text:
Translatur-ia: in prototip d'ina software per translatar texts en rumantsch
20. May 2021
Perscrutadras e perscrutaders dal Grischun vulan rinforzar il rumantsch sin plaun naziunal cun ils meds da la digitalisaziun. In prototip sviluppà da la Scola auta spezialisada dal Grischun mussa il potenzial per la translaziun da texts en linguas cun ina quantitad da datas minimala. Sin basa dals resultats dal project da pilot vegn ussa sviluppà vinavant quest instrument.
Era suenter passa 80 onns èsi strusch pussaivel da s'infurmar a moda adequata per rumantsch sin plaun naziunal. La digitalisaziun porscha la pussaivladad da midar quai. Il project Translatur-ia da la Scola auta spezialisada dal Grischun realisescha actualmain in instrument per optimar applicaziuns en connex cun la lingua rumantscha (p.ex. servetschs da translaziuns) cun agid da la tecnologia computerisada. En cooperaziun cun la Lia Rumantscha èsi reussì da sviluppar in prototip. Quel mussa ch'igl è pussaivel da realisar in agid da translatar d'ina buna qualitad malgrà la pitschna quantitad da datas.
L'Institut svizzer per scienza d'infurmaziun da la Scola auta spezialisada dal Grischun ha creà il webportal translaturia.fhgr.ch che permetta da translatar cun in computer texts da tut gener dal tudestg en rumantsch. Entant che servetschs da translaziuns da linguas fitg derasadas pon far diever da pliras milliardas translaziuns, è la sfida tar la lingua rumantscha la quantitad da datas minimala. Per consequenza è la qualitad da las translaziuns oz anc insuffizienta, ma tuttina sa mussi ch'il punct da partenza ha en mintga cas potenzial. En il rom da projects da perscrutaziun futurs duain ils resultats vegnir nizzegiads per l'ulteriur svilup dal prototip. L'intent è vegnì sustegnì l'onn passà da l'uniun da promoziun da la Scola auta spezialisada dal Grischun.
Gruppa d'interess per l'ulteriur svilup
Translaturs automatics moderns applitgeschan raits neuronalas e cuntanschan uschia ina qualitad bunamain umana. Tar quest punct da partenza innovativ vegnan utilisadas quantitads da datas immensas per sviluppar cun trenaments repetitivs in model da computer. L'applicaziun da quest model pussibilitescha suenter da translatar texts en las linguas trenadas. Per vegnir a frida cun il fatg ch'i dat en il cas dal rumantsch mo paucas datas tschertga la Scola auta spezialisada dal Grischunnovas vias co ch'ins po nizzegiar effizientamain las datas disponiblas e co ch'ins po generar novas datas.
Per il svilup dal prototip ha la Lia Rumantscha mess a disposiziun datas en furma da texts translatads. «Per l'avegnir da la lingua rumantscha èsi absolutamain central ch'il process da translatar texts en e dal rumantsch possia vegnir accelerà. La translaziun automatica permetta da generar cun pli pauc sforz dapli texts. Plinavant contribuescha quest svilup a la chapientscha tranter las cuminanzas linguisticas da la Svizra», explitgescha Conradin Klaiss, manader Furmaziun tar la Lia Rumantscha.
Per cuntinuar cun il project è vegnida fundada ina gruppa d'interess. Quella duai esser il motor per l'ulteriur svilup da tecnologias e lur adattaziun per las branschas en mira. La gruppa d'interess tschertga texts en rumantsch grischun e tut ils idioms, idealmain cun lur correspundenta tudestga, e cas d'applicaziun che pudessan profitar dal diever da tecnologias linguisticas en connex cun il rumantsch. Utilisadras ed utilisaders e tut las persunas interessadas èn envidadas da s'annunziar tar la Scola auta spezialisada dal Grischun u tar la Lia Rumantscha.
Ulteriurs detagls:
- Prototip software da translaziun Translatur-ia: https://translaturia.fhgr.ch
- Institut svizzer per scienza d'infurmaziun: https://fhgr.ch/sii
- Lia Rumantscha: http://liarumantscha.ch
Ulteriuras infurmaziuns:
Scola auta spezialisada dal Grischun:
Philipp Kuntschik, manader da project
+41 81 286 37 35
philipp.kuntschik@clutterfhgr.ch
Lia Rumantscha:
Conradin Klaiss, manader furmaziun
+41 81 258 32 22
conradin.klaiss@clutterrumantsch.ch
Scola auta spezialisada dal Grischun
Sco scola auta agila furman il pensar dinamic e l'agir proactiv las lingias directivas da la SASGR. Cun questa tenuta contribuescha ella cun curaschi e persistenza a la concepziun da l'avegnir. Cun sias purschidas da scolaziun pussibilitescha ella a sias studentas ed a ses students, en tut passa 2300, da daventar persunalitads fitg qualifitgadas e responsablas. La SASGR porscha studis da bachelor e master sco era perfecziunaments en ils roms architectura, inschigneria da construcziun, Computational and Data Science, Digital Science, Management, Mobile Robotics, Multimedia Production, Photonics, Service Innovation and Design, Supply Chain Management e turissem. L'instrucziun e la perscrutaziun a la SASGR èn interdisciplinaras e s'orienteschan tenor las sfidas praticas en l'economia e la societad. La participaziun da tut las commembras e da tut ils commembers da la scola auta contribuescha al svilup da la qualitad e da l'entira scola auta spezialisada. fhgr.ch
Lia Rumantscha
La Lia Rumantscha (LR) cun sedia a Cuira e posts regiunala a Clugen, Glion, Scuol e Savognin è l'uniun tetgala da tut las uniuns linguisticas rumantschas. Dapi il 1919 represchenta ella ils interess da las Rumantschas e dals Rumantschs e s'engascha per il mantegniment da la lingua en famiglia, scola e publicitad. La LR infurmescha e sustegna persunas privatas, interpresas ed instituziuns en lur diever dal rumantsch, porscha in servetsch da translaziuns professiunal e curs en tut ils tschintg idioms e rumantsch grischun. liarumantscha.ch


c: text/html

text:
Batàia de Ciàre
La batàia de Ciàre l'è stàda combatìda el prim de setèmber del 1701 endel quàder de la Guèra de Söcesiù Spagnöla a Ciàre, 'ntra l'erzèrcit austrìaco comandàt del Príncipe Eugenio de Savoia e le fórse franséze ai ùrdegn del marsciàl Duca de Villeroy.
Situasiù[Modifega | modifica 'l sorgent]
El general fransés Catinat el gh'ìa risiìt l'ùrden de taiàga la stràda al ezèrcit de Eugenio de Savoia sènsa gne dà batàia gnè pasà 'ndel teretóre de la la Repüblica de Venesia, che l'ìa restàda neütràla. Dòpo ìga pasàt divèrsi dé a controlàs, Eugenio de Savoia el g'ha streersàt l'Adige a Carpi (encö frasiù del cümü de Villa Bartolomea) la nòt entra 'l 8 e 'l 9 de löi del 1701 e chèsto el g'ha spiasàt i fransés. che, sicóme i éra en nömer inferiùr i g'ha duzìt ritiràs a òvest de l'Òi.
Dòpo la vicènda de Carpi, Catinat l'è stat sustitüìt del Duca de Villeroy. Chèsto ché, l'ìa stat encargàt de mìa spetà tròp a dàga batàia ai Austrìaci. Ai 22 de óst, póch dòpo éser riàt söl camp de batàia, el tùrna a streersà l'Òi e 'l s'è dirigìt col sò ezèrcit encùtra ai austriaci.
La batàia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Töt l'ezèrcit austrìaco el s'ìa baricàt dedét a le müre de Ciàre, endena puzisiù difìci de ciapà. El Duca de Villeroy, enganàt de le 'nformasiù che 'l gh'ìa utignìt de 'n quàch prizunér, l'ìa cunvìnto che a Ciàre gh'ìa mìa de piö de sich o sesmìla austrìaci e isé el g'ha dicidìt de atacà i sò aversàre prìm che nó ghe riàes dei renfórs. Endèl frèsa, el g'ha lanciàt le sò trùpe sènsa spetà che l'artiglerìa la ciapès puzisiù. Quan che i fransés i g'ha cuminciàt a avicinàs, en camp deèrt, a le puzisiù austrìache, i è stacc ciapàcc de 'n föch de füzilerìa e artiglierìa isé gaiàrt che 'n pér de miér de soldàcc i è restàcc copàcc zamò 'ndèi prim momèncc de la batàia. Villeroy el g'ha urdinàt en segónt asàlto, ma l'Eugenio de Savoia el g'ha turnàt a casài endré, sènsa gnànche curìga dré ai fransés scampàcc che se ritiràa perchè zà sudisfàt de ìga batìt en ezèrcit piö nömerùs del sò sènsa ìga riportàt tròpe pèrdite.
Endei combatimèncc, el Catinat, che de bù servidùr el g'ha acetàt de obedéser al Villeroy, el g'ha dat pröa de coràgio mìa de töcc.
Conseguènse[Modifega | modifica 'l sorgent]
Villeroy el s'è fat piö malfidét e 'l s'è acampàt a Üràch d'Òi, mìa tat delóns de Ciàre, endóche 'l g'ha tignìt per n pó i austrìaci sóta scàch. Endel gir de du més sènsa che sücidìes asiù de 'mportànsa, i fransés, mal rifurnìcc del teretóre che i difindìa cùtra la sò olontà, i g'ha leàt le tènde ai 12 de noèmber, e i g'ha streersàt l'ÒI per nà a acamàs de le bànde de Cremùna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
En bleras parts da la citad da Paris è s'emplunà il rument perquai ch'ils lavurants che han da rimnar il rument fan chauma dapi mesemna. La presidenta da Paris, Anne Hidalgo, ha empermess che tut il rument vegnia allontanà. Els dovrian dentant in pèr dis.
Pervi da diversas chaumas en la Frantscha - tranter auter era tar las viasfiers - tema la regenza franzosa in grond donn da reputaziun durant l'Euro 2016. Sch'i saja necessari vegnan ins a sfurzar ils lavurants da las viasfiers da transportar ils fans dal ballape.
RR novitads 14:00


text:
Aijla Del Ponte, Sarah Atcho, Mujinga Kambundji e Salome Kora èn curridas ils 4 x 100 m en 42 secundas e 53 tschientavels. Il nov record è per 34 tschientavels megliers ch'il vegl.
Cun quest temp pon las quatter Svizras era concurrer sin nivel internaziunal. Pli sperts che las Svizras èn quest onn stads be ils quartets dals Stadis Unids, da la Jamaica e da la Germania.
Grazia al nov record vegnan las curridras svizras pli segir a pudair sa participar definitivamain als campiunadis mundials a Londra. Là pon las 16 meglras naziuns ir a la partenza. La procedura da participaziun è però cumplitgada. Otg naziuns èn gia sa qualifitgadas als campiunadis mundials sin las Bahamas. Tar tschellas otg naziuns decida il meglier temp.
RR novitads 06:00


text:
U11 - N dumėnia ai 24.9. ą i mutons dla Under 11 fat pea pra n turnoi a Corvara contra la scuadres dl Renon y dla Val Badia. Purtruep ne ąla nia drė butą, l Gherdėina ą perdł per 6:0 y 4:3 contra l Renon (goi de Jonas Piccolruaz, Jonas Kostner y Gabriel Turina) y 2:0 y 7:0 contra la scuadra dla Val Badia. Chėsc fova l prim turnoi dla sajon, speron che la vede miec l iede che vėn.
U13 Gherdėina - Cortina 0:9 (0:3, 0:1, 0:5)
Nce la Under 13 ą abł si prima partida de campiunat n sada 23.9. te Sėlva contra l Cortina. I mutons dl Gherdėina se ą tl scumenciamėnt dla partida mpue studią ju l Cortina, ajache cun chėi ne nova ėi mo mei jugą. I savova che l fova na scuadra bėndebņ sterscia y nsci ne nie l prim tėmp nia jit ora massa bėn. Tl segondo tėmp ąi jugą mpue plu cunzentrei y ą mé giapą un n gol. Tl terzo tėmp se ąn ntendł che i mutons dl Gherdėina fova mpue stanc, ajache i ne fova nia usei a na partida da trėi tėmps da 20 menuc, ma i se ą purvą. L proscimo iede jirłla dessegur miec.
U15 Bulsan Foxes - Gherdėina 5:0 (1:0, 2:0, 2:0)
N dumėnia ai 24.9. ie la Under 15 furneda a Bulsan tl Palaonda a jughé contra l Bulsan Foxes. L fova na partida valiva nce sce l resultat dij zeche d'auter. I mutons dl Gherdėina fova bėn che drucova dassėnn, purtruep ti ąla scialdi sciacą y ai autri ti ąla butą a fé goi y ą nsci vencił chėsta partida.
U19 Gherdėina - Neumarkt/Auer 2:4 (0:1, 2:1, 0:2)
Nce ala scuadra dla Under 19 ne ti ąla nia drė butą n dumėnia ai 24.9. tl stadio Pranives te Sėlva contra l Neumarkt/Auer. La scuadra de Gherdėina ie doi iedesc stata bona de valivé ora l resultat, ma pona, nce per gauja de massa menuc de straufonga, se ąn tl terzo tėmp giapą mo doi goi y nsci perdł per 2:4. Na gran lauda iel da ti fé al verdiaporta Leo Kostner, che ą pią dut cieche la jiva. Bėn 46 iedesc ąi trat sun si cassa! Per l Gherdėina ąl fat i goi Lukas Mair y Andrea Demetz.
La proscima partides di jėuni n cėsa:
La U17 juega n sada ai 30.9. dala 16.00 contra l Como. La U19 fej si partida n dumėnia ai 1.10. dala 17.00 contra l Cortina.


text:
DirecziunThomas Krefeld | Stephan Lücke
Il project Timeline CitarIl project vegn ad analisar selectivamain ed analiticamain la regiun alpina en sia unitad istorica linguistic-culturala. La regiun alpina è linguisticamain fitg fragmentada tant pertutgant las linguas singulas sco pertutgant ils dialects. Grazia a la moda da proceder tschernida vegn il project preschent a surmuntar la restricziun tradiziunala da la perscrutaziun als territoris naziunals, imponida da las realitads politicas actualas, q.v.d. dals stadis naziunals. Ils champs selecziunads resguardan la natira, l'istorgia culturala ed il preschent cultural actual. Per l'analisa vegn sviluppà in conturn da perscrutaziun cumplessiv e pluriling cun plirs secturs d’activitad sebasond sin la tecnologia da medias actualas (banca da datas, georeferenziaziun, internet, software sociala): il portal serva pia a la documentaziun (cartografia interactiva georeferenziada), a la relevaziun da datas (tras software sociala), a la publicaziun ed a l'agen svilup tras collavuraziun cun ils partenaris. L'intenziun principala è da metter a disposiziun las datas dals atlas linguistics e dals dicziunaris gia preschents (ch'èn per part mal accessiblas) en furma cumplettada, concentrala, tractada a moda pluridimensiunala ed analisada a moda istoric-linguistica. Tras la cumplettaziun (relevaziun nova cun agid da software sociala) vegn gulivà il raster ch'è dischequilibrà entras datas veglias gia disponiblas ed a medem temp vegnan superadas las inconsistenzas semanticas ed onomasiologicas. Il project vegn sustegnì da numerus partenaris da collavuraziun.
VerbaAlpina s'adressescha en emprima lingia al public scientific. Ils texts explicativs sut METODOLOGIA èn relativamain spezialisads. Surtut la funcziun centrala sut CHARTA INTERACTIVA è dentant facilmain accessibla per mintgin. Als laics interessads vegn per consequenza recumandà da sa famigliarisar al cumenzament cun questa purschida. Ils filters da retschertga duessan s'explitgar per gronda part sasez malgrà la terminologia forsa nunusitada durant experimentar.
(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Irina Lutz | Susanne Oberholzer)


text:
Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr
El Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr (en todèsch: Mecklenburg-Vorpommern; en bas todèsch: Mäkelborg-Vörpommern) l'è giü dei sédes stacc (en todèsch: Länder) de la Repüblica Federàl de Germania. El stat l'òcupa n'àrea de presapóch 23.180 km² e 'l g'ha 'na popolasiù de 1.647.000 abitàncc (màgio del 2010). L'è colocàt endèla pàrt nordorientàl de la Germània. La capital del Meclembùrgo-Pomerania Anteriur l'è la cità de Schwerin. Ótre cità 'mportànte i è Rostock, Stralsund e Wismar.
El cunfìna a òvest col Schleswig-Holstein, a sudòvest co la Bàsa Sasònia, a sud col Brandebùrgo e a èst co la Polònia (Voivodàt de la Pomerània Ucidentàl). A nòrt l'è bagnàt del Mar Bàltico endóche gh'è apò a 'n quach ìzole che le fà part del sò teretóre. Le piö 'mportànte de chèste i è: Rügen, Hiddensee, Usedom e Poel. El stat del Meclemburgo-Pomerània Anteriùr el g'ha 'na bàsa densità de popolasiù, entùren ai 72,7 abitàncc per ògna chilòmetro quadràt.
Dòpo la fì de la Segónda Guèra Mondiàl e 'nfìna al 1990, an de la riünificasiù de la Germania, El Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr el g'ha fat part de la Repüblica Democràtica Todèsca (la DDR).
RiferimènccModifega
- ↑ nach der Europäischen Charta der Regional- oder Minderheitensprachen
- ↑ Statistische Ämter des Bundes und der Länder
- ↑ Arbeitslosenquoten im September 2010 - Länder und Kreise. In: arbeitsagentur.de. Bundesagentur für Arbeit, abgerufen am 30. Setèmber 2010.


text:
La staziun a Lavin n'è betg pli confurma a la lescha da persunas cun impediments. Perquai ha la Viafier Retica preschentà 2 variantas pussaivlas. Ina da renovar la staziun actuala e l’autra da spustar la staziun da tren tranter Lavin e Sagliains.
Radund 70 abitantas e abitants èn stadas preschentas a la sairada d’infurmaziun. La clera maioritad vul che la staziun da tren resta er en avegnir en vischnanca. Ils abitants temian oravant tut ina sperdita da la qualitad da viver.
Staziun tranter Lavin e Sagliains
La Viafier retica favurisescha dentant la varianta da spustar. Questa è pli bunmartgada e schliass gist 2 problems. La nova staziun vegniss fabritgada confurm a la lescha da persunas cun impediments e Sagliains fiss en l'avegnir mo pli ina staziun per chargiar autos e camiuns e betg per persunas.
RR novitads 06:00


text:
La pratcha i'l CSVM es averta in media mincha seguond'eivna. Pel solit la gövgia e'l venderdi a partir da las 8.00 fin las 12.00 e da las 13.00 fin las 17.00 tenor termins fixats in ouravant.
Annunzchas suot la nomra da telefon: 062 775 22 72 (pratcha Dr. Cueni, Seon - ev. discuorrer sül bindel) obain dürant nossa preschentscha i'l CSVM sülla nomra da telefon: 081 851 61 80.
Dis da lavur:
- gövgia e venderdi 7 e 8 october 2021
- gövgia e venderdi 21 e 22 october 2021
- gövgia e venderdi 04 e 05 november 2021
- gövgia e venderdi 18 e 19 november 2021
- gövgia e venderdi 25 e 26 november 2021
- gövgia e venderdi 09 e 10 december 2021
Ils dis da lavur cumplettaina cuntinuant sün quista pagina.
Je nach Corona-Situation ist es möglich, dass einzelne Daten kurzfristig ändern.
Wir bitten um Ihr Verständnis.
Dr. Heiner Cueni und Team (Irene Cueni DH, Tatjana Tschenett DA, Tamara Melcher DA)
Per ün bun stadi general tocca eir la sandà dals daints e da l’apparatura da mas-char. Nus sgürain cun nossa pratcha da daintist i’l Center da sandà il provedimaint da la medicina dentala da noss abitants da la chasa da chüra, da la populaziun e dals giasts da la Val Müstair. Implü es mia incumbenza la chüra da daints per noss scolars. Il böt es quel da promouver pro noss uffants la sandà dals daints e da l’apparatura da mas-char tras infuormaziuns e üna buna profilaxa.
La pratcha dispuona sur d’üna infrastructura moderna, uschè chi pon gnir fat bod tuot ils trattamaints bsögnaivels.
Pro noss servezzans toccan:
• Consultaziun inclus radiografias
• Igiena dals daints e profilaxa
• Plombas da daints
• Trattamaints da la ragisch
• Curunas e punts
• Protesas demontablas e protesas totalas
Dr.med.dent. Heiner Cueni


text:
Daventian questas finamiras realitad, lura stuessan pliras 100 ovras da charvun serrar lur portas, uschia la gasetta. Obama sez discurra dal pli grond ed impurtant pass ch'ils Stadis Unids hajan insacura fatg. La midada dal clima na saja betg da snegar.
Clean Power Plan - il plan per energia schubra
Il «Clean Power Plan» vegnia per l'emprima giada a definir, quant fitg ch'implants dastgan maximalmain tschufragnar l'aria. Implants sajan «la pli gronda singula funtauna» nuschaivla per il clima, uschia il president.
En ils Stadis Unids na datti fin uss betg reglas naziunalas per limitar l'emissiun da gas cun effect da serra. Tenor Obama vegnia quai però bainprest a sa midar.
RR novitads 07:00


text:
Cun ils pretschs da trassé na dettia strusch pli stimuls per dapli effizienza d'energia tar la viafier. Quai resulta d'in rapport da la controlla da finanzas federala. En l'avegnir duain perquai las locomotivas vegnir equipadas cun apparats per mesirar l'energia.
Las interpresas da viafier svizras fetschian bler per augmentar l'effizienza d'energia. Tar il sistem dals pretschs da trassé dettia anc potenzial, scriva la controlla da finanzas. Cun il pretsch da trassé indemniseschan las viafiers la las Viafiers federalas svizras (SBB) che metta a disposiziun l'infrastructura – quai per in temp definì e per charrar lasura cun ina tscherta cumposiziun da tren. Cun quest sistem funcziunia la finanziaziun tras il chaschunader però sulettamain per part.
RR novitads 07:00


text:
Simonetta Sommaruga
A chaschun dal 1. d'avust ha la presidenta da la Confederaziun Simonetta Sommaruga appellà al pievel da tgirar la democrazia directa. Be uschia possia la Svizra surmuntar las sfidas da l'avegnir.
Ils proxims onns vegnia instradà projects politics decisivs, uschia Sommaruga. Latiers tutgia la garanzia da l'AVS e las assicuranzas socialas il cumbat cunter il stgaudament dal clima u er las relaziuns tar l'Uniun europeica. Per che tut quests projects gartegian dovria quai ina sauna economia e bunas e cleras relaziuns tar ils pajais vischins, uschia Sommaruga.
Johann Schneider-Ammann
Il federalissem e la prontadad da far cumpromiss: quels 2 elements distinguan tenor il Cusseglier federal Johann Schneider-Ammann la Svizra.
Il recept da success sa numnia pragmatissem, ha ditg il vicepresident da la Confederaziun tar ses pled dal 1. d'avust a l'Expo Milano. Ils contacts e las relaziuns cun il mund sajan impurtants. Las cunvegnas bilateralas cun l'UE avrian a la Svizra in martgà da 500 milliuns persunas. E quai saja absolutamain necessari en in temp nua che l'economia svizra pateschia dal ferm franc, uschia Schneider-Ammann.
Eveline Widmer-Schlumpf
En ses pled dal 1. d'avust ha la Cussegliera federala Eveline Widmer-Schlumpf ludà la politica da la Svizra che procura per segirezza giuridica e per stabilitad.
La ministra da finanzas ha però er avertì da metter sin il gieu la cultura da l'equiliber. La politica da l'extrema, dals pols e dals tuns agressivs chattia pli e pli blers amis, uschia Widmer-Schlumpf en ses pled a Titterten en il chantun Basilea-Champagna.
Ordavant aveva la Cussegliera federala visità in brunch sin in bain puril a Valendau en Val Stussavgia. Il manaschi a Valendau è stà in dals passa 350 bains purils en Svizra che han fatg part a l'acziun da la festa naziunala da quest onn.
RR novitads 14:00


text:
Klaus Lorenz ha gia dapi bunamain 1/4 tschientaner adina puspè da far cun interpresas chinaisas. L’um els 50 ha era lavurà en China. Actual è el directur da la Heberlein SA, ina interpresa cun circa 80 emploiai e sedia a Wattwil (SG). Tenor atgnas indicaziuns è l'interpresa il numer in sin la fiera da tiblas per la valurisaziun da fils e tailas. E dapi il 2013 tutga la Heberlein SA al concern chinais Jinsheng.
El chapeschi ch’i dettia persunas ch'hajan in curius sentiment sch'els audan ch'ina interpresa svizra mida en mauns d'investurs chinais. Mo ils temps sajan sa midads e cun quai era la moda e maniera co ils Chinais fetschian fatschentas. Avant 15 ni 20 onns saja quai vairamain stà uschia ch'interpresas chinaisas han cumprà ed alura demontà l'entira interpresa per bajegiar si ella en China. El haja sez vesì tals cas en Germania, ma quai na saja oz betg pli uschia, ha ditg Lorenz.
Per ils investurs saja il «Swiss Made» e la qualitad dals products svizzers da grond’impurtanza. E quella qualitad ed la marca veglian ils investurs salvar, di Lorenz. «Noss products vegnan vendids era en China sco Premium. In investur na vegn mai a dischlocar l’interpresa en China perquai ch’el perdess uschia quai Premium.»
Perquai na saja era betg uschia che la Heberlein SA saja vegnida transfurmada en ina interpresa chinaisa. La direcziun saja anc adina en mauns da managers europeics ch’enconuschian la cultura indigena. I na dettia perquai oz era betg ina tala gronda differenza tranter las culturas da fatschenta sco quai ch’ins haja adina l’impressiun, di Lorenz. Sia interpresa haja anc adina in'identitad Svizra. Ed al retschaviment dettia era nagins simbols chinais ni figurinas da giats che smainan la toppa per carmalar viaden il cletg. La tenuta saja: «Ti ès Heberlein e ti has in’atgna identitad e quella vulain nus mantegnair.»
Da l'autra vart dettia era clers avantatgs d'avair in possessur chinais, declera Klaus Lorenz. Qua tras hajan els in access al martgà chinais, in martgà che creschia fitg. Sco en blers auters pajais protegi era la China sia fiera da la concurrenza da l’exteriur. Sco interpresa svizra en possess chinais hajan els qua gronds avantatgs. «Mes partenaris en China san exact tge che las autoritads vulan e tge ch’ellas pretendan. Sco Svizzer na sappian ins betg giuditgar quai.» E quai levgeschia ina massa. El miri perquai era cun confidenza el futur, ha ditg Lorenz. En trais onns veglian els ir cun la Heberlein SA a la bursa chinaisa e lura crescher cuntinuadamain.
RR actualitad 12:00


text:
cuntegn
Naziunal/Internaziunal
-
Ulteriur pass envers ils playoffs
Il club da hockey da Tavau ha gudagnà questa saira ses gieu ordaifer cunter Losanna cun 5:4 suenter prolungaziun.
Autur:
RTR / Erwin Caduff
Il gol decisiv ha sajettà Enzo Corvi en la 61avla minuta.
Tavau resta uschia sin plazza 5 da la tabella.
Definitiv en ils playouts è Ambri che ha pers ordaifer cunter Berna cun 4:6.
RR novitads 23.00
Hockey – Liga naziunala A 2017 / 2018 45avla runda
Hockey: Classament liga naziunala A (05-03-2018)


text:
Vischnaunca Ilanz/Glion: Relasch d'ina zona da planisaziun
Alla sesida dils 12 da fevrer 2018 ha la suprastonza communala relaschau ina zona da planisaziun per igl entir territori da vischnaunca Tenor art. 21 dalla lescha davart la planisaziun dil territori per il cantun Grischun (LPTGR). La finamira ei d'examinar ina reducziun dalla zona da baghegiar ordeifer il territori surbaghegiau tenor las prescripziuns egl art. 15 al. 2 LPT sco era el plan directiv cantunal pertuccont las surfatschas da reducziun potenzialas indicadas els suandonts plans:


text:
Ina gruppa da motociclists Tschecs charrava il venderdi suentermezdi sin la Via d’Engiadina H27 en direcziun da Zernez, communitgescha la Polizia chantunala.
A Magnacun è in dals motociclists lura vegnì sin il vial oppost. El è sinaquai collidà cun in camiun che vegniva encunter. L’um da 60 onns è vegnì blessà grevamain tar l’accident.
Malgrà ch’el è vegnì reanimà da la squadra d’ambulanza Scuol al lieu da l’accident e silsuenter sgulà cun la Rega a Cuira en l’Ospital chantunal è el mort curt temp suenter.
RR novitads 10:00


text:
Malauras han custà l'onn passà uschè bler sco ditg betg pli. Ils custs da 135 milliuns francs sa resultan en spezial d'auas grondas suenter urizis, da bovas e da crudada da crappa e grippa. Quai communitgescha l'Institut federal per la perscrutaziun da guaud, naiv e cuntrada WSL. Il matg ed il zercladur eran ils donns entras auas grondas sur la media. Sulet il zercladur ha chaschunà 70% da tut ils custs. Davent il fanadur hai dà pli paucs donns che usità.
Bler'aua, duas unfrendas
La Svizra Centrala ed ils chantuns Turitg, Berna, Turgovia e Son Gagl han patì da dus urizis. Pervi da quels eran pliras auas idas sur lur rivas or. Duas persunas eran mortas en consequenza.
Gronds donns hai gia dà il matg, cura ch’intginas auas avevan cuntanschì il nivel d’aua gronda suenter plievgias cuntinuantas. Pertutgads da quai eran cunzunt il sid dal Jura, la cuntrada dals lais en il chantun Berna sco er ils chantuns Vad e Friburg.
Pli paucs donns en segund semester
Vers mez da fanadur aveva quai plinavant dà en l’Engiadina Bassa urizis locals cun consequenzas custaivlas: 18 bovas hai dà suenter ils urizis tranter la Val d’Uina e la Val Plavna. Las massas d’aua han emplenì plaunterrens e tschalers. Ultra da quai èn fatschadas da chasas, autos e terrens cultivabels vegnids donnegiads.
Las quantitads da precipitaziuns èn però stadas sut la media, uschia ch’era ils custs dals donns era pli pitschna.
RR novitads 14:00


text:
Stan Wawrinka na sa chatta betg en il tableau cun il retg sin sablun, il Spagnol Rafael Nadal, ed il defensur dal titel, il Serb Novak Djokovic. Uschia èn quels dus giugaders ina gia ord via sin via en il final. Wawrinka po uschia esser cuntent co i è vegnì tratg la sort a Roland Garros.
Murray adversari pussibel en il mezfinal
Cuntanscha Stan Wawrinka il quartfinal a Paris pudessi vegnir là tar in duel cun il Croat Marin Cilic. En il mezfinal spetgass lura tenor palpiri il Sco Andy Murray u il Giapunais Kei Nishikori.
Stan Wawrinka, il victur dal French Open 2015, è il sulet giugader svizzer a Paris. Marco Chiudinelli e Henri Laaksonen èn vegnids franads gia en la qualificaziun e Roger Federer desista sin il French Open 2017.
Nadal e Djokovic sut squitsch
Rafael Nadal lantscha la chatscha sin ses 10avel triumf a Roland Garros encunter il Franzos Benoit Paire. En il mezfinal pudessi vegni tar in duel cun il defensur dal titel Novak Djokovic. Il Serb, che dat ses emprim turnier cun Andre Agassi sco trenader, dat ses emprim gieu encunter il Spagnol Marcel Granollers.
Timea Bacsinszky encunter ina Spagnola
La giugadra svizra Timea Bacsinszky dat il gieu d’emprima runda al French Open encunter la Spagnola Sara Sorribes Tormo. Quest duel hai dà be ina giada. L’onn passà a Gstaat aveva la Svizra gudagnà en dus sets.
Bacsinszky è la gronda speranza svizra tar las dunnas. Il 2015 era la giugadra dal chantun Vad vegnida fin en il mezfinal.
Viktorija Golubic cumenza il turnier encunter Aljaksandra Sasnovitsch. Encunter la giugadra da la Bielorussia ha Golubic pers ils davos dus duels, ina giada en la Cuppa Fed e lura al turnier da tennis a Bienna.
Kvitova festivescha in comeback
Surprendentamain festivescha Petra Kvitova in comeback al French Open a Paris. La Tscheca era vegnida attatgada d’in lader cun in cuntè en sia abitaziun il december da l’onn passà. Kvitova era vegnida blessada grev vid in maun ed aveva stuì vegnì operada sur pliras uras. Ussa dat ella ses comeback encunter l’Americana Julia Boserup. Petra Kvitova ha tranter auter gudagnà en sia carriera duas giadas il turnier da Grand Slam a Wimbledon.


text:
Tremezzina
Tremezzina (parnonzia local: [treme'dzina]; italian: Tremezzina) l'è on comun de la Provincia de Comm. Ghe viven 5.060 personn.
El paes el se troeuva in su la riva del Lagh de Comm, pu o manch in del pont indè che se spartissen i duu brocch del lagh.
A l'è stada formada per la prima voeulta in del 1928, con l'union di comun de Tremezz, Lenn e Mezzegra. L'union l'è terminada in del 1947, ma l'è stada recostituida de noeuv in del 2014. In quella ocasion chì, gh'è staa giontaa anca el vegg comun de Ossusc.
In de la Tremezzina gh'è on gran numer de hotel de lusso, vill de sciori e parch. In de la frazion de Ossusc a gh'è on Sacher Mont, menter che in del paes de Giulin hann coppaa el Benito Mussolini.
Vos corelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Dapi mez settember sa sbassan las cifras d'infecziun cun il coronavirus en Svizra. Actualmain sa movan quellas tranter 1'500 e 2'000 cas per di, communitgescha l'Uffizi federal da sanadad. Las pli bleras infecziuns dettia tar uffants e giuvenils, uschia han ditg ils experts dal BAG avant las medias. Er tar las ospitalisaziuns van las cifras enavos. Nagina distgargia dettia dentant anc sin las staziuns intensivas. Quai er sche la cifra saja ida levet enavos ils ultims dis, uschia ha declerà Patrick Mathys da l'Uffizi federal da sanadad. Ils experts quintan er cun in augment da cas en vista la stagiun d'atun e d'enviern.
Ultra da quai creschia la cadenza da vaccinar memia plaun per che la situaziun en Svizra sa quieteschia, concludan ils experts vinavant.
Certificat sin pista dapenda tut da la situaziun
Er l'obligatori da certificat sin pista è stà tema a la conferenza da medias. Tenor Patrick Mathys pudess quel far senn sche la situaziun è tendida, cunquai che il territori da skis saja ina massa fitg omogena che sa mova en pendicularas, ustarias e bars. I na fetschia uss dentant betg senn da discutar sur d'ina tala mesira, cunquai ch'ins na sappia betg co la situaziun guardia lura or il december.


text:
Cun far quest pass demussan las partidas l'intenziun da vulair rinforzar il bloc dals burgais ed il center politic. Eventualas vuschs restantas duain ir en favur dals partenaris d'allianza.
Cun questa colliaziun reageschan las partidas er al fatg che la colliaziun da glistas da la PS, dals Verds e da la PVL aveva manà avant quatter onns a la perdita dal sez da la PLD.
Las trais partidas recumondan ultra da quai da reeleger ils cussegliers dals chantuns d'enfin ussa Stefan Engler (PCD) e Martin Schmid (PLD).
PPS deplorescha
La partida populara dal Grischun ha prendì enconuschientscha che las partidas dal center sajan sa decididas cunter ina politica economica ferma. La partida communitgescha ch'ella deplorescha quai. Ina colliaziun da glista da questas trais partidas cun la PPS avess pudì stgaffir a Berna ina ferma represchentanza da l'economia ed industria grischuna scriva la partida.
Plinavant remartga ella che la PPS grischuna na saja betg explicitamain visada vi sin colliaziuns da glistas. En vista a las sfidas economicas e turisticas haja la partida purschì il maun per ina gronda colliaziun.
Uniun tetgala da l’economia grischuna beneventa la colliaziun
L'Uniun tetgala da l'economia grischuna beneventa la colliaziun da glistas da las partidas dal center. La finamira da l'Uniun saja che las partidas burgaisas gudognian enavos il quart sez a las elecziuns dal Cussegl naziunal quest atun. Cun far quest pass tirian la BDP, la PCD e la PLD las consequenzas ord il sbagls da las davosas elecziuns il 2011, uschia scriva l'Uniun tetgala. Uss saja pussaivel da gudagnar enavos il sez ch'ins haja lura pers als verd-liberals.
Verd-liberals avessan era gugent fatg part a la colliaziun
Las partidas grischunas dal center collian lur glistas per las elecziuns naziunalas e da la vart resta la Partida Verd-liberala.
Ils Verd-liberals avessan gugent fatg part a la colliaziun da la PCD la PDB e la PLD. Quai ha ditg il president Christian Stricker a Radiotelevisiun Svizra Rumantscha. Ussa dettia anc la pussaivladad da sa colliar cun ils Socialdemocrats. Ir ensemen cun la Partida populara na vegn tenor Stricker betg en dumonda.
RR novitads 16.00


text:
«Eierläset» è in vegl usit da primavaira e da fritgaivladad per stgatschar l'enviern che vegn tgirà da las uniuns da gimnastica localas en numerusas vischnancas dals chantuns Argovia, Soloturn e Basilea-Champagna. Mintgamai 80 fin 100 mantuns da resgim vegnan plunads en dus vials e sin mintga mantun vegn mess in ov. Duas gruppas giogan ina cunter l'autra: ina represchenta l'enviern, l'autra la primavaira. Mintga gruppa sa cumpona da plirs curriders e dad in u dus tschiffaders. La concurrenza tranter la primavaira e l'enviern cumenza. Ils curriders curran tar l'ov il pli lontan dal vial, prendan cun sai quel, curran enavos ed al bittan en il vonn da paglia dal tschiffader. Sch'in ov croda per terra, sto il traject vegnir percurrì anc ina giada, senza dentant dastgar purtar in nov ov al tschiffader. La medema incumbensa han tut ils ulteriurs curriders. Tar mintga dieschavel ov sto plinavant vegnir schliada ina incumbensa speziala. Gudagnar gudogna quella gruppa che ha deponì sco emprima tut ils ovs tar il tschiffader. Qua e là datti dentant intervenziuns per garantir che la primavaira gudognia.
En intginas paucas vischnancas dal chantun Argovia existan variantas cun figuras pompusas sco per exempel il «Schnäggehüsler», il «Stächpälmler» u il «prer». Questas figuras èn attribuidas a l'enviern u a la primavaira. Entant ch'ils curriders èn en viadi, datti groppas dispitas simbolicas tranter las duas gruppas.


text:
Incumbensa a la Promoziun da la cultura
La promoziun da la cultura dal chantun Grischun sa basa sin la lescha per promover la cultura (LPC; DG 494.300) e sin l'ordinaziun tar la lescha per promover la cultura (ordinaziun per promover la cultura, OPC; DG 494.310). Cun differentas mesiras da promoziun s'engascha il chantun per ina vasta vita culturala e per ina viva confruntaziun cun las tradiziuns vividas. En sia totalitad duai la promoziun chantunala pussibilitar ad uschè bleras gruppas da la populaziun sco pussaivel da sa participar a la vita culturala.
La promoziun chantunala da la cultura conceda contribuziuns unicas a projects da differentas spartas. I vegnan sustegnidas activitads culturalas e furmas artisticas experimentalas, popularas ed etablidas dals suandants secturs:
- art figurativ
- art applitgà
- film
- litteratura
- musica
- saut
- teater
- istorgia e memoria
- intermediaziun e barat
La promoziun chantunala da la cultura sustegna en moda subsidiara; ella s'engascha adina cumplettond las contribuziuns da persunas privatas e da vischnancas.
Ultra da quai sustegna il chantun instituziuns culturalas d'impurtanza chantunala cun subvenziuns periodicas annualas.
Il chantun Grischun promova er artistas ed artists professiunals cun contribuziuns ad ovras che vegnan publitgadas e surdadas mintga onn en il rom da concurrenzas. La promoziun da la cultura dal Grischun publitgescha dus stipendis d'atelier a Vienna per profilar las prestaziuns culturalas.
Sin proposta da la cumissiun per promover la cultura conceda la regenza mintga onn premis da promoziun e premis da renconuschientscha. Prestaziuns extraordinarias culturalas e scientificas pon vegnir onuradas cun il premi grischun da cultura.


text:
A chaschun d’ina visita al davos mulin d’aua anc en funcziun a Salouf decleran il muliner e ses gidanter il mecanissem. I vegn era discutà davart la lunga istorgia dals mulins d’aua che tanscha enavos enfin l’antica. Nus realisain con ferm mulins han caracterisà noss spazi cultural alpin. Numerus èn nums locals che regordan l’existenza d’in ni plirs mulins. Plinavant exista ina ritga tradiziun da proverbis, poesias, raquints e chanzuns che han per tema il mulin, il muliner u la mulinera.
Participants: Antonia Sonder, Franz Demarmels, Baba Demarmels, Franz Stocker, Regula Thöni, Urban Thöni
Redacziun: Gion Peder Thöni
Radioscola 10-1-1975
Numer d’archiv: 2152
(Per raschuns da dretg d’auturs è l’emissiun d’udir senza las parts musicalas.)


text:
Durant 72 uras po la populaziun rumantscha ir a registrar texts rumantschs. Il mument entant be per sursilvan e vallader. La finamira è però ch'ins po en avegnir er registrar e rimnar texts en ils ulteriurs idioms sco er en rumantsch grischun.
Acziun «72 uras»
«72 uras» è la pli gronda acziun d'organisaziuns da giuventetgna en Svizra. Tranter 15'000 e 20'000 giuvenils fan part da quella. En passa 300 projects fan els insatge per il niz public. 7 projects han lieu en Grischun.
Sco emprim èn stada en acziun ils scolars rumantschs da la scola chantunala. Cun tablet, uregliers e microfon èn els sa mess vi da la lavur ed han registrà simplas frasas curtas senza connex. Scolars tranter 13 e 19 onns han prendì part al project. La GiuRu è fitg cuntenta cun ils resultats. Durant la fin d'emna èn lura er envidads tut ils auters Rumantschs ch'han gust da registrar frasas per rumantsch.
Era suenter las 72 uras pon ins anc registrar audios e text. Quai tut simpel sur la pagina d'internet da common voice, il link avra en ina nova fanestra.
Texts or d'audios
RTR è il mument vid in project che duess gidar tar las retschertgas en material pli vegl. Il problem è ch'ins ha en l'archiv massa material d'audio, per chattar quest material dovran ins però er il script tiers. Cun il project «speech to text» vulan ins ch'il computer chapescha il rumantsch en l'audio e sa transmidar quai en il text scrit.
Per che quel program funcziuna en tut ils idioms ed er per rumantsch grischun dovr'ins per mintga idiom almain 50 uras material. Er il material che la GiuRu rimna vegn dabun a quest project.
RTR actualitad 07:00


text:
En Svizra duain manaschis purils en l’avegnir be pli survegnir subvenziuns sch’els produceschan senza pesticids e na dattan betg preventivamain antibiotica als animals. Quai pretenda l'iniziativa «Aua da baiver» ch'è vegnida publitgada mardi en il Fegl uffizial federal.
Lur finamira è in'agricultura che producescha mangiativas sanadaivlas e tegna schuber l'aua da baiver.
Il comité d'iniziativa sa cumpona da persunas privatas independentas. Fin ils 21 da settember 2018 han ils iniziants uss temp da rimnar las 100’000 suttascripziuns necessarias. L'iniziativa vegn lantschada mesemna a Berna.
RR novitads 12:00


text:
Stehen der Iran und die Vereinigten Staaten vor einem Krieg? Ihre Rivalität ist jedenfalls nicht neu. Sie erreichte ihren Höhepunkt während der Geiselnahme in der amerikanischen Botschaft in Teheran zwischen 1979 und 1981. Drei ehemalige Schweizer Botschafter erzählen, wie sie als Vermittler zwischen zwei Ländern agieren mussten, die im Konflikt miteinander standen.
Daniel Wyss
Association Climage
Daniel Wyss
Daniel Wyss
Leili Yahr
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Sco sch'i na fiss gia grev avunda da stuair prender cumià dad ina chara persuna, renda il coronavirus la situaziun anc pli difficila: Pervi da la situaziun greva na dastga quai dar actualmain nagins funerals sco usità – er tar persunas, che na moran betg da la malsogna Covid-19.
«Naginas brancladas, gnanc en famiglia»
Ensemen cun sia dunna ed ils uffants ha Ramun Venzin stuì prender cumià da sia mamma. Ella è morta ils 12 da mars e n'ha betg pli pudì vegnir sepulida en in funeral usità. Ella avess segir gì gust dad ina baselgia bain plaina, raquinta Ramun Venzin.
Las emoziuns èn qua independent da la grondezza dal funeral, ellas pon però vegnir vividas be sin distanza. Questa distanza saja grev da supportar:
Naginas brancladas, gnanc en famiglia.
Uschia fa corona che las cartas da led a la famiglia cuntegnan sper las condolaziuns er la cumpassiun da stuair viver la perdita da la mamma en circumstanzas, che rendan il cumià anc pli grev da supportar.
Consolar ed accumpagnar en temps da corona
Funerals han lieu be pli en famiglia. Messas vegnan stritgadas, nozzas e battaisems spustads – ina massa da rituals, che furman uschiglio la vita, na dastgan betg vegnir fatgs il mument.
Central en quels muments èn ils spirituals e las spiritualas sco Chatrina Gaudenz. Ella è ravarendessa al Neumünster a Turitg ed accumpogna las vitas da blera glieud cun exact quests rituals uschè impurtants.


text:
Ils utilisaders duain translatar la surfatscha da facebook ord l'englais en rumantsch. Quai cun l'agid d'ina app. Per mintga singul lungatg dettia quai ina cuminanza da translaturs, scriva facebook. En questa gruppa pon ils translataders rangar las transalziuns viceversa.
Facebook en RG u en ils idioms?
Co Facebook vul schliar la dumonda, sche las traducziuns duain succeder en ils idioms ubain en Rumantsch Grischun n'è betg cler. Facebook haja schon era in team da translaturs che lavuria en differents lieus. Co quels lavurien u vida tge, na sappia ella dentant betg, declera Annika Halbsgut da Heine PR, in' interpresa che fa la lavur da pressa per Facebook en il spazi tudestg. Quai che pertuccia il Rumantsch n'haja ella naginas infurmaziuns.
Ma pertgé vul facebook insumma translatar la mascra en romontsch? La missiun da Facebook saja da colliar carstgauns in cun l' auter, uschia Halbsgut vinavant. E gist il lungatg saja impurtant per che la plattafuorma daventia accessibla per uschè blers sco pussaivel.
RR actualitad 11:00


text:
Ils stadis da l'UE prendian tuttas mesiras necessarias. Vitiers garanteschan els il sustegn a la Grezia cun trametter schuldads da l'autoritad da proteger il cunfin Frontex.
Avant avevan rapports davart in migrant che saja vegnì per la vita al cunfin da la Grazia e la Tirchia anc engrevgià las tensiuns tranter Ankara ed Athen. Medias tircas hajan rapportà ch'ina guardia da cunfin haja sajettà giu in um, plirs migrants sajan blessads. In pledader da la regenza grecca haja dementì quai e discurrì da «Fake News».
Dapi la fin d'emna na tegna la Tirchia betg pli enavos fugitivs d'ir al cunfin cun la Grezia. Pliras milli persunas èn dapi lura sa radunadas al cunfin.
RTR novitads 06:00


text:
Sche las duas varts vegnan da sa cunvegnir pli baud sin in contract da sortida, pudess la Gronda Britannia era sortir pli baud. Lura pudess ins annullar la participaziun da la Gronda Britannia a las elecziuns europeicas.
Ils schefs da stadi e da regenza dals 27 pajais da l'UE che restan, ston approvar questa prolungaziun unanimamain. Tar il proxim inscunter extraordinari da l'UE, proxima mesemna, duai vegnir decidì co enavant.
En sasez avess la Gronda Britannia gì da sortir gia ils 29 da mars da l'Uniun europeica. Fin ussa ha il parlament britannic dentant adina renvià il contract dal Brexit e senza contract na vulan els betg sortir.
RR novitads 14:00


text:
Suenter in accident cun in bastiment tar las inslas da Galapagos, periclitescha il diesel ch'è vegnì or dal bastiment il patrimoni natiral mundial. Il minister da l'ambient da l'Ecuador, Raúl Ledesma Huerta ha communitgà sin Twitter che la regenza haja prendì mesiras d'urgenza per sminuir il ristg per l'ambient e per franar il problem. Il Parc naziunal da Galapagos ha communitgà ch'i installeschian barrieras da protecziun e meds absorbeschan ieli. Tut en tut sajan radund 2'500 libers diesel stads sin il bastiment.
Il bastiment è sfundrà dumengia vid ina pitschna punt da sbartgar avant l'insla San Cristobal. Avant era ina crana crudada sin il bastiment durant chargiar in container. Ils commembers da l'equipa han pudì sa spendrar en l'aua. Ina persuna è vegnida blessada.
Charles Darwin e l'idea da l'evoluziun
Las inslas da Galapagos èn dapi il 1978 in patrimoni natiral mundial da l'UNESCO. L'archipel cun sias 130 inslas tutga politicamain tar l'Ecuador ch'è radund 1'000 kilometers lunsch davent. Tar ils animals ch'i dat be là, tutgan er lurschards da la mar, leguans da terra e fringhels da Galapagos. Il 1835 ha Charles Darwin visità las inslas. Sia teoria da l'evoluziun ha el sviluppà sin l'insla.
RTR novitads 06:00


text:
Sulet ina proposta per midar il budget hai dà mardi avantmezdi, quella han deputads e deputads dentant refusà. Il deputà Roman Hug (PPS) vuleva stritgar 72'000 francs previs per finanziar la co-direcziun dal Museum d'art dal Grischun. El ha crititgà ch'ils problems organisatorics dal museum vegnian schliads enten stgaffir dapli plazzas e dapli custs.
Era en la cumissiun da gestiun hajan las finanzas dal Museum d'art dà da discutar, ha ditg il president Simi Valär (PLD). Da stritgar ils daners saja dentant la faussa via. Il cusseglier guvernativ Martin Jäger (PS) è sa dustà cun pais e mauns: La co-direcziun saja ina buna schliaziun ed il museum haja adina dapli exposiziuns e visitaders.
Program da spargn GEA u NA?
La gronda dumonda è dentant stada: Dovra il Grischun in program da spargn? Surtut la Partida liberaldemocratica (PLD) ha plazzà sia critica: La regenza haja empermess in program da distgargia per in equiliber da las finanzas - il parlament spetgia dentant anc adina sin quest. Per la PLD èsi massa ristgà da sa laschar sin la gulivaziun da finanzas ed ils pajaments da la Banca naziunala.
Sche vus na vulais betg numnar el program da spargn, lura numnai el program da fitness ubain program da distgargia. Impurtant è che nus fetschian insatge.
Las ulteriuras partidas na vesan dentant nagina raschun dad instradar in program da spargn. La ristga da perder la controlla da las finanzas na saja betg dada. Quai impedeschia la limita da deficit da 50 milliuns francs ch’il Cussegl grond ha gì ordinà.
La ministra da finanzas Barbara Janom Steiner ha accentuà che la situaziun finanziala dal chantun saja solida e ch'i na dovria nagin program da spargn e ch'in tal n'avessia era nagina schanza.
I na dat nagina maioritad per in program da spargn.
Budget prevesa deficit da 34 milliuns francs
Il deficit budgetà per il chantun surpassa quel da l’onn passà per 11 milliuns francs. Tar las investiziuns resta la regenza tar sia politica offensiva dals ultims onns. Las investiziuns bruttas cuntanschan cun 446 milliuns francs in record. Milliuns ch’èn surtut previs per projects da construcziun auta (nova praschun a Cazas, nov center administrativ Sinergia). Sco era per il traffic public e la promoziun da l’economia.
RR actualitad 17:00


text:
Cremee
Cremee, Cramee o Cremen (nom ufizial in italian Cremeno) l'è on comun de la Provincia de Lecch, in Valsassina, che 'l cunta 1 522 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 13,2 km² e ona densità de 115 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Ballabi, Barz, Cassina in Valzasna, Morteron, Pastur.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Cremen l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Suenter trais onns fusiun han ins cuntanschì bler. Tenor il capo communal Christian Fanzun sto il vitg daventar però anc pli effizient, tscherts projects ston vegnir realisads ils proxims onns, quels na dastgan betg restar lung temp sin la glista da pendenzas.
Las incumbensas dal promotur(a)
L’organisaziun e coordinaziun dal turissem tranter las fracziuns, l’integraziun dals possessurs da secundas abitaziuns, ma era l’effizienza da la lavur dal vitg sez sto anc sa meglierar. Ina promotura u in promotur d’economia duess esser il man dretg dal capo che analisescha e elavurescha propostas a man dal cussegl communal. Quella persuna vegn suttamessa directamain al cussegl communal e betg a la direcziun.
RR actualitad 17:00


text:
Ruanda
El Ruanda (Rwanda in lengua kinyarwanda) a l'è un paes de l'Africa urientala.
A l'è tacaa al Burundi, a l'Uganda, a la Repüblica Demucratica del Congo e a la Tanzania.
La capital a l'è Kigali.
Al gh'ha una süperfiss de 26.798 km² e una pupulaziun de pressapoch 7.600.000 abitant.
Storia muderna[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Ruanda a l'è staa un pussediment de la Germania del 1903 al 1919 e del Belgi (insema cunt el Burundi, cunt el nom Ruanda-Urundi) fina al 1962, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
I dò etnij principaj del paes, i Hutu e i Tutsi, hann semper cumbatüü intra de lur. Intra l'april e'l lüj del 1994 a l'è sücedüü vün di genucidi püssee grand de la storia, cun püssee de 800.000 mort intra i Tutsi.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Ruanda (nom ufizial: Repubulika y'u Rwanda / République du Rwanda / Republic of Rwanda) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Paul Kagame (del 2000).
El prim minister a l'è el Édouard Ngirente (del 2017).


text:
DB Multiverse
Donca el gh'è an'mò on poo de Saiyan dent de ti!
Mi cedi.
Huh?
Hoo ciapad ona forza incredibela. El pa el gh'haveva reson.
Ma gh'hoo an'mò nissuna sciansa contra de ti!
Però l'è domà question de temp! Prest saroo pussee fòrta de ti....
....e defendaroo la Terra dai canaje coma ti!
2021-03-01
Dragonball Multiverse in lengua lombarda
Car letor, prest i sarann publegad i prum 20 capitoi del Manga Dragonball Multiverse in lengua lombarda!!
El nost manga l'è adree a cresser anca grazzia ai lengov regionai!


text:
Prez-vers-Noréaz
Prez-vers-Noréaz a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.71 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 916 abitant.
El cumün de Prez-vers-Noréaz al se tröva a una altitüden de 646 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Avry, Corserey, La Brillaz, Montagny, Noréaz.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Sit ufizial (Franzés)


text:
La nova regla vala tenor l'agentura da novitads Ansa per quatter da tschintg lieus turistics en il center da la citad veglia. E quai da las 12:00 fin a las 15:00, sco er la saira tranter las 18:00 e las 22:00. Il scumond duai durar fin ils 6 da schaner 2019.
Tenor il president da la citad, haja la mesira en mira turists che mangian sin via per spargnar daners. Intgins n'hajan naginas manieras e quai na possian ins betg tolerar.
Firenza n'è betg l'emprima citad ch'introducescha chastis per in tschert sa cumportar da turists. Suenter ch'in um è nudà niv en la funtauna da Trevi, ha Roma introducì l'onn passa chastis per mangiar u far bogn en impurtantas funtaunas.
RR novitads 08:00


text:
Lager (bira)
Lager l'è 'n tìpo de bira utignìda conden leàt specìfech a fermentasiù bàsa (Saccharomyces carlsbergensis) e che 'ndèla part finàl del procès de birificasiù la vé 'nmagazinàda per divèrse setemàne 'ndèn ambiènt a temperadüra arènt ai 0°C per fà depozità le partezèle de leàt en suspensiù e per töga vià saùr e udùr sulfùrei tìpich del tìpo de leàt che se dopèra. I stìi piö famùs a bàsa fermentasiù i è Lager ciàra, Helles, Pilsner, Märzen, Vienna, ecc.
El nòm el vé de 'na paròla todèsca (lagern) che völ dì "enmagazinà".


text:
Suenter che radund 2/3 da las vuschs èn dumbradas, vegn Duterte sin radund 40%. Quai ha communitgà in’organisaziun d’observaturs electorals catolics.
Sin il segund plaz suonda la senatura Graze Poe cun 17% pli pauc vuschs.
Duterte vala sco ultra-conservativ ed ha annunzià da cumbatter la criminalitad cun tut ils meds necessaris – en il mender cas er cun proclamar il dretg da guerra.
Il president actual, Benigno Aquino, na dastga betg pli candidar pervi da la restricziun d’uffizi. El ha gia avertì ch’ina elecziun da Duterte fiss in return tar ina dictatura.
RR novitads 06:00


text:
Uschia ha el emprendì d'enconuscher la birocrazia dal sistem communistic e da guardar davos las fatschadas pumpusas da Bucarest. El ha vis baras en ils flums da Lagos, ha emprendì da sa lavar à la franzosa a Lissabon ed ha exportà la tradiziun da far sauna da la Finlanda a Susch. Ses post il pli difficil haja el però gì en Svizra a Berna. La avess el stuì relaschar bler persunal. Ma Curdin Duriet ha chattà in tric per evitar quai.
En quest Profil udin nus be in per da bleras istorgias ed experientschas da sia vita sco biro communal dals Svizzers e Svizras a l'ester. Tranter auter era pertge ch'il program d'autocorrectura sin il computer ha midà ses mintgadi e daco ch'el ha adina profità d'esser in figl da pur.


text:
Liberalism social
El liberalism social l'è 'na corrent del liberalism che la integra on quaj element de la coltura socialdemocratica, principalment per l'influenza del pensee del John Stuart Mill e del John Maynard Keynes. A differenza del liberalism classich el liberalism social el ved la libertà no comé la mancanza de restrizion, ma comé la capacità de fà.
Politicament l'è oppost a l'autoritarism e fautor de la democrazia e in l'ambit economich e social l'è a favor de 'na soluzion de compromess in tra la libertà e l'eguajamza e de favorì 'na concorrenza leal. A nivell social l'è tipicament a favor del secolarism e del progress social.
L'è consideraa la sinistra del pensee liberal.
Esempi de partii liberalista sociaiModifega
Vos corelaaModifega
- Socialism liberal, ossia el socialism cont dent di element de la coltura liberal.
- Radicalism
- Ordoliberalism


text:
Dals 15 fin ils 19 da fanadur 2013 fa il circus Lollypop in project cun circa 60 scolaras e scolars tar il center da transit Löwenberg a Schluein, e quai sut la devisa "Viver il circus". Ultra da famiglias da requirentas e da requirents d'asil che vivan en il chantun Grischun e che derivan da las pli differentas naziuns sa participeschan al circus er uffants indigens da la regiun. Il project vegn sustegnì en divers reguards da l'uffizi federal da migraziun, dal service civil internaziunal sco er da l'uffizi da migraziun e da dretg civil dal Grischun. Il project introducescha ils uffants oriunds da differents circuls culturals en il mund dal circus ed als permetta da concepir ensemen en il team e cun blera creativitad e fantasia lur atgna preschentaziun da circus.
Suenter ina introducziun intensiva en ils divers elements da circus serra il project cun ina preschentaziun publica venderdi, ils 19 da fanadur 2013, a las 18.00, en la tenda da circus tar il center da transit Löwenberg davant aspectaturas ed aspectaturs interessads.
Remartga per las medias:
Las provas dals uffants han lieu mardi, mesemna e gievgia mintgamai da las 10.00 fin las 12.00 e da las 13.30 fin las 15.00 en la tenda da circus e dastgan gugent vegnir visitadas da la pressa. L'uffizi da fatgs da polizia e da dretg civil ed il circus Lollypop envidan cordialmain las collavuraturas ed ils collavuraturs da las medias a l'occurrenza finala. A partir da las 17.30 dat in represchentant da l'uffizi da migraziun e da dretg civil dal Grischun ulteriuras infurmaziuns per las represchentantas e per ils represchentants da las medias tar la tenda da circus.
Infurmaziuns:
Georg Carl, manader da la partiziun "asil ed execuziun", uffizi da migraziun e da dretg civil, tel. 081 257 25 49, e-mail: Georg.Carl@afm.gr.ch
Gremi: uffizi da migraziun e da dretg civil
Funtauna: rg uffizi da migraziun e da dretg civil


text:
sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h sgdfh sfgh sfghsfdgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfgh sfghsfghsfgh sdfghsdfg hsfgh sfgh sfgh sdfgh dfjsfgj sfgh sfgjh sfgj sfgjhsfg jhsdfgjsdfg j sfgfsg sfg jhsdfg jhsfgjh sfgjh sdfgj dfgj h
sd fgsdfhg sdfhsfgdhsfg hfxdgh sfghsdf ghsfdg hsfdgh sfghsdfh
Timur skal til at skrive sin egen blog og han glæder sig rigtigt meget
sd fgsdfhg sdfhsfgdhsfg hfxdgh sfghsdf ghsfdg hsfdgh…
Timur skal til at skrive sin egen blog og han glæder sig…
Timur, en lille dreng med ben i næsen og en masse gå på mod. Timur elsker hans computer og lære en masse ved at lege med den. Den store ting i år (2017) var at lære at cykle på 2 hjul. Det klarede han på 10 minutter.


text:
Vic Hendry
Il tuc dil zenn grond
Sursilvan
Bündner Monatsblatt/Desertina, 1999, numer d’empustaziun 3-905241-87-0
«Il tuc dil zenn grond» cumpeglia 4 lavurs che senumnan: «Ils Franzos vegnan», «Furdibal-ella Merica cun tut», «L’untgida da Marihelf» e «La val dils tschuts». En las treis empremas lavurs dat igl autur in sguard anavos el temps dalla revoluziun franzosa e mira atras egliers critics en la Val Tujetsch e la Cadi. En la davosa lavur raquenta el sur dil beinstar da sia val, la Val Tujetsch.
antiquariat


text:
Uschenumnads «coworking spaces» èn adina pli dumandads. E quai betg be da managers ed interpresas da start-up, mabain era dad artists ed artistas.
Ina da quellas è l’artista Cecilia Demarmels. La dunna oriunda da Salouf abitescha a Lucerna ed a Tavau. Cur ch’ella è a Tavau, n’ha ella betg in atelier fix sco a Lucerna, uschia ch’ella tira a niz in coworking-space cun il num «bockoffice».
Cecilia Demarmels
Cecilia Demarmels è naschida il 1960 a Cuira ed ha passentà sia uffanza a Salouf. Cun 16 onns è ella ida per 8 mais sco au pair a Genevra e suenter ha ella fatg in emprendissadi sco dissegnadra dad interiur a Cuira. Cur ch'ella ha finì quel, hai tratg ella cun 22 onns puspè en la Svizra Franzosa. A Friburg ha ella lavurà 25 onns pro l'Uffizi archeologic dal chantun da Friburg.
Durant quel temp ha ella gì la pussibilità da survegnir in stipendi per sia lavur artistica en l'atelier «Cité des Arts» a Paris dal 1993 e 5 onns pli tard in stipendi a Berlin en il «Atelier Schönhauser Allee».
Suenter ils 25 onns a Friburg hai dà il 2007 ina gronda midada en la vita da Cecilia Demarmels. L'amur ha tratg ella giu Lucerna, nua ch'ella ha alura cumenzà a lavurar en il Museum istoric. Durant quel temp ha ella fatg ina posa da 10 onns dal dissegnar, perquai ch'ella na vegniva betg vinavant cun la creaziun artistica.
Dal 2015 ha ella alura cumenzà cun nov schlantsch sia carriera artistica. Uss lavura ella 100% sco artista libra en ses atelier a Lucerna ed en l'atelier temporar a Tavau.
Litteratura
Cun «Von wilden Mannen, mächtigen Feen und fiesen Zwergen» faschain nus in viadi tras il mund da las ditgas grischunas. Bunamain pli mitic che las istorgias èn dentant ils maletgs fascinants da Patrick Devonas.


text:
Tut tenor la varianta custass ina tala colliaziun tranter 20 e 28 milliardas francs, respunda la regenza sin in'incumbensa ord il Cussegl grond. Ins saja conscient da la muntada d'ina buna colliaziun cun las metropolas vischinas. Da realisar in tal project fiss però in act da forza naziunal ed europeic e strusch da dumagnar. La regenza grischuna propona perquai da refusar l'incumbensa.
Grischun Central Nagin revival d’ina viafier tras las alps
La regenza grischuna na vul betg elavurar da nov l'idea d'ina viafier orientala da las Alps che colliass Cuira cun Milaun.


text:
I suveran ha approvà in credit da 4,8 milliuns francs per far localitads da butia, ina pratica da medi, abitaziuns e garaschas. La participaziun da votar era tar 27%.
Per pudair realisar il project sto in bajetg vegnì spazzà. La chasa cun la butia dal vitg «Volg» n'è però betg tangada. Da l’autra vart duain vegnir construidas pliras abitaziuns.
Sco quai che la vischnanca aveva communitgà saja quai ina schanza per augmentar l’attractivitad da la vischnanca a lunga vista. Plinavant spera ella er da salvar plazzas. Sche tut va tenor plan pon las lavurs cumenzar l’atun.
RR novitads 12:00


text:
Questa reducziun per 7 minutas tranter il 2014 e 2015 vala per la lavur a temp cumplain. Tar la lavur a temp parzial è il temp da lavur emnil s’augmentà per 4%. Ils motivs per quai augment èn l’augment dals emploiads (+2,6%) e dal temp da lavur annual effectiv per plazza da lavur (+1,4%).
45 uras/emna en manaschis gastronomics
Il pli ditg vegn lavurà en il sectur primar da l'agricultura cun bunamain 45 uras per emna. I suondan ils secturs da la gastronomia (42 uras e 17 minutas), assicuranzas e credits (~42 uras) ed ulteriurs servetschs (~41,5 uras).
Las vacanzas annualas èn creschidas sin 5,15 emnas. Las pli bleras absenzas ha nudà la sparta da sanadad e dal socialesser.
RR novitads 12:00


text:
Gia avant sis onns era ina maridaglia stada en discussiun. Lezza giada avevan la PBD dal Grischun e la PBD da Berna ditg na – ils chantuns da tschep da la PBD. Uss saja quai auter, di Beno Niggli, il president da partida.
L’acceptanza d’ina maridaglia saja dapertut guliva – era tar ils commembers grischuns e bernais. Ils commembers da quels dus chantuns hajan participà numerusamain a la retschertga.
I savess ir en direcziun d'ina nova partida dal center
La retschertga haja mussà ch’ils commembers giavischian ina nova partida cun nov num. Sche la PCD salvass il num, lura midassan ils commembers da la PBD simplamain tar la PCD, di Beno Niggli. Quai fiss ina tut autra situaziun da partenza. Ils commembers s’exprimien cleramain per la schanza da cumenzar da nov.
È la PCD pronta da desister da ses num?
Uss è la PCD en roda. La partida cun il «c» en ses num n’ha anc betg terminà la retschertga tar ses commembers. I saja anc avert, tge che sia partida saja pronta da dar si per ina nova partida, di Stefan Engler, president da la PCD grischuna.
Sin livel naziunal lavurian las duas partidas bain ensemen. Ellas hajan gudagnà forza cun furmar ina fracziun communabla. Ma las partidas chantunalas possedian atgnas structuras ch’ins na dastgia betg periclitar.
Jau faschess vess da dar si ina istorgia da partida da passa 120 onns


text:
Cun 7 onns ha Frederic Cathomas cumenzà a dar golf sin la plazza da golf a Selva. Cun ils onns ha el survegnì dapli forza e scuvrì la fascinaziun per quai sport.
Oz abitescha Frederic Cathomas a Tenero e frequenta il gimnasi da sport a Locarno. Uschia po el cumbinar scola e sport. Frederic siemia da daventar in profi golfist, è dentant fitg realistics e sa con grev che quai è per in giugader da golf svizzer.
Avant ch’el è sa decidì per il golf era Frederic Cathomas in skiunz. Durant in onn è el schizunt stà commember dal SST, il team da skis Surselva.


text:
L'organisaziun è responsabla da fixar mintga quartal il pretsch directiv per latg. Ils 24 da matg ha ella fixà quest pretsch sin 65 raps per kilo. Ils purs da latg avevan pretendì in augment, ma senza success. Alura aveva il concurrent Coop, che fa era part da la BOM, decis da pajar 3 raps dapli per kilo che fixa en l’organisaziun. La Migros era sinaquai vegnida en la crititgada ch’ella saja responsabla ch’il pretsch per latg na vegnia betg auzà. Ils purs avevan sinaquai clamà ad in boicot cunter las stizuns da la Migros.
La Mirgros sa senta cugliunada
Il pli grond detaglist svizzer banduna uss pia l’organisaziun da branscha. Sco motiv numna Migros che plirs commembers da la BOM na sa tegnian betg vida las reglas cun per exempel surdar datas da las medias. Per furniturs sco era per la clientella na duai nagut sa midar, scriva il detaglist svizzer.
RR novitads 15:00


text:
Tenor ina retschertga da la gasetta dal di «La Repubblica» munta la popularitad da la regenza nova da Cinque Stelle e lega a 62%. Il zercladur era quella anc tar 57%.
Popularitad creschida sin cifra da record
Il primminister independent Giuseppe Conte po quintar cun il sustegn da 61% dals Talians. Il minister da l’intern e schef da la Lega Matteo Salvini vegn sin 60%, in plus dad 8%. La simpatia per il schef dal moviment Cinque Stelle Luigi di Maio è s’augmentada per 13% sin 57%.
Curs sever cunter bartgas da fugitivs è bainvesì
Passa la mesadad dals dumandads beneventa la decisiun da la regenza da scumandar che bastiments cun fugitivs a bord sbartgan en ports talians.
Tar ils aderents da las partidas da la regenza è quest’acceptanza anc pli gronda: 75% dals electurs da Cinque Stelle e 85% dals electurs da la Lega sustegnan il curs sever cunter ils fugitivs da bartgas.
RR novitads 10:00


text:
Bironich
Bironich a l'è un borgh e ex-cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 515 abitant e una süperfiss de 4.2 km², e al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar.
El 24 de giügn del 2010, con 68 voti a favur, gnanca vün cuntrari e 2 astension, el Gran Cunsili Ticines l'ha aprovaa l'agregazion de Bironich, Camignö, Medeja, Rivera e Sigirin int el növ comün de Monteceneri. El comün növ l'è nassüü ufizialment ai 21 de nuvember del 2010 con l'elezion di autorità comunai növ.


text:
La decisiun da Hanspeter Hunger da betg candidar per il segund scrutini haja procurà per discussiuns ier saira a la radunanza da la PPS da Cuira. E perquai proponia la partida da dar la vusch ad el ils 26 da zercladur.
Cunquai ha la partida midà opiniun: Pir glindesdi avevan tut las partidas burgaisas da Cuira annunzià da trametter Marco Tscholl (PBD) en la cursa sco cuntra-candidat da Patrik Degiacomi (PS).
Per il president dals burgais democrats, Christian Foidl, ha la partida populara uschia rut ina cunvegna. Sch'il suveran da Cuira elegia ils 26 da zercladur il candidat socialdemocratic Patrik Degiacomi, lura haja la PPS contribuì per ina buna part a quella elecziun. Er la presidenta dals cristian democrats, Catarina Ventrici, discurra dad ina cunvegna rutta. Ils cristian democrats veglian però inavant sa tegnair vi da la cunvegna, lur anteriur candidat Peter Portmann resta dimena or da la cursa.
RR novitads 14:00


text:
Casper Deflorin (68) da Mustér è il candidat da la Svizra rumantscha ch'ha dumagnà en il final dal Suisse Quiz. Là sa mesira el l'emprim d'avust cun in candidat dal Tessin, in da la Svizra franzosa ed ina candidata da la Svizra tudestga. Casper Deflorin è polimecanist pensiunà. El è bab da dus uffants creschids. Cun sia dunna gauda el da far viadis, era lunsch sur ils cunfins da la Svizra. Dar troccas e jass tutgan tar sia passiun sco era l'ir cun skis ed il ballapé. Avant la finalissima avain nus entupà el e guardà co el sa prepara, nua che sias fermezzas e flaivlezzas èn puncto savida sur da la Svizra.
FINALISSIMA il prim d'avust a Berna
Casper Deflorin vegn a represchentar la Svizra Rumantscha en il final dal prim d’avust 2017 a Berna en la chasa da medias da la chasa federala. Lura hai num: tegnair ils poleschs per Casper Deflorin encunter il candidat tessinais, quel da la Romandie e la candidata da la Svizra tudestga. Sin il victur spetga in bon da Svizra Turissem en valur da 5'000.- francs.
SUISSEquiz era online
Il grond final vegn emess mardi, il prim d’avust da las 10.00 – 11.00 en l’entira Svizra tar Radio Rumantsch, RTS La Première, RSI Rete Uno e SRF 1. Moderada vegn l'emissiun per RTR da Ladina Schena e dad Annina Campell.
Betg pudì far part? I va era online …
A partir dals 26 da zercladur datti sin rtr.ch supplementarmain anc in Suissequiz online cun dumondas da tut gener sur da la Svizra. Participaziun via clic. Là po il victur u la victura gudagnar 1’500.- francs.