text:
Sessiun dal cussegl grond da l'onn 2012 extra muros: La conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond sustegna la candidatura da la vischnanca da Samignun
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond ha gì dacurt, ha ella decidì da recumandar al cussegl grond d'acceptar la candidatura da la vischnanca da Samignun per realisar la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Decider definitivamain davart la surdada decida il cussegl grond.
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents ha gì dacurt, è ella sa fatschentada cun las candidaturas per la sessiun da l'onn 2012 extra muros. Entaifer il termin ch'è vegnì publitgà l'atun 2010 èn entradas tschintg candidaturas da las suandantas candidatas: Arosa turissem, vischnanca da Mustér, regiun Grischun central cun Savognin sco lieu da sessiun, vischnanca da Puntraschigna e vischnanca da Samignun. Persvadì ha il dossier ch'è vegnì inoltrà da la vischnanca da Samignun. Per l'ina ademplescha la vischnanca da Samignun tut las pretensiuns, per l'autra sustegna er la Pro Engiadina bassa questa candidatura. Cumbain ch'er las autras candidatas han inoltrà fitg bunas candidaturas per realisar la sessiun da l'onn 2012 en lur regiun, è la conferenza da las presidentas e dals presidents tuttina stada da l'avis ch'il pachet cumplessiv da la vischnanca da Samignun e che l'ambient ch'è da spetgar a Samignun correspundian – cumparegliond tut las candidaturas ina cun l'autra – il meglier a l'idea d'ina sessiun dal cussegl grond extra muros. Decisiv è dentant stà ch'il cussegl grond è gia sa radunà a Mustér (1992), a Tavau (1992), a Landquart (1993) ed a Puschlav (2009), dentant anc mai en la regiun da l'Engiadina bassa.
En il senn da questa decisiun preliminara vegn la conferenza da las presidentas e dals presidents a suttametter al cussegl grond ina proposta correspundenta, per che quel possia decider definitivamain davart la surdada da la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Quai vegn el probablamain a far en la sessiun d'avrigl 2011.
Infurmaziuns:
presidenta dal cussegl grond Christina Bucher-Brini, tel. 078 818 77 72
Gremi: conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond
Funtauna: rg conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond


c: text/html

text:
La Viafier retica è ina interpresa da grondas prestaziuns sin il sectur dal traffic da temp liber, da pendulari e da martganzia. Cun ses trajects da muntogna singulars, il patrimoni mundial UNESCO, il Glacier Express ed il Bernina Express garantescha ella dapi il 1889 per eveniments da tren fascinants a travers il Grischun.
Quai che ha entschavì il 1889 cun l’avertura dal traject da Landquart a Claustra è oz ina rait da lingias da 384 km enamez l’auta muntogna svizra. Sin l’iniziativa da l’Ollandais Willem-Jan Holsboer han fundà ils piuniers lezza giada la viafier a binaris stretgs Landquart-Tavau SA. Già il 1890 circulavan ils emprims trens a Tavau, pli tard a San Murezzan, Mustér e Scuol. Tras la fusiun cun las viafiers d’Arosa e dal Bernina s’augmentava la rait da lingias da la Viafier retica. Il davos augment da la rait è succedì il 1999 cun il tunnel dal Vereina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Giuria
Giuria
Editorial dal president
Dapi l’onn 2012 attribuescha la Confederaziun er premis e distincziuns en il champ da la litteratura. Dentant, datti insumma quest singular, la litteratura? Poesias, romans criminals, essais, gieus auditivs, autobiografias, raquints etc. etc. stattan qua in sper l’auter, e lura tut anc en quatter linguas? La giuria, expertas ed experts cun diversas affinitads e linguas, prova da survegnir ina survista generala, prova da valitar e congualar ovras ch’èn difficilmain cumparegliablas. Las ovras che vegnan distinguidas na duain però betg mo esser excellentas entaifer lur context linguistic. Ellas ston er meritar da vegnir scuvridas ordaifer l’univers en il qual ellas èn vegnidas creadas. Mintgatant èsi pelvaira pli difficil da surpassar ils cunfins linguistics a l’intern da la Svizra ch’ils cunfins naziunals tranter regiuns da la medema lingua.
Da tscherner mo in’unica ovra victura tranter las 250 ovras litteraras inoltradas per la Concurrenza federala da litteratura fiss propi tradir l’impurtanza da la diversitad. Suenter discussiuns intensivas en trais linguas ha la giuria perquai proponì ina glista dad set ovras che represchentan ensemen il panorama d’ina actualitad litterara zunt viventa, multifara e curaschusa.


text:
Isul Salomon
I'isul Salomon a hinn un paes de l'Uceania.
A hinn faa de pressapoch 1.000 isul in de l'Ucean Pacifich a est de la Növa Guinea.
I gh'hann una süperfiss de 28.896 km² e una pupulaziun de pressapoch 550.000 abitant.
La capital a l'è Honiara.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
i isul Salomon a hinn staa un pruteturaa del Regn Ünii del 1893 al 1978, quand che hann utegnüü l'indipendenza.
Lenguv ufiziaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La lengua ufiziala a l'è l'ingles, ma'l parla dumà l'1-2 % de la pupulaziun.
In di isul se parlaven 74 lenguv, ma 4 adess a hinn estint.
La pupulaziun la parla suratüt una lengua franca, el pijin.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
i isul Salomon a hinn un regn del Commonwealth.
La regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünii.
El prim minister a l'è el Derek Sikua (del 2007).


text:
Culassa
Culazza o Culassa (nom ufizial in italian: Colazza) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 441 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 3,2 km² e ona densità de popolaziun de 138 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Amén, Armagn, Invó, Meina e Pisan.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Culassa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Heitenried
Heitenried a l'è un cumün svizzer del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.04 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1327 abitant.
El cumün de Heitenried al se tröva a una altitüden de 762 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Albligen (BE), Sankt Antoni, Ueberstorf, Wahlern (BE).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Todesch)
- Heitenried in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Aktuelle Position
Radio
La SSR porscha 17 programs da radio:
- sis programs da lingua tudestga da Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)
- quatter programs franzos da Radio Télévision Suisse (RTS)
- trais programs talians da Radiotelevisione svizzera (RSI)
- in program rumantsch da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
- trais programs da musica da Swiss Satellite Radio (SSatR)
Datas d'utilisaziun dal radio
Nov da diesch persunas taidlan mintga di radio. A chasa, en l'auto, al plaz da lavur u en in restaurant: radio taidl'ins dapertut. Il pli savens ed il pli ditg vegn tadlada la SSR cun ses programs. Ella maina il martgà cleramain en tut las regiuns linguisticas. Tut tenor regiun concurrenzescha la SSR dapli cun offriders da program indigens u esters.
- Ina posiziun marcanta ha la SSR en Svizra taliana cun ina part ad 77,7% (2015) al martgà (1).
- En Svizra tudestga munta la part al martgà dals programs dad la SSR a 64,9% (2015). Els survegnan concurrenza surtut da radios privats indigens.
- En Suisse romande, nua che la part al martgà importa 66,6% (2015), concurrenzescha la SSR tant cun radios privats indigens sco cun radios da l'exteriur.
- En Svizra rumantscha èn ils programs da la SSR francads fitg bain cun ina part al martgà dad 81% (2015). Concurrenza als fan là surtut ils radios privats indigens.
(1) Numerus offriders emprovan da survegnir l'attenziun dal public sin in martgà pli e pli dir. L'uschenumnada part al martgà inditgescha la part da l'utilisaziun da radio totala dal program respectiv.


text:
No wave
La No Wave a l'è stada una scena artistiga inflüenta nassüda a New York a la metà di agn '70 e durada fina al scuminci di agn '80, che la tirava dent cinema sperimental, performance, art cuntempuranea e müsega. La No Wave la ciapa el nichilism e la füria senza resun del punk e la liga a la alienaziun e la nevrus de la vita de la metropul.
La parola no wave la sona cume l'upost de New Wave e la se pö pensà cume el refüd di sò element cumerciaj e pupular. La se ciama New Wave anca l'impurtanta racolta No New York del Brian Eno, che la gh'aveva dent sedes canzun de quater grüp: i Teenage Jesus & The Jerks, i Mars (grüp), i DNA (grüp) e i Contortions.
Carateristich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I carateristich de la No Wave a hinn:
- riff de la ghitara che se ripeten
- atunalità e müsega noise
- istrüment che vegnen picaa pütost che sunaa
- test cuntra el cunfurmism del sistema
De tüta manera, diferent gener ispiraven i grüp del temp: per esempi, funky, blues, teater e spoken word per la Lydia Lunch, el free jazz per i DNA (grüp), minimalism e cacufunia per i Mars (grüp).
Artista principaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Glenn Branca
- Rhys Chatham
- Bush Tetras
- James Chance/James White and the Blacks
- The Contortions
- Dark Day
- The Del-Byzanteens
- Lizzy Mercier Descloux
- DNA
- 8-Eyed Spy
- Friction
- J. G. Thirlwell
- Lydia Lunch
- Jody Harris
- Mars
- Massacre
- Judy Nylon
- Rosa Yemen
- Sonic Youth
- The Static
- Swans
- Teenage Jesus & the Jerks
- Theoretical Girls
- Ut


text:
Asteraceae
I Asteraceae i è öna famèa botàneca di Angiospèrme, (öna ólta ciamada Compositae Giseke, con piö de 23000 spéci (Jeffrey, 2007; Stevens, 2001)[2] che le fa che chèsta famèa la sàpes chèla 'ntra le Angiospèrme co la piö grànda richèsa e diversità biològica.
La famìa la g'ha la caraterìstica che i fiùr i regröpàcc endèna 'nfiurescènsa compòsta ciamàda capulì cunturnàda de giöna o piö fìle de bratèe (envòlucro).
El nòm "Asteraceae" el vé del zèner Aster che 'l g'ha la fùrma tìpica de la famìa, la paròla Aster la vé del gréco ἀσtήp che völ dì "stèla" e la fa riferimènt a la fùrma de la 'nfiurescènsa. AL stès tép, el nòm "Compositae", piö ècc ma amò vàlit, el fa riferimènt al tìpo particolàr de nfiurescensa compòsta tìpica a chèsta de la famìa [3] e che 'l se tróa e póche ótre famìe de Angiospèrme.
Le asteraceae la g'ha 'na sèrta 'mportànsa ecològica e econòmica. I mèmber de chèsta famìa i se destreböés de le regiù polàr enfìna ai tròpic, e i g'ha cunquistàt töcc i habitat dispunìbii, dei dezèrcc enfìna a le mòte e dei bósc enfìna a le sìme dei mùcc. En divèrse regiù del mónt le Asteraceae le rìa a furmà 'nfìna al 10% de la flòra locàl. De la famìa fa part en quac zèner che g'ha 'na grànda quantità de spéci, compàgn del Senecio (che 'l g'ha 1250 spéci), el Hieracium (1000 spéci) e l'Helichrysum (600 spéci).
Tra le esènse piö cunusìde de chèsta famìa gh'è per ezèmpe la Camamèla (Matricaria recutita), l'arteciòc (Cynara scolymus), la segória (Taraxacum officinale) e 'l redécc (Cichorium intybus).
-
-
Carduus tenuiflorus (Carduoideae)
-
Gerbera sp. (Mutisoideae).
-
Pertya scandens (Pertyoideae)
-
Cichorium intybus (Cichorioideae).
-
Aster novae-angliae (Asteroideae)
-
El supiù d'en Tragopogon pratensis
-
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Thorne, R. (2007) An updated classification of the class Magnoliopsida (“Angiospermae”). The New York Botanical Garden. USA
- ↑ Jeffrey, C. 2007. Compositae: Introduction with key to tribes. Pages 61-87 in Families and Genera of Vascular Plants, vol. VIII, Flowering Plants, Eudicots, Asterales (J. W. Kadereit and C. Jeffrey, eds.). Springer-Verlag, Berlin
- ↑ International Code of Botanical Nomenclature. Endèl artìcol 18, inciso 5, el dis: "I nòm elencàcc, dopràcc per tradisù, i è tratàcc come vàlicc: Compositae (Asteraceae; tipo, Aster L.)..."


text:
1Rü ñu̱xma rü tá pemaã nüxü̃ chixu na ñuxãcü namexü̃ na peyumüxẽgüxü̃. Rü noxri chanaxwa̱xe i naxca̱x peyumüxẽgü i guxü̃ma i duü̃xü̃gü. ¡Rü Tupanana naxca̱x peca na nüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x rü nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x i norü pecadugü! ¡Rü moxẽ nüxna naxã ya Tupana naxca̱x i guxü̃ma i norü ngü̃xẽẽ i guxü̃ i duü̃xü̃güna naxãxü̃! 2Rü ngẽxgumarüü̃ ta name nixĩ i naxca̱x peyumüxẽ i guxü̃ma i nachiü̃ãnegüarü ãẽ̱xgacügü i tacügü rü guxü̃ma i ngẽmatüü̃wa ngẽxmagüxü̃ i ãẽ̱xgacügü na ngẽmaãcü itaãẽgüxü̃ca̱x rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i wüxi i maxü̃ i mexü̃ i Tupanape̱xewa rü guxü̃ i duü̃xü̃güpe̱xewa. 3Rü ngẽma nixĩ i mexü̃ rü ngẽmamaã nixĩ i nataãẽxü̃ ya yima tüxü̃ maxẽxẽẽcü ya Tupana. 4Erü nüma nanaxwa̱xe i guxããxü̃́ma na nangẽxmaxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü nanaxwa̱xe i guxãma na nüxü̃ cuáxü̃ i ngẽma ore i aixcüma ixĩxü̃. 5Rü nüma ya Tupana rü wüxitama nixĩ. Rü ngẽxgumarüü̃ ta wüxitama nixĩ i taétüwa chogüxü̃ na Tupanaxü̃tawa tüxü̃ nangugüxẽẽxü̃ca̱x. Rü nüma nixĩ ya Ngechuchu ya Cristu ya Tupana Nane ga duü̃xü̃xü̃ ixĩcü. 6Rü nüma ga Ngechuchu rü nügü inaxã rü nayu na guxü̃ i duü̃xü̃güaxü̃́ naxütanüãxü̃ca̱x na Tupanaxü̃tawa nangugüxü̃ca̱x. Rü yexguma Ngechuchu yu̱xgu nixĩ ga Tupana yanguxẽẽxü̃ ga yema ü̃paacü duü̃xü̃gümaã nüxü̃ yaxuxü̃ na ñuxãcü tá namaxẽxẽẽãxü̃. 7Rü Tupana choxü̃ naxuneta na norü orearü ngeruü̃ chiĩxü̃ca̱x. Rü choxü̃ namu na chanangúexẽẽxü̃ca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃ na nümagü rü ta yaxõgüãxü̃ca̱x rü nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x i ngẽma ore i aixcüma ixĩxü̃. Rü ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü aixcüma nixĩ, rü tama pexü̃ chawomüxẽẽ. 8Rü ñu̱xma chanaxwa̱xe i guxü̃wama nayumüxẽgü i yatügü. Rü chanaxwa̱xe i ngearü pecaduã̱xãcüma naxugüme̱xẽ rü ngẽmaãcü tama texémaã nanuẽãcüma rü tama ṯacüchiga nügü nachoxü̃gagüãcüma nayumüxẽgü. 9Rü chanaxwa̱xe i ngexü̃gü rü tauxchaãcü üxü̃ i naxchirugu nicu̱xgü, rü tauxchaãcü nügü namexẽẽyaegü, rü tama poraãcü nügü nanga̱xãẽgü uirumaã rü nuta i tatanüxü̃maã rü naxchiru i tatanüxü̃maã. 10Natürü narümemaẽ nixĩ i meãmare Tupanaca̱x namaxẽ, rü mexü̃ i puracü naxügü, erü ngẽmaãcü nanaxwa̱xegü na namaxẽxü̃ i ngẽma ngexü̃gü i aixcüma Tupanana nügü ãgüxü̃. 11Rü chanaxwa̱xe i ngexü̃gü rü meã inaxĩnüẽ i ucu̱xẽgü. Rü tama name na nachoxü̃gawa̱xegüxü̃. 12Erü ngexü̃güna rü chanachu̱xu na yatügüxü̃ nangúexẽẽxü̃, rü yatüarü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃. Rü name nixĩ i inarüxĩnüẽmare i perü ngutaque̱xegüwa. 13Yerü Tupana rü Adáü̃xü̃xĩra naxü rü yixcama ga Ebaxü̃. 14Rü Chataná rü tama Adáü̃xü̃ nawomüxẽẽ, natürü yema ngecüxü̃ nixĩ ga nawomüxẽẽxü̃. Rü yemaãcü pecadugu ingu ga yema ngecü. 15Rü yemaca̱x Tupana nüxü̃ nixu rü tá poraãcü nüxü̃́ nangu̱x i ngẽma ngexü̃gü i ngẽxguma naxíraxacügügu. Natürü ngĩma i ngecü rü tá inayaxu i maxü̃ i taguma gúxü̃ ega meã ngĩxãcügümaã inacua̱xgu, rü mexü̃gu naxĩnüãcüma yaxõõgu, rü guxü̃guma duü̃xü̃güxü̃ nangechaü̃gu rü meã Tupanape̱xewa namaxẽgu.
Copyright
Learn More


text:
Brina
La brina o prina, provina l'è on residov de giazz granulos e de aspett cristallin a forma de scaj o agh che 'l se forma per el brinament del vapor de l'aqua in de l'atmosfera.
Cuntegnüü
Formazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La brina de inragiament l'è la pussee comuna in Lombardia e la se forma soratutt in su superfis che tenden a desperd el calor: la troeuvom soratutt duranta i nocc d'inverna, cont el ciel seren e senza vent, condizion che favorissen la despersion del calor. La se forma per el brinament del vapor aqui in su 'na superfis freggia (el soeul, i ogett, i tecc): donca bisogna che 'l pont de rosada el sia pussee alt de la temperadura superficial, ma pussee bass a 0°C.
Gh'è anca on'altra brina, ciamada brina de avenzion, e che l'è minga tant frequenta in Italia. La se forma cont i vent fregg, che fann nass di cristai de brina proppi fin anca sui superfis rialzaa in direzion oposta al vent, compagn di borr o i lampion, ma con di nivei de umidità de l'aria bei alt.
Tutt dò i varietà de brina poeuden parè compagn de la calabrosa: ma la calabrosa però la se forma cont el gelàss di gottinn denter a la scighera, quand che la temperadura l'è sotta ai 0°C.
La brina l'è diferenta de la rosada che, in d'on moment che 'l vegn dopo la soa formazion, la gela e la forma di strutur de giazz a boll piscininn che se ciamen rosada bianca.
La brina la pò formàss anca de soravia a altra brina, giazz o nev, e la vegn ciamada brina de superfis. Quell lavorà chì el suced minga domà in natura, ma anca in di frigorifer e in di congelador. In montagna la nev fioccada de poch la pò gelà, se l'aria l'è umeda assee. In 'sta manera, se formen di strutur gelaa e ciamaa fior de nev. Quei lavorà chì se poeuden vedè in di region polar, compagn de l'Islanda.
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla brina e i sò variant vegnen tucc del latin pruīna, con l'istess significaa. Pruīna l'è anca colegaa a frost, parolla doperada in ingles, islandes, danes, norveges e svedes per ciamà la brina, e che l'è colegada anca al verb ingles to freeze[1].
El termen brina (e compagn) l'è doperaa soratutt in Lombardia, Piemont, Emilia e Liguria, oltra che in Toscana, Umbria e Lazzi (insemma a brinata). In del Trentin, inscambi, se dopera la parolla bruma (compagn del rumen brumă e l'albanes bryma, ma anca de l'ossolan bruma, che l'è ona manera de ciamà l'autunn[2]), intant che in del Venet se dopera pussee broxa o bròxema[3]. In del sud e in Sardegna se dopera pussee el tipo gelata, compagn del frances gelée (blanche), del portoghes geada branca e del catalan gelada.


text:
Hawaii
I isul Hawaii a hinn un stat federal di Stat Ünii d'America.
I gh'hann una süperfiss de 28.337 km² e una pupulaziun de 1.262.840 abitant.
A hinn in de l'Ucean Pacifigh.
La capital a l'è Honolulu (371.657 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada e l'ünega che la gh'ha püssee de 100.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I Hawaii a hinn staa giuntaa ai Stat Ünii el 7 de lüj del 1898.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I Hawaii i gh'hann 4 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.


text:
Sauris
Sauris (en furlà e in italian: Sauris; en todesch: Zahre) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 414 abitàncc, 'na superfìce de 41 km² e 'na densità de 10 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ampezzo, Forni di Sopra, Forni di Sotto, Ovaro, Prato Carnico, Vigo di Cadore (BL).
Lèngua todèsca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sauris l'è 'n ìzola linguìstega todescòfona, 'ndoe s'pàrla ü todèsch de la famèa pùstero carinsiàna compàgn de chèl che s'pàrla a Sappada e chèsta parlàda l'è tütelàda da la lège 482/99. [1]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Marcato C., 2012, Il Plurilinguismo, Editori Laterza, Bari, pag 118.


text:
Catastrufa feruviaria in Südtirol
El dudes de Avril 2010, ai növ e trii mignüü del matín, intra Lacc e Castelbel in Südtirol, un tren l'ha s'centraa una slavina de melma burlada sgiò de la pared de munt arent al sit e l'è inscí derajaa. In de la catastrufa növ hinn murüü e vintott hinn restaa ferii (sèt hinn grav)
Düü dí daspö l’uribel incident feruviari in Val Venosta, la reserca de la resun u di resun de la catastrufa la tö semper püssee pe: la slavina de melma la par vess resültada de na valvula de l'agua lassada dervida.
In del pomezzdí de Mercurdí, 14 de avril, l’è gnüü in sül sít l’aucaa del püblegh magistee, Guido Rispoli che 'l saraa jüdaa in di relev technegh de trii cunsulent numenaa de la magistradüra de Bulsan. Arent al Rinaldo Genevois, prufessur del „Departement de Geusensia“ a l’üniversidaa de Padua, gh'è anca 'l prufessur üniversitari nassüü a Mals, Vincenzo Bixio, che l’insegna anca lü a Padua, e 'l prufessur üniversitari Alberto Mazzucato del "Departement de Geutechnega" de Venessia.
In de la matinada de Venderdí, 16 de avril, la magistradüra de Bulsan la faraa di test idraülegh e geulogegh in sül sít de la catastrufa, che in del menter l’è 'gnüda serada al püblegh.
I test douarien simülà la sitüaziun che l’ha menaa a la catastrufa e fà soltà föra che röl l'è che l'agua l'ha 'vüü in sü la pared del munt.
Quij che gh'è murüü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I mort paren vess tücc südtiroles:
- Franz Hohenegger
- Michaela Zöschg
- Regina Tschöll
- Rosina Offner
- Judith Tappeiner
- Francesco Rieger
- Julian Hartmann
- Elisabeth Peer
- Michaela Künz Oberhofer


text:
Trevir
Trevir (Trier in todesch; Treviri in italian; Trèves in frances; Tréier in lussemburghes; Tréveris in spagnoeu, portoghes e catalan; Augusta Treverorum in latin) l'è ona città de la Germania occidental.
L'è sede de on'università (fondada in del 1483 e sarrada sù in del period 1796-1970) e de ona diòcesi cattòliga.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in del Land de la Renania-Palatinaa e anca se l'è foeura de tucc i circondariaa, l'è la sede de quell de Trevir-Saarburg.
Trevir l'è situada longh el fiumm Mosella, a quindes chilòmetri del Lussemburgh.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De origin molto antigh (di leggend disen che 'l fondador el sia staa vun di fioeu del re assir Nino, Trebata), l'è stada voeuna di città pussee important de l'Imperi Roman.
De fatt prima l'è stada el capploeugh de la Gallia Belgiga, poeu, con la tetrarchia, l'è vegnuda voeuna di quatter capitai de l'Impero. L'è staa anca la prima sede vescovil de la Germania.
Al temp del Sacher Roman Imperi, el vescov de Trevir l'era vun di princip elettor de l'imperador. A Trevir hinn nassuu el Karl Marx (el pader del comunismo) el vescov de Ascoli Piceno Sant Emidi e soratutt el sant patrònn de Milan, Sant Ambroeus.
I monument[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Di quatter capitai de la tetrarchia romana (con Milan, Sirmi, Nicomedia), Trevir l'è quella con pussee trasc stòrigh anmò in pee al dì d'incoeu. Per esempi, pòdom trovàggh la Porta Nigra, on pont sora el fiumm, i rest de on anfiteater e di term imperiai e la Basiliga de Costantin.
De on period pussee recent a gh'è vari ges compagn de quella de San Paolin o anca la cà indè che l'è nassuu el Karl Marx.
Tant de 'sti monument hinn consideraa de l'UNESCO patrimòni de l'Umanità.
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ascoli Piceno, Italia.
- Metz, Francia.
- Gloucester, Regn Unii.
- 's-Hertogenbosch, Paes Bass.
- Pòla, Croazia.
- Forth Worth, Statt Unii.
- Weimar, Germania.
- Nagaoka, Giappon.


text:
Wikipedia:Dà minga a trà a i regol
«If the rules prevent you from improving or maintaining Wikipedia, ignore them.» - en:Ignore all rules
«Summum ius, summa iniuria» - Ciceron
«Wikipedia la gh'ha minga regol fiss, foeura che i cinch pilaster.» - Wikipedia:Cinch pilaster
Wikipedia la serviss per creà on'enciclopedia. I regol che se demm hinn on strument flessibil, ch'el dovaria servì domà per quell motiv chì. Tròpp regol hinn pericolos, perchè dòpo un poo de temp se comincia a vardà domà quej e se perd de vista l'enciclopedia. Se quij regol chì (questa compresa) te fann diventà nervos o depress, allora fà inscì: dàgh minga a trà e dopera el bon sens intant che te set dree a lavorà a l'enciclopedia.
Stà atent, però: tutt quell discors chì el voeur minga dì che te pòdet fà quell che te voeuret; dà minga a trà a i regol l'è minga compagn de dopera Wikipedia per spantegà el tò punt de vista. Putòst, el voraria dì che intant che te costruisset la Wikipedia l'è mej che te ghe det minga a trà a tutt i scrizzitt, e che el spirit di regol l'è on bell tòcch pussee important de la lettera.
In sostanza, quand te set su Wikipedia, dopera el cervell.


text:
Kristina Mladenovic
La Kristina Mladenovic (Saint-Pol-sur-Mer, 14 ad Maǵ dal 1993, KpиcTиHa MлaдeHoBић in Sèrb) l'è na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 2009 ch'l'è stada la nùmar trénta-sèt dal mónd in singulàr al 24 ad Śugn dal 2013. I sò genitōr, Dragan e la Dzenita, śugadōr ad palamàṅ e ad palavōl, i daśvènan da la Sèrbia.
In dla sò caréra l'à vins un tìtul WTA Challenger in singulàr e quàtar ad qvéi d'l ITF. In dópi invéci la s è purtàda a cà al tìtul dal dópi misć ad Wimbledon (insém a 'l canadéś Daniel Nestor) in dal 2013 e pò anc àtar sinc tìtui WTA, sarnénd sèmpar dal cumpàgni difarénti.
La Mladenovic l'è élta 185 cm e la péśa 60 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è bòna ad dascórar in Francéś, Ingléś, Sèrb, Itagliàn e Spagnōl.
Caréra
La francéśa la śōga na quàlc pardìda in dal sircùit ITF in dal 2007. In dal 2008 la próa a pasàr al qualificasiòṅ a 'l Roland Garros ma la và fóra subìt da la Petra Kvitová par 3-6 2-6.
In dal 2009 la tōś part a gl'Australian Open (da nùmar 999 dal mónd) par via dna carta salvàdga ma la céd in tri sét a la Patty Schnyder. In Mars la śōga 'l ITF ad Buchèṅ in Germâgna ma la pèrd a 'l prim tùran da la Justine Ozga 2-6 6-2 1-6. In Maǵ, cun n'atra carta salvàdga in bisàca, l'è a 'l via dal Roland Garros ma incóra na vòlta la fà 'l valìś subìt paténd un 1-6 6-2 6-8 da la Magdaléna Rybáriková. In Luj la pasa 'l qualificasiòṅ a Praga ma pò la và fóra a 'l prim tùran. In Agóst la n gh la cava minga a bàtar l'Elena Bovina in d'l ITF ad Westende. I gh dànan na carta salvàdga anc a gl'US Open ma lē la n s inprufìta briśa lasànd strada in dal prim incóntar a la canadéśa Stéphanie Dubois 0-6 4-6. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 202.
In dal 2010 la manca 'l qualificasiòṅ a Melbourne, a Marbella e a Madrid. A Straśbûrg la gh và cun na carta salvàdga pardénd pò a 'l secónd tùran 1-6 2-6 da la lètuna Anastasija Sevastova. A 'l Roland Garros la ciàpa la quìnta carta salvàdga in pôc méś ma a n è mia abàsta p'r andàr avànti parchè la pèrd a 'l prim tùran da la Na Li 5-7 3-6.
In dal 2011 la s mét in bisàca al tìtul 'd un ITF ad vintsinc-mila dòlar a Sutton (Régn Unî) baténd in finàl la Mona Barthel par 6-3 1-6 6-2. La stmana dòp la francéśa la fà suo anc 'l ITF ad Stucólma baténd in semifinàl l'Annika Beck e in finàl l'ulandéśa Arantxa Rus cun al puntéǵ ad 6-3 6-4. Incóra na vòlta la tōś part a 'l Roland Garros cun na carta salvàdga e incóra na vòlta la gh pèrd subìt, 6-2 4-6 5-7 da l'Ayumi Morita. In Śugn la vins 'l ITF ad Padva baténd in finàl la Karin Knapp par 3-6 6-4 6-0. Da lè a la fiṅ d'l an la n è minga bòna ad pasàr gnanc na qualificasiòṅ in di turnèo WTA ma almànc in Dicémbar la vìns 'n àtar ITF a Ànkara baténd l'Elina Svitolina in semifinàl 6-2 6-3 e la rusa Valeria Savinykh in finàl par 7-5 5-7 6-1. Cun i stanta punt catâ sù lè, la Kristina la dvénta la nùmar 183 dal mónd.
La sò maledisiòṅ cun al qualificasiòṅ di turnèo WTA la cuntìnua anc in dal 2012 parchè la fà 'l valìś prima da 'l tèmp in sinc ucaśiòṅ. A Kuala Lumpur la gh'à i punt asè par tōr part diretamènt a 'l tablòṅ prinsipàl ma la vèṅ misa a pòst subìt da la Jelena Dokić par 3-6 1-6. In Avrìl, p'r atri tri vòlti, la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ a Charleston, Cupenàghen e Bùdapest. A 'l Roland Garros la riva da nùmar 158 dal mónd e la n pōl far gnint cun la Dominika Cibulková ch'la gh'à la méj sèg par 6-2 6-1. A Wimbledon finalmènt la pasa 'l qualificasiòṅ ma pò la céd subìt a la nùmar 178 dal mónd, la Jana Čepelová. A Flushing Meadows, cun na carta salvàdga in maṅ, la bat prima la Marina Eraković par 7-5 6-4 e pò anc la nùmar vint dal mónd, la rusa Anastasija Pavljučenkova par 6-1 6-2. La céd a 'l tèrs tùran a la còrsa Marion Bartoli par 2-6 4-6. In Setémbar la riva in semifinàl a Quebec City (daśvgnénd da 'l qualificasiòṅ) in dua però la pèrd da la Lucie Hradecká par 5-7 6-7 ma la gh la cava listés a dvintàr una dal primi sènt śugadōri dal mónd. La n al fà mia védar però in d'l ITF ad cà sua ad Poitiers parchè la pèrd subìt da la Nastassja Burnett par 4-6 6-4 4-6. La gh và méj in dal WTA Challengers ad Taipèi, turnèo purtâ a cà 6-4 6-3 in finàl su la śugadōra ad cà, la Kai-Chen Chang.
La Kristina la taca al 2013 cun un secónd tùran a gl'Australian Open (4-6 3-6 da la Sloane Stephens). A Parì a 'l quèrt la fà fóra tri dal primi vint-a-dū śugadōri dal ranking, la Julia Görges, la Yanina Wickmayer e la Petra Kvitová. In semifinàl la pèrd però da la tedésca Mona Barthel par 1-6 4-6. A Memphis la s férma in di quàrt pardénd 3-6 3-6 da la Sabine Lisicki mént'r a Florianópolis la và fóra in semifinàl (0-6 2-6 da la Monica Niculescu). Fra Indian Wells, Miami e Charleston la vins sōl na partìda cun l'Aleksandra Wozniak. A Marrakesch la bat l'Alexandra Cadanțu e la Julija Putinceva prima ad cédar a la Chanelle Scheepers par 1-6 2-6. A Madrid e a 'l Roland Garros la fà secónd tùran, pardénd da la Marija Kirilenko e da la Samantha Stosur, pèś a Esturìl e a Róma in dua la và invéci a cà subìt ad òpra dla Kaia Kanepi e dla Dominika Cibulková. In s'l èrba ad Birmingham e ad 'S-Hertogenbosch la pèrd da la Daniela Hantuchová (pò vinsidōra dal tìtul) 6-3 6-7 4-6 e da la Cvetana Pironkova 4-6 4-6. A Wimbledon invéci la fà 'l valìś bèla in dal prim incóntar, 6-7 3-6 da la Marija Šarapova. A Palèrum in Luj la và fóra a surpréśa cun l'andalùśa Estrella Cabeza Candela a 'l secónd tùran dòp na partìda tiràda par 3-6 6-2 6-7.


text:
Linies diretives
Linies diretives dla Biblioteca provinziela "Dr. F. Teßmann"
Vijion
1° La Biblioteca provinziela "Teßmann" cun si patrimone universel y la culezion unica de leteratura regiunela ie la biblioteca plu cunesciuda y de majera mpurtanza de Südtirol.
2° Cun si gran ufierta de media scientifics, i truep servijes y si personal cumpetënt y despunibl iela n fator de mpurtanza tla vita culturela de nosta provinzia y na seva che sustën Südtirol coche raion de istruzion y de economia.
Miscion
3° La biblioteca "Teßmann" se vëij nstëssa coche:
Zënter de nfurmazion: biblioteca universela scientifica per la promozion dla nrescida, dla furmazion prufescionela y permanënta.
Zënter de documentazion: culezion de documënc revardënc l patrimone y l'arpejon culturela de Südtirol.
Zënter de comunicazion: luegia de stude y de comunicazion.
4° La "Teßmann" à la ncëria de cunservé y mëter a despusizion dantaldut media de rujeneda tudëscia y ladina.
Prinzips d'azion
5° Nëus cunlauradëures se cruzion che chi che vën te nosta biblioteca ébe riesc azes ai libri y ai media. Se cruzion nce che i giate nfurmazions de uni sort n cont di media eletronics. A chësta moda sustenions la capazità di zitadins de Südtirol de se nuzé de chësta nfurmazions y de manejé criticamënter i media.
6° Nëus se nuzon de tecnologies modernes y de strumënc de management per dejëujer nosta ncëria y cunlauron cun la istituzions locales, naziuneles y nternaziuneles che nes stima coche partner cumpetënt.
7° Nosta urganisazion nterna ie carateriseda da dejëujamenc de lëur tleres, da lëur de team, da n stil diretif cooperatif y da na atmosfera de lëur plajëivla. I obietifs de lëur auc che se meton dant arjunjons tres nosta cumpetënza tecnica y comunicativa che cialon for de miuré y seguré tres na furmazion regulera.
8° Udon nosta biblioteca coche luech de savëi y de comunicazion te n ambient da sté saurì. La cualità dla permanënza vën nce data da locai plajëivli y linëusc, da n ntëurvia curà y da lueges che dà la puscibltà de paussé.
9° Coche cunlauranc de na istituzion de servisc viva se urientons aldò di bujëns di utënc. Si sodesfazion cun l servisc ie l critere dla cualità de nosc lëur. Na cunsulënza ndividuela che tòl ite dut cie che ie debujën n cont dl azes y la crissa de nfurmazions ie nosta rezeta per l suzes.
10° Senton ite nosta ressurses a na maniera mireda tenian nce cont dla spëises. Nosc fin ie chël de pudëi pité n servisc efizient for daviert al miuramënt.
11° Tres n lëur atif y mirà de realazions publiches fajons cunëscer nosta biblioteca y purtons pro a fé avané si bon inuem.


text:
Web browser
Un web browser (ciamaa anca, cont on neologism, curiusador [1]) a l'è on programa che'l serviss per fà vidè e per interagì cont el test, i imagin e i informazion che gh'hinn in d'ona pagina web d'un sit internet (o dent in d'ona red locala).
El browser a l'è bon de capì el codes HTML (e quel pussee recent XHTML) e de fal vidè 'me on ipertest. Vist che la pussee part di paginn web dupren el codes HTML, el browser el permet de andà in de l'internet.
I browser lavoren minga domà in su i compiuter tradizionai ma anca cont alter dispositiv 'me i palmar e i smartphone.
On quaj browser[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In lombard[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Offizialment, domà el browser Firefox el gh'ha ona traduzion in lombard.
I utent han voltaa anca ona vegia version del Firefox e del Maxthon in Lombard Occidental.


text:
Mustér: Curs da tudestg spezial
- Mesemna, 13.7.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 13.7.2016, 11:45, RTR
Ils collavuraturs da l'exteriur da la chasa da tgira Puntreis a Mustér nizzegian purschida da curs da tudestg dad inplus. La chasa da tgira ha purschì maun tar l'organisaziun e las localitads.
Sco quai ch'il manader da la chasa da tgira Puntreis, Diego Deplazes ha ditg, fetschian ils collavuraturs quests curs ord atgna voluntad. Las raschuns persuenter èn differentas. Il persunal da tgira sto pudair mussar si ch'els han fatg in examen da tudestg cun il nivel B2. Pir cun in tal mussament renconuscha la Crusch cotschna Svizra lur diplom da tgira fatgs en il pajas d'origin.
La chaschun nizzegian dentant era auters collavuraturs per emprender tudestg. Uschia porscha inplus sper il curs da tudestg per avanzads era in curs per novizs. Quel cumenza ils 18 da fanadur ed ins po anc s'annunziar per quest curs.
Sustegn dal chantun
La chasa da tgira haja gidà tar l'organisaziun e mettia a disposiziun la localitad per far ils curs, declera Diego Deplazes. Uschia na stoppian ils collavuraturs betg ir pli lunsch per pudair frequentar ils curs. Il curs ston ils participants pajar sez.
Ils curs da tudestg per persunas cun biografia d'integraziun vegnan sustegnids dal chantun. Cundiziun è ch'ì ha almain otg participants. Cun il sustegn dal chantun sa reduceschan ils custs dal curs per mintga participant.
Il curs da tudestg intensiv per uffants che inplus vuleva porscher sco l'onn passà a Mustér, na po però betg vegnir organisà perquai ch'i ha memia paucs interessents.


text:
Rapperswil-Jona
Rapperswil-Jona a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de See-Gaster, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 22.17 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 26273 abitant.
El cumün de Rapperswil-Jona al se tröva a una altitüden de 09 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altendorf (SZ), Bubikon (ZH), Eschenbach, Freienbach (SZ), Hombrechtikon (ZH), Lachen (SZ), Rüti (ZH), Schmerikon, Tuggen (SZ), Wangen (SZ). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Rapperswil-Jona al Wikimedia Commons
- Rapperswil-Jona (official site)
- Capuchin monastery
- University of Applied Sciences Rapperswil, HSR (university)
- A brief history of Rapperswil
- Bollingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Busskirch in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Jona in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Kempraten in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Secol
On secol l'è on period de temp che 'l corespond a cent agn de fila.
In d'on secol a gh'è des desenni e vint luster. Des secoi fann su 'n millenni.
In del lenguagg religios cristian el pò vess doperaa anca per indicà el mond laich e mondan ("secolar"): quell secol chì l'è in oposizion al secol che 'l vegnarà, cioè quell despoeu el Giudizzi Universal e la fin del mond.
La parolla secol l'è on prestit colt ciappaa del latin saeculum per mezz de l'italian "secolo". La parolla l'esista in tutt i lengov romanz (frances siècle, spagnoeu siglo, aragones sieglo, catalan segle, ocitan sègle, portoghes século, romen secol, sicilian sèculu)


text:
Scala Kinsey
La Scala Kinsey l'è ona scala inventada dal sessuolegh Alfred Kinsey che la serviss a classifegà l'orientament sessual in del vess uman. L'è 'l primm tentativ scentifegh de fà no ona classificazion a compartiment stagn, ma che la vada a basej, a seconda de l'etàa e de l'ambient.
La scala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La scala la va da 0 (domà eterosessual) a 6 (domà omosessual). In mezz gh'hinn in vari sfumadur, e 'l 3 el reppresenta la bisessualitàa. Boeugna tegnì anca a ment che l'orientament l'è mia fiss a vida, ma 'l pò mudà in di agn e a segonda di condizion.


text:
Süperfiis da Riemann
In matemàtica, particülarameent in anàlisi cumplessa, una Süperfiis da Riemann, inscí cjamada dapress Bernhard Riemann, a l'è una varietaa cumplessa a una dimensiú. Le süperfiis da Riemann i pöö vess pensade cuma versiú defurmade dal plà cumpless: lucalameent, intuurn a cada puunt, i sembra cuma di pezz dal plà cumpless, però la tupulugía glubala la pöö parí assée diferenta. Par esempi, i pöö sembrá cuma una sfera, un torus u un para da fööj tacaa insema. Ul puunt principaal de le süperfiis da Riemann al è che i sa pöö definí le funziú ulumorfe tra da lure: da plüü, i è cunsiderade ul cunteest natüraal par stüdiá ul cumpurtameent glubaal da cheste funziú, spescjalameent le funziú a plüü valuur cuma la ariis quadrada u ul lugariitm.
Cada süperfiis da Riemann a l'è una varietaa reala analítega a dò dimensiú, però la cuntegn plüü da strütüra, i.e. una strütüra cumplessa, da che a gh'è büsögn par una desambígua definizziú da le funziú ulumorfe. Una varietaa reala analítega a dò dimensiú la pöö vess trasfurmada int una süperfiis da Riemann, generalmeent int un bell puu da manere mia equivalente, si e noma si la è urientàbila.
Inscí la sfera e ul torus i amett de le strütüre cumplesse, però la banda da Möbius, la buteja da Klein e ul plà prujetiif no.
I fatt geumétrich sü le süperfiis da Riemann è inscí bú cuma pussíbil, e, da spess, i pruveet l'intüizziú e la mutivazziú par de le generalizazziú a otre cürve u varietaa. Ul teurema da Riemann-Roch al è un esempi impurtaant da chesta inflüenza.
Cuntegnüü
Definizziú furmala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al síes X un spazzi da Hausdorff. Un omeumurfiism da un sübcugjuunt deerf U⊂X a un sübcungjuunt da C al è cjamaa una carta. Dò carte f e g da che i dumini sa i interseca i è cumpatíbile se le mape e i è ulumorfe sura i söö dumini. Si A a l'è una culezziú da carte cumpatíbile e cada x in X al è íntal dumini da vargüna f in A, alura a disemm che A al è un atlaant. Cura ca nüü gjuntemm a X un atlaant A, a disemm che (X, A) a l'è una süperfiis da Riemann. Si l'atlaant al è sotaintendüü , simplismeent a disemm che X a l'è una süperfiis da Riemann.
Di atlaant difereent i pöö uriginá essenzialameent l'istessa strütüra da süperfiis da Riemann sü X; par evitá chesta ambigütaa, sa dumanda che l'atlaant al síes massimaal, íntal sentüü ch'al síes mia cuntegnüü in vargü òolt atlaant. Cada atlaant A al è cuntegnüü int un ünegh atlaant massimaal pal Lema da Zorn.
Esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ul plà cumpless C al è forsi la plüü sémplis süperfiis da Riemann, La mapa identitaa f(z) = z la definiss una carta par C e {f} al è una atlaant par C.
- Da manera anàluga, cada sübcungjuunt deerf d'una süperfiis da Riemann al è in tuurn una süperfiis da Riemann.
- Al síes S = C ∪ {∞} e: f(z) = z si z al è in S \ {∞}; g(z) = 1 / z cun z in S \ {0} e 1/∞ al è definii 0. Alura f e g i è de le carte cumpatíbile e { f, g }
al è un atlaant par S ch'al la fa una süperfiis da Riemann. Chesta particülara süperfiis da Riemann a l'è cjamada Sfera da Riemann par che la pöö vess interpretada cuma ul plà cumpless atuurn la sfera. Al cuntrari dal plà, la sfera a l'è cumpata.
- La teuría de le süperfiis da Riemann cumpate la pöö vess mustrada equivalenta a chela de le cürve algebràiche prujetive definide sura i nümar cumpless e mia-singülare. Di esempi impurtaant da süperfiis da Riemann mia cumpate i è furnii da la cuntinuazziú analítica.
Prupietaa e otre definizziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una funziú f : M → N intra dò süperfiis da Riemann a l'è cjamada ulumorfa si, par cada carta g íntal atlaant da M e cada carta h íntal atlaant da N, la mapa a l'è ulumorfa indúe ch'a la síes definida. La cumpusizziú da dò mape ulumorfe a l'è ulumorfa.
Dò süperfiis da Riemann M e N i è cjamade cunfurmameent equivalente si al esiist una funziú ulumorfa bigetiva da M a N (Cheest al implica che apó l'inversa la síes ulumorfa). Dò süperfiis da Riemann cunfurmameent equivalente i è sustanzialameent idénteghe.
Cada süperfiis da Riemann simplameent cunessa a l'è cunfurmamaeent equivalenta a vöna de le tré seguente:
- C, ul plà cumpless
- C ∪ {∞} la sfera da Riemann
- {z ∈ C : |z| < 1} ul diisch ünitaa deerf.
Cheest enuncjaa al è cugnussüü cuma teurema d'ünifurmizazziú da Riemann.
Cada süperfiis da Riemann cunessa la pöö vess girada int una varietaa Riemanniana 2-dimensiunala reala a cürvatüra custanta -1, 0 u 1. La strütüra Riemanniana a l'è ünega a maanch da mültipel da la métrica. Le süperfiis da Riemann a cürvatüra -1 i è cjamade iperbòleghe; ul diisch deerf cun la métrica da Poincaré da cürvatüra custanta -1 al è ul mudell lucaal canònegh. Esempi i è tüte le süperfiis cun genus g>1. I süperfiis da Riemann a cürvatüra 0 i è cjamade parabòleghe; C e ul 2-torus i è de le típeghe süperfiis da Riemann parabòleghe. In fí, le süperfiis da Riemann a cürvatüra +1 i è cjamade elítighe: la sfera da Riemann ∪ {∞} a l'è l'ünegh esempi.
Par cada süperfiis da Riemann parabòlega sarada, ul grupp fundamentaal al è isumòrfich al grupp làtes da raanch 2, e par taant la süperfiis la pöö vess fada sü cuma C/Γ, indúe C al è ul plà cumpless e Γ ul grupp làtes. Cada representatiif d'una classa d'equivalenza (u co-cungjuunt, eng. coset) al è cjamaa dumini fundamentaal.
Da manera símila, par cada süperfiis da Riemann iperbòlega, ul grupp fundamentaal al è isumòrfich a un grupp fuchsià e la süperfiis la pöö vess mudelada par un mudell fuchsià H/Γ indúe H al è ul semiplà süperiuur e Γ ul grupp fuchsià. Cada representatiif d'una classa d'equivalenza (u co-cungjuunt, eng. coset) al è cjamaa cungjuunt regülaar líbar e al pöö vess mudelaa int un pulígun fundamentaal métrich.
Cura ca una süperfiis iperbòlega a l'è cumpata, alura l'àrea tutala a l'è , indúe g al è ul genus da la süperfiis; l'àrea a l'è utegnüda aplicant ul teurema da Gauss-Bonnet a l'àrea dal puligün fundamentaal.
A emm nutaa íntal preàmbul che tüte le süperfiis da Riemann i è urientàbile cuma varietaa reale. La resú a l'è che, par de le carte cumplesse f e g cun funziú da transizziú h = f(g-1(z)) , a pudemm cunsiderá h cuma una mapa de le varietaa reale sotastante. Ul sò Jacobià int un puunt z al è gjüüst la mapa lineara dada da la mültiplicazziú par la derivada cumplessa h'(z). Da tüta manera, ul detereminaant reaal da la mültiplicazziú par un nümar cumpless a al è iguaal a |a|^2, inscí al è pusitiif, vargott ch'al implica che l'atlaant cumpless al è urientaa.
Funziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cada süperfiis da Riemann mia cumpata a l'amett funziú ulumorfe mia custante (a valuur in ). Da fatt a l'è una varietaa da Stein.
Al cuntrari, sü una süperfiis da Riemann cumpata cada funziú ulumorfa a valuur in al è custanta, grazzia al principi dal màssim, però i esiist sémpar de le funziú mermumorfe mia custante.
In art and literature[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- One of M.C. Escher's works, Print Gallery, is laid out on a cyclically growing grid that has been described as a Riemann surface.
- In Aldous Huxley's novel Brave New World, "Riemann Surface Tennis" is a popular game.
Vidée apó[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Geumetría algebràica
- Geumetría cunfurma
- Varietaa da Kähler
- Spazzi da Teichmüller
- Sfera da Riemann
- Teureem sü le süperfiis da Riemann
Referenze[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hershel M. Farkas and Irwin Kra, Riemann Surfaces (1980), Springer-Verlag, New York. ISBN 0-387-90465-4
- Jürgen Jost, Compact Riemann Surfaces (2002), Springer-Verlag, New York. ISBN 3-540-43299-X
- Mudel:Planetmath reference


text:
Arras
Arras (Aro in Piccard; Atrecht in Olandes; Nemetacum in Latin) a l'è ona città de la Francia cont ona popolazion de 41 322 abitant[1], dato agiurnaa al ginee 2011.
L'è 'l capploeugh del departiment del Pass de Calais, in de la region amministrativa del Nòrd-Pass de Calais e in quella stòrica de l'Artois.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Duranta i guerr condòtt del Giuli Ceser in Gallia, Arras l'era conossuda cont el nòmm de Nemetocenna e l'era la capital de la tribù di Atrebaa. El nòmm de incoeu el ven de la paròla arazz, perchè ghe 'n vegniva prodòtta on grand numer, duranta el Medioev. L'era anca vun di pont de passagg de la Via Francigena, la via di pellegrinagg che la pòrta de Canterbury a Ròma segnada del vescov ingles Sigerich (che le ciama cont el nòmm de Atherats). L'è in man a la Francia del 1654, e l'ha vist nass el rivoluzionari Maximilien de Robespierre (1758-1794).


text:
Mia vita – mia musica: cun Curdin Brugger
- Sonda, 9.7.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 9.7.2016, 9:03, RTR
«Il Gus dal blues»
Musica è stada ed è ina part impurtanta da sia vita: da Curdin Brugger, il possessur da l'hotel Krüzli a Sedrun. Sco uffant da scola ha el emprendì da sunar ghitarra, l'emprim classic, pli tard alura era rock e pop. Ed el ha gugent il blues. Dal temp da Buena Vista Social Club è Curdin era stà en Cuba.
En la scena da musica è el vegnì enconuschent sco chantautur dals Passiunai. Là ha el sunà cun Pascal Gamboni. Ed uss suna el proximamain a Rocksedrun cun «Gus & the Garage Band».
Redacziun: Hubert Giger


text:
Zodiac
El zodiac (dal grec Zῳδιakός, "zōdiakos", parolla qe l’è componida da Zώov, zòon, "esser vivent" e "òdos", "percors") l’è una fassa ind el ciel qe la se slarga pressapoc per 8 grads da tœte do le bande de l'eclitega (el percors qe ‘l Sol al par far in ciel ind un ann) e qe ‘l comprend anca i percors de la luna e dei pianets. Le stelle del zodiac i enn stade metide insema in costellazion, qe tant temp fa i g’ha dait dei nom de esser vivents, reai o de fantasia.
Cuntegnüü
Division del zodiac[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le stelle de la fassa zodiacal i eren utilizade dai astronom mesopotameg tant’me dei riferiments per rejistrar la posizion del sol, de la luna e dei pianets. Per podir descriver qeste posizion qé ind una manera pratica, ind el Mul Apin (una colezion de tavolete babilonese) i astronom de l’epoca i g’eren definid dexdot costellazion qe le se trovaven sul percors qe i ciamaven el "senter de la luna".
Indel V secol A.C., col perfezionar-s dei struments de oservazion, i babilones i g’han preferid dividir el zodiac in dodex partizion de 30 grads, e i g’han catad fœra per ognuna el nom de una costellazion. A partir pressapoc dal 300 A.C., ogne segment de 30 grads al podiva vesser dividid a so vœlta in dodicesim, ognun de 2,5 gradi, qe i g’hiven anc’mo i stess nom de le dodex costellazion (micro-zodiac), e qe, in qell cas qé, i corispondiven miga plu a una vera posizion astronomega. El prim dodicesim al g’hiva semper el stess segn del segment zodiacal indov al se trovava, e despœ i vegniven i olter dodicesim, cont i segn zodiacai ind el solit orden, a partir dal segn qe ‘l vegniva sœbet dopo qell del prim dodicesim. In Ejitt, invece, ogne segment l’era dividid in tre part, qe le se ciamaven decan, perqè le g’hiven un'ampieza de dex gradi. Le do intersezion del zodiac cont el pian equatorial cosmeg, qe le se ciamaven "pont gamma" e "pont omega", le corrispondiven ai equinoze, e i dé quand el Sol al se trovava lé, de spess i eren catads fœra per vesser i prim dé de l’ann (capodann). El pont gamma l’è considerad anc’mò adess el principi del zodiac e l’è anca ciamad el "prim pont de l’Ariet", perqè qesto nom qé l’era stait catad fœra quand l'equinoze de primavera al coincidiva con l'entrada del Sol indela costellazion de l'Ariet (Bar/Beron). Le division del zodiac i enn ciamade “costellazion” in astronomia e “segn zodiacai” in astrolojia. I segn zodiacai utilizads in ocident i enn qei tramandads da l'astronom e astrolog Tolomè de Alesandria, dal segond secol d.C. Fœra dei segn zodiacai de l'astrolojia ocidental, ge n’enn anca dei olter, qe i enn stads desvilupads in oltre culture, per esempe ind la astrolojia indiana (ciamada anc’pò “Vèdega”) e in qella cinesa, indov el zodiac al vegn dividid in 27 o 28 cà.
Astronomia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El zodiac l’è una rejon de la volta celest qe l’e utel per la so praticitaa: tœts i pianets e la major part dei olter corp celests del sistema solar i se pœden trovar noma indela rejon del zodiac. Un oservador qe ‘l g’havess de veder un ojet parej luxent fœra da la rejon zodiacal, al sa qe ‘l pœl miga vesser un pianeta. I oservador vixin ai pol terrester i pœden miga oservar facilment i pianets perqè el zodiac l’è trop vexin a l’orizont. Le costellazion pensade dai astrolog antig (tœte, miga noma qelle del zodiac) i enn stade definide con precision indel 1930 da la Union Astronomega Internazionala, de manera qe ogni pont de la volta celest al fasse part de una (e noma una) costellazion. I confin i enn stads disegnads con de le rige, qe le vann adree a linie de ascension e declinazion, valide per l'epoca B1875,0, çoè segond qel qe l’era la posizion de la volta celest indel 1875 prima del Signor (qella posizion qé la varia a segonda de la precesion dei equinoze). In astronomia el zodiac al comprend anca “Ophiuchus”, una costellazion qe l’è present delbon indela fassa zodiacal, ma qe l’era stada trascurada in passat per ridusir a dodex el nœmer de le costellazion zodiacai. L'eclitega la passa vexin a la part nord-ocidental de la Balena, perçò un quai pianeta e la Luna i pœden passar-g denter un cicinin. La Balena però, la pœl miga vesser considerada un segn zodiacal. L'astronomia moderna la g’ha dimostrad qe le costellazion i enn dei grœp de stelle faits su un poo a cas, senza un significad natural, e le so stelle i enn miga vexine tra de lore indel spazi tridimensional, anzi certe vœlte i enn separade da grande distanze, anca se le paren vesser vixine a segonda de la nosta percezion bidimensionala del ispazi.
Astrolojia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind la astrolojia ocidental, el zodiac l’è dividid in dodex part, tœte istess intra de lore, di 30 gradi de ampieza ogniduna, qe i enn ciamade segn zodiacai. I segn zodiacai i ciapen el nom da le costellazion qe le se troven long a l'eclitega, però le vere costellazion i enn miga doprade da l'astrolojia tradizionala. De fat:
- i segn zodiacai i enn 12 part del cel de la stessa ampieza, e invece le costellazion astronomege le g’han diverse estension (la plussee granda l’è qella de la Verjin, la plussee picinina l’è qella del Scorpion),
- per colpa de la precesion dei equinoze, le costellazion le corespond semper de men a le division del zodiac qe le g’han el stess nom. Al dé d’incœ, quand el Sol el va dent ind el segn del Beron a l'equinoze de primavera al 21 de marz, in realtaa l’è anc’mò ind la costellazion dei Pess e al ge restarà dent fin a la metaa de avril. Dal moment qe la precesion l’è un fenomen cicleg, la corispondenza tra i segn e le costellazion la se presenta de nœv ogni 25.800 agn, pressapoc.
El zodiac tropeg e el zodiac sideral[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Segond l’astrolojia ocidentala, el prim segn zodiacal, l'Ariet/Beron/Bar, al cominça quand el Sol al passa per il pont indov el pian de l'eclitega al taia l’equator terrester, a l’equinoze de primavera. Qell pont qé l’è ciamad vernal o anca prim pont de l'Ariet opura pont gamma, e l’è indov i pianets e ‘l Sol i cominçen el percors su l'eclitega qe ‘l se desvilupa ind el emisfer boreal (nord) de la Terra. Ind la astrolojia ocidentala tradizionala ("tropega") se fa anc’mò riferiment a la posizion del pont gamma, qe la valiva a l'epoca del prim manual astrolojeg, el Tetrabiblos de Tolomè, de manera qe le prevision i enn ligade anc’mò adess al ciclo de le stajon.
Ind la astrolojia "siderala", invece, se fa riferiment a la vera posizion del pont vernal, qe incœ l’è miga plu el prim pont de la costellazion de l’Ariet: donca le prevision i enn ligade a la vera posizion astronomega de le costellazion zodiacai.
Calendare del zodiac astronomeg e astrolojeg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Qella tabela qé la fa veder le diferenze qe g’enn intra el percors del Sol (tant’me se ‘l ved da la terra) a travers del zodiac astronomeg, qe al se basa su le costellazion reai, e a travers del zodiac astrolojeg, qe l’è basad invece noma su dei calcoi matemateg. Le date riportade i enn calcolade sul meridian de Greenwich e i enn indicative, perqè el passaj da un segn a l'olter al suced miga noma a mezanoit, ma ogne ann al varia de sex ore pressapoc. Per vesser plussee precis, lejii i effemerid. [1]
Le date "tropicai" (qe le dividen el zodiac a partir da l'equinoze de primavera) i enn usade ind l’astrologia ocidental; le date "siderai" (qe le se basen su le vere costellazion zodiacai, e qe le cambien per la precesion dei equinoze) i enn usade ind l'astrolojia indiana o Vèdega.
I segn del zodiac tant’me calendare stajonal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tants simboi (animai) usads per le costellazion zodiacai anc’mò al dé d’incœ, i enn de orijen sumerega.
I simboi plussee antig tant’me ‘l Tor, el Scorpion, el Leon e l’Aquare, i indicaven i quadrants del ciel qe i corespondiven ai equinoze e ai solstize insì tant’me i eren posizionads ind l'Era del Tor (IV-III millenni a.C.). Con la precesion dei equinoze qella fonzion qé l’è passada a le costellazion qe le vegnen dopo, çoè a l’Ariet, a la Balança, al Canqer e ai Pess. El Tor e l’Ariet i coresponden a l'equinoze de primavera, qe l’è la stajon quand ind i roç de vaqe e de cavre i començen a nasser i vedellin e i cavrin. La Balança la corespond a l'equilibre tra la noit e ‘l dé, qe la capita a l'equinoze d'autœn; el decresser de la forza del Sol l’è regordad dal Scorpion, qe l’è el simbol del fosc. El Leon, el simbol del fœg, al rapresenta el cold de l’estat, e invece el Canqer (o Gamber), qe al camina a l’indree, al rapresenta el Sol qe al se ritira dal so pont plussee setentrional dopo el solstize d'estat. L'Aquare, el Daquador, al corespond a la stajon quand qe al piœv; i Pess i simbolejen el tornar de la veta e el nœv inize de la stajon agricola.
Figure e imajen del zodiac[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El mond judee-cristian al g’ha ereditad el zodiac da la tradizion antiga. Anca se i eren contrare a l'astrolojia, l'ebraisem e ‘l cristianesem i s’enn impossessads del repertore de figure e imajen fornide dal zodiac, e ie han conservade e utilizade soratœt in funzion de calendare, per illustrar el cambiament stajonal e guidar el lavorar ind i camp.
In qella manera qé la rapresentazion del zodiac la s’è mai destacada del tœt dal sistema dei segn cristian, e anzi al se ved anc’mò adess ind le catedrai, ciexe e monaster medioevai.
A la fin del Medioevo el mes’ciar-s tra la cultura del mond islameg e qella antiga ocidentala, al g’ha fait fiorir anc’mò l'astrolojia, e ‘l repertore de le imajen zodiacai al g’ha recuperad complessitaa e finezza, e i g’han tacad a doprar-l miga noma su le costruzion relijose ma anca per la decorazion dei palaz civii, publeg e privads.


text:
Sfoglia offerte per Regione
- Sales Support - Abruzzo (29)
- Sales Support - Calabria (36) sfoglia per Località
- Sales Support - Campania (46) sfoglia per Località
- Sales Support - Emilia Romagna (238) sfoglia per Località
- Sales Support - Friuli Venezia Giulia (56) sfoglia per Località
- Sales Support - Lazio (211) sfoglia per Località
- Sales Support - Liguria (47) sfoglia per Località
- Sales Support - Lombardia (725) sfoglia per Località
- Sales Support - Marche (40) sfoglia per Località
- Sales Support - Piemonte (164) sfoglia per Località
- Sales Support - Puglia (52) sfoglia per Località
- Sales Support - Sardegna (28)
- Sales Support - Sicilia (65) sfoglia per Località
- Sales Support - Svizzera (85) sfoglia per Località
- Sales Support - Toscana (113) sfoglia per Località


text:
04 09
Ol dé 4 de setèmber l'è 'l 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 119 dé a finí l'an.
Ul dí 4 de setèmber al è ul dí da pòost 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 119 dí a finí l'an.
Avenimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 476 - L'Imperadùr romàno Romolo Augusto el vé sbatìt zó de Odoàcre, che 'l se proclàma Re d'Italia. L'Impero Romano de Ucidènt de fat el desmèt de ezìster
- 1260 - La léga guèlfa, comandàda de Firenze, la vé batìda endèla batàia de Montaperti, arènt a Siena, de le fórse ghibelìne.
- 1261 - Consacrasiù de papa Urbano IV
- 1607 - A Rathmullan, 'n Irlanda, Hugh O'Neill (Segónt Cónt de Tyrone) e Rory O'Donnell (Prim Cónt de Tyrconnell) i part ensèma a novanta dei sò sustenidùr e i bandùna l'Irlanda co l'edèa de nà 'n Spagna (àrda Fùga dei Cóncc)
- 1609 - El navigadùr Henry Hudson el scòpre l'ìzola de Manhattan
- 1618 - 'Na fràna la sòtra 'l paés de Piuro, adès en prùvìncia de Sóndrio ma alùra 'n teretóre dei Grigiù.
- 1781 - Los Angeles la vé fondàda cól nòm de "El Pueblo de Nuestra Senora La Reina de Los Angeles de Porciuncula" d'en manìpol de 44 colòni spagnöi
- 1797 - A Parigi 'l Diretóre, sustignìt de l'ezèrcit, l'organìza 'n culpo de stat, cunusìt col nòm de "culpo de stat del 18 fruttidoro"]], cutra la magiurànsa moderàda e realìsta del Conséi dei Sicsènt e del Conséi dei Ansiàni.
- 1870 - L'Imperadùr Napuliù III de Frància 'l vé sbatìt zó e vé proclamàda la Tèrsa Repüblica
- 1882 - Thomas Alva Edison l'inaugüra a New York la prìma rét de iluüminasiù elètrica del mónt
- 1886 - A Skeleton Canyon, 'n Arizona, el càpo Apache Gerònimo, dòpo de quàze 30 agn de lòte el se arènt ensèma al sò öltem manìpol de gueriér al Generàl Nelson Miles.
- 1904 - A Buggerru, i carabiniér i ghe trà adòs ai minadùr che i éra dré a fà sciòpero per otègner 'na pàga piö àlta, e i fa sèt mórcc e divèrse donzéne de ferìcc
- 1939 - Segónda guèra mondiàl: Tonga e Nepal i èntra 'n guèra a sostègn dei Aleàcc
- 1940 - Segónda guèra mondiàl: La USS Greer l'è la prìma naf americàna a véser atacàda de 'n sotamarì todèsc, aisebé che 'n chèl momènt lé l'Amèrica l'ìa amò neütràla. El fat el farà crèser amò de piö la tensiù 'ntra le dò nasiù.
- 1944 - Segónda guèra mondiàl:: L'11a diviziù corasàda britànica la lìbera la cità de Anvèrsa, 'n Bèlgio
- 1945 - Segónda guèra mondiàl:: Le trüpe giapunéze de l'Isola Wake le se arènt dòpo de ìga risiìt la nutìsia de la réza de la sò nasiù
- 1948 - La regina Guglielmina I de l'Olanda la àbdica per mutìf de salute
- 1957 - Orville Faubus, goernadùr de l' Arkansas, el ciàma la Guardia Nasiunàla per empedìga ai stüdèncc négher de iscriìs a la Little Rock Central High School
- 1972 - l'ugadùr Mark Spitz el vèns la sò sètima medàia d'óra a le Olimpìadi de Monaco. El sò record de sèt medàie d'óre endèna ünica edisiù dei zöc el restarà 'mbatìt enfìna al 2008, quant che Michael Phelps el vensarà 8 medàie dóre ai zöc de Pechìno
- 1999 - A Bujnaksk, endèl Daghestan, 'na autobóma la sbàt pelària 'na palasìna de sic pià e la fà 64 mórcc (dei quài 23 pipì) e 146 ferìcc.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Burjassot (l'Horta): Vicent Andrés i Estelés, periodesta e pueta Valencià. (m. 1993)
Chi che gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1Ajna'ɨmɨ aj pu a'utaseijre a'u tɨ cai e'e ti'itɨ aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a. Au pu tihue'ixaatya'acaa. 2Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj saɨque tyu'umua'ati ɨ a'amua tzajta'a a'ini pu'uri hui tɨn ajna tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj iiyan tyu'utaijta nain japua ɨ chaanaca. 3Aɨjna ɨ Juan, ai pu aɨn pueenya'a tɨ cɨme'en raataxajtaca'a ajmi'i aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Isaías. Ayan tɨcɨn: A'atɨ pu u e'ejíihua a'ame aujna a'ahua'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. Yaa pu ti'ixa tɨcɨn: “Naa xu rɨ'ɨ huaujjajcuare'en, mɨ a'amua tzajta'a, muan, a'ini tavastara'a pu ya uve'enyejsin. Caxu a'ij yá'unamuajra.” 4Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu é'enya'a ti'itéchajca'a cɨɨxuri tɨ itzijhua, cameeyu'u ju'uxa'a cɨme'e. Ajta tipuaasica'a, navij tɨ rumua'atɨ. Ajta nu'u huatuna'ise cua'acara'a, ajta sarate, ɨtzitá maj xuaa. 5Majta maɨn ɨ maj a'ɨmɨ a'uchaatɨma'acaa, naijmi'i mu e'ire'eninyeíca'a a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Juan. Au mu a'arácɨ'ɨca'a tɨj na'a a'u tɨ huatyacá'a aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Judea, majta seica ɨ maj maun e'eche aujna chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jerusalén, majta ɨ seica ɨ maj maun e'ema'acan a'u tɨ a'atamɨ́'ɨyi ɨ atya'ana tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jordán. Au mu a'ure'eninyéica'a mej mi raanamua. 6Cɨme'en mu'u tyu'utyétzaahuate ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aj pu'i Juan hua'amaɨ'ɨhuaca'a ɨ atya'anara'an jetze ɨ Jordán. 7Ma ajta ɨ Juan, tɨ'ɨj aɨme huaseij ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn fariseos, majta ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn saduceos, tɨ'ɨj aɨn hua'useij ɨ maj eihua a'ava'aju'unca'a mej mi huaujmuaɨ'ɨhua, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan mɨ sej ti'ihue'itaca, ¿ni tzaa seri ti'itese'e tɨ cai Dioj pueijtzi amuaata'an? ¿A'atani amuaatá'ixaa sej si seyan rɨcɨ? 8Rɨ'ɨ xu'u seijna cɨme'e mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte sej seri tzaahuati'ira'a cɨn ti'imua'atze. 9Caxu seyan ti'imua'atze ɨ a'amua tzajta'a yee: “Ayej ti'ayajna tɨ naa titaatyavaɨre'en a'ini tyan tu i'i huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan.” Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayej ti'ayajna tɨ Dioj raayɨ'ɨtɨ tɨ rɨ'ɨ raará'atza ɨ tetej matɨj ɨ huaacɨxa'ajstyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Capu ti'itɨ a'ij tyajamuaatyavaɨre'esin sej seyan huanyej saɨjna jetze ɨ Abraham tyaacan. 10Pu'uri tyaja'ure'enyejsin vejli'itan ajna xɨcajra'a jetze a'anaj tɨ pua'a amua'ajtyá'axɨ'ɨsin ɨ Dioj ca'anin cɨme'e. Ayaa pu á'amuaruuren cumu tɨj a'atɨ cɨye tyé'ijveichixɨ'ɨn tyapueij cɨme'e. Nain ɨ cɨye tɨ cai ti'itaaca, aɨ pu tyé'ijveichixɨ'ɨsin, tɨ'ɨqui ra'antyataira. Ayaa pu che'eta na'a tyajámua'ajtyá'axɨ'ɨsin muejmi. 11Aru inyaa, nyaa nu ámuaamuaɨ'ɨhuaca'a jaj cɨme'e mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte sej seri saɨque tyu'umuá'a ɨ a'amua tzajta'a. Ma ajta, aɨn tɨ hui nyahuarita'a ye e'eve'eme, aɨ pu eitze'e raayɨ'ɨtɨ nyacai inyaa. A'ini nyaa nu cɨle'enya'a cɨn ti'ityejvee ɨ jemin, capu ayan naavijte'e inyeetzi nyaj rajtaɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ ca'acaira'an. Ma ajta'i aɨn, seij pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Ajta aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu utya'asin mɨ a'amua tzajta'a. Ajta aɨjna tɨ hui nyahuarita'a ye e'eve'eme, aɨ pu rɨ'ɨ á'amuaruuren. 12Ayaa pu te'eme. Xuee tɨ a'atɨ ari ru'itya'ɨ ɨ tɨ cɨn ra'anaaca'atzi ɨ triigu. Aɨ pu ru'iratu'isin ɨ xaɨri pua'aque. Ajta aɨjna ɨ imue'eri, rajsaɨre'esin u chi'ita. Ajta ɨ xaɨri, taij jetze pu an yá'uraaxɨjsin ɨ tɨ cai a'anaj á'amɨ'ɨca. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Juan. 13Aj pu i Jesús huataseijre. Au pu a'arajraa aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya tɨ'ij Juan raamuaɨ'ɨhua atya'ana jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Jordán. 14Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu ti'imuajcaa tɨ raata'ijmɨ. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni muaa peyan ye ve'eme inyee jemi? Eitze'e pu raavijte'e pej peyan náamuaɨ'ɨhua inyeetzi. 15Ma ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Che'e ayen eenye'en. Ayaa pu hui tiraavijte'e tyej teyan huarɨni tyej ra'ara'astijre'en tyaɨjna cɨme'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Aj pu i Juan raamuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Jesús. 16Tɨ'ɨj raamuaɨ'ɨhuaca'a, aj pu'i Jesús a'itáraa a jaata'a. Cɨme'en pu'u a'itáraa, tɨ'ɨqui antácuunyaraca'a ɨ tajapua tɨ a'utyájmuaa. Tɨ'ɨqui ii raaseij tɨ a'icama'acaa aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ayaa pu seijra'acaa tɨj cucui'i. Tɨ'ɨqui i japuan aujyeijxɨ. 17Ajta e'eyan nyuucari huanamuajri'i tɨ ute'e uj e'icanamuajre'e. Ayan tɨcɨn: ―Niyauj paj pɨrɨcɨ ɨ nyaj mue'ixe'eve'e. Eecan paj hui naa rɨ'ɨ naata'a i nya tzajta'a.
Copyright
Learn More


text:
Meilen (distret)
El Distret de Meilen (en todèsch: Bezirk Meilen) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 97 649 abitàncc. L'è sitüàt endèla part meridiunàl del cantù , endèla regiù geogràfica ciamàda Pfannenstiel, che la töl dét 'na bùna part de la còsta setentriunàla del lach de Zurìgo. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Meilen.
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Meilen l'è spartìt sö 'ndèi öndes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Chanéaz
Mudel:Unreferenced stub Cuurdinàde: 46°44′N 6°45′E
Chanéaz a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.39 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de Incorrect Municipal Code 1 5906 abitant.
El cumün de Chanéaz al se tröva a una altitüden de 755 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bioley-Magnoux, Correvon, Démoret, Prahins, Thierrens, Vuissens (FR).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Grenada
Grenada a l'è un paes di Caraib, che l'è furmaa dumà del isula de Grenada.
La capital a l'è St. George's.
la gh'ha una süperfiss de 344 km² e una pupulaziun inturna ai 110.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è staa un pussediment del Regn Ünì del 1763 fina al 1974, quand che l'è vegnüü indipendent.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è un regn del Commonwealth.La regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünì.
El prim minister a l'è el Keith Mitchell (del 2013).


text:
Francesco Guccini:Al Trist Lyrics
this wiki
This song is by Francesco Guccini and appears on the album Due Anni Dopo (1970).
a m sun desdé stamatéina l'è primavéra ma al piòv,
a n pos purtéret fòra anch sl'lè dmanga
perchè a n gh'ò ménga al vsti nòv,
a n gh'ò ménga al vsti nòv, oh sé...
A gh'era tò péder sù l'òss, a I m'à dmandè quand a té spòs,
ma gh'era tò péder sù l'òss, a I m'à dmandè quand a té spòs
mé, ch'a fagh fadiga a magnér per mé,
péinsa mò béin s'a x'foss in dò,
péinsa mò béin s'a x'foss in dò...
E quand l'é gnuda tò médra a gh'ò dmandé in dòv t'ér té,
Ho dét, quand l'é gnuda tò médra a gh'ò dmandé in dòv t'ér té, oh sé,
la m'ha rispòst ch'tér andéda via
con un ch'al gh'à più sòld che mé,
con un ch'al gh'à più sòld che mé, oh sé...
E mé a sun ché in mez a la stréda séinza savéir csa pòsia I fé
l'é bròtt débòn sté a la dmanga a bsaca vòda e séinza té
e intant a m piòv sòvra a la testa
e a sòn tòt mòi còmm un pulséin,
a sòn tòt mòi còmm un pulséin, oh sé...
A sòn da sòl d'lòngh a la stréda e a zigh dabòun còmm un putéin,
A sòn da sòl d'lòngh a la stréda e a zigh dabòun còmm un putéin,
l'é primavéra ind al lunari,
ma a pér che invéren sia turné
l'é primavéra ind al lunari,
ma a pér che invéren sia turné, oh sé...


text:
Vufflens-le-Château
Vufflens-le-Château a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.14 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 794 abitant.
El cumün de Vufflens-le-Château al se tröva a una altitüden de 473 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bussy-Chardonney, Chigny, Denens, Lully, Monnaz, Morges, Vaux-sur-Morges.
Persunalitaa ligaa a Vufflens-le-Château[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ferdinand de Saussure, linguista de fama internazional del secul XIX
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Chi giace nella culla della zia Ruth?
Chi giace nella culla della zia Ruth? (Chi è culgâ in dla cuna dla sia Ruth?) l'è na fôla négra dal 1971 ad Curtis Harrington.
Sunt
La Ruth Forrest (Shelley Winters), na védva pîna 'd bèsi ch'la pardû sò fiōla da pìcula in 'n asidènt in cà, la n gh la cava pròpria minga a mét'r-as al cōr in paś e i sò dū dumèstic Albie (Michael Gothard) e la Clarine (Judy Cornwell) i s in 'mprufìtan, insém a 'n medium imbrujòṅ, al sgnór Harrison (Hugh Griffith), par dascuśìr-ag di bèsi. Durànt al fèsti ad Nadâl a gh'è l'ucaśiòṅ par lē ad tgnir a cà di òrfan par śibìr-ag di regài e dal magnàr. La Ruth la gh fà preparàr di dōls e dla carna ad tòc fugàda in sûg ad cagapùi cun castàgni e patàchi aròst.
Quànd la dóna la véd vgnir dèntar la pìcula Katy (Chloe Franks) insém a 'l sò fradèl dìscul Christopher (Mark Lester), lì lē la gh pâr pròpria sò fiōla e la decìd acsè ad tgnir-la sèg. Al fradèl dla putìna però al n capìs briśa al sò intensiòṅ e al s persuàd che lē la sia la stria 'd Hansel e Gretel. Cuma in dla fôla chi lò, prima ad scapàr via cun sò surèla, al decìd ad purtàr-ag via di bèsi e ad bruśàr-la viva.


text:
Cervàt
Cervat (inscì anca in Piemuntes; Cervatto in Italian) a l'è un cumün valsesian de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 50 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 9,3 km² e ona densità de popolaziun de 5 ab./km².
El paes el se tröva in de la Val Mastalun. L'è tacaa ai cumün de Cravajan-a, Fubeli e Róssa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cervàt l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
1Rü yexguma duü̃xü̃gümaã íyadexagügu ga Pedru rü Cuáü̃, rü yexgumayane yéma nangugü ga guma tupauca ga taxü̃neãrü purichíaarü ãẽ̱xgacü, rü paigü, rü Chaduchéugü. 2Rü Pedru rü Cuáü̃maã nanuẽ ga paigü yerü duü̃xü̃güxü̃ nangúexẽẽ ga na marü wena namaxü̃xü̃ ga Ngechuchu, rü naxrüü̃ tá ta wena namaxẽxü̃ i guxü̃ma i duü̃xü̃gü i marü yuexü̃. 3Rü ínanayauxü̃, rü poxcupataü̃gu nanawocu ñu̱xmata moxü̃ãcü, yerü marü nayáuane. 4Natürü muxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga nüxü̃ ĩnüẽxü̃ ga yema Tupanaãrü ore rü nayaxõgü. Rü maneca 5000 wa nangu ega yatügüxicatama ixugügu. 5Rü moxü̃ãcü Yerucharéü̃wa nangutaque̱xegü ga Yudíugüarü ãẽ̱xgacügü, rü ãẽ̱xgacügü ga yaguã̱xgü, rü ngúexẽẽruü̃gü ga ore ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃. 6Rü yéma nayexma ta ga Aná ga paigüeru ixĩcü, rü Caipá, rü Cuáü̃, rü Aré, rü guxü̃ma ga yema togü ga paigü ga paigüerutanüxü̃ ixĩgüxü̃. 7Rü nanamu na naxü̃tawa nagagüãxü̃ca̱x ga Pedru rü Cuáü̃. Rü yexma norü ngãxü̃tanügu nanachigüxẽẽ rü nüxna nacagü, rü ñanagürügü: —¿Texé pexü̃ tamu, rü texé pexna tanaxã i pora na penamexẽẽxü̃ca̱x i ñaã yatü? —ñanagürügü. 8Rü Pedruwa nayexma ga Tupanaãẽ ga Üünexü̃ rü nanaporaxẽẽ. Rü yemaca̱x ga Pedru rü nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Ĩãneãrü Ãẽ̱xgacügüx, rü Pa Ãẽ̱xgacügü i Yaguã̱xgüx, rü ñu̱xma toxna naxca̱x peca naxca̱x ga norü mexẽẽ i ñaã chixeparachiréxü̃ erü nüxü̃ pecuáxchaü̃ ga ñuxãcü na namexü̃. 10—Rü ñu̱xma tá pemaã nüxü̃ tixu na nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x i guxãma i pema rü nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x i guxü̃ma i tatanüxü̃gü i Yudíugu. Rü ñaã yatü i ñu̱xma pepe̱xewa ngẽxmaxü̃ rü Ngechuchu ya Cristu ya Nacharétucü̱̃ã̱x nixĩ ga namexẽẽcü. Rü guma nixĩ ga pema curuchawa peyapotacü rü peyuxẽẽcü. Natürü ga Tupana rü wena nanamaxẽẽ. 11—Rü gumatama Ngechuchu nixĩ ga pema nüxü̃ pexoecü. Natürü ga Tupana rü nayamucuchi na guxü̃ãrü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ca̱x. 12—Rü yima Ngechuchuxicatama nixĩ ya tórü maxẽxẽẽruü̃, erü ñoma i naãnewa i tatanüwa rü yixicatama nixĩ ga Tupana tüxna namucü na tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ca̱x —ñanagürü ga Pedru. 13Rü yexguma yema ãẽ̱xgacügü nüxü̃ daugügu ga ñuxãcü tama muü̃ẽãcüma na yadexagüxü̃ ga Pedru rü Cuáü̃, rü naḇaixãchiãẽgü, yerü nüxü̃ nicua̱xãchitanü ga tama meã poperaxü̃ na yacuáxü̃ rü puracütanüxü̃mare yixĩgüxü̃. Rü aixcüma nüxü̃ nicua̱xãchitanü ga Ngechuchuarü ngúexü̃gü na yixĩgüxü̃. 14Rü ñu̱xũchi nüxü̃ nadaugü ta ga guma yatü ga rümecü ga Pedru rü Cuáü̃xü̃tagu na nachixü̃. Rü yemaca̱x ga yema ãẽ̱xgacügü rü taxuacüma ñuxũ ñanagürügüéga nachiga ga yema ngupetüxü̃. 15Rü yexguma ga yema ãẽ̱xgacügü rü ínanamuxü̃ ga yema ínangutaque̱xegüxü̃wa, rü nüxĩcatama nügümaã nidexagü. 16Rü ñanagürügü: —¿Ṯacü tá namaã ixüexü̃ i ñaã yatügü? Erü guxü̃ma i Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü rü nüxü̃ nacua̱xgü i ngẽma mexü̃ i taxü̃ i naxügüxü̃, rü taxuacüma itayacu̱x. 17—Natürü ngẽma na tama yexeraãcü duü̃xü̃gütanüwa nanguchigaxü̃ca̱x i ngẽma ngupetüxü̃, ¡rü ngĩxã tanamuü̃ẽxẽẽ na ñu̱xmawena rü taxúemaãma ngẽma Ngechuchuchigagu yadexagüxü̃ca̱x! —ñanagürügü. 18Rü wenaxãrü Pedru rü Cuáü̃ca̱x nacagü, rü nüxna naxãga na tama Ngechuchuchigamaã yadexagüxü̃ca̱x, rü bai i texéxü̃ na nangúexẽẽxü̃ca̱x i nachiga. 19Natürü ga Pedru rü Cuáü̃ rü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —¡Nagu perüxĩnüẽ i pematama! ¿Rü namexü̃ i Tupanape̱xewa na pega taxĩnüẽxü̃ rü e̱xna Tupanaga taxĩnüẽxü̃? 20—Erü toma rü taxuacüma nüxü̃ tarüxoe na nüxü̃ tixuxü̃ ga yema nüxü̃ tadaugüxü̃ rü nüxü̃ taxĩnüẽxü̃ —ñanagürügü. 21Rü yexguma ga yema ãẽ̱xgacügü rü nayaxãxũnegü rü yemaãcü ínayamugü, yerü nataxuma ga ṯacüca̱x na napoxcueãxü̃ rü duü̃xü̃güxü̃ namuü̃ẽ, yerü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü naxca̱x ga yema nüxü̃ ngupetüxü̃ ga guma yatü ga chixeparawa rümecü. 22Rü guma yatü ga yemaãcü Tupanaãrü poramaã naxca̱x itaanecü, rü maneca 40 arü yexera nixĩ ga norü taunecü. 23Rü yexguma marü ínamuxü̃ã̱xgu, rü Pedru rü Cuáü̃ rü namücügü íyexmagüxü̃wa naxĩ. Rü namaã nüxü̃ nixugüe ga guxü̃ma ga yema ore ga ãẽ̱xgacügü ga yaguã̱xgü rü paigüarü ãẽ̱xgacügü namaã nüxü̃ ixuxü̃. 24Rü yexguma Pedru rü Cuáü̃xü̃ naxĩnüẽgu ga namücügü, rü guxü̃ma wüxigu nayumüxẽgü rü Tupanamaã nidexagü rü ñanagürügü: —Pa Corix, cuma cunaxü ga daxũguxü̃ ga naãne rü ñoma ga naãne, rü taxü̃ i taxtü, rü guxü̃ma i ṯacü i nawa ngẽxmaxü̃. 25—Rü cumatama nixĩ ga nuxcüma Cuãẽ i Üünexü̃xü̃ cumuxü̃ na curü ngü̃xẽẽruü̃ ga Dabíwa yanadexaxü̃ca̱x rü ñaxü̃ca̱x: “¿Tü̱xcüü̃ ínipurae i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃? ¿Rü tü̱xcüü̃ ngẽma natüca̱xmamare ixĩgüxü̃gu narüxĩnüẽ i guxü̃ i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱x? 26—Nümagü i nachiü̃ãnegüarü ãẽ̱xgacügü rü Tupanamaã nanuẽ, rü nügümaã nangutaque̱xegü na wüxigu nügümaã nagu naxĩnüẽxü̃ca̱x na ñuxãcü tá nüxü̃ na nayexeragüxü̃ca̱x ya Cori ya Tupana rü Nane ya nüxü̃ naxunetacü ya Cristu”, ñanagürü. 27—Rü aixcüma nixĩ ga ñoma ga ĩãnewa ga ãẽ̱xgacügü ga Erode rü Piratu ga nangutaque̱xegüxü̃ namaã ga to ga nachiü̃ãnegücü̱̃ã̱x rü totanüxü̃ ga Yudíugü, na chixexü̃ naxügüxü̃ca̱x namaã ya curü ngü̃xẽẽruü̃ ya üünecü ya Ngechuchu ya Cristuxü̃ nüxü̃ cuxunetacü. 28—Rü yemaãcü ga nümagü rü nayanguxẽẽ ga guxü̃ma ga yema cuma nuxcümama nagu curüxĩnüxü̃ rü nüxü̃ cuxunetaxü̃ rü tá na yanguxü̃. 29—¡Rü dücax, Pa Corix, cuma nüxü̃ cucua̱x na ñuxãcü toxü̃ naxãxũnegüxü̃! Toma nixĩ i curü ngü̃xẽẽruü̃gü rü tanaxwa̱xe na toxü̃ cuporaexẽẽxü̃ na tama tamuü̃ẽãcüma nüxü̃ tixuxü̃ca̱x i curü ore. 30—¡Rü curü poramaã nameẽxẽẽ i duü̃xü̃gü i iḏaaweexü̃! ¡Rü duü̃xü̃güxü̃ nawe̱x i cua̱xruü̃gü i curü poramaã cuxüxü̃ i naẽ́gagu ya curü ngü̃xẽẽruü̃ ya üünecü ya Ngechuchu! —ñanagürügü. 31Rü yexguma yumüxẽwa nüxü̃ nachauegu, rü guma ĩpata ga nawa nangutaque̱xegüne rü naxĩã̱xãchi. Rü Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü nüxna nangu ga guxü̃ma. Rü tama namuü̃ẽãcüma nüxü̃ nixugüe ga Tupanaãrü ore. 32Rü namu ga yema yaxõgüxü̃. Rü guxü̃ma rü wüxigu narüxĩnüẽ. Rü taxuü̃ma nagu narüxĩnü ga noxrüxicatama na yiĩxü̃ ga norü yemaxü̃gü, natürü guxü̃ma ga namücügümaã nangau. 33Rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃ na Tupa-naãrü puracü naxügüxü̃ca̱x, rü Tupanaãrü poramaã nüxü̃ nixugüe ga ñuxãcü wena na namaxü̃xü̃ ga Cori ga Ngechuchu. Rü Tupana rü poraãcü nüxü̃ narüngü̃xẽẽ ga guxü̃ma ga yema yaxõgüxü̃. 34Rü natanüwa rü nataxuma ga wüxi ga nüxü̃́ nataxuxü̃, yerü guxü̃ma ga yema nüxü̃́ yexmaxü̃ ga naãnegü rü e̱xna ĩpatagü, rü namaã nataxegü. Rü yema dĩẽru ga ngĩxü̃ nayauxgücü rü yéma ngĩxü̃ nangegü, rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃na ngĩxü̃ nayaxãgü. Rü ñu̱xũchi nügü ngĩxü̃ ninuü̃xü̃ ga ñuxrechigü nüxü̃́ nataxuxü̃ ga wüxichigü. 36Rü nayexma ga wüxi ga yatü ga Lebítanüxü̃ ga Chiprecü̱̃ã̱x ga Yuchegu ãẽ́gacü. Rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃ na Tupanaãrü puracü naxügüxü̃ca̱x rü Bernabémaã nanaxugü. Rü ngẽma naẽ́ga, rü: “Taãẽxẽẽruü̃”, ñaxü̃chiga nixĩ. 37Rü nüma ga Bernabé rü nüxü̃́ nayexma ga wüxi ga naãne, rü namaã nataxe. Rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃xü̃tawa ngĩxü̃ nana ga yema dĩẽru.
Copyright
Learn More


text:
1954
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
04 03 - Boston (Massachusetts, SÜA): l'hospital Peter Bent Brigham al núnzia ch'al à faa el primm trasplantameent de fídegh con sücess
.
20 05 - la Cina Nazziunalista: Xiang Kai-Chek al deventa el presideent del paees.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
25 09 - Vilanova i la Geltrú (el Garraf): Eugeni d'Ors, scrituur e polítegh Catalan.
07 06 - Wilmslow (Cheshire, Anglatera): Alan Turing, matemàtich e filòsuf Anglées, pàdar de la informàtica (par süicidi con veren).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Chignö (PV)
Chignö (nom ufizial: Chignolo Po) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 4 017 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 23,1 km² e ona densità de 174 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Casél, Miradò, Muntsé, Vòri (LO), Rottofreno (PC), San Culumban al Lamber (MI), Santa Cristina.
'L gh'ha tre frazion: Lambrina, Alberon e Busch. Chignö l'è int la zona indè che 'l Lamber 'l va denter int 'l Po e l'è pü o men a trenta chilometer dai cità de Pavia, Lod e Piasenza. La parlada de Chignö l'è cunsiderada una variant del Ludesan, ma la gh'ha ancasì di carateristegh Paves.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Chignö l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Süstinént
Süstinént o Süstgnént (nòm uficiàl en Italià: Sustinente) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 2 109 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 26,3 km² e 'na densità de 80 ab./km².
El cunfìna coi cümü de San Vito Bagnöl, Gazzo Veronese (VR), Quingèntuli, Quistèl, Roncafrèr, San Benedét, Seravàl e Vilipénta.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Süstinént l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Bosnia e Erzegovina
La Bòsnia e Erzegòvina (Bosna i Hercegovina / БocHa и XepцeroBиHa in busnian) a l'è un paes de l'Europa balcaniga.
A l'è tacada a la Cruazia, a la Serbia e al Muntenegher.
La capital a l'è Sarajevo.
La gh'ha una süperfiss de 51.129 km² e una pupulaziun de pressapoch 4 miliun e mez d'abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Bòsnia e Erzegòvina a l'è un stat federal, furmaa de la Federaziun de la Bosnia e de l'Erzegovina e de la Repüblica Srpska. El Distret de Brčko, al nord-est del paes, a l'è un'entità autonuma.
La Bosnia e Erzegovina la gh'ha un' Üfizi de Presidenza culegial: gh'è trii president, vün per ogni grüp etnigh.
Al dì d'incö quei là a hinn:
- Bakir Izetbegović per i Bus'gnach (del 2010).
- Željko Komšić per i Cruat (del 2006)
- Nebojša Radmanović per i Serb (del 2006).


text:
Penisula italica
La penisula italiana (ciamaa ancasì penisula italica) l'è una penisula d'l'Europa a furma de stival e che l'è bagnaa dal Mar Mediterani. La scumenza apena suta la costa di Mont Penin, in curispundenza cun una linia imaginaria che la va da Genuva a Venezia, e la riva fin a l'estremità meridiunala de Capo Spartivento in Calabria. La gh'ha donca un'estension de circa 1000 km in direzion Nord-ovest d'l'Europa central. Dal pont de vista pulitich, l'è asquas cumpletament part de la Repüblica italiana, föra che per San Marino e Cità del Vaticano.


text:
Editurs e redacziun
Per ils cuntegns dal portal dals privels da la natira èn responsabels ils posts spezialisads federals per privels da la natira:
- Uffizi federal da protecziun da la populaziun UFPP
- Uffizi federal per meteorologia e climatologia MeteoSvizra
- Uffizi federal d'ambient UFAM
- Servetsch seismologic svizzer SSS
- WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF
Ulteriuras infurmaziuns en quest connex chattais Vus en la rubrica "Tgi essan nus". En cas da dumondas Ans contactai per plaschair cun il formular da contact.
Gestiun
Il portal dals privels da la natira vegn manà da l'Uffizi federal per meteorologia e climatologia MeteoSvizra.
Infurmaziuns giuridicas
Per il portal dals privels da la natira valan questas basas giuridicas.
Decleraziun da confurmitad da l'access senza barrieras
Il portal dals privels da la natira da la Confederaziun ademplescha las Directivas per l'accessibladad senza barrieras a cuntegns da l'internet (Web Content Accessibility Guidelines WCAG 2.0) per purschidas d'internet senza barrieras tenor il stgalim AA+ (A dubel plus). Quest standard è cumpatibel cun las recumandaziuns P028 da la Confederaziun. Tras el èsi garantì che las paginas d'internet èn effectivamain accessiblas senza barrieras e che la Lescha davart l'egualitad da persunas cun impediments (LImp) vegn observada. La fundaziun "Access per tuts" ha certifitgà questa pagina d'internet tenor las Directivas per l'accessibladad senza barrieras a cuntegns da l'internet (WCAG 2.0) cun il stgalim da confurmitad "AA+":
- Pagina d'internet: Portal dals privels da la natira da la Confederaziun, www.naturgefahren.ch
- Stgalim da confurmitad ademplì: AA+
- Data: 12 da matg 2014
- Tecnologias-web che sustegnan l'access senza barrieras: XHTML, CSS, JavaScript
- Directivas per l'accessibladad senza barrieras a cuntegns da l'internet (WCAG 2.0): http://www.w3.org/Translations/WCAG20-de/
- Organisaziun che ha realisà il test: Fundaziun "Access per tuts", www.access-for-all.ch
Excepziuns
L'access senza barrieras a documents da PDF da terzas persunas (sur links) na po betg vegnir garantì. Documents da PDF cun barrieras vegnan duvrads sin il portal dals privels da la natira mo, sche lur cuntegns èn accessibels en furma identica e senza barrieras sin il portal.
Betg tut las relaziuns da cuntrast sin questa pagina d'internet n'adempleschan las pretensiuns envers ina pagina d'internet senza barrieras. Quellas vegnan actualmain optimadas en il rom da la repassada da las directivas-web da la Confederaziun e realisadas pli tard sin questa pagina d'internet.


text:
Tetris
El Tetris a l'è on Videogioch de ragiunament creàa in del 1984 dal sciur Aleksej Pazitnov, on Russo de Mosca.
Descrisiun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del gioeuch gha hinn sett blocch , chama anca Tetramini; I blocch a burlan giò da la parte in alt de lo schermo e el giucatur el gha de giraj, fa rudàa , e mett giò in manera che furmen ona righa orizuntal de blocch. Quand che la righa l'e' fada, i blocch e sparissen , a la fin de la ferà el vinch chi ghe fa pùsè righ.
I Blocch[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del gioeuch gh'hinn sett blocch, ch'hin stà chamà cunt i letter de l'alfabeto I,T,O,L,J,S e Z. Hinn stàa creàa apposta in manera che tuch poeuden creàa ona o pùsèè righ. Quan vun el cumpleta quater righ cuntempuraneament, sta situasion se chama "Tetris".


text:
1Nuxcüma ga Tupana rü muẽ̱xpü̱xcüna rü nagúxü̃raü̃xü̃ãcüma norü orearü uruü̃güwa tórü o̱xigümaã nidexa, rü namaã nüxü̃ nixu ga ṯacü nüxü̃́ na nanaxwa̱xexü̃. 2Natürü i ñomaü̃cüü ya Tupana rü Nanewatama nixĩ i tamaã yadexaxü̃ rü tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽxü̃ na ñuxãcü tüxü̃ nangü̃xẽẽchaü̃xü̃. Rü gumaxü̃ nixĩ ga namuxü̃ na naxüãxü̃ca̱x ga ñoma ga naãne rü daxũguxü̃ ga naãne rü üa̱xcü rü tauemacü rü woramacurigü rü ẽxtagü. Rü ñu̱xũchi guma Nanena nanana ga guxü̃ma ga yema na noxrü yiĩxü̃ca̱x. 3Rü Nanewa nixĩ i nüxü̃ idauxü̃ na ñuxãcü namexẽchixü̃ i nüma ya Tupana. Rü nüma ya Nane rü Nanatü ya Tupanarüü̃tama nixĩ. Rü ñu̱xma na guxü̃ãrü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ ya Nane, rü guxü̃maãma inacua̱x rü norü ore i poraxü̃maã nanamu i guxü̃ma na nüma nanaxwa̱xexü̃ãcüma na yiĩxü̃ca̱x. Rü nüma ya Nane nixĩ ga taxca̱x nayuxü̃ na nüxü̃ rüxoexü̃ca̱x ga tórü pecadugü. Rü yemawena rü Nanatüxü̃tawa naxũ i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü yéma Nanatüarü tügünecüwawa nayarüto erü guxü̃ãrü ãẽ̱xgacü nixĩ i ñu̱xmax. 4Rü ñu̱xma i nüma ya Nane rü guxü̃ma i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱xãrü yexera nixĩ rü naẽ́tüwa nangẽxma yerü yemaãcü nanaxuegu ga Nanatü. 5Rü ngẽmaãcü nixĩ i ñu̱xma yerü ga Tupana rü taguma wüxi ga norü orearü ngeruü̃xü̃ ñanagürü: “Cuma nixĩ i Chaune. Rü ñu̱xma chanango̱xẽẽ na aixcüma Chaune quiĩxü̃”, ñanagürü. Rü taguma wüxi ga norü orearü ngeruü̃chiga ñanagürü: “Choma nixĩ i Nanatü chiĩxü̃ rü nüma rü Chaune nixĩ”, ñanagürü. 6Natürü yexguma ñoma ga naãnewa namuãgu ga Nane ya guxü̃ẽ́tüwa ngẽxmacü, rü ñanagürü ga Tupana: “Chanaxwa̱xe i guxü̃ma i chorü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x rü nüxü̃ nicua̱xüü̃gü ya Chaune”, ñanagürü. 7Rü yexguma norü orearü ngeruü̃gü ga daxũcü̱̃ã̱xchiga yadeaxgu ga Tupana, rü ñanagürü: “Choma chanaxwa̱xexü̃ãcüma chanamu i ngẽma chorü orearü ngeruü̃gü i chorü ngü̃xẽẽruü̃gü ixĩgüxü̃. Rü ngẽxguma chanaxwa̱xegu rü ñoma buanecü rü ñoma üxüemarüü̃ chayaxĩgüxẽẽ, rü chanaporaexẽẽ na naxügüãxü̃ca̱x i chorü ngúchaü̃”, ñanagürü. 8Natürü yexguma Nanechiga yadeaxgu ga Tupana rü ñanagürü: “Cuma rü chauxrüü̃ Tupana quixĩ. Rü guxü̃gutáma ãẽ̱xgacü quixĩ. Rü aixcüma meã guxü̃maã icucua̱x erü aixcümacü quixĩ. 9Rü nüxü̃ cungechaü̃ i guxü̃ma i ngẽma nacüma i mexü̃ natürü naxchi cuxai i guxü̃ma i ngẽma nacüma i chixexü̃. Rü ngẽmaca̱x i choma na Cunatü ya Tupana chiĩxü̃ rü guxãẽ́tüwa cuxü̃ changẽxmaxẽẽ rü guxããrü yexera cuxü̃ chataãẽxẽẽ”, ñanagürü. 10Rü yexgumarüü̃ ta Nanexü̃ ñanagürü ga Tupana: “Cuma rü guxü̃ãrü Cori quixĩ. Rü noxriarü ügügumama ga yexguma natau̱xgutama ga ñoma ga naãne, rü cuma nixĩ ga cunaxüxü̃. Rü cumatama nixĩ ga cunaxüxü̃ ga üa̱xcü rü tauemacü rü guxü̃ma ga ẽxtagü. 11Rü guxü̃ma i ngẽma rü tá nagu̱x, natürü i cuma rü guxü̃gutáma cungẽxmaẽcha. Rü guxü̃ma i ngẽma rü ñoma naxchirurüü̃ tá nangaue. 12Rü ñoma wüxi i naxchiru i ṉg̱auxü̃ i ngẽ́ma ita̱xmarexü̃rüü̃ tá ícunawogü i ñoma i naãne rü guxü̃ma i daxũwa nüxü̃ idauxü̃. Rü to i ngexwacaxü̃xü̃maã tá cunaxüchicüü, ñoma wüxi i naxchiru i ṉg̱auxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃maã ixüchicüüxü̃rüü̃. Natürü i cuma rü tá cunaxa̱i̱xrügumaraxü̃ẽcha rü tagutáma cuyu”, ñanagürü ga Tupana. 13Rü Tupana rü ñanagürü nüxü̃: “¡Nuã chauxü̃tawa rüto ñu̱xmatáta nüxü̃ cuxü̃ charüporamaẽxẽẽ i guxü̃ma i curü uwanügü!” ñanagürü. Natürü ga Tupana rü taguma yema ñanagürü nüxü̃ ga ngẽxü̃rüüxü̃ ga norü orearü ngeruü̃gü ga daxũcü̱̃ã̱x. 14Rü guxü̃ma i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x rü naãẽgü i Tupanaãxü̃́ puracüexü̃ nixĩgü. Rü nüma ya Tupana rü núma nanamugü na nüxü̃ yanangü̃xẽẽgüxü̃ca̱x i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i Tupana naxwa̱xexü̃ na nayauxgüãxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Inglesism
On inglesism (o anglicism) l'è on termen de la lengua inglesa che l'è rivaa anca in alter lenguagg. Al dì d'incoeu hinn bei present, per via de l'importanza de l'ingles in tucc i camp del savè uman.
Esempi de inglesism[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lombard[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del lombard gh'è rivaa tutta ona serie de inglesism in de la segonda metà del Vottcent, quand che l'ingles l'ha scominciaa a vess ona lengua important in camp compagn del sport e di trasport. Compagn di francesism, anca i inglesism vegniven dattaa a la parnonzia e a la grafia doperada al temp: ona quai testimonianza di inglesism a poeudom trovàlla in di dizionari del Giuseppe Banfi (1856 e 1870). On quai inglesism doperaa al temp el s'è perduu, despess sostituii de italianism. Incoeu i inglesism hinn dree a tornà cont el lenguagg informategh e scentifegh.
On quai olter inglesism, spantegaa soratutt in del Tesin, l'è dovuu ai prestet rivaa con l'emigrazzion in paes de lengua inglesa.
- Boldocch (en. bulldog)
- Brumm (en. (Lord) Brougham)
- Folber o fobal (en. football)
- Mitingh (en. meeting)
- Sanguis (en. sandwich)
- Tramvai (en. tramway)
- Toeurchi: polon (en. turkey)
- Tracs: ruspa (en. trucks)
Articioch l'è mia on anglicism, l'è ona parola lombarda entrada in lengua francesa e poeu in ingles.
Italian[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Computer: Calcoladur
- Selfie: Fòto fada in de per se.
- Test: Proeuva
- Privacy
- Business