text:
Emégglia
Artécol in dialèt arzân
L'Emélia ( Emilia in italiân) l’é ‘na regiòun stôrica ed l'Êlta Itâlia , che insèm a la Rumâgna la fōrma la regiòun ed l' Emélia-Rumâgna.
La tôṣ al nòm da la Via Emélia, strêda fâta fêr dal cônsol rumân Emilio Lepido per coleghêr tra 'd lōr al sitê ed Rémin e Piaṣèinsa.
Indice
Cunfîn[modifica | mudéfica la surzéia]
I cunfîn geogrâfich emiliân în: a matèina i fióm Silêr e Rèn, che la divéden da la Rumâgna, a nôt al fióm Po, che la divèd da la Lumbardìa e dal Vènet, a mezdé al spartidōr dal j âcvi ed l' Apenèin, ch’ al fa da cunfîn cun la Ligória, e cun la Tuscâna.
La cumprènd al pruvînci ed Piaṣèinsa, Pèrma, Rèz, Mòdna, Frêra e Bològna (fôra che la zôna imolèiṣa).
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
A partîr dal 568 d.C. (ân ed l'arîv di Longobêrd ind la Pianûra Padâna) fîn al 1859, l'Emélia la fêva pêrt ed la Lumbardìa e i sô abitânt êren ciamê lumbêrd. L’é vèira però che sté nòm l’é stê dê da i Longobêrd dôp avèir ocupê pêrt dal teritôri ed la regiòun gvernêda da Ròma fâta dal sitê ed Forum Livii (Furlè), Forum Cornelii (Imóla), Faventia (Faèinsa), Bononia (Bològna), Mutina (Mòdna), Regium (Rèz), osèja l'otêva regiòun d ‘ Augusto, ciamêda apûnt Emélia.
Al momèint ed l'invasiòun franco- piemuntèiṣa, in època napoleônica, per fêr in môd che a gnés mìa fât ‘na regiòun lumbêrda trôp potèinta, i piemuntèiṣ a j àn tirê fôra ed nōv l’ idéja d’ "Emélia" (tirând fôra per l'ucasiòun al nòm ed l' antîga regiòun d’ Augusto). Còst l’ à purtê al cambiamèint ed divêrs nòm. Ad esèimpi, Rèz Emélia, préma ed l'Unitê d'Itâlia l’êra ciamêda sōl Rèz o ânca Rèz ed Lumbardéia.
Antîga divisiòun polética[modifica | mudéfica la surzéia]
I principêl stêt che àn tôt pē int la regiòun, che tânt l’ àn sgnêda, în al Duchêt ed Mòdna e Rèz, al Duchêt ed Pèrma e Piaṣèinsa e al Duchêt ed Frèra; Bològna l’ stêda per dimòndi tèimp la sitê ed cunfîn tra la Longoberdéia e la Rumâgna, mó tra vicèndi sfalsêdi al Stêt ed la Cēṣa l’ à quêṣi sèimper avû dal tót al pusès, fîn al Risorgimèint.
Artéccol in dialatt bulgnais
L'Emégglia l'è 'na regiån stòrica d'l Èlta Itâglia, ch'la métt insamm la regiån Emégglia-Rumâgna cun la Rumâgna. La tôl al nomm da la via Emégglia, la strè ch'l à fât fèr al consol romàn Marco Emilio Lepido par lighèr insamm äl zitè ed Rèmin e 'd Piesänza.
Cunfén[modifica | mudéfica la surzéia]
I cunfén geogrâfic d'l Emégglia én: i fiòmm Siller e Raggn a maténna, al cunfén cun la Rumâgna, al Po ed såtta, al cunfén cun la Lunbardî, ed såura i mónt d'l Apenén, al cunfén cun la Tuschèna e la Ligûria.
La cunpränd al pruvénzi ed Piesänza, Pèrma, Rèz, Mòdna, Frèra e Bulåggna (fora ch'al distratt ed Iommla).
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Fén dal 568 d.C. (quand i arrivénn i Lungubèrd int'la Basa padèna) al 1859, l'Emégglia l'era pèrt d'la Lunbardî. Qual ch'l è vair l'è tignimôd che ste nomm l'è stè dè dai Lungubèrd dåpp ch'i avéven occupè la regiån guernè da Råmma ch'l era cunposta dal zitè ed Forum Livii (Furlè), Forum Cornelii (Iommla), Faventia (Faänza), Bononia (Bulåggna), Mutina (Mòdna), Regium (Rèz), la regiån ôt d'Augusto, ch'l era ciamè Emilia in latén.
Al mumänt d'l invasiån dî franzîs e dî piemuntîs quand ai era Napoleone, dezidénn ed creèr al nomm Emilia parché i avéven pòra che la Lunbardî la psess advintèr trôp forta. L'è par quasst che Rèz prémma d'l Unitè l'era ciamè Rèz ed Lunbardî (Reggio di Lombardia).
Antîga divisiån puléttica[modifica | mudéfica la surzéia]
I stèd piò impurtant d'la regiån eran al Duchè ed Mòdna e Rèz, al Duchè ed Pèrma e Piesänza e al Duchè ed Frèra. Bulåggna l'è stè par dî ân al cunfén stra i Lungubèrd e la Rumâgna, mo a la fén l'è stè al Stèd d'la Cîsa ch'l à guernè par pió tänp, fén al Risorgimänt.
Artìcol in dialètt frarés
L'Emilia (la's ciama "Emilia" anca in Italian) l'è na regiòn storica dl'Altitalia, in du'c a stà anca Frara. Quand' ch'i à fatt la divisiòn pulitica dil región italian, i l'à misa insiem a la Rumâgna e al dì d'inquò le i è dò regiòn tacade: Emilia-Romagna. La's ciama acsì par via dal consùl rumàn Marco Emilio Lepido, che dal sò temp l'avea fatt far na strada par andar da Rimini a Piasénza, la Via Emilia, par l'apùnt, e acsì l'è dvantà al nom dla región. Frara l'è la sola zità e pruìnza dl'Emilia, cl'è brisa sull'ass dla Via Emilia e c'la'n g'à mai avést nient da spartir con cla storia lì. Difàtt Frara l'è brisa gnuda sù co i antigh rumàn cumpagn' il zità dla Via Emilia, ma dal'Alt Medioevo.
Geografia[modifica | mudéfica la surzéia]
A gh'è na mità dla regiòn cl'è in pianura e la va su par giù da la Via Emilia, andand in sù infin al Po, ad sòra a gh'è la Lumbardia e al Veneto; mentar ad sota dla Via Emilia i cmìnzza i Apenin, infin a rivar in Liguria e Tuscana. Ad sóta dla pruìnza ad Frara e la dla dal turént Siller, a Est ad Bulógna, a cmìnza la Rumâgna.
Il pruìnz dl'Emilia le i è: Piasénza, Parma, Rèz, Mòdna, Frara e Bulògna (ma brisa Imola). Tutt chi paìs ch'i stà di là dal Po da vsin a Frara, a's pò dir c'na volta i era Emiliàn, parché i era sota i Esténs prima e sota al Papàt dòp. Quant Napoleòn l'ha ridisegnà i cunfin dl'Italia, l'ha stabilì ch'l'Emilia la rivass infin al Po e la dlà i fuss bela tutt venezziàn.


c: text/html

text:
Eggiwil
Eggiwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 60.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 2461 abitant.
El cumün de Eggiwil al se tröva a una altitüden de 736 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Langnau im Emmental, Marbach (LU), Röthenbach im Emmental, Schangnau, Signau, Trub, Trubschachen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Eggiwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1323 col nom de Eggenwile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Eggiwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Navaglias pon impedir fermamain il traffic, en spezial il traffic sin via. Cun l'auto ston ins perquai charrar cun precauziun speziala e mo cun l'equipament d'enviern correspundent. Ma er sco peduna u pedun ston ins far attenziun al liber en cas da navaglias, perquai che roms pudessan rumper giu e bostga pudess cupitgar sut la chargia da la naiv. Per impedir che naiv crodia giu dals tetgs e ch'ils tetgs vegnian donnegiads, duess la naiv vegnir allontanada dals tetgs.
Recumandaziuns da cumportament en cas da vias glischas
Recumandaziuns da cumportament durant navaglias:
- observar il svilup local da l'aura, s'infurmar ed adattar il cumportament a las relaziuns.
- resguardar las annunzias push da l' app da MeteoSvizra.
- avant e durant il viadi cun auto: s'infurmar davart la situaziun da traffic (radio, telefon 163) ed observar las instrucziuns dals servetschs d'enviern.
- sche pussaivel renunziar a l'auto e viagiar cun ils meds da transport publics.
- sche pussaivel tegnair distanza dal guaud e da la bostga (privel che bostga pudess cupitgar u che roms pudessan rumper giu sut la chargia da la naiv).
- allontanar la naiv dals tetgs (chasa, pensla, iert d'enviern e.u.v.), ma en mintga cas prender las mesiras da segirezza necessarias per far quai.
- attenziun da naiv che croda giu dals tetgs.
- resguardar il bulletin quotidian da lavinas e las infurmaziuns supplementaras dal WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas.
- en mintga cas suandar las instrucziuns da las autoritads.


text:
Montilliez
Montilliez a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud. in del Canton Vaud. Al gh’ha pressapoch 1546 abitant e una süperfiss de 15.1 km², e al se tröva a una altitüden de 695 meter sura al livel del mar.
In del mes de mars del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Dommartin, Naz, Poliez-le-Grand e Sugnens han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Montilliez. El cumün l'è staa istitüii uficialment el prim de lüi del 2011[1]
El cumün de Montilliez a l'è tacaa ai cumün de Fey, Villars-le-Terroir, Echallens, Bottens, Poliez-Pittet, Jorat-Menthue e Peyres-Possens.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz püblicaa dal Ufizi Federal Svizzer de Statistega, visitaa ai 17 de febree del 2011


text:
Savona
Savona (en lìgure: Sann-a) l'è 'na cità italiàna, capolöch de la pruvincia omònima, sitüàda 'ndèla regiù de la Liguria.
La g'ha 'na popolasiù de 61 761 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 65,6 km² e 'na densità de popolasiù de 941 ab./km².
El cümü de Savona 'l cunfìna coi cümü de Albissola Marina, Albisola Superiore, Altare, Cairo Montenotte, Quiliano e Vado Ligure.
La cità l'è colocàda sö la Riviéra Lìgure de ponènt, endóche i torèncc Lavanestro e Letimbro i conflöés ensèma.
A Savona se 'ncuntra le autostràde A10 dei Fiùr (che la önés Genova a Ventimiglia) e l'Autostràda A6 Savona-Türì.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Savona l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Historia(s) e maletgs da Tujetsch - quei ei igl essenzial cuntegn da mia pagina. Aschia anflas Ti ina massada informaziuns sur da Tujetsch.
Giu Las Rueras - il Rein aunc buca curregius ed ina cuntrada da faners!
La pagina Genealogia presenta las numerusas famiglias tujetschinas naven dil 17avel tschentaner tochen l'entschatta dil 20avel. Historia - Las publicaziuns sur da Tujetsch ein numerusas. Ina roschada da quellas ein d'anflar sin quella pagina. Ulteriuras informaziuns davart Tujetsch anflas Ti era sin la pagina dil Forum cultural Tujetsch e digl Archiv communal da Tujetsch. A nies capo scriptur Vic Hendry ei ina ulteriura pagina dedicada. Ella presenta sia biografia e bibliografia cun biaras recensiuns ed autras informaziuns.
Bien divertiment da sfeglir e perscrutar mia pagina. - La Val Tujetsch ha ina historia fascinonta e quella ei d'attribuir a sia situaziun geografica ed alla bellezia dalla val!
Tarcisi Hendry
Il Cadruvi cun la veglia casa da scola cun suren la habitaziun dil caplon. Da vart dretga fuvan las localitads pigl equipament dils pumpiers. Ils anno 1940/50 han duas stizuns anflau dacasa ella part suten cun l'entrada ensi; quei ein ils cusunzs Placi Beer e Placi Berther, il calger Alexander Schmid e plitard la fatschenta da sport da Teofil Schmid-Venzin.
Ina part dalla Val Tujetsch: Egl emprem vonn dalla val: emprema squadra cul vitg da Sedrun; secunda squadra cun Gonda e Camischolas, tiarza squadra cun Zarcuns e Rueras, quarta squadra cun Dieni. El secund vonn schai Selva e Tschamut sesanfla all'entschatta dil tierz vonn.


text:
Dien Bien Phu
Dien Bien Phu (Ðiện Biên Phủ) a l'è una cità in del nord-ovest del Vietnam. A l'è cugnussüda perchè a l'era el scenari de la Bataja de Dien Bien Phu, intra el Vietminh e la Francia, che l'era l'ültima bataja de la guera d'Inducina. A la fin de la guera se furmaran el Vietnam del Nord e'l Vietnam del Süd.
La cità la gh'ha una pupulaziun intra 75.000 e 125.000 abitant che per la püssee part a hinn minga de etnia vietnamesa ma thai (i vietnames a hinn dumà un terz).
Dien Bien Phu a l'è in de la val de Muong Thanh e l'è la capital de la Pruincia de Dien Bien. A l'è a 35 chilometer de la fruntera cunt el Laos.


text:
Dardagny
Dardagny a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.89 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 1510 abitant.
El cumün de Dardagny al se tröva a una altitüden de 434 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Avully, Challex (FR-01), Péron (FR-01), Russin, Saint-Jean-de-Gonville (FR-01), Satigny, Thoiry (FR-01). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dardagny (municipality) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Dardagny (castle) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Îsla ed Franza
Artéccol in dialètt mudnés
L'Îsla ed Franza (Isola di Francia o Île-de-France in itagliàn e in francés) l'è una regiòn ed la Franza setentriunêla. L'è furmèda da ôt dipartimèint e al so zänter l'è Parì, che l'è anc la capitèla dal paés. Èter sitê importanti i én Boulogne-Billancourt, Saint-Denis, Argenteuil e Versàil (en francés Versailles).
Economìa[modifica | mudéfica la surzéia]
In regiòn i lavoren da bon: l'Îsla ed Franza da per sé la produs un quêrt dal PIL francés, e al sô rèdit l'è brisa sol stra i piô êlt ed Franza mo anc al 70% sovra la media europea. I sô setòr piô important i en al turìsm, la finanza, al marchè e l'indóstria manifaturèra.


text:
La tarantola dal ventre nero
La tarantola dal ventre nero (La taràntla da 'l vèntar négar) 'l è 'n film śal dal 1971 ad Paolo Cavara.
A 'l èstar 'l è cgnusû anc c'n i nóm ad Black Belly of the Tarantula in di marcâ ingléś, Tarentule au ventre noir in Frància e La Tarántula del vientre negro in Spaggna.
Sunt
Al cumisàri Tellini (Giancarlo Giannini) al gh'à 'd andàr-'g a fónd par vgnir a cap dal masamènt in dla sò vila dla śóvna Maria Zani (Barbara Bouchet), mujér ad Paolo (Silvano Tranquilli), una ch'l'iva patî un ricàt par via ad soquànti sò foto in dua l'éra stada tòlta śò insém a 'n sò amànt. In séguit anc la Mirta Ricci (Annabella Incontrera), ch'la gh'à 'n negòsi ad plisi, la vèṅ cupàda a la stésa manéra, sbudlàda viva dòp ès'r armàśa paraliśàda da na gùcia insfilsàda in dal cupét, cum la fà anc la vrèspa quànd la mét i sò óṿ in dla pansa dla taràntla.
Al sgnór Zani al decìd ad pagàr 'n investigadōr privâ, Catapulta (Ettore Mattia), par vgnir a savér chi 'l fus 'l amànt ad sò mujér pròpria méntar dgl'atri dóni, cliénti 'd al sèntar ad belésa dla Laura (Claudine Auger) cuma 'l primi dū, i vènan masàdi.
Tellini 'l è dimóndi śò, al n sà da che pàrt tacàr, ma sò mujér Alba (Stefania Sandrelli) la gh fà curàǵ.


text:
Custanta da Legendre
La custanta da Legendre al è una Custanta matemàtega prupusada pal matemàtich Adrien-Marie Legendre e che al dí d'incöö la gh'a noma un interess stòrich.
Prima da la descuverta dal teurema di nümar primm, sa tentava a valütá la funziú π(x), ul nümar da nümar primm inferiuur a .
L'esamm di daat nümérich acümülaa paj nümar primm cugnussüü a l'épuca al eva purtaa l'Legendre a cungetürá che, par le grande valuur da x :
indúe , in acordi a Legendre, al deveva varí circa .
Cheest nümar al è staa cjamaa custanta da Legendre.
Plüü tard, ul matemàtich Tudeesch Goss al esàmina amó i daat nümérica e al cunclüüt che la custanta la deveva vess inferiuur a la valuur prupusada par Legendre. Da fatt, al sembraress che chesta custanta la síes iguala a 1.


text:
Hüttwilen
Hüttwilen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.6 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1561 abitant.
El cumün de Hüttwilen al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eschenz, Herdern, Mammern, Neunforn, Oberstammheim (ZH), Uesslingen-Buch, Wagenhausen, Warth-Weiningen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hüttwilen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Guinea Equaturiala
La Guinea Equaturiala (Guinea Ecuatorial in spagnöl) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'ètacaa al Camerun e al Gabon e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Malabo
La gh'ha una süperfiss de 28.051 km² una pupulaziun de pressapoch 9.500.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala a l'è stada un pussediment de la Spagna fins al 1968, quand che l'ha l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala (nom ufizial: República de Guinea Ecuatorial / República da Guiné Equatorial / République de Guinée Équatoriale) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (del 1979).
El prim minister a l'è el Vicente Ehate Tomi (del 2012).


text:
Mesar
Meser ò anca Mesar (Mesero) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l cunta 4 151 abitant. Chì la gh'è la tomba de la Santa Gianna Beretta Molla (nassuda a Monscia), prima donna sposada a vess canonizada (intel 1994) de puu de mill ann. L'è assee vesin al comun de Marcall, e infatt on proverb del loeugh el dis Mesar e Marcall, sbagg d'on gall.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Mesar l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
San Martin (PV)
San Martin (nom ufizial: San Martino Siccomario) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al gh'ha 6 182 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 14,3 km² e ona densità de 432 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Carbunèra, Cava, Pavia, Travacò.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de San Martin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Arnad
Arnad l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 1 313 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 47 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bard, Challand-Saint-Victor, Donnas, Hône, Issime, Issogne, Perloz, Pontboset, Verrès.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Saanen
Saanen a l'è un cumün svizzer, capolöch del circol aministrativ del Obersimmental-Saanen, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 120.06 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 6955 abitant.
El cumün de Saanen al se tröva a una altitüden de 1014 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boltigen, Charmey (FR), Château-d'Œx (VD), Gsteig bei Gstaad, Jaun (FR), Lauenen, Lenk im Simmental, Rougemont (VD), St. Stephan, Zweisimmen.
Del cumün de Saanen fa part anca l'abitaa de Gstaad che l'è un sit cunt pressapoch 2500 abitant famus per el turism invernal, frequentaa di persunacc famus e di member de l'aristucrazia eurupea.
Citaa ingiümelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Town Twinnings and international relations (from the official city website. Accessed 2008-08-11.)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- John F. Kennedy International School website
- Media relaa a Saanen al Wikimedia Commons


text:
I Justice a hinn un grüp frances de müsega eletroniga cunt una granda inflüenza rock. A hinn staa anca classifigaa cun la definiziun minga inscì ciara de nu rave. A hinn el grüp püssé famus de la cà discugrafiga Ed Banger Records, de prupietà del DJ Pedro Winter, püssé cugnussüü cunt el pseudonim Busy P. El sò prim album † a l'è surtii in del Giügn 2007 e l'hann anca numinaa per un premi Grammy cume Best Electronic/Dance Album (püssee bel album de müsega eletroniga/dance). I sò member se ciamen Gaspard Augé e Xavier de Rosnay.
El MySpace


text:
Silvaplana
Silvaplana (Silvaplauna in rumanc) a l'è un cumün svizzer del distret de Malögia. in del Canton Grison. Al gh’ha pressapoch 1006 abitant e una süperfiss de 44.71 km², e al se tröva a una altitüden de 1815 meter sura al livel del mar.
El cumün de Silvaplana a l'è tacaa ai cumün de Bever, Bivio, Samedan, St. Moritz, Sils im Engadin/Segl.
L'andament storegh de la popolazion de Silvaplana l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Silvaplana in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Vila de Tiran
Vila de Tiran (nom ufizial in talian: Villa di Tirano) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 3 000 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 24,6 km² e ona densità de 122 ab./km².
A l’è tacaa a L’Abriga, Bianzun, Cùrten (BS), Tej, Tiran e cunt el cumün svizer de Brüs.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vila de Tiran l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Cernösch (LC)
Cernüsch al è un cumün da 3 876 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 3,8 km² e ona densità de 1 020 ab./km² da la Pruvincia da Lecch. In Italian al sa ciama Cernusco Lombardone parchè sinò sa pöö cunfuunt cunt un oltar Cernüsch ch'al sa tröva in Pruvincia da Milàn (Cernusco sul Naviglio).
L'è tacaa ai comun de Meraa, Muntavégia, Usnach.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cernösch (LC) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Hausen
Hausen el pöl vìga chèsti significàcc:
- Hausen am Bussen: cümü todèsch del circondàre de Alb-Donau, stat federàl del Baden-Württemberg
- Hausen am Tann: cümü todèsch del circondàre de Zollernalbkreis, stat federàl del Baden-Württemberg
- Hausen ob Verena: cümü todèsch del circondàre de Tuttlingen, stat federàl del Baden-Württemberg
- Hausen im Wiesental: cümü todèsch del circondàre de Lörrach, stat federàl del Baden-Württemberg
- Hausen (Miltenberg), cümü todèsch del circondàre de Miltenberg, stat federàl de la Baviera
- Hausen (Kelheim), cümü todèsch del circondàre de Kelheim , stat federàl de la Baviera
- Hausen (Forchheim), cümü todèsch del circondàre de Forchheim , stat federàl de la Baviera
- Hausen (Rhön-Grabfeld), cümü todèsch del circondàre de Rhön-Grabfeld, stat federàl de la Baviera
- Hausen bei Würzburg, cümü todèsch del circondàre de Würzburg, stat federàl de la Baviera
- Hausen (Eichsfeld): , cümü todèsch del circondàre de Eichsfeld, stat federàl de la Türingia
- Hausen bei Brugg, cümü svìser del Canton Argovia.


text:
Sac de gemecs
Al sac de gemecs l è un strüment müsical apartenent ala categuria dii Aeròfúnn. La sóa pruvenienza l è la Catalugna, al teritòri sitüaa süla còsta nòort-èst dala penisula Ibérica. Strüturalmeent al sac de gemecs l è cumpagn də óltar piv; l è cumpòst də un sac par l'aria (bot) indúa inn inserii əl buchín par bufá (bufador), tri burdún (bordò) e una diana (grall).
Cuma pər tücc i piv, indal sac de gemecs l'aria la vegn acümülava dentar un sac generalment fai sü cunt una pèl da cavrét rivultava cunt al peer da dent (cumpagn dii vécc ótar pa'l vin), carateristica pütòst cumün in tuta l'Euròpa urientala indúa sa drövan anca óltar tipi da pèll.
Una eccezziún la gh'è a Mallorca indúa la pèl l è mia rivultáva, al peer al rèsta da föra e l vegn rasaa. Dal cavrét a vegnan cüsii e saraa sü i scjamp dadré, inveci quèi dananz e l büs dal còll i rèsta dèrv. Indi büs dii scjamp dananz vegnan fissaa la diana (grall) e l buchín; indal büs dal còll al végn fissaa al scjüch da légn indúa sa inserissan i burdún (bordò).
Quèl che a súna chést istrüment al végn cjamaa sacaire indal teritòri Catalán, upüür xeremier indi Baleari.
Al sac de gemecs al végn sunaa in tücc i Paees Catalán, də quèi dala Catalógna dal noort fin al delta dal Ebro (terres de l'Ebre).
Da sòlit al strüment al vegn sunaa acumpagnaa da una speci də fláut tradizziunaal flabiol in furmazziún tipich də müsica pupulara cobla (un tipu lucaal də banda də paees) e anca in divèerz cumplèss folk.
Acòrdadüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al sac de gemecs l è un strümeent pensaa par suná a l'aria vèrta, par chésta resúm i sò elemeent sunòor, diana e burdúnn, i gh'á un vulüm e un timbru adatt a chésta cundizziún. I tunalitaa püssè cumün par l'acòrdadüra dal sac de gemecs in cumprees tra DoM e Do#M (prevalentemeent indal Principat de Catalunya, indi isúll da Mallorca e i isull Balears) e SiM indala Catalunya dal Nòort.
I burdún a fan nurmalmeent l acòort o al bass cuntinüü in fünziún da chesti tunalitaa.
Al burdún püssè luunch al sóna la tònica dal acòort dó utaaf sóta la tònica dala diana. Al burdún médi al súna la duminanta (una quinta sóra al burdún luunch) e al burdún püssè pinin al súna la tònica də un'utáva sóta la tònica dala diana.
Praticameent, se a gh'èmm una diana acurdava in Do4 (che al curispuunt ala quarta utáva dal piano), i burdún a sunaránn in Do2-Sol2-Do3. Chést acòort da tònica-duminanta-tònica l è mia esclüsiif dal sac de gemecs. Áltar strümeent gh'ann l'istéssa dispusizziún indal pedál bass (northumbrian small pipes, scottish highland small pipes e áltar), però chésti chi inn strüment de sala che gh'ann un vulüm sunòor bass e inn acurdaa in tunalitaa püssè graaf in cunfruunt al sac de gemecs. Chésti carateristich a fann dal sac de gemecs un strüment ünich dal punt da vista sunòr.
Al sac de gemecs al dí d'incöö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fin dèss nissün l á mai faa un sac de gemecs fedel al 100% al tipu uriginaal dii temp adré. A gh'è mia tanta ducümentazziún dispunibila e tanti mudèi a gh'ann di carateristich galizzián. Bén luntan dala gaita MIDI dal Hevia, al sac de gemecs l è dré, in ògni manéra, a incurpurá dii inuvazziún. A cumincjá dai sac sintetich, i püssè inuvatiif che gh'è (ga sumeja al GoreTex), che bütan föra l'ümit, pesan da men e gh'ann mia büsogn de manütenziún.
Esistan anca dii ancji da metáll, par i burdún, che gh'ann büsögn da menu lavurazziún però gh'ann dó incunvenieent in cunfruunt a quèi da cana: prima da tütt fan un sún legermeent metalich, pöö se la pressiún indal sac la aümenta (quaan, par esempi, sa incumincja a suná la diana upüür sa vöör fá i utaaf valt) la nòta la resülta un zich püssè valta da tunalitaa.
Un'altra innuvazziún l è al Politenko, un material sintétic cumpagn dal legn, gjamò druvaa dai Scuzzees. Anca la valvula de ritégn dal buchín la rüva dai nòst amiis dal Nòort (MC Valve), fin incöö i liütari a metevan semplicemeent un toch da pèll ma chésta innuvazziún l'á migljuraa da bún la tegnüva d'aria e dónca la diminüiss la fadiga dal sunaduur.
Liütari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cuma strüment tradizziúnal al sac de gemecs al vegn custrüii dumá artisanalmeent da liütari, i püssè cunussüü inn:
- Jordi Aixalà
- Xavier Garcia Bosch
- Xavier Orriols
- Cesc Sans
- Miguel Angel Ortiz
- Pep Toni Rubio


text:
Civaa
Civaa (nom ufizial in italian Civate in Italian) al è un cumün da 3 909 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,1 km² e ona densità de 430 ab./km² da la Pruvincia da Lecch.
L'è tacaa ai comun de Anon, Canz (CO), San Fermu, Galbiaa, Süèll, Valmadrera.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Civaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1Rü Ngechuchu rü nanangutaque̱xexẽẽ ga yema 12 ga norü ngúexü̃gü. Rü pora nüxna naxã rü nüxna naxãga na ínawoxü̃ãxü̃ca̱x ga nagúxü̃raü̃xü̃ ga ṉg̱oxogü, rü na nameẽxẽẽãxü̃ca̱x ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 2Rü nayamugü na duü̃xü̃gümaã nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x ga ore ga mexü̃ na ñuxãcü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ ya Tupana, rü na nameẽxẽẽãxü̃ca̱x ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 3Rü ñanagürü nüxü̃: —¡Rü taxuxü̃táma ípinge i perü namawaü̃, rü bai ya perü caxü̃chigüxü̃ ya naĩxmena̱xã, rü bai i perü choca, rü bai i perü pãũ, rü bai i perü dĩẽru. Rü wüxitama i perü daxũ ípinge, rü tama i taxre! 4—Rü ngẽxguma wüxi ya ĩãnewa pengugügu, ¡rü wüxi ya ĩpatagutama perücho rü ñu̱xmata ipexĩãchi nawa ya yima ĩãne! 5—Rü ngextá tama pexü̃ ínayauxgüxü̃wa, ¡rü ípechoxü̃ nawa ya yima ĩãne! Rü ngẽxguma ngẽ́ma ipexĩãchigu ¡rü ipepagücutü i perü üxaxü̃cutü na ngẽmawa nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x na chixexü̃ naxügüxü̃ i ngẽma duü̃xü̃gü! —ñanagürü. 6Rü inaxĩãchi, rü guxü̃ma ga ĩãnexãcügüwa naxĩ. Rü nüxü̃ nixugüetanü ga Tupanaãrü ore ga mexü̃. Rü guxü̃wama nanameẽxẽẽtanü ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 7Rü Gariréaaneãrü ãẽ̱xgacü ga Erode, rü nüxü̃ nacuáchiga ga guxü̃ma ga yema Ngechuchu üxü̃. Rü poraãcü nagu narüxĩnü rü naxoegaãẽ ga Erode, yerü nümaxü̃ ga duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: —Cuáü̃ ya baiü̃xẽẽruü̃ nixĩ ya yima, rü marü wena namaxü̃ —ñanagürügü. 8Natürü togü rü ñanagürügü: —Nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ería nixĩ, rü wena nango̱x —ñanagürügü. Rü togü rü ñanagürügü: —Guma nixĩ ga náĩ ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃, rü wena namaxü̃ —ñanagürügü. 9Natürü Erode rü ñanagürü: —Chomatama chanamu ga churaragü na Cuáü̃xü̃ yadaenaxãgüxü̃ca̱x. ¿Rü ṯacü e̱xna nixĩ i ngẽma yatü i duü̃xü̃gü ngẽmaãcü poraãcü nüxü̃ ixuchigagüechaxü̃? —ñanagürü. Rü Erode rü naxca̱x nadau ga ñuxãcü Ngechuchuxü̃ na nadauxü̃. 10Rü yexguma nawoeguxgu ga yema Ngechuchuarü ngúexü̃gü ga yamugüxü̃, rü Ngechuchumaã nüxü̃ nixugüe ga yema naxügüxü̃. Rü yexguma ga Ngechuchu rü wüxi ga nachica ga taxúema ixãpataxü̃wa nanagagü ga Bechaídaarü ĩãneãrü ngaicamana. 11Natürü yexguma duü̃xü̃gü nüxü̃ cua̱xgügu ga ngextá na nayexmaxü̃, rü Ngechuchuwe narüxĩ. Rü Ngechuchu rü meãma yema duü̃xü̃güxü̃ nayaxu, rü namaã nüxü̃ nixu na ñuxãcü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ ya Tupana. Rü nanameẽxẽẽ ga yema duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 12Rü yexguma marü nayáuanegu, rü Ngechuchuca̱x naxĩ ga yema 12 ga ngúexü̃gü ga yamugüxü̃. Rü ñanagürügü nüxü̃: —¡Íyamugü i ñaã duü̃xü̃gü na ĩãnexãcügü rü ĩpatagü ya ngaicamana ngẽxmagünewa na naxĩxü̃ca̱x, rü ngẽxma na napegüxü̃ca̱x rü norü õnata̱a̱x yataxegüxü̃ca̱x! Erü nuã íingẽxmagüxü̃wa rü nataxuma i ṯacü rü õna —ñanagürügü. 13Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Pematama penaxüwemü! —ñanagürü. Rü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Wüxime̱ẽ̱xpü̱x i pãũ rü taxre i choxnixĩcatama toxü̃́ nangẽxma. ¿Rü e̱xna cunaxwa̱xe na naxca̱x tayataxegüxü̃ i õna naxca̱x i guxü̃ma i ñaã duü̃xü̃gü? —ñanagürügü. 14Rü 5000 ga yatügü nixĩ ga yema yéma yexmagüxü̃. Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —¡Ẽcü ípenatogüxẽẽ̱x rü 50 chigü i wüxi tücumüwachigü! —ñanagürü. 15Rü yemaãcü nanaxügü ga norü ngúexü̃gü. Rü ínanatogüxẽẽ ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü. 16Rü yexguma ga Ngechuchu rü nanade ga yema wüxime̱ẽ̱xpü̱x ga pãũ rü yema taxre ga choxni. Rü daxũgu nadawenüãcüma Tupanana moxẽ naxã, rü ñu̱xũchi inanabücu ga yema pãũ rü choxni. Rü norü ngúexü̃güna nanaxã na nüxü̃ yanuãxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü. 17Rü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü rü meãma nachibüe. Rü yemawena rü 12 ga pexchigü nanapagüamatama namaã ga yema pãũ rü choxnichipe̱xegü ga iyaxügüxü̃. 18Rü wüxi ga ngunexü̃ rü Ngechuchu norü ngúexü̃gümaã noxrüwama yayumüxẽgu, rü nüma rü norü ngúexü̃güna naca, rü ñanagürü: —¿Ñuxũ ñaxü̃ i duü̃xü̃gü i chauchiga i choma na texé chiĩxü̃? —ñanagürü. 19Rü norü ngúexü̃gü nanangãxü̃gü rü ñanagürügü: —Nangẽxma i duü̃xü̃gü rü: “Cuáü̃ ya baiü̃xẽẽruü̃ quixĩ”, ñagüxü̃, rü togü i: “Ería quixĩ”, ñagüxü̃, rü togü rü: “Wüxi ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ i wena maxü̃cü quixĩ”, ñagüxü̃ —ñanagürügü. 20Rü yexguma Ngechuchu nüxna naca rü ñanagürü: —¿Rü pema i ñuxũ ñapegüxü̃ choxü̃ na texé chiĩxü̃? —ñanagürü. Rü Pedru nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Cuma nixĩ i Cristu i Tupana Nane —ñanagürü. 21Rü Ngechuchu rü nayaxucu̱xẽgü ga norü ngúexü̃gü na taxúemaãma nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x ga nüma rü Cristu na yiĩxü̃. 22Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü poraãcü ngúxü̃ tá chinge. Rü choxü̃ tá naxoo̱xgü i Yudíugüarü ãẽ̱xgacügü i yaguã̱xgü, rü paigüarü ãẽ̱xgacügü, rü ngẽma ngúexẽẽruü̃gü i Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃. Rü tá choxü̃ nima̱xgü, natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃gu rü wena táxarü chamaxü̃ —ñanagürü. 23Rü yixcama rü guxü̃ma ga norü ngúexü̃güxü̃ ñanagürü: —Rü ngẽxguma texé chowe rüxũxchaü̃gu, ¡ẽcü nüxü̃ tarüxo i tümaãrü ngúchaü̃, rü namaã tapora i ngẽma guxchaxü̃gü i tümaca̱x ínguxü̃ i ñoma curuchawa tipotaxü̃rüü̃ tüxü̃ ixĩxẽẽxü̃, rü ngẽmaẽ́tüwa chowe tarüxũãma! 24—Erü yíxema tügü maxẽchaxẽẽchaü̃xẽ rü tá tayu, natürü yíxema chauxca̱x yuxe rü aixcüma tá tüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃. 25¿Rü ṯacüwa i nüxü̃́ namexü̃ ya wüxi ya yatü ega nayauxãgu i guxü̃ma i ñoma i naãneãrü ngẽmaxü̃gü, natürü iyanatauxẽẽãgu i norü maxü̃? 26—Rü ngẽxguma texé chauxca̱x ãnegu rü naxca̱x taxãnegu i chorü ore, rü choma i Tupana Nane i duü̃xü̃xü̃ na chiĩxü̃ rü tá ta tümaca̱x chaxãne i ngẽxguma ãẽ̱xgacü chixĩãcüma núma chaxũxgu. Rü ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu rü Chaunatü ya Tupanarüü̃ tá chapora, rü daxũcü̱̃ã̱x i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i üünegüxü̃rüü̃ tá chamexẽchi. 27—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñuxre i duü̃xü̃gü i nuã ngẽxmagüxü̃ rü tá nüxü̃ nadaugü na ñuxãcü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana naxü̃pa na nayuexü̃ —ñanagürü. 28Rü 8 ga ngunexü̃guwena ga na yema ñaxü̃, rü Ngechuchu rü wüxi ga ma̱xpǘnewa naxũ na yéma yayumüxẽxü̃ca̱x. Rü ínayaxümücügü ga Pedru rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃. 29Rü yexguma ínayumüxẽyane ga Ngechuchu rü nachiwe rü ngürüãchi niy̱auracüü, rü naxchiru rü ta niy̱auracüü, rü poraãcüxüchima nacómü. 30Rü yexguma rü yéma nango̱x ga taxre ga yatügü ga Ngechuchumaã idexagüxü̃. Rü Moĩché nixĩ ga wüxi, rü Ería nixĩ ga to. 31Rü yema taxre íyexmagüxü̃wa rü poraãcüxüchi nangóone. Rü ínidexagü nachiga ga ñuxãcü Yerucharéü̃gu tá na nayuxü̃ ga Ngechuchu. 32Rü woo ga Pedru rü namücügü rü poraãcü na nayaxtaexü̃ rü tama napee. Rü nüxü̃ nadaugü ga ñuxãcü poraãcü na nangóonexü̃ ga naxü̃tawa ga Ngechuchu rü yema taxre ga yatügü ga namaã yexmagüxü̃xü̃tawa. 33Rü yexguma yema taxre ga yatügü Ngechuchuna ixĩgachitanügu, rü Pedru rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, namexẽchi nixĩ na nuã ingẽxmagüxü̃. ¡Rü ngĩxã tanaxü ya tomaẽ̱xpü̱x ya düxenü, rü wüxi ya cuxca̱x, rü náĩ ya Moĩchéca̱x, rü náĩ ya Eríaca̱x! —ñanagürü. Natürü ga Pedru rü tama nüxü̃ nacua̱x ga na ñuxũ ñaxü̃ yerü poraãcü naḇaixãchiãẽ. 34Rü yexguma íyadexayane ga Pedru, rü wüxi ga caixanexü̃ natanügu nayanga̱i̱xema. Rü poraãcü namuü̃ẽ ga yema ngúexü̃gü ga yexguma yema caixanexü̃ natanügu yanga̱i̱xemagu. 35Rü yema caixanexü̃wa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Daa nixĩ ya Chaune ya nüxü̃ changechaü̃xü̃chicü. ¡Rü naga pexĩnüẽ! —ñaxü̃. 36Rü yexguma yema ñaxguwena ga yema naga rü Ngechuchuarü ngúexü̃gü rü taxúexü̃ma ga toguexü̃ nadaugü, rü Ngechuchuxü̃xĩcatama nadaugü. Rü yema ngúexü̃gü rü taxúemaãma nüxü̃ nixugüe ga yema nüxü̃ nadaugüxü̃. 37Rü yexguma moxü̃ãcü ga guma ma̱xpǘnewa yanachoü̃gu, rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü yexma Ngechuchuxü̃ nayangaugü. 38Rü yema duü̃xü̃gütanüwa rü wüxi ga yatü tagaãcü Ngechuchuxü̃ ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, ¡choxü̃ rüngü̃xẽẽ, rü tüxü̃ nadau ya chaune! Erü tügümaã choxü̃́ tawüxica̱x, rü wüxi i ṉg̱oxo tümawa nangẽxma. Rü ngẽxguma tüxü̃ naxüxgu, rü aita tüxü̃ naxüxẽẽ, rü tüxü̃ naxãũãẽxẽẽ, rü tüxü̃ narüchia̱xẽẽ. Rü chixexü̃ tümamaã naxü, rü tama tüxü̃ ningéxchaü̃. 40Rü marü nüxü̃ chaca̱a̱xü̃ i curü ngúexü̃gü na tümawa ínata̱xüchigüãxü̃ca̱x i ngẽma ṉg̱oxo, natürü tama nüxü̃́ inaxĩnü —ñanagürü. 41Rü yexguma Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Duü̃xü̃gü i Tama Yaxõgüxü̃x, ¿Ñuxguratáta i pemaã chanuxmaxü̃ rü yaxna pemaã cha xĩ-nüxü̃? ¡Nuã naga ya cune! —ñanagürü. 42Natürü yexguma Ngechuchuxü̃tawa nanguxgu ga guma bucü, rü yema ṉg̱oxo rü guma bucüxü̃ ñaxtüanegu nayanguxẽẽ, rü nanaxãũãẽxẽẽ. Natürü Ngechuchu nananga ga yema ṉg̱oxo, rü nanamexẽẽ ga guma bucü. Rü ñu̱xũchi nanatüxü̃tawa nanamu. 43Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü ga yexguma nüxü̃ nadaugügu ga ñuxãcü na naporaxü̃ ya Tupana. Rü yexguma duü̃xü̃gü namaã ḇaixãchieyane ga yema Ngechuchu üxü̃, rü ñanagürü ga Ngechuchu nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: 44—¡Meã iperüxĩnüẽ i ñaã ore i pemaã nüxü̃ chixuxü̃! ¡Rü tãũtáma nüxü̃ ipeyarüngümaẽ! Choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü chauechita tá choxü̃ ínaxuaxü̃gü i duü̃xü̃gü na ãẽ̱xgacügü choxü̃ iyauxgüxü̃ca̱x —ñanagürü. 45Natürü ga norü ngúexü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga yema namaã nüxü̃ yaxuxü̃. Yerü Tupana rü tama naxca̱x nanango̱xẽẽ ga yema ore na nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x. Rü yema ngúexü̃gü rü namuü̃ẽ ga Ngechuchuna na nacagüxü̃ na meã namaã nango̱xẽẽãxü̃ca̱x ga yema namaã nüxü̃ yaxuxü̃. 46Rü yexguma ga norü ngúexü̃gü rü inanaxügüe ga nügümaã na yaporagatanücüüxü̃ nachiga ga texé tá tiĩxü̃ ya natanüwa guxããrü yexera ixĩxẽ. 47Natürü Ngechuchu rü nüxü̃ nacua̱xama ga yema norü ngúexü̃gü nagu rüxĩnüẽxü̃. Rü yemaca̱x wüxi ga buxü̃ nügüxü̃tawa naga, rü nügüxü̃tagu nayachixẽẽ. 48Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Texé ya ñaã buxü̃xü̃ meã yaxúxe chauégagu, rü choxü̃ nixĩ i tayaxuxü̃. Rü yíxema meã choxü̃ yaxúxe, rü Chaunatü ya núma choxü̃ mucüxü̃ rü ta meã tayaxu. Rü yíxema guxããrü yexera tügü írüxíraxe, rü yíxema tixĩ ya guxããrü yexera ixĩxẽ —ñanagürü. 49Rü yexguma ga Cuáü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, nüxü̃ tadau ga wüxi ga yatü ga cuégagu ṉg̱oxogü íwoxü̃xü̃. Rü toma nüxna tanachu̱xu ga yema yerü tama tatanüxü̃ nixĩ ga nümax —ñanagürü. 50Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Tama name i nüxna na penachu̱xuxü̃. Erü texé ya tama taxchi aixe, rü tórü ngü̃xẽẽruü̃ tixĩ —ñanagürü. 51Rü yexguma marü yangaicagu ga Ngechuchu ga daxũguxü̃ ga naãnewa na naxũxü̃, rü tama namuü̃ãcüma inaxũãchi ga Yerucharéü̃wa na naxũxü̃. 52Rü nügüpe̱xegu nayamugü ga ñuxre ga norü orearü ngeruü̃gü. Rü nümagü rü nawa naxĩ ga wüxi ga ĩãnexãcü ga Chamáriaanewa yexmane, na yexma naxca̱x yadaugüxü̃ca̱x ga wüxi ga ĩ na Ngechuchu nagu pexü̃nexü̃. 53Natürü yema Chamáriaanecü̱̃ã̱x rü tama nanayauxgüchaü̃, yerü nüxü̃ nacua̱xgü ga Yerucharéü̃wa tá na naxũxü̃. 54Rü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga norü ngúexü̃gü ga Chaü̃tiágu rü Cuáü̃, rü ñanagürügü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, ¿cunaxwa̱xexü̃ na Tupanana naxca̱x tacaxü̃ na daxũwa ne namuãxü̃ca̱x ya üxü na nagu̱xẽẽãxü̃ca̱x i guxü̃ma i ñaã duü̃xü̃gü, yema nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ería üxü̃rüü̃? —ñanagürügü. 55Rü yexguma ga Ngechuchu rü nüxü̃ nadawenü, rü nayangagü, rü ñanagürü nüxü̃: —Pema rü tama nagu perüxĩnüẽ na texéarü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃. 56—Erü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü tama duü̃xü̃güarü tauxexẽẽwa núma chaxũ, natürü núma chaxũ na duü̃xü̃güxü̃ chamaxẽxẽẽxü̃ca̱x —ñanagürü. Rü yexguma rü náĩ ga ĩãnexãcüwa naxĩ. 57Rü yexguma namagu naxĩxgu rü wüxi ga yatü Ngechuchuxü̃ ñanagürü: —Pa Corix, cuwe charüxũxchaü̃ i ngextá cuma ícuxũxü̃wa —ñanagürü. 58Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Ngowagü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxmaxü̃gü, rü werigü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxchiãü̃gü, natürü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü nataxuma i chauchica i ngextá nagu chicuxeruxü̃ —ñanagürü. 59Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃ ga wüxi ga to ga yatü: —¡Chowe rüxũ! —ñanagürü. Natürü nüma ga yema yatü rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, noxri chanawa̱xe i chaunatüxü̃ ichayata̱xira —ñanagürü. 60Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: — Nüẽ́ ngẽma cutanüxü̃ i tama yaxõgüxü̃ iyata̱xgü i ngẽma naxrüü̃ yuexü̃, natürü cuma rü curü puracü nixĩ na paxa duü̃xü̃gümaã nüxü̃ cuyarüxuxü̃ i Tupanaãrü ore na ñuxãcü guxããrü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ i nümax —ñanagürü. 61Rü wüxi ga to ga duü̃xü̃ rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, ngẽmáãcü cuwe charüxũxchaü̃, natürü noxri chanaxwa̱xe i nüxü̃ chayarümoxẽ i ngẽma chopatacü̱̃ã̱xgü —ñanagürü. 62Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Texé ya yíxema inaxügüxe na Tupanaãrü puracüwa tapuracüxü̃ natürü tümaãrü ngẽmaxü̃guama rüxĩnüxẽ, rü tama tame na Tupanaãxü̃́ tapuracüxü̃ —ñanagürü.
Copyright
Learn More


text:
Kerč
Kerč (Kepч in cirilligh; Kepчb/Kerč' in russ; Keriç in tater de Crimea; Kerç in turch; traslitteraa anca 'me Kerch; Πavtιkάπaιov/Pantikápaion in grech antigh) l'è ona città de l'Ucraina de circa 160.000 abitant.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kerč la se troeuva in la region de la Crimea, pussee precisament tra el Mar d'Azov e 'l Mar Negher.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Là indove adess la gh'è Kerč on temp la gh'era la città greca de Panticapee (cioè strada del pess) de la qual la resta 'nmò i ruvinn. Panticapee l'era stada fondada di colon de Milee in la segonda metà del VI secol prima de Crist. L'è stada on'important città-statt in del Mar Negher e part d'on statt ellenistigh. A 'sto regn (el Regn del Bosfor Cimmeri), la città la gh'ha daa anca on re. Col passà del temp, Panticapee l'è finida sotta l'influenza romana.
In del 375 Panticapee l'è stada trada giò di Unn. In del sest secol, i Bizantin hann faa sù in la zona ona città ciamada Bospor, sede de ona diocesi. In del 576 l'ha resistii a on noeuv assedi di Unn.
In del secol dopo, i Cazar hann ciappaa la città e gh'hann daa el nomm Karča o Charša, del qual el ven foeura la forma del dì d'incoeu. A bon cunt, el Cristianesim l'è restaa la religion principal de la città e de la region (de 'sto period hinn la gesa de San Giovann Battista e quella di Apostol).
In del X secol gh'è rivaa i Slav, che l'hann ciamada Korčev. Trisent ann dopo l'è staa la voeulta di Mongol, che hann conquistaa tutta la Crimea. E poeu in del 1318 hinn rivaa i Genoves, che l'hann fada vegnì ona soa colonia col nomm de Cerco.
In del 1475 Kerč l'è 'ntrada a fà part de l'Imperi Ottoman: sotta el sò domini, la città l'è vegnuda on mercaa di s'ciav e l'ha conossuu la decadenza. Longh i secol successiv, tutta la Crimea l'è staa el teater de tanti guerr tra Turch e Russ, fina a quand in del 1774, col trattaa de Küçük Kaynarca (incoeu Kajnardža, in Bulgaria), l'è passada finalment a la Russia. In del 1790 i nav russ de l'ammiraj Fëdor Ušakov hann battuu quei Turch in la Battalia del Strett de Kerč.
Vista la soa posizion, sotta el domini russ Kerč l'è diventada on port important per el commercc e la pesca. Gh'è stada dervida on'industria del ferr e on musee. Ai temp de la Guerra de Crimea (1855) però la città l'è stada bombardada pesantement di Ingles.
Duranta la II Guerra Mondial Kerč l'è staa vun di sitt di combattiment pussee tremend tra i Russ e i armad de l'Ass. Dopo 'na dura resistenza, la città l'è stada ciappada di todesch in del november del 1941. El 30 de december i Russ l'even giamò liberada, grazzie a on'operazion naval. Ma in del 1942 hinn tornaa i todesch. In di sconter per el controll de la Penisola de Kerč, hinn mort 160.000 sovietigh. El 31 ottober 1943 i Russ hinn tornaa a la cariga cont ona noeuva operazion naval, che l'è riessida a liberà la città ona voeulta per tutt el 11 de april 1944.
I Todesch hann coppaa 15.000 abitant e n'hann deportaa alter 14.000. I crimin de la forza de occupazion todesca hinn staa presentaa anca al Process de Norimberga. Dopo la Guerra, la città la gh'ha avuu el titol de Città Eroe.
Per el rest, l'è andada dree a la storia del rest de l'Ucraina e de la Crimea.
I italian de Kerč[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Kerč a l'esista ona comunità piscinina de Italian de origin pujesa (zona de Bisceglie e Trani), rivaa in Crimea in del Vottcent con la speranza de guadagnà on quaicoss. On temp eren tremila, ma dopo i deportazion sovietigh e i migrazion denter l'URSS adess a hinn domà trisent.


text:
1Rü yexguma nuxcüma Moĩchémaã yadeaxgu rü nüxna naxããgu ga yema nüxĩraü̃xü̃ ga uneta, rü Tupana namaã nüxü̃ nixu na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na nüxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃. Rü yexgumarüü̃ ta namaã nüxü̃ nixu na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na naxca̱x naxüãxü̃ ga wüxi ga ĩpata ga naxchirunaxca̱x na yéma nüxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ca̱x ga paigü. 2Rü guma ĩpata ga naxchirunaxca̱x rü nitüyemachĩã. Rü yema naxmachĩã ga nüxĩra nawa ixücuxü̃, rü “Nachica i Üünexü̃” nixĩ ga naẽ́ga. Rü yéma nayexma ga werachica rü mecha ga pãũ ga üünexü̃ nagu nuxü̃. 3Rü yema to ga naxmachĩã ga yema tüyemachĩãxü̃ca̱xwena üxü̃ rü “Nachica i Üünexü̃chixü̃” nixĩ ga naẽ́ga. 4Rü yéma nayexma ga yema mecha ga uirunaxca̱x ga ngextá nawa yagugüãxü̃ ga pumara ga yixixü̃ ga yexguma yaguxgu. Rü yéma nayexma ta ga yema baú ga Tupanaãrü mugü nagu namaã nanguxü̃güxü̃. Rü yema baú rü guxü̃wama uirumaã natüxüne. Rü yematama baúarü aixepewa nayexma ga wüxi ga tü̃xü̃xãcü ga uirunaxca̱x ga yema pãũ ga daxũwa rüy̱ixü̃maã ããcuxü̃. Rü yexgumarüü̃ ta yema baúarü aixepewa nayexma ga Arã́ũãrü caxü̃ruü̃ ga rüxüxü̃ne, rü guma nutagü ga Tupanaãrü mugü nagu ümatügücü. 5Rü yema baúétüwa nayexmagü ga yema taxre ga daxũcü̱̃ã̱xchicüna̱xãgü ga ixãxpe̱xatüxü̃. Rü naxpe̱xatügümaã nayadüxétügü ga yema baúã́taü̃. Rü yema daxũcü̱̃ã̱xchicüna̱xãgüarü ngãxü̃wa nixĩ ga nügü nango̱xẽẽxü̃xü̃ ga Tupana. Natürü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ yexeraãcü nüxü̃ tixu i ngẽmachiga. 6Rü wüxicana yemaãcü na namexẽẽgüãxü̃ ga guxü̃ma ga yema, rü ñu̱xũchi ga paigü rü guxü̃guma yema nüxĩraü̃xü̃ ga naxmachĩãgu nachocuxü̃ na yéma Tupana namaã nüxü̃ ixuxü̃ãcüma nüxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ca̱x. 7Natürü yema to ga naxmachĩãwa rü yema paigüarü ãẽ̱xgacüxicatama nixĩ ga yexma ücuxü̃. Rü tama guxü̃guma yexma naxücu, natürü wüxicanatama yexma naxücu ga wüxichigü ga taunecügu. Rü yexguma yexma naxücuxgu rü yéma nanange ga naxü̃nagü rü guma nagümaã yema baúxü̃ namaxcuétü. Rü yemaãcü ga yema paigüarü ãẽ̱xgacü rü inanaxã ga guma nagü na noxrütama pecadu rü guxü̃ma ga duü̃xü̃güarü pecaduxü̃ iyanangümaxü̃ca̱x ga Tupana. 8Natürü yema paigüarü ãẽ̱xgacüxicatama nixĩ ga yema Nachica ga Üünexü̃chixü̃gu ücuxü̃ ga Tupana íyexmaxü̃wa. Rü ngẽmaãcü Tupanaãẽ i Üünexü̃ tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ na taxucürüwama yexma Tupana íyexmaxü̃gu nachocuxü̃ ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü yerü yexguma nagu naxĩxgu ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃ rü nachu̱xu ga yema. 9Rü guxü̃ma i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuchigaxü̃, rü wüxi i cua̱xruü̃ nixĩ i taxca̱x i yixema na ñu̱xma imaxẽxü̃. Rü ngẽmawa nüxü̃ tadau rü yema ãmaregü ga Tupanana naxãgüxü̃ rü yema naxü̃nagü ga Tupanaca̱x naḏaixü̃ rü taxucürüwama yema duü̃xü̃güxü̃ nimexẽẽ na aixcüma Tupanape̱xewa yamexü̃ca̱x. 10Rü yema nuxcümaü̃güxü̃ ga mugü ga õnagüchiga rü axeü̃güchiga rü nacümagüchiga ixĩxü̃, rü yema duü̃xü̃güarü düxétüxü̃neca̱xicatama nixĩgü. Rü yemaca̱x tama yema duü̃xü̃güxü̃ nimexẽẽ na aixcüma Tupanape̱xewa yamexü̃ca̱x. Rü woo napora ga yema mugü ga noxrix, natürü yexguma ínanguxgu ga Cristu rü marü yexma nayacua̱x na duü̃xü̃gümaã naporaxü̃. 11Natürü i ñu̱xma rü marü ínangu ya Cristu. Rü nüma nixĩ i aixcüma tórü ngü̃xẽẽruü̃ yiĩxü̃ i Tupanape̱xewa, rü nagagu nixĩ i nangẽxmaxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ngẽma nachica i ngextá taétüwa ínachogüxü̃wa rü aixcüma naxüüne erü tama guma ĩpata ga naxchirunaxca̱x ga duü̃xü̃gümare üxü̃nerüü̃ nixĩ erü daxũguxü̃ i naãnewa nangẽxma. 12Rü Cristu rü marü daxũguxü̃ i naãnegu naxücu i ngextá Tupana íngẽxmaxü̃wa. Rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ wüxichigü ya taunecügu ngẽxma naxücu, erü marü guxü̃guma ngẽ́ma nangẽxmaẽcha. Rü yexguma yexma naxücuxgu, rü tama yéma nanange ga chibugügü rü wocaxacügügü na Tupanana naxããxü̃ca̱x. Natürü nüma ga Cristu rü nagütama inaxã na yemaãcü naxütanüãxü̃ca̱x ga tórü pecadugü rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 13Rü yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃ rü ñanagürü: “Ngẽxguma texé yuetaxü̃ ingõgügu, rü taxucürüwama Tupanapata ya naxchirunaxca̱xgu taxücu”, ñanagürü. Rü yemaca̱x ga yema Yudíugü, rü yexguma wüxi ga yuetaxü̃ yangõgügügu rü nanaxwa̱xegü ga na norü paixü̃tawa nagaãxü̃ ga wüxi ga woca na yema pai Tupanaca̱x yamáxü̃ca̱x rü na yaguãxü̃ca̱x na yemaãcü ga guma tanimaca rü dexágu nagüãxü̃ca̱x na yema duü̃xü̃güxü̃ namaã namaxcuxü̃ca̱x na yemaãcü nüxna ínay̱ixü̃ca̱x ga norü chixexü̃. Natürü yema rü duü̃xü̃güarü düxétüxü̃newaxicatama nanamexẽẽ rü tama norü maxü̃xü̃ namexẽẽ. 14Natürü nagü ya Cristu rü yema naxü̃nagügüarü yexera name erü tórü maxü̃ namexẽẽ na aixcüma Tupanape̱xewa imexü̃ca̱x. Rü Cristu rü woo Tupana Nane na yiĩxü̃ rü na nataxuxü̃ ga norü chixexü̃, natürü Tupanana nügü naxã rü tórü pecaduca̱x nayu yerü Naãẽ i Üünexü̃ nanaporaxẽẽ. Rü yemaãcü curuchagu nanabaxẽẽ ga nagü. Rü ñu̱xma ya yima nagü rü ningu na tüxü̃ namexẽẽxü̃ca̱x i Tupanape̱xewa. Rü ngẽmaca̱x taxuca̱xma tanaxwa̱xe na nagu ixĩxü̃ ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃ ga tama tüxna naxãxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ñu̱xma na Cristugagu Tupanape̱xewa imexü̃, rü nüma ya Cristu rü tüxü̃ narüngü̃xẽẽ na naxüxü̃ca̱x i ngẽma Tupana ya maxü̃cü tüxü̃́ naxwa̱xexü̃. 15Rü ñu̱xma na tórü pecaduca̱x nayuxü̃ ga Ngechuchu ya Cristu, rü nüma nixĩ i tórü ngü̃xẽẽruü̃ i Tupanape̱xewa, ngẽma Tupanaãrü uneta i ngexwacaxü̃xü̃ nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Rü ñu̱xma i yixema i Tupana tüxü̃ idexechixe, rü tüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃ ega yima Naneãxü̃́ yaxõgügu. Rü ngẽxgumarüü̃ ta i guxü̃ma i Tupanaãrü duü̃xü̃gü ga nuxcüma yaxõgüxü̃, rü nüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃ yerü Cristu nayu na norü pecaduna ínanguxü̃xẽẽãxü̃ca̱x. 16Rü ngẽxguma nayuxchaü̃gu i wüxi i duü̃xü̃, rü wüxi i poperagu nanaxümatü na texé tá nayaxuxü̃ i norü ngẽmaxü̃gü. Natürü ngẽxguma namaü̃xgu i ngẽma duü̃xü̃, rü taxucürüwama texé tanayaxu i norü ngẽmaxü̃gü. 17Rü ngẽmaca̱x i ngẽma popera rü tama napora i ngẽxguma namaü̃xgu i ngẽma duü̃xü̃. Rü ngẽxguma nayu̱xguxicatama nixĩ i naporaxü̃. 18Rü nüma ga Cristu rü norü yumaã nixĩ ga Tupanape̱xewa tüxü̃ yamexẽẽgüxü̃. Yerü ga Moĩché rü nüxü̃ nixu rü yexguma texé pecaduã̱xgu rü tanaxwa̱xe na tümaãrü paixü̃tawa tanagaxü̃ ga wüxi ga naxü̃na na tümaẽ́gagu nayuxẽẽãxü̃ca̱x rü inabaãxü̃ca̱x ga nagü na Tupana tüxü̃́ nüxü̃ ngechaü̃xü̃ca̱x ga tümaãrü pecadu. 19Rü Moĩché rü guxü̃ma ga duü̃xü̃güpe̱xewa nüxü̃ nixu ga guxü̃ma ga Tupanaãrü mugü. Rü yemawena nanayaxu ga wocaxacügügü rü chibuxacügügü, rü dexámaã nanaxüéü̃. Rü ñu̱xũchi nanayaxu ga wüxi ga naĩxchacüüxacü rü ñuxre ga tüa̱xmü ga dauxü̃ne, rü yema naĩxchacüügu nanabagümü. Rü yemamaã guma nagüwa nanacúe rü ñu̱xũchi nanamaxcuétü ga yema popera ga Tupanaãrü mugü nawa yexmaxü̃. Rü yexgumarüü̃ ta nayamaxcutanü ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü. 20Rü ñu̱xũchi ga Moĩché rü ñanagürü nüxü̃ ga duü̃xü̃gü: “Tupana rü marü inaxuneta na pexü̃ tá nangü̃xẽẽxü̃. Rü daa nagümaã pexü̃ chimaxcutanü i ñu̱xma erü ngẽmaãcü nixĩ i choxü̃ namuxü̃ na ngẽmawa nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x na aixcüma tá pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃”, ñanagürü. 21Rü ñu̱xũchi ga Moĩché rü guma nagümaã nanamaxcuétü ga guma ĩpata ga naxchirunaxca̱x ga nawa Tupanaxü̃ yacua̱xüü̃güne. Rü yexgumarüü̃ ta nanamaxcutanü ga guxü̃ma ga yemaxü̃gü ga namaã Tupanaxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ ga guma ĩpataarü aixepewa yexmagüxü̃. 22Rü nüxü̃ tacua̱x rü yema duü̃xü̃gü ga yexguma pecadu naxügügu rü Tupanape̱xewa nügü yamexẽẽgüchaü̃gu, rü norü paigüxü̃tawa nanaga ga wüxi ga naxü̃na na nüxü̃́ yamáãxü̃ca̱x rü inabagüxẽẽãxü̃ca̱x na Tupana tama napoxcuexü̃ca̱x. Natürü ñu̱xma ya Tupana rü tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i tórü chixexü̃ yerü tórü pecaduca̱x nayu ga Ngechuchu rü nagü inanaba. Rü yexguma chi tãũ chima nayu̱xgu rü nagü inabaãgu, rü taxucürüwa chima Tupana tüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i tórü pecadugü. 23Rü yemaca̱x ga Tupana rü nuxcümaxü̃chima Moĩchémaã nüxü̃ nixu na paigü duü̃xü̃güarü pecaduca̱x naḏaixü̃ ga naxü̃nagü rü inabaãxü̃ ga nagü na yemaãcü Tupana tama napoxcuexü̃ca̱x ga duü̃xü̃gü. Natürü i ñu̱xma i yixema na Tupana tüxü̃ idexechixü̃, rü tüxü̃́ nangẽxma i tachica i daxũguxü̃ i naãnewa yerü Nane ya Cristutama tórü pecaduca̱x nayu rü inanaba ga nagü. Rü yima nagü rü Tupanape̱xewa rü poraãcü ngẽma naxü̃nagügüarü yexera narüporamaẽ. 24Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ guma ĩpata ga naxchirunaxca̱x ga duü̃xü̃gü üxü̃negu naxücu ya Cristu na ngẽ́ma taétüwa nachogüxü̃ca̱x. Erü nüma ya Cristu rü marü Tupanaxü̃tawaxüchi nangu i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü ngẽ́ma Nanatüpe̱xewa nangẽxma i ñu̱xma na ngẽ́ma taétüwa nachogüxü̃ca̱x. 25Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ guxü̃guma Nanatüna nügü naxãẽcha na ngẽmaãcü taxca̱x nayuuuxü̃ca̱x. Rü yema Yudíugüarü paigüarü ãẽ̱xgacügü rü gúcü ga taunecügügu guma ĩpata ga üünenegu nachocuxü̃ na yéma Tupanana naxãgüãxü̃ca̱x ga guma naxü̃nagügü. 26Natürü ya Cristu, rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ gúcü ya taunecügügu Tupanana nügü naxãẽcha, erü ngẽxguma chi ngẽmaãcü yixĩgu rü chi noxri naãne ixügügumama rü chi marü muẽ̱xpü̱xcüna taxca̱x nayu. Natürü ñomaü̃cüü ga Cristu rü marü ñoma ga naãnewa nangu na wüxicanatama nügü inaxãxü̃ca̱x rü pecaduca̱x nayuxü̃ca̱x. 27Rü ngẽma na wüxicanatama nayuexü̃ i duü̃xü̃gü naxü̃pa na Tupanape̱xewa nangugüxü̃, rü yexgumarüü̃tama ga Cristu rü wüxicanatama nügü inaxã rü nayu na iyanaxoxẽẽãxü̃ca̱x i muxü̃ma i duü̃xü̃güarü pecadugü. Natürü wena taxarü núma naxũ. Rü ngẽxguma wena núma naxũxgu rü tama pecaduarü oxẽẽwa tá núma naxũ. Natürü tá núma naxũ na namaxẽxẽẽãxü̃ca̱x i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i aixcüma ínaṉg̱uxẽẽgüxü̃.
Copyright
Learn More


text:
18 05
Ol dé 18 de magio l'è 'l 138 ( 139 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 228 dé a finí l'an.
Ul dí 18 de magio al è ul dí da pòost 138 ( 139 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 228 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1869 - Pat de Tortosa - I representanc di comitacc repüblicano-federaj d’Aragó, Catalunya, València e Baleare, i signa per restaurá la Confederassiú Catalano-Aragonesa det ol stat repüblicà Spagnöl.
2001 - Paris (Fransa): la UNESCO la declara ol Misteri d'Elx Övra Maestra del Patrimone Oral e Imaterial de la Ömanità.
2006 - Paris (Fransa): Ol Futbol Club Barcelona al adagna la sò Segonda Copa d'Öròpa batint l'Arsenal de Londra per 2-1 con gols de Eto'o e Belleti.
1968 - Madrid (Spagna): Raimon fa ü recital davant 6.000 persone a la Facültà d'Economéa de la Universidad Complutense.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1762: Carl'Antoni Tanz, poeta milanes (n. 1710).
- 1911: Gustav Mahler, composidor austriegh (n. 1860).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Kaisten
Kaisten a l'è un cumün svizzer del distret de Laufenburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 559 abitant e una süperfiss de 14.22 km², e al se tröva a una altitüden de 335 meter sura al livel del mar.
El cumün de Kaisten a l'è tacaa ai cumün de Eiken, Frick, Ittenthal, Laufenburg (DE-BW), Laufenburg, Murg (DE-BW), Oeschgen, Sisseln, Sulz.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Kaisten in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Pa Chaueneẽgüx, yexguma noxri petanüwa chaxũxgu na pemaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x ga Tupanaãrü ore i aixcüma ixĩxü̃ i Cristuchiga, rü tama ñoma nüxü̃ cua̱xüchixü̃rüü̃ãcüma pemaã chidexa, rü tama ore ga guxchaxü̃maã nixĩ ga pemaã nüxü̃ chixuxü̃. 2Yerü yexguma petanüwa chayexmagu, rü Cristuchigaxü̃xĩcatama pemaã chixu. Rü taxuü̃ma ga ṯacü ga togu charüxĩnü. Rü yemaãcü Ngechuchu ya Cristu ga curuchawa ipotacüguxicatama nixĩ ga charüxĩnüxü̃. 3Rü yexguma petanüwa chaxũxgu rü chauxca̱x rü nataxuma ga chorü pora, rü chorü muü̃maã pepe̱xewa chidu̱ru̱x. 4Rü yexguma pemaã chideaxgu rü pemaã nüxü̃ chixuxgu ga Tupanaãrü ore, rü tama ñoma nüxü̃ cua̱xüchixü̃rüü̃ãcüma pemaã nüxü̃ chixu na yemaãcü pexü̃́ chanangúchaü̃xẽẽxü̃ca̱x na peyaxõgüxü̃ca̱x. Natürü Tupanaãẽ i Üünexü̃ãrü ngü̃xẽẽmaã rü Tupanaãrü poramaã nixĩ ga pexü̃́ chanangúchaü̃xẽẽxü̃. 5Rü yemaãcü Tupanaãrü poramaã pemaã nüxü̃ chixu ga yema ore na Tupanagagu yiĩxü̃ na nüxü̃́ peyaxõgüxü̃, rü tama ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃güarü cuágagu na yiĩxü̃. 6Natürü pemaã nüxü̃ chixu, rü ngẽxguma natanüwa changẽxmagu i ngẽma duü̃xü̃gü i marü meãma yaxõgüxü̃, rü ngẽxguma nixĩ i chanangúexẽẽxü̃ i ngẽma aixcüma taxü̃ i cua̱x i maxü̃ i üünexü̃chiga ixĩxü̃. Natürü ngẽma cua̱x rü tama ñoma i naãnewa ne naxũ, rü bai i ñoma i naãneãrü ãẽ̱xgacügü i paxa tá iyarüxoxü̃wa ne naxũ. 7Natürü ngẽma cua̱x rü Tupanawa nixĩ i ne naxũxü̃. Rü ngẽma cua̱x nixĩ ga noxri tauta naãne ü̱xgu Tupanaxĩcatama nüxü̃ cuáxü̃ ga na ñuxãcü tá tüxna naxããxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. 8Natürü yema Tupana nagu rüxĩnüxü̃, rü taxuü̃ma ga ñoma ga naãnecü̱̃ã̱x ga ãẽ̱xgacü nüxü̃ nacua̱x. Yerü yexguma chi aixcüma nüxü̃ nacua̱xgügu ga yema Tupana nagu rüxĩnüxü̃ rü tãũ chima curuchawa nayapotagü ga guma mecü ya tórü Cori. 9Natürü yema Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ nüxü̃ ixuxü̃rüü̃ãcü nangupetü. Erü norü orewa rü ñanagürü: “Rü ngẽma duü̃xü̃gü i Tupanaxü̃ ngechaü̃güxü̃ca̱x, rü nüma nanamexẽẽ i ṯacü i taxúema nüxü̃ dauxü̃, rü taguma texé nüxü̃ ĩnüxü̃, rü bai i texé nagu rüxĩnüxü̃”, ñanagürü i norü orewa. 10Rü ngẽma Tupana mexẽẽxü̃ naxca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i nüxü̃ ngechaü̃güxü̃, rü ñu̱xma rü tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ i ngẽma, yerü núma nanamu ga Naãẽ i Üünexü̃ na taxca̱x nango̱xẽẽãxü̃ca̱x. Rü ngẽma Naãẽ i Üünexü̃ rü guxü̃xü̃ma nacua̱x, rü a̱i̱xrüxü̃ i ngẽma Tupanaxĩcatama nüxü̃ cuáxü̃ rü ta nüxü̃ nacua̱x. 11Rü duü̃xü̃gütanüwa rü ¿texé nüxü̃ tacua̱x na ṯacügu naxĩnüxü̃ i wüxi ya yatü? Rü naãẽxĩcatama nixĩ i nüxü̃ cuáxü̃ i ngẽma nagu naxĩnüxü̃ i ngẽma yatü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta Tupanaãẽ i Üünexü̃xĩcatama nixĩ i nüxü̃ cuáxü̃ na ṯacügu naxĩnüxü̃ ya Tupana. 12Rü yixema rü tama ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i naãẽ nixĩ i iyauxgüxü̃. Natürü Naãẽ i Üünexü̃ ga Tupana núma muxü̃ nixĩ ga iyauxgüxü̃, na aixcüma nüxü̃ icuáxü̃ca̱x i guxü̃ma i ngẽma mexü̃gü ga Tupana norü ngechaü̃maã tüxna ãmarexü̃. 13Rü ñu̱xma na pemaã nüxü̃ tixuxü̃ i ngẽmachiga, rü Tupanaãẽ i Üünexü̃ toxna ãxü̃ i oremaã nixĩ i pemaã nüxü̃ tixuxü̃. Rü tama ore i torü cua̱xwa tayaxuxü̃maã nixĩ i pemaã nüxü̃ tixuxü̃. Rü ngẽmaãcü nüxü̃ tixu i Tupanaãẽ i Üünexü̃ãrü ore namaã i ngẽma duü̃xü̃gü i aixcüma Tupanaãẽ nawa ngẽxmagüxü̃. 14Rü texé ya tama Tupanaãẽ i Üünexü̃ tümawa ngẽxmaxẽ, rü taxucürüwa tanayaxu i ngẽma Tupanaãẽ i Üünexü̃ tüxü̃ ngu̱xẽẽxü̃, erü tümaca̱x ya yíxema duü̃xẽ rü natüca̱xmamare nixĩ. Rü tama nüxü̃ tacua̱xéga erü yíxema Tupanaãẽ i Üünexü̃ tümawa ngẽxmaxẽxĩcatama tixĩ ya nüxü̃ cuáxe na tanangugüxü̃ na ñuxũ ñaxü̃chiga yiĩxü̃ i ngẽma Tupanaãẽ i Üünexü̃ tüxü̃ ngu̱xẽẽxü̃. 15Rü yíxema duü̃xẽ ya Tupanaãẽ i Üünexü̃ tümawa ngẽxmaxẽ, rü meã tanangugü i guxü̃ma. Natürü ngẽma togü i duü̃xü̃gü i tama Tupanaxü̃ cua̱xgüxü̃, rü taxucürüwama tümaãrü maxü̃xü̃ nangugü ya yíxema duü̃xẽ ya aixcüma Tupanaãẽ tümawa ngẽxmaxẽ. 16Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “¿Texé nüxü̃ tacua̱x na ṯacügu naxĩnüxü̃ ya tórü Cori? ¿Rü texé nüxü̃ tacua̱x na Tupanaxü̃ taxucu̱xẽxü̃?” ñanagürü. Natürü yixema nixĩ i aixcüma nüxü̃ icuáxü̃ i ngẽma Cristu nagu rüxĩnüxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Saaremaa
Saaremaa (svedes e todesch: Ösel; danes: Øsel; finlandes: Saarenmaa; võro: Saarõmaa; lituan e polacch: Sarema; letton: Sāmsala; latin: Osilia) l'è on'isola del Mar Baltegh, la terza pussee granda dopo la Selandia e Gotland.
La partegn a l'Estonia, e l'è a ovest de la costa del sò paes, a nord del Golf de Riga e a sud de Hiumaa.
Del pont de vista ministrativ, l'è 'l coeur de la Contea de Saaremaa, che la quatta dent anca ona quai isoletta intorna. La città pussee imporanta a l'è Kuressaare.


text:
Brienn
Brienn (nom ufizial in italian: Brienno) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l cunta 6 501 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 6,2 km² e 'na densità de 1 049 ab./km².. Se troeuva a òvest del Lagh de Còmm.
Forsi el nòm del comun el vegn del celtegh Brig, che'l voeur dì "mont". Infatt anca incoeu in lombard i mont se ciamen bricch.
L'ha faa part de la piev de Ness.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Brienn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Offenburg
Offenburg (Offäburg in alemann; Offenbourg in frances) a l'è ona cità todesca del Baden-Württemberg.
La cunta 57 328 abitant (dato del 31. Dic 2012) e l'è nassuda 'me fortin del limes roman-germanigh. Offenburg el se troeuva in del circondari de Ortenaukreis. Al temp del Sacro Roman Imperi a l'era on territòri dominaa di Asburgh e 'l gh'aveva el status de città libera imperial.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lons-le-Saunier, Francia.
- Weiz, Austria.
- Borehamwood, Regn Unii.
- Altenburg, Germania.
- Olsztyn, Polònia.
- Pietra Ligure, Italia.


text:
Conton
Conton (parnonzia local: [ku'ntoŋ] o [ka'ntoŋ][1]; in Italian: Contone) l'è ona frazion del comun tisines de Gambarogn, in del distrett de Locarna.
El paes el se troeuva minga lontan del Mont Scender, in sù la strada de Locarna a Bellinzona. El confina con Magadin (ovest), Locarna (nord-ovest), Monscendra (sud), Cadenazz (est), Gud (nord).
La scormagna di contones l'è majascendra, per via de la vesinanza cont el mont con l'istess nomm.
L'è staa on comun indipendent infina al 2010.
Not[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Ottavio Lurati, Nomi di luoghi, famiglie e i loro "perché?"


text:
Münsingen
Mudel:For Cuurdinàde: 46°52′N 7°34′E
Münsingen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.5 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 10845 abitant.
El cumün de Münsingen al se tröva a una altitüden de 541 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belp, Gerzensee, Konolfingen, Rubigen, Tägertschi, Trimstein, Wichtrach.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Citaa ingiümelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Münsingen, Germany
- Humpolec, Repüblica Céca
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Münsingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Münsingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Rü taxre ga ngunexü̃ nataxu ga na nawa nanguxü̃ ga Yudíugüarü peta ga Üpetüchiga ga nagu nangõ̱xgüãxü̃ ga pãũ ga ngearü puxẽẽruü̃ã́xü̃. Rü ga paigüarü ãẽ̱xgacügü rü ngúexẽẽruü̃gü ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü naxca̱x nadaugü ga ñuxãcü bexma duü̃xü̃güechita Ngechuchuxü̃ na yayauxgüxü̃ rü na yama̱xgüãxü̃ca̱x. 2Yerü nümaxü̃ rü ñanagürügü: —Taxucürüwama ñu̱xma petagu tayayauxgü, erü duü̃xü̃gü rü tá tamaã nanuẽ —ñanagürügü. 3Rü Ngechuchu rü Betániãwa naxũ napatawa ga Chimáũ ga rüchaxünecümaã naxugüãcü. Rü yexguma mechawa natoyane, rü yéma ingu ga wüxi ga ngecü ga wüxiweü̃ ga pumara ga yixichixü̃ ga tatanüxü̃chixü̃ yéma ngecü. Rü iyapoyenagu ga yema pumarachixü̃ ga nuta ga mexẽchicünaxca̱x, rü Ngechuchuerugu inaba. 4Natürü ñuxre ga yema yéma yexmagüxü̃ rü nanuẽ naxca̱x ga yema naxüxü̃ ga yema ngecü, rü nügümaã ñanagürügü: —¿Tü̱xcüü̃ ngẽxma inaxaiyaxü̃ i ngẽma pumara? 5—Rü narümemaẽ chi nixĩ i 300 tachinü i dĩẽrugu namaã itaxe, rü ñu̱xũchi ngẽma dĩẽrumaã nüxü̃ irüngü̃xẽẽ i ngẽma duü̃xü̃gü i ngearü dĩẽruã̱xgüxü̃ —ñanagürügü. Rü yemaãcü ngĩchiga nidexagü ga yema nge. 6Natürü ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Ngexrüma! ¿Tü̱xcüü̃ ngĩxü̃ pechixewe? Erü ngẽma chomaã naxüxü̃, rü wüxi i mexü̃ nixĩ. 7—Rü ngẽma ngearü dĩẽruã̱xgüxü̃ rü guxü̃gutáma petanüwa nangẽxmagü, rü ngẽmaãcü pexü̃́ natauxcha na nüxü̃ perüngü̃xẽẽxü̃ i ngẽxguma penaxwa̱xegu. Natürü i choma rü tãũtáma guxü̃gu petanüwa changẽxma. 8—Rü ñaã nge rü inaxü i guxü̃ma i ngẽma ngĩxü̃́ tauxchaxü̃, rü ngẽmaca̱x yoxni choxü̃ ipumaraxü̃ne naxü̃pa na ichatáxü̃. 9—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü guxü̃ i naãnewa i ngextá duü̃xü̃gü nüxü̃ íixugügüxü̃wa i ore i maxẽxẽẽruü̃, rü ñaã ngecü chomaã üxü̃ rü tá ta nüxü̃ nixugügü. Rü ngẽmaãcü tá ngĩxna nacua̱xãchie i duü̃xü̃gü —ñanagürü ga Ngechuchu. 10Rü Yuda Icariúte ga wüxi ga yema 12 ga ngúexü̃tanüxü̃ ixĩxü̃, rü Yudíugüarü paigüarü ãẽ̱xgacügütanüwa naxũ na namaã yamexẽẽãxü̃ca̱x na ñuxãcü tá na Ngechuchuxü̃ yayauxgüxü̃ca̱x. 11Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu, rü nümagü ga yema ãẽ̱xgacügü rü nataãẽgü. Rü dĩẽru Yudana ngĩxü̃ naxuaxü̃gü. Rü yexgumama inanaxügü ga Yuda ga naxca̱x na nadauxü̃ ga ñuxãcü nüxü̃́ na natauxchaxẽẽgüãxü̃ na duü̃xü̃güechita Ngechuchuxü̃ yayauxgüxü̃ca̱x. 12Rü nawa nangu ga ngunexü̃ ga nagu inaxügüxü̃ ga yema peta ga pãũ ga ngearü puxẽẽruü̃ã́xü̃ nagu nangõ̱xgüxü̃. Rü yema nixĩ ga ngunexü̃ ga nagu carneruxacü naxca̱x yama̱xgüxü̃ ga Üpetüchigaarü peta. Rü yexguma ga norü ngúexü̃gü rü Ngechuchuna nacagüe, rü ñanagürügü: —¿Ngextá cunaxwa̱xe na tanamexẽẽxü̃ i õna i Üpetüchigaarü petagu ingṍxü̃? —ñanagürügü. 13Rü yexguma ga nüma rü nanamu ga taxre ga norü ngúexü̃gü, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Ẽcü, yéa ĩãnewa pexĩ! Rü ngẽxma tá nüxü̃ peyangau i wüxi i yatü i wüxi ya tü̃xü̃ ya dexámaã ããcuxe ngẽxma tüxü̃ ingexü̃. ¡Rü nawe perüxĩ! 14—¡Rü yima ĩpata ya nagu yaxücune i ngẽma yatü, rü yima ĩãrü yoramaã nüxü̃ pixu, rü ñapegügü nüxü̃: “Torü ngúexẽẽruü̃ nüxü̃ nacuáxchaü̃ na ngẽxü̃ yiĩxü̃ i ngẽma ucapu i norü ngúexü̃gümaã tá nawa nachibüxü̃ i Üpetüchigaarü õnagu”, ñapegügü nüxü̃! 15—Rü nüma tá pexü̃ nüxü̃ nadauxẽẽ i wüxi i ucapu i taxü̃ i marü meã mexẽẽxü̃ i norü daxũchiü̃wa ngẽxmaxü̃. ¡Rü ngẽ́ma penamexẽẽ̱x i tórü õna i Üpetüchigaca̱x ixĩxü̃! —ñanagürü nüxü̃. 16Rü inaxĩãchi ga yema taxre ga ngúexü̃gü, rü ĩãnewa naxĩ. Rü yexma nüxü̃ inayangaugü ga guxü̃ma yema Ngechuchu namaã nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Rü yéma nanamexẽẽ ga õna ga Üpetüchigaca̱x ixĩxü̃. 17Rü yexguma marü nachütachaü̃gu, rü ínangu ga Ngechuchu namaã ga yema 12 ga norü ngúexü̃gü. 18Rü yexguma mechawa ínachibüeyane, rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü wüxie ya petanüwa i ñu̱xma chomaã nuã chibüxe tá tixĩ ya bexma choxü̃ íyaxuaxü̃xẽ —ñanagürü. 19Rü yexguma ga nümagü ga norü ngúexü̃gü rü poraãcü nangechaü̃gü. Rü inanaxügüe ga na wüxichigü nüxna icachigüxü̃, rü ñanagürügü: —Pa Corix, ¿choma tá chiĩxü̃ i cuxü̃ íchayaxuaxü̃xü̃? —ñanagürügü. 20Rü nüma ga Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Wüxi i pema i 12 tanüwa i daatama poratuwa norü pãũ iwaixẽẽxü̃, rü ngẽma tá nixĩ i choxü̃ íyaxuaxü̃xü̃. 21—Rü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü tá chayu ngẽma Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Natürü wüxi i ngechaü̃xü̃chi nixĩ naxca̱x i ngẽma yatü i choxü̃ íyaxuaxü̃xü̃. Rü narümemaẽ chi nixĩ ga noxtacüma tãũ chima na nabuxü̃ —ñanagürü. 22Rü yexguma ínachibüeyane, rü Ngechuchu nanayaxu ga pãũ. Rü Tupanana moxẽ naxã, rü inanabücu, rü norü ngúexü̃güxü̃ nayanu. Rü ñanagürü nüxü̃: —¡Penayau̱x i ñaã pãũ! Rü ngẽma rü chaxunechiga nixĩ —ñanagürü. 23Rü yemawena nanayaxu ga wüxi ga pochiyu ga binumaã ããcuxü̃. Rü yexgumarüü̃ ta Tupanana moxẽ naxca̱x naxãxĩra, rü ñu̱xũchi norü ngúexü̃güna nanaxã. Rü guxü̃ma nawa naxaxegü. 24Rü ñanagürü nüxü̃: —Daa binu ya chaugü i muxü̃ma i duü̃xü̃güca̱x ibacüchiga nixĩ. Rü yimawa Tupana meãma nanango̱xẽẽ na aixcüma yiĩxü̃ i norü uneta. 25—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü tãũtáma wena chayaxaxü ya daa binu ñu̱xmatáta Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa binu ya ngexwacaxü̃cü chayaxaüx —ñanagürü. 26RÜ ñu̱xũchi nawiyaegü ñuxre ga Tupanaãrü wiyaegu. Rü yemawena rü Oríbunecüarü Ma̱xpǘnewa naxĩ. 27Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Guxãma i pema rü tá choxü̃ ípeta̱xgü. Erü ngẽmaãcü nüxü̃ nixu i Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ i ñaxü̃: “Tá chayama̱x ya carneruarü dauruü̃, rü tá nanaxüanemare i carnerugü”, ñaxü̃. 28—Natürü ngẽxguma marü yuwa ícharüdaxguwena, rü chaxira tá pexü̃pa Gariréaanewa chaxũ —ñanagürü. 29Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü nüxü̃: —Woo guxü̃ma i togü cuxü̃ íta̱xgu, rü choma rü tãũtáma cuxü̃ íchata̱x —ñanagürü. 30Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma cumaã nüxü̃ chixu rü ñomatama i chütaxü̃gu rü naxü̃pa na taxree̱xpü̱xcüna yac̱axü̃ i ota, rü tomaẽ̱xpü̱xcüna tá cugü iquicu̱x na chorü duü̃xü̃ quiĩxü̃ —ñanagürü. 31Natürü nüma ga Pedru rü ñanagürüama: —Woo wüxigu cumaã chayu̱xgu, rü tãũtáma chaugü ichicu̱x na curü duü̃xü̃ chiĩxü̃ —ñanagürü. Rü guxü̃ma ga togü ga norü ngúexü̃gü rü ta yema ñanagürügü. 32Rü yemawena rü Ngechuchu rü norü ngúexü̃gü rü nawa naxĩ ga wüxi ga nachica ga Yechemanígu ãẽ́gaxü̃. Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Nuã perütogü yoxni paxa yéa chayayumüxẽ! —ñanagürü. 33Rü ñu̱xũchi ínayagagü ga Pedru, rü Chaü̃tiágu, rü Cuáü̃. Rü naxca̱x inaxügü ga na poraãcü nangechaü̃xü̃ rü naxi̱xãchiãẽxü̃. 34Rü yexguma rü ñanagürü nüxü̃: —Poraãcü changechaü̃, rü nagu charüxĩnü na ngẽmamaã tá chayuxü̃. ¡Rü nuxa perücho i pemax, rü ipedaue! —ñanagürü. 35Rü yexguma ga Ngechuchu rü yéaxüra naxũ. Rü ñaxtüanegu nanangücuchi. Rü Tupanana naxca̱x naca na nawa ínanguxuchixü̃ca̱x ga yema ngúxü̃ ga yexguma chi Tupanaãrü ngúchaü̃ yixĩgu. 36Rü norü yumüxẽwa rü ñanagürü: —Pa Chaunatüx, cuxca̱x rü guxü̃ma natauxcha. ¡Rü nüxna choxü̃ ínanguxuchixẽẽ i ñaã ngúxü̃ i tá choxü̃ üpetüxü̃! Natürü chanaxwa̱xe i cunaxü i cuxrütama ngúchaü̃ rü tama i choxrü —ñanagürü. 37Rü ñu̱xũchi nataegu ga norü ngúexü̃gü íyexmagüxü̃wa. Rü nüxü̃ inayangau ga na ínapeexü̃. Rü ñanagürü Pedruxü̃: — Pa Chimáũx, ¿ícupe? ¿Tama e̱xna namaã cupora na icudauxü̃, rü bai i wüxi i ngora? 38—¡Rü ipedaue, rü Tupanana naxca̱x pec̱a na pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x na tama choxü̃ ípetáxü̃ca̱x i ngẽxguma ṯacü rü guxchaxü̃ pexü̃ üpetügu! Erü aixcüma peãẽwa rü ípememare, natürü pexene nixĩ i ngẽma turaxü̃ —ñanagürü. 39Rü wenaxãrü ínixũ, rü noxrirüü̃tama nayayumüxẽ. 40Rü yexguma wenaxãrü norü ngúexü̃güca̱x nataegugu, rü nüxü̃ inayangau ga na wenaxãrü ínapeexü̃, yerü poraãcü nayaxtaexüchi. Rü yemaca̱x ga nümagü rü tama nüxü̃ nacua̱xgü ga na ṯacümaã tá nangãxü̃güãxü̃. 41Rü norü tomaẽ̱xpü̱xcüna wenaxãrü norü ngúexü̃güca̱x nataegu, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Ñu̱xma rü ta e̱xna ípepeeama rü iperüngü̃ẽãma? ¡Rü marütama! Erü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃ rü marü nawa nangu i ngora na choxü̃ na yayauxgüxü̃ rü nüxna na choxü̃ namugüxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü i chixexü̃ i pecaduã̱xgüxü̃. 42—¡Rü ipechigü, rü ngĩxã ítixĩ! Erü marü ñomama nixĩ i ngẽma choxü̃ íyaxuaxü̃xü̃ —ñanagürü. 43Rü yexguma íyadexayane ga Ngechuchu, rü ínangu ga Yuda ga norü ngúexü̃chire̱x ixĩxü̃. Rü nawe narüxĩ ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga taramaã rü naĩmaã ixãxnexü̃. Rü yema nixĩ ga duü̃xü̃gü ga yéma namugüxü̃ ga paigüarü ãẽ̱xgacügü rü ngúexẽẽruü̃gü ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü togü ga ãẽ̱xgacügü ga yaguã̱xgü. 44Rü Yuda ga ínaxuaxü̃xü̃ rü marü yema duü̃xü̃gümaã nanamexẽẽ, rü ñanagürü: “Ngẽma nüxü̃ chachúxuxü̃ nixĩ i Ngechuchu. Rü ngẽma tá nixĩ i piyauxgüxü̃ rü meã peyanáĩãcüma peyagagüxü̃” —ñanagürü. 45Rü yemaãcü Ngechuchuca̱x nixũ, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x —ñanagürü. Rü ñu̱xũchi nanachúxu. 46Rü yexgumatama Ngechuchuxü̃ niyauxgü. 47Natürü wüxi ga Ngechuchutanüxü̃ nanawe̱xechi ga norü tara, rü yemamaã paigüarü ãẽ̱xgacüarü duü̃xü̃xü̃ ínadaechinü. 48Rü yexguma ga Ngechuchu rü yema duü̃xü̃güna naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ taragü rü naĩxmena̱xãgümaã chauxca̱x nuã pexĩ na choxü̃ peyarüyauxgüxü̃ca̱x ñoma wüxi i ngĩ́ta̱xáxü̃ chiĩxü̃rüü̃? 49—Rü guxü̃ ga ngunexü̃gu rü petanüwa chayexma ga yexguma tupauca ga taxü̃newa changu̱xẽẽtaegu, rü taguma choxü̃ piyauxgü. Natürü ñaã ñu̱xma ngupetüxü̃, rü nangupetü na yanguxü̃ca̱x i Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ —ñanagürü. 50Rü yexguma ga guxü̃ma ga norü ngúexü̃gü rü nüxna nibuxmü. Rü nüxĩcatama yéma nanata̱xgü ga Ngechuchu. 51Natürü wüxi ga ngextü̱xücü ga düxruü̃maãxĩca nügü nuquecü nawe nixũchigü. Rü yema duü̃xü̃gü rü nayayauxgü. 52Natürü nüma rü nüxü̃ ninge̱x ga yema düxruü̃, rü yemaãcü ngexchiruãcüma niña. 53Rü yexguma ga yema duü̃xü̃gü rü paigüarü ãẽ̱xgacüpe̱xewa nanagagü ga Ngechuchu. Rü yéma nangutaque̱xegü ga guxü̃ma ga togü ga paigü ga ãẽ̱xgacügü ixĩgüxü̃, rü ngúexẽẽruü̃gü ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃, rü yema togü ga ãẽ̱xgacügü ga yaguã̱xgü . 54Natürü ga Pedru rü yaxü̃gu nawe nixãchigü ñu̱xmata guma paigüarü ãẽ̱xgacüpataa̱xtüwa nangu. Rü purichíagü ga tupauca ga taxü̃neãrü dauruü̃gümaã yéma ĩã̱xtüwa narüto. Rü nügü yéma nanaĩxü̃ üxüxü̃tawa. 55Rü yema paigüarü ãẽ̱xgacügü rü guxü̃ma ga yema togü ga ãẽ̱xgacügü ga itaxü̃ rü naxca̱x nadaugü ga ñuxãcü Ngechuchuxü̃ na ínaxuaxü̃güxü̃ rü na yama̱xgüãxü̃ca̱x. Natürü taxucürüwa nüxü̃ inayangaugü ga ṯacüca̱x tá na yama̱xgüãxü̃. 56Yerü woo muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü nüxü̃ nixugüe ga doramare ga nachiga, natürü nügütanüwatama rü tama nawüxigu ga norü ore. 57Rü ñuxre ga togü inachigü rü nüxü̃ nixugüe ga doramare ga Ngechuchuchiga. Rü ñanagürügü: —Toma nüxü̃ taxĩnüẽ ga na ñaxü̃: “Tá chanangutaxü̃xẽẽ ya daa tupauca ya taxü̃ne ya duü̃xü̃gü üxü̃ne. Rü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃gu tá chanaxü ya náĩ ya tama duü̃xü̃gü üxü̃ne”, ñaxü̃ —ñanagürügü. 59Natürü woo yema oremaã, rü tama nawüxiguéga ga norü ore. 60Rü yexguma ga guma paigüarü ãẽ̱xgacü rü guxü̃pe̱xewa inachi. Rü Ngechuchuna naca, rü ñanagürü: —¿E̱xna taxuxü̃maãma cunangãxü̃ i ñu̱xmax? ¿Rü ṯacü nixĩ i ngẽma nüxü̃ yaxugüxü̃ i cuchiga? —ñanagürü. 61Natürü ga Ngechuchu rü nangea̱xmare, rü taxuxü̃maãma nanangãxü̃. Rü yemaca̱x ga nüma ga paigüarü ãẽ̱xgacü rü wenaxãrü nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Rü cuma quiĩxü̃ ya Cristu ya Tupana ya mecü Nane? —ñanagürü. 62Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Ngü̃. Ngẽma nüxü̃ quixuxü̃ chixĩ. Rü tá choxü̃ pedaugü i ngẽxguma Tupana ya poracüarü tügünecüwawa charüto̱xgu rü ngẽxguma caixanexü̃gu wenaxãrü núma chaxũxgu —ñanagürü. 63Rü yexguma ga guma paigüarü ãẽ̱xgacü rü norü numaã nügüchirugu nagaugü. Rü ñanagürü: —¿Tü̱xcüü̃ marü tanaxwa̱xe i to i duü̃xü̃ i nüxü̃ ixugüxü̃ i nachiga? 64—Rü pematama marü nüxü̃ pexĩnüẽ na ñuxãcü Tupanamaã naguxchigaxü̃. ¿Rü ñuxũ ñapegüxü̃ i ñu̱xmax? —ñanagürü. Rü guxü̃ma wüxigu narüxĩnüẽ rü: —Aixcüma nixĩ na chixexü̃ naxüxü̃ rü namexü̃ na nayuxü̃ —ñanagürügü. 65Rü ñuxre ga nümagü rü inanaxügüe ga nüxna na nac̱uaixgüexü̃. Rü nanatüxetügü rü ñu̱xũchi nüxü̃ nidagügü ñaxü̃maã: —¡Nüxü̃ nacua̱x na texé cuxü̃ idagüxü̃! —ñanagürügü. Rü yema tupauca ga taxü̃neãrü dauruü̃gü ga purichíagü rü nanapechiwegü. 66Rü yoxni ga Pedru rü ñaxtüwa ãẽ̱xgacüpataa̱xtüwa nayexma. Rü yexgumayane yéma ingu ga wüxi ga pacü ga guma ãẽ̱xgacüarü duü̃xü̃ ixĩcü. 67Rü yexguma Pedruxü̃ nada̱u̱xgu ga yéma üxüxü̃tawa nügü na nanaĩxü̃xü̃, rü meã nüxü̃ idawenü, rü ngĩgürügü nüxü̃: —Cuma rü ta namücü quixĩ i ngẽma Ngechuchu i Nacharétucü̱̃ã̱x —ngĩgürügü. 68Natürü ga Pedru rü nügü inicu̱x na Ngechuchuarü duü̃xü̃ yiĩxü̃, rü ñanagürü: —Choma rü tama nüxü̃ chacua̱x ya yima. Rü tama nüxü̃ chacua̱x i ṯacüchiga nixĩ i ngẽma nüxü̃ quixuxü̃ —ñanagürü. Rü yexguma ga nüma rü ĩpataa̱xtüarü düxétüwa naxũ. Rü yexgumatama nica ga ota. 69Natürü ga yema pacü rü wenaxãrü Pedruxü̃ idau, rü inaxügü ga yema togümaã nüxü̃ na yaxuxü̃, rü ngĩgürügü: —Ñaã rü wüxi i natanüxü̃ nixĩ —ngĩgürügü. 70Natürü nüma ga Pedru rü wena nügü inicu̱x. Rü yixcamaxü̃ra rü yema duü̃xü̃gü ga yéma yexmagüxü̃ rü wenaxãrü ñanagürügü nüxü̃: —Aixcüma nixĩ na cuma rü ta ngẽma Ngechuchutanüxü̃ na quiĩxü̃, erü wüxi i Gariréaanecü̱̃ã̱x quixĩ —ñanagürügü. 71Rü yexguma ga Pedru rü poraãcü nügü inicu̱x, rü ñanagürü nüxü̃: —Rü aixcüma tama nüxü̃ chacua̱x i ngẽma yatü i nachiga pidexagüxü̃. Rü ngẽxguma doraxü̃ chixuxgu rü ¡cü Tupana choxü̃ poxcux! —ñanagürü. 72Rü yexgumatama norü taxree̱xpü̱xcüna nica ga ota. Rü yexguma ga Pedru rü nüxna nacua̱xãchi ga yema ore ga ü̃paacü Ngechuchu namaã nüxü̃ ixuxü̃ ga ñaxü̃: “Rü naxü̃pa na taxree̱xpü̱xcüna ota ic̱axü̃, rü cuma rü tá tomaẽ̱xpü̱xcüna cugü quicu̱x na chorü duü̃xü̃ quiĩxü̃”, ñaxü̃. Rü yexguma ga Pedru rü poraãcüxüchima naxaxu.
Copyright
Learn More


text:
Trattaa de Campoformio
El Trattaa de Campoformio l'è staa firmaa a Campoformido el dersett de ottober del 1797 (26 vendemmiar, ann VI de la repubbliga francesa) del Napoleon Bonapart e del cont Johann Ludwig von Cobenzl in reppresentanza de la Francia e de l'Austria. L'ha segnaa la fin de la prima coalizion e de la prima campagna d'Italia de Napoleon.
Cont el trattaa, l'Austria l'ha ceduu el Belgi, Corfù e alter isol veneziann in del Mediterrani, oltra a recognoss la Repubbliga Cisalpina e la Repubbliga Ligur; inveci l'ha ciappaa Venezia, l'Istria e la Dalmazia.


text:
Philadelphia (film)
Philadelphia (Filadèlfia) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1993 ad Jonathan Demme. 'L è stâ candidâ a sinc Prèmi Òscar, vinsénd qvéi par 'l atōr prutagunìsta (Tom Hanks) e par la canta più bèla (Streets of Philadelphia ad Bruce Springsteen).
Custâ vint-siē migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ a cà da piò ad duśènt-siē.
Sunt
Andrew Beckett dit "Andy" (Tom Hanks) e Joseph Miller dit "Joe" (Denzel Washington) i èṅ dū avucàt ad Philadelphia. Al prim al lavóra p'r al studi famōś Wyant & Wheeler, 'l è brilànt e i sò cap i gh vōlan bèṅ; al secónd al lavóra in televiśiòṅ e al sarnìs sèmpar di caś pìcui ch'i n gh dànan mia l'ucaśiòṅ ad far caréra. Andy 'l è 'n fnòć e al viṿ da soquànt an insém a 'l sò muróś Miguel Alvarez (Antonio Banderas), Joe invéci 'l è spuśâ cun la Lisa (Lisa Summerour) e al gh'à anc na putìna pìcula, la Larice.
Un dè òṅ di sò cap al véd che Andy al gh'à 'n taj in sla frònt e pò 'l è sèmpar pèś parchè al gh'à 'l AIDS. Al studi al decìd acsè ad lasàr-'l a cà faghénd-al pasàr p'r un deficènt in sal lavōr. Andy al n gh stà minga e al decìd ad far-ag càuśa tulénd cuma avucàt Joe dòp che dimóndi sò culéga i s éran tirâ indrē e quànd anc lò 'l iva dit ad sè malvluntéra. Durànt al prucès Andy al s sènt mâł e al vèṅ purtâ in fiṅ 'd vita a 'l uśdàł.


text:
Autün
L'autün (otörno o autùno in lumbard uriental; brüma, bruma o brima in ussulan) l'è vüna d'le quator stagión dell'an. Gh'è dü tipi d'autün: quel astronomich e quel meteorologich.
Autün Astronomich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'autün astronomich ind el emisfér bureàl l'inissia el dì dell'equinossi d'autün, el 22 o el 23 setembor, e'l finìss el dì dal solstissi d'invèrn, el 21 o el 22 disembor. Fin a cal mumént chi, la part ilüminàda e le ure de lüs i calun. El 22 o el 23 setembor (in bas al dì dell'equinossi d'autün) i rag dal sul i en drit a l'equatùr e'l circul d'ilüminassión el passa par i poli.
Autün Meteorologich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'autün meteorologich inissia invece el prim dì de setembor e'l finìss el 30 nuembor. Vegn donca cunsiderada cume la stagión che la cumprénd i tri mes de setembor, utubor e nuembor ind el emisfér nord, o quela che la cumprénd i mes de mars, aprìl e mag ind el emisfér süd.


text:
Trescùr Balneàre
Trescùr Balneàre (Trescore Balneario in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la bàasa Al Caalina a 15 km de la sità e a 271 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 9 951 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 13,3 km² e 'na densità de popolasiù de 748 ab./km²
Ol pais l'è famus per i tèrme. El cunfìna coi cümü de Albì, Caròbe, Cenàt Sura, Cenàt Sóta, Credér, Entràdech, Gandòss, Gorlàgh, Lössàna, San Pól d'Àrgon e Zandòbe. .
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Trescùr Balneàre l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Arno Camenisch
Premis federals da litteratura 2012
Arno Camenisch
è naschì l’onn 1978 a Tavanasa en Grischun e scriva en tudestg e rumantsch sursilvan. El ha studegià a l’Institut litterar svizzer a Bienna, nua ch’el abita er. Il roman «Sez Ner» è apparì dal 2009 tar Urs Engeler, suandà da «Hinter dem Bahnhof» l’onn 2010 ed «Ustrinkata» dal 2012. El ha gia survegnì divers premis, tranter auter il Premi Schiller da la ZKB e gia duas giadas il Premi bernais da litteratura (2010 e 2011). Ils texts da Camenisch èn vegnids translatads en 18 linguas.
«Ustrinkata»
Solothurn, Engeler-Verlag 2012
ISBN 978-3-033-03028-2
Il narratur cumpona virtuusamain las vuschs che strasunan e sa maschaidan en la «Helvezia». Per l’ultima giada passentan ins ina saira cuminaivla, avant che tut è bavì si e che l’ustaria dal vitg serra per adina. Ins raquinta anecdotas, fa sgnoccas, discurra da la natira privlusa, sa lamenta dal temp modern, filosofescha davart la vita e la mort, ria e daventa sentimental. Stat la fin da l’ustaria per la fin d’in mund rural? Quest cudesch è l’ultim da la trilogia grischuna dad Arno Camenisch. Mintgin da quests cudeschs mussa en sia moda e maniera co che la sentupada da rumantsch e tudestg po adina puspè esser surprendentamain fritgaivla per il scriver litterar.
Prelecziun da l'autur
Arno Camenisch legia ina passascha or da sia ovra premiada „Ustrinkata“.
Premis
2010 : Premi bernais da litteratura per «Sez Ner», Basel, Urs Engeler Editor, 2009.
2010 : Premi Schiller da la ZKB per «Sez Ner», Basel, Urs Engeler Editor, 2009.
2010 : Premi da litteratura dals Dis da litteratura a Domat, «Premi Term Bel».
2011 : Premi bernais da litteratura per «Hinter dem Bahnhof», Basel, Urs Engeler Editor, 2009.
2012 : Premi federal da litteratura per «Ustrinkata», Solothurn, Engeler-Verlag, 2012.


text:
Irak
L'Irak (scriüü anca Iraq; العراق in arab) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a la Türchia, a l'Arabia Saudita, al Kuwait, a la Siria, a la Giurdania e a l'Iran e'l Gulf Persegh al bagna i sò cost.
La capital a l'è Baghdad.
Al gh'ha una süperfiss de 438.317 km² e una pupulaziun de pressapoch 26.700.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Irak (nom ufizial: جمهورية العراق, Jumhūrīyat al-`Irāq, in arab; كۆماری عێراق, Komara `Îraqê, in cürd) a l'è una repübliga.
In del 2003 l'esercit di Stat Ünì d'America e de alter paes ucidentaj hann ucüpaa el paes.
Del 2004 al gh'ha un guern pruvisori.
El president a l'è el Jalāl Tālabānī (del 2005).
El prim minister a l'è el Nūrī al-Mālikī (del 2006).


text:
Oberhofen am Thunersee
Oberhofen am Thunersee a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.8 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 2333 abitant.
El cumün de Oberhofen am Thunersee al se tröva a una altitüden de 585 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Heiligenschwendi, Hilterfingen, Sigriswil, Spiez.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberhofen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1133 col nom de Obrenhoven.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Legnach
Legnach o Legnagh (Italià: Legnago; isè ach in Venesià) l'è ü cümü de 24.288 abitàncc che l’ se tróa in de la Pruìnsa de Erùna.
L'è stai sóta prima ai Scaligeri, pò l'à fai part in del sécol XIII, del Ducaa de Milàn e dal 1428 de la Repüblica de Enésia. A l’època di Aüstriaci (1815 - 1859) l’èra öna di quàter fortèse del quadrilàter ‘nsèma a Màntoa, Erùna e Peschiera.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ol toriù che l’è l’öltem toriù medioevàl che l’è restàt in pé, dopo che in de la segónda metà del sécol XVIII i à bötàt zó töte i müra che i fàa de Legnàch óna fortèsa.
- La céza de San Salvaro – sécol XII.
- Ol Dòm – sécol XVIII.
- Ol santüare de la Madóna de la salüt– sécol XIX.
- Ol teàter Salieri


text:
Inn (fiöm)
L'Inn (en romancio: En; en latì: Oenus) l'è 'n fiöm 'ntra i piö 'mportàncc de l'Euròòpa centràl. L'è 'n trebötàre del Danubio.
L'è lónch 517 km. El nas endèla Engadina Alta (Cantù dei Grizù, 'n Svìsera) de le bànde del Pas del Malögia (el pont de partensa l'è cunsideràt el Lagh del Longhin), arènt al cunfì co l'Itàlia. Póch sóta la sorgènt el fùrma i lach de Sils e de Silvaplana, e dòpo 'l percór töta l'Engadina e 'l streèrsa pòscc cunusìcc come St. Moritz e Zernez. De le bànde de Zernez el ricéf le àive del Spöl (che 'l nas a la Fórcola de Livìgn).
Piö 'n nacc el sègna 'l cunfì 'ntra Svìsera e Austria, e pò 'l pàsa per el Tiröl, el rìa a Landeck e 'ndèl öltem tòch el ciàpa diresiù est 'nfìna a streersà Innsbruck. De le bànde de Kufstein l'Inn el pàsa 'l cunfì co la Germania, el streèrsa Rosenheim, Wasserburg am Inn, Mühldorf am Inn, Neuötting am Inn e pò 'l se sböta 'ndèl Danubio a Passau.


text:
05 10
Ol dé 5 de utùer l'è 'l 278 ( 279 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 88 dé a finí l'an.
Ul dí 5 de utùer al è ul dí da pòost 278 ( 279 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 88 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1990 - Tarragona (ol Tarragonès): se gh'al pöblega ol pröm nümar del diare "Nou Diari" (Nöf diare).
1908 - Bulgària declara la sò independensa per raport al Impere Otomà.
1913 - Pröm vias in aviú sura ol Mediterane.
1934 - Astúries. I minadur Asturià s'i söleva contra ol goèrn radical-sedesta de la II Repüblega
1988 - Sile: ol ditadur Augusto Pinochet al è trat zò in del plebissit.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Cavenàgh
Cavenàgh (Cavenago d'Adda in Italian) l'è un cumün d'el center de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 2 248 abitant (dàto del Dic 2015 [1]). El se tröva a gnànca 10 chilometri a süd de Lod.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cavenagh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
La ristga d'incendis da guaud designescha la probabilitad, cun la quala i po resultar in incendi da guaud. La ristga d'incendis da guaud po esser augmentada p.ex. tras activitads da temp liber, uschia ch'igl è necessari da prender mesiras gia en cas d'in pitschen privel d'incendis da guaud. Sch'ins fa fieus en il guaud ed ordaifer il guaud, ston ins adina far quai cun la precauziun necessaria – er sch'il privel d'incendis da guaud e pitschen u moderà.
Sche Vus resguardais las suandantas reglas generalas, pudais Vus gidar ad evitar incendis da guaud:
- s'infurmar davart la situaziun da privel locala, sch'ins vuless far in fieu al liber.
- en mintga cas observar ils scumonds da far fieu!
- resguardar las infurmaziuns en l'internet, al radio ed a la televisiun sco er en las gasettas.
- en mintga cas desister da far fieu al liber, sch'i sufla u buffa.
- mai bittar davent cigarettas u zulprins che ardan.
- duvrar fuclars fixs per grillar.
- observar permanentamain il fieu e stizzar immediatamain eventualas sbrinzlas.
- bandunar fieus da gril / fuclars e lur conturns mo, sch'els èn stizzads dal tuttafatg.
- laschar ir fieus artifizials mo en lieus ch'èn vegnids permess expressivamain da la vischnanca.
Privel d'incendis da guaud – Survista da las situaziuns da privel e da las mesiras en ils chantuns ed en il Principadi da Liechtenstein.


text:
Zäziwil
Zäziwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1592 abitant.
El cumün de Zäziwil al se tröva a una altitüden de 686 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bowil, Grosshöchstetten, Mirchel, Oberhünigen, Oberthal.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
See also[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Zäziwil al Wikimedia Commons


text:
Contignü prinzipal
Artioli, Elena (Team Autonomie)
Nasciuda a Bulsan y chersciuda su te na familia che rejona de plu rujenedes. L pere ie de ravises de Mantova y l’oma vën da na familia sudtiroleja de rujeneda tudëscia. Elena Artioli ie oma de trëi mutons. La ie jita tla politica plutosc tert, ma la ie unida liteda cunseliera de chemun sun la lista dla SVP pra la cumeneles dl 2005. Ne unian nia a una cun l partit n cont di dërc dla persones che crësc su sun de plu rujenedes y per gauja de si purtenienza ala grupa de rujeneda taliana ne ti vëniel nia dat la puscibltà de se candidé la lista dla SVP pra la veles provinzieles dl 2008. Chësta puscibltà àla ntant sce pra la Lega Nord, muvimënt per chël che la vën liteda sciche cunseliera provinziela (regiunela) d’utober dl 2008. Tl 2013 mëtela su la lista zivica Team Autonomia, che mët tl zënter i ideai d’autonomia ndependentmënter dala purtenienza a na rujeneda o a n partit. Pra la veles per l Cunsëi provinziel vëniela liteda cun 2.054 ujes.
Inćiaries - XV legislatöra
Provinzia autonoma de Balsan
- Dai 22.11.2013 aconsiadëssa provinziala/aconsiadù provinzial
- Dai 22.11.2013 capogrup
- Dai 17.1.2014 al 10.2.2014 comëmber/comëmbra - III. comisciun legislativa
- Dai 21.1.2014 al 10.2.2014 comëmber/comëmbra - Comisciun speziala por le control dles propostes de mudaziun dl Statut de Autonomia
- Dai 11.2.2014 secretêria - III. comisciun legislativa
- Dai 11.2.2014 vizepresidënta - Comisciun speziala por le control dles propostes de mudaziun dl Statut de Autonomia
- Dai 12.2.2014 comëmber/comëmbra - Comisciun interregionala
- Dai 2.10.2014 al 13.10.2014 comëmber/comëmbra - Comisciun d'inrescida (Europäischer Sozialfonds – ESF)
- Dai 14.10.2014 presidënta- Comisciun d'inrescida (Europäischer Sozialfonds – ESF)
Regiun Trentino-Südtirol
- Dai 22.11.2013 aconsiadëssa/aconsiadù dl Consëi regional
Inćiaries tla legislatöra passada/tles legislatöres passades
- Artioli Elena - In der/den vergangenen Legislatur/en bekleidete Ämter [PDF] - (todësch)


text:
Digiòṅ
Digiòṅ (in Francéś Dijon, di'ʒɔ̃) l'è na sità francéśa ad 151.212 abitànt ch'la s cata in dal dipartimènt dla Còsta 'd Òr in dla regiòṅ dla Burgóggna. L'è divìśa in ùndas quartēr.
Al sò sìndic 'l è al sucialìsta François Rebsamen, in carga da 'l 2001 (mandâ cunfermâ in dal 2008), prim sìndic ad sinìstra dla sità in dla quinta repùblica.
Dijon l'è famóśa par la sò mustàrda e p'r al sò dialét, al burgugnéś, ch'a s pōl arcgnósar scultànd la manéra ad dir la R e par la lunghésa ad sèrt funéma cuma la EU e la A. In sità i n dìśan minga «chenil» (cucia) ma «chnil».
Stòria
L'è nada cuma 'n "castrum" rumàṅ ciamâ Divio in sla strada ch'la purtàva a Magónśa da Liòṅ. In dal tèrs sècul 'l imperadōr Auregliàṅ al l'à furtificàda. In dal quìnt sècul l'è pasàda a i Burgùnd par pò dvintàr la capitàla dla regiòṅ e dal Ducâ ad Burgóggna. In dal 1477 l'è pasàda a 'l régn ad Frància.
In dal 1963 la s è śmlada cun la sità emigliàna ad Réś.
Persunàǵ famóś ligâ a Digiòṅ
- La tenìsta Virginie Razzano
- 'L inśgnēr Gustave Eiffel
- 'L architét Jacques Cellerier
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Digiòṅ


text:
Asiago
Asiago (en vèneto: Axiago; en cìmbro: Sleghe; en todèsch: Schlägen) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 6.496 abitàncc, 'na superfìce de 162 km² e 'na densità de 40 hab/km².
Asiago el cunfìna coi cümü de Borgo Valsugana (TN), Caltrano, Calvene, Castelnuovo (TN), Conco, Enego, Foza, Gallio, Grigno (TN), Levico Terme (TN), Lugo di Vicenza, Lusiana, Ospedaletto (TN), Roana, Rotzo, Valstagna, Villa Agnedo (TN).
El paés el ghe dà nòm a l'altipià omònim e al formài tìpich de la zòna.


text:
Canton Friburgo
El Canton Friburgo l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, l'è sitüàt endèla part ocidentàla del paés. El cunfìna a ucidènt col lach de Neuchâtel, che 'l la sepàra del Cantù de Neuchâtel, piö a sud el cunfìna col Canton Vaud e a nòrt e a èst el cunfìna col Canton Berna.
La popolasiù del cantù l'è 'n magiurànsa de religiù catòlica (73%). Endèl teretóre del canton Friburgo gh'è divèrsi convèncc, e gh'è apò a l'ünica Üniversità Catòlica de Svìsera, l'Üniversità de Friburgo.
El cantù 'l se tróa a la frontiéra linguìstica (Röstigraben) 'ntra la zòna che pàrla 'l fransés e chèla che pàrla 'n todèsch. El cunfì 'ntrà le dò àree l'è segnàt del fiöm Sarine (en todèsch: Saane), a ucidènt del fiöm gh'è i du tèrs de popolasiù che pàrla fransés e a èst el rèst che pàrla todèsch.
El Canton Friburgo 'l g'ha aderìt a la Confederasiù Svìsera zamò 'ndèl an 1481. l'è stat el prim cantù a magiurànsa de lèngua franséza.
Südiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cantù l'è spartìt en 7 distrècc:
- Broye, che g'ha per capitàl la citadìna de Estavayer-le-Lac
- Glâne, che g'ha per capitàl la citadìna de Romont
- Gruyère (en todèsch: Greyerz) , che g'ha per capitàl la citadìna de Bulle
- Sarine (en todèsch: Saane) , che g'ha per capitàl la cità de Friburgo
- See (en fransés: District du Lac) , che g'ha per capitàl la citadìna de Murten
- Sense (en fransés: Singine) , che g'ha per capitàl la citadìna de Tafers
- Veveyse (en todèsch: Vivisbach) , che g'ha per capitàl la citadìna de Châtel-Saint-Denis
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official Statistics
- Sit Uficiàl (Franzés) (Todesch)
- Media relaa a Canton Friburgo al Wikimedia Commons


text:
Argument de la diagunala de Cantor
L'argument de la diagunala de Cantor a l'è una demustraziun del matematich tudesch Georg Cantor de la minga cüntabilità del cungiunt di nümer reaj.
Questa demustraziun a l'è la segunda scrivüda dal Cantor sura la minga cüntabilità de . La prima demustraziun la dröva minga el desvilüpament decimal d'un nümer real.
Dapress che questa tecnica a l'è stada inventada, l'è stada druvada in di nümerus demustraziun e 'l druvament de l'argument diagunal a l'è inscì diventaa un classich de la demustraziun in matematica.
Inscambi de demustrà che a l'è minga cüntabil se 'l cunsidera per cumudità el sübcungiunt [0,1] de se 'l custrüiss, per tüta part cüntabil D da [0,1], un element da [0,1] partegnent minga a D; el s'avrà inscì pruvaa che [0,1] el pò minga vess cüntabil . Cunsiderem dunca una part cüntabil de [0,1] nümerada cul jüt d'una sequenza . Cada termin de questa sequenza el gh'ha una scritüra decimala cunt un'infinità de cifer dapress la virgula (un'infinità de 0 per un nümer decimal), i.e. :
Custrüisem adess un nümer real x in [0,1] cunsiderand la cifra de sit n dapress la virgüla del nümer , i.e cunsiderand i cifer sü la diagunala de la tavula . El sia un nümer da 0 a 9 diferent da e .
El nümer x a l'è ciarament in l'interval [0, 1] però el pò minga vess in la sequenza { r1, r2, r3, ... }, perchè a l'è igual a nissün di nümer de la sequenza : el pò minga vess igual a r1 perchè la prima cifra dapress el punt decimal de x a l'è diferent da la prima cifra dapress el punt decimal de r1; in l'istessa manera per r2, etc. dunca x a l'è minga element de la sequenza ri.
Cunclüsiun: l'interval [0, 1] a l'è mia infinii cüntabil e a fortiori .
El Cantor a l'ha druvaa una furma generalizada de l'argüment de la diagunala per demustrà el teurema de Cantor : per tütt cungjuunt S, el cungiunt dai part de S, nutaa generalament P(S), a l'è « stregiament püssee grand » che S se istess, in d'alter termin el pò minga esist sürgeziun de S vers P(S). In efet, se l'esist una tala sürgeziun f de S sü P(S), se 'l pò cunsiderà el cungiunt A di element x de S cume x partegnent a f(x). Cume che A el partegn a P(S), a l'esist, del fat de la sürgetività da f, un element a de S tal che f(a)=A. Se riva a una cuntradiziun anca in del cas induve a el partegn a A che in del cas cuntrari.


text:
Willkommen - Bainvegni - Benvenuti
Uffizi d'agricultura e da geoinfurmaziun
Cordial bainvegni sin la pagina d'internet da l'uffizi d'agricultura e da geoinfurmaziun (UAG) dal chantun Grischun.
Nus essan in post da servetsch dal departament d'economia publica e fatgs socials ed occupain circa 45 collavuraturas e collavuraturs. Nossa incumbensa sco interpresa da prestaziun da servetsch dal chantun è il mantegniment e la promoziun d'ina agricultura cumpetitiva e d'ina cultivaziun natirala ed ecologica dal terren. Questa incumbensa ademplin nus cun ils pajaments directs e cun las contribuziuns ecologicas als manaschis purils activs, tras las meglieraziuns da structuras en la construcziun auta e bassa sco er cun infurmaziuns e cun cussegliaziuns. Plinavant è noss post da servetsch responsabel per la surveglianza e per la verificaziun dad ovras da mesiraziun uffiziala e per la controlla da fatgs da telefericas e da runals. Ultra da quai appartegna nies uffeci anc il center da cumpetenzas dal SIG ed in agen servetg da Geoinformatica.
Nossas collavuraturas e noss collavuraturs stattan gugent a disposiziun per dumondas ed infurmaziuns. Ans dai in telefon u ans tramettai in e-mail.
Daniel Buschauer, manader da l'uffizi


text:
Il forum cun Clau Lombriser
- Dumengia, 1.3.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 1.3.2015, 12:30, RTR
Pli fitg ch'el sa lava e pli tschufs ch'el sa senta - il dilemma da l'uman modern
Nus avain udì da nossas mammas e tattas: suenter parturir stuevan ellas ir a sa laschar purifitgar. En lur egls in'umiliaziun en noss egls in scandal religius. È parturir in putgà? Danunder deriva quest ritual numnà «trair a baselgia»? Il forum fastizescha ses origin dispitaivel en il Veder Testament. Quel parta la vita en «pur» e «malnet». Da tut il malnet saja i da sa liberar. In dals pli vegls rituals per quai è il far bogn. La purificaziun religiusa surviva en l'obsessiva igiena moderna. Las bacterias han uss remplazzà il putgà. Dal vegl putgà vegniv'ins spendrà, da las bacterias dentant betg. L'uman modern è en in dilemma: pli fitg ch'el sa lava e pli tschufs ch'el sa senta.
Redacziun: Clau Lombriser


text:
Oh Bej! Oh Bej!
La fera di Oh bej! Oh bej! l'è el mercatin caratterìstich del prenzipi del mes de dicember a Milan. La comenza el 7 dicember, dì de la fèsta de Sant'Ambroeus, patron de la cittaa, e la seguta fin a la domenega dopo.
Origin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'origin de la festa la se fà risalì [1] a la vegnuda a Milan, in del 1510, de Giannetto Castiglione (o Giannotto), Gran Maester de l'Ordin di Sant Maurizi e Lazar e fedel del Pio IV, che l'era andaa in cittaa per riportà nei milanes el spirit de devozion in di Sant. Giannotto el gh'aveva pagura de trovass denanz l'ostilitaa de la popolazion, che l'era minga tropp favorevol al Papa, e allora l'ha decis de vegnì denter a Milan per primm, cont dree el so seguito, e quand l'è rivaa denanz al popol e ai bagaj, l'ha comenzaa a distribuì di regall.
El nomm el derivaria dal vosà soddisfaa di fioeu a la vista di bellee e di dolz distribuii da l'ecclesiastich: Oh, bej! Oh, bej!. l'era el 7 de dicember, anniversari de l'elezion a Vescov de Milan de Ambroeus (nel 374), e de quell dì comenza la tradizion de la fera intorna a la Basilica de Sant'Ambroeus.
Quand che gh'è la fera di Oh bej! Oh bej!, gh'è semper di problemm per via de la gran quantitaa de gent che ghe và per comprà e per vend di robb, e gh'è semper on fora-fora che rovina on poo la festa. Per gionta, l'è minga facil tegnì foeura quej che gh'hann minga la licenza, e del spess gh'è di lit per trovà on sit per mett i banchett, e i ghisa gh'hann el sò de fà per mett on poo d'ordin. Nel 2006 el sit de la fera è staa spostaa perché in piazza Sant'Ambroeus gh'è di lavorà, e i banchett hinn staa miss intorna al Castell Sforzesch.