It's So Easy scrita da Duff McKagan insém a West Arkeen prima ad śuntàr-as a chi àtar.
I tèst dal disc i èṅ dimóndi crûd (i dascóran dal sès, dla viulénsa e dla dròga, batśànd in pîṅ al spìrit dal Rock'n'Roll) ma incóra da piò l'éra la prima cupertìna dal disc, un quàdar ad Robert Williams (ch'al n iva però minga ciapâ di bèsi p'r al sò lavōr) ch'al figuràva un móstar vulànt ch'al difénd na ragasōla ch'l iva pardû i sèns da 'n robót ch'al gh vliva far-ag viulénsa.
Dòp la prima stampàda ad 500.000 còpi andàdi a ruba, la cupertìna però la càmbia e la dróa a 'l sò pòst un tatuàǵ 'd Axl ch'al figuràva na cróś su sfónd négar cun insìma i sinc tésć di cumpunènt dal grup.
Al n éra briśa un segrét che i mémbar dal grup i s fsìsan in alóra un muć ad stupefacènt a róta 'd còl, tant che durànt un tour in Inghiltèra i i ciamàvan Lines N' Noses (Pisti e Naś) e i giurnài i dgìvan ad lōr: «I èṅ adiritùra pèś di Beastie Boys!». In cal mèntar i Guns i s faṅ i òs sunànd da spala a di grup quài Aerosmith e Rolling Stones par pò tacàr un tour da par lōr. In dal 1988 i sònan a 'l Monsters of Rock a Donington Park insém a gl'Iron Maiden e a i Kiss. Par soquànti dati al baterìsta di Cinderella, Fred Coury, al tōś al pòst ad Steven Adler ch'al s éra śbragâ na maṅ mulànd di cruc durànt na casuterìa insém a i sò cumpàgn a 'l Hyatt Regency Hotel ad Chicago.
GN'R Lies (1988-1990)
Dasfrutànd al mumènt bòṅ, al 30 ad Nuvémbar dal 1988 la Geffen Records la fà gnir fóra G N'R Lies (Al buśìi di G N'R), un disc ch'al gh'iva dèntar i quàtar braṅ ad Live ?!*@ Like a Suicide e àtar quàtar braṅ in na versiòṅ acùstica. A s trata ad You're Crazy, bèla vgnû fóra in na ciàv hard rock in Appetite For Destruction, 'd Used to Love Her (cun un tèst catìṿ in di cunfrónt ad cal dóni parchè al riturnèl al dgiva «A gh vliva bèṅ dabòṅ ma a gh'ò abû da cupàr-la, a sòṅ stâ custrét a saplìr-la sóta dū mèt'r ad tèra ma quàla lè la và adrē incóra», fagénd acsè incasàr gl'L7 ch'i aṅ pò arbaltâ al dascōrs su chi masć in dla sò cover Used to Love Him), dal sìngul Patience e dla canta finàla One In A Million. Ch'la trasa lè la dascurìva in na manéra cruda d'l impàt patî da 'n baghét ad la pruvìnsa dl'Indiàna (Axl) ch'al rivàva a Los Angeles ma l'è stàda batśàda rasìsta in di cunfrònt di négar e di fnòć, tant che i Guns i ìvan tòlt la deciśiòṅ da n sunàr-la briśa da 'l viṿ.
In tut al manéri, i "arvèrs" Guns, cun tut i sò stravìsi, i n fàvan pròpria minga dascórar bèṅ ad lōr, tant che la Geffen, par dir-'n una, l'è stada custréta a tiràr gl'uréci a Slash e Duff parchè, drugâ pódag, i ìvan uféś pēś al pùblic durànt i American Music Awards dal 1990. Ma anc Axl 'l éra incasâ négar. Durànt un cuncèrt dal 1989 a 'l Los Angeles Coliseum al cantànt 'l iva dit che quàl lè al sarés stâ 'l ùltim cuncèrt di Guns N' Roses parchè a tròp di mémbar dal grup a gh piaśìva balàr cun Mr. Brownstone (da 'l tìtul dna canta 'd Appetite For Destruction ch'la dascurìva dla dròga). Steven, Slash e Izzy i decìdan acsè ad far-as curàr.
Cumpunènt
Quéi 'd adès
- Axl Rose - vóś • piàṅ (1985-incō)
- Dizzy Reed - tastéri (1990-incō)
- Chris Pittman - tastéri (1998-incō)
- Richard Fortus - chitàra (2002-incō)
- Ron Thal - chitàra (2006-incō)
- DJ Ashba - chitàra (2009-incō)
- Tommy Stinson - bas (1998-incō)
- Frank Ferrer - baterìa (2006-incō)
Quéi vèć
- Tracii Guns - chitàra (1985)
- Slash - chitàra (1985-1996)
- Izzy Stradlin - chitàra (1985-1991)
- Gilby Clarke - chitàra (1991-1994)
- Paul Tobias - chitàra (1994-2002)
- Buckethead - chitàra (2000-2004)
- Robin Finck - chitàra (1996-1999 e 2000-2008)
- Ole Beich - bas (1985)
- Duff McKagan - bas (1985-1997)
- Rob Gardner - baterìa (1985)
- Steven Adler - baterìa (1985-1990)
- Matt Sorum - baterìa (1990-1997)
- Josh Freese - baterìa (1997-1999)
- Bryan Mantia - baterìa (2000-2006)
Discugrafìa
Àlbum
- 1987 - Appetite for Destruction
- 1988 - GN'R Lies
- 1991 - Use Your Illusion I
- 1991 - Use Your Illusion II
- 1993 - The Spaghetti Incident?
- 2008 - Chinese Democracy
Dal Viṿ
- 1999 - Live Era 87-93
Racòlti
- 2004 - Greatest Hits
EP
- 1986 - Live ?!*@ Like a Suicide
Vìddeo
Videoclip
- 1987 - It's So Easy
- 1987 - Welcome to the Jungle
- 1988 - Sweet Child O' Mine
- 1989 - Paradise City
- 1989 - Patience
- 1991 - You Could Be Mine
- 1991 - Don't Cry
- 1991 - Live and Let Die
- 1992 - November Rain
- 1992 - Knockin' on Heaven's Door
- 1992 - Yesterdays
- 1992 - The Garden
- 1993 - Dead Horse
- 1993 - Bad Apples
- 1993 - Garden of Eden
- 1994 - Estranged
- 1994 - Since I Don't Have You
DVD
- 1998 - Welcome to the Videos
- 1999 - Use Your Illusion I
- 1999 - Use Your Illusion II
Culegamènt estéran
- (EN) Al sò sit uficiàl
- (EN) La lista di sò cuncèrt
- (EN) Al vìddeo ad Welcome to the Jungle in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Paradise City in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Sweet Child O'Mine in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad It's So Easy in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Patience in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad You could be mine in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Garden Of Eden in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad The Garden in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Dead Horse in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad November Rain in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Live And Let Die in sal Youtube


text:
Uschè in’infurmaziun durant la seduta dal cussegl cirquital da l’Engiadin’Ota. Sin dumonda da RTR ha Daniel Peter ditg che las dumondas da permiss per las installaziuns duain ir en las proximas duas emnas a Berna tar l’Uffizi d’aviatica civila, curt BAZL. Resposta da quest spetg'ins l’atun.
I sa tracta da 3 installaziun temporaras
Questas installaziuns fissan:
- ina plazza nua ch’ils aviuns pon parcar
- In hangar provisoric per il militar
- in container per il dazi
Plan da master plazza aviatica regiunala
Quai che pertutga il plan da master per la plazza aviatica, duai l'onn 2016 esser l'onn decisiv, uschia Daniel Peter. Igl è enconuschent che la plazza aviatica a Samedan ha da basegn da diversas investiziuns.
I dovra in sistem da segirezza enturn la plazza, novas infrastructuras, ils helicopters ston vegnir separads dals aviuns. En tut muntan las investiziuns a 26 milliuns francs. Sco proxim duain vegnir fatgs studis per 3 fin 4 projects cun segirtad dals custs. Quai duai succeder aifer ils proxims mais.
Anc bler temp fin ch’insatge vegn realisà
Fin ch'ins saja uschè enavant da pudair realisar insatge, vegni tenor Daniel Peter anc ad ir in pèr onns. Il plan da master è enconuschent dapi l'onn 2015.


text:
Adina il medem final ils ultims onns en la Cuppa Grischuna da ballape – ed adina las medemas victuras: Tusaun-Cazas ha battì Domat. Igl è il duel da las duas unicas equipas Grischunas da la segunda liga. Tusaun-Cazas è actualmain a la testa da quella e stat curt avant la promoziun en l’emprima liga. Perquai è Tusaun-Cazas era questa giada favurita en il final encunter Domat.
Encunter Domat vai adina piz a cup
La defensura da Tusaun-Cazas Ivana Netzer spera che lur seria da success cuntinueschi. Mo encunter Domat dettia quai adina gieus piz a cup. L’onn passà ha Domat pers il final pir en la lutga da penaltis. Ed era en il campiunadi ha Domat gia gudagnà il derby. Pervia d’ina terrada encunter Domat ha Tusaun-Cazas manchentà l’onn passà la promoziun.
Il bab sco emprim trenader
Ivana Netzer che vegn da Savognin di ch’ella saja creschida si cun il ballape. Sco pitschna haja ella adina giugà ballape cun ils mattatschs e da quels haja ella era emprendì bler. Ses bab saja stà ses emprim trenader en il CB Sursès. Perquai che mo paucas mattatschas dettian ballape en Sursès haja ella cumenzà a giugar cun Tusaun-Cazas. Là sa sentia ella era bain. Ellas hajan ina super equipa ed ina stupenta atmosfera.
RR actualitad 07:00


text:
Il podest da las dunnas
- 1. Laurien van der Graaff / 1. Sophie Caldwell
- 3. Maiken Caspersen Falla
La passlunghista da Tavau ha gudagnà il sprint da skating ensemen cun Sophie Caldwell. Terza vegn la favurita d'Olimpia e campiunessa mundiala Maiken Caspersen Falla.
Sin ils ultims meters è Van der Graaff sa cumbattida da la terza plazza a la testa da la cursa. Ed ha rangà la Svizra davant ils Stadis Unids e la Norvegia.
Segunda victoria
Ils 30 da december aveva la passlunghistà celebrà sia emprima victoria da cuppa mundiala tar il Tour de Ski a Lai. Cun la victoria en il lieu dal campiunadi mundial 2019 è ella rangada sin il davos plaz da las top 10 en la rangaziun totala.
Il podest dals umens
- 1. Johannes Hösflot Klaebo
- 2. Lucas Chanavat
- 3. Calle Halfvarsson
Tar ils umens ha il victur da seria Johannes Hösflot Klaebo dominà a moda suverana. Davos il Norvegiais han la Frantscha e la Svezia prendì plaz cun Lucas Chanavat e Calle Halfvarsson.
Mezfinal per Cologna e Hediger
L'emprima giada dapi pli che dus onns gartegia a Dario Calogna il avanzament en il mezfinal tar in sprint. Il victur dal Tour de Ski è sa plazzà sin plaz diesch, gists avant ses collega da team Jovian Hediger.
Per Roman Schaad, Erwan Käser e Gianluca Cologna èn il quartfinal stà la davosa cursa.
RR novitads 16:00


text:
- Colliaziun da vias tranter nord e sid è interrutta. tar Gurtnellen è ina glitta vegnida giu sin l'autostrada dal Gottard.
- In auto è vegnì en la glitta, blessà è dentant vegnì nagin.
- L'autostrada A2 sto tenor la Polizia chantunala dal Uri vegnir rumida sin ina lunghezza da 50 meters. L'autostrada è actualmain serrada tranter Amsteg e Göschenen en omaduas direcziuns.
- Tenor la polizia chantunala dal Uri vegn la via pli probabel a restar serrada fin mardi en damaun. la via è ferm donnegiada e las lavurs da reparatura èn intensivas.
- I vegn cusseglià da guntgir sin la A13 via San Bernardino.
Glindesdi saira curt avant las 21:30 è ina lavina da glitta vegnida giu sin l'autostrada dal Gottard. Il material a cuvert la via sin ina lunghezza da 50 meters (ca. 400 m3), sco la polizia chantunala dal Uri a scrit. La glitta ha tschiffà in auto cun numer da la Germania che charrava vers nord. Il manischunz n'è betg vegnids blessads, el ha pudì sa deliberar sez. L'auto è donnegià totalmain.
Indesch camiuns e sis autos èn anc bloccads sin l'autostrada A2. Las totalmain 22 persunas èn vegnids evacuads, blessads n'hai dà nagins.
Ord motivs da segirtad han set persunas dal territori Surütti, vischnanca Gurtnellen, stuì vegnir evacuads. L'autostrada A2 resta serrada en omaduas direcziuns - il traffic vegn svià sur la ruta dal San Bernardino. Cura che la via vegn averta n'è anc betg enconuschent.
Grond privel da lavinas
En grondas parts da las Alps resta il privel da lavinas fitg aut, quai sco l'Institut da naiv e lavinas a Tavau inditgescha. En il Vallais n'èn betg cuntanschibels il Obergoms, Zermatt, Saas Fee e Leukerbad. Era serrads èn vinavant Andermatt ed Elm en il chantun Glaruna.
RR novitads 06:00


text:
Mark Balsiger vesa bain grond potenzial en il diever politic da social media. Plirs facturs èn clers indizis per il diever da Facebook, Instagram u Twitter:
- Ins po lantschar ina discussiun cura ch'ins vul: Social media ston ins metter avant sco ina maisa radunda virtuala. La differenza tar ina maisa radunda en ina ustaria è ch'ins na prenda betg plaz in temp fix. Ins po cumenzar a discurrer davart in tema cura ch'ins vul, e quai davent da chasa. En il cas optimal chaschuna quai reacziuns ed i dat ina discussiun sin in dals chanals da social media.
Tge chanal è il pli adattà?
Tenor Mark Balsiger è Facebook il chanal il pli adattà. Quai saja uschia gia dapi intgins onns: 4 milliuns Svizzers e Svizras èn cun ina tscherta regularitad activs e quai schegea ch'igl ha dà bain inqual scandal ils davos onns. Instagram, che para da vegnir pli e pli en moda, na vegn (anc) betg nizzegià uschè politic. Ultra da quai èn dals 2.5 milliuns profils en Svizra era blers profils «fake» (n'appartegnan betg ad ina persuna reala).
- Ins po survegnir cifras exactas: En cumparegliaziun cun in inserat politic en ina gasetta dal di u in placat da partida vid ina paraid pon ins tar in post da reclama sin social media (video, fotografia, text etc.) survegnir cifras dals recepturs: Con bleras persunas han cliccà sin la reclama? Quantas persunas han guardà il video? etc. Questas cifras dattan in meglier punct da referiment, co las reacziuns dals recepturs èn stadas.
- Ins po regular pli flexibel las finanzas: Ins po investir quant bler daners ch'ins vul sin social media. Per mintga post ch'ins fa èsi pussaivel da regular danovamain quant bler ch'ins vul investir. La regulaziun fina è il punct revoluziunar. Quai n'è fin uss betg stà pussaivel cun placats, inserats etc. En general èsi uschia: Pli blers daners ch'ins investescha e pli gronda è la derasaziun dal cuntegn.
Cumbat electoral online n'è betg gratuit
Tge ch'è impurtant da vesair: ch'era in cumbat electoral sin social media n'è betg gratuit – u almain betg sch'el duess purtar success. Sch'ins na paja betg per in post (text, video, maletg etc.) sche cuntanschan ins sulettamain in pitschen radius da profils (sche insumma tut ils agens «amis virtuals»). La realitad demussa gia dapi daditg che quai na tanscha dentant betg.
... dentant sch'ins na sa betg co duvrar, na porti nagut
Mark Balsiger accentuescha ch'ils chanals da social media portan mo insatge, sch'ins chapescha co els funcziuneschan, ergo:
- Sur in lung temp sto in politicher nutrir ils chanals cun bun cuntegn per ch'el haja la fin finala era insatge da quai.
- Dentant era betg memia bler – suenter ina tscherta summa da posts po la reclama politica sin social media era esser cuntraproductiva, e far vegnir unfisas las votantas ed ils votants.
Per politichers che han retegnientschas, na fan betg gugent quai u na san betg s'exprimer bain en furma scritta èsi meglier, sch'i laschan star ils chanals da social media.
En il Grischun desistan era blers dals politichers d'esser activs sin las medias socialas. Uschia na possedan per exempel ils dus exponents enconuschents Magdalena Martullo-Blocher (PPS) e Martin Schmid (PLD) nagins profils sin social media. Percunter èn Martin Candinas (PCD) e Jon Pult (PS) fitg activs.
Cunquai ch'il barat sin via en il Grischun è dentant anc bler pli grond ch'en regiuns urbanas, manegia Mark Balsiger ch'i na saja betg ina cundiziun necessaria d'esser activ sin Facebook, Instagram e Twitter per recaltgar in sez en il parlament naziunal.
RR actualitad 07:00


text:
Tenor Bolliger sa tractia d’in eveniment inevitabel ch’è capità la fin da fanadur. Il stadi da la bostga vegnia controllà mintg’onn en ils parcs da sugas, uschia era en quel a Sur En dapi sia avertura il 2009.
Nagins plants
Sco la Polizia chantunala ha confermà ad RTR na dettia actualmain era betg insatgi ch’avess inoltrà plant encunter il donn subì suenter ils ferms vents ils 28 da fanadur a Sur En. I na vegnia era betg investigà en chaussa. Surprendentamain avevan quels vents buffà fitg local e destruì in entir areal. Surtut han ils vents sragischà u cupitgà ina 60ina da bostga en il Parc da sugas Engiadina ed er donnegià singulas rulottas sin il campadi gista dasperas. Per fortuna n’è nagin sa blessà.
Il di suenter ils ferms vents d’orcan è la plazza da campadi cun radund 200 giasts puspè stada averta cumplettamain. La stagiun dal Parc da sugas Engiadina è dentant finida, uschia il manader Wolfgang Bosshardt envers RTR.


text:
Represchentants da la Pro Guarda, da l'economia, da la politica e dal turissem regiunal han suttascrit a Guarda ina decleraziun d'intenziun per fundar l'uniun da promoturs "Ils battagls". Quai communitgescha la destinaziun Engiadina Scuol Samignun Val Müstair. L'uniun vul promover la finanziaziun dal project Chasa Guarda. La Chasa Guarda duai esser ina chasa da cultura ed in lieu d'inscunter en Engiadina Bassa. Il project Chasa Guarda vul profitar dal resun dal film da kino Uorsin da l'onn passà. La Chasa Guarda duai esser il nov da chasa da Uorsin a Guarda, ma era mussar las valurs insumma da la vita culturala en Engiadina Bassa.
La chasa che vegn ad esser la Chasa Guarda è en possess da la fundaziun Pro Guarda. Per la renovaziun ed inscenaziun nova da la chasa vul ins investir radund 3 milliuns francs. La Chasa Guarda duai avrir las portas l'onn 2018.


text:
425
Avenimeent[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Darée üüs dal demòtich
- Fundazziun di üniversitaa da Custantinòpuli e Roma
- Pugna intra Gala Placídia e ul sò fiöö Valentinian III pal cuntroll dal Imperi ruman
- I vàndaj i a riva al cuntrol d'Andalusía
Nassimeent[Modifega | modifica 'l sorgent]
Necrulogi[Modifega | modifica 'l sorgent]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
En il mezfinal ha il favurit eliminà il club da hockey da San Murezzan. Suenter quatter duels grischuns en il mezfinal era tut cler. Partenz Signuradi ha gudagnà la seria da best of 5 cun 3:1. L’equipa grischuna frunta uss en il final sin l’equipa da Dürnten, sco gia la stagiun passada. Lura aveva l’equipa dal chantun Turitg gudagnà la seria da final cun 3:1.
Per San Murezzan è la stagiun a fin
Entant che la stagiun cuntinuescha per Partenz Signuradi è quella a fin per il club da hockey da San Murezzan. L’equipa engiadinaisa ha mussà ina buna qualificaziun ed anc meglras serias da playoff.
En l’otgavel final ed era en il quart final ha San Murezzan mintgamai decis la seria en il tschintgavel gieu. En il mezfinal mancava lura dentant la forza e San Murezzan è crudà ora. Sco la stagiun passada tutga San Murezzan uschia tar las meglras quatter equipas da la segunda liga.


text:
Per franar periclitaders terroristics duai la polizia pudair far diever da mesiras sco per exempel l'obligaziun d'annunzia, il scumond da rayon e da bandunar il pajais sco er cun arrest da chasa. Suenter il Cussegl dals chantuns ha er il Cussegl naziunal decidì questas mesiras preventivas.
La Chombra gronda ha terminà il venderdi la debatta davart la lescha davart mesiras polizialas per cumbatter il terrorissem. Las mesiras preventivas vegnan applitgadas, cura ch'il dretg penal na po anc betg far effect, perquai ch'i na dat anc nagin delict penal.
Las mesiras han en mira uschenumnads periclitaders. Tenor lescha èn quai persunas, che la polizia ha puncts da referiment actuals u concrets, ch'ellas vegnan a commetter ina activitad terroristica.


text:
L’Emprima Guerra mundiala è vegnida manada tranter il 1914 ed il 1918 en l’Europa, il Proxim Orient, l’Africa e l’Asia da l’Ost ed ha chaschunà radund 17 milliuns victimas. Las acziuns da guerra han cumenzà l’avust 1914. A quellas era precedida l’Attentat da Sarajevo dals 28 da zercladur.
L’enciclopedia libra Wikipedia è vegnida fundada il 2001 da l’American Jimmy Wales cun l’intent da stgaffir «in’enciclopedia a licenza libra e d’auta qualitad che serva a derasar savida lexicala». En il fratemp (2016) existan radund 40 milliuns artitgels en prest 300 linguas. Entaifer las glistas da las paginas d’internet che vegnan consultadas il pli savens sa chatta la Wikipedia permanentamain tranter las emprimas diesch.
La pagina principala da la Vichipedia rumantscha è vegnida installada il december 2003. Emprims artitgels – sco per exempel ‹Grischun› u ‹Svizra› – dateschan dal 2004. Tenor la statistica dumbra la Vichipedia rumantscha actualmain bundant 3300 artitgels en tut ils idioms ed en rumantsch grischun. Quels èn bain d’ina lunghezza e qualitad (linguistica) fitg differenta; ma cun tut las funcziuns da tschertga e da filtrar porscha la Vichipedia avunda vias per arrivar als cuntegns interessants e da qualitad. In’emprima pussaivladad è quella da cliccar sin la glista dals ‹Artitgels da l’emna›; ina segunda è quella da consultar ils ‹Artitgels lungs› (sur la navigaziun a sanestra: ‹Paginas spezialas›). Per filtrar las varietads linguisticas pon ins endatar en il champ da tschertga ‹Categoria:Vichipedia:Artitgels tenor idiom›; artitgels scrits en rumantsch grischun e lectorads sa chattan sut ‹Categoria:Artitgels recumandads›.
In da quests ‹Artitgels recumandads› – e dal reminent quel che sa chatta sin l’emprima plazza dals ‹Artitgels lungs› – è quel davart l’Emprima Guerra mundiala. Cun ses radund 220 000 segns emplenescha el radund 80 paginas A4 – avunda per crear in pitschen cudesch. Sper la pussaivladad da telechargiar artitgels da Vichipedia en format e-book u d’als stampar sco pdf exista effectivamain er in ‹Generatur da cudeschs› (tut las funcziuns numnadas sut ‹Stampar/exportar› en la navigaziun a sanestra).
Il generatur da cudeschs pussibilitescha d’arranschar sez glistas d’artitgels e da cumprar quels sco cudeschs stampads. La stampa e spediziun succeda sur PediaPress, in servetsch ch’è sa spezialisà sin la creaziun da cudeschs or da cuntegns da wiki e che funcziunescha tenor il princip on-demand – igl è pia pussaivel d’empustar in singul exemplar d’in cudesch concepì a moda individuala, e quai tut tenor giavisch cun cuverta loma u dira, cun maletgs en alv e nair u en colur.
Ma i vegn anc meglier: Cun endatar en la funcziun da tschertga ‹Wikipedia:Cudeschs› arrivan ins sin ina pagina cun cudeschs gia bel e pronts! Qua preparan ed arcunan vichipedistas e vichipedists cudeschs tematics, ediziuns da texts ed entiras retschas da cudeschs. Uschia er il cudesch davart l’Emprima Guerra mundiala, la quala vala pervi da sias consequenzas a lunga vista sco «catastrofa originara dal 20avel tschientaner»:
«Ma betg mo areguard la charta politica vala l’Emprima Guerra mundiala sco gronda cesura: cun questa ‹Guerra gronda› è ida a fin l’epoca da l’imperialissem ed ha inizià la dumonda da la culpa da guerra che dueva avair grondas consequenzas economicas, surtut per la Germania. (…) En pli ha l’Emprima Guerra mundiala furnì il terren nutritiv per il faschissem en l’Italia e per il naziunalsocialissem en Germania e gidà a preparar uschia l’andament fatal che dueva ir a finir en la Segunda Guerra mundiala.»
Per pudair tegnair en maun il cudesch dovran ins be cliccar sin ‹PediaPress›, agiuntar tenor giavisch in maletg da cuverta u adattar la colur da quella – e gia pon ins metter sin via l’empustaziun!


text:
Gist trais deputads han piglià la chaschun ed han formulà dumondas davart il luf a la regenza grischuna.
Communicaziun dals guardiachatscha
Datti tar l'Uffizi da chatscha directivas ch'ils guardiachatscha ston communitgar sincer e transparent? Gea, quellas datti – perfin in scumond da communicaziun en cas pli difficils, ha Mario Cavigelli respundì sin la dumonda dal pur e deputà Gian Michael (PBD). Il cusseglier guvernativ ha dentant concedì ch'ils bun 50 guardiachatscha en las regiuns na sajan betg en emprima lingia communicaturs e perquai possia esser ch'els communitgeschian e reageschian different en tschertas situaziuns.
Quitads per il turissem
Cusseglier guvernativ Marcus Caduff ha repetì che la problematica dal luf haja surtut cuntanschì en Surselva ina nova dimensiun, cunquai ch'era vatgas-mamma reageschian gnervus e per part agressiv sch'in luf saja en il conturn. Ils purs e turistichers stoppian perquai prender mesiras sur stad cun per exempel far saivs, signalisar sendas da viandar e proteger las muntaneras. En quest senn ha Marcus Caduff respundì ina dumonda dal deputà Kevin Brunold (PCD) che fa quitads per il turissem en Surselva.
Sistem d'alarm per l'entir chantun
Fissi betg pussaivel d'extender il sistem d'alarm per SMS sin l'entir chantun? Quai ha dumandà il pur e deputà Reto Crameri (PCD). Il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli è dentant da l'avis ch'i fetschia dapli senn d'infurmar davart attatgas da lufs be mintgamai en il territori pertutgà. Infurmaziuns per l'entir chantun, il link avra en ina nova fanestra sajan dapi curt temp da chattar sin la nova pagina d'internet da l'Uffizi da chatscha dal Grischun.


text:
Chonv furnescha tranter auter blers proteins – sumegliant a soja – dentant producì local e betg sur mar. In pur da Vnà ha ussa racoltà per l’emprima giada ses agen chonv. Il pli grond avantatg saja che la planta regenereschia il terrain fitg bain e ch’ella gidia fitg da neutralisar la surproducziun da grascha e puschina.
Potenzial da crescher
Il pur da l’Engiadina Bassa po s’imaginar bain da redublar la surfatscha per la cultivaziun da chonv l’auter onn, il quint vegn numnadamain ad esser positiv.
Telesguard 17:40


text:
Dapi in'emna crescha en Svizra il dumber da las infecziuns novas, il link avra en ina nova fanestra cun il coronavirus. Uss pretenda la Task Force da la Confederaziun in obligatori da mascra. Quel duai en emprima lingia valair en il traffic public e dapertut là, nua ch'i n'è betg pussaivel da suandar cun contact-tracing, ha ditg Matthias Egger, il schef da la gruppa d'experts, envers la Sonntagszeitung. Fin uss vala en Svizra in obligatori da mascra sulet tar demonstraziuns. En il traffic public vegn recumandà da purtar ina mascra.
Ord l'archiv
A persunas saunas na cusseglia il BAG betg da purtar mascras. Ina mascra po dentant evitar ch'ina persuna infectada po infectar in'autra persuna cun il coronavirus.


text:
Union Generela di Ladins dles Dolomites
L'Union Generela di Ladins (rum. Uniun Generala dals Ladins) è il pendant ladin (dolomitan) da la Lia Rumantscha. Ella è l'organisaziun da tetg da tut las uniuns per la tgira e promoziun dal linguatg ladin en las tschintg valladas ladinas da las Dolomitas.
Dapi il 1954 s'engascha l'ULD per la cultura, tradiziun ed il futur dal Ladin. L'uniun dumbra radund 300 commembers.
L'Union organisescha referats ed occurrenzas culturalas davart il linguatg matern dals Ladins da las Dolomitas e lur patria.


text:
«Tge è capità enfin uss en Vita capita?» – Cun questa dumonda entschaiva mintga singula episoda da la radionovela rumantscha cun il num «Vita capita». Ed i capita propi bler en il mintgadi a Surgonda, bleras chaussas che fan bain e mal al cor ...
Tar la famiglia Caflisch a Surgonda capita adina insatge: La figlia pubertara fa vegnir ord la suna sia mamma Ernesta. Il bab Martin sesa bravamain ditg en l’ustaria Crusch Alva, la nova ustiera al para da plaschair. Il figl s’inamurescha en la meglr’amia da la sora Pirmina, quai che na plascha insumma betg a quella. L’onda dals Caflischs emigrescha en Australia, spetga in uffant e turna alura enavos a Surgonda suenter be dus onns. Lucia dal Volg percunter ha in problem d’alcohol ed il president communal sto instradar ina fusiun cun la vischnanca vischina.
Quai tuna tut da bler mal il cor, da drama, kitsch e currellas. Quai è bun uschia, perquai che la radionvela «Vita capita» stuess precis tunar uschia.
«Vita capita» vegn emess dapi schaner 2012 mintga lavurdi a las 10:15. L’entschatta da l’onn 2015 è stada d’udir gia la 600avla episoda da Surgonda. Ed i dat anc da raquintar bler da Surgonda ... perquai che la vita capita!


text:
Cianacèi
Cianacèi l’è ü cümü de la Al de Fasa e de la Ladinia che l'se tróa ‘n pruìnsa de Trènt.
Geografèa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol paìs l’ se tróa a 1.465 méter söl lièl del mar e l’ se tróa a 109 km de Trènt, quase a la fì de la Al de Fasa, de fati dòpo ‘l bórgh de Cianacèi gh’è dóma Alba e Penia che i è frasiù de Cianacèi prima de rià al Pas Fedaia ai pé de la Marmolada.
Ol comprensòre di pìste de sci[Modifega | modifica 'l sorgent]
Cianacèi l’è ü di piö cognusìcc pòscc de ‘ndà a scià del comprensòre del Dolomiti Superski e l’è ach öna di quàter pórte (nsèma a Sèlva, Araba e Corsara) che i mèna al gir del Sèla (Sellaronda) che l’è l’ anèl de piste che ‘l gira ‘ntùren al mut Sèla.
Da Cianacèi de fati s’ciàpa ön ovovìa che la pórta sö al Pecol e de lé al Pas Pordòi e al Pas Sèla e vià ‘ndà. Da i pisté s’pöl turnà zó al paìs co i sci a i pé sö la pista Morticc in de la Al de Antermont.
Sèmper a partì da Cianacèi s’ pöl ‘ndà a scià a i Ciampàcc, basta ciapà ‘l pülman che l’ và da Cianacèi a Alba ‘ndóe gh’è la fünivia di Ciampàcc e chèsto comprensòre de piste l’ mèna ‘nfina a Pósa de Fasa dòpo ès pasàt per la Sèla Brunècc e i Bufaure.
Ol ladino[Modifega | modifica 'l sorgent]
Cianacèi l’è ü paìs de lèngua e cültüra ladina ‘ndóe gh’è ol bilenguìsm, defati a Cianacèi la Repüblica Italiàna la recognòs còme lèngua de stàt ‘nsèma a l’Italià ach ol Ladì e ‘l nòm üficiàl del paìs l’è Cianacèi in Ladì e Canazèi in Italià (mènter ü tép l'era cugnusìt in Todèsch come Kanzenei).
De èt[Modifega | modifica 'l sorgent]
La ègia céza dedicàda al San Florian che l’è pò ach ol patròno del paìs; de ‘nterèse l’è töta la césa e ‘l campanìl che i è de la fì del méla e sich (1.500) prensépe del méla e sés (1.600) e l’afrèsch de San Florian söl mür fò de la césa.
La Floriana che l’è öna cà apröf a la césa de San Florian sö la strada de la Al de Antermont; chèsta cà l’è töta cuarciàda de decorasiù, de afrèsch, de gréche e la sömèa quase la cà di fate, la sömèa egnìda fò da öna fàola.


text:
La biosfera Val Müstair è il mument en ina crisa. Era il quart directur ha tratg il chapè e ditg a revair. Quai para dentant betg dad esser in problem per la 'Biera Engiadinaisa'. Ils problems interns da l'organisaziun da la Biosfera na tanghieschan betg la bun’idea da questa collavuraziun, dì il manader da fatschenta Reto Rauch.
Biera Biosfera Weizen
La clera finamira da la 'Biera Engiadinaisa' è da producir ina biera cun products indigens. Cun quest concept èn els unics. Per la prima giada deriva il furment dal Grischun, numnadamain da la Val Müstair.
La biera Biosfera Weizen vegn per la prima giada la primavaira 2017 sin il martgà e vegn distribuì da la firma Coop. Natiralmain spera il manader da fatschenta da pudair vender quella biera er anc a la restauraziun indigena.
RR actualitad 17:00


text:
Lyndon B. Johnson
Lyndon Baines Johnson, (* 27 d'avust 1908 a Stonewall, Texas; † 22 da schaner 1973 a San Antonio) è stà il 36avel president dals Stadis Unids da l'America durant ils onns 1963 enfin 1969. El era democrat, naschì a Texas. L'emprim magister. Ils onns 1937 enfin 1949 deputà al congress, ils onns 1949 enfin 1961 senatur per Texas a Washington, a partir da l'onn 1953 manader da la fracziun democrata. L'onn 1960 è el vegnì elegì cun Kennedy sco vicepresident, suenter che lez è mort Johnson entrà en la casa alva. L'onn 1964 ha el gudagnà l'elecziun cunter il concurrent republican Goldwater. Cun il chavazzin «great society» ha Johnson fatg passar la cumplettaziun da programs socials. Malgrà ses engaschi per l'egualitad giuridica da las razzas hai dà gronds tumults e protests da students. Johnson disdì cun la guerra dal Vietnam e desista l'onn 1968 da candidar danovamain.


text:
Construir chasas tenor aspects ecologics è ina sfida. A Trin ha l’architect grischun Roland Auer realisà ina tala chasa e quai cun lain da glina. Per el è la metoda betg sulet agreabla per viver, mabain era pli effizienta. Ils elements per ina tala chasa vegnan construids gia ordavant ed alura ston quels suletamain vegnir montads sin il bajetg. Pli paucas persunas che stoppian alura anc far insatge al lieu e pli effizient ed economic ch’ina tala chasa possia vegnir construida.
Ina savida quasi svanida
Per Roland Auer èsi impurtant che la savida da construir chasas ord da lain na svaneschia betg. Ma simpel na saja quai betg stà e bleras interpresas n’hajan betg pli questa savida, di l’architect grischun. Ina sumeglianta experientscha ha era l’anteriur skiunz Daniel Albrecht fatg avant intgins onns. El ha era vulì construir ina tala chasa, ma fin ch’el aveva chattà persunas idealas ha quai cuzzà tschintg onns. Per megliurar quai ha el sez fundà ina interpresa che promova la construcziun da chasas da lain da glina.
Ord l'Archiv
Gia l'onn 2017 è il Telesguard sa fatschentà cun il lain da glina.


text:
L'aura fin il 1. d'avust
Tenor Jürg Zogg da SRF Meteo resti en l’entir Grischun vinavant chaud. La gievgia vegnia a Cuira fin 31 grads ed il venderdi fin 34 grads. Er a San Murezzan creschan las temperaturas fin a 25 grads. Cun las temperaturas autas èsi era pussaivel ch’i dat urizis locals. Il decurs da la gievgia datti en la Bregaglia ed il Mesauc plirs nivels da cumulus ed urizis locals.
Per il prim d’avust èsi previs ch’i resta sitg. Dentant saja l’aria lura fitg umida uschia ch’i possia era durant il di da la festa naziunala dar in u l’auter urizi local.
Fin 38 grads en Svizra – Admoniziun da unda da chalira
La Confederaziun admonescha dad in’unda da chalira en Svizra cun temperaturas fin 38 grads. Quai rapporta l’agentura da novitads SDA. Pertutgads da la gronda chalira èn fin la sonda saira il sid da las Alps, il Vallais e la regiun enturn Genevra. Per intginas persunas pudess la chalira esser in ristg per lur sanadad.
Urizis ferms il mardi
En pliras part da la Svizra hai dà ferms urizis. Sco SRF Meteo scriva, hajan ils urizis purtà en divers lieus granella da fin a quatter centimeters, ferma plievgia e vents furius.
Suffels da stemprà d'enturn 100 kilometers per ura hai tranter auter dà a Visp en il Vallais ed ad Oberriet en il Son Gagl. In suffel da 123 kilometers per ura han ins mesirà sin l'Eggishorn en il Vallais.
Parts da la Surselva senza electricitad
En connex cun in urizi èn en parts da la Surselva l'electricitad crudada ora mardi suentermezdi. Bunamain in'ura e mesa sajan 1'200 clients en ils vitgs Affeier, Surcuolm e Flond stads senza current, communitgescha la Repower.
E tranter Pitasch e Duin è ina planta cupitgada sin ina lingia. Uschia hajan 650 chasadas da Duvin, Camuns e Pitasch stuì star durant trais quarts d'ura senza electricitad, tenor la Repower.


text:
Beschreibung
Heike Wiechmann
Il viadi privlus da Tigrin
Rumantsch Grischun
Lia Rumantscha, 2012, Bestellnummer 978-3-03900-100-2
Tigrin è ventiraivel! Finalmain ha el chattà in dachasa. Ma il giattin s’accorscha svelt: sia nova patruna na chapescha nagin spass, cura ch’el fa lumparias u tschiffa mieurs. En questa chasa na vul Tigrin betg star pli ditg! El profita da l’emprima chaschun per scappar. Ma la vita sin via è dira. Nua duai Tigrin durmir, tge duai el magliar? E co sa defenda in giat cunter gronds chauns nairs? Per Tigrin cumenza in viadi aventurus …
Ähnliche Beiträge


text:
Beschreibung
Augustin Manetsch, René Lehner
OSL 1803 – Manzegnas, mal il venter e cugliuns
Sursilvan
OSL, 1987, Bestellnummer 101803
Plugl, il herox da quei comic, pitescha d’ina malsogna fetg rara: El survegn mintgaga schliet cura ch’enzatgi di manzegnas. Negin che sa gidar el, mo cheu vegn el rapinaus d’ina banda da gangsters. Quels vulan numnadamein far diever dad el gest pervia da sia malsogna. Plugl anfla in tric. Cun quel sa el stigar ils bandits in encunter l’auter ed el medem mument cura quei tric el da sia malsogna…
Ähnliche Beiträge


text:
Oblast de Omsk
L'Oblast de Omsk (OMckaя oблacTb in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh Omsk, in pè del 7 dicember 1934. El so governator a l'è Aleksandr Burkov e 'l confina con Oblast de Tjumen', Oblast de Tomsk, Oblast de Novosibirsk, regione di Pavlodar e regione del Kazakistan Settentrionale.
El gh'ha 1903675 abitant e l'è grand 139700 chilometer quadrad.
I lengov parlade oltra al russ inn Siberian Tatar, Lenga Khanty e Lenga Selkup
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su oblast' di Omsk
- Wikivoyage contiene informazioni turistiche su oblast' di Omsk


text:
Il 1896 è vegnida fundada la Societad da musica Cazas. Durant quests 125 onns è la societad sa transfurmada da la societad da musica a la Brass Band. En l'Instrumentala tedlain intgins tocs da lur concert da giubileum ch'è stà ils 2 d'october en la halla plurivalenta a Cazas. RTR ha registrà l'entir concert. Sco fil cotschen tras quest concert d'anniversari ha la BB Cazas elegì intgins tocs da patg e tocs da pensum che la musica ha tschernì per festas da musica chantunalas u federalas u er per la concurrenza naziunala da Brass Bands a Montreux. Er d'udir en l'emissiun è ina cumposiziun nova che la BB Cazis ha laschà far in giuven cumponist a posta per il giubileum.
En l'Artg musical dals 24 d'october 2021 s'occupain lura pli fitg cun il giubileum da la BB Cazis cun registraziuns ord noss archiv e cun ulteriuras registraziuns dal concert per il giubileum da 125 onns.
L’emissiun preschenta furmaziuns da brass, armonias, fanfaras, musicas militaras, furmaziuns pitschnas ed auter pli.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Ussa èsi definitiv: il club da hockey da Tavau manchenta per l’emprima giada dapi l’onn 1993, cura ch’il pass en la liga naziunala era puspè gartegià, ils playoffs. Suenter la terrada a Langnau n’han ils Grischuns nagina schanza pli da vegnir tranter las emprimas otg equipas da la liga naziunala.
En avantatg e tuttina pers
En la partida da sonda saira cunter ils SCL Tigers eran ils da Tavau trais giadas en avantatg. Ma mintga giada han ils Tigers pudì egualisar. La prolungaziun ha lura durà be 24 secundas, fin che Alexei Dostoinov ha decis la partida en favur dals Tigers.
Ils ulteriurs resultats
- Ambri-Piotta – Genevra 1:0 suenter prolungaziun
- Bienna – Berna 2:4
- Zug – ZSC Lions 3:0
Tabella Liga naziunala
RR Novitads 23:00


text:
Il Franzos Valentin Giraud Moine era fin uss anc mai classà en ils top 10 en ina cursa da la cuppa mundiala.
Ord vista svizra ha Beat Feuz procurà per in ulteriur bun resultat. Feuz vegn 5avel a Kvitfjell e manchenta be per 12 tschientavels il podest. Secund meglier Svizzer è Carlo Janka sin plazza 13.
Il cumbat per la culla da disciplina è anc avert e vegn pir decidì en l'ultima cursa rapida, al final a San Murezzan, mesemna 16-03-2016. 5 atlets cumbattan anc per la culla da disciplina. Qua il stan suenter 10 dad 11 cursas:
- Aksel Lund Svindal (NOR) e Peter Fill (ITA) 436 puncts
- Dominik Paris (ITA) 432
- Kjetil Jansrud (NOR) 382
- Adrien Théaux (FRA) 370
RR novitads 14:00


text:
Dominique Dosch è naschida l'onn 1995 ed è creschida si a Tinizong. Ella ha absolvì la scola secundara a Savognin e frequentà la Scola chantunala a Cuira. Durant quest temp ha ella era dirigì il Chor rumantsch da Cuira. L'onn 2014 ha Dominique Dosch cumenzà il studi da psicologia, pedagogia e rumantsch a l'Universitad da Friburg.
L'autura surmirana ha gia baud cumenzà a scriver sias atgnas istorgias. Intginas da quellas èn vegnidas publitgadas en il rom da la concurrenza "Plima d'aur" ed en il chalender "Sulom Grischun Central". Ses cudesch "Sindoria" dal 2013 è in roman da fantasia ed en quel gener litterar in novum per la scena litterara rumantscha.
Ovras
- Igls Pricolins, 2010
- Sindoria, 2013
Distincziuns
- Plima d’aur (emprima e segunda plazza 2007, 2009, 2010)


text:
Il stemprà da favugn ha cuntanschì oz a mezdi ses punct culminant. Sin il Gütsch sur Andermatt ha el cuntanschì ina fermezza da 192 km l'ura.
Er las temperaturas èn creschidas durant il stemprà sin bunamain 20 grads sco per exempel a Giswil al lai da Sarnen.
Suflà enturn charrs annex
Sin l'autostrada en il chantun Son Gagl (A1 ed A13) èn plirs charrs annex cupitgads entras ils ferms bufs. Nà dal vest duess lura vegnir in'unda fraida. Da dumengia fin Nadal duessi lura puspè buffar pli ferm surtut en la muntogna.
RTR novitads 16:00