text:
Aktuelle Position
Cultura
En ses programs da radio e televisiun renda la SSR perceptibla la cultura. Cun contribuziuns da promoziun u sco partenaria d'occurrenzas s'engascha ella activamain per la lavur culturala en Svizra.
La concessiun determinescha ch'ils programs da radio e televisiun da la SSR e si'ulteriura purschida publicistica duain contribuir al svilup cultural ed al rinforz da las valurs culturalas dal pajais – resguardond en spezial la litteratura, la musica e la lavur cinematografica svizra. La cultura è per la SSR dentant dapli ch'ina obligaziun legala: ella s'engascha era sper ses programs da radio e televisiun vastamain per ils interess culturals.
La cultura en il radio e la televisiun
En ils 17 programs da radio ed ils 7 programs da televisiun renda la SSR perceptibla la cultura mintga di. En il radio s'occupan surtut ils segunds programs da la cultura: en la Svizra tudestga SRF 2 Kultur, en la Svizra romanda Espace 2 ed en la Svizra taliana Rete Due. Quests emetturs transmettan programs cun infurmaziuns approfundadas davart la musica, la litteratura ed il film.
La cumpart dals cuntegns da program culturals en il radio ha muntà il 2015 a var 6 pertschient; questas datas na cumpiglian dentant betg la quota da musica emessa. Per cumparegliar: la cumpart da la pli impurtanta sparta, novitads ed infurmaziun, ha importà l'onn 2014 enturn 14 pertschient en il radio.
Er ils programs da televisiun da la SSR deditgeschan ina buna part da lur temp d'emissiun a la cultura cun emissiuns emnilas spezialas. Da menziunar èn surtut era producziuns da televisiun singularas sco «La Traviata im Hauptbahnhof» (2008), «La Bohème im Hochhaus» (2009) ubain «Aida am Rhein» (2010) – omaduas inscenaziuns han purtà ina represchentaziun culturala sin il televisur a chasa. E cun las emissiuns «PHOTOsuisse», «LiteraTour de Suisse» u «ArchitecTour de Suisse» ha la SSR preschentà la cultura da differents puncts da vista.
La quota da cuntegns culturals en la televisiun ha importà il 2015 stgars 12 pertschient. Per cumparegliar: la cumpart da la pli impurtanta sparta, novitads ed infurmaziun, ha muntà l'onn 2014 a var 32 pertschient.
Radios ch'emettan exclusivamain musica
La gronda part dals programs da radio da la SSR èn programs maschadads cun contribuziuns da pled e da musica. SRF 4 News è schizunt in program da pled da 24 uras. Daspera datti però er anc radios da la SSR ch'emettan exclusivamain musica u plattafurmas da musica che promovan e rendan enconuschenta la musica svizra:
- Swiss Satellite Radio: Radio Swiss Pop, in program da musica senza moderaziun cun hits e semperverds dals davos trenta onns. Radio Swiss Classic, in program da musica classica moderà levamain.
Radio Swiss Jazz, in program da musica cun jazz, blues e soul.
- www.mx3.ch: «The Swiss Music Portal» è ina plattafurma da SRF 3, SRF Virus, Couleur 3, Rete Tre e Radio Rumantsch. Sin quella pon musicists preschentar lur ovra a la publicitad ed ils radios menziunads integreschan ina part da questas chanzuns en lur program. En media visitan passa 100'000 persunas al mais la pagina da Mx3.
- www.vxm.ch: «Il portal da la musica populara svizra» da SRF Musikwelle, La Première, Rete Uno e Radio Rumantsch è ina plattafurma, sin la quala s'inscuntran musicists, experts, fans, uniuns ed organisaturs d'occurrenzas da musica populara.
La promoziun dal film
Films èn ambassadurs da la diversitad culturala e linguistica. In'impurtanta pitga da la promoziun culturala è perquai la promoziun dal film da la SSR: l'onn 1996 ha ella creà ensemen cun partenaris da la branscha da film il Pacte de l’audiovisuel. Dal 1997 fin il 2012 ha la SSR investì 300 milliuns francs en la promoziun dal film (2016: 27,5 milliuns francs). Grazia al Pacte han pudì vegnir producids 2000 films da kino e da televisiun, dissegns animads, films curts e films documentars.
La SSR sustegna en il rom da partenadis da medias ils suandants impurtants festivals svizzers da film:
- Dis da film da Soloturn (schaner)
- Premi dal film svizzer (mars)
- Visions du Réel Nyon (avrigl)
- Festival da films da Locarno (avust)
- Festival Tous Écrans, Genevra (november)
- Festival dals films curts da Winterthur (november)
La promoziun da la musica
La musica è per il radio quai ch'il film è per la televisiun. La SSR ha concretisà ses sustegn a favur da la musica svizra en la Charta da la musica svizra, suttascritta il 2004 cun ils represchentants dal mund da la musica. La Charta ha la finamira da promover la musica svizra e musicists talentads. Cun signar la Charta s'oblighescha la SSR dad emetter en ses programs ina quota commensurada da producziuns naziunalas. Sco musica svizra valan registraziuns e transmissiuns en directa cun cumponists, interprets u producents svizzers, sco era registraziuns cun ina gronda participaziun svizra. Ils partenaris da la SSR fixeschan mintg'onn valurs directivas areguard la preschientscha da la musica svizra en lur programs. Ils ultims onns n'ha la SSR betg mo cuntanschì, mabain schizunt superà la gronda part da quellas.
Mintga dus onns ha lieu a Losanna il festival da musica «Label Suisse» che vegn organisà primarmain da Radio Télévision Suisse (RTS). Il festival, ch'è vegnì realisà l'emprima giada il 2004, ha il scopo da promover la musica svizra. Dapi l'onn 1980 organisescha medemamain RTS mintga dus onns la «Schubertiade» – in grond festival da musica classica organisà adina en in auter lieu en la Svizra romanda.
La SSR promova la musica era cun concerts ed occurrenzas da pop, rock, jazz e classica.
La promoziun da la litteratura
- Radio e televisiun: La SSR promova regularmain la litteratura en ses programs da radio e televisiun, saja quai cun emissiuns sco «BuchZeichen», «52 beste Bücher», «Schnabelweid» u «Literaturclub» (SRF), «Entre les lignes», «La librairie francophone» u «Lire délire» (RTS), «Geronimo Letteratura», «Blu come un'arancia», «Il Segnalibro» u «Libriintasca» (RSI) e «Magazin da cultura» u «Il tavulin litterar» (RTR). Talas transmissiuns, prelecziuns u gieus auditivs envidan il public da leger ed han effects positivs per il martgà da cudeschs svizzer.
- Dis da litteratura da Soloturn: En il rom d'in partenadi da medias sustegna la SSR dapi l'atun 2007 ils Dis da litteratura da Soloturn – il pli impurtant forum per la litteratura svizra.
Salon du livre: A chaschun dal «Salon du livre» la RTS surdà il «Prix du public» e il «Prix RTS littérature Ados» – il sulet premi per litteratura franzosa destinà en emprima lingia a giuvenils en la vegliadetgna da 14 fin 16 onns.


c: text/html

text:
Gnee Domizi Corbulon
Gnee Domizi Corbulon (Cnæus Domitius Corbulo; 15-57) l'è staa on politich e general roman. L'è staa pader e fradèl de miee d'imperador.
Origin e carera[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Corbulon l'era el fioeu del Gnee Domizi Corbulon, on patrizi, e de la Vistilia. L'era donca parent de l'imperador Caligola perchè fradel natural de la soa ultima miee, la Milònia Cesònia, tôsa de la Vistilia. L'ha avuu el compit, duranta el regn de Tiberi e quèll de Caligola, de sorvejà la costruzion dij strad italian, che eren andaa in ruina. Quand che'l faseva 'sto lavorà chì l'è staa crudel, e l'imperador Claudi l'ha costringiuu a dà dij danee aj vittim.
I sò guerr e la mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Poeu l'è diventaa legaa de la Germania Inferior, indove l'ha sconfigiuu i Caucc e i Fris, comandaa del Genàsch. Ma'l Claudi l'ha mandaa sul Ren per evità che l'andass dree a conquistà. Chì, el Corbulon l'ha faa sù duu canaj tra la Mosa e'l Ren.
El noeuv imperador, Neron, l'ha mandaa a fà la guèra contra i Part, in Asia. El Corbulon l'ha tacaa el re Vologas I e l'ha ciapaa i citaa de Artaxata e Tigranocerta. Poeu l'ha faa diventà el Tigran V noeuv re d'Arménia e cont el sò successor, Tiridaa I, l'ha faa ona pas tra Roma e quèst regn Asiatich.
Ma i sò success l'aveven renduu popular davant'aj soldaa, e donca el Neron el gh'aveva pagura che voress diventà imperador (anca se quèsta l'era minga l'intenzion del Corbulon). Donca, dòpo che l'era stada tirada giò la congiura del Armi Vincian, el Neron l'ha ciamaa in Grèsa el Corbulon, che quand l'ha savuu che se voreva fàll foeura, s'è suicidaa. La tôsa soa e de la Cassia Longina, Domizia Longina, l'è diventada la prima miee de l'imperador Domizian.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ikurriña
La Ikurriña l’è la bandéra del pòpol basch: L’è stacia ‘nventada in del 1894 da i fradèi Luis e Sabino Arana e l’è dientada a la svèlta ‘l sìmbol di Paìs Basch (Euskal Herria in basch) sia francés che spagnöi.
La bandéra l’à gh’à ü fónt rós, che l’è ‘l culùr de la Biscaia, con sura öna crus vérda de Sant Andrea che l’è ‘l sant patróno de la Biscaia e öna crus bianca che l’è ‘l sègn da la religiù catòlega.
La regórda ‘mpó la bandera del Règn Ünìt, ma fòrse i i fradèi Arana i à ciapàt esèmpe piö da la Scòsia e da la sò bandére che la gh’à öna crus de Sant Andrea stèsa dezà che i éra pròpe ‘namuràcc del paìs di cornamüze.
Ach la paròla Ikurriña l’è stacia ‘nventada da i fradèi Arana e la öl dì sìmbol e l’è dovrada ‘n basch per tradüs bandèra.
La Ikurriña l’à ciapàt a la svèlta ‘l pòst di sìmboi tradisiunai di Paìs Basch e sura de töt de l’aquila nigra del Règn de Pampluna. In del 1934 l’è dientada la bandéra del Partìt Nasiunalista Basch, PNV, fondàt dal Sabino Arana e in di agn ’70 del méla e nöf l’è dientada la bandéra üficiala de i Paìs Basch spagnöi.
La Ikurriña l’è ü di sìmboi che se l’ tróa pò ‘sö la bandéra de Saint-Pierre et Miquelon cümünità franséza e brétone che la gh’à di legàm istòrech e cültürai coi Paìs Basch, de fati sö la bandéra de Saint-Pierre et Miquelon se tróa pò la Gwenn Ha Du brétone e la bandéra de la Normandia.


text:
392
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
ol 22 de Óst, a Lione, ol Flavio Eugenio, l'è numinàt imperadùr dal Flavio Arbogaste, ü germànech;
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Marciano de Bisansio, imperadur bizantì, mórt in del 457;
- Garbanion ap Coel Hen, rè, mórt in del 445.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Promoto, generàl e polìtech romà
- ol 15 de mas, Valentinià II, imperadùr romà nasìt in del 371.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Chenopodioideae
Le Chenopodioideae i è 'na sotafamìa de le Amaranthaceae, cunsideràda 'nfìna a mìa tacc agn fà come 'na famìa (Chenopodiaceae) e reclasificàda che l'è mìa tat come rezültàt de stüde genétich, che i g'ha dimustràt che l'è monofilética co le ótre sotafamìe de le Amaranthaceae.
El sistéma de clasificasiù del Cronquist el ghe asègna amò 'l ranch de famìa.
De le Chenopodiodeae fa part 1400 spéci repartìde endèn sentenér de zèner biològich.
I è perlopiö piànte erbàcee (föra che 'n quach arbùsto e 'na quach rampicànte), i è bastànsa comùni en töte le regiù del pianéta.
Le fòie i è sèmpe, alternàde (endèna quach spéci le mànca del töt). L'òrlo de la fòia l'è 'ntréch.
I fiùr i è pesègn, reünìcc en enfiurescènse, ermafrudìcc e unisesuài.
Divèrse spéci le acùmula sal endèi sò tesùti e vergöne le làsa nà sostànse salìne sö le fòie. Le ezebés fotosìntezi de tipo CAM e de tìpo C4.
Area de distribusiù: Zòne de la còsta del mar de le regiù del mediteràneo e lagùne
Formula fiuràla: P1-5 A1-5 G1 Supero
Zèner[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sinònim botànich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dysphaniaceae[1]


text:
Neubrandenburg
Neubrandenburg (Branibór Nowy in polacch storigh) l'è ona città todesca del nord-est con 63 437 personn che ghe viven (dato del 31. Dic 2013).
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è on comun del Land del Meclemburgh-Pomerania Anterior, e la fa minga part de on circondari.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è nassuda intorna a on monastee de fraa premostratens, in del 1240 circa. La fondazion offizial a l'è del 1248, per overa del marches del Brandeburgh (de fatt el sò nomm in todesch el voeur dì Brandeburgh noeuv). In del 1292 la città l'è vegnuda part del Meclemburgh.
Col passà del temp, Neubrandenburg l'è vegnuda on gran bell centro commercial: con la Guerra di Trent'Ann però l'ha perduu quella soa qualità, perchè l'è stada toccada di battali. Defatt l'è stada ciappada di Svedes, e poeu, in del 1631, liberada di armad de la Liga Cattoliga. I soldaa cattoligh hann coppaa ona motta de nemis scozzes e svedes, anca se quei là s'eren renduu.
Duranta la II Guerra Mondial arent a Neubrandenburg a gh'era on camp de presonee nemis, el Stalag II-A. In del 1945 gh'è rivada l'Armada Rossa, che l'ha brusaa el 80% de la città. A bon cunt, dopo de la guerra, on bell poo de edifizzi vegg hinn staa faa sù de noeuv.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Collegno, Italia.
- Flensburgh, Germania.
- Gladsaxe, Danimarca.
- Köslin, Polonia.
- Mladá Boleslav, Cechia.
- Nazaret, Israel.
- Francia:
- Yangzhou, Cina.


text:
Belinzona
Belinzona (prunünciaa [beli'ntsɔna]; Bellinzona in italian; antegament in tudesch Bellenz; in frances Bellinzone, giamò Bellence; Bilitio in latin; Bällänz in del walser de Busch) l'è una cità de la Svizera. L'è la capital del Canton Tisin e anca del distret ciamaa apunto de Belinzona. La gh'ha 17 962 abitant (dato del 31 Dicember 2013[1]). La cità l'è a est del canton, ins el fiüm Tisin. L'è un sit de passag impurtant parchè da lì i tachen i strad ch'i van sü per i pass alpin del San Gutard, del Lucmagn, del San Bernardin e de la Nuena.
El cumün de Bellinzona a l'è tacaa ai cumün de Arbed-Cagion, Giübiasch, Gurdün, Mont Carass, Pianesc e Sant Antoni.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è el Mario Branda, dal PS
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Lengua ingriana
L'ingrian (nomm local: ižoran keeli) l'è ona lengua baltofinnega parlada in de la region istorega de l'Ingria, in Russia. Al dì d'incoeu l'è dree a descomparì, e l'è parlada domà de on centenee de personn. Quei che parla l'ingrian hinn recognossuu 'me minoranza del Statt russ.
Esempi de lengua: la deciarazion universal di Diritt de l'Omm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kyik' inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsis. Näile om annõt mudsu ja süämetunnistus ja nä piät üts'tõõsõgaq vele muudu läbi käümä.


text:
1Tɨ'ɨqui ajtahua'a utyajrupi teyujta'a ɨ Jesús. Saɨj pu unu'uhuatyavaaca'a. Ti'icui'i aɨjna, cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze. 2Majta mu maɨn unu'uhuatyáuuca'a ɨ fariseo. Aɨ mu re'eeva'acaa ɨ Jesús, aisɨ tɨ pua'a aɨn cai tiraahuaate'en ɨ tɨ ti'icu'i. Aj pu ajtahua'a pɨti'irɨjcaa ɨ xɨcajra'a ɨ mej jetzen rusa'upi. Aɨ mu fariseo rumua'atziitya'aca'a ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. 3Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze, tɨcɨn: ―Ajchesi. Huatyechaxɨ iiya e'ita'a. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 4Ajta e'eyan hua'uta'ixaa ɨ seica. Ayan tɨcɨn: ―¿Ti'itajni ti'ita'aca tɨ a'atɨ ayan huarɨni tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a maj jetzen rusa'upi? ¿Ni ayan tiraavijte'e tɨ a'atɨ ayan huarɨni ɨ tɨ xa'apɨ'ɨn cɨn seijre'e, na'ari ɨ tɨ tyu'uje'ihua'a? Ajta, ¿ni qui i'i xa'apɨ'ɨn nyej neyan huarɨni ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi nyej ni raarujte'en ɨ a'atɨ tɨ'ij cai huamɨ'ɨni, na'ari nyej ni raata'an tɨ huamɨ'ɨni? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. Ma majta maɨn ɨ seica, camu a'ij tyu'utaxajtaca'a aɨme. 5Aj pu'i Jesús hua'useirajraa. Acaujtzáahuatya'a yaa cumu tɨj nyu'ucamɨ'ɨ. Ajta huatáujxaamɨjte hua'a jemi a'ini camu raxe'eva'aca'a maj raanamua. Aj pu'i aɨn ayan tyu'uta'ixaa aɨjna tɨ ti'icu'i tɨcɨn: ―Huatatzaara mɨ amuajca'a. Aj pu'i aɨn ɨ tyaata'a, raatatzaaraca'a ɨ rumuajca'a. Cɨme'en pu'u raatatzaaraca'a, aj pu'i huaruj ɨ a'atɨ ɨ rumuajca'a jetze. 6Aj mu mi huiiraacɨ aɨme ɨ fariseo. Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj raaxa'apɨ'ɨntare'en seica jamuan a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica ɨ Jesús. Aɨme ɨ seica, ai mu aɨn pueen ɨ maj á'ujhua'an jamuan ɨ tajtuhuan tɨ ve'e. Ayaa pu antyahuaa aɨjna tɨcɨn Herodes. 7Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Aa pu a'ará'a a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Majta mu jamuan a'ucɨj ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Eihua mu majta tyaɨte a'ucɨj jamuan ɨ maj maun a'uchaatɨma'acaa u Galileeya. 8Matɨ'ɨj raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ huáruu ɨ Jesús, tɨ ayan eitze'e raayɨ'ɨtɨhua'a cai maa a'atɨ, eihua mu majta maun a'arácɨ'ɨca'a aujna u Judea, majta aujna u Jerusalén. Au mu majta a'arácɨ'ɨca'a u Idumea. Majta seica maj a'uchaatɨma'acaa u Tiro, majta u Sidón. Seica mu majta e'itacɨ'ɨca'a utavan pujme'en ɨ Jordán. 9- 10A'ini pu'uri tihuá'uhua'atya'aca'a eihua ɨ mej tí'icucui'icaa, eihua mu ɨ mej ti'icucui'ijmee ajtyáxɨɨraca'a a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. Mue'itavatzɨjxɨ ajna vejli'i jemin. Eihua mu raara'amɨjhua'a aɨjna ɨ Jesús. Aɨj pu cɨn aɨn hua'utaij maj jamuan á'ujhua'anya'a maj baarcu raahuaviitze'en tɨ jetzen ateeyeijxɨ'ɨn mej mi cai ratziinajye'ican ɨ tyaɨte. 11Majta maɨn tiyaaru'u ɨ maj hua'atzajta'a seijra'acaa, matɨ'ɨj raaseij ɨ Jesús, aj mu mi titunutaxɨ vejli'i jemin. Ayaa mu titeejíjhuaca'a tɨcɨn: ―Muaa pa i'i yaujra'an ɨ Dioj. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme. 12Aru Jesús, tɨ'ɨj hua'ajtya'axɨ, aj pu'i ayan tihua'utaij maj cai meyan rɨjca, maj raxajta a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ. 13Aj pu'i an a'ujnyéj ɨ jɨri jetze, a'ini pu'uri rú'umua'areeracaa a'achu maj pua'amua ɨ tɨ tihua'utaijte'esin. Aj pu'i hua'utajee. Matɨ'ɨj mi a ave'ere'enye ɨ tɨ hua'ava'ajajpuaxɨ. 14Tamuaamuata'a japuan hua'apua mu ará'axcaa ɨ tɨ hua'ava'ajajpuaxɨ. Aj pu'i aɨn tihuéijca aɨjna cɨme'e maj á'ujhua'anye'en jamuan, majta hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ Dioj jetze ma'acan. 15Aɨ pu ajta huéijca aɨjna cɨme'e maj antyujmua'aréera mej mi meyan tihua'uhuaate'en ɨ mej ti'icucui'i, ajta maj majta hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'u maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte. 16Ai mu aɨn pueen ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Jesús pu aɨn huatajee ɨ Simón. Tɨ'ɨqui ayan raatamuá'a tɨcɨn Pedro. 17Ajta pu aɨn ɨ Jacobo, ajta juutzajra'an ɨ Juan. Ai mu maɨn pɨrɨcɨ yaujmua'ame'en ɨ Zebedeu. Tɨ'ɨqui aɨjna ɨ Jesús ayan hua'utamuá'a ɨ runyuuca cɨme'e tɨcɨn Boanerges. Ayaa pu huataujmua'a aɨjna tɨcɨn Yaujmua'ame'en ɨ mej Tyenyuuve. 18Seica pu ajta hua'utajee. Ai mu aɨn pueen ɨ Andrés, ajta aɨn ɨ Felipe, ajta ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Bartolomé, ajtahua'a seij ɨ Mateo, ajta ɨ Tomás, ajta aɨjna ɨ Santiago ɨ tɨ yaujra'an pueen aɨjna ɨ Alfeo, ajta ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Tadeo. Aɨj pu ajta huatajee aɨjna ɨ Simón ɨ tɨ á'ucha'acanya'a hua'a jamuan ɨ mej meyan huataujmua'a tɨcɨn cananista. 19Aɨj pu ajta huatajee ɨ Judás tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Aɨjna ɨ Judás, aɨ pu aɨn pueen tɨ aviitzi cɨn hua'utatui aɨjna ɨ Jesús. 20Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Aj pu'i chi'ita a'utyajrupi, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majtahua'a mu eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte, ca che'e huatarɨ'ɨriistaraca'a mej tyu'ucua'ani aɨjna cɨme'e maj eihua tyaɨte. 21Aj mu mi raamua'areeri'i ɨ ihuaamua'ame'en ɨ Jesús a'u tɨ aɨn e'ij e'enya'a. Aj mu mi a'uré'enye mej mi ra'anvi'itɨn. Ayaa mu een cɨn huarɨj aɨjna cɨme'e tɨ nu'u huataujtɨmue'i ɨ Jesús. 22Majta maɨn ɨ mej te'eyu'uxaca teyujta'a, ɨ maj maun a'araacɨ u Jerusalén, ayaa mu tí'ixajtacaa aɨme. Meyan tɨcɨn: ―Beelzebú pu jetze araujca'anye amɨjna mɨ tevi. Beelzebú ɨ tɨ tihue'ijte'e naijmi'ica ɨ tiyaaru'use, aɨjna Beelzebú pu ca'anijra'a rata'aca amɨjna tɨ hua'umuarite'en ɨ tiyaaru'use. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme. 23Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu hua'utajee aɨmej ɨ mej te'eyu'uxaca mej mi raanamua ɨ nyuucari tɨ cɨn tihua'amua'aten. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ Satanás rusaɨj hua'utamuarite'en ɨ rutyaɨtestyamua'a? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri. 24Ayej che'eta na'a, tɨ pua'a chajta'ana e'ita'a ma'utacɨɨnye, tɨ pua'a meyan huarɨni aj mu mi tyújnya'usi'ite'esin. Matɨ'ɨj a'utácɨɨnye e'ita'a aɨjna ɨ chajta'ana, capu che'e a'ateere. 25Ajta, tɨ pua'a tyaɨtyestyamua'ame'en ɨ a'atɨ, meyan che'eta mana'a e'ita'a a'utácɨɨnye, camu che'e a'ateere ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ajna a'u tɨ e'eche ɨ a'atɨ. 26Ayej che'eta na'a, tɨ pua'a Satanás ayan huarɨni a'utɨ e'eche, tɨ pua'a aɨn hua'utenya'usi'ite'en ɨ rutyaɨtestyamua'a, aɨ pu ajta cai che'e a'ateere, silu aɨ pu te'entipua'arite'esin. 27’Seij nu nyajtahua'a huataxajta ɨ nyuucari. Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ tiraanahue'i ti'ara'an a tɨ e'eche ɨ tɨ ruca'anye, anacai pu ruxe'eve'e tɨ raatyajɨ'ɨque'en ɨ tɨ ruca'anye. Aj pu xaa rɨ'ɨri tɨ utyarute a'u tɨ e'eche tɨ'ij tiraanahue'i. 28’Ayej xaa nya'u ti'ayajna, aɨme cɨme'e ɨ tetyaca, rɨ'ɨri tɨ tihua'utauuni'i naijmi'ica ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta naijmi'ica ɨ mej a'ij pua'a ti'ixaxa'a. 29Aru, tɨ pua'a a'atɨ a'ij pua'a ti'ixajta aɨjna jetze ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, capu xaa nya'u a'anaj tiraatauuni'ira aɨjna. Aɨ pu ru'ityá'a a'ame para rusen cɨme'e. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. 30Ayaa pu Jesús tihue'ixaa aɨjna cɨme'e mej meyan tí'ixajtacaa tɨ nu'u tiyaaru'u tzajta'an seijra'acaa, mej mi meyan tiraamua'aree tɨ aɨn Jesús aɨjna jetze araujca'anyajca'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, tɨ'ij ayan huarɨni ti'itɨj cɨme'e. 31Meenti aɨn naanajra'an, majta aɨme ɨ ihuaamua'ame'en, aɨ mu u a'ará'a. Aa mu a'utyahuiixɨ mana'a pua'aque. Aj mu mi raatachu'eve. 32Majta maɨn ɨ mej huiraatya'acaa jamuan ɨ Jesús, aɨ mu raata'ixaa, meyan tɨcɨn: ―Ma mu a'utyáuu pua'aque anaana, majta a'ihuaamua'a. Mámuahuauhuau, micu. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 33Aj pu'i ayan tyu'utanyu ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ataani maɨn pueen ɨ mej ninaana nusu nye'ihuaamua'a? ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 34Tɨ'ɨqui hua'useirajraa ɨ tyaɨte ɨ maj a'atacaitɨma'aca ɨ jemin. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana, majta ɨ nye'ihuaamua'a. 35A'achu maj pua'amua meyan aráurasten a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, ai mu aɨn pueen ɨ mej ninaana, majta nyaja'atzimuá, majta nyacu'utzimuá, majta aɨme ɨ nyajúutzimua'a. Tɨ'ɨqui á'uraa.
Copyright
Learn More


text:
Klosters-Serneus
Klosters-Serneus a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 3887 abitant e una süperfiss de 193.16 km², e al se tröva a una altitüden de 1179 meter sura al livel del mar.
El cumün de Klosters-Serneus a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Davos, Gaschurn (AT-8), Langwies, Lavin, Saas im Prättigau, Sankt Gallenkirch (AT-8), Susch.
El teritori del cumün el ciapa dent anca i frazion de Au, Äuja, Brüggen, Klosters Dorf, Klosters Platz, Läussüggen, Maiensäss, Mezzaselva, Monbiel, Schifer, Schwaderloch, Selfranga, Serneus, Serneuser Schwendi, Walki.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Klosters-Serneus l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1222 col nom de ecclesiam sancti Iacobi ma in del 1436 l'è giamò menziunaa col nom zuo dem Closter.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
22 05
Ol dé 22 de magio l'è 'l 142 ( 143 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 224 dé a finí l'an.
Ul dí 22 de magio al è ul dí da pòost 142 ( 143 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 224 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1640 - Barcelona: i contadí reöltacc contra i terços i va det a la sità col pretest de perseguí i soldacc che i ía atacat la paròchia de Sant Andreu de Palomar e i líbera ol dipütat militar Francesc de Tamarit, presonér di Castejà: al è ol prelüde de la Guèra di Ranzadur.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Paris, Fransa: Charles Aznavour, cantant, atur, compositur, copionesta e ambassadur a perpetüità d'Arménia per la UNESCO.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
El
Windows Vista a l'è el sistema uperatif de la Microsoft surtii el 30 de genar del 2007. El nom "Vista" el vegn del latin videre che'l völ dir "vidè" e l'hann scernii per marcà el fat che gh'è una növa interfacia grafiga, che la se ciama "Windows Vista Aero".
Ediziun
Descriziun
Windows Vista Home Basic
Sta ediziun chì l'è cumpagna del
Windows XP Home Edition. La gh'ha un firewall, un parental control, un center de sicüreza, e alter. La Microsoft l'ha fada per quij che vören spent poch cume utent dumestich che dupren el cumpiüter per rop minga cumplicaa, cume scrif ducüment. La gh'ha minca l'interfacia grafiga Aero.
Windows Vista Home Premium
Che l'ediziun chi l'è pὕsè bela del Windows Vista Home Basic. La gh'ha l'interfacia grafiga Aero (gh'è bisogn da vüna scheda grafiga c'al suporta
DirectX 9) , ul Windows Media Center .
Windows Vista Business
Windows Vista Enterprise
Windows Vista Ultimate
El Windows Vista el gh'ha bisogna de un bel sistema hardware per andà.
Vista Capable PC
Vista Premium Ready PC
Prucessur 800 MHz
1 GHz e 32 bit (x86) o 64 bit (x64)
Ram 512 MB
1 GB
Scheda Videu DirectX 9
DirectX 9 co driver WDDM, Pixel Shader 2.0 e 32 bit par pixel
GPU Memory 32 MB
128 MB RAM fin a 1280x1024
Capacità HDD 20 GB
40 GB
Spazi liber
HDD 15 GB
15 GB
Tipu de HDD
Nurmal
Nurmal ma l'è racumandaa l'Hybrid flash memory/hard disk
Alter
CD-ROM
DVD-ROM - Internet, Scheda Audiu


text:
Califòrgna
La Califòrgna (California in Inglés) 'l è 'n stat di Stat Unî nâ al 9 ad Setémbar dal 1850 ch'al s cata in dla còsta òvest dal paéś. La sò capitàla l'è Sacramènt cun Los Angeles, San Jòśè e San Francisco atri sità impurtànti, tuti cun da piò 'd un migliòṅ 'd abitànt.
L'è cgnusùda anc cuma The Golden State (Al Stat d'l Òr, par via dla casa a 'l òr dla mità dal 1800) o anc cuma The Sunshine State (Al Stat dal Sōl, par via dal sò tèmp bèl). La sò siggla pustàla l'è CA.
Cun i sò 37.253.956 abitànt (dat dal Luj dal 2010), la Califòrgna l'è al stat americàṅ cun più abitànt ad tut.
Al stat 'l è famóś p'r al sò risć sìśmic dimóndi élt parchè l'è pîna ad faj, cuma qvéla ad Sant Andarìn. Soquànt studi dal 2005 i dìśan ch'a gh'è 'l caś prubàbil ch'a gh pòsa vgnir un taramòt dimóndi fòrt (da lōr ciamâ The Big One, Qvél grand) in di pròsim trént'an.
Geugrafìa
Davśèṅ a lē i s càtan: 'l Òregun a nòrd, al Nevàda e l'Ariśòna a èst, al Mèsic a sud e 'l Ucéan Pasìfic a òvest. La sò superfìsi l'è ad 423.970 km², la tèrsa più granda dal paéś dòp l'Alàska e 'l Tèxas.
Al sò muntàgni più famóśi i èṅ qvéli dla Sierra Nevada cun al Mónt Whitney ad 4421 mètar e al Parc Nasiunàl 'd Yosemite. Al furèsti i la quàcian bèṅ rivànd a 'l 45% in tut.
I gh'èṅ anc di deśèrt cuma 'l Mojave o la Death Valley (La val dla mòrt).
Pupulasiòṅ
La pupulasiòṅ califurgnàna l'è dimóndi misćia. P'r al cinsimènt dal 2010 la ś divìd acsè:
- 40,1% biànc minga ispànig
- 37,6% ispànig (in gènar mesicàṅ)
- 13,0% aśiàtic
- 6,2% afroamericàṅ
- 4,9% misć
- 1,0% indiàṅ americàṅ
- 0,4% hawaiàṅ e àtar pòpui dal Pasìfic
Pulìtica
La Califòrgna 'l è 'n stat ch'al strica 'l òć a la sinìstra da dimóndi tèmp (specialmènt par gl'elesiòṅ dal presidènt in dua la vìns lè da 'l 1992) ma l'è anc stàda bòna ad far andàr sù di guvernadōr republicàn cuma Ronald Reagan e Arnold Schwarzenegger. Qvél 'd adès, da 'l 2011, 'l è Jerry Brown dal Partî Demucràtic.


text:
March Claudi Tacit
El March Claudi Tacit, conossuu anca con domà el nòmm Tacit (Marcus Claudius Tacitus in Latin; 200 circa - giugn 276) l'è staa imperador de Ròma del november 275 fina a la soa mòrt.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'uniga altra informazion sora la soa vida l'è che l'è staa consol in del 273, cont el Giuli Placidian. L'Historia Augusta la dis che l'era de l'istessa famiglia del famos stòrich Publi Corneli Tacit, ma l'è minga ona notizia certa.
In de l'autunn del 275, dòpo de la mòrt de l'Aurelian, l'è staa nomenaa imperador di sò soldaa; al moment lù l'era a Terni (Interamna) e, quand l'è rivaa a Roma, la soa elezion l'è stada reconossuda anca del Senad. La soa primma azion l'è stada quella de fà diventà on dio el sò predecessor e de fà coppà on grand numer de congiuraa sospettaa de avèll mazzaa.
El par che al contrari de l'Aurelian, la soa la sia stada ona politiga de reconciliazion cont el Senad. El gh'ha avuu avuu i titoi de Auctor veræ Libertatis (Creator de la vera Libertaa) e Restitutor Rei Publicæ (Salvador del Statt);
La mòrt de l'Aurelian l'aveva portaa la fin di progett de campagn in Orient, per la qual eren staa soldaa di tribuu germanigh come i Erui e i Meòtid. Quei chì, restaa senza danee, hann deciduu de devastà i region de l'attual Turchia. El Tacit l'ha allora nomenaa el sò fradellaster March Anni Florian prefett del pretòri, l'è andaa con lù in orient e l'ha vingiuu i ribei. Per quest el gh'ha avuu el soranòmm de Gothicus Maximus (El pussee grand di Gòtt).
L'imperador l'è mòrt in del giugn del 276, menter l'era dree a tornà in Italia. I stòrich Zòsim e Zonara disen che 'l sia staa coppaa de on quai de autor de l'assassini del governador de la Siria Massimin e de l'Aurelian. Gh'è succeduu el Florian.


text:
Cotschen da Falun
- Gievgia, 19.2.2015, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 19.2.2015, 8:40, RTR
Falun, il lieu nua ch'ils campiunadis mundials da ski nordic han lieu per il mument. Oz ha la prima cursa, il sprint dals umens e las dunnas, lieu. Sch'ins pensa vi da la Svezia, lura vegnan probablamain las colurs mellen e blau endament. Ma da Falun deriva era in fitg popular cotschen. Numnadamain «faluröd» il cotschen da Falun. Ma pertge è quest cotschen precis da Falun? E dapi cura produceschan ins questa colur?


text:
Chanzuns en divers idioms rumantschs
- Mardi, 2.2.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 2.2.2016, 19:00, RTR
L'emissiun «Noss chors» lascha reviver parts d'in concert da l'onn 2009 a Laax.
La saira dals 13 da november 2009 ha gì lieu a Laax en baselgia in concert rumantsch tras a tras. Sut il titel «Chanzuns rumantschas en ils divers idioms» èn vegnidas dadas ovras da Duri Sialm, Armon Cantieni, Gion Duno Simeon, Giusep Maissen, Hans Lanicca, Gion Giusep Derungs, Gion Antoni Derungs, Carli Scherrer e Gion Balzer Casanova. Ils interprets: Judit Scherrer, mezzosopran ed il cantus firmus surselva. Clau Scherrer ha dirigì e sunà il clavazin.
Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
Sarezére
Sarezére (nòm uficiàl en Italià: Ceresara) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 2 671 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]), 'na superfìce de 37,8 km² e 'na densità de 71 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Casalòlt, Castèl, Gasòlt, Gùit, Ghidisöl, Médule, Piübega e Ròdegh.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Sarezére l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Cuneo
Cuneo (en fransés, ucità, e 'ndèi dialècc locài Coni) L'è 'na cità del Piemónt (Italia) capolöch de la pruvìncia omònima. El cümü de Cuneo 'l g'ha 55 972 abitàncc (dàto del Dic 2013 [1]), 'na superfìce de 119 km² e 'na densità de 470 ab./km². El cunfìna coi cümü de Boves, Cervasca, Vignolo, Beinette, Peveragno, Castelletto Stura, Caraglio, Tarantasca.
La se tróa ai pè de le Alpi Marìtime, sö le spónde del fiöm Stura endóche chèsto 'l sbóca de la Val de Stura.
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Santa Fe de la Vera Cruz, Argentina
- Nisa, Francia
- Richard Toll, Senegal
- Fürstenberg/Havel, Germania[2]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cùneo l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.
- ↑ http://www.comune.cuneo.gov.it/la-citta/storia/gemellaggi.html Sit del cümü de Cuneo


text:
Missouri
El Missouri a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 180.693 km² e una pupulaziun de 5.754.618 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Iowa, a ovest al Nebraska, al Kansas e a l'Oklahoma, a süd a l'Arkansas, a est a l'Illinois, al Kentucky e al Tennessee.
La capital a l'è Jefferson City (39.636 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Kansas City (444.387 abitant). Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Saint Louis, Springfield e Indipendence.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Missouri a l'è amiss in de l'Üniun in del 1821.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Missouri al gh'ha 11 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Missouri


text:
Ferdinand II d'Aragona
El Ferdinand II de Trastámara ciamaa el Catolegh (spagnoeu: Fernando II o Fernán; Sos, 10 de marz del 1452 - Madrigalejo, 25 de genar del 1516) l'è staa on re spagnoeu.
L'ha governaa la Sicilia, l'Aragona e, per via del sò matrimoni con la Isabella de Casteja, anca quella region lì. Con quell matrimoni chì la s'è compida l'unificazion de la Spagna, e 'l sò, sucessor, el Carlo V d'Asburgh (sò nevod) a l'è staa el primm re de tutt el Paes.
Sotta el sò regn l'è stada fenida la Reconquista, hinn scominciaa i Guerr d'Italia e, soratutt, la descoverta del Mond Noeuv cont i viagg del Cristofen Colomb (1492).


text:
Calexico, California
Calexico a l'è una cità de la California, Stat Ünì d'America. La se tröa in de la Cuntea Imperial e l'è a 196 km a est de San Diego e a 110 km a ovest de Yuma, Arizona. El sò nom, Calexico, el vegn de la cumbinaziun de California (Cal-) e Mexico (-exico), inscì cume la vesina cità messicana de Mexicali. El gh'ha una pupulaziun de pressapoch 66.000 abitant (2005).
Calexico l'hann fundada in del 1899 e incurpurada in del 1908. La cumpagnia Imperial Land l'ha laurà la tera desertiga in tera fertil per fagh un'agricultüra a bas ecunomiga. I sò prim abitant eren messican, suratüt dopu de la Revulüziun Messicana del 1910, e anca incö i messican a hinn la püssee part di gent.
La cità muderna de Calexico la rapresenta una cumbinaziun intra i dü cultür e arei, e'l s'è furmada anca una cunürbaziun cun la cità de Mexicali.


text:
Brig-Glis
Brig-Glis (Briga-Glis 'n italià; Brigue-Glis en fransés) a l'è un cumün svizzer del destret de Briga, in del Canton Vales. La süperfis del teritori del cumün l'è de 38.0 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 12511 abitant.
El cumün de Brig-Glis al se tröva a una altitüden de 691 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Lalden, Mund, Naters, Ried-Brig, Simplon, Termen, Visp, Visperterminen.
L'Istoria del Paes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cumün de Brig-Glis l'è nassüü 'l 1° de Sgenee del 1973 de la füsiun di cumün de Brig, Glis (insem al vilasgin ciamaa Gamsen) e Brigerbad. De chel di li el paes la'ha müdaa cera grazzia al desvelüp edilizzi pütost fort, suratüt in de la frassiun de Glis. Già in de l'etaa de mezz el riaa del lögh, ciamaa Saltina, 'l straripava e 'l lagava tüt el paes. L'ültema volta che la Saltina l'è gnüda föra de l'àrgen l'è staa in del 1993 quand che l'agua l'è rivada sü finn in scima a la stassiun. La roba menada sü de l'agua l'ha faa sü un mutin adoss a la stassiun che l'era volt 3 meter. In del 1997 l'han faa sü in paes vün de quij punc che 'l va sü e sgiò insci de limità i dagn de l'agua volta.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Brig-Glis in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Brig-Glis municipal website (Todesch)


text:
Frōda
La frōda (fodera in itagliàn) l'è 'n arvestimèint ed stófa, più o meno sustgnùda, ch'la cuacia soquànti tapisrìi, c'm'al stramâs e i cusèin, al divàṅ e 'l pultròuni, o anca la 'rvestìs al dedàinter ed soquànt vistî, c'm'a s pōl catèr a 'l intèren ed serti brèghi, 'd serti vésti e in dal giachi, per dèr-egh più 'd elegànsa e cuacèr méj el cuśdùri che 'ltrimèinti i se v'drèven in dl arvèrs.
El frōdi di vistî
El frōdi i vinen cuśìdi a 'l arvèrsa 'd soquànt vistî, sia per fèr-i bliśghèr méj atâc a 'l corp e sia per tgnìr-egh più 'd cheld. I pólen ès'r ed séda, cupri, polièster, poliamìda, viscóśa, lana, e cutòun felpê.
In dal dedàint'r ed soquànt vistî a s cata anc dal frōdi ch'i gh'àpien da tgnìr dimòndi cheld, c'ma in di capôt e giubôt per 'l invèren, p'r i paéś dal Nord, e alóra el frōdi i s'ràn ed pēl, ed pelìsa, finta e vera. El frōdi i s caten anch in dal dedànter ed soquànt stivàj, 'd schèrpi 'd lùs, ed borsi per sgnōra, ed valìśi e via descurènd.
El frōdi dal tapisrìi
El frōdi di stramâs e di divàṅ egl'ìn sovertùt fati ind un tisû sustgnû, méj s'l è 'd cutòun, ad armadùra uvrèda, e ch'i gh'pósen èser cuśìdi adôs o ès'r-egh sulèdi atâc cun dal sernéri, di ptòun, e anc dal velcher.
Manéri 'd dìr
Vóś lighèdi
Èter progêt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Frōda
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Frōda»


text:
Cadé
Cadé (istéss ind la parlada piasentina; en italiàn Cadeo), l'è un cumün italiàn d'la región Emilia-Rumagna che'l se tröva en Pruincia de Piasensa.
Al gh'ha 6 147 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 38,6 km² e ona densità de 159 ab./km².
El paés el cunfina cun i cumün de Carpaneto Piacentino, Cortemaggiore, Fiorenzuola d'Arda e Pontenure.
I sò frassión i en Fontana Fredda, Roveleto e Saliceto.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cadé l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
smartvote è in agid d'elecziun concepì a moda scientifica. A basa da dumondas specificas e dumondas davart l'opiniun vegnan elavurads ils profils politics da las candidatas e dals candidats e memorisads en ina banca da datas. Las votantas ed ils votants pon alura respunder a las medemas dumondas. smartvote recumonda alura las candidatas ed ils candidats che correspundan il meglier a la tenuta politica persunala.
smartvote datti dapi 2003. La pagina vegn sviluppada e mantegnida da Politools, in’uniun senza finamiras da rendita. Durant las elecziuns naziunalas da 2015 è smartvote vegnì duvrà rodund in milliun giadas.
smarvote lantscha punctual sin l’atun d’elecziuns ses blog – cun infurmaziuns ed analisas per l’agid online per las elecziuns e cun purtrets da partidas. Smartvote vul purtar glisch en la tschungla dal cumbat electoral. E quai vul era il blog da Smarvote.
Perquai, guardai sin noss blog: blog.smartvote.ch
Vossa visita faschess plaschair!


text:
1Ñaã nixĩ i norü ügü i ore i mexü̃ ya Ngechuchu ya Cristu ya Tupana Nanechiga. 2Rü nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ichaía ümatüxü̃ ga Tupanaãrü ore, rü ñanagürü: “Cupe̱xegu chayamu i chorü orearü ngeruü̃ na namexẽẽãxü̃ca̱x i cumaü̃. 3Rü dauxchitawa i ngextá taxúema íxãpataxü̃wa rü tá nangẽxma i wüxi i duü̃xü̃ i ngẽ́ma tagaãcü ñaxü̃: ‘¡Pegü pemexẽẽ̱x naxca̱x ya Cori. Rü naxca̱x ipeyanawe̱xãchixẽẽ̱x i perü maxü̃!’ ” ñaxü̃ tá. 4Rü Cuáü̃ rü dauxchitawa ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa nango̱x rü yéma ínanabaiü̃xẽẽ ga duü̃xü̃gü. Rü namaã nüxü̃ nixu ga na namexü̃ na Tupanaca̱x nadaugüxü̃ rü ínabaiü̃xü̃ na Tupana nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x ga norü pecadugü. 5Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga Yudéaanecü̱̃ã̱x rü ĩãne ga Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x rü yéma Cuáü̃xü̃tawa naxĩĩxü̃ ga na nüxü̃́ iyanaxĩnüẽxü̃ca̱x. Rü nümagü rü norü pecadugüxü̃ yéma nayarüxugüxü̃, rü Cuáü̃ rü natü ga Yudáü̃wa ínayabaiü̃xẽẽtanü. 6Rü naxchiru ga Cuáü̃ rü cameyuta̱xanaxca̱x nixĩ, rü norü goyexü̃ rü naxcha̱xmünaxca̱x nixĩ. Rü beruremaã rü munümaã naxãwemü. 7Rü Cuáü̃ rü yema nüxü̃ yaxuxü̃ ga orewa, rü ñanagürü: —Choweama tá ne naxũ ya choxü̃ rüyexeracü. Rü choma rü taxuwama chame rü bai na ichayarümaxãchixü̃ na íchayaw̱ẽxü̃ca̱x i norü chapatucunügü. 8—Choma rü dexáwamare pexü̃ íchabaiü̃xẽẽ, natürü nüma rü tá Tupanaãẽ i Üünexü̃ pexna nanguxẽẽ —ñanagürü ga Cuáü̃. 9Rü yema ngunexü̃gügu, rü Ngechuchu rü ínaxũxũ nawa ga guma ĩãne ga Nacharétu ga Gariréaanewa yexmane. Rü Cuáü̃ rü natü ga Yudáü̃wa ínanabaiexẽẽ. 10Rü yexguma dexáwa ínaxü̃ãchigu, rü Ngechuchu nüxü̃ nadau ga na yangenaxü̃ ga daxũwa. Rü yema Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü wüxi ga muxtucurüü̃ inanago, rü Ngechuchuna nangu. 11Rü daxũwa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Cuma nixĩ i Chaune i cuxü̃ changechaü̃xü̃chixü̃ rü cumaã chataãẽxü̃chixü̃ —ñaxü̃. 12Rü yemawena rü Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü dauxchitawa ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa Ngechuchuxü̃ naga. 13Rü yéma nayexma ga 40 ga ngunexü̃. Rü naẽü̃gü ga idüraexü̃ íyexmagüxü̃wa nayexma, rü ṉg̱oxo ga Chataná rü nüxü̃ naxü. Natürü Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü ga daxũcü̱̃ã̱x rü Ngechuchuxü̃ narüngü̃xẽẽgü. 14Rü nawena ga poxcupataü̃gu na napoxcuxü̃ ga Cuáü̃, rü Gariréaanewa naxũ ga Ngechuchu na naxunagüãxü̃ca̱x ga Tupanaãrü ore i mexü̃. 15Rü ñanagürü: —Marü nawa nangu i ngunexü̃ ga Tupana nagu unetaxü̃, rü pexca̱x ningaica na perü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃. ¡Rü ñu̱xma rü name nixĩ i Tupanaca̱x pedaugü rü peyaxõgü i ngẽma norü ore i mexü̃! —ñanagürü. 16Rü yexguma naxtaxa ga Gariréaanacügu yaxũxgu ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga Chimáũ rü naẽneẽ ga Aü̃dré. Rü nümagü rü woetama püchaetanüxü̃ nixĩgü rü yéma naxtaawa napüchaegü. 17Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Chowe perüxĩ rü tá pexü̃ charüngü̃xẽẽ na chauxü̃tawa penagagüxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü! —ñanagürü. 18Rü yexgumatama ga yema taxre, rü yéma nanawogü ga norü püchagü. Rü Ngechuchuwe narüxĩ. 19Rü yéamaxü̃ra naxũ ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga Chaü̃tiágu rü naẽneẽ ga Cuáü̃. Rü Zebedéu nanegü nixĩgü ga nümagü. Rü wüxi ga nguewa nayexmagü, rü yéma ínanangáitagü ga norü püchagü. 20Rü yexgumatama Ngechuchu naxca̱x naca. Rü nümagü rü yéma nguewa tüxü̃ nata̱xgü ga nanatü ga Zebedéu namaã ga tümaãrü puracütanüxü̃gü, rü Ngechuchuwe narüxĩ. 21Rü ĩãne ga Capernáũwa nangugü. Rü yexguma ngü̃xchigaarü ngunexü̃wa nanguxgu, rü Ngechuchu rü ngutaque̱xepataü̃wa naxũ rü yexma naxücu. Rü yéma inanaxügü ga na nangúexẽẽtaexü̃. 22Rü duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü namaã ga norü ngu̱xẽẽtae, yerü aixcüma Tupanaãrü poramaã meã nanangúexẽẽ rü tama ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃rüü̃ nixĩ. 23Rü guma ĩãneãrü ngutaque̱xepataü̃wa nayexma ga wüxi ga yatü ga ṉg̱oxo nawa yexmaxü̃. Rü aita yéma naxü, rü ñanagürü: —¿Tü̱xcüü̃ totanüwa cuxũ, Pa Ngechuchu Pa Nacharétucü̱̃ã̱x? ¿Nuã cuxũ na toxü̃ cuyaḏaixü̃ca̱x? Choma rü cuxü̃ chacua̱x na Tupana Nane ya Üünecü quiĩxü̃ —ñanagürü. 25Rü Ngechuchu nüxü̃ naxoo̱x ga yema ṉg̱oxo, rü ñanagürü: —¡Iyarüngea̱x rü ínaxũxũ nawa ya yima yatü! —ñanagürü. 26Rü yexguma ga yema ṉg̱oxo rü guma yatüxü̃ niyuãchixẽẽ, rü tagaãcü aita naxüãcüma nawa ínaxũxũ. 27Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü, rü namücügüna nicachigü rü ñanagürügü: —¿Ṯacü nixĩ i ñaã? Maneca wüxi i ngexwacaxü̃xü̃ i ngu̱xẽẽtae nixĩ. Nüma rü aixcüma Tupanaãrü poramaã meã nangu̱xẽẽtae. Rü woo i ṉg̱oxogü rü naga naxĩnüẽ i ngẽxguma namuãxgu —ñanagürügü. 28Rü yemaãcü nixĩ ga paxa guxü̃wama ga Gariréaanewa rü Ngechuchuchigaxü̃ nacua̱xgüxü̃ ga duü̃xü̃gü. 29Rü yexguma ngutaque̱xepataü̃wa ínaxũxũgu ga Ngechuchu, rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃maã Chimáũ rü Aü̃drépatawa naxũ. 30Rü Chimáũ na̱xẽ rü ngürücarewa iyexma, yerü iyaxaxüne. Rü Ngechuchumaã ngĩxü̃ nixugüe. 31Rü ngĩxca̱x nixũ, rü ngĩxme̱xgu nayayauxãchi, rü ngĩxü̃ ínarüdaxẽẽ. Rü yexgumatama iga̱u̱xãchi ga na yaxaxünexü̃. Rü íirüda, rü inaxügü ga naxca̱x na namexẽẽãxü̃ ga õna. 32Rü yexguma marü yanaxücuxgu ga üa̱xcü ga na nachütachaü̃xü̃, rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃ rü guxü̃ma ga iṉg̱oxoã̱xgüxü̃. 33Rü guxü̃ma ga yema ĩãnecü̱̃ã̱x rü yexma guma ĩpataarü ĩã̱xwa naxca̱x nangutaque̱xegü. 34Rü nüma nanameẽxẽẽ ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga nagúxü̃raü̃xü̃ ga ḏaawemaã iḏaaweexü̃. Rü ínanawoxü̃ ga muxü̃ma ga ṉg̱oxogü, natürü nüxna nanachu̱xu ga na yadexagüxü̃, yerü nümagü ga ṉg̱oxogü rü nüxü̃ nacua̱xgü na texé yiĩxü̃. 35Rü ngunetüü̃ ga tauta yangóonegu, rü inaxũãchi ga Ngechuchu. Rü ĩãneãrü yéaxüra ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa naxũ na yéamaxü̃ra yayumüxẽxü̃ca̱x. 36Rü Chimáũ rü namücügümaã Ngechuchuca̱x nayadaugü. 37Rü yexguma nüxü̃ iyangaugügu, rü ñanagürügü nüxü̃: —Guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü cuxca̱x nadaugü —ñanagürügü. 38Natürü ga nüma rü nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¡Ngĩxã rü toxnamana taxĩ náĩgü ya ĩãnexãcügü ya ngaicamagünewa na ngẽ́ma rü ta chanaxunagüxü̃ca̱x i ore i mexü̃! Erü woetama ngẽmaca̱x nixĩ i Capernáũãrü ĩãnewa íchaxũxũxü̃. 39Rü yemaãcü ga Ngechuchu rü guxü̃ma ga Gariréaanegu nixũãgüchigü. Rü wüxichigü ga ĩãneãrü ngutaque̱xepataü̃wa rü nüxü̃ nixuchigü ga ore ga mexü̃, rü ínayawoxü̃ẽtanü ga ṉg̱oxogü. 40Rü Ngechuchuca̱x nixũ ga wüxi ga yatü ga chaxünemaã iḏaawecü. Rü nape̱xegu nayacaxã́pü̱xüãcüma ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, ngẽxguma cunaxwa̱xegu na choxü̃ curümexẽẽxü̃, rü cuxü̃́ natauxcha na chauxca̱x cuyataanexẽẽxü̃ —ñanagürü. 41Rü Ngechuchuaxü̃́ nangechaü̃tümüü̃ ga guma yatü. Rü nüxü̃ ningõgü rü ñanagürü nüxü̃: —Ngü̃, chanaxwa̱xe. ¡Marü curüme! —ñanagürü. 42Rü yexgumatama nüxü̃́ inayarüxo ga na nachaxünexü̃ ga guma yatü. Rü meãma naxca̱x nitaane. 43Rü Ngechuchu rü yexgumatama ínayamu. Rü meãma nanaxucu̱xẽ rü ñanagürü nüxü̃: —¡Dücax, tãũtáma texémaã nüxü̃ quixu! ¡Natürü ngẽ́ma paixü̃tawa naxũ, rü cugü nüxü̃ yadauxẽẽ! ¡Rü curü mexẽẽca̱x nüxna yaxuaxü̃ i curü ãmare ga yema Moĩché tüxü̃ muxü̃ na nüxü̃ nacuáxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü na curümexü̃! —ñanagürü. 45Natürü nüma ga guma yatü rü ínixũ rü inanaxügü ga na guxãmaãma nüxü̃ yaxuxü̃ ga yema nüxü̃ ngupetüxü̃. Rü yemaca̱x ga Ngechuchu rü marü taxucürüwa ngóxü̃wama duü̃xü̃güpe̱xewa ĩãnegügu naxücu. Natürü dauxchitagu ga ngextá duü̃xü̃gü ítaxuxü̃gu narüxã̱ũ̱x. Rü yéma naxca̱x naxĩĩxü̃ ga duü̃xü̃gü ga guxü̃ãnewa ne ĩxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Stellaria media
La Stellaria media, (en bresà: paarìna[1], en milanes: peverascia[2] ) l'è 'na piànta bienàl, de la famìa botànica de le Caryophyllaceae.
Cuntegnüü
Murfulugìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La fùrma biològica de la Stellaria media l'è emicriptòfita bienàl/teròfita reptanta (T rept/H bien): piànte a cìclo de du agn (bienàl) coi gamp che và dré a tèra e coi böcc colocàcc al leèl del teré.
De sòlet chèsta piànta la ghe và dré al teré e la rèsta piötòst bàsa, ma 'n sèrte càzi la pöl rià 'nfìna a 80 ghèi de estensiù. L'è cunsideràda 'na mala èrba.
Raìs[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le raìs i è sitìle e i è del tìpo a ficù (fitonànte).
Gamp[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El gamp el stà sbötàt zó e 'l ghe và dré al teré, l'è d'en culùr che tìra al rós, i ram i è ascendèncc a sesiù cilìndrica con 1 o 2 fìle de péi alternàde, prezènte suratöt ai internòdi. L'è 'na piànta che svelöpa divèrsi ram. I gróp del gamp, quan che i tóca tèra, i tènta de trà fò dele raìs nöe.
Fòie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La fùrma de le fòie l'è ovàda o elìtica – a fùrma de cör co la bàze srotondàda e la pùta acùta; i è sènsa péi e l'òrlo l'è 'ntréch. Le fòie bazài le g'ha 'l gambì e chèle söi ram envéce i è sèsii (le g'ha mìa 'l gambì). El gambì l'è peluzèt o cigliàt. La dispizisiù de le fòie ré al gamp l'è opòsta. Le fòie i è grànde 'n ghèl o du.
Enfiurecènsa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La 'nfiurescènsa a séma bìpara (du ramilì fiurìfer opòscc e giü centràl piö cürt) de sòlet la se tróa en puzisiù apicàl ma ale ólte la part apò a la sèa de bràtee vérde (però alùra l'è apéna 'n fiùr sùl)). I gambì che té sö 'l fiùr i è apéna apéna piegàcc e i è lónch de 1 a 3 ghèi.
Fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr i è pentàmeri, ermafrudìcc, atinomòrf, dialipétali e eteroclamidàcc.
- Càles: i 5 sépali i è lìber e i g'ha 'na fùrma ovàl-oblónga col àpice otùzo, i è lónch dei 3 ai 5 mm. I sépali i è ciliàcc.
- Coròla: i 5 pétali, pò a lùr i è lìber e bilobàcc (cioè i è dividìcc en dò parcc enfèna quàze a la bàze) e biànch bianchèncc, i è lónch 2/3 dei sépali o al piö i è lónch precìs (a ólte i mànca). I pétali de nòt e col bröt tép i se sàra.
- Androcèo: i stam i è variàbii (de sòlet i è de 3 a 5, ma i pöl rià 'nfìna a 10 e ale ólte adiritüra i mànca de töt).
- Ginecèo: l'ovàre l'è sùpero e sincàrpich; i stéi i è 3.
- Fiuridüra: de sòlet de bril a zögn; a segónda del clìma el pöl crèser de preferènsa endèi més invernài, quan che 'l teré l'è ömet e 'l pö fioréser de zenér a dezèmber; .
- Empolinasiù: per mès de le àe e de le mósche.
Fröcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fröt l'è 'na càpsula a fùrma de öf (ovàda) o de pér (pirifùrma) deiscènta (quan che l'è madüra) per 6 décc lónch en tèrs de la longhèsa de la càpsula che 'nvéce la pöl véser lónga 1,5 – 2 ólte 'l càles che l'è persistènt. Déter gh'è divèrsi granì de somésa a fùrma de réni schisàcc de culùr maròn con 4 serie de bögne sö la schéna. I granì de somésa i è gràncc de 0,8 a 1,3 mm.
Difuziù e habitat[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El geoelemènt de chèsta spéce l'è Cosmop. cioè “Cosmopolita”, che 'l völ dì che l'è 'na piànta che se tróa 'n töte zòne del mónt, nesöna 'n evidènsa particolàr. Pöl das che se tràte de 'na piànta archeòfita, al prensépe de urìgin mediterànea, e pò dòpo dientàda cosmopolìta.
- Difuziù: l'è 'na spéce difundìda en töt el mónt, en Itàlia l'è comùne fés.
- Habitat: se la tróa empertöt endèi ciós cultiàcc, endèle zòne frequentàde de le bès•ce, endèi giardì ma apò endèle zòne ruderài e 'n bànda a le stràde e söi sentér. L'è fàcil troàla apò a 'ndèi cèntri urbàni (piànta sinàntropa). L'è nitròfila ma la se fà nà bé 'n pó töcc i teré.
- Difuziù altitudinàla: de la pianüra 'nfìna ai 1600 méter s.l.m., de rar enfìna a 2500 méter.
Sinònim[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La spéce Stellaria media, endèla leteradüra specialìstica la pöl véser ciamàda apò a coi sinònim elencàcc ché sóta:
- Alsine media L.
- Stellaria alpicola Lamotte (1877)
- Stellaria apetala Ucria (1796)
- Stellaria brachypetala Opiz (1826)
- Stellaria cucubaloides Pau (1887)
- Stellaria dichotoma Georgi (1800)
- Stellaria grandiflora Woods in Hooker (1838)
- Stellaria monogyna D. Don (1825)
- Stellaria pilosa Dulac (1867)
- Stellaria xanthanthera Pobedimova (1929)
- Stellularia media (L.) O. Kuntze (1891)


text:
Assioma dal cungjuunt vöj
In la teuría assiumàtega di cungjuunt e in le branche da la lògica, da la matemàtica, e da l'infurmàtega, l'assioma dal cungjuunt vöj al è ü di assiòom da la teuría di cungjuunt da Zermelo-Fraenkel.
Íntal lenguagg furmaal di assiòom da Zermelo-Frankel, l'assioma sa l scriif :
u in d'òolt tèrmen :
Al esiist un cungjuunt A taal che, par cada cungjuuntB qual-sa-vöör, B al è mia un elemeent da A.
Sa l pöö druvá l'assioma d'estensiunalitaa par demustrá che cheest cungjuunt A al è ünich. A apelemm ul cungjuunt A, ul cungjuunt vöj, e al notemm u {}.
Essenzialameent, l'assioma al afirma che :
- ul cungjuunt vöj al esiist
L'assioma dal cungjuunt vöj al è generalameent cunsideraa cuma indescütíbil , e al, u ü da i söö equivaleent, pariss in qual-sa-vöör assiumàtega alternativa da la teuría di cungjuunt.
L'assioma dal cungjuunt vöj al pöö igualameent vess vidüü cuma caas particülaar d'una generalizazziú dal assioma dal para.
In vargüne furmulazziú da ZF, l'assioma dal cungjuunt vöj al è repetüü in l'assioma dal infinii. D’otra banda, d'otre furmülazziú da cheest darée assioma i presüpusa mia l'esistenza d'un cungjuunt vöj. Da plüü, i assiòom da ZF i pöö vess scrivüü druvaant un predicaa custaant representant ul cungjuunt vöj ; l'assioma dal infinii al dröva alura cheest predicaa senza preteent da chel ch’al síes vöj, taant che l'assioma dal cungjuunt vöj al è nécessari pal declará vöj. D’otra manera, sa cunsidera da le völte da le teuríe di cungjuunt in le quale nissü cungjuunt al è infinii, e l'assioma dal cungjuunt vöj al è in cheest caas da nissüna ütilitaa. Al pöö vess demustraa druvaant ul schéma d'assioma da séparazziú, che cada assioma ch’al afirma l'esistenza d'un qual-sa-vöör cungjuunt al implica l'assioma dal cungjuunt vöj.


text:
Uffizi da scussiun e fallimaint
L'uffizi da scussiun e fallimaint da la regiun Engiadina Bassa/Val Müstair es respunsabel pels cumüns da l'Engiadina Bassa e la Val Müstair.
Lezchas da l'uffizi da scussiun
L'uffizi da scussiun es respunsabel per tuot la procedura da scussiun. Las lezchas essenzialas sun impustüt il manar tras scussiuns sün pendramaints e concours, sün pegns immobliliars, scussiuns sün prestaziuns da garanzia, scussiuns da cambialas, l'execuziun da pendramaints, retenziuns ed arrests sco eir l'administraziun e l'ütilisaziun da stabilimaints. L'uffizi da scussiun da eir extrats dal register da scussiun e maina il register dals resalvas da proprietà.
Lezchas da l'uffizi da fallimaint
L'uffizi da fallimaint es respunsabel per tuot la procedura da fallimaint. Lapro tocca l'eruir la massa da concours, la definiziun da la procedura, il clom da quints a man d'üna publicaziun, la legalisaziun dals credits dal concours respectivamaing la collocaziun dals crediturs, l'administraziun e l'ütilisaziun da stabilimaints e d'inventars sco eir il scumpart dal rechav.
Autorisaziuns
L'uffizi da scussiun e fallimaint vain manà a partir dals 01.01.2016 da la regiun Engiadina Bassa/Val Müstair. La survaglianza professiunala pel uffizi da scussiun e fallimaint es pro'l güdisch chantunal dal Grischun. L'administraziun professiunala e persunala es pro'l manader d'uffizi.


text:
Bocca
La bocca (pernonzi locai: ['buka] o ['boka]) l'è l'orifizzi che doperen i animai (e donca anca l'omm) per majà.
A l'è semper la prima part del canal alimentar che 'l ciappa el mangià e 'l comincia la digestion, cont el biassà su i partesei solid e mes'ciài con la saliva.
La bocca l'è quattada de membrann viscos, al contrati del de foeura del corp, che l'è quattaa de la pell. I laver i marchen el passagg di membrann viscos a la pell.
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla bocca la riva del latin volgar bucca, che l'ha ciappaa el post del classegh os, oris. El termen l'è doperaa in tutt i lengov romanz (italian bocca, frances bouche, spagnoeu, portoghes e catalan boca, forlan bocje, ladin bocia, romanc e sardegnoeu bucca, napoletan vocca, sicilian vucca).
De la parolla os deriven i termen colt che se doperen per la bocca (oral, oralità, orazion...)


text:
Pentàgon (geometrìa)
Ol pentàgon l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon che 'l gh'à sich làti; menimà se ciàma pentàgon regolàr, ü pentàgon che 'l gh'à i sich làti töi lónch istès e sich àngoi töi gràncc istès e cioè piö o méno de 108 gradi.
Ol perìmeter d'ü pentàgon[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per troà 'l perìmeter d'ü pentàgon, se 'l pentàgon l'è mia regolàr, mè fà l sóma de töcc e sich i làti, menimà se l'è regolàr bàsta fà.
L'àrea d'ü pentàgon[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gh'è dò manére dièrse per troà l'àrea d'ü pentàgon regolàr:
'ndóe l l'è 'l làto, a l'è l'apotéma e 5l e 2P i'è 'l perìmeter. Per capì chèsta fórmula, bàsta pensà che 'l pentàgon 'l sìes facc de sich triàngoi regolàr e per ògnü de chès-ce triàngoi 'l làto del pentàgon l'è la bàze, menimà l'altèsa l'è 'l apotéma, isé per troà l'àrea de ü de chès-ce triàngoi s'fà come per töcc i triàngoi, cioè bàze per altèsa e pò gh'è de dividì töt per dù, e alùra per troà l'àrea del pentàgon l'è asé moltiplicà per sich.
Öpör s' pöl fà:
'ndóe l l'è 'l làto e ns' l'è 'l nömer stàndard che per ol pentàgon l'è piö o méno 1,720477400.


text:
Campertögn
Campertögn (Campertògn in Piemuntes; Campertogno in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 235 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 34,2 km² e ona densità de popolaziun de 7 ab./km².
El paes el se tröva in la Valsesia (per la precisiun in de la Val Granda), arent al punt induve che se incuntren el Sesia e l'Artogna.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Campertögn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
DİZİ BOZLAK SEYİR ÇIKICI DURAK SESİ LA dügah ARIZA SESİ Sİ b kürdi KAYNAK YORUM MUSTAFA TAŞ ÇEKİP GİTMEYECEKTİN NOTA YAZIM AYDIN ÇAĞLAR ÇAĞLAR MÜZİK KURSU TEL 419 69 55-60 KIZILAY metronom 74 usul nim sofyan 1 œœ œ œ a œ œ œœ œ ‰ œ a œ œ œ a œ œ œ œ œ œ œ a œ œ œ œ œ œ % 3 ‰œaœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ saz saz saz saz saz œ % œ − œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ a œ œ œ ‰ œ œ a œ œ œ a œ œ œ œ œ œ œ a œ œ œ œ œ œ −− 7 saz saz saz % ‰ œ aœ œ− œ œ œ ≈ œ œ œ œ ≈ œ œ œ œ ≈ œ œ œ ‰ aœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ θϑ œ 13 saz θϑ œ θϑ œ saz çağlar müzik kursu tel 419 69 55 --60 kızılay saz san üs tü me ba as kın mız ra sıp ta bı nı çı kın gö nül % œ œ œ œ a œ œ œ ‰ œ œ a œ œ œ a œ œ œ œ œ œ œ a œ œ œ œ œ œ ‰a œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ 19 ca dü te li 25 % 31 % ze ne sır tım dan vu o yun cak ey rup ta gü le le din yi ne rek yü e li ze ne bek le sin de dü sü rüp te y ip te el a ge le le min bek le sin de dü sü rüp de yip te ge el a le œ œ œ œaœ œ œ ‰ œ aœ œ œ ‰aœ œ œ œ œ œaœ œ œ œ œ œ− œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ cek gü di li ze ne ilk ba har da bı ra kıp da çe kip git me çe kip git me ye cek ye cek tin tin le min çağlar müzik kursu tel 419 69 55-60 kızılay œ œ œaœ œ œ ‰ œ aœ œ œ aœ œ œ œ œ œ œaœ œ œ œ œ ‰aœ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ cek gü di li ze ne ilk ba har da bı ra kıp da çe kip git me çe kip gi me ye cek ye cek tin tin o lay dık o lay dık biz de mut lu biz de mut lu % œ œ œ œ aœ œ œ ‰ œ œ aœ œ œ ‰aœ œ œ œ œ œ aœ œ œ œ œ œ ‰aœ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ 37 o lay o lay 43 % dık dık i ki miz bir i ki miz bir tat lı yu va tat lı yu va ku ray ku ray dık dık ma dem sen le ma dem sen le ol ma ya cak ol ma ya cak œ œ œ œaœ œ œ ‰ œ œaœ œ œ œ œ ∃ œ œ aœ œ œ ‰ aœ œ œ œ œ çağlar müzik kursu tel 419 69 55 -60 kızılay Fine du du ay ay dı dı 1 üstüme basıpta çıkınca düze sırtımdan vurupta gülerek yüze beklesin deyipte gelecek güze ilkbaharda çekip gitmeyecektin a min de a min de yip yip çe kip git çe kip git nakarat olaydık bizde mutlu olaydık ikimiz bir tatlı yuva kuraydık madem senle olmayacak duaydı amin deyip çekip gitmeyecektin me me ye cek ye cek tin tin 2 gönül teline aşkın mızrabını oyuncak eyledin yine eline düşürüpte elalemin diline bırakıpta çekip gitmeyecektin çağlar müzik kursu tel 419 69 55 -60 kızılay
1/--pages


text:
Casuraa
Casuraa (nom ufizial: Casorate Primo) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 8 709 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,5 km² e ona densità de 917 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Besaa (MI), Bübian (MI), Calvignasch (MI), Marmund (MI), La Mòt (MI), Tröv e Vernaa (MI).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Casuraa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lengua italiana
L'italian o, de spess in Lombard Oriental taià (nòmm nativ: Italiano), o anca toscan l'è ona lengua latina moderna. L'italian l'è anca, in d'on quaj canton, ona lengua franca, perchè i sò parlant parlen anca lengov different e i doperen l'italian domà per parlà con i gent forest, ma l'era ona situazion pussee spantegaa in del secol quell de 19-20, perchè poeu i politegh de genocidi lenguistegh del Stat italian han portaa la noeuva lengua a la pupart di italian. L'italian l'è lengua offizzial de l'Italia, de San Marin, de la Svizzera (insema al franzes, al todesch e al romanc) e de la Citaa del Vatican (insema al latin). L'è lengua offizzial in Istria insema al Croatt e al Sloven. L'è parlada anca in del Principaa de Monaco, a Malta, in Corsica, a Nizza e provincia, e minga tropp in Albania, Tunisia e in Libia. I so dialet de spess hinn influenzaa da vari lengov regional e local parlaa in 'sti teritori chì.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La lengua italiana la vegn del dialett fiorentin del Toscan del XIV secol. A l'è pròpri duranta sto temp chì che l'è nassuda la literadura toscana, eree de quèlla siciliana (che l'è staa el primm volgar italian dopraa dij poeta). Hinn staa di autor comè Bonagiunta Orbicciani de Lucca e Guidon d'Arezz in d'on primm moment e poeu quij de la scoeura del Dolz Stil Noeuv a fà diventà el Toscan la lengua literaria pussee importanta de la penisola. El pussee grand autor del temp l'è staa el Dant Alighiee, seguii del poetta Franzesch Petrarca e del scrittor Gioann Boccaccio. Duranta el Renassiment e in di secol dòpo, tucc i autor italian scriveven o in latin o cont el Toscan di quij trii litteraa. Donca se pò dì che l'Italian medieval l'è restaa in vida a longh (basta pensà a quij che in ann vesinn scriveven anmò degl'impiegati, de', allor che etc.).


text:
Andy Roddick
Andrew Stephen Roddick, dit Andy, (Omaha, 30 'd Agóst dal 1982) 'l è stâ 'n tenìsta americàṅ prufesiunìsta da 'l 2000 a 'l 2012, nùmar òṅ dal mónd par trédas stmani, da 'l 3 ad Nuvémbar dal 2003 a 'l 1 ad Favràr dal 2004. 'L è élt 188 cm e al péśa 88 chilo.
In dla sò caréra Andy 'l à vins un tìtul dal Gran Slam (gl'US Open dal 2003) e sinc Masters 1000, p'r un tutàl ad trénta-dū turnèo ATP (al prim a Atlànta in d'l Avrìl dal 2001).
Al gh'à tri rècord, qvél di śōg purtâ a cà in na finàl dal Gran Slam (39 a Wimbledon 2009), qvél di tiebreak vins ad fila (18 in dal 2007) e qvél dal servìsi più fòrt in un Gran Slam (tirâ durànt gl'US Open dal 2004).
In dal sò caréra 'l à mis in bisàca da piò ad vint migliòṅ ad dòlar in tut, fra singulàr e dópi.
Caréra
In dal 2001 Andy al s fà nutàr a Miami in dua al riva in di quàrt baténd Marcelo Ríos e Pete Sampras ma pò al céd a Lleyton Hewitt par 3-6 2-6. Al fà incóra méj a Atlànta parchè al s pòrta a cà al tìtul mulànd un 6-2 6-4 in 69 minùt a Xavier Malisse. Al vins anc al turnèo sucesìṿ ad Houston. In séguit al bat Michael Chang a 'l Roland Garros in sinc sét 5-7 6-3 6-4 6-7 7-5 ma pò 'l è custrét a bandunàr cóntar Lleyton Hewitt (i éran un sét para). Al finìs 'l an vinsénd al tìtul ad Washington e dvintànd al nùmar 14 dal mónd.
In dal 2002 al śōga tri finàli vinsénd a Memphis cóntar James Blake par 6-4 3-6 7-5 e a Houston baténd Pete Sampras par 7-6 6-3 e pardénd a Delray Beach da 'l itagliàṅ Davide Sanguinetti par 4-6 6-4 4-6. In Maǵ al śōga par la prima vòlta a Róma. Dòp 'l incóntar vins cónt'r al spagnōl Álex Calatrava al dmanda a gl'urganiśadōr 'd a n śugàr piò in sal camp Pietrangeli parchè védar tut cal statṿi ad masć nûd da na banda a gh fava impresiòṅ. Al và pò avànti in fiṅ a la semifinàl in dua però al pèrd da Tommy Haas par 1-6 5-7. Al finìs 'l an da nùmar déś.
In dal 2003 al vins siē turnèo (St. Pölten cóntar Nikolaj Davydenko, Queen's cóntar Sébastien Grosjean, Indianapolis cóntar Paradorn Srichaphan, Montreal cóntar David Nalbandian, Cincinnati cóntar Mardy Fish e gl'US Open cóntar Juan Carlos Ferrero) e al dvénta acsè al nùmar òṅ dal mónd.
In séguit al śōga àtar quàtar finàli ad Gran Slam ma al li pèrd tuti cónt'r al śvìsar Roger Federer.


text:
01 06
Ol dé 1 de zögn l'è 'l 152 ( 153 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 214 dé a finí l'an.
Ul dí 1 de zögn al è ul dí da pòost 152 ( 153 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 214 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - Bagdad (l'Iraq): col vist-e-pias de l'ONU, ol Consel de Goèrn provisional Irachià al nòmena ol mösölmà sünita Gazi al-Iawar nöf president del paes, daspus de la renönsia d'Adnan Pacaci, considerat ol candidat di SÜA.
2004 - la Üniú Öropea: al entra in igur la targheta sanitària öropéa in 13 stacc (Zermania, Bèlzica, Dinamarca, Slovènia, Spagna, Estònia, Finlàndia, Fransa, Gréssia, Irlanda, Lössemburgh, Norwegja e Suéssia), che la permet a qual-se-ör sitadí Öropé de resséf assistensa médica örzenta gratüita int i restade cörte in stacc mémber diferenc de chèl de residensa.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1433 - Xàtiva (la Costera, ol Paes Valencià): Jaume II d'Urgell ol desfortünat, forse sassinat per i fradéj del Magnànim, i infanc Gjoan, Enrich e Péir.
1841 - Fransa Châlons-en-Champagne: Nicolas Appert Fransesa.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Festa locala a Meranges, a la comarca de la Cerdanya
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Tambur
Un tambur l'è un strüment müsegal ch'a l'è sunaa cunt i man o cunt i bachett (una bacheta per picàggh sora la membrana). Una culeziun de tambur e piatt l'è ciamada bataria. I tambur i henn druvaa per batt el temp in d'una canzun: i ghe dann a la müsega ritm. Per esempi, per fà devegnì una canzun svelta o lenta, i tambur sunen püssee pian o püssee svelt.
El tambur l'è un strüment de percüssiun, ch'al vör dì ch'al fa son in del culpìll. A gh'henn devers mudel de percüssiun 'me i piatt e i campan; anca un semplis tocch de legn al pö vess cunsideraa 'na percüssiun.
La bataria l'è un grup de tambur e piatt ch'i batten el ritm per la müsega. I baterij i henn druvaa in de la grand part de la müsega pupular e anca rock, jazz, country e blues, e tancc olter.


text:
Tuvalu
Tuvalu a l'è un paes de l'Uceania.
A l'è un rosc de isul de 9 isul piscininn in de l'Ucean Pacifich. I stat püssee arent a hinn Kiribati, Samoa e Figi.
Al gh'ha una süperfiss de 26 km² e una pupulaziun de pressapoch 11.000 abitant.
La capital a l'è Funafuti.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I isul Ellice a hinn staa un pussediment del Regn Ünii del 1892 e, del 1914, hann faa part, cunt i isul Gilbert (al di d'incö Kiribati), de la culonia di 'isul Gilbert e Ellice.
In del 1974 la culonia a l'è turnada dividüda e, in del 1978, i isul Ellice hann utegnüü l'indipendenza cunt el nom de Tuvalu.
lenguv ufiziaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tuvalu al gh'ha dò lenguv ufiziaj: el Tuvaluan e l'ingles.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tuvalu a l'è un regn del Commonwealth.
La regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünii.
El prim minister a l'è l'Apisai Ielemia (del 2006).


text:
Porrentruy
Porrentruy a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.84 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 6679 abitant.
El cumün de Porrentruy al se tröva a una altitüden de 423 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Fontenais, Bressaucourt, Courtedoux, Bure, Courchavon, Coeuve, Alle, Courgenay.
Populazion e lenguf[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la fin del 2005 l' 89.5% de lampopolazion la parlava francés, 2.8% la parlava todèsch e 2.2% la parlava talian.


text:
Altdorf
Altdorf el pöl vìga chèsti significàcc:
En Svìsera:
- Altdorf (UR), cità de la Svìsera centràl, capitàl del Canton Uri
- Altdorf (SH), ex-cümü del Canton Sciafüsa, adès integràt endèl cümü de Thayngen.
En Germania:
- Altdorf bei Nürnberg, citadìna del cìrcol rüràl de Nürnberger Land, Baviera
- Altdorf (Landshut), cümü del cìrcol rüràl de Landshut, Baviera
- Altdorf (Böblingen), cümü del cìrcol rüràl de Böblingen, Baden-Württemberg
- Altdorf (Esslingen), cümü del cìrcol rüràl de Esslingen, Baden-Württemberg
- Altdorf (DE-RP), cümü del cìrcol rüràl de Südliche Weinstraße, Renània-Palatinàto


text:
Girona
Girona (Chirona in aragunées; Xerona in astürian; Gerona in spagnöö; Gérone o in Gironne in francées; Gerunda in purtughées) l'è una citaa catalana, capitala də la comarca dal Gironès e də la província da Girona. La gh'eva 83.531 abitaant in də l'an 2004.
Cuntegnüü
Geugrafía[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La citaa da Girona l'è sitüada a la conflüenza di fjümm Onyar, Guell, Galligants e Ter, a una altezza da 70 m.
I límit da la citaa inn a nòort i cumün da Sant Julià da Ramis e Sarrià da Ter, a est ul cumün da Celrà, al süd-est i cumün da Juià e Qüart, al süd-òvest i cumün da Fornells da la Selva, Vilablareix e Salt, e a òvest ul cumün da Sant Gregori.
Istoria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm pupüladuur inn-a-staa i Ibeer, finn a l'ucüpazziun romana düraant la quaal Gerunda l'è stada trasfurmada in una piazza-forta. Dopu una épuca sòta ul dumini visigòtic, la passa int i mann di mòor, finn a la fin dal sécul VIII, cur che Carlu Maagn la tœu indree pai cristian, furmaant la Marca Ispànica.
Ul 9 d'utubar dal 827 Abu Marwan, al cumaant d'un esèrcit da l'emiraa da Còrdova, al assédia Girona senza reüssí a andàgh deent.
Guifré I ul Pilós al incòrpora Girona al comtat da Barcelona al sécul IX.
Al sécul XII, Alfons I al cunceet a Girona ul privilesi da cunvertíss in cumün.
A la finn dal sécul XIII, Felip II l'Ardit assédia la citaa.
Ul sécul XIII al è anca l'épuca da la màssima splenduur da la cumünitaa ebràica da Girona. Al cuventa marcà la impurtanza da la scœla cabalística da Girona, in particülaar ul rabin Nahmanides o Bonastruc ça Porta, che al riva a vess Graant Rabin da Catalunya. La cumünitaa ebràica la va in decadénza al sécul XIV, finn a che i gjüdei inn mandaa fœra da la Spagna pei Re Catòlich. Al dí d'incœu, ul Ghett da Girona al è vün di mei cunservaa d'Europa e vüna di atrazziun turístich da Girona.
Düraant i sécul XV, XVI e XVII la citaa la süta a cress e sa fann püssee graant i sœu bastiun, che a servissen a la citaa par resiist ai diveers assedi che la va a sübí a la finn dal sécul XVII e al principi dal XVIII da paart di trupp franzees. A la finn l'esèrcit da Napoleon al reüss a andà deent a la citaa l'an 1809 dopu da sett mees da assedi (Guerra dal Françes (en Català)).
Al 1385 sa permett la Fundazziun dal Consolat da Mar a Girona.
Ul 10 d'aguust dal 1391 i gjüdei da la citaa a vegnen saraa sü in la Torre Gironella par vess ubligaa a cunvertíss al cristianismu.
Ul 19 da febree dal 1416 Ferran I d'Antechera al cunveert ul títul da duc da Girona in cheel da príncep da Girona al mumeent da cunceet-ul a l'ereet al tron catalano-aragunées, ul fütür Alfons IV ul Magnànim.
Al 1417 ul 'capítol catedralici' da Girona al deciit da custrüí la catedraal cun dumà una navada.
Al 1068 sa cònvuca ul concili da paas a Girona de part dal còont Ramon Beringuer I e la seva miee Almodis (videe La pau e treva da Déu (en Català).
Al è a partí da la segunda metaa dal sécul XIX che sa cumíncen a trà gjo i bastiun, e Girona la comenza a tœu la forma che a cugnussemm al di d'incœu.
Ul 4 da febrer dal 1939 i trupp franchiist a ucüpen la citaa.
Al 1960, Girona la sa cunveert
amb la prima Citaa pubilla
cuntun messacc da Josep Mainar e Pons.
Ul 21 d'apriil dal 1990 Felip da Borbó al tœu pussessiun dal títul da Príncep da Girona, propi da l'ereet da la Curòna d'Aragona (en Català), senza cerimònia ufizziaal da investidüra; int i vii, di citaditt le
rebin amb estelades,
la quaal cossa la pròvuca di incideent da pulizzia e di imprisunameent.
Al 1842,Joan Martell Domènech al deventa 'alcalde' da Girona (pudestaa, síndech) càrega che al va a ucüpà finn al 1843
L'alcaldessa atüal l'è Anna Pagans (PSC), che la rempiazza Joaquim Nadal (PSC), ul primm alcalde da l'épuca demucràtica atüal.
Demugrafía[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Traspòort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Aerupòort Internazzional Girona Costa Brava, al è cressüü enormemeent in cheest daree agn (al è par quell che al aspira a vess ul seguunt püssee graant da Catalunya) principalmeent pal fatt che Ryanair l'a catà fœra cuma vün di sœu céntar europeus. La relativa prussimitaa da l'aerupòort cunt una bela cumpagnía da céntar turístich da la Costa Brava l'è vün di sœu principai puunt fòort.
La citaa l'è luntana da la costa, ul pòort da Palamós (a 40 chilòmetar) l'è quell püssee vesin.
Ul Tren: integrada al bell mezz da la citaa sa trœva la Stazziun di tren da la RINFE da Girona, cun ligamm regiunai, nazziunai e internazziunai.
La Curéra: al custaa da Stazziun di tren sa trœva la Stazziun di Curéer da Girona cun destinazziun: regionall, nazziunall e internazziunall.
L'Autobs ürban al cünta 10 línii da traspòort püblic che a facíliten la mubilitaa in largh a la citaa.
Architetüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La [[:ca:Catedral de Girona��|Catedraal da Girona]]: fada sü intra i sécul XII e XVIII, la gh'a di elemeent rumànich, gòtich e barocch.
La gh'a la navada gòtica püsee granda al muund (22,98 m). I pezz püsee impurtaant dal sò müsei a inn ul Beat da Liebana, faa sü a Saragossa al 975, e ul Tapís da la Creació, dal sécul XI o XII.
- Gesa da Sant Fèliu (cugnussüda anca cuma 'Església da Sant Fèlix').
- Call Jueu.
- Banys Àrabs.
- Casc Antic o barri vell: al è faa sü intorna par ul bastiun, ul quaal sa pœu parcurr par ul 'Passeig Archeològic' e ul ca: Passeig da la Muralla, cunt un bell panurama sura la citaa.
- Ben caraterístich da Girona a inn i ca' pinjades
sura ul fiümm Onyar.
Tradizziun e Cültüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fèest da Sant Narcís.
- Espusizziun da fiuur.
- Festival da teatar Temporada Alta.
- Festival da cínema da Girona (Girona Film Festival).
- ca: Equus catalonia (Salun Internazziunal dal Cavall)
- Auditori da la Marcè.
- Féra da Girona (Diveers Féer e Salun) 1.
Müséi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Müséi da Stòria da la Citaa.
- Müséi Archeològic.
- Müséi dal Cinema Únic müséi da chèest caraterístich in Spagna.
- Müséi Capitular-Tresor da la Catedraal
Destaca una œvra sura i àltar: ul Tapís da la Creació.
Teatar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Edücazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La citaa a l'è assuçjada a la Associazziun Internazziunal da Citaa Edücaduur.
La citaa la acœu:
- L'Universitat da Girona (UdG).
- L'Escola d'adults da Girona.
- L'Escola Oficial d'Idiomes.
- L'Escola Municipal da Música.
- EL GALLINER, par la furmazziun teatraal.
Fiœu e tusann da la citaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Francesc Eiximinis (intra ul 1327 e 1332-1409) fraa francescan e scriptuur.
- Lluis Borrassá (1375 (?) - 1425), pituur català.
- Jaume Nunó (1824-1908), cumpusituur da la müsica da l'inn nazziunal mexican.
- Ramon Turró e Darder (1854-1926), fisiòlegh e filòsuf català.
- Joaquim Ruyra e Oms, escriptor (1858-1939).
- Xavier Cugat (1900-1990), cumpusituur,
dibuixant da vinyeta comica, cantaant,   e condütuur d'urchestra.
- Domènec Balmana (1914-2001), futbolista e
- Gemma Nierga Barris (1965-????), periudista.
Cumünicazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Girona la gh'a di media d'àmbit dal barri, lucaal e da cumün cuma a pòden vess i caas da:
- Televisió da Girona.
- Diari da Girona.
- El Punt.
- El Dimoni da Santa Eugènia da Ter 1.
Apuunt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Al 1995, TV3 la va a emett Secrets da família. Telenuvella ambientada a la citaa.
Spòorts[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'equipe da futbol da Girona, l'è a la tercera divisió un turnéi da la lega spagnola da futbol. A l'è deent ul Grupp V.
Al esiist anca ul Girona Dakar, 1.
Economia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una fuunt ben impurtaant da l'ecunumía da Girona l'è ul turismu.
Una altra fuunt ben impurtaant l'è la prudüzziun da pòmm gja che i püssee impurtaant zonn da prudüzziun da pomm dal staa spagnœu sa trœven a Catalunya ai pruvíinc da Lleida e da Girona. A Girona la sa trœva anca la Fundació Mas Badia, un Centru da Sperimentazziun Agrícula.
Citaa Germanatt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Reggio emilia, Itàlia.
- Albí, Francja.
- Farsia, Sàhara Uçidentaal.
- Bluefields, Nicaràgua.
- 1988 Perpinyà, Francja.
La citaa a l'è anca dree a cunsiderà da furmà una relazziun da citaa germanada cun Nashville, Tennessee.
Legeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A gh'è un puu da legeent in relazziun cun la citaa da girona:
- I dísen che se sa s·cèpa ul [[:ca:panta de susqueda�|panta de susqueda]]
l'aqua la rivarà finn ai pe dal àngjull che sa trœva sura la catedraal.
- I dísen che i girunitt, prima da andà a fà un viacc luntan, i gh'ann da dàgh un basin intal cüü da la leunessa par che i túrnen saan e saalf.
- La legenda da ca:Sant Narcís.
- La legenda da ca:la cocollona.
- La legenda d'in ca:Gerió fundador da la citaa.
- La legenda dal ca:Tarlà da l'Argenteria
Pàgin relazziunatt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hospital Universitari da Girona,Dr. Josep Trueta.
- Comtat da Girona.
- Cerverí da Girona, cumpusituur.
- La Girona, vascell da l'armada spagnœla.
- Riu Girona dal Paees Valencià.
Ligamm da fœra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ajuntament de Girona
- Diputació de Girona
- Consell Comarcal del Gironès
- Cambra de Comerç de Girona
- [1]
- Universitat de Girona
- Diari de Girona
- El Punt (edició de Girona)
- Televisió de Girona
- Festival Temporada Alta
- Girona Film Festival
- Informació de la Generalitat de Catalunya
- Informació de l'Institut d'Estadística de Catalunya
- Portal de les comarques gironines
- Fira de Girona


text:
Atalanta Bergamasca calcio
L' Atalanta Bergamasca Calcio, piö cognusìda adóma col nòm de Atalanta, l'è la squàdra de balù, de fùbal de Bèrghem, nasìda 'n dèl 1907 e la ciàpa 'l nòm da öna déa de l'antìca Grécia.
Cuntegnüü
La sò stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La nas in del 1907
In del 1937/38 la zöga per la prima ólta 'n série A.
In del 1947/48 la ria 5° 'n campiunàt.
In del 1963 la èns la Còpa Itaglia.
In del 1980/81 la zöga 'n série C.
In del 1986/87 la à 'n série B, ma la ria 'n finàl de Còpa Itaglia, 'ndóe la pèrt col Napoli de Maradona. Dezà che 'l Napoli l'à enzìt ol Campiunàt e l' và 'n Còpa Campiù, l'Atalanta, ach se l'à perdìt la finàl de Còpa Itaglia, la à 'n Còpa di Còpe.
In del 1987/88 l'Atalanta, che l'è 'n série B, la ghe ria à turnà 'n série A e in Còpa di Còpe la ria fina 'n semifinàl 'ndóe la pèrt col Malines che pò l' venzerà la Còpa.
In del 2007 l'à festegiàt i 100 agn.
La maglièta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è a bande blö e nìgre.
Sito internet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Campiunàt 2009 - 2010[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopo i cambiàt 'mpó de alenadùr, prima 'l Angelo Gregucci, pò 'l Antonio Conte e per finì la squàdra l'è stàcia dàcia in di mà del Bortolo Mutti, l'Atalanta la rìa tèrs öltima con 35 póncc e la fenés in Serie B, 'nsèma al Liórn e al Siéna.
Campiunàt 2010/2011[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del'estàt del 2010 la famèa Rügér la ènt l'Atalanta al Percàsi, che l'ìa zamò stàcc ol padrù de la squàdra. Ol Percàsi compàgn de la prima ólta 'l ciàma cóme alenadùr ol Stefano Colantuono che compàgn del campiunàt 2005 - 2006, 'l pórta söbet la squadra in A, defati l'Atalanta ol 7 de Mas la èns 4 a 1 col Portogruaro e con trì dé de antìcipo sö la fì del campiunàt la tùrna 'n série A.
Campiunàt 2011/2012[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Atalanta l'à tacàt ol campiùnàt con 6 póncc de penalizasiù per responsabilità oggettiva in de la stòria de scomèse sö i partìde, ma 'n töte i manére l'è riàda a salvàs sènsa tàta fàdiga e l'à fìnìt ol campiùnàt con 46 póncc.


text:
Rocchetta di Vara
Rocchetta di Vara (en lìgure: A Rocheta) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de 743 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 32,3 km² e 'na densità de popolasiù de 23 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Beverino, Borghetto di Vara, Brugnato, Calice al Cornoviglio, Mulazzo (MS), Zeri (MS), Zignago.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Rocchetta di Vara l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Caccia al ladro
Caccia al ladro (Casa a 'l làdar) 'l è na cumèdia dal 1955 'd Alfred Hitchcock trat da 'l racònt umònim ad David Dodge dal 1952. L'à vins al Prèmi Òscar par la futugrafìa. Al film, girâ a Montecarlo, 'l à dâ la manéra a 'l prìnsip Ranieri III ad Mònag ad cgnósar la Grace Kelly ch'la dvintarà sò mujér 'l an dòp.
Custâ dū migliòṅ e mèś ad dòlar, al 'n à fat sù quàt'r e mèś in di sōi Stat Unî.
Sunt
John Robie (Cary Grant), làd'r ad presiōś cgnusû c'n al scutmàj ad Gat, al gh'à dâ a 'l élta da dimóndi tèmp dòp avér decìś ad rigàr drit e avér tòlt part a la Reśisténsa in Frància. Adès al gh'à 'n sit ad vidi in dal culìni dla Còsta Aśùra. Quànd in rivéra i sucédan di furt fat cumpàgn a la sò manéra, lì lò al s dà da far par dimustràr ch'l è inusènt. Al decìd ad lauràr insém a Hughson (John Williams) ch'al s cata là par cònt ad qvéi di Lloyd's ad Lóndra ch'i gh'aṅ dâ 'l incàrag 'd andàr-'g a fónd.
Par ciapàr al làdar c'n al maṅ in dal sac, Robie al s fà dar na lista dla gint pîna 'd bèsi ch'la s cata da cal bandi là. Faghénd finta 'd èsar 'n óm 'd afâr americàṅ, al cgnós acsè la Jessie Stevens (Jessie Royce Landis), védva 'd un petrulér, ch'la gh'à adrē sèmpar la fiōla, la bèla e sufisticàda Frances (Grace Kelly). Chi lē l'è persuàśa ch'al làd'r al sia pròpria John ma la n pōl minga far finta 'd a n pruàr gnint par lò. Quànd i pòrtan via i presiōś dla sgnóra Stevens, John al s lóga e al taca a pinsàr a na trapla par ciapàr al làdar véra che lò al créd 'd avér arcgnusû.


text:
Francesch Carl de Velbrück
El Francesch Carl de Velbrück (François-Charles de Velbrück in Frances; Franz Karl von Velbrück in Todesch; Franciscus Karel de Velbrück in Olandes; Castell de Garath, arent a Düsseldorf, 11 giugn 1719 - Castel de Hex, arent a Tongres, 14 marz 1784) a l'è staa el princip-vescov de Liegi del 16 fevree 1772 al 1784.
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1735, el Velbrück a l'era canònich de la Cattedral de Sant Lambert a Liegi. On ann pussee tard, l'è staa trasferii al Capitol per procura. L'è staa prima nomenaa arcidiacon de Hesbaye, poeu, in del 1756, pret officiant del Scel des Grâces. L'ann dòpo, l'è staa incaregaa d'ona mission diplomatega a la cort de Vienna. In del 1759 l'è diventaa Grand Maester de Palazz e Primm Minister del Gioann Teodòr de Baviera, che a Liegi el gh'aveva ona cort assee fastosa. A l'è staa inoltra canònich a Münster in del 1757 e in del 1765 el gh'ha avuu del Luis XV de Francia el comand de la badia real de San Nicòla de Cheminon, in Sciampagna. 'Sto percors eccezional in sul pian diplomatich e ecclesiastich el n'ha faa el soll personagg capazz de divegnì el noeuv princip-vescov de Liegi dòpo i elezion del 1772.
El sò regn l'ha viduu nass on mugg de iniziativ sociaj, artistich e intelletuaj. Quest despota illuminaa, dervii vers i idei progressista ch'eren dree a nass in di ultim desenni del Regim Antich l'ha provaa a introdù l'Illuminismo in del Principaa de Liegi. Ma per i pòcch danee ò per el pòcch podè, i sò progett hinn minga staa di success. L'ha regnaa in d'on period in del qual el Principaa l'era minga inscì tant dervii vers i idei noeuv come l'era lù. I sò tentativ per combatt i problema sociaj come la povertaa ò i differenz e i ingiustizzi de class hinn staa numeros ma hann minga modificaa realment i situazion peggior. L'ha scomenzaa di cambiament in di settor pussee different, compagn de la sanitaa pubblega (con la creazion de l'Ospedal General "San Leonard", per esempi). El Velbrück l'ha anca reformaa l'educazion, cont el fàla diventà accessibil a tucc con la creazion di Scoeur de Caritaa gratuit per i bagaj pòver e de on Pian d'Educazion per la Gioventuu del Paes de Liegi. L'ha vorsuu cambià radicalment i metod educatic di scoeur gesuita, ch'hinn staa soppress, con l'orientà l'istruzion vers i materi scientifich e matematich. El gh'ha avuu anca el progett de fà sù ona granda biblioteca pubblega. L'azion del Velbrück, grand protettor di artista, l'è stada essenzial in del Renassiment di art in del Principaa. L'ha inauguraa in del 1774 on'Accademia pubblega de pittura e scultura. A l'era anca on masson. Ma la soa òpera pussee importanta l'è stada la fondazion in del 1779 de la Societaa litteraria e de la Societaa d'Emulazion, loeugh d'inconter de la class intellettual liegesa, in contatt con quij de alter paes. Traj attivitaa de la Societaa gh'hinn staa la presentazion di àper di poetta e di artista e i scopert di scienziaa.
Quand l'è mòrt, in del 1784, gh'è succeduu el de Hoensbroeck, che l'è minga staa capazz de gestì el Principaa come lù e che a causa del sò malgoverno l'ha dà el via a la Rivoluzion de Liegi e, pussee in general, a la fin del Principaa.
El sò mausolee (adess restauraa) el se troeuva a partì del 2000 in del ciòster de la Cattedral de San Paol de Liegi. L'epitaffi a l'è testimòni del grand rispett del pòpol de Liegi in di sò confront. Gh'è de pensà, tra l'alter, che 'l sò còrp l'è minga staa faa burlà giò in d'ona fòssa comun con quell di sò predecessor duranta la Rivoluzion de Liegi, e nanca el sò mausolee l'è staa traa giò.


text:
Beaumont
Beaumont el pöl vìga chèsti significàcc:
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de l'Ardèche
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Corrèze
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment del Gers
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Haute-Loire
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Meurthe-et-Moselle
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de Puy-de-Dôme
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Haute-Savoie
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Vienne
- Beaumont, cümü fransés del dipartiment de la Yonne


text:
Arcur
Arcur l'è un cumün de la pruvincia de Munscia e Brianza. El cünta 17 874 abitant (dàto del Dic 2015 [1]).
L'è tacaa ai cumün de Biasson, Cuncurezz, Munscia, La Santa, Vimercaa, Camparada, Lesmu.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I ducüment püssee antigh a hin del IX secul e a hin dunaziun a ges de part di abitant de Vico Arcole o Loco Arculi. In de l'Età de mezz la se tröva in la Piev de Vimercaa: el gh'ha düü munastee, quel de San Martin e la Cà di Ümiliaa a Sant Apulinar.
In del libar de Gufred de Büssur (el Notitiae Sanctorum Mediolani) l'è citada la gesa de Sant Üstorgg, che l'è diventada parochia ai temp de San Carlu Burumee.
A partì del XVII secul se scumincia a fà sü un poo de vil de delizia, cumpagn de la Vila Burumee, la Cazzöla e la San Martin; la gesa del dì d'incö l'è del 1716.
El cumün l'è cressüü in di ültim secul prima grazie cun la custrüziun de la feruvia e pö dopu cunt indüstri 'me la Falck, la Gilera e la Peg Perego.
El dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Arcor se parla ona variant brianzoeula de la lengua lombarda. Te 'l chì on quai esempi de diferenza cont el standard milanes.
Fina al luj de 2012 a Arcor a gh'era on cartell stradal bilengov italian/lombard a l'entrada del comun.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La furmaziun geulogiga d'Arcur l'è fada sü de un teren flüvial e glacial e de deposit murenigh. L'è rich d'argila e gh'è un bel poo de fald.
Frazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bernaa, la püsè populusa;
- Buttafava;
- La Cà;
- Cassina del Brün;
- Cà Bianca;
Sit interessant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gesa de Sant Üstorgg, (XIV sécul, ma recostruida nel 1716);
- Vila Burumee, cunt ul parch, incö sit del Cumün e parc pübligh;
- Vila San Martin (gemò Vila Casaa-Stampa) cunt ul parc, pruprietà privada (a l'è del Silvio Berlusconi);
- Vìla "La Cazzöla", pruprietà privada;
- Vìla Ravizza, pruprietà privada;
- Vìla Buttafava, (fin del XVIII sécul);
- Palazzo Durini, a Bernaa;
- Gesa de Sant Apulinar;
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Arcur l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Abitàncc censìcc
Citadìn straniér[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Arcures famos[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Silvio Berlusconi, imprenditur e pulitich milanes
Galerìa fotugrafega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Schleswig-Holstein
El Schleswig-Holstein (en danés: Slesvig-Holsten; en frizù: Slaswik-Holstiinj; en bàss todèsch: Sleswig-Holsteen) l'è giü dei sédes Länder de la Repüblica Federàl de Germania. L'è sitüàt endèla Germània setentriunàla. al cunfì co la Danimarca. Al sud l'è tacàt al Land de Ambùrgo e a la Basa Sasònia, a sudèst l'è tacàt al Meclembùrgo-Pomerània Anteriùra.
La capital del Land l'è la cità de Kiel. Ótre cità 'mportànte i è: Lübèca, Flensburg e Neumünster.
Geografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Schleswig-Holstein l'è l'ünech dei Länder de la Germània a éser bagnàt de du mar el Mar del Nord a òvest e 'l Mar Bàltich a èst. El fiöm piö 'mportànte l'è l'Elba (en todèsch: die Elbe), che 'l vé a furmà 'n cunfì natüràl a sudòvest.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistische Ämter des Bundes und der Länder
- ↑ Arbeitslosenquoten im September 2010 - Länder und Kreise. In: arbeitsagentur.de. Bundesagentur für Arbeit, abgerufen am 30. Setèmber 2010.


text:
Erlenbach
Erlenbach el pöl vìga chèsti significàcc:
- Erlenbach, cümü todèsch del circondàre de Heilbronn, Baden-Württemberg;
- Erlenbach am Main, citadìna todèsca del circondàre de Miltenberg, Baviera;
- Erlenbach bei Kandel, cümü todèsch del circondàre de Germersheim, Renània-Palatinàto;
- Erlenbach bei Dahn, cümü todèsch del circondàre de Südwestpfalz, Renània-Palatinàto;
- Erlenbach bei Marktheidenfeld, cümü todèsch del circondàre de Main-Spessart, Baviera;
- Erlenbach im Simmental, cümü svìser del Canton Berna;
- Erlenbach, cümü svìser del Canton Zürigh.


text:
Ferenbalm
Ferenbalm a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.18 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1266 abitant.
El cumün de Ferenbalm al se tröva a una altitüden de 485 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ried bei Kerzers (FR), Gempenach (FR), Gurbrü, Gurmels (FR), Kriechenwil, Laupen, Mühleberg, Ulmiz (FR), Wileroltigen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ferenbalm l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1123 col nom de villa de Balmis. Dal secul XVI l'è ciamaa Feren-Balm per mia confindes con Oberbalm.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ferenbalm in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Péry
Péry a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.57 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1357 abitant.
El cumün de Péry al se tröva a una altitüden de 635 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de La Heutte, Orvin, Vauffelin, Plagne, Romont, Sorvilier, Bévilard, Malleray, Reconvilier.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima menzion de Pery l'è del ann 884 indue che l'eva ciamaa col nom de villam Bedericam. In del ann 1148 l'eva citaa col nom de Peril.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit del cumün de Péry
- Péry in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Colorado (fiüm)
Ul Colorado l'è un fiüm del'America del Nort, c'al va denter int l'Ucean Pacifich. Al nass in del stat del Utah, dopu ca sa mèten insema dü olter fiüm püssee piscinit, ciamaa Green River e Grand River; dopu 2.900 km in mezz ai Muntagn Rucius del süt, al finiss la sò cursa in del Gulf de California.
Ul Colorado l'è famus perchè al furma, in del sò curs, i canyon püssee spetacular del munt, e tra tücc ul Grand Canyon (furmàà dal fiüm quand al sa tröva in del teritòri del'Arizona) l'è ul mejur.
In dii ültimm cent'ann per tüta la sò lünghezza in stàà custrüii dii sbarament, c'an regalà un muntun de energia eletrica a tüta la zona ma hann anca purtaa dii grossi cunseguenz: ul fiüm al g'à pü la sò curent natüral, inscì al porta pü i sediment russ (ch'hinn stàà la causa del sò nom, vist che in spagnöö Colorado al vör dì "culuraa") e suratüt ul sò delta, in del Gulf de California, al s'è praticament secaa e l'è turnà desert.


text:
Pioltell
Pioltell (Pioltello) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 36 912 abitant. Pioltell la se troeuva a 15 km a est de Milan e la gh'ha quatter frazion: Limit, Rugacesi, San Felis e Seggian.
A Pioltell la gh'è ona presenza granda de immigraa de l'Italia meridional e de persònn che vegnen foeura de l'Italia: al dì d'incoeu quij chì rappresenten el 10% de la popolazion total del comun.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pioltell l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Pàja
La pàja (paglia in italiàn) la deśvìn da 'l tàj dal granàj quànd a s sernìs i chìc da 'l stòpi e 's tóś i só culem madurê e pasî. El granàj mjóri per la só pàja egl'ìn: al furmèint, al furmintòun, 'l òrś, l'avèina, al rìś, al mìj, la sègla e al farilòun.
La pàja la servìs a 'l cuntadèin ch'al la tóś sù in soquànti bali, da tgnìr s'chèdi còunt'r a la mùfa anca per 'l invèren. Se invéci al cuntadèin al pèinsa 'd an tórla mìa sù, ch'l'a n'gh'servìs brìśa, la pàja l'armagnarà in dla tèra dôp ed la batidùra e la gh'gnarà arvultèda insèm quand a s'rà al mumèint edl'aradùra.
I druamèint edla pàja
La pàja la s è sèimper druèda fìn da tèimp dimòndi antîg, armisćèda insèm ala tèra per fèr di quadrê p'r el cà, per fèr dal còrdi, e p'r impinìr i sac ch'i gnìven druê da matrâs.
Incō la pàja la s dróva incòr c'ma integrasiòun dal magnèr dal vâchi, c'ma lêt dal bésti in sìm'a 'l pavimèint 'dal stali, indû la s armìsćia al buàsi e la finìs ind la masa.
Soquànti cartéri i dróven la pàja per fèr la celulóśa ch'la gh'servìs a fabrichèr la cherta.
Dôp 'd un quelc tratamèint, la pàja la vin sćiarìda, o anca colorèda, pò fàta sù a trèsa per fèr di capē, o dal bórsi, o dal sèsti.
In dl aredamèint, la pàja la s dróva per fabrichèr soquànt tîp ed scrâni.
Vóś lighèdi
Ligàṁ estèren
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm' a etimo.it.


text:
Helianthus tuberosus
Helianthus tuberosus l'è 'na spéce de piànta de fiùr perène de la famìa botànica de le Asteraceae e en Lumbàrt e en lèngua italiàna i è ciamàcc Topinambur.
Ol nòm del gèner, compàgn de chèl del girasùl, l'è Helianthus, paròla che la é dal Gréch antìch e che l'è fàcia da Helios cioè sul e ”Anthos” che 'l völ dì fiùr e alùra 'l Helianthos 'l sarès ol fiùr del sul. Chèsto nòm l'è lìgat al fàto che i fiùr del girasùl, ma mia chèi del topinùmbur, i se ùlta sèmper de la bànda del sùl, manèra de comportàs mèi cognusìda col nòm de eliotropìsm. [1] Chèsta piànta 'nsèma a chèla del girasùl l'è riàda 'n Eüròpa dal Nòrt Amèrega in del sécol XVII. [2]
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'na piànta erbàcea perène che pöl rià a 'n altèsa de dù o tré méter.
Le fòie i è opòste endèla part sóta del gamp e le diènta altèrne 'ndèla part àlta. I è dröse a tocàle, grànde, co l'aspèt d'ün öf ma 'mpó slongàde 'n pönta e coi òrli capetàcc; chèle piö bàse le pöl rià a 30 ghèi de larghèsa, chèle 'nsìma i è piö pesène e strète
La 'nfiurescènsa la g'ha la fùrma clàsica de chèle de le Asteraceae con dés o vint pétali radiài de culùr zalt bèl cargàt, de 5 o 10 ghèi de larghèsa. De sólet 'l Helianthus tuberosus 'l fiorés a partì da la fì del estàt, m sùra de töt al prensépe del otörno, tra setèmber e noèmber, e se 'l tröa sùra de töt 'n bànda a i stràde, ma ach söl bórd di cap.
I fröcc i è di achéni che se 'nsomèa fés a la somésa dei girasùl, menimà la pàtata de 'ndó che la nas la piànta e che l'è sóta tèra l'è bùna de mangià, l'è dovràda per i animài, ma l'è bùna pò per i òmegn e l'è dólsìna de saùr.


text:
Magic The Gathering Chandra Hentai
Magic Black White Hentai Manga
Chandra Liliana Vess Hentai
Liliana Chandra Nissa Hentai
Samus Aran Hentai Comic English
Chandra Lithonia Avacyn Hentai
Dynasty Warriors Female Hentai
Houkago Renai Club Hentai
Hentai Manga
Chandra X Lithonia Avacyn Hentai
Chandra Liliana Vess Hentai
chandra nalaar hentai, elspeth tirel hentai, nissa revane hentai, liliana vess porn, mtg hentai, liliana vess naked, magic the gathering hentai, planeswalker hentai, chandra nalaar, liliana vess cosplay, avacyn hentai, liliana of the veil naked, liliana vess and chandra, liliana vess deck build, liliana vess playmat, liliana planeswalker, liliana vess m15, full art liliana vess card, liliana vess origins, liliana vess veil, liliana vess planeswalker, liliana vess deviantart, love jace and liliana, liliana vess planeswalker fan art, liliana vess art, mtg liliana and chandra, liliana mtg,


text:
Jean-Baptiste Jules Bernadotte
Jean-Baptiste Jules Bernadotte, dopo conossuu 'me Carlo XIV Giovann de Svezia e Carlo III Giovann de Norvegia (in svedes: Karl XIV Johan; in norveges: Karl III Johan; Pau, Pyrénées-Atlantiques, 1763 - Stuculma, 1844) l'è staa on general frances e poeu re de Svezia e de Norvegia.
L'ha scominciaa la soa carrera militara in de l'esercit frances in del 1780 e in del 1794 l'è vegnnu general.
L'ha combattuu in sul Reno (col vincc a Limburgh in del 1796) e duu ann dopo l'è staa scasciaa via per avè criticaa la guerra contra la segonda coalizion. El s'è sposaa con la Desirée Clary.
Tornaa in de l'esercit, l'ha combattuu ben a Austerlitz, ma in del 1807 l'è staa scasciaa foeura anmò 'na volta per come 'l s'è comportaa a Jena (indove l'è minga 'ndaa a vuttà el Napoleon) e a Auerstädt (indove l'ha minga vuttaa el Davout). El s'è salvaa domà perchè 'l Davout l'è riessii istess a vincc, e perchè la Clary l'era stada on'amanta de l'imperador.
Tornaa ancamò 'na volta l'è riessii a vincc contra i Prussian a Lubecca e poeu a Mohrungen, Spanden e Linz, ma per la terza volta l'è staa mandaa via, dopo la battalia de Wagram.
Però l'è staa eleggiuu princip de Svezia, indove che 'l Carlo XIII a l'era senza fioeu. L'ha mettuu la soa forza militar al servizzi del sò paes noeuv.
De princippi el s'è mostraa amis di Frances, ma quand che quei là hann occupaa la Pomerania, che l'era svedesa, in del 1812 l'ha scominciaa a cambià leanz. In del 1813 l'ha tolt part a la Campagna de Germania contra el Bonapart, col batt l'Oudinot a Gross Beeren e 'l Ney a Dennewitz, poeu l'ha tolt part a la Battalia de Lipsia. Però poeu dopo l'è pù combattuu contra el sò vegg imperador.
In del 1814 la Svezia l'ha nettuu la Norvegia e in del 1818 el Bernadotte l'è vegnuu re. La soa dinastia l'è sul trono de Svezia anca al dì d'incoeu.


text:
Lengnau (BE)
Lengnau a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4603 abitant.
El cumün de Lengnau al se tröva a una altitüden de 445 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Büren an der Aare, Grenchen (SO), Meinisberg, Pieterlen, Romont.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lengnau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.