text:
Ils emprims dus onns existiva la Bernina Gran Tourismo cunzunt or da la cursa cun vehichels istorics sur il Bernina. Per la terza ediziun han ins ussa dentant fabritgà ora la spierta. Per exempel transporta la Viafier retica ils visitaders cun trens istorics sin il pass e puspè enavos ed a San Murezzan datti preschentaziuns da kino e festas en connex cun l'eveniment. Quai saja pir in emprim pass. La finamira saja dad attrair dapli differents vehichels ed uschia era a dapli fans da maschinas istoricas. Tut tenor sort vehichels vul ins lura organisar occurrenzas. Uschia per exempel ils trens istorics che transportan ils visitaders.
Tut hai gia dà ina giada - il 1929 e 1930
L’idea da far ina entir’emna cun cursas e divertiment a San Murezzan e sin il Pass dal Bernina è nagut nov. Uschia è gia vegnì organisà ils onns 1929 e 1930 emnas da l’automobilitad a San Murezzan. Questas occurrenzas cun giasts bainstants ma era public sco in e mintgin è era in sistem d’exempel, sco ch’il Bernina Gran Turismo pudess in bel di vesair ora. In emprim pass han ins ussa gia pudì far cun la collavuraziun cun la Viafier retica che metta a disposiziun per il transport tranter Poschiavo e San Murezzan dus trens istorics. Tiers vegnan la preschentaziun da trais films en connex cun cursas d'autos ed en il Dracula Club vegni a dar ina festa d’avertura. Tut sa drizza al giast bainstant, ma era als simpels fans da vehichels istorics.
RR actualitad 06:00


c: text/html

text:
Tura da bike cun Linard Candreia ella plievgia
La tura culturala da bike cun Linard Candreia ils 20 da zercladur 2015 ei stada bletscha e freida.
Era sch'il termometer mussava mo 11° ed ei plueva ein in pèr persunas sentupadas alla canzlia per far la tura.
Il scolast da historia Candreia ha saviu dar dabiaras interessantas informaziuns da tempra historica.
Nua chei era pusseivel ha la pintga gruppa mirau dad anflar in suttetg, aschia era ella casa da club da ballapei "Crap Gries" a Schluein.
Leu essan nus, probabel sco emprems hosps dil stadiun, perfin vegni survi da Gian Arpagaus cun caffè! Engraziel fetg Gian.
Alla fin dalla tura ha ei schizun dau in tec sulegl.
Pro Sagogn engrazia zun fetg a Linard per quella interessanta tura culturala.
Fotografias dalla tura culturala

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
L’arena sin la plazza dal teater amez Cuira dat en egl. In’arena pompusa che porscha plaz per passa 1'100 aspectaturs - construida entaifer paucs dis. Durant il campiunadi d’Europa, pia durant 30 dis (ils 10 da zercladur fin ils 10 da fanadur) dastgan ins spetgar rambazamba en l’arena.
Dad aut u forsa memia dad aut?
Sche passa 1'000 persunas èn sin in mantun èsi cler ch’i vegn cuntanschì in tschert livel da canera. Quai conceda era Ivo Frei, in dals organisaturs da la Vögele-Arena a Cuira. Sin il pli tard da mesanotg èn ils gieus a fin. Els hajan tuttina discurrì cun ils vischins ed envidà en els per vegnir a guardar ils gieus gratuitamain.
E la fin finala - in campiunadi d’Europa na saja betg mintg’emna.
Jau chapesch quels che dian ch’i saja memia dad aut.
Public viewings sco a Cuira èn dumandads
Ivo Frei e l’uniun khur.ch organiseschan l'eveniment, perquai che l'interess è fitg grond tar la populaziun. Gia duas uras suenter il cumenzament da la prevendita sajan varga 9'500 bigliets vegni vendids, di Ivo Frei. Uss curt avant l'EURO sajan passa 60% dals bigliets da tut ils 51 gieus gia vendids. Ina tscherta euforia saja avant maun. «Igl è uras ch’i cumenza».
Il mument cura che nus avrin l’arena per l'emprim gieu – quai è il pli bel mument.


text:
Ideaal (matemàtica)
Un ideaal d'un anell A al è un sübcungjuunt I da A saraa par rapòort a i uperazziun lineaar e ch'al sudisfa una séria da cundizziun ch'a detajaremm chí-da-sota. Par permett l'aplicazziun aj anell mia cumütatiif, sa parlarà da ideaal par mancina e ideaal par drita'. I ideaal par tüti dò i baand s'i-nòmena simplameent ideaal.
Ideaal par mancina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I al è un sübgrupp (A,+);
- par tücc a de I i r de A, al süceet che r'a al partegn a I.
Ideal par drita[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I al è un sübgrupp (A,+);
- par tücc a de I i r de A, al süceet che a'r al partegn a I.
Esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I Nümar intreegh pari i furma un ideaal dal anell di intreegh ; nurmalameent s'al designa cun ;
- Ul cungjuunt da tücc i pulinomi a cueficeent reaal divisíbil pal pulinomi x2 + 1 al è un ideaal dal anell di pulinomi.
- Ul cungjuunt di matriis n×n int i quaal la darera colona a l'è zero al furma un ideaal par mancina dal anell di matriis n×n.
- Ul cungjuunt di matriis n×n int i quaal la darera riga a l'è zero al furma un ideaal par dreta dal anell di matriis n×n.


text:
PPS vallesana lantscha iniziativa cunter faziel da chau
- Venderdi, 20.2.2015, 16:38
En il chantun Vallais ha la PPS lantschà ina iniziativa che pretenda in scumond da cuvridas-chau en scola. L'iniziativa sa drizza surtut encunter il purtar faziels da chau.
Tenor l'avis da la partida populara n'hai nagin plaz per quest simbol religius en la scolas vallesanas, uschia il co-president dal comité d'iniziativa, Jean-Luc Addor.
Che faziels da chau en las scolas dal Vallais sajan anc in pitschen fenomen concedan sez ils iniziants. I saja dentant meglier da prevegnir, uschia l'argument da la PPS.


text:
Sabotatori
Sabotatori (Sabutadōr) 'l è 'n thriller sentimèntàl dal 1942 'd Alfred Hitchcock girâ in biànc e négar. In Itâglia 'l è anc cgnusû c'n al nóm ad Danger.
Al film 'l è stâ prudót par Frank Lloyd di Universal Studios ch'l à pagâ sènt-trentamìla dòlar e al 10% di incàs a David O. Selznick par psēr druàr Hitchcock.
Sunt
Acuśâ par śbali 'd avér tragatâ a 'l sabutàǵ dla fàbrica in du al lavóra, ch'la mónta di aparéć a Los Angeles, Barry Kane (Robert Cummings) al gh la cava a scapàr via da la pulisìa par mét'r-as a pascàr da par lò al sabutadōr, qvél véra. Chi lò al s ciàma Frank Fry (Norman Lloyd) e 'l è 'n agìnt naśìsta. Druànd cal pòchi infurmasiòṅ ch'al gh'à, 'l uperài al riva in dal ranch dal sgnór Charles Tobin (Otto Kruger) che però 'l è òṅ 'd acòrd c'n i tedésc e 'l al fà arestàr.
Anc c'n al manéti adòs, Barry al gh la cava a libràr-as da la màchina dal fòrsi d'l órdan. Durànt la fugìda, chi lò al finìs in dla camàta 'd un vèć muśicìsta òrub, Phillip Martin (Vaughan Glaser), ch'al gh preśénta la sò anvōda, la Patricia (Priscilla Lane). Chi lē a 'l inìsi la finś ad fidàr-'s ad lò ma invéci la gh'à in mènt ad purtàr-al da la pulisìa, avénd sintî a la ràddio ch'i al pascàvan, ma pò la s persuàd che lò al n gh'intrìs gnint e la gh dà acsè 'l sò apòǵ. A taca anc a nàsar quèl fra lōr dū.
Dasfrutànd un pasàǵ ch'i gh'ìvan dâ gl'artìsta 'd un circ, i dū i rìvan prima in un vilàǵ bandunâ, druâ cuma punt 'd apòǵ da i sabutadōr, e pò a New York in dua a gh'è na fèsta par catàr sù di bèsi da dar a i pòvar. Barry al gh'à in fiṅ da cumbàtar Fry insìma a la Statṿa dla libertà c'n al risć ad strabucàr śò e ad spaplàr-as par tèra.


text:
Fusiun Surses vegn realisada
- Actualisà Sonda, 28.3.2015, 9:41
Otg da nov vischnancas han ditg GEA a la fusiun. Sche l'entira val fusiunescha, vegn decidì la fin d'avrigl. Alura decidan las votantas e votants da Savognin a l'urna davart la fusiun.
Las vischnancas da Bivio, Cunter, Marmorera, Mulegns, Riom-Parsonz, Salouf, Sur e Tinizong-Rona han ditg GEA a la fusiun. Cunquai èsi gia cler, ch'ina fusiun parziala daventa en mintga cas realitad. Averta è uss anc la dumonda, sch'i vegn a dar ina fusiun da l'entira val. La vischnanca da Savognin votescha sin basa da sia constituziun ils 26 d'avrigl a l'urna davart la fusiun.
Signals positivs da Savognin
Il medem mument sco en las autras otg vischnancas, ha era Savognin gì sia radunanza communala. Quella aveva dentant mo ina funcziun predeliberanta en connex cun la fusiun. In emprim pass en direcziun fusiun è però vegnì fatg. La radunanza communala da Savognin ha deliberà l'affar da la fusiun cun ina proposta positiva, vul dir per l'approvaziun da la fusiun, per mauns da l'urna ils 26 d'avrigl 2015.
Resultats
Resultats da las radunanzas communalas dals 27 da mars 2015
Bivio GEA: 59 NA: 10
Cunter GEA: 40 NA: 14
Marmorera GEA: 9 NA: 2
Mulegns GEA: 9 NA: 0
Riom-Parsonz GEA: 70 NA: 7
Salouf GEA: 64 NA: 12
Sur GEA: 20 NA: 4
Tinizong-Rona GEA: 65 NA: 22
2'400 abitantas ed abitants
La nova vischnanca Surses dumbra, sche Savognin fa era part, radund 2'400 abitantas ed abitants e cumpiglia ina surfatscha da circa 32'000 hectaras. La lingua uffiziala da scola è rumantsch, cun ina scola speziala per il territori da Bivio. Sut la resalva da l'approvaziun dal cussegl grond, va la fusiun en vigur l'emprim da schaner 2016.Resultats
Deliberaziun da la vischnanca da Savognin cun proposta positiva per mauns da l’urna dals 26 d’avrigl 2015: GEA: 63 NA: 29


text:
BNS sa tegna vi da tschains negativs
- Gievgia, 19.3.2015, 9:04, actualisà a las 12:14
La Banca naziunala svizra sa tegna vi da sia politica monetara d'enfin qua.
Suenter ils 15 da schaner ha il gremi da la Banca naziunala svizra per l'emprima giada puspè dà pled e fatg davart la situaziun da la politica monetara actuala. Il president da la BNS Thomas Jordan ha communitgà ils fatgs.
Ils fatg centrals:
- politca monetara resta sco enfin qua
- ils tschains negativs sin dabuns da giro restan tar -0,75%.
- tschains da referenza resta tar -1,25 enfin 0,25%
- prognosa per la conjunctura sa sbassa da 2 sin 1%
Reacziuns:
- euro croda sin 1,0575 francs (9:45)
- dollar croda sin 0,991 francs (9:45)
Vinavant activa sin il martgà da devisas
La Banca naziunala svizra ha danovamain confermà ch'ella restia tenor basegn activa sin il martgà da devisas per influenzar las cundiziuns da basa monetaras. Dapi l'aboliziun dal curs minimal ils 15 da schaner n'han ils survegliaders monetars betg pli cumprà devisas per flaivlentar il franc svizzer.
« En la situaziun economica actuala na datti nagin'alternativa als tschains negativs. »
Thomas Jordan
Directur da la BNS
La BNS sbassa sia prognosa per l'economia sviza da 2 sin 1% per quest onn. La prognosa dal december haja stuì vegnir revedida suenter l'aboliziun dal curs minimal, uschia Jordan. Surtut l'emprim mez onn dal 2015 saja da quintar cun ina clera sminuaziun dal svilup economic.
Nagina deflaziun
Jordan na quinta dentant betg cun ina inflaziun negativa u schiziunt ina spirala da deflaziun. Il ferm franc ed il pretsch d'ieli che saja sa sbassà laschia però per il mument curdar ora negativ l'inflaziun.
Jordan relativescha la situaziun acutala
Per l'economia saja quai ina gronda sfida, uschia Jordan. La situaziun na saja dentant betg da cumparegliar cun quella avant ch'il curs minimal da l'euros è vegnì introducì. Lura avevia l'economia anc da sbatter cun la crisa da finanzas ed il franc eria survalità fermamain. Oz saja la situaziun da conjunctura internaziunala in toc pli avantagiusa.
Gremi da la BNS è sut squitsch
Per declerar la decisiun da la SNB tegna la banca per l'emprima giada ina conferenza la primavaira. Enfin ussa era il dicrectori da la banca sulet sa mussà il zercladur ed il december a la publicitad. Il directori è entant vegnì sut agen squitsch politic. Al gremi vegn rinfatschà ch'el haja ina memia gronda pussanza senza vegnir controllà da la politica.
RR novitads 10:00


text:
São Tomé (isula)
L'isula de São Tomé (in purtughes Ilha de São Tomé) a l'è l'isula principala del rosc de isul de São Tomé e Príncipe, che l'è faa de dü isul. La gh'ha pressapoch 133.600 abitant (2004), el 96% del tutal del stat, e una süperfiss de 854 km² (l'isula a l'è 48 km per 32 km).
D'urigin vulganiga, la sò altitüdin massima a l'è el Brich de São Tomé, de 2.024 m.
Divisiun aministrativa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'isula, insema ai isulot arent, la furma la pruincia de São Tomé, che l'è dividüda in 6 distret:


text:
Saint-Léger-du-Ventoux
Saint-Léger-du-Ventoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Malaucène, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 36 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19,29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 355 méter a 'na altèsa màsima de 1901 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc


text:
Ils Catalans en Spagna - La gronda minoritad
La redactura Bertilla Giossi da la Televisiun Rumantscha ha visità la Catalugna en Spagna.
-
-
Pon ins insumma numnar il catalan ina minoritad?
Biabain 10 milliuns umans chapeschan catalan. Entaifer Catalugna n'è il catalan betg ina minoritad, entaifer Spagna bain. Ina minoritad cun praticamain tut ils dretgs d'in linguatg maioritar. Quai n'è betg adina stà il cas. Il catalan è ina lingua neolatina che ha gì ses zenit en il 15avel tschientaner. L'istorgia dal catalan è er in'istorgia da la repressiun. L'emprima ha cumenzà en il 17avel tschientaner, la davosa è ida a fin cun la dictatura franchista. Dapi l'onn 1978 è il catalan 'la lengua propia' da la Catalugna sco era la lingua uffiziala ensemen cun il castilian (spagnol).
-
Las truppas franquistas
1939 arrivan las truppas franquistas a la Costa Brava, la Catalugna è conquistada. I suodan 36 onns da dictatura franquista.
-
Jordi Carbonell (1924), linguist e professer da catalan
Trais emnas praschun, observaziuns psichiatricas e scumond da lavur, tut quai pervi ch'el ha gì la garmaschia da respunder a la polizia en catalan, empè en spagnol. Durant la dictatura da Franco èsi stà scumandà da plidar publicamain catalan. Il sulet lieu nua ch'ins astgava laschar sgulatschar las bandieras catalanas era durant ils gieus da ballape dal Barça.
-
Primas manifestaziuns politicas legalas
1977 - dus onns suenter la mort da Franco han lieu las primas grondas manifestaziuns politicas legalas. Qua ina avant la baselgia da la Santa Maria del Mar.
-
Nuria Peist che sto emprender catalan
Nuria Peist è argentina, ella sa engles, franzos e spagnol ed uss sto ella anc emprender catalan. En la Catalugna sto tut tgi che vul s'annunziar per ina plazza dal maun public demusssar ch'el sa catalan. A l'entschatta ha ella gì pauc gust d'emprender anc in linguatg, uss ha ella dentant tschaffen.
-
Jordi Colomer da la finca da "cava" Colomer
Ensemen cun sia mamma Cristina e ses frar Joan maina Jordi Colomer la finca Colomer. Els produceschan en prima lingia cava, il champagner catalan. Da chasa èn els a San Sadurnì d'Anoia, la chapitala dal cava. Nagliur auter vegn producì uschè bler cava sco qua, i dat passa 80 fatschentas. La gronda è il Freixenet.
-
Joan Borràs sin sia plazza en il stadion dal Barça
Joan Borràs sin sia plazza en il Camp Nou, il stadion dal Barça. Gia ses bab era commember dal Barça. Joan, ses figl e ses beadi mainan vinavant quella tradiziun. El ha ina plazza fixa e va praticamain a mintga gieu. Esser commember dal club custa 180 euros ad onn. La plazza fixa custa 372 euros.
-
Joan Borràs è in culé - in fan dal Barça
Il pled culé vala be per ils fans dal Barça e deriva dal pled culo che vul dir tgil. Pertge quai? Tenor Joan: avant onns e decennis sesev'ins durant il gieu be sin lattas. Spassegiond sut las tribunas vi pudev'ins vesair retschas e retschas da tgils dals fans.
-
Ils castells, turs dad umans
Ils castells, quellas turs dad umans vegnan fatgas durant la stad, durant las festas da las vischnancas. Avant onns be en Catalugna, uss dentant er en auters lieus catalans. La gruppa da Vilafranca del Penedés è la megliera. Els èn ils unics che vegnan da far turs da 10 alzadas. Per ina tur da questa auzada dovri var 400 castellers (partizipants).
-
Lluís Esclassans, il cap da la colla
Lluís Esclassans è il cap da la colla (il schef da l'uniun). El ha da dar ils cumonds cura che tgi ha da raiver. Elegì vegn el mintgamai per quatter onns. El na sto dentant betg be avair in'idea da la tecnica, mabain er esser in bun psicolog. Betg tuts èn adina cuntents cun la posiziun ch'els han en la tur.
-


text:
Regiun vul megliurar sin il champ turistic
- Mardi, 22.12.2015, 10:39
Sin envid da la societad d’hoteliers Engiadina Bassa e vegnì discutà durant in di areguard in meglier dialog. A quest lavuratori han prendì part represchentants da l’hotellaria, da la gastronomia, represchentants da las pendicularas, da la politica sco er dal turissem.
Il tema è stà co pudair megliurar il dialog. En il center è stà l’hotellaria, lur quitads ed aspectativas per l’avegnir. Resultads concrets n’hai betg dà, mo il fatg che l’inscunter è stà positiv e che tut las gruppas han fatg part a quest lavuratori è gia in pass en la dretga direcziun.


text:
Helicopter da Rega dat giu
- Gievgia, 26.2.2015, 16:23
Ad Erstfeld en il chantun Uri è in helicopter da la Rega dà giu. 3 persunas èn blessadas.
Sco quai che la polizia chantunala communitgescha, era il helicopter sin via da turnar sin la basa da la Rega. Tar l'atterrament è il helicopter dà giu. A bord eran 4 persunas, da questas èn 3 blessadas, dentant betg en privel da vita. Sco quai che la Rega ha communitgà, duai in'examinaziun mussar tge ch'era il motiv da l'atterrament accidental.
RR novitads a las 18:00


text:
Von Siebenthal e Boner en ils top 10 - Kalla gudogna aur
- Mardi, 24.2.2015, 14:49
Nathalie von Siebenthal è vegnida 6avla tar la cursa sur 10 kilometers stil liber al campiunadi mundial a Falun. La passlunghista grischuna Seraina Boner ha terminà la cursa sin plazza 9.
Gudagnà la medaglia d’aur ha la svedaisa Charlotte Kalla. Argient e bronz èn idas surprendentamain a las americanas Jessica Diggins e Caitlin Gregg. Ina schleppa hai dà per las norvegiaisas. Las top-favuritas Therese Johaug e Marit Björgen han gì naginas schanzas. Johaug è vegnida 27avla e Björgen 31avla.
RR novitads 15:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Festa da la vendemia a Vevey*
Descripziun
*Integrada en la glista represchentativa dal patrimoni cultural immaterial da l'UNESCO
Var 5 giadas mintga secul sa transfurmescha Vevey èn ina gigantica tribuna al liber per manifestar la passiun per las professiuns en connex cun la cultivaziun da las vignas. Quest ritem singular fa allusiun a la durada da la vita da las vits e da las generaziuns umaunas. Questa festa che surpassa tuttas dimensiuns vegn organisada da la mastergnanza dals viticulturs ch'exista dapi il temp medieval, cur ch'ils possessurs da las vignas èn s'unids per laschar controllar la buna lavur da lur culturas. A partir da l'onn 1772 decida la mastergnanza da premiar ils megliers viticulturs. L'emprima premiaziun publica ha gì lieu l'onn 1797, quai era il medem mument l'emprima festa da la vendemia en il vair senn dal pled. Sco reproducziun scenica da la tradiziun da la viticultura e da l'agricultura è la festa da la vendemia sa midada d'ina processiun religiusa ad in festa profana da la lavur umana e da la natira fritgaivla; ella vegn cumplettada d'allegorias pajaunas sco er da costums e da simbols giudaic-cristians: represchentadas vegnan las stagiuns (Bacchus sco represchentant da l'atun) e las professiuns agriculas, ultra da quai creaturas da tuttas sorts sco fauns, baccantas, autsacerdotas ed autsacerdots. Dapi il 19avel tschientaner è la festa da la vendemia in spectacul enorm, al qual contribueschan poets, musicists e choreografs e che ha ina plazza tut speziala en ils cors dals Vadais. Durant 10 onns preparan els la festa, durant 10 onns vivan els en las regurdanzas. A l'ultima festa da la vendemia l'onn 1999 èn sa participads var 5'000 acturs. La proxima festa ha lieu dals 18 da fanadur als 11 d'avust 2019.
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Sabine Carruzzo-Frey, Patricia Ferrari-Dupont : Du labeur aux honneurs. Quatre siècles d’histoire de la Confrérie des Vignerons et de ses Fêtes. Vevey, 1998
Sabine Carruzo : Fête des Vignerons. In : Lavaux. Vignoble en terrasses. Ed. Association pour l’inscription de Lavaux au patrimoine mondial de l’Unesco. Lausanne, 2007, p. 82-87
Confrérie des Vignerons (Ed.) : Balade à travers les Fêtes des Vignerons du XVIIIe siècle à nos jours, Vevey, s.d.
Confrérie des Vignerons (Ed.) : Directions concernant les soins à la vigne, la visite des experts de la Confrérie et le concours lié au résultat des visites. Vevey, 2000
Confrérie des Vignerons (Ed.) : Fêtes des Vignerons. Rétrospective du XXe siècle (DVD). Vevey, 2005
Confrérie des Vignerons (Ed.) : Statuts de la Confrérie des Vignerons et de la Fondation de la Confrérie des Vignerons. Vevey, 2009
Marcel Imsand et al. : Fête des Vignerons Vevey 1999. Livre-souvenir officiel. Lausanne, 1999
Pierre Michot : Le ranz des vaches et son écho dans la musique romantique. In : Bulletin de l’Association culturelle pour le voyage en Suisse no. 11. Lausanne, 2008, p. 37-54
- Dossier
- La Fête des Vignerons à Vevey
description détaillée Ultima modificaziun: 24.03.2015
Dimensiun: 317 kb
Tip: PDF
- La Fête des Vignerons à Vevey


text:
Amalia e Giancarlo
- Dumengia, 23.4.2017, 17:25
In film da Kurt Reinhard e Christoph Schreiber
«Amalia e Giancarlo» raquinta la commuventa istorgia d’emigraziun dad Amalia Malchiodi-Cadiel, ch’ha oz 86 onns. Avant 60 onns viagia la Sursilvana sco tgiradra d’uffants cun ina famiglia bainstanta en ils Stadis Unids. Pli tard sa chasa ella a New York. Sia patria e ses linguatg mamma n’emblida ella dentant mai. Il film accumpogna Amalia ensemen cun ses figl Giancarlo sin in viadi enavos tar sias ragischs grischunas.
Spiertus e cun furbazzaria raquinta Amalia sia vita aventurusa. Ella crescha si a Sagogn en relaziuns simplas, cun 18 onns va ella a Claustra e lavura en in hotel. Ella serva osps prominents da l’entir mund ed emprenda d’enconuscher ina famiglia americana ch’engascha ella sco tgiradra d’uffants e che prenda ella en ils Stadis Unids. Cun questa famiglia viagia Amalia lunsch enturn. Durant la revoluziun cubana èn els osps dad Ernest Hemingway a Havanna. Sin viadi enavos en patria resta Amalia la fin finala pendida a New York. En il film da Kurt Reinhard e Christoph Schreiber mussa Amalia a ses figl Giancarlo, ch’ha entant 50 onns, ils lieus, nua che ses lung viadi ha cumenzà avant 60 onns.


text:
Stoffel va avant dretgira
- Dumengia, 12.4.2015, 20:24
Las rinfatschas da corrupziun dal professer Rainer J. Schweizer vers Remo Stoffel han consequenzas giuridicas.
L’investider Remo Stoffel che vul bajegiar ina tur da 381 meters a Val S. Pieder renviescha las rinfatschas da corrupziun e favurisaziun. Quai scriva la gasetta Schweiz am Sonntag. Quellas rinfatschas sa drizzian vers el persunalmain e violeschian sia onur. Tenor Stoffel veglia il professer emerità criminalisar el. Cun ses advocat Andreas Meili instradeschi el uss pass giuridics vers Schweizer.
La gasetta Tagesanzeiger aveva publitgà avant bun in’emna in artitgel ed in’intervista cun Rainer J. Schweizer. En quest artitgel inculpescha Schweizer la vischnanca da Val S. Pieder d’avair fatg sbagls massivs en connex cun la vendita da la Therme e da l’hotel. Cunter il Tagesanzeiger na portia Remo Stoffel betg plant per il mument. El tschertgia sco emprim il discurs cun il chau-redactur scriva la gasetta Schweiz am Sonntag.


text:
1961
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 13 marz - Perpignan (Russigliun): sa püblica el prim nümar de la revista "Sant Joan i Barres".
- 11 lüj - Barcelona: sa funda Òmnium Cultural.
- 6 dicembar - Barcelona: sa püblica el primm nümar de la revista "Cavall Fort".
- 12 april - Üniun Sovietega: Jurij Sergeevič Gagarin, a bórd de la naf Vostok I, al deventa el primm omm ch'al sortiss in dal spazzi da föra de la Tera.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 18 utubar - Növa Orleans (Louisiana, SÜA): Wynton Marsalis, trompetista da jazz, fiöö d'Ellis Marsalis.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 10 01 - Növa York (SÜA): Dashiell Hammett, scritur Nort-american (n. 1894).
- 03 03 - Növa York (USA): Paul Wittgenstein, pianista Austriach (n. 1887).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Burundi
El Burundi a l'è un paes de l'Africa urientala.
A l'è tacaa al Ruanda, a la Repüblica Demucratica del Congo e a la Tanzania.
La capital a l'è Bujumbura.
Al gh'ha una süperfiss de 27.830 km² e una pupulaziun de pressapoch 7.600.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Burundi a l'è staa un pussediment de la Germania del 1895 al 1919 e del Belgi (insema cunt el Ruanda, cunt el nom de Ruanda-Urundi) fina al 1962, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
I dò etnij principaj del paes, i Hutu e i Tutsi, hann semper cumbatüü. In del 1972 al gh'ha staa un genucidi grand, cun püssee de 500.000 mort intra i Hutu.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Burundi (nom ufizial: Repyblika y'u Burundi / République du Burundi) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Pierre Nkurunziza (del 2005).


text:
Most
El most (ciamaa vin dolz in d'on quai dialett alpin[1] l'è quell liquid che 'l vegn foeura de la spremidura de vegetai (compagn de la frutta), eventualment messedaa con l'aqua.
A l'è vun di primm pass per la produzion de alcolegh, compagn del vin e de la birra. De solet, se l'è minga specificaa, con most se intend soratutt quell de l'uga.
Origin del nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla most la vegn del latin (vinum) mŭstum, che 'l voeur dì "gnamò fermentad". L'è comuna a tucc i lenguagg romanz (catalan most, frances moût, spagnoeu, portoghes e italian mosto, rumen must, sicilian mustu), e la s'è spantegada anca in di lenguagg germanegh (ingles must, olandes most), slav, grech e ungheres.


text:
ON ARTISTA MILANES
IN DE LA VITA FRANCES
Roberto Sironi, artista, cantautor, pittor e regista, l’è staa definì dai giornài francés ” On italian gentilòmm”.
M’ è capità de chattee con Roberto in d’ on famòs sit e hoo capì sùbit d’ aver conossù on vero artista, umil e gentil, passional e sincer. El sò nom me’l ricordavi e l’hoo collegà al Festival Internazional del film de Cannes 2008 indoe el Studio 13 el haa proiettaa el primm film, scritt e dirett da Roberto Sironi “Film di notte“. Ma Roberto a l’è pussee: el scriv canzon e le interpreta cont grand stil. El sé trasferì a Parigi, la città dell’arte, della musica, dei sonador de strada, el sè esibì per pochi franc. Poeu l’artista el se sposta in Germania, in Svizzera, in Belgio e in Inghilterra indoe el haa partecipà con Ennio Morricone al Festival “Only Connect” al Barbican Centre de Londra, el trova consens da part della critica e del pubblic.
L’artista che el haa al sò attiv vòtt Albums, el sé aggiudicà il Premio Lunezia 2009 per la qualità musical-letteraria di sò canzon, el Premio Id&m 2009 – identità e musica-, el Premio Dino Gabiazzi 2010 per la cultura milanes.
Roberto Sironi a l’è milanes e nella sua Milan el è tornà a viv, dando vita a on progètt per fa on omagg ai sò origin e alla Francia, el paes che l’ ha accettà e scopèrt, cont el spettacol “Swing, manouches e baùscia” in “lingua” milanes.
In ona ’intervista Roberto Sironi el dis: ” La roba ch’el ma strià di mè origin milanes a l’è la lingua milanes, che in Italia a l’è considerada cume on dialett ch’el ven dalla lingua italiana…l’è minga vera! Bisogna ricercà le origin della lingua milanes in di lingu gallo-roman, indoe troeùvom el frances che l’è sicurament la lingua straniera pussee visina al milanes.”
Roberto Sironi el ha scritt canzon in italian e poeu in frances e dopo avègh troeùva di assonanz, di accent e di similitudin che hann certificà on’origin linguistica comun el ha vorsuu da on sens al sò noeuv spettacol teatral e poeu el ha realizzà on album registrà in presa diretta, intitolà “Paradìs”. La canzon l’è minga dumà on test e ona musica, ma qualsiasi sia la storia che la racconta, a l’è prima de tutt on’interpretazion sintetica d’on mond al quale appartegnen sia l’interprete ch’el scoltador La canzon a l’è on linguagg ch’el rispetta le diversità tra etnie, e la rappresenta le identità de tucc i popoli e le lor cultur.
Paradìs a l’è stà registrà allo Spazio Teatro 89 de Milan a dicembre 2009 e prodòtt da Roberto Sironi. I test e le musiche sont de Roberto Sironi. La musica de Maigret e i arrangiament de Alessandro Sironi, raffinà pianista e fioeu de Roberto.
Gli artista che hann collaborà alla sua realizzazion sont:
Roberto Sironi, vos e ghitara / Alessandro Sironi, piano e tastere / Elisabeth Boudjema, violin e còri / Alberto Ferrari, clarinett, sassofono sopran/alto/tenor, sassofono baritono / Andrea Mandelli, clarinett e sassofono tenore/ Roberto Mattei, contràbass.
El CD el contegn 16 brani in ” lingua “milanes e l’è minga in commercio. Per gustà la musica bisogna andaa a scoltà l’artista in concert!


text:
Reichenburg
Reichenburg a l'è un cumün svizzer del distret de March, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.6 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 3134 abitant.
El cumün de Reichenburg al se tröva a una altitüden de 434 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Benken (SG), Bilten (GL), Schübelbach.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El paes l'è staa fundaa del fraa Gregorio de Moorlock in del ann 1403 in sü 'l sit de una font druvada dei pellegrin per lavas gio i pee.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1].
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Canton Schwyz Statistics (Todesch) Controlaa 'l 27 Agost del 2009


text:
Ös de Sóta
Ös de Sóta (en Italià: Osio Sotto) l'è ü cümü de la Pruinsa de Bèrghem che 'l se tróa a 11 km de la sità e a 182 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 12 443 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 7,5 km² e 'na densità de popolasiù de 1 659 ab./km².
L'è sitüàt in de l’ólta pianüra bergamasca sö la ria a mansina del Brèmp. El cunfìna coi cümü de Boltér, Brembàt, Filàch, Leàt, Ös de Sura e Verdelì.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ös de Sóta l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
De gustibus non disputandum
De gustibus non disputandum, anc eślunghê in de gustibus non est disputandum, o scurtê in de gustibus... 'l è na manéra 'd dir latèina ch'la vōl significhèr che quand a s quistiòuna 'd gùst, ed preferèinsi, al n'è gnanc ùtil ed stèr lè a prilèr-'gh in sìma, e dòunca, ala lèttra, "In sìm' ai gust a n's egh dév mìa quistiunèr". In dla sustànsa, a s dìś acsè per fèr capìr che a ognùn a gh'pièś i lavōr a só mōd, mo mìa per quèst a gh'è biśògn ed fèr-egh di romànś.
Anc al Guldòun 'l ìva ciamê acsè un só drama schersōś in dal 1754.
Vari sono degli uomini i caprici.
A chi piacciono l'armi, a chi gli amori.
A chi piaccion le torte, a chi i pastici.
De' gusti disputar cosa è fallace;
Non è bel quel ch' è bel ma quel che piace.»
Diferèint egl'în el quistiòun ch' a fa i òm
Chi gh' piêś fer la guèra e chi gh' piêś fer 'l amór
Chi gh' piêś el tórti e chi i pastìs
In sim'ai diferèint gust, 'l è sbagliê 'd ster lè a quistiunèr;
Al n'è mìa bèl quel ch'è bèl, mo quel ch'a piêś.»
Vóś lighèdi
Ligàm estèren
- (IT) e (FR) Al "dràma 'd śōg" dal Guldòun in sìm' a Google Books.
- (IT) Al librèt dal dràma 'd Guldòun in dal sit a lò dedichê carlogoldoni.it.


text:
Litteratura 36 - Biografias
Questa ediziun nr. 36, sut la redacziun da Silvana Derungs e Benedetto Vigne, sa deditgescha a texts biografics en divers senns, p.ex. datti la biografia dal sutlitinent Dentant, naschì pervi d’in sbagl da comma ed ina scena cun il Josef da café en l’ustria Tödi. La megldra matematicra dal mund revelescha la spira vardad da sia vita ed i vegn raquintà, co ch’il militar svizzer fa amaturs da latg chavra. Vitiers datti era texts libers dal tema principal, sco p.ex. ils texts dal Premi Term Bel 2016, l’omagi per la surdada dal Premi SRG.R als Dis da litteratura, ina regurdientscha a l’autur defunct Dumeni Capeder. Auturas ed auturs dal numer 36 èn tranter auter Romana Ganzoni, Fadrina Hofmann, Iso Camartin, Hubert Giger, Göri Klainguti, Claudio Spescha, Walter Rosselli ed auters. La revista è illustrada cun maletgs da Jaromir Kreiliger.
Ins po empustar la Litteratura 36 qua.
Biografias
Litteratura 36
Prosa, lirica, essais
idioms, RG, tudestg
october 2017
160 paginas, illustrà
frs. 20.00


text:
Economia
Turissem scu motor
Zuoz fo part turisticamaing da la destinaziun Engadin St. Moritz ed es ün lö da vacanzas sün ca. 1'800 m s.m. Il sulagl, l'ajer pür e süt scu eir ils gods da larschs, dschembers e pins haun avaunt pü cu tschient ans do a Zuoz la reputaziun d'ün lö da cura. Düraunt circa 300 dis l'an splendura il sulagl a Zuoz e cun que vela nossa vschinauncha scu üna da las pü sulaglivas da tuot la Svizra. Las cumpetenzas-clev economicas dal lö collavuran fermamaing cul turissem e sun dependents da tel.
La vschinauncha da Zuoz dispuona d'ün'administraziun efficiainta, amiaivla chi s'inclegia scu furnitura da servezzans. Insembel culs cusgliers metta ella grand pais sün la buna collavuraziun cun l'economia e cun otras gruppas d'interessents.
Commerzi e misteraunza
Societed da commerzi e da misteraunza
Zuoz/La Plaiv
Niculin Arquint
San Bastiaun 18
7524 Zuoz


text:
Cunter dischlocaziun da transports
- Dumengia, 20.9.2015, 18:33
Ils manischunzs da camiuns da la posta cumbattan la dischlocaziun dals transports ad interpresas externas.
Cun il motto «Nua ch’i stat scrit si posta, duai era esser en posta» vulan ils manischunzs mobilisar ils ulteriurs collavuraturs da l’interpresa. Quai communitgescha il sindicat Syndicom suenter l’inscunter dals manischunzs da camiuns da la posta ad Olten.
La posta duai reponderar lur plans
Dals plans da la posta da surdar ils transports da sur 3,5 tonnas ad interpresas estras en 187 manischunzs pertutgads. Ils manischunzs pretendan uss che la posta repondereschia anc ina giada quests plans.
RR novitads 18:00


text:
China surdat glista cun suspectads da corrupziun
- Mesemna, 25.3.2015, 10:45
La China ha surdà als Stadis Unids da l'America ina glista cun nums d'anteriurs burgais chinais che vegnan inculpads da corrupziun. Las persunas sin la glista èn scappads en l'America.
Quants nums che figureschan sin questa glista n'ha il schef da l'uffizi cunter corrupziun betg tradì a la gasetta chinaisa China Daily.
L'onn passà avevan las autoritads chinaisas discurrì da passa 150 uschènumnads fugitivs d'economia. L'avust che vegn vulan represchentants dals dus pajais contractar sut tge cundiziuns che questas persunas duain vegnir menadas enavos en China. Tranter la China ed ils Stadis Unids na datti betg ina cunvegna d’extradiziun.
RR novitads 11:00


text:
Post da cussegliaziun per dretg da lavur ed egualitad periclità
- Mardi, 14.6.2016, 15:40
Cun ina brev averta è la rait plusplus.ch, a la quala era Centrala da dunnas grischuna appartegna, sa drizzada al Cussegl federal. Ella supplitgescha il Cussegl federal da desister da las midadas da las prioritads per surdar agid finanzial als posts da cussegliaziun.
Sch'il Cussegl federal na midia betg opiniun, ristgia il Grischun da perder il sulet post da cussegliaziun dal fatg en il Grischun che porscha cussegliaziun giuridica areguard il dretg da lavur e d'egualitad.
Gist per il giubileum da 20 onns lescha d'egualitad vegniss uschia in impurtant artitgel da questa lescha, per il qual bleras dunnas hajan cumbattì, facticamain mess ord vigur.
RR novitads 14:00


text:
Nikki Haley
La Nimrata Nikki Randhawa, da spuśàda cgnusùda méj cuma la Nikki Haley (Bamberg, 20 ad Śnar dal 1972) l'è na pulìtiga americàna cun di urìgini indiàni, mémbra dal partî republicàṅ e èx espunènta dal Tea Party.
Da 'l 12 ad Śnar dal 2011 a 'l 24 ad Śnar dal 2017 l'è stada la guvernadōra dla Carulìna dal Sud, carga ch'l'à lasâ p'r andàr a far la rapreśentànta permanènta a 'l ONU esénd stada sarnìda par cal pòst lè da 'l presidènt Donald Trump. In dal Dicémbar dal 2017, dascurénd a 'l Palàs ad Vēdar, la Nikki la li à prumìsi a 'l nasiòṅ ch'i s éran parmìsi 'd vutàr cóntar la deciśiòṅ di Stat Unî 'd spustàr la sò ambasiàda in Iśraēl a Geruśalèm (128 paéś miténd-ag dènt'r anc l'Itàglia) dgénd che „cal vōt chè al farà la difarénsa su cuma gl'americàṅ i guardaràṅ 'l Onu e i Paéś ch'i s mancheràṅ 'd rispèt. A 'rcurdarém cal vōt chè“. Da la banda di USA i s éran mis invéci al Guatemàla, 'l Honduras, gl'Ìśuli Marshall, la Micrunéśia, al Nauru, al Palau, al Togo e, gnanc a dir-al, Iśraēl.


text:
Cun in retard total da bun 17 secundas sin l’emprim ha l’um da 19 onns betg cuntanschì sia finamira. Uss vul Samuel Almeida, ch'è partì per il Portugal a la cursa da qualificaziun a Zuoz, metter tut sin ina carta e dominar il slalom da sonda uschè bain sco pussaivel.
Promoziun grazia a buns resultats
Per il bab da Samuel, Max Almeida, è il fatg che l’associaziun da skis portugaisa è preschenta cun ina pitschna squadra da curridurs e curriduras als Campiunadis mundials da skis a San Murezzan fitg impurtant ed ina bun’occasiun per far reclama.
L’idea saja d'uschia er motivar ils numerus giuvens Portugais che vivan en l’Engiadina, da cumenzar cun il sport da ski alpin che n’è betg propi popular en il Portugal.
U svelt u la gista naziunalitad
Per pudair partir a San Murezzan al slalom gigant u er al slalom da la fin d’emna han ils bun 150 skiunzs da 70 differentas naziuns u dad esser tranter ils prims 25, u da partir per ina naziunalitad che n’è betg anc represchentada als campiunadis ed esser pli svelt ch’ils auters.
Per singuls atlets è quai l’unica schanza da far in proxim pass sin la stgala da carriera. Las cursas da qualificaziun a Zuoz vegnan perquai er numnadas il Campiunadi mundial da skis da las pitschnas naziuns.
RR actualitad 17:00


text:
Sentenzia da mort per Badie
- Sonda, 11.4.2015, 14:41
En l'Egipta ha ina dretgira confermà la sentenzia da mort cunter il manader da la fraternitad muslima Mohammed Badie e 13 ulteriurs commembers dal moviment scumandà, quai rapporta la televisiun statala.
23 ulteriurs frars muslims èn vegnids sentenziads a praschun per vita duranta. Ad els vegn rinfatschà d'avair planisà la cupitgada da l'anteriur president Mohammed Mursi il 2013 e d'avair destabilisà il pajais.
La dretgira ha cunquai confermà las sentenzias correspundentas da mez mars. Quellas pon anc vegnir contestadas da la dretgira suprema en l'Egipta.
RR novitads 14:00


text:
per saràla in una brenta e per fàla stravaccà
trenta oecc de pèss in carpiön, trenta cioo senza capèla,
trenta paröll che ho rubaa de’n libru per fàcch el fiil…
a la tua surèla…
Sun la scaja de vedru rutt de la tua ültima damigiana,
pifferaio sempru ciucch cun trii cobra in fila indiana,
sun rüvaa cun la biciclèta senza manübri e senza cadèna
sun rüvaa per fàtt capì che de sparàmm…
Vaar mea la pena…
I me sogn hann finii la benza, el mè coer l’ho faa in salmì,
la mia cuscienza la paar un quadru de Salvador Dalì…
sun’t un sciàtt cun la dolcevita che i principess m’hann mai basaa
sun’t un troj cun la pata vèrta e per un euro so foo pescà…
Trenta töcch de lamièra spèssa per giügà a picà deent el coo
trenta culpi de rivultèla per fa mea capì el mè nömm,
el mè pà l’era un urinari…la mia màmm ‘na mitragliatriis
la mia barca la funda e sto soel fuund…cumè fa el butriis
Sun nassüü suta quèla pianta dove Giuda el s’è impicaa
gh’eren lè trenta denari e me quindess ghi hoo rubaa
ma i danee ghe serviven mea per pagàss el paradiis
sun turnaa suta la pianta e ho lassaa lè dumà i radiis…
Sun l’umbriia de quell’omm de merda che te voeret mea diventà,
sun quel tocch de paröla spurca che duperet per bestemà
ma de nocc quaand se calma l’unda te me vegneree a cercà…
i tò amis i te disen bàll…e noen Bastardi…la verità..


text:
Plaz da podest per Julie Zogg
- Sonda, 28.2.2015, 16:24
La Svizra Julie Zogg è vegnida segunda en il slalom parallel da snowboard ad Asahikawa en il Giapun.
Il final ha Zogg, ch’è vegnida 5 giadas campiunessa mundiala da las junioras, pers cunter l’austriaca Julia Dujmovits.
Sloven Zan Kosir gudogna slalom parallel dals umens
Ils ulteriurs Svizzers n’han perencunter betg pudì persvader a quella concurrenza en il Giapun. La campiunessa olimpica Patrizia Kummer è vegnida 15avla e tar ils umens è l’Engiadinais Nevin Galmarini, il vicecampiun olimpic da Sotschi, vegnì sco meglier svizzer 11avel. L’auter Grischun, Kaspar Flütschi è vegnì 14avel. Gudagnà il slalom parallel dals umens ha il Sloven Zan Kosir.
RR sportissimo 17:00


text:
Baltasar Carlos de Spagna
El Baldassar Carlo d'Asburgh (Baltasar Carlos d'Asburgo; Madrid, 17 ottober 1629- Saragòzza, 9 ottober 1646) l'è staa infant de Casteja, princip del Portogal e princip di Asturi e l'era el fioeu del re Spagnoeu Filipp IV e de la soa prima miee, l'Elisabeta de Borbon.
L'è staa nominaa erede al trònn de Spagna a domà trì ann, el 7 marz 1632. Intel 1644 i cortigian hann cominciaa a cercà ona soa miee possibil e futura e hann pensaa a la Marianna d'Austria, tosa de la sorela del Filipp IV.
In del 1645 l'ha giuraa 'me erede denanz ai Cortes de l'Aragona e l'ann dòpo davant a quij de la Navarra. Ma menter el tornava a Madrid el s'è malaa e l'è mòrt a Saragòzza. El sò còrp l'è staa mettuu a l'Escorial de Madrid, indove stann ona bona part di member de la famiglia real Spangoeula. La soa mòrt l'ha lassaa el pader senza on fioeu destinaa a diventà re, anca perchè la soa miee l'era mòrta anca lee. Donca l'ha deciduu de sposà pròppi la Marianna d'Austria, de la qual l'ha avuu el sò erede desideraa , el Carl II de Spagna.
El Baldassar Carlo l'è famos per i quader che el ghe ha faa el pittor Diego Velázquez, che hinn di esempigrand de l'art baròcca.


text:
I vegn stgars – segunda terrada per San Murezzan cunter Schaffusa
- Actualisà Venderdi, 17.2.2017, 5:57
San Murezzan ha era pers la segunda partida dals 8avels finals dals playoffs da la segunda liga cunter Schaffusa. Per ils Engiadinais vegn quai ussa stretg.
Suenter la terrada da 5:3 en l'emprima partida cunter Schaffusa, ha San Murezzan pers la segunda partida a chasa cun 4:2.
Segunda terrada per San Murezzan cunter Schaffusa
Il gieu ha cumenzà gnervus. Tuttas duas squadras han gì schanzas da far gols. Suenter l'emprim terz ha Schaffusa però manà cun 1:0.
En il segund terz ha San Murezzan giugà meglier, fatg dus gols ed è ì en avantatg cun 2:1. Curt avant la fin dal segund terz ha Schaffusa però pudì egualisar la partida. Malgrà che San Murezzan ha fatg squitsch en il terz terz n'è quai betg gartegià als Engaidinais da puspè ir en avantatg. Schaffusa ha fatg anc dus gols. Il gol tar il 4:2 ha Schaffusa fatg ina secunda avant la fin.
En la seria da best of 5 maina Schaffusa uschia cun 2:0. Perda San Murezzan pia era la proxima partida - sonda che vegn - è la stagiun a fin per ils Engiadinais.
Partenz/Signuradi gudogna, Lai/Valbella perda
Il club da hockey da Partenz/Signuradi percunter ha gudagnà sia segunda partida da playoff cunter Bellinzona cun 6:1. En la seria da best of 5 maina Partenz/Signuradi cun 2:0.
En la runda da relegaziun da la segunda liga ha Lai/Valbella pers cunter Küsnacht cun 4:2.
RR novitads 23:00


text:
1035 fabricat da la residenza da l’uvestg
Residenza romanica tempriva da l'uvestg
L'onn 1035 ha l'uvestg Hartmann fatg fabritgar da nov sia residenza en la claustra a Müstair. I dat ina residenza eleganta cun in atrium. Tras gronds portals pudevan ins traversar la tur centrala ed en lingia directa er l'atrium per arrivar en l'annex dal nord da la baselgia e da quel en la nav da la baselgia. Il proxim uvestg Thietmar ha dal 1040 interrut questa axa da processiun ed ha fabritgà ina chapella da dus plauns, la chapella dal sontg Ulrich e la chapella dal sontg Nicolaus.
Chapella dal sontg Ulrich e dal sontg Nicolaus
La chapella dal sontg Ulrich en il plaun terren è dal 1100 vegnida decorada cun frescos e stuccaturas. In arvieut radund plain d'animals marins marchescha l'entrada en il chor.
La chapella dal sontg Nicolaus è situada sur la Chapella dal sontg Ulrich. A l'entschatta aveva ella in plafond plat cun picturas da meander. Enturn 1200 han ils picturs da la baselgia claustrala er qua picturà da nov la vart da l'ost. Il retabel da l'altar da l'onn 1758 cuntegna in maletg en ieli da la sontga Ursula, patruna da l'abadessa Ursula Carl de Balcun At che ha fatg renovar quest local enturn 1645 sco chapella privata dal prinzi uvestg. Oz serva ella sco chapella dals morts da las soras.


text:
Cordial beinvegni tier nus el Seehof Laax – la casa per mintga buorsa!
Il Seehof ei la canorta per indigens e hosps da vacanzas che sesanfla alla entrada dil vitg da Laax. La casa ei vegnida baghegiada 1880 da president Josef Coray. 1958 daventa Mathias Ardüser migiur dil hotel ch’ei dapi 1986 en possess dalla famiglia Ardüser.
Gudi l’atmosfera familiara en nossa casa cun tradiziun: sco hosp el hotel, ell’ustira, sin meisa-canorta ni la stad en nies curtgin. Nus selegrein d’astgar beneventar Vus persunalmein.
Emprem hotel a Laax – baghegiaus 1880


text:
Samedan na vul betg co-finanziar la schanza olimpica
- Gievgia, 9.6.2016, 15:41
San Murezzan aveva infurmà davart ils plans d’ina nova schanza da sigl e dumandà a tut las vischnancas da l’Engiadin’Ota, sch’ellas fissan prontas da co-finanziar la schanza olimpica en il senn d’in project regiunal.
Il cussegl communal da Samedan haja chapientscha per la dumonda da San Murezzan ch' era naschida suenter ch’ils custs da projectaziun d’ina nova schanza èn s'augmentads marcantamain.
Nagin project d’interess regiunal
Dentant na part ins betg l’opiniun da San Murezzan, ch’i sa tracta d’in project cun caracter regiunal, scriva la vischnanca da Samedan en ina communicaziun.
Independentamain dal fatg che Samedan valitescha la schanza sco project communal da San Murezzan, na fiss Samedan era betg abel da sustegnair ina nova schanza, che custass nov var 20 milliuns francs. Quai causa la planisaziun da finanzas limitada da Samedan.


text:
Questa purschida-web vegn forsa terminada l'avrigl 2018
Timeline – Cronica multimediala da la Svizra
As interessais Vus per l’istorgia da la Svizra a partir dal 1931? La Timeline da la SRG SSR porscha numerusas truvaglias en sun e tun davart ils pli differents temas – cultura, furmaziun, economia, politica, protecziun da l’ambient, fatgs da la sanadad, sport e temp liber. Cumenzai il viadi che As maina tras l’istorgia da radio e televisiun dals ultims 80 onns!
Dossiers
Ils ultims onns è sa midà bler en las scolas svizras. Oz èsi evident che mattatschas e mattatschs frequentan ils medems roms ed ils plans d'instrucziun èn en tut ils chantuns pli u main tuttina. Ma co era quai pli baud, avant sessanta, settanta onns? Faschai en quest dossier in'excursiun tras la scola dals ultims decennis cun tut sias innovaziuns e sfidas.
Duai la quarta lingua naziunala da la Svizra vegnir instruida en la lingua unifitgada rumantsch grischun?Durada: [03'04''] TvR
Per mantegnair la lingua han ins creà la lingua unifitgada rumantsch grischun. Uschia han ils...
Instrucziun en lingua tudestga per Romands pervia da mesiras da spargn?Durada: [03'17''] SRF
En consequenza da mesiras da spargn en il chantun da Berna na duain scolaras e scolars francofons...
Èn chastids corporals anc confurms al temp?Durada: [07'07''] SF
En ils blers chantuns dat il legislatur il 1971 anc il dretg a las persunas d'instrucziun da dar...
Novs meds d'instrucziun en la scola primara dal VadDurada: [01'35''] TSR
Las scolas vadaisas cumenzan l'onn da scola cun experimentar novs meds d'instrucziun. Ins vul...
Las stanzas da scolasts en Svizra sa svidan memia spert. Las largias che sa furman en consequenza...
Sch'ina scolasta survegn ina carta da gratulaziun, perquai ch'ella instruescha dapi 25 onns. Quai è...
Cun tge per sfidas che scolaras e scolars vegnan ad esser pertutgads en l'avegnir n'era da quel...


text:
Clau Scherrer - Si cheu sun jeu libers
Clau Scherrer e ses chor Cantus firmus Surselva, film documentar da Gieri Venzin, 70’
Atgnamain avess il musicist e dirigent Clau Scherrer gì da far carriera sin las grondas tribunas da la musica mundiala. El ha survegnì premis da tuttas varts, stipendis e bunas offertas professiunalas. Tuttina sa decida el da turnar en Surselva. "Si cheu sun jeu libers" di Clau Scherrer. "Cheu sai jeu far la musica ch’jeu vi, cun la glieud ch’jeu vi ed ella cuntrada ch’jeu vi". Puspè enavos en Surselva fundescha Clau Scherrer Cantus firmus Surselva e furma dad amaturas ed amaturs dal Chant in dals megliers chors en Svizra. Il cineast Gieri Venzin ha accumpagnà durant trais onns Clau Scherrer e ses Cantus firmus cun in team da camera. Ses film mussa co Clau Scherrer lavura e pertge che pli e pli bleras chantaduras e chantadurs vulan chantar cun el.
Dad udir èn sper grondas ovras da W.A. Mozart, Felix Mendelssohn, Frank Martin u Gion Antoni Derungs, era bellas chanzuns rumantschas da Benedetg Dolf, Duri Sialm, Gion Balzer Casanova u Carli Scherrrer.
In onn cun Clau Scherrer
In onn cun Clau Scherrer e cantus firmus surselva
Film en trais (t)acts da Gieri Venzin
Cun fundar cantus firmus surselva realisescha Clau Scherrer ses siemi da far musica cun chantadurAs rumantschAs. «Jeu audel biaras vuschs e lessel far ord quellas ina vusch.» Quai di il giuven musicist da Trun durant l’emprim exercizi da chant l’onn 1999. Sper ovras fitg enconuschentas chanta cantus firmus surselva bischus nunenconuschents, primaudiziuns, chanzuns rumantschas, tudestgas, franzosas, latinas... ed il giuven chor persvada pli e pli. Cun cantus firmus surselva vegn in nov tun en il chant rumantsch, in tun unic, in tun che Clau Scherrer udiss, sco el di sez, or da milli chors. Co mussa Clau Scherrer da chantar? Tge dat il chantar? E co fiss ina vita senza chant? A la tschertga da respostas avain nus visità durant in onn emprovas, concerts ed il mintgadi da chantadurAs e lur dirigent.
En ils films dals Cuntrasts pon ins guardar mo ina part da las registraziuns fatgas. Qua datti anc bler material supplementar, sco per exempel l'entira messa en c-mol da Mozart, intervistas cun chantaduras e chantadurs, sco era cun il dirigent dal chor cantus firmus surselva, Clau Scherrer. Mo vus pudais era guardar pertge ch'in dals concerts fiss prest dà en l'aua.


text:
La mega-bumba americana
- Sonda, 15.4.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 15.4.2017, 8:40, RTR
Quest'emna ha l'armada americana duvrà la uschenumnada mega-bumba en il cumbat encunter la milissa da terror Stadi Islam.
La bumba americana dal tip GBU-43/B vala sco bumba la pli ferma suenter las armas atomaras. La bumba è d'ina vart ina mega-bumba pervia da sia massa. L'arma è 9 meters lunga, ha in diameter da 103 centimeters e cuntegn 8'500 kilos material explosiv. Per bittar giu ella vegn duvrà in aviun da vitgira spezial.
L'arma è vegnida sviluppada durant la guerra en l'Irac
L'armada americana ha sviluppà la mega-bumba durant la guerra en l'Irac. Quai pervia ch'els levan in'arma ch'è effectiva per cumbatter grondas truppas. Duvrà han ils americans dentant mai la bumba. Pir quest'emna ha il president american Donald Trump fatg diever dad ella e quai en l'Afghanistan.


text:
Villingen-Schwenningen
Villingen-Schwenningen l'è 'na cità todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. L'è 'l capolöch del circondare rüràl (Landkreis) de Schwarzwald-Baar. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 165.47 km² e 'ndel 31. Dic 2012 la gh'ìa 'na popolasiù de 80 923 abitàncc.
La cità de Villingen-Schwenningen la se tróa a 'na altèsa de 704 méter sura 'l leèl del mar.
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Savona, Italia
- La Valette-du-Var, Francia
- Pontarlier, Francia
- Tula, Russia
- Zittau, Germania
- Friedrichsthal, Germania
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Check this out on Chirbit
Nosgnor Gesù Crist a l’é col che Dé ‘l Pare a l’ha mandà ant ël mond për cheuje ansema cole che l’Evangel a ciama “le feje ‘d Nosgnor”, visadì tuti coj ch’a son destinà d’arsèive la grassia dla salvëssa da le conseguense dël pecà. A l’é ciair che Gesù a lo fasìa cand ch’a l’era ‘d përson-a an sla tera. Ai sò prim dissépoj Gesù a-j disìa: “I seve nen stàit vojàutri a serne mi, ma i son stàit mi a serne vojàutri e i l'hai fidave la mission d'andé daspërtut e dé 'd frut, e 'n frut ch'a dura për sèmper” (Gioann 15:16). Contut, coj dissépoj-là a j’ero nen j’ùnich che Gesù a l’avìa da cheuje ansema. Na vòta, an efet, a l’ha dije: “I l’hai ‘dcò d’àutre fèje ch’a son nen dë sto strop-sì. A venta che mi i-j vada a sambleje e porteje ansema. Lor a scotran mia vos, e a-j sarà ‘n sol strop e ‘n sol bërgé” (Gioann 10:16). Gesù a parlava ‘d cole “feje”, l’é a dì ‘d cole person-e ch’a j’ero stàite fidà a Chiel da l’eternità përchè Chiel a vnissa sò Salvator ëd lor. A son dësbergiairà pr’ ël mond, ma cand che la vos ëd Gesù a-j ciama (ancheuj për la predicassion dl’Evangeli biblich), e a-j ciama për nòm, lor a arconòsso Soa vos coma la vos dël Bërgé, ël sò Bërgé ‘d lor, Gesù, e a s’ancamin-o con fiusa a seguitelo. Sossì a l’é lòn ch’a dis Gesù ant ël test dl’Evangeli arservà për costa Duminica. Scotomlo.
“Ora as fasìa a Gerusalem la festa dla Dedicassion (dël templ) e a l’era d’invern. E Gesù a spassëgiava për ël templ, sota ‘l pòrti ‘d Salomon. Antlora ij cap dij Giudé a l’han butasse tùit aranda Chiel e a-j disìo: “An tenëras-to ancora ‘n pes an sospèis? Se ti ‘t ses ël Crist, dis-lo ciàir e net dë 'dnans a tuti”. Gesù a-j rëspond: “I l’hai già divlo, e i veule nen chërdje. J'euvre ch’i faso an nòm ëd mè Pare, a son cole ch’a parlo an mè favor. Ma vojàutri i-j chërde nen, për motiv ch’i seve nen dle mie fèje. Mie fèje a scoto mia vos, e mi i-j conòsso e lor am ven-o daprèss. I-j dago la vita eterna e mai a l'andran a perdse. Gnun a sarà bon a gavèmje d’ant le man. Mè Pare, ch’a l’é pì grand che tuti, a l’ha damje, e gnun a peul gaveje d’an man ëd mè Pare”. Mi e’ l Pare i soma un” [Gioann 10:22-30].
Ant col temp-là a j’ero ‘dcò tanti coj ch’a s’arfusavo ‘d chërde a Gesù e ch’a l’avìo gnun-a intension ëd stelo a sente e d’andeje dapress. Coj-là a j’ero nen “dle Soe feje”: për lòn a lo scotavo nen. Contut, soe feje (cole ch’a san ant ël cheur d’esse le sue përchè lë Spirit Sant a l’ha dësvijaje la cossiensa e as na rendo cont) a scoto Soa vos con piasì e a lo séguito sensa tëmma.
Coj ch’a son anteressà e ch’a fan atension a cost nòst mëssage-sì a podrìo bin esse an tra ‘d cole feje ch’a son ëd Nosgnor. Ch’a peussa esse parèj! Pròpi cost mëssagi an piemontèis ch’i seve an camin a lese a podrìa bin esse ancheuj l’apel che Nosgnor av fà për ciameve a seguitelo. A l’é rivà për vojàutri ël temp d’arconòss-lo, ël temp ëd vòstra vocassion. S’a l’é parèj, i seve stàit fidà a Chiel da l’eternità për arsèive Soa grassia; i feve part ëd Sò strop e a vojàutri ‘dcò Gesù av darà la vita eterna, Gnente e gnun a podrà mai rancheve da soe man. A l’ha dilo Chiel an vrità e a l’é sicur.
L’àutra letura ch’i foma ancheuj a l’é la vision che l’apòstol Gioann an arpòrta ant ël lìber dl’Arvelassion. A l’é la granda vision ëd tuti coj ch’a son ëstàir riscatà an Gesù Crist e che an cél a làudo Nosgnor. Un bel di tuti nojàutri ch’i soma stàit fidà a Gesù për nòstra salvëssa i saroma con lor.
“Apress ëd lòn i l’hai vëddù tanta ‘d cola gent che gnun a podìa contela. A j’ero da tute le nassion, tribù, pòpoj e lenghe. A stasìo an pé dëdnans al tròno e dëdnans a l’Agnel, tuti vestì ‘d bianch e a l’avìo ‘d branch ëd palma an man. Tuti a disìo a àuta vos: “La salvëssa a ven da Nosgnor, ch’a l’é setà an sël tròno, e da l’Agnel!”. Tuti j’àngej a stasìo dantorn al tròno, a j’ansian e ai quatr esse vivent, e a l’han prostërnasse dëdnans al tròno con la front fin-a a tèra e a rendìo l’adorassion a Nosgnor. A cantavo: “Amen! A Nosgnor ch’a vada la benedission, la glòria, la sapiensa, ël rendiment ëd grassie, l’onor, la potensa e la fòrsa pr’ ij sécoj dij sécoj. Amen! Antlora un dj’ansian a l’ha ciamame: “Costi-sì, ch’a son vestì ‘d bianch, chi son-ne? E da ‘ndoa son-ne vnùit?” l’hai rësponduje: “Mè Signor, mach ti it lo sas!”. E chiel a l’ha dime: “Sti-sì a son coj ch’a son vnùit da na gran tribolassion, e ch’a l’han lavà soe veste e sbianchije con ël sangh dl’Agnel. A l’é për lòn ch’a stan dëdnans al tròno ‘d Nosgnor, e a-j rendo servissi dì e neuit ant sò templ. Col ch’a l’é setà an sël tròno a-j darà na sosta. A l’avran pì nen né fam né sèj, né a saran pì brusà da la calor dël sol, përché l’Agnel ch’a l’é an sël tròno a-j pastorerà e a-j mnerà a le sorgiss dl’eva dla vita, e Nosgnor a-j suvrà tute le lerme da j’euj” [Arvelassion 7:9-17].
Terminoma con la letura dël Salm 23 “Ël Signor a l’é mè bërgè”
“Ël Signor a l’é mè bërgè: am fà manché gnente. Am pòrta a dij pasturagi bondos e am men-a a d’eve chete. Am ristòra le fòrse e am men-a për dij senté giust: Chiel a mancrà mai ‘d paròla. Bele s’i dovèissa travërsé na val sombra, i l’avrìa nen tëmma, perchè ti të stas sèmper con mi. Toa cana e tò baston am dan sigurëssa. Ti t’ëm prontes na festa pròpe ‘dnans a mé nemis. Ti t’m’onze la testa con d’euli përfumà. Mè càles a dësborda. A l’é sigur: toa benevolensa e toa fidelità a më staran sèmper daprèss për tùit ij mè dì e mia residensa a sarà la cà ‘d Nosgnor për sèmper”.
Orassion: Nosgnor! Tò Fieul Gesù Crist a l'é 'l bon bërgé 'd tò pòpol! Acòrdane che cand ch'i sentoma Soa vos nojàutri i peuda conòsse col ch'an ciama mincadun për nòm e ch'a lo séguita andova ch' an pòrta; Chiel che con Ti e con lë Spirit Sant a viv e a regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
17 d'Avril - Quarta Duminica 'd Pasca: At 9:36-43; Arvelassion 7:9-17; Gioann 10:22-30; Salm 23


text:
Val Badia
Recordanzes de Advënt y Nadé a Calfosch
La maestra Angela Castlunger á scrit adöm valgünes recordanzes de sciöche le tëmp sant d’Advënt y Nadé gnô tigní da n tëmp.
Dezëmber, mëis dl scür, mëis dl Advënt, tëmp de preparaziun ala plü bela festa dl ann, al Nadé. Ince sce le paur â inlaota döta süa recoiüda a bun post, ne podôl de dezëmber nia ciamó palsé. Al â da jí sön munt a trá jö le fëgn. Dales 6 da doman al guldanom a se perié la benedisciun, spo la gran liösa da fëgn söles sciables y magari ince n badí da desparé fora le tablé... y sö sön munt. Trá jö fëgn da Ciampló, Ciampac y Forceles ê gonot dër prigorus. Sce döt jô bun ê düc dër contënc.
Les ëres te ...
Dezëmber, mëis dl scür, mëis dl Advënt, tëmp de preparaziun ala plü bela festa dl ann, al Nadé. Ince sce le paur â inlaota döta süa recoiüda a bun post, ne podôl de dezëmber nia ciamó palsé. Al â da jí sön munt a trá jö le fëgn. Dales 6 da doman al guldanom a se perié la benedisciun, spo la gran liösa da fëgn söles sciables y magari ince n badí da desparé fora le tablé... y sö sön munt. Trá jö fëgn da Ciampló, Ciampac y Forceles ê gonot dër prigorus. Sce döt jô bun ê düc dër contënc.
Les ëres te ...
Cianté l’Advënt suraconfin
Musicontri y ciantarins dl Südtirol - cotanc de ladins - á tigní n conzert d’Advënt a Dachau y abelí na mëssa a Minca.
Sciöche al ê bele tradiziun da n valgügn agn incá, á val’ grups musicai dl Südtirol tut sö cun gran plajëi l’ocajiun da podëi tigní n conzert d’Advënt a Minca. En chësc ann é jüs fora tla Germania le cor di jogn ProVoXis, i ”Turmbläser” de Badia, le Knabenchor dl Vinzentinum, Paul y Hilda Schuen, le grup ”Frisch g’strichn” y le ”Grödner Frauendreigesang” cun Otto Delago.
T’La Usc di Ladins di 22 de dezëmber podëise lí te ci ocajiuns particolares che ai á podü cianté y soné
Sciöche al ê bele tradiziun da n valgügn agn incá, á val’ grups musicai dl Südtirol tut sö cun gran plajëi l’ocajiun da podëi tigní n conzert d’Advënt a Minca. En chësc ann é jüs fora tla Germania le cor di jogn ProVoXis, i ”Turmbläser” de Badia, le Knabenchor dl Vinzentinum, Paul y Hilda Schuen, le grup ”Frisch g’strichn” y le ”Grödner Frauendreigesang” cun Otto Delago.
T’La Usc di Ladins di 22 de dezëmber podëise lí te ci ocajiuns particolares che ai á podü cianté y soné
Löm vërda ala ABB
La sozieté "Alta Badia Brand" é gnüda metüda sö en chësc de ala ütia de munt "Piz Boé Alpine Lounge". Ara ciara fora tl monn y ite tl dagní
Te ot mëisc de reuniuns y incuntades á funzionars dl turism dl’Alta Badia valuté y studié la situaziun atuala y les poscibilités de potenzial dl dagní dl’Alta Badia. Le grup de laur é gnü acompagné dal’agenzia BrandTrust da Nürnberg/Paisc Todësc. Anunzié él spo bele gnü tles sentades ofiziales dles trëi assoziaziuns turistiches che fej pert dl consorz Alta Badia dan püces edemes che les assoziaziuns turistiches, la Maratona dles Dolomites, la Copa dl Monn y i Implanc dl’alta Val Badia ess trat ...
Te ot mëisc de reuniuns y incuntades á funzionars dl turism dl’Alta Badia valuté y studié la situaziun atuala y les poscibilités de potenzial dl dagní dl’Alta Badia. Le grup de laur é gnü acompagné dal’agenzia BrandTrust da Nürnberg/Paisc Todësc. Anunzié él spo bele gnü tles sentades ofiziales dles trëi assoziaziuns turistiches che fej pert dl consorz Alta Badia dan püces edemes che les assoziaziuns turistiches, la Maratona dles Dolomites, la Copa dl Monn y i Implanc dl’alta Val Badia ess trat ...
Badia dij de sce ai controi
Consëi de comun de Badia: NO al desconvenzionamënt abitatif aladô dl art. 79 dla Lege urbanistica provinziala, SCE al'adejiun ala Agenzia provinziala de control söl frabiché abitatif
Incö á albü le consëi de comun a Badia da debate indöt cater ores sön bëgn chinesc punc importanc por i cunc y le frabiché dl teritore. Danter les dezijiuns tutes él ince gnü dit de no al’aprovaziun de n regolamënt por cumpré zoruch le convenzionamënt de abitaziuns (düc a öna!) y dit de sce ai controi de chëstes abitaziuns convenzionades tres l’Agenzia provinziala de control (cuntra 1 NO y 3 astenjiuns). Da sëgn inant messará i patruns de abitaziuns convenzionades nia anuzades da residënc che á ...
Incö á albü le consëi de comun a Badia da debate indöt cater ores sön bëgn chinesc punc importanc por i cunc y le frabiché dl teritore. Danter les dezijiuns tutes él ince gnü dit de no al’aprovaziun de n regolamënt por cumpré zoruch le convenzionamënt de abitaziuns (düc a öna!) y dit de sce ai controi de chëstes abitaziuns convenzionades tres l’Agenzia provinziala de control (cuntra 1 NO y 3 astenjiuns). Da sëgn inant messará i patruns de abitaziuns convenzionades nia anuzades da residënc che á ...
Barbara Pizzinini é manajadëssa dl ann
A na ladina la onoranza de prestisc surandada dal foliet ”Dolomiten”
Vigni ann danü surandá le foliet ”Dolomiten” le titul de ”Manager/in des Jahres” a porsones y personalités che se desfarenziëia o se fej miric particolars te so manajamënt de strotöres, firmes privates o consorc. La lîta é iniann tomada sön na ladina - Barabara Pizzinini da San Ciascian - che é direturia dla cooperativa soziala EOS. Sciöche al vëgn reporté dal portal stol.it á la juria cernü Pizzinini por süa capazité da lié les ativités soziales cun i bojëgns economica.
La EOS é na cooperativa ...
Vigni ann danü surandá le foliet ”Dolomiten” le titul de ”Manager/in des Jahres” a porsones y personalités che se desfarenziëia o se fej miric particolars te so manajamënt de strotöres, firmes privates o consorc. La lîta é iniann tomada sön na ladina - Barabara Pizzinini da San Ciascian - che é direturia dla cooperativa soziala EOS. Sciöche al vëgn reporté dal portal stol.it á la juria cernü Pizzinini por süa capazité da lié les ativités soziales cun i bojëgns economica.
La EOS é na cooperativa ...
Mareo ó ester lëde da lus y laurs
Tla sentada dl Consëi Comunal de Mareo él gnü deliberé al’unanimité na detlaraziun che Mareo dess ester lëde da lus y laurs. Lapró á la fraziun d’La Pli n assessur nü.
En mercui ai 13 de dezëmber dales 5 domisdé él rové adöm le Consëi Comunal de Mareo. Un di punc prinzipai ê l’aprovaziun dl bilanz de previjiun 2018, pro chël che al n’é nia sté de majeres discusciuns. Al ordin dl de êl ince la müda dl assessur da La Pli. Bele dal mëteman dla legislatöra êl gnü fat fora che l’assessorat da La Pli foss gnü partí sö anter döes porsones. Richard Erlacher, che é dal 2005 incá sté assessur comunal de Mareo, á ciamó fat chësta mesa legislatöra, por i lascé da sëgn ...
En mercui ai 13 de dezëmber dales 5 domisdé él rové adöm le Consëi Comunal de Mareo. Un di punc prinzipai ê l’aprovaziun dl bilanz de previjiun 2018, pro chël che al n’é nia sté de majeres discusciuns. Al ordin dl de êl ince la müda dl assessur da La Pli. Bele dal mëteman dla legislatöra êl gnü fat fora che l’assessorat da La Pli foss gnü partí sö anter döes porsones. Richard Erlacher, che é dal 2005 incá sté assessur comunal de Mareo, á ciamó fat chësta mesa legislatöra, por i lascé da sëgn ...
Inglesc y ladin
Le compromis da adoré chisc dui lingac vá bun, vëgn azeté y capí, y trasmët identité dl post
Pro les gares de Copa dl Monn a La Ila él da ciafé da plü agn sön gran pert dles tofles ofiziales n compromis de adoranza de lingac: inglesc y ladin - le lingaz internazional y le lingaz local. "Global y local" é le moto, al desmostra comunicaziun y ince identité.
Dan chinesc agn â l’Union Generela di Ladins dla Dolomites cun la presidënta da laota Hilda Pizzinini de Runch metü da jí a La Ila n seminar de plü dis söl’adoranza de n lingaz de mendranza sciöche le ladin pro evënc sportifs ...
Pro les gares de Copa dl Monn a La Ila él da ciafé da plü agn sön gran pert dles tofles ofiziales n compromis de adoranza de lingac: inglesc y ladin - le lingaz internazional y le lingaz local. "Global y local" é le moto, al desmostra comunicaziun y ince identité.
Dan chinesc agn â l’Union Generela di Ladins dla Dolomites cun la presidënta da laota Hilda Pizzinini de Runch metü da jí a La Ila n seminar de plü dis söl’adoranza de n lingaz de mendranza sciöche le ladin pro evënc sportifs ...
Lungiarü sará tosc ”Paisc dl alpinist”
Do che La Val é gnü ”Paisc dl jí a pé”, ciafa Lungiarü tosc le titul de ”Paisc dl alpinist”.
Dai 30 de novëmber incá él ofizial: le paisc da Lungiarü sará le secundo paisc de Südtirol che pó se tlamé ”Paisc dl alpinist”. La dezijiun é gnüda tuta dai rapresentanc dl Alpenverein Südtirol deboriada cun sü partners internazionai dles Lies da munt dl’Austria, Germania y Slovenia, sciöche ince dl CAI. Cun Lungiarü sarál insciö indöt 26 paisc di alpinisć. La festa ofiziala de adejiun sará d’agost dl ater ann. I proscims mëisc sará porchël tëmp por arjigné ca deboriada cun düc i partners les ...
Dai 30 de novëmber incá él ofizial: le paisc da Lungiarü sará le secundo paisc de Südtirol che pó se tlamé ”Paisc dl alpinist”. La dezijiun é gnüda tuta dai rapresentanc dl Alpenverein Südtirol deboriada cun sü partners internazionai dles Lies da munt dl’Austria, Germania y Slovenia, sciöche ince dl CAI. Cun Lungiarü sarál insciö indöt 26 paisc di alpinisć. La festa ofiziala de adejiun sará d’agost dl ater ann. I proscims mëisc sará porchël tëmp por arjigné ca deboriada cun düc i partners les ...
Onoranzes tl ann iubilar di 280 agn dl Cor
Le Cor de dlijia de Badia á festejé Santa Zezilia
Le Cor de Dlijia de Badia á cianté la gran mëssa cun tonn particolar de solenité, chësc ince por rengrazié da fá pert de chësta uniun y da podëi partezipé ativamënter ala vita liturgica dla cöra de Badia. Al é gnü cianté la “Missa a trëi usc” de Michael Haydn y dal ofertore le inn a S. Zezilia de Franz Biebl. Sciöche da vigni gran festa él ince gnü cianté döes cianties cun le popul, por ti dé a düc la poscibilité da tó pert ativamënter.
Siur Degan Iaco Willeit á zelebré adöm a ...
Le Cor de Dlijia de Badia á cianté la gran mëssa cun tonn particolar de solenité, chësc ince por rengrazié da fá pert de chësta uniun y da podëi partezipé ativamënter ala vita liturgica dla cöra de Badia. Al é gnü cianté la “Missa a trëi usc” de Michael Haydn y dal ofertore le inn a S. Zezilia de Franz Biebl. Sciöche da vigni gran festa él ince gnü cianté döes cianties cun le popul, por ti dé a düc la poscibilité da tó pert ativamënter.
Siur Degan Iaco Willeit á zelebré adöm a ...
No ala svenüda dla patria ladina!
Apel da pert dl partí "Süd-Tiroler Freiheit" en gaujiun dla trataziun dl argomënt da vëne o manco les vincolaziuns söles abitaziuns tl comun de Badia
Le partí "Süd-Tiroler Freiheit" se detlarëia cuntra la eliminaziun dla convenziun de abitaziuns tl comun de Badia - n provedimënt, che vëgn ghiré da zitadins influënc dl post.
Cristian Kollmann, mëmber dl comité provinzial dl partí "Süd-Tiroler Freiheit" dij: "Por i patruns dles abitaziuns convenzionades nen vara ma da podëi ti afité resp. ti vëne a turisć interessá y dal mö’ les zirca 200 abitaziuns. Chësc ó dí svenüda dla patria! Porsones jones dl post vëgn sforzades plü y plü da jí a chirí ...
Le partí "Süd-Tiroler Freiheit" se detlarëia cuntra la eliminaziun dla convenziun de abitaziuns tl comun de Badia - n provedimënt, che vëgn ghiré da zitadins influënc dl post.
Cristian Kollmann, mëmber dl comité provinzial dl partí "Süd-Tiroler Freiheit" dij: "Por i patruns dles abitaziuns convenzionades nen vara ma da podëi ti afité resp. ti vëne a turisć interessá y dal mö’ les zirca 200 abitaziuns. Chësc ó dí svenüda dla patria! Porsones jones dl post vëgn sforzades plü y plü da jí a chirí ...
"De pröma cualité"
Dai 20 de dezëmber 2017 inant podess l’organisaziun dla promoziun turistica y dles assoziaziuns turistiches dl raiun Alta Badia ciaré fora atramënter, che iló dessel gní firmé tla ütia Boé Alpine Lounge sura Corvara l’at costitutif por la sozieté nöia "Alta Badia Brand" (na Srl, cun ala pert les 3 Assoziaziuns Turistiches atuales/Consorz Turistich atual, i Implanc portamunt, Copa dl Monn y Maratona dles Dolomites) . Christoph Engl á presenté inier les idees y le conzet strategich por la Merscia ...
Do ot mëisc de laur cun l'espert de marketing turistich Christoph Engl dla firma BrandTrust éson ruvá a Corvara a na pröma tapa che dá l’impuls por revoluzioné l’organisaziun turistica tl raiun Alta Badia, cun mëte en pe na sozieté nöia dal inom "Alta Badia Brand". Le moto dla merscia (brand) turistica nöia é: "de pröma cualité", che dess abracé i cin’ punc cardinai dl DNA (carateristiches y potenzial) di badioc: 1) "ladins", 2) "pionieristics", 3) "maestusc", 4) "nobli" y 5) "ambiziusc".
"Sce i ...
Do ot mëisc de laur cun l'espert de marketing turistich Christoph Engl dla firma BrandTrust éson ruvá a Corvara a na pröma tapa che dá l’impuls por revoluzioné l’organisaziun turistica tl raiun Alta Badia, cun mëte en pe na sozieté nöia dal inom "Alta Badia Brand". Le moto dla merscia (brand) turistica nöia é: "de pröma cualité", che dess abracé i cin’ punc cardinai dl DNA (carateristiches y potenzial) di badioc: 1) "ladins", 2) "pionieristics", 3) "maestusc", 4) "nobli" y 5) "ambiziusc".
"Sce i ...
Mareo ciafa le pest dl ”volontariat jonn”
La onoranza dada fora dal Südtiroler Jugendring é gnüda surandada en mertesc ai 5 de dezëmber.
I 5 de dezëmber é le De Internazional dl Volontariat, na ocajiun implü por alzé fora la gran valüta che le volontariat á te dötes les fasces d’eté, mo sambëgn ince por ti dí n Dilan scrit gran a dötes les porsones che dá ca so tëmp debann por ti pité n sorvisc d’öga ala comunité. Por Mareo él iniann garaté na sodesfaziun particolara, deache le Comun á podü pié do a Balsan le pest dl volontariat ”’s junge Ehrenamt” - por ladin ”le volontariat jonn”. Chësc reconescimënt vëgn dé fora ann por ...
I 5 de dezëmber é le De Internazional dl Volontariat, na ocajiun implü por alzé fora la gran valüta che le volontariat á te dötes les fasces d’eté, mo sambëgn ince por ti dí n Dilan scrit gran a dötes les porsones che dá ca so tëmp debann por ti pité n sorvisc d’öga ala comunité. Por Mareo él iniann garaté na sodesfaziun particolara, deache le Comun á podü pié do a Balsan le pest dl volontariat ”’s junge Ehrenamt” - por ladin ”le volontariat jonn”. Chësc reconescimënt vëgn dé fora ann por ...
San Martin á la Junta nöia
Le vëndres al 1. de dezëmber domisdé él sté a San Martin la sentada costituënta dl Consëi de Comun nü. Aprovada al’unanimité la Junta nöia de Costabiei, cun un n mëmber nü respet a chëra da denant.
Do les lîtes di 19 de novëmber, él le vëndres al 1. de dezëmber gnü tigní la pröma sentada dl Consëi Comunal nü da San Martin de Tor. La reuniun é gnüda daurida da Susi Talmon, aconsiadëssa plü vedla d’eté. Do avëi verifiché la litabilité de ombolt y aconsiadus, á l’ombolt nü Giorgio Costabiei fat le joramënt, por passé defata a süa proposta por la Junta che sará en ciaria cina dl 2020. Sciöche al ê da s’aspeté, él sté püces mudaziuns. En sostanza él ma gnü sostituí l’ombolt da denant Heinz ...
Do les lîtes di 19 de novëmber, él le vëndres al 1. de dezëmber gnü tigní la pröma sentada dl Consëi Comunal nü da San Martin de Tor. La reuniun é gnüda daurida da Susi Talmon, aconsiadëssa plü vedla d’eté. Do avëi verifiché la litabilité de ombolt y aconsiadus, á l’ombolt nü Giorgio Costabiei fat le joramënt, por passé defata a süa proposta por la Junta che sará en ciaria cina dl 2020. Sciöche al ê da s’aspeté, él sté püces mudaziuns. En sostanza él ma gnü sostituí l’ombolt da denant Heinz ...
Fraziun San Ciascian: ciamó manco interes
Ai 26 de novëmber él sté lîtes de Fraziun a San Ciascian. Ma le 16,25% é jü a lité.
Bele ai 29 de novëmber 2015 êl sté a San Ciascian les lîtes de Fraziun. L’interes ê bele inlaôta sté dër bas. Ma le 23,98% dla jënt ê jüda a lité y dedô ne garatâra gnanca da ciafé les 5 porsones che foss stades ite tl comitê. Insciö sozedôra d’otober che la Fraziun ciafâ n comissar, tla porsona de Heinrich Huber da Rina. Compit de Huber ê danter l’ater ince chël da mëte da jí lîtes nöies. Chëstes é stades la domënia ai 26 de novëmber, cun n resultat ciamó plü bas co dan da 2 agn. Sön les 646 ...
Bele ai 29 de novëmber 2015 êl sté a San Ciascian les lîtes de Fraziun. L’interes ê bele inlaôta sté dër bas. Ma le 23,98% dla jënt ê jüda a lité y dedô ne garatâra gnanca da ciafé les 5 porsones che foss stades ite tl comitê. Insciö sozedôra d’otober che la Fraziun ciafâ n comissar, tla porsona de Heinrich Huber da Rina. Compit de Huber ê danter l’ater ince chël da mëte da jí lîtes nöies. Chëstes é stades la domënia ai 26 de novëmber, cun n resultat ciamó plü bas co dan da 2 agn. Sön les 646 ...
”Flus d’altonn”, flus dla vita
Na manira particolara por festejé i 80: Lois Ellecosta arichësc la biblioteca ladina cun n liber de rimes dal titul ”Flus d’altonn”, abelí da feter cincanta ilustraziuns dl artist Lois Rottonara - ROTT.
En vëndres ai 24 de novëmber él gnü presenté a San Martin de Tor na publicaziun nöia, che arichësc sëgn la biblioteca dla leteratöra ladina. Ara se trata de ”Flus d’altonn”, n liber cun 115 rimes de Lois Ellecosta d’Al Plan - ex ispetur dles scores - abelides da feter 50 ilustraziuns de Lois Rottonara da La Ila - en ert ROTT. Ci che liëia i dui ”Loisc” n’é nia ma l’inom y l’amizizia, mo ince le fat che intrami s’arjigna l’ater ann de jügn da complí l’eté torona de 80 agn: Ellecosta ai 14 y ...
En vëndres ai 24 de novëmber él gnü presenté a San Martin de Tor na publicaziun nöia, che arichësc sëgn la biblioteca dla leteratöra ladina. Ara se trata de ”Flus d’altonn”, n liber cun 115 rimes de Lois Ellecosta d’Al Plan - ex ispetur dles scores - abelides da feter 50 ilustraziuns de Lois Rottonara da La Ila - en ert ROTT. Ci che liëia i dui ”Loisc” n’é nia ma l’inom y l’amizizia, mo ince le fat che intrami s’arjigna l’ater ann de jügn da complí l’eté torona de 80 agn: Ellecosta ai 14 y ...
Maria Moling: Adio ales Ganes
La notizia é gnüda fora de n sarëngn do dui conzerc de suzes: a Toblach y Urtijëi. Les Ganes ciara inant y sará tosc da odëi cun la ciantauturia y musizista conesciüda Natalie Plöger
Les Ganes á publiché la notizia che Maria Moling lasciará le grup fora de n aiet en mertesc domisdé. Maria Moling, jormana dles atres döes "Ganes" - les sorus Marlene y Elisabeth Schuen, se dedicará inant ala band ME + MARIE, de chëra che ara fej pert deboriada cun le grijun Roland Vögtli ("Cha da Fö").
La notizia
Les Ganes á dé la notizia sön so profil Facebook por todësch: "Cers Ganesc/-eses, cers amisc, al é indô sté conzerc de morvëia cun os, y i nes rengraziun de cör por le sostëgn, ...
Les Ganes á publiché la notizia che Maria Moling lasciará le grup fora de n aiet en mertesc domisdé. Maria Moling, jormana dles atres döes "Ganes" - les sorus Marlene y Elisabeth Schuen, se dedicará inant ala band ME + MARIE, de chëra che ara fej pert deboriada cun le grijun Roland Vögtli ("Cha da Fö").
La notizia
Les Ganes á dé la notizia sön so profil Facebook por todësch: "Cers Ganesc/-eses, cers amisc, al é indô sté conzerc de morvëia cun os, y i nes rengraziun de cör por le sostëgn, ...
”Le Rëgn de Fanes” é sëgn ince n comic
En mertesc ai 28 de novëmber danmisdé él gnü presenté a Balsan le comic ”Il Regno di Fanes”. Na idea y n some de Zeno Kastlunger é gnüs realté.
La liënda de Fanes unse odü tles formes plü desvalies: dales trascriziuns de Karl Felix Wolff cina a produziuns cinematografiches, da cianties cina a trus tematics. Mai ne s’esson imaginé da podëi n de la lí te n comic. Propi chësta ê indere la idea che rodâ bele da cotan d’agn tl ce de Zeno Kastlunger d’Al Plan, de profesciun injenier y impresar, mo tl privat apascioné de comics, de liëndes y ince de nüsc crëps stlauris. Sëgn é süa idea finalmënter gnüda realté. En mertesc ai 28 de novëmber él ...
La liënda de Fanes unse odü tles formes plü desvalies: dales trascriziuns de Karl Felix Wolff cina a produziuns cinematografiches, da cianties cina a trus tematics. Mai ne s’esson imaginé da podëi n de la lí te n comic. Propi chësta ê indere la idea che rodâ bele da cotan d’agn tl ce de Zeno Kastlunger d’Al Plan, de profesciun injenier y impresar, mo tl privat apascioné de comics, de liëndes y ince de nüsc crëps stlauris. Sëgn é süa idea finalmënter gnüda realté. En mertesc ai 28 de novëmber él ...
Santa Zezilia a La Pli de Mareo
Conzert garaté dal Cor de dlijia, Musiga dai Jogn y Musiga tla Ciasa dles Uniuns
Desche al é tradiziun, á le Cor de dlijia invié en domënia la jënt al conzert de Santa Zezilia. Al é indô sté na bona ocajiun por Cor y Musiga da se mostré y ince da cunté ala jënt gnüda da defora y a döt le paisc les novités al intern dla uniun. L’importanza de Cor y Musiga por le paisc dess gní odüda y manifestada avisa en gaujiun dla festa dla proteturia dla musiga, Santa Zezilia.
Deplü tla Usc di Ladins di 7 de dezëmber 2017!
Desche al é tradiziun, á le Cor de dlijia invié en domënia la jënt al conzert de Santa Zezilia. Al é indô sté na bona ocajiun por Cor y Musiga da se mostré y ince da cunté ala jënt gnüda da defora y a döt le paisc les novités al intern dla uniun. L’importanza de Cor y Musiga por le paisc dess gní odüda y manifestada avisa en gaujiun dla festa dla proteturia dla musiga, Santa Zezilia.
Deplü tla Usc di Ladins di 7 de dezëmber 2017!
Le "sone cialt" é gnü sburlé
Le consëi de comun de Badia á traté incö danmisdé la poscibilité da cumpré lëde, o manco, le vincul söles abitaziuns convezionades. Al é na storia vedla, olache tröc de nüsc comuns dla Val Badia y Gherdëna n’ó nia se borjé i dëic.
A Badia él gnü debatü dî söla cuestiun. Deplü aconsiadus á metü sön mësa sü punc de odüda por le "pro" y "contra" le svinculamënt. A Corvara savunse che al ê bele gnü aproé le regolamënt da sconvenzioné dan plü agn, cun la conseguënza che la jënt á sëgn manco abitaziuns "soziales" a desposiziun, mo plü monëda tles casses de comun.
A Badia é le "sone cialt" gnü, naota incö, sburlé a na proscima data.
Deplü, y dantadöt plü aprofondimënc, saral da lí tla ediziun de La Usc di Ladins te otedé!
A Badia él gnü debatü dî söla cuestiun. Deplü aconsiadus á metü sön mësa sü punc de odüda por le "pro" y "contra" le svinculamënt. A Corvara savunse che al ê bele gnü aproé le regolamënt da sconvenzioné dan plü agn, cun la conseguënza che la jënt á sëgn manco abitaziuns "soziales" a desposiziun, mo plü monëda tles casses de comun.
A Badia é le "sone cialt" gnü, naota incö, sburlé a na proscima data.
Deplü, y dantadöt plü aprofondimënc, saral da lí tla ediziun de La Usc di Ladins te otedé!
Gabbani: recorc dal’Alta Badia
Gnü fora le video tut sö tl’Alta Badia por la ciantia nöia dl ciantautur talian Francesco Gabbani "La Mia Versione Dei Ricordi"
Adërtora por le tëmp d’Advënt y da Nadé él gnü fora le video nü dl ciantautur nasciü a Carrara che á davagné dui iadi le festival de Sanremo (te döes categories) y á rapresenté la Talia tl Eurovision Contest 2017.
Clichede sön
https://www.youtube.com/watch?v=sMRgsHPLKbo&feature=share
Adërtora por le tëmp d’Advënt y da Nadé él gnü fora le video nü dl ciantautur nasciü a Carrara che á davagné dui iadi le festival de Sanremo (te döes categories) y á rapresenté la Talia tl Eurovision Contest 2017.
Clichede sön
https://www.youtube.com/watch?v=sMRgsHPLKbo&feature=share


text:
Trump na va betg solo
- Venderdi, 4.9.2015, 8:58
Donald Trump na candidescha definitivamain betg sco candidat independent per il presidi dals Studis Unids.
L’annunzia è ina midada da la strategia da Trump. Fin uss aveva el considerà da candidar independentamain, sch’el na vegniss betg nominà dals republicans.
Il milliardari ha suttascrit ina decleraziun correspundenta nua ch'el s'oblighescha da sustegnair mintg'auter candidat dals republicans, en cas che si’atgna candidatura na gartegiass betg.
La elecziuns presidialas dals Stadis Unids èn ils 8 da november 2016.
RR novitads 08:30


text:
Aktuelle Position
Diversitad
La SSR s'orientescha als basegns multifars da la Svizra plurilingua e multiculturala. La diversitad è perquai in aspect central en las purschidas, las emissiuns ed ils puncts da vista da la SSR.
Cun il vast spectrum da ses programs da radio e televisiun represchenta la SSR la Svizra plurilingua e multiculturala. Ed il medem mument influenzescha la Svizra multifara ils formats, ils cuntegns ed ils puncts da vista da la SSR – e quai en ils secturs infurmaziun, cultura, furmaziun, sport e divertiment. Perquai è la diversitad in dals garants per sia posiziun dominanta sin il martgà ed ina valur essenziala da ses maletg directiv – sper la credibladad, l'independenza, la creativitad e la fairness.
In'incumbensa da program multifara
L'artitgel 93 da la Constituziun federala determinescha che la legislaziun davart radio e televisiun cumpeta a la Confederaziun. Il radio e la televisiun duain contribuir a la furmaziun, al svilup cultural, a la furmaziun libra da l'opiniun ed al divertiment, resguardar las particularitads dal pajais ed ils basegns dals chantuns, preschentar ils eveniments a moda correcta ed exprimer adequatamain ils differents avis.
La concessiun precisescha l'incumbensa che la SSR ha d'ademplir cun tut ses programs da radio e televisiun, sco era cun autras offertas publicisticas en las regiuns linguisticas respectivas. La concessiun fixescha ulteriurs puncts:
- permetter al public ina libra furmaziun da l'opiniun entras in'infurmaziun cumplessiva, multifara ed objectiva surtut davart temas politics, economics e socials
- promover il svilup cultural e rinforzar las valurs culturalas dal pajais sco era la cultura svizra resguardond surtut la litteratura, la musica e la lavur cinematografica svizra
- pussibilitar ina furmaziun dal public, cunzunt cun emetter regularmain emissiuns cun in cuntegn instructiv
- offrir emissiuns da divertiment che satisfan als differents basegns dal public.
La diversitad en il radio
Cun ses programs da radio satisfa la SSR als divers interess e basegns dal public. Ed uschè differents sco quai ch'ils cuntegns da program èn, uschè differents èn er ils geners ed ils formats – p.ex. las emissiuns d'infurmaziun, ils gieus auditivs, ils quizs, las intervistas u ils concerts sin giavisch.
Cuntegn da program radio 2015
La diversitad en la televisiun
Er en la televisiun fa la SSR tut il pussaivel per producir cun differents geners e formats mintga di in program multifar che satisfa a las differentas pretaisas ed opiniuns dal public – cun quizs, emissiuns da musica, d'infurmaziun, da cussegliaziun e da discussiun, sco era sitcoms, serias u films dramatics.
Cuntegn da program televisiun 2015
La digitalisaziun porscha anc dapli diversitad
- Paginas web dals emetturs: Cun la digitalisaziun da las medias sa midan ils basegns dals consuments. Las interpresas da radio e televisiun da la SSR tegnan quint da questas midadas e porschan paginas web che cumpletteschan ed approfundeschan la purschida da program.
- Podcasts e streams: Plattafurmas per datotecas d'audio e da video on demand pussibiliteschan al public da tadlar resp. guardar entiras emissiuns da radio resp. da televisiun u singulas contribuziuns per part schizunt en directa via internet – ubain da tuttas uras sco podcast u stream. Intginas plattafurmas po il public schizunt gidar a concepir, sco p.ex. las plattafurmas da musica www.vxm.ch (Il portal da la musica populara svizra) ubain www.mx3.ch (The Swiss Music Portal).
- Teletext: Ils rapports curts da Teletext vegnan anc adina appreziads fermamain dal public. Il dumber d'utilisaders è sa stabilisà sin in aut nivel dad 1 milliun per di.
- Swissinfo: www.swissinfo.ch offra novitads davart la Svizra en contribuziuns da text, maletg, tun e video en 10 linguas. Swissinfo elavura ils temas per in public internaziunal. Per las Svizras ed ils Svizzers a l'exteriur stattan ultra da quai a disposiziun infurmaziuns davart las votaziuns e las elecziuns.


text:
Parts da la citad da Turitg eran senza electricitad
- Mesemna, 9.12.2015, 11:42
Grondas parts da la citad da Turitg èn stadas radund 2 uras senza electricitad. A Turitg è l'electricitad puspè avant maun. I funcziuna tut puspè normal ha communitgà l'EWZ.
La sutstaziun Letten da l'ovra electrica èra crudada ora pervi d'in cirquit curt. Passa 21'000 attatgs a Wipkingen, Höngg ed Unterstrass han gì nagina forza electrica, scriva l'EWZ. Era parts da la staziun principala e parts da la citad veglia da Turitg èn stadas pertutgadas. Uss funcziuna puspè tut normal.
RR novitads 10:00


text:
Dapli rauba vegn transportada sin binaris, ed anc dapli sin via
- Glindesdi, 27.6.2016, 11:50, actualisà a las 12:11
Il traffic da rauba sin rodaglias è danovamain s'augmentà il 2015. L'onn passà èn vegnidas transportadas 10,8 milliardas tonnas material cun la viafier. Quai è il pli aut dumber dapi l'onn da record 2008.
Tenor l'Uffizi federal da statistica è la prestaziun da transport s'augmentada per 0,72 milliardas tonnas netto per kilometer. Gia ils onns 2013 e 2014 è il traffic da rauba sin rodaglias creschì.
Transferiment da rauba da la via sin la viafier n'anc betg vesibel
La gronda part da la rauba transportada è tras il traffic da transit. Ils transports entaifer la Svizra èn sa pegiurads sin sut 3 milliardas tonnas per kilometer. Il 2014 è vegnì transportà sin sia 62% da la rauba, sin la viafier 38%. Per il 2015 na datti anc nagins cifras per il transport da rauba sin via.
Record d’accidents sin la rait da viafier svizra
L'onn passà hai dà sin la rait da viafier svizra en total 87 accidents. Quai tants sco anc mai. 21 persunas han pers la vita tar quests accidents, communitgescha l'Uffizi federal da statistica. Tar ils morts sa tracti dad 4 emploiads da la viafier e 17 terzas persunas. Sin via hai dà l'onn passà en total 17'700 accidents.
RR novitads 11:00


text:
Roland Garros: Out per Timea Bacsinszky
- Gievgia, 2.6.2016, 19:40, actualisà a las 22:34
Per la giugadra svizra è il turnier da Grand Slam a Paris a fin suenter il quartfinal.
Timea Bacsinszky è crudada or al French Open. La Svizra ha pers il quartfinal cunter l'Ollandaisa Kiki Bertens en dus sets cun 5:7 e 2:6. L'onn passà aveva Timea Bacsinszky anc cuntanschì il mezfinal a Paris.
Kiki Bertens, che cuntanscha per l'emprima giada in mezfinal d'in turnier da Grand Slam, frunta en il mezfinal sin il numer in dal mund, l'Americana Serena Williams.
RR novitads 20:00


text:
1923
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1 de setember: inver ul mezdì, un teremòtt da forta intensitaa al trà gju la gran part de la citaa de Tokyo in Gjapuun.
- 09 01 - Madrid (Spagna): Juan da la Cierva ga fa ul primm guur in autugiir.
- 22 02 - Barcelona: Albert Einstein al vísita la citaa, invidaa pal sientífich Esteban Teradas i Illa, cuma paart di cuurs munugràfich d'Aalt Stüdi e d'Interscambi urganizaa par la Mancomunitaa da Catalunya e dirigii par Rafael da Campalans.
- 25 03 – Santiago (Cili): sa ga la inízzia la V Cunferenza Internazziunala indúe sa al signa ul Trataa da Gondra, par regulá i conflitt intra i diferernt Statt american.
- 13 09 - Spagna: Cuulp da Statt da Primo da Rivera che al suspeent la Custitüzziun, dissolta ul Parlameent e al instaura la ditadüra.
- 21 12 - ul Nepal: cheest paees, fin alura un pruteturaa Britànegh, al deventa independent.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 26 10 - Lleida (ul Segrià (Catalunya)): Joan Oró, biochímich Catalan (m. 2004).
- 28 05 - Dicsőszentmárton, in la resgjun da Transilvània, Romania: György Ligeti, cumpusituur gjüdée Ungarées (incöö residesnt e citadin d'Àustria).
- 18 09 - Stockton-on-Tees (Durham, Anglatera): Peter Smithson, architett (m. 2003).
- 02 12 - Növa York (i Statt Ünii): Maria Kalogeropoulos, cugnussüda cuma Maria Callas, soprano Noort-americana (m. 1977).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 10 03 - Barcelona: Salvador Seguí ul Noi dal Sucre, avucaa laburalista Catalan, sassinaa (n. 1886).
- 26 03 - París (Francja): Henriette Rosine Bernard, cugnussüda cuma Sarah Bernhardt, atura teatral e cinematogràfica Francesa (n. 1844).
- 27 12 - Gustave Eiffel, ingegneer civiil. (n. 1832)
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Lettonia
La Lettonia (letton: Latvija) è in stadi da l'Europa dal Nord, situà en il center dal Balticum. Al sid cunfina essa cun la Lituania, al sidost cun la Bielorussia, al ost cun la Russia, al nord cun la Estonia ed al vest cun la Mar da l'Ost. Sia chapitala è Riga e la lingua uffiziala è il letton. La surfatscha da la Lettonia cumpiglia 64 589 km².
Dapi dal 1. matg 2004 è la Lettonia stadi member da l'Uniun europeica.
Colliaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
- ↑ Central Statistical Bureau, consultà ils 15 da fanadur 2016.


text:
100 onns cantinas en Svizra
- Actualisà Venderdi, 12.1.2018, 9:38
Ils 12 da schaner 1918 ha l'emprima cantina da la Svizra avert sias portas ad Uzwil. Quai en la fabrica da maschinas dals frars Bühler.
Il fanadur 1914 è l'armada vegnida mobilisada per segirar ils cunfins. L'uniun cun il num «per il bainesser da la schuldada» ha sinaquai gì l'idea d'avrir stivas da schuldada. Inizianta da questas stivas è stada Else Züblin-Spiller. «Ella ha preschentà si'idea da questas stivas – che na duain betg servir alcohol – sco proposta al stab general a Berna», declera Jakob Tanner, istoricher e professer emerità da l'universitad Turitg. Ensemen cun autras giuvnas saja Else Züblin-Spiller allura sa messa vid realisar si'idea.
Guntgir la lungurella durant la guardia sin il cunfin
La fin finala haja ella pudì construir 700 stivas da schuldada senza purschida d'alcohol. «L'armada era intgantada da quest concept, perquai ch'ils schuldads stuevan spetgar ditg sin ils cunfins senza ch'insatge capitass», uschia Jakob Tanner.
Dals cunfins en fabrica
Cun las stivas da schuldads pudevan els tenor Jakob Tanner guntgir la lungurella. Else Züblin-Spiller haja anc durant la guerra ponderà, co ins sappia manar vinavant il concept da las stivas. Ella haja gì l'idea da transferir ellas en las fabricas e prendì si il discurs cun divers interprendiders. Tranter auter era cun la quinada dad Adolf Bühler, schef da la fabrica da maschinas frars Bühler ad Uzwil en il chantun St. Gallen. Suenter tractativas haja Adolf Bühler lubì la construcziun da l'emprima cantina da la Svizra ch'exista fin oz.
RR actualitad 08:00
Emissiun tar quest artitgel
-
12.1.2018, 8:40 Dapi 08:40


text:
Pensiun cun 67 onns n’ha nagina schanza tar il pievel
- Dumengia, 12.6.2016, 10:41
Il suveran svizzer ha pauc gust d'auzar la vegliadetgna da pensiun sin 67 onns, quai mussa ina retschertga represchentativa da la «Sonntagszeitung».
57% da las persunas ch'èn vegnidas dumandadas la dumengia suenter las votaziuns, èn s'exprimidas cunter il plan d'auzar successivamain la vegliadetgna da pensiun. Sulet 27% pudessan ir d’accord cun in augment, 16% èn indecis.
Il mument approvassan sulet ils adherents da la PLD la vegliadetgna da pensiun da 67 onns. La pli ferma è la resistenza cun 60% tar ils simpatisants da la PS e da la PPS.
RR novitads 11:00


text:
Aktuelle Position
Derasaziun
La SSR producescha ed emetta programs. Per pudair ademplir en scadin cas si'incumbensa da distribuziun, dispona ella d'ina infrastructura cumplexa.
Provediment da basa per radio e televisiun
La recepziun da programs da radio e televisiun da la SSR è pussaivla en diversas modas. Quai garantescha da proveder bunamain 100% da las chasadas en Svizra. Tant tar il radio sco era tar la televisiun profita il public da novas tecnologias e lur qualitad. Perquai accelerescha la SSR la modernisaziun da radio e televisiun ed investescha en l’avegnir digital da tuts dus meds, p.ex. cun la televisiun d’auta resoluziun (HDTV e Dolby Digital) u cun il radio liber da disturbis (Digital Audio Broadcasting, DAB). En connex cun questa renovaziun da l’infrastructura è DAB vegnì substituì durant l’october 2012 en tut las parts dal pajais da la nova tecnologia da radio DAB+. Avantatg : cun la medema infrastructura pon ins derasar bunamain duas giadas tants programs en praticamain la medema qualitad.
Per la derasaziun terrestra da ses programs da radio ha mantegnì la SSR l’onn 2015 var 1115 e per ils programs da televisiun var 228 emetturs.
Il provediment da basa en situaziuns da crisa
Grazia a la structura d'ina interpresa naziunala po la SSR infurmar la populaziun er en situaziuns extraordinarias. Sch'igl è necessari da dar a la populaziun directivas da cumportament concretas, pon las autoritads instradar ina annunzia d'alarm (sistem d'infurmaziun Icaro). En cas d'ina gronda crisa è la SSR l'organ d'infurmaziun uffizial dal Cussegl federal. Cunvegnas da prestaziun segireschan ch'il Cussegl federal po sa drizzar da tut temp a la populaziun. Per quest intent dispona la SSR d'ina rait d'emetturs d'urgenza: sch'ella n'è betg pli capabla da producir e d'emetter ses programs regulars, fan ses schurnalists e tecnicists in program da radio d'urgenza en trais linguas sut la responsabladad directa da la Confederaziun.
Differentas modas d'utilisar las medias
La digitalisaziun transfurma er en Svizra las disas ed ils basegns dals consuments da medias:
- Purschidas multimedialas en l'internet permettan da satisfar meglier als interess spezials ch'il provediment usità.
- Apparats multifuncziunals sco il computer u il telefonin èn surtut per il public giuven ina plazza da martgà per purschidas da tun, maletg e text ch'els pon dumandar giu independentamain dal lieu e dal temp.
- Il consum da radio linear dals giuvenils sa sminuescha cuntinuadamain. Ils radios da la SSR sa fan però valair meglier che lur concurrents. Grazia a la pussaivladad da tadlar radio da tuttas uras (podcasts, radio on demand) u entras il consum da radio via internet gudogna la SSR novs auditurs.
- L'internet è pli e pli indispensabel per pudair ademplir ils basegns dal public da televisiun. La rait permetta numnadamain in consum da televisiun adattà a las preferenzas individualas e deliberescha ils consuments dal dictat dals temps d'emissiun fixs.
La purschida multimediala da la SSR è la resposta a la midada che stgaffescha d'in cuntin novas tecnologias e che marchescha il cumportament dal public. Ditg curtamain: La SSR resguarda damai il consum da medias sa midà e cuntanscha adina meglier la nova generaziun da medias.
Links
- Broadcast
Informationen zu Verbreitung und Empfang der Radio- und Fernsehprogramme der SRG
- Alarm da sirenas Icaro


text:
Evolène
Evolène (Evolênna in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Hérens, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 210.0 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1712 abitant.
El cumün de Evolène al se tröva a una altitüden de 1371 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ayer, Bagnes, Bionaz (IT-AO), Grimentz, Hérémence, Saint-Martin, Zermatt.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official website (Franzés)
- Official tourisme website (Franzés)
- Official Evolene webcam (Franzés)
- Evolène in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Le età di Lulù
Le età di Lulù (Gl'età dla Lulù) 'l è 'n film eròtic dal 1990 ad Juan José Bigas Luna trat da 'n rumànś 'd Almudena Grandes. La prutagunìsta Francesca Neri, chè a 'l sò debùt, l'à tòlt a 'l pòst dl'Ángela Molina ch'la s éra tiràda indrē a 'l ùltim minùt.
In dal film a s sènt la canta Walk on the Wild Side ad Lou Reed. Par cla pelìcula chè, la María Barranco l'à vins al Prèmi Goya dal 1991 cuma mijór'atōra minga prutagunìsta.
Sunt
La Lulù (Francesca Neri) l'è na ragasōla ad Madrid ch'la taca a cgnósar al sès a quìnd'ś an. La 'l fà cun Pablo (Oscar Ladoire), 'n óm dimóndi più grand ad lē e amìg ad sò fradèl Marcelo (Fernando Guillén Cuervo). Dòp avér fat un viàś p'r i Stat Unî p'r andàr a insgnàr là, Pablo al tórna da lē dmandànd-ag ad spuśàr-al.
Cun al matrimòni chi lē la capìs che 'l ùnic quèl ch'al i tîṅ insém 'l è al sès. Dòp avér mis a 'l mónd na putìna, la Lulù la taca a spinś'r-as sèmpar da piò in dla perversiòṅ faghénd-as tiràr dènt'r a 'n rapòrt a tri cun sò marè e 'l travestî Ely (María Barranco). Vlénd incóra da piò, a n avénd-ag mai abàsta, 'd acòrd cun sò marè, la decìd ad pruàr a 'ndàr a lèt cun 'n óm sénsa véd'r-al, cun na fasóla adòs: chi lò 'l è sò fradèl Marcelo.
'N àtar quèl ch'la vōl pruàr 'l è quél ad far dal sès cun di fnòć parchè i gh piàś'n i film pòran ad cal gènar lè. Na sira la và in un bar par gay e, dòp avér cgnusû Jimmy (Javier Bardem), la in pòrta a cà tri dand-ag di bèsi par far n'òrgia sèg. Avénd catâ qvél ch'la pascàva, la Lulù la gh'à 'l prubléma ad muciàr di sòld par pagàr-as da spés al sò visi. La decìd acsè ad dir ad sè a Remy (Juan Graell), un rufiàṅ ch'al gh'à un lucàl par scambìsta, par far la part dna vitma in un spetàcul sadumàś par di imprendidōr visiōś pîṅ ad bèsi. Rivàda là la cata Jimmy e la decìd ad tiràr-'s indrē ma la n pōl briśa parchè la vèṅ bindàda e ligàda p'r èsar dada in past a na vècia cun na mascra ad grugn ad nimàl adòs.
In sò ajùt la riva l’Ely, ch'la la vōl purtàr via da cal masèl lè, ma Jimmy, incasâ négar, al la masa dòp na quistiunàda śbaténd-ag la tèsta cónt'r un puntàl.


text:
Sìcon
Endèla terminulugìa botànica, el Sìcon — ciamàt apò sicóne — l'è 'na sórt de 'nfiurescènsa cumpunìda, tìpica de la famìa de le Moraceae. La stèsa paròla se la dopèra per dàga nòm pò a la 'nfrötescènsa che vé fò del svelöp de la stèsa 'nfiurescènsa.
El sìcon l'è furmàt de 'n resetàcol che g'ha fùrma de pér (la pròla specializàda la sarès "piriforme"), 'ngrosàt, carnùs, encaàt, conden büs endèla part apicàl ciamàda ostiöl (ös pesèn) che la permèt ai insècc de nà dét e fà l'empolenasiù. Dét endèl sìcon gh'è dét tacc fiùr pesècc e unisesuài tacàcc a la parét intèrna. A segónt del leèl de madürasiù i sìcogn i pöl vìga dét apéna fiùr fèmina o fiùr fèmina e fiùr màscc. I fiùr màscc i è colocàcc apéna sét de l'ostiöl. 'Na ólta che la 'mpolenasiù l'è fàda, endèl sìcon se furmarà i achéni, cioè i fröcc.
'N ezèmpe de sìcon che l'è fàcil de 'ncuntrà l'è 'l fich.