text:
Ricette bobbiesi
I prìm piàt
I pin
Par 4 parson: 300 gr. ad ricòta, bèla frèsca; ½ chilu da spinas o d'erbèt; on öv; 100 gr. ad furmai ad furma; 120 gr. ad faréna bianca; nuśa muschè e sè q.b.
As lèva bèn i spinas o i erbèt e i sa śbuiénta. Is trida cón a mèśalöna o is fan pasè ent u pasavardüra.
I s'empasta cón ra ricòta, l'öv, ar furmai, ra faréna e a nuśa muschè. Is lavura tant cm' i gnòch ad patèt. I tuctìn ad l'empast i vàn ślonghè cón u pèram ad ra man.
Is fàn cöś cm'i gnòch ent l'aqua buiénta e salè; i èn cöt quand i vègna a gala.
Ent ar dialèt bubièiś is ciama anca «pé da léśa» par ra furma ch'i g'han, che i pèra i pé d'ona léśa.
Is condìsa côn ona bona bagna ad fònś di nostar.
Anna
Ecco un'altra ricetta in cui si aggiungano anche delle patate
I pìn
Par 4 parson: 300 gr. ad ricòta, bèla frèsca; ½ chilu da spinas o d'erbèt; on öv; 2/3 patèt, 100 gr. ad furmai ad furma; 120 gr. ad faréna bianca(sö par śö); nùśa muschè e sè q.b.
As lèva bèn i spinas o i erbèt, i sa śbuiénta e is trida cón a mèśalöna; dòp, ona vôta fàt cöś e plè e patèt as fà pasè ar tüt ent u pasavardüra.
L'empast fàt cón ra ricòta, l'öv, ar furmai, ra faréna, e patèt e a nùśa muschè us lavura tant cm' i gnòch ad patèt. Cón l'empast as fà ona bìsa e tant cm'i gnòch, as tàia a tutctìn che i vàn ślonghè cón u pèram ad ra man.
Is fàn cöś ent l'aqua buiénta e salè; i èn cöt quand i vègna a gàla.
Ent ar dialèt bubièiś is ciama anca «pé da léśa» par ra furma ch'i g'han, che i pèra i pé d'ona léśa.
Is condìsa cón ona bòna bagna ad fònś di nostar.
Milia
I panseroti
Par 4 parson: Par fè e fritatén:100 gr. ad lat ; on öv ; 100 gr. ad faréna ; dra sè e ad l'oli d'uliva.
Lavurè bèn bèn ra faréna cón ar lat e dop mètga l'öv, ra sè e l'oli. Ona vôta prònt l'empast, fè de fritatén bèi sütil e fèia gnì frèd.
Entant ch'e vegna frèd preparè on empast cón ricòta, furmai ad grèna e spinas o erbèt (tant cme cul di pìn) e quand e fritè ièn fred bśögna spalmègh a sura l'empast e fèia sö cme di canonsìn ad 4 cm.
Dop aveia mis ent ona ticia, trèg a sura ra "besciamèla" e condìa cón dra bàgna ad fonś, ma anca cón cula ad tumètich.
Mètia ent ar fùran chèd (180°) par 15 minüt.
Ra pastèla (che en italian as ciama «besciamella»):
on èto ad faréna; on èto ad bütir; on litar ad lat; ra sè.
As mèta ent ona casaröra picéna ar bütir e us fa dasfè, pö as gha śonta ra faréna. As mèśda bèn e as fà rośulè. Dop as gha śonta ar lat, bèl chèd, pôch par vôta (bśögna stè aténta a fègh mia fè i mòtar.
A ra fin, as gha mèta ra sè e sénsa daśmèt da meśdè as fa cöś par 15 minüt. Se as vö ra pastèla püsè mòla as gha mèta on bicér ad lat ad pö.
Liliana
I Turtèi ad mègar cón ra cua
P'r'a sföia: 1 kg. ad faréna; 8 öv.
P'r'ar pìn: 1 kg. ad ricòta; 2 hg. da spinas o d'erbèt; 3 hg ad furmai ad grèna; 2 rus d'öv.
As fà ona bela sföia cón 5 öv entregh e tri rus, as ména bèn e as tira féna féna.
Ra pasta a va taiè a rômbi longh 7/8 cm. En mèś, as gha mèta ar pìn (on cüciarin). Par dègh ra sègma giüsta bśögna prima fè tachè i dü spigh ad front e dop, as finisa da sarèia sö cón ar rèst dra pasta; I turtèi i rèsta fàt ch'i pèra a trèsa.
P'r'ar pìn sa śbuiénta I spinas is trida e as gha mèta ensèma ra ricòta, ar furmai ad grèna e I dü rus d'öv.
As gha śonta on spisìgh ad nuśa muschè, ra sè e ar pìn l'è bèl e fàt.
I van condìd cón dar bütir śitè e quèiche föia ad sèvia, ma as pö anca condìa côn ona bona bagna ad fònś di nostar.
Liliana
I macaròn fàt cón l'angùcia (par 4 parson)
Ricèta: 300 gr. ad faréna bianca; 1 öv; 20 gr. ad bütir.
L'angùcia che as dröva par fè i macaròn a l'è on fèr da calsèt.
As mèta en mèś a ra faréna ar bütir e l'öv e s'empasta tüt cón l'aqua tévda fin che ra pasta a dvénta bèla lisia. Quand l'è bèla lavurè as ne pìa di spisigòn gros cme de nisör e i s'enfrénsa ent l'angùcia, vün d'ona pèrt e l'ètor da l'ètra. Cón u pèram dra man as fa argülè l'angùcia śgnicandla ens l'asa fin che ra pasta a sa ślònga 6/7 cm. Adsé i macaròn sôn fàt, basta tirèia föra da u fèr. Par fèia cöś is tràn ent l'aqua buiénta e salè, par sèt o vot minüt, sö par śö…
I macaròn is condìsa cón ra stüfè.
Pina ad Masòch
I gnòch
Par 4 parson: 1 kg. ad patèt, 300 gr. ad faréna, ra sè (on cüciarìn da cafè), 1 öv.
Bśögna mèt a cöś e patèt ent l'aqua frèda salè. Quand ièn prònt, scurèia e ona vôta plè fèia pasè ent u śgnicapatèt. Mèt ar tüt ens l'àsa dra pàsta, lavurèl on pô e dòp trìgh ensèma 2/3 ad faréna e lavurì sübit l'empast. Se fìsa mòl, mtìgh ancamò on pô ad faréna.
Quand l'empàst u s'è ripusè bśögna lavurèl cm' ona salsìsa gròsa cm'on stôpòn e dòp avèi sparpaiè ra faréna ens l'àsa taì i rudlìn in tuctìn da 2 o 3 cm. Ona vôta taiè tüti i rudlìn piè a grataréna dar furmai, enfarinèla e fègh pasè i tuctìn śgnicanghia contrà con u didòn.
Enveci da grataréna as pô drövè anca ona furséna.
I gnòch is cōndìsa bén bèn cón dar bütir e dar furmai ad grèna, ma anca cón dra bàgna ad fònś o ad chèran.
Milia
Pisarèi e faśö (par 7/8 parson)
Ra pasta: 1 kg. Ad faréna bianca; ½ kg. Ad pan gratè; aqua buiénta.
Bśögna mèt ra faréna ens l'asa dra pasta e dop avèiga fat on büś en mèś, as gha trà dentor ar pan gratè.
Cón l'aqua chèda sa śbuiénta ar pan gratè (us mis'cia cón on cücièr par an brüśès mia i did); dop as gha śonta aqua frèda o tévda p'r' empastè.
Quand ra pasta l'è prònta as ne taia tanti tuctìn, cme di spisighìn, e i sa śgnica śö cón u did tant cme fè di gnuctìn
Ra bagna ad faśö: 3 hg. ad faśö frèsch, śa plè o sèch da mèt a bagn ra sìra prìma da cuśinèia; ½ hg. ad bütir, on pô d'oli e ona bèla fèta ad lèrd, ona fèca d'ai, mèśa sigula, consèrva.
Prima ad tüt bśögna dè ona mèśa cutüra ai faśö. Ent ar condiment: bütir, trid ad lèrd, sigula rośulè a ftén sutil, dop as gha śònta ra consèrva cón ona taséna d'aqua di faśö e ona fèca d'ai, (entréga che pö as tira via). Dop on pô as gha trà ensèma anca i faśö par fèia finì da cöś. Bśögna śontègh da maniman l'aqua di faśö, en manéra che ra bagna an sa taca mia en fònd du padlìn.
Quand ra bagna l'è pronta, as mèta a bùi ona bèla pügnata d'aqua, as gha mèta ra sè e as gha trà dentor i pisarèi.
Quand i pisarèi ièn gnìd a gàla ièn prònt.
Annamaria
I anvìn (par 5/6 parson)
Ra pasta: 600 gr. ad faréna bianca; 3 öv; 2 cücièr d'oli; sè e aqua tévda.
As mèta ra faréna ens u tèvul e en mèś ra sè, l'oli e i öv ch'i vàn śbatìd cón ona furséna.
S'empasta bèn ra faréna cón l'aqua tévda (presapôch ona tàsa) e quand ra pasta l'è bèn lavurè, as tira cón a s'ciura ona sföia bèla sutìla. Dop as tàia tanti rutondìn ad pasta da empinì.
Ar pìn: 400 gr. da stüfè; 2 branchè ad pan gratè; 3 hg. ad furmai gratè; 3 öv; scaröra (föi vérd śbuiéntè, nuśa muschè, pèivar e sè.
Par fè ar pìn as trida cón a mèśa löna ra stüfè e as gha mèta anca on pô ad bagna tévda ens ar pan gratè. As gha śonta ar furmai, i öv, ra scaröra cöta e tridè, a nuśa muschè, ra sè, ar pèivar. Ar pìn u gha da ès bèn amalgamè, se l'è trop dür, as gha śonta dar bröd o dra bàgna.
Cm'is fàn: en mèś a i rutondìn ad pasta taiè cón a lèrfa d'on bicer as gha mèta mèś cüciarin ad pìn; is pìga a mèśa löna e as tàca i dü cô cme on anèl. Adsé vegna föra i anvìn fat a caplìn.
Is condìsa cón ra stüfè.
Anna
Ra panèda
Par 4 parson: 2 ftén ad sigùla, 1 fténa ad lèrd, gr. 40 ad bütìr, 2 litar d'aqua, 5/6 branchè ad pàn vèc, ra sé furmài da gratè.
Tridè ar lèrd cón a sigùla e fèl rośulè ensèma a 20 gr. ad bütir ; quand ièn culurìd trègh l'aqua e lasèla bùì par on'ùrèta, dòp fèla gnì frèd e mètgha ar pàn bèl dür. Pasè quèiche ùra bśögna mèt ra mnèstra ens ar fögh e fèla cöś par trì quèrt d'ùra, sö par śö. Föra dar fögh as gha śònta ar bütir ch'è restè e tànt furmài gratè.
Adsé ra panèda l'è prònta da mangè.
Angelina
Questo è il classico piatto che viene cucinato per il giorno dei morti; è una ricetta poco costosa, ma gustosissima.
I sìśar
800 gr. ad sìśar mìs a bàgn ra sìra prima ent l'aqua tèvda; 1 gàmba ad sèlar, 1 caròtula, 1 patèta e du föi ad sèvia; 400 gr. ad custèn ad gògn.
Ona vôta tridè ra vardüra e taiè a tuctìn a patèta is mèta a bùi ent ona pügnata cón 1 lt. e mèś d'aqua; as ghà śònta i sìśar ed e custén e as làsa bùi ar tüt par on'ùra e mèś. Quand i siśar ièn quèśi cöt as ne pìa on pô e is pàsa ent u pasavardüra en manéra da fè gnì menu liquìd ar bröd ;as gha trà ra pàsta o ar rìś, e du föi ad sèvia e as làsa bùi ancamò par 15/20 minüt (sö par śö). Ona vôta cöta, da ra mnèstra as gha tìra via on pô ad siśar ed e cüstén. I siśar is condìsa cón ad l'òli (e se ièn frèd anca cón l'aśèid) ensèma a quèiche pôr o a ona sigùla taiè a ftén sütil: cón e custén ièn ona bontà.
Milia
Pulénta e marlüs
Par 4/5 parson
Puléñta :3 litar d'aqua ; 600 gr. ad faréna ad mèlga; ona patèta, ra sè.
Quand l'aqua salè a buia as tàia ona patéta a ftén sutil sutil, es tran śö e es fan cöś. Pö as trà śö anca ra faréna ad mèlga, pôch par vôta, entant che as mèśda cón u canèl; an gh'ha mia da fè i motar. As fa cöś p'r on'ura, prèsapôch e da maniman as mèśda sempar.
Marlüs e sigul: on bartagnin ad marlüs möi; 5 o 6 sigul; oli d'uliva.
As taia ar marlüs bèn muiè e süghè, a tuctìn e u s'empana cón ra faréna ad mèlga e us fa friś ent ona padèla fìn che un fà ra crusta.
As fa cöś ent l'oli e sigul taiè a ftén sutìl, dentor on'ètra padèla cón u querc, adèśi adèśi
Quand e sigul ièn cöt es tràn śö sura ar marlüs e cón ca pitansa ché, as condìsa ra pulenta.
Ernesta
I secònd piàt
Ra stüfè (par 4 parson)
800 gr. ad chèran ad manś ; 50 gr. ad lèrd; 50 gr. ad bütir; 1/2 litar ad vìn nèigor ad cul bòn; dü fèch d'ai; dü föi ad lèvor; dü ciôd ad garofan; on spisigh ad nuśa muschè; 30 gr. ad sigüla; on litar ad bröd; on cüciarin ad consèrva; ra sè.
Par fè ra stüfè as pia ona bèla tridèda ad lèrd e us mèta ent ona casaröra cón ar bütir. As trìda anca a sigüla e as mèta a ruśulè ensèma a l'ai, adèśi adèśi.
Quand a sigüla l'è prònta as fà pasè ra chèran ch'a gh'ha da ruśulè a fögh alégōr.
Pö as gha mèta ra sè e us quèrcia ad vìn.
Quand ar vìn u s'è mèś süghè as gha śonta i odur ensèma a ra consèrva e ar bröd. Ona meśdèda e pö a sa sbasa ar fögh.
Us quèrcia e us lasa andè adèśi adèśi almenu par trèi ur.
Milia
A lévra
Ra sìra prima as divida a lévra a toch e is mèta ent ona gròsa bièla ensèma a ona sigula taiè en quatar, a on pô ad canèla, a quèiche ciôd ad garofan e a ona föia o du ad lèvar. Bśögna quarcè ar tüt cón dar vìn neigor e lasèl a möi par tüta ra nöt.
Ra maténa dop as fa rośulè ent ona gròsa casaröra, ona sigula e ona fèca d'ai, taiè bèi fin en dü èti ad bütir e on bicér d'oli d'ôliva. Dop, bśögna śontègh dar lèvar e quand ar sofrìt l'è prònt as gha mèta i toch ad lèvra bèi scurè. Is fàn friś bèn bèn e dòp as gha śonta ar pèivar, ra sè, cul tant ch'a basta, on pô ad consèrva e as quèrcia ar tüt cón dar vìn nèigor e as lasa cöś ens ar fögh bàs.
Quaranta minüt prima da tirèla śö dar fögh, as gha mèta ona bèla tridè ad pusümar cón du fèch d'ai.
Ona vôta prònta a và servìda bèla chèda. Cón ra bàgna ch'a rèsta en fònd as pö condì anca i macaròn.
Irene
E lümas
Par 4 parson: 80 lümas; ½ kg. ad carotul ; ½ kg. ad sèlar; ½ ad pôr; 30 gr. ad sigula; 3 cücièr d'oli; 100 gr. ad bütir; on cüciarìn ad consèrva; ra sè.
Dśuma sübit che e lümas e gh'han da iès de nostar e par avèighia bśögna fèsia dè da quèiche d'ün ad campagna o andèsia a serchè, cón a sapèta (a rangugnéna), suta tèra, quand è lümas ièn śamò ciôs par pasè l'enveran.
Par pulìa bèn, bśögna: lavèia ent l'aqua frèda par tirègh via ra tèra da u güs; trèia ent l'aqua buiénta par fèia murì. Dòp es tira föra du güs e es pulìsa bèn, tirandga via tüta cula rôba nèigra che e gh'han tachè, l'entestìn, e còran e ra rôba düra che e gh'han en buca par pudèi mangè l'ensalata e l'èrba.
Ona vôta pulìd es lèva, par du o trèi vôt, prima cón l'aqua e dop cón ar vìn e dop es frèiga cón ra faréna ad mèlga en manéra da tirègh via, dar tüt, cula rôba śgüiénta che e gh'han adréra.
Es lasa süghè e dop es tràn ent ona casaröra cón l'oli, ar bütir, ensèma ad ona bèla sigula tridè. Par fèia rośulè as gha mèta anca on bèl biciér ad vìn bianch. Dop cón on pô d'aqua, as gha śònta ra consèrva e es fàn cöś par du o trèi ur. Par fèia mia tachè ens ar cü da pügnata, as gha mèta ogni tant, on pô d'aqua.
A ra fin as gha trà ensèma e carotul tridè, ar sèlar e i pôr e es fàn andè fin a quand e lümas ièn cöt.
L'è u piat dra vigilia ad Nadèl.
Rina ad Sansarvù
Ra büśèca
Par 4 parson: 600 gr. ad büśèca ; 50 gr. ad bütir ; 50 gr. ad lèrd ; ½ bicér d'oli; 2 o 3 sigul; ona gamba ad sèlar; 3 o 4 carotul; 3 hg. ad faśulèn muiè; ar bröd; furmai da gratè; pèivar e sè.
As tàia ra büśèca, prònta, a ftén. As mèta ent ona casaröra cón ar bütir e ar lèrd e as fa rośulè.
Da pèrt as fa friś e sigul a ftén ent l'oli a fögh bàs. Quand ra büśèca l'è insavurida as gha śònta e sigul e ar bröd, on pô par vôta, ensèma a e carotul e ar sèlar.
E faśulèn es fàn cöś da pèrt a mèśa cutura e es gha śònta dòp. Ra büśèca a gha da bùi par du ur e as servìsa quand ar bröd u s'è ristrèt. As pö mètga sura dar furmai gratè.
Aurelia
Ar bùì
Par 4 parson: 800 gr. ad müscùl ad mànś, ½ galéna, 1 cudghìn, 1 gàmba ad sèlan, 2 carotùl,1 sigùla, 1 patèta, 3 ciüf ad pusümar.
Lavè bèn ra vardüra e mètla ent ona casaröra péna d'aqua e fèla bùì. Mètgha ra sé e ra chèran ad manś e lasèla bùi, a fögh bàs, sö par śö, par on'ùra. Dòp śontègh a galéna e fèla andè par on'ètra ùra, mètgha dòp i ciüfèt ad pusümar, a patèta plè e quand sarà pasè on'ètra mèś'ùra śmursè ar fögh parchè ar buì sarà prònt.
Par u cudghìn: us mèta ent on casaröra cón aqua frèda, prìma bśögna śbüśèl cón ona furséna e fèl sö ent'on föi d'aluminio, cénd ar fögh bàs e lasèl bùì par bèi du ùr. Dòp śmursè ar fögh e fè ripusè u cudghìn par 15 minüt.
Fè culè ra chèran a patèta e u cudghìn e dòp avèia taiè a ftén mèthia ens on piàt ensema a ra vardüra. Ar buì us serva, bèl chèd, cón u bagnèt, ma anca cón ra mustèrda.
Milia
Süchin, sigul e puvròn pìn
Par 4 parson: 3 süchin; 2 sigul mia tant gròs; on puvròn; 4 cücièr ad pan gratè; 6 cücièr ad furmai ad grèna; 2 öv; 2 fèch d'ai; ona branchè ad pusümor; nuśa muschè; ra sè; on cücièr d'oli; 25 gr. ad bütir
A sa śbuiénta e vardür ent l'aqua salè. As taia i süchin a rüdlén alt 4 cm. e is vôda cón on cüciarin. Sa sföia e sigul e as pulìsa di granìn i puvròn. As mèta ent ona grilèta u ptàs di süchin, ar cör de sigul e dop avèia tridè bèn bèn, is mis'cia par lighèia ensèma. Ar tüt us trà ent ona casaröra, cón ar bütir e l'oli e quand u s'è scaldè, as gha mèta ar pan gratè.
Quand l'è gnìd frèd as gha mèta ensèma ar furmai ad grèna, i öv, ar pusümar, l'ai e a nuśa muschè tridè e as fa on bèl pìn.
Cón ar pìn a s'empenisa e vardür: e rudlén di süchin, e föi da sigula e u puvròn (taiè en manéra da pudèiga mèt sura ar pìn).
Quand ièn prònt is pasa ent ar pan gratè, cme de pulpèt e is mèta a friś cón l'oli e ar bütir. Bśögna, ogni tant, girèia sutsura par quèiche minüt.
Is pö anca fèia cöś ent ar furan.
Rina ad Sansarvù
E custén d'agnèl frìt
Par 6 parson: 24 custén, 2 öv, farina bianca, pangratè, òli d'ôliva par frìś, ra sé.
Bśögna bàt e custén bén bèn, mètga on pô ad sé, enfarinèia e fèia pasè ent i öv śbatìt e ent ar pàn gratè (fèl tachè bèn a ra chèran).
E custén e vàn frìt ent ona padèla, cón bòta òli bèn chèd, e servìd con de ftén ad limòn.
Antonèla
Agnèl a ra caciadùra
Par 6 parson: 1,4 kg. ad chèran (ra pèrt dadréra dl'agnèl), ½ kg. ad tumètich, 4 hg. ad patèt, sigùla, ôrìgan, òli d'ôliva, ra sé, pèivar neigar en granìn.
Bśögna taiè l'agnèl a tòch bèi gròs; metìa ent ona gròsa tìcia ensèma ad ona bèla sigùla taiè a ftén con e tumètich, ed e patèt taiè a tuctìn.
Bśögna condì ar tüt cón on bèl pô d'òli, origan, ra sé, pèivar maśnè e, ona vôta sarè la tìcia cón u quèrc, trèla ent ar furàn a 190°par 60 minüt. 10 minüt prima ch'a finìsa ra cutüra, dasquatè a tìcia par fè piè culùr a ra chèran.
Elena
A sìma (l'è ona ricèta śenvèiśa)
1 kg. ad vidèl, taiè vśìn ar pèt, 1 sigùla e 1 caròtula taiè a ftén, 1 o 2 föi ad lèvar, 2 granìn ad pèivar; 400 gr. ad filèt ad gògn e 120 gr. ad lèrd, tüti dü tridè, 20 gr. ad mgnòla ad pàn bagnè ent ar làt e bèn śgnichè, 40 gr. ad furmai ad grèna gratè, 200 gr. ad pisèli (arbiòn) sénsa plàia, 120 gr. ad lacèt taiè a tuctìn, 2 cücièr ad magiurèna tridè, 50 gr. ad pistàchi splè, 4 öv entrégh. Sé, pèivar e on spisìgh ad nùśa muschè.
Mèt ar trìd du gògn e dar lèrd, i tuctìn dar lacèt, ra magiurèna, ra mgnòla dar pàn, ar furmai gratè, i pisèli, i pistàchi, i öv, ra sé, ar pèivar e on spisìgh ad nùśa muschè, ent ona teréna e mis'ciè bèn ar tüt par fèl gnì on bèl miśdòs ch'u vàgha bèn par fè ar pìn.
Drèv ra chèran ad vidèl en dü en manéra da fèla gnì tant cme ona sacòsa donda pudèi metgha déntōr tüta ar pìn. Śgnichè bèn ar pìn e cüśì cón on spaghìn ra sacòsa en manéra ch'u vègna mìa föra tant ch'u cöśa.
Mèt a sìma ent ona pügnata ad tęracòta e quarcièla cón aqua frèda. Metgha i udùr, ar lèvar, ra sé e dü granìn ad pèivar e lasè cöś a sìma adèśi adèśi par on pèra d'ùr.
Ona vôta cöta tirèla föra e mètla ens on tèvul ad mèrmur suta ad ona tavulèta ad lègn cón sura on pèiś ad fèr par fèla culè, en manéra che tüta l'aqua a vègna föra da ra chèran.
A sìma l'è bòna sia chèda che frèda.
N:B: a sìma ch'as vansa l'è bòna anca frìta:
Bśögna taièla a fèt, pasèla ent l'öv śbatìd e ent ar pàn gratè e fè frìś e fèt ent ona bèla padèla d'òli d'ôliva bèl chèd.
Gabrièla
E pulpèt ad riś vansè
L'éra ona manéra par an duvèi mia trè vìa dar mangè.
Quand as vansèva dar mnestròn ad rìś o dar riśòt as pièva ar riś e as fèva de pulpetén ad 5 o 7 cm. ed ertìgh 2, lavuràndia cón e màn. A gh ne vö on pèra par parsona.
Es fàn pasè prìma ent ar pàn gratè (mèi se ar pàn l'è da mgnòla) e dòp ent l'öv śbatìd e condìd cón ra sé, pèivar e nùśa muschè e dòp es pàsa ancamò ent'ar pàn.
Mèt entant ens ar fögh ona padèla cón dar bütir o cón ad l'òli d'ôliva e quand ièn bèi chèd mètgha déntōr, cón l'aiüt d'ona palèta, e pulpetèn e fèia frìś lentamént gìrandia du o trèi vôt fìn quand ièn cöt.
Is sèrva bèi chèd.
Milia
I fritlìn ad patèt
Par 4 o 5 parson: 1 chilu ad patèt; 4 branchè ad furmai ad furma; 2 öv entrégh; 2 rus d'öv; ra sè, nuśa muschè, ai, pusümar.
As fa cöś e patèt e sa sgnìca e es lasa gnì frèd. As gha śònta ar furmai, i öv, ra sè, l'ai e ar pusümar; es lavura par bèn e as gha dà ra furma di fritlìn.
Is fàn friś ent l'oli d'ôliva fin che a ièn bèi rustìd.
Liliana
Par ona marenda sèna e che custa pòch:
A burtléna (par 4/5 parson)
Ricèta : 150 gr. ad faréna bianca ; 150 gr. d'aqua; 150 gr. da strüt; on pö ad sè.
As fa ona pastèla cón l'aqua e faréna; as mèśda bèn cón ona furséna e as lavura mòla: a gh'ha da firé. As gha mèta ra sè e as lasa ripuśè par on' ura; dòp as pìa sö cón on misculìn, as vöda ent ona padèla cón ra strüt ch'u sia bèl buiént.
Pôchi minüt e as vôta cme ona fritè. As tira śö quand a cmensa a culurìs.
Anna Maria ad Maiö
A chisuréna
Par a chisuréna: faréna ad gran tènor; aqua q.b. par bagnè ra faréna; ar lievit ad Bira; oli d'uliva, ad cul bòn; dü spisìgh ad sè pistè.
Arnèiś: a mèiśa ad lègn; ona s'ciura (ch'a sarissa u canèl): ona ticia quèdra; ona scüdèla da süpa (ad 15 cm. ca.)
Mèt ra faréna ens a mèiśa e fègh on büś en mèś. Fè dasfè on spisìgh ad sè pistè e ar lievit ad Bira ent l'aqua e trèl ent ra faréna. Da maniman śontègh dl'ètra aqua da pudèila lavurè par bèn e ona vôta fat l'empàst giüst, lasèl alvè.
Prima ch'u sia alvè dar tüt, da l'empàst as gha tira föra, da mśüra, i toch par fè e chisurén. I toch i van ślarghè cón u canèl e fat da mśüra cón a scüdèla.
E chisurén bśögna fèia ripuśè ancamò on pô, par lasèia alvè dar tüt.
Dop, e vàn sgnichè cón i did de man, en manéra ch'agh rèsta i sègn e a gh và straiè sura ona pònta d'oli e śòntègh on spisìgh ad sè.
Mètia ent ona tìcia bśonta d'oli e enfurnèia a 200°, p'r ar témp ch'as gha vö, a sicond ch'a pièśa sèca o tènra.
Angelino Mandelli
Ra patòna o tastarèla
Par 6 parson: ½ chilu ad faréna ad castègna; ½ litar ad lat; on cücièr d'oli d'ôliva; on cücièr ad sücar; aqua; ra sè.
As mèta ra faréna ent ona süpéra e as gha śònta ar lat mis'ciandōl, adèśi adèśi, par fègh mia fè ad motar; as gha mèta anca on pô d'aqua cul tant da fè dventè ar tüt ona crèma. As gha śònta on cücièr d'oli d'ôliva e ra sè e dop as lavura ent ona ticia bśöntè, anca lé, cón l'oli d'ôliva e ona vôta misa en piàn as gha trà a sura ancamò on pô d'oli.
Quèichedün a gh mèta dentor anca on pô ad pinoli e on cücièr ad sücar. A ticia a và ent on furan a 180° par tri quèrt d'ura (sö par śö).
Ra patòna a l'è prònta quand ra crusta ch'as fa dadsura a cménsa a rompas.
Luisa
E bÀgn
Ar Bagnèt
2 hg. ad pusümar, ona fèca d'ài, on rus d'öv cöt a balèt, on anciùa, ona fèta ad pàn, aśèid, ra sé q.b., òli d'ôliva (ad cul bòn).
Mèt ra fèta ad pàn a bàgn ent l' aśèid. Tridè e föi ad pusümar ensèma a l'anciùa e a ona fèca d'ài; dòp avèiga dàt ona bèla tridèda, mèt ar trìd ensema a ra mgnòla bagnè d'aśèid, (bśögna però śgnichè ra mgnòla par fègh gnì via l' aśèid ch'a crèsa) e ar rus döv; mètga ra sé e ad l'òli d'ôliva en manéra che mis'ciandal a salta föra ona salsa bèla morbida da pudèila spalmè sar buì.
Ciarìna
Di seguito la spiegazione della salsa di pomodoro, fatta in meridione, per essere conservata nell'anno. La chiamano «salsa addormentata» e può essere usata, una volta preparata, subito con una foglia di basilico, per condire la pasta.
Ra consèrva ad tumètich
Bśögna piè de tumètich (e perèt) bèi marüd e lavèia bèn cón aqua e bicarbonato. Mètia a buì par ca. 10 minüt, par fèia amurbidì e dòp pasèia ent u pasavardüra. Ra pùlpa và mìsa ens ar fögh par fèla bùi e dvéntè bèla dénsa. Ona vôta prònta bśögna mètla, buiénta, ent i vaśèt che, bèn sarè, i vàn mìs, adsé chèd, ent e cuèrt ad lèna par fèia gnì frèd, adsé bèn quatè, adèśi, adèśi.
Ricurdès, prima da sarè i vaśèt, mètgha ona föia ad basilìch, lavè e süghè.
Isa
U Pèstu
Par 4 parson: 2 fèch d'ài, 2 masèt ad baśilich (ona tàsa ad föi), 2 cücièr ad pinòli pulìd, 2 cücièr ad furmai ad gréna gratè, 2 cücièr ad furmai ad pégra, sempar gratè, ona prèiśa ad sé, òli d'ôliva q.b.
Tridè l'ài cón ar baśilich lavè e ra sé; mèt ar trìd ent u murtè e pistèl par quèiche minüt; trègh ensèma i pinòli e dòp, pôch par vôta ar furmai gratè.
Pistè e mis'ciè bén bèn ar tüt e mètgha adèśi, adèśi l'òli en manéra da fè gnì ar pèstu bèl morbìd.
Prìma da condì ra pasta mètgha dü o trì cücièr d'aqua buiénta.
Gabrièla
I dùs:
I farsö (par 4 o 5 parson)
½ litar d'aqua; 250 gr. ad faréna bianca ; 2/3 cücièr ad sücar; ona nuśa ad bütir 5 öv entrégh; ra sè.
Bśögna fè bùi l'aqua e mètga ona nuśa ad bütir.
As mis'cia ra faréna cón on cücièr ad sucar e as gha mèta on pö ad sè. Quand i èn bèn mis'ciè as tra śö tüt ent l'aqua ch'a bùia e is mèśda a ra śvèlta, par fègh mia fè i mòtar.
Pö as tira via ra pàsta dar fögh e as lasa gnì tevda; dop as ga rompa dentor i sinqu öv, vün par vôta e sénsa daśmèt da miśdè cón e màn.
Quand ra pasta l'è prònta as ne pìa sö on pügn par vôta cón ra màn, a sa sgnìca fìn che tra u didòn e l'endoś sôrta föra on balìn, che maniman us tra śö ent l'oli buiént. Ona vôta culurìd, i farsö a ièn prònt.
Prima ad mangèia as gha trà a sura dar sücar.
Ona vôta ent a padèla enveci ad l'oli as gha mtìva ra strüt.
Rina ad S. Martin
Ra turta ad pasta fròla péna d'armandul
Par ra pasta: 300 gr. ad faréna; 200 gr. ad bütir; 100 gr. ad sücar; 2 rus d'öv; on bicérin d'alchèrmes.
P'r ar pìn: 200 gr. ad sücar; 4 rus d'öv; 300 gr. d'armandul dus (da plè);6/7 armandul amèr; on bicérin ad rum o d'amarèt ad Saronno.
N.B.: i armandul e g'han da iès plè, sughè e maśnè. Tüti i cièr d'öv (anca chil drovè par ra pasta fròla) i dév iès śbatìd. An sa gha mèta mia l'alvèd.
Ra pasta fròla: s'empasta cón e man ra faréna, ar bütir, ar sücar, i rus ad i öv e cón on bicérin d'alchèrmes. As lavura bèn e dop as fa du sföi. Ona sföia lèrga as mèta ens ar cü da ticia e on'ètra as mèta sura ar pìn; custa a và śbüśè cón ona furséna.
Ar pìn: as lavura i rus ad i öv cón ar sücar, as gha śònta i armandul maśnè; as gha mèta on bicérin ad rum o d'amarèt ensèma a tüti i cièr ad i öv śbatìd. As mis'cia tüt a ra śvèlta. Stì ténta: ra pasta fròla as dastenda ens on föi ad chèrta uleè par pudèila mèt ent a ticia bśontè có'r bütir. As gha vö ona ticia rutònda. Ra turta as fà cöś ent ar furan bèl chèd (250°) e dop on quèrt d'ura u sa śbasa pôch par vôta: l'è cöta dop on'ura.
Angela
U crucant
Rôba: 250 gr. d'armandul; 250 gr. ad sücar
As tira via prima a plaia da i armandul (basta mètia on atìm ent l'aqua buiénta) e dop es taia en 4 toch p'r ar longh.
As fà dasfè ar sücar ent ona pügnata ad ram e quand l'è bèñ dasfat us gha trà ensèma i armandul e us gira par 4 o 5 minüt. Sübit dop, quand es culurìsa es tràn ent ona scüdèla ad ram, bśontè ad bütir; entant che ra pasta l'è ancamò mòla e chèda as lavura cón on limòn. Ad solit as gha dà ra furma d'on cavagnìn o anca d'ona süpéra cón tant ad mènogh o ad quèrc
Roberto
I stracadént
7/8 bianch ad l'öv, 3 hg.d'armàndul, 6 hg. ad faréna, ½ kg. ad sücar
Tridè i armàndul. Mèt ens l'àsa ra faréna trègh i bianch ad l'öv, i armàbul tridè e ar sücar. Lavurè bén bèn l'empàst e fè de bìs ad pàsta. Taièia dòp a tuctìn (5 o 6 cm. sö par śö) e mètia ent ar furàn a 180° par 15/20 minüt. Is mangia frèd.
Liliana
I fritlìn ad pum
Par 4 parson: 5 o 6 pum; on pô ad faréna; on pô d'aqua gaśè o dra bira.
Sénsa rompia as tira via dai pum i rüśiòn e is taia cme di büslanin, bèi sütil. As fa ona pastèla cón ra faréna e l'aqua gaśè o dra bira e dop as gha fa pasè dentōr e rüdlén di pum. Quand ièn prònt is mèta a friś ent ona bèla padèla d'oli buiént e pö as gha trà sura dar sücar.
Ines ad S. Martin
U buslàn
4 hg. ad faréna, 2 hg. ad sücar, 1,5 hg. ad bütir, 3 öv entrégh, 1 scôrsa ad limòn gratè.
Ent ona teréna lavurè bèn ar bütir par fèl gnì mòl ; mètgha ensèma ra faréna. ar sücar, i öv e ra scôrsa ad limòn e dòp avèigha dàt ona bèla mis'cièda par avèigha on bèl impàst us lavura en manéra da pudèiōl mèt ent ona fùrma fàta a pòsta par i buslàn. Dòp 20 minüt, sö par śö, ent ar fùran a 180°, u buslàn l'è pront.
Milia
u bunèt
¾ ad litar ad làt tévd, 6 öv entrégh, 180 gr. ad sücar bèl fìn, 6 amarèt sfraghiè, 20 gr. ad ciculèta en pùvar, i biciér ad rhum.
Śbàt i öv cón 140 gr. ad sücar, mètgha ar làt tévd, i amarèt sfraghiè, ra ciculèta e ar rhum. Mis'ciè ar sücar vansè cón on pô d'aqua e scaldèl adèśi adèśi par fèl culurì, dòp mètōl ent ona fùrma chèda en manéra ch'u bàgna ar fònd e anca e parèid. Empinì u stàmp cón u mis'ciòs ad i öv, dar sücar e dar làt e cmsè ra cutüra a bagnomaria ent ar fùran e quarciè (l'aqua a gh'ha mìa da bùi). Lasèl cöś on'ùrèta e dòp tirèl föra e fèl ripuśè par 10 minüt prìma da mètōl ens u piàt.
Milia
Ona vôta sta bevànda chèda l'éra considerè miraculuśa par renfursè i òm ch'i gh'èva da spuśès. Ensuma l'éra on pô ar "viagra" dar dé d'incö:
U sambaiòn
Par 4 parson: 3 rùs d'öv, 1 bianch ad l'öv, 3 cücièr ad sücar pistè ent u murtè par fèl gnì bèl fìn, 3 mèś güs d'öv ad marsàla, 1 mèś güs d'öv ad vìn bianch sèch.
Bśögna lavurè i rus d'öv ensema ar sücar ent ona casaröra picéna par circa déś minüt; quand i öv i saràn bèn montè, mètgha ra marsàla e ar vìn biànch.
Mèt a casaröra ens ar fögh, a bagnomaria, e lavurè ar sambaiòn cón ona früsta (bśögna stè aténta ch'un bùia mìa). Quand l'è bèn lavurè e s'è bèn montè, trègh a sura, föra dar fögh) u bianch ad l'öv möntè bèn bèn.
Ar sambaiòn l'è prònt e us bèiva sia fréd che chèd.
Rita
E adès on pô ad liquur fÀt en cà par digerì:
Liqu-ur ad lèvar (bacche d'alloro di siepe)
Laurus cerasus (brignìn ad lèvar da ciôdéna)
Bśögna piè on amula cón on quèrc automatich ch'u sèra sö bèn p'r embutiliè ar liquur.
Ricèta: mèś chilu ad brignìn ad lèvar, bèi marüd; mèś litar d'alcul 95°; mèś chilu ad sücar;
As lasa maśrè par 20 dé i brignìn ent l'alcul e bśögna miśdèia tüti i dé.
Dòp as fa bùi mèś litar d'aqua, as gha śònta ar sücar e us fà desfè bèn. Quand l'aqua l'è gnid frèda as trà tüt asèma. As filtra ar tüt e pö u s'embutilia.
Anna da Venuta
Ar Limunìn (Limoncino)
Ricèta: 5 limòn; 500 gr. d'alcul 95°; 500 gr. d'aqua;
As pèla sincu limòn tirandagh via apéna apéna ra scôrsa. As pìa mèś chilu d'alcul e is mèta a maśrè par déś (10) dé.
Da pèrt as fà bùi 500 gr. d'aqua e as gha śonta mèś chilu ad sücar; as mèta tüt asèma e us lasa gnì frèd. A ra fin u s'embutilia.
Anna da Venuta
Liquur ad cedar (Cedrina)
Ricèta: 67 föi ad cedar; 500 gr. ad sücar; 500 gr. d'aqua; 500 gr. d'alcul; ona scôrsa féna d'on limòn
As mèta ar tüt ent on'arbanèla bèn sarè e as làsa maśrè par vot o déś dé.
Tuti i dé però as gìra ar miśdòs ent l'amula. A ra fin as filtra ar liquur e u s'embutilia.
Anna da Venuta
Ar Bargnulìn (prugnolino)
Ricèta: mèś chilu ad bargnö; mèś chilu d'alcul; mèś chilu d'aqua; mèś chilu ad sücar;
As mèta i bargnö ent l'alcul e is lasa maśrè par 15 dé. As gha śonta pö mèś litar d'aqua bùida cón mèś chilu ad sücar bèn desfat. Prima però us lasa vègn frèd tüt, us mèśda bèn e pö u s'embutilia.
Anna da Venuta
Liquur ad nuś (nocino)
Ricèta: on litar d'alcul; 15 nuś, piè sö a San Giuvan; 5 ciôd ad garofan; on pö ad canèla; mèśa plaia ad limòn; 500 gr. ad vin bianch o neigar; 600 gr. ad sücar.
As pia e nuś e es rompa en quatar toch. Es mèta ent on'amula cón on litar d'alcul, i ciôd ad garofan e ra canèla. As sèra l'amula e as lasa, tüt a bàgn, suta ar su par 40 dé.
Pö as fà bùi 600 gr. ad sücar ent ar vin, par fèl desfè. Us lasa gnì fred e dop us śonta ent l'amula. Dop dü dé, us fìltra cón u culìn e ona ghèrśa. U s'embutilia e dop 40 dé, l'è prònt da bèiv.
Luisa d'la Riva
Liquur ad basilich
Ricèta: 60 föi ad basilich; 600 gr. d'alcul; 600 gr. ad sücar; 600 gr. d'aqua;
As mèta a bagn e föi dar basilich par 20 dé, ent l'alcul. Dop as fa bùi ar sücar ent l'aqua par dü minüt; quand l'è gnìd frèd us śonta ent l'alcul e a ra fin us cula e u s'embutilia.
Luciana da Peli
Liquur ad cafè
Ricèta: 4 hg. ad sücar; 1 litar ad cafè du pusè bon ch'u sia chèd; 3 hg. d'alcul;
As fa desfè ar sücar ent on litar ad cafè du pusè bon, fàt che fè. Quand l'è gnìd frèd as gha śonta l'alcul. As cula ar tüt cón ona pèsa ad teira e u s'embutilia.
Se us bèiva dòp quèiche dé, l'è püsè bon.
Lidia ad Pajòn
Liquur ad brign
Ricèta: on chilu d'armèl ad brigna (ona tèrsa pèrt bśögna ròmpia); on litar d'alcul; on litar ad vin bianch; on chilu ad sücar.
As mèta i armèl ent on'amula e es quèrcia cón l'alcul par 40 dé, bèi sarè sö. Pasè i 40 dé as fa bùi ar vin bianch cón dentar ar sücar, quand ar sücar l'è bèl desfat as mèta ar tüt (anca i armèl) ent ona süpéra e dòp avèigha dat ona bèla mis'cièda, us cula e u s'embutilia.
Lidia ad Pajon
Vov
Ricèta: 400 gr ad sücar; 50 gr. ad sücar vaniliè; 125 gr. d'alcul; 125 gr. ad marsala; 6 rus d'öv; 1/2 litar ad lat.
As fa bùi ar lat cón 400 gr. ad sücar, 20 gr. ad sücar vaniliè e on pô da scôrsa ad limòn. As lasa gnì frèd, entant a sa śbata bèn bèn i rus d'öv cón 30 gr ad sücar vaniliè, as gha śonta ra marsala, ar lat e sempar mis'ciand l'alcul. U s'embutilia e us tègna a ra scür pas quèiche dé. Dòp l'è prônt da bèiv.
Lidia ad Pajòn
Scirop ad föi ad marén
Ricèta: 100 föi ad marén; 1 litar ad vin rus amèr; 500 gr. ad sücar.
As lèva bèn e föi e es mèta en fusiòn ent ar vin par 10 dé. Dop as tira via metè de föi e as fà bùi ar liquid par 10 minüt ensema ar sücar. Quand l'è gnid frèd, us filtra e u s'embutilia.
Us lasa ripuśè par 2 o 3 mèiś prima da pudèial bèiv.
Rosanna
Liquur ad balìn da śnèivar (Gin)
Ricèta: 50 balìn da śnèivar marüd; 1/2 litar d'aqua; 1/2 litar d'alcul 95°; 300 gr. ad sücar;
As mèta 25 balìn da śnèivar entregh e 25 taiè en mèś, ent l'alcul a maśrè par 20 dé. Dop as prepèra on siròp cón l'aqua e sücar e us lasa vegn frèd prima ad śontèl a l'alcul. Dop on mèiś us fìltra, u s'embutilia e us lasa ripuśè par 2 mèiś prima da bèivōl
Rosanna
Lat ad Vècia
Ricèta: 5 hg. ad sücar; 1/2. litar ad lat; 1/2 litar d'alcul 90°; mèśa stèca ad vanilia; mèś limòn cón ra scôrsa.
As mèta ar sücar ent on'amula cón ar lat, l'alcul, ra vanilia e ar limòn taiè a toch. As lasa maśrè ar tüt par 20 dé e dop us filtra e u s'embutilia.
Rosanna
Liquur " Pin Mügh"
Ricèta: 10/12 pgnör (pigne); 1/2 litar ad grapa; 6 cüciarìn ad sücar;
As taia en mèś e pgnör, as gha śonta ar sücar e as lasa maśrè ar tüt, suta ar sù, ent on'amula, par 30 dé. Dop us cula bèn, u s'embutilia e us lasa ripuśè par dü mèiś prima da bèival.
Gabriella
Liquur " Śburlòn"
Ricèta: 3 chilu ad pum cudôgn; 100 gr. ad sücar; alcul da liquur; limòn; 3 ciôd ad garofan; 3 tuctìn ad canèla.
As lèva e as grata i pum cón ra plaia, tirandgha via i rüśiòn. Is mèta a maśrè ent ona süpera par 48 ur e is quèrcia cón on piat. Dop is mèta ent on stràs bèl nèt e i sa stôrsa. Ar sügh, ch'a vègna föra, us mèta ent on ètra supera nèta; as gha śonta tant àlcul cme ar sügh ad pum, on tuctìn ad limòn, ar sücar, 3 ciôd ad garofan, 3 tuctìn ad canela
Us lasa ripuśè par 2 o 3 mèiś, dop us cula e u s'embutilia.
Rosanna
Ar Trèdśin (liquore alle erbe)
Ricèta: Trèi föi ad lèvar; trèi föi ad basilich; trèi föi ad limòn; trèi föi ad menta; trèi föi ad sèvia; trì fiur ad camumila; ona branchè ad rusmarìn; ona branchè ad timo; trì balìn da śnèivar; on spisigh ad tè; ona busténa ad safràn; dü ciôd ad garofan; on tuchèt ad canela; 400 gr. d'alcul; 300 gr. d'aqua; 300 gr. ad sücar;
As mèta l'alcul ent on'amula, as gha śonta tüt i èrb e es lasa maśrè par sinqu dé. As gha śonta ar siròp fat cón l'aqua e ar sücar e us lasa ripuśè par ètar dü dé. Dop us filtra e u s'embutilia. Us bèiva dop dü mèiś.
Anna
Liquur da sménsa ad pum
Ricèta: 1 hg. da smensa ad pum; 1/2 litar d'aqua; 1/2 litar d'alcul; 450 gr. ad sücar
As mèta tüt a frèd, a maśrè, ent on'amula ad vèidar par 40 dé e us mìśda ogni tant. Dop i 40 dé us fìltra, u s'embutilia e us lasa ripuśè par 5 o 6 mèiś par fèl gnì bòn.
Anna Maria d'Angil
Tònich ad menta vérda
Ricèta: 5 föi ad menta vérda fresca; 5 föi ad lèvar; 5 föi ad basilich; 5 föi ad sèvia; on spisigh ad rusmarin; on pô da scôrsa ad limòn; 5 ciôd ad garofan; on tuctìn ad canèla; 5 balìn da śnèivar; 5 fiur ad camumila.
As lasa maśrè ar tüt, par dèś dé, ent on'amula cón 300 gr. d'alcul, pö us filtra ens ona ghèrśa. Da pèrt as prepèra ar siròp con 300 gr ad sücar e 300 gr. d'aqua. Us lasa gnì frèd e us śônta ent l'amula. Dop quèiche dé us mèśda bèn, us filtra cón ona chèrta fata a posta e u s'embutilia.
Anna Maria d'Angil
Liquur ad menta (mentuccia)
Ricèta: Ona scudèla ad föi ad menta; àlcul par liquur tant a basta par quarciè ra menta; 200 gr. ad sücar; 1/2 litar d'aqua.
As mèta ra menta a maśrè ent l'alcul, ent on'amula ad vèidar cón u quèrc, par 20 dé. As cula ra menta ent ona butilia. Da pèrt as prepèra ar siròp cón l'aqua e ar sücar e us fà bùi par 10 minüt. Us lasa vègn frèd e us mis'cia ensèma a l'alcul. Dop 15 dé us pô bèiv: u sa ślonga cón on pô d'aqua.
Anna Maria d'Angil


c: text/html

text:
Il Cussegl federal propona en sia revisiun dal decret da posta che uffizis postals u agenturas postalas sajan meglier cuntanschibels. 90% da la populaziun svizra duain pudair cuntanscher in uffizi da posta entaifer 20 minutas a pe u cun ils mezs publics. Da nov duai quai er valair per servetschs da pajaments contant. Enfin uss stuevan quels esser cuntanschibels aifer 30 minutas a pe ubain cun meds da traffic publics.
Plinavant duai la cumpart da 90% da la populaziun vegnir cuntanschida en mintga chantun e na betg valair sco media svizra. En quels lieus, nua che La Posta porscha in service a chasa, duai il temp per cuntanscher ina posta restar a 30 minutas. Ultra da quai duai dar en las citads in uffizi ubain in'agentura da La Posta per mintga 15'000 abitants.
RR novitads 15:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Davent ils 22 da zercladur valan suandantas schluccadas:
- La distanza minimala tranter duas persunas vegn reducida davent da 2 meters sin 1,5 meters.
- Occurrenzas cun enfin 1'000 persunas èn puspè pussaivlas.
- En ustarias na vala nagina obligaziun da seser pli.
- I na vala nagina ura da polizia pli per discos e clubs da notg.
- Mesiras d'igiena e da distanza èn dentant anc adina da resguardar.
Sper quellas schluccadas, fa il Cussegl federal anc entginas recumandaziuns:
- I na dat negina recumandaziun pli da far homeoffice. La decisiun schai tar ils manaschis. Era persunas periclitadas pon turnar enavos al plaz da lavur, duaian dentant vegnir schurmegiadas.
- En il traffic public vegn recumandà da purtar ina mascra, sch'ins na po betg tegnair en distanzas.
- Per occurrenzas: Il Cussegl federal recumonda da sparter grondas occurrenzas en secturs. Tar occurrenzas cun plazzas da seser da schar adina in plaz vit. Sche tegnair distanza n'è betg pussaivel vegn recumandau da rimnar las datas da contact.
Co vai en general vinavant cun occurrenzas?
Sulettamain tar occurrenzas vala pia anc ina restricziun. Sche la situaziun sa meglierescha vinavant pudessan occurrenzas grondas, cun tegnair en tschertas mesiras, puspè esser pussaivlas davent dal settember. Davent da damaun èn protests politics puspè lubids senza restricziuns da dumbers da participants. Là vala dentant in obligatori da purtar ina mascra. Tar occurrenzas sajan ils participants obligads d'inditgar las datas da contact, ha ditg Alain Berset. La mesira impurtanta saja anc adina tegnair distanza, sche quai na saja betg pussaivel lura vala purtar ina mascra u inditgar datas.
«Bainvegnids en il federalissem»
La cumpetenza è ussa puspè tar ils chantuns, uschia Alain Berset. Sche las cifras da cas creschan pon ils chantuns prender mesiras. Ils chantuns han la pussaivladad da serrar stizuns u entiras regiuns. La finamira è dentant ch'i na vegnia betg uschè lunsch. Tenor Berset saja impurtant dad adina mirar il context da la situaziun.
Daco 1,5 enstagl da 2 meters distanza?
Tenor Cusseglier federal Alain Berset saja la nova distanza minimala ina distanza simbolica. Ina distanza dad in meter saja normalitad. La nova distanza simbolisescha pia: la situaziun lubescha da minimar distanza, dentant betg da returnar dal tut tar la normalitad.
Procedura da consultaziun
Chancelier federal Walter Thurnherr infurmescha ch'il Cussegl federal ha avert ina procedura da consultaziun per ina lescha da pandemia. Questa lescha vegniss a remplazzar las ordinaziuns da corona. La consultaziun è scursanida per che questa fatschenta po vegnir tractada dal parlament durant la sessiun d'atun.
Il Cussegl federal ha infurmà davart la nova gronda schluccada dals 22 da zercladur. Da la partida eran:
- Presidenta da la Confederaziun Simonetta Sommaruga - Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun
- Cusseglier federal Alain Berset - Departament federal da l'intern
- Chancelier federal Walter Thurnherr


text:
La populaziun da Mustér decida davart la revisiun parziala da la planisaziun locala. Ina votaziun ch’è fitg impurtanta per la realisaziun da differents projects. Uschia è per exempel il ressort Catrina che las Pendicularas Mustér vulan bajegiar dependent che la revisiun vegn approvada. «Nus avain investiders concrets che vegnan ad investir sur tut ora tranter 80 e 100 milliuns francs. Quai ha Mustér anc mai gì ed jau fiss trist sche quai na vegniss betg realisà» ha ditg il president communal Francestg Cajacob. In problem fiss quai era per las pendicularas sezzas.
Jau fiss trist sche quai na vegniss betg realisà
Tenor il directur Rudolf Büchi dovrian els il ressort per pudair generar pernottaziuns ed uschia era giasts en il territori da skis. Senza quests giasts na vegnian ins betg da realisar ils gudogns necessaris per pudair far las investiziuns ch’i dovra en l’avegnir. «A lunga vista muntass quai ch’il territori da skis na pudess betg surviver en la furma actuala» di Rudolf Büchi.
In pachet
La revisiun da la planisaziun locala cumpiglia dentant era ina zona che stgaffescha la basa legala per pudair ennavar las pistas tranter S. Catrina e Lai Alv, la zona da mastergn a Pignola e Marias nua che pliras fatschentas han mussà interess da sa chasar ed ina zona speziala Disentiserhof nua ch'i duess vegnir construì in hotel da cura. Che tut questas midadas vegnan avant il pievel en il sulet pachet dat da discutar. Ord la populaziun audan ins ch'i fiss stà meglier da pudair votar da mintga singula zonas separà. Mo sco Francestg Cajacob di n’è quai legalmain betg pussaivel.
Persvader il giuvens
Tant la vischnanca sco era las pendicularas sezzas emprovan da persvader la populaziun dad approvar la revisiun. I saja cunzunt impurtant per la giuventetgna che haja uschia era in avegnir en la vischnanca, manegian tant Francestg Cajacob sco era Rudolf Büchi. Perquai ha la vischnanca era contactà las uniuns da giuventetgna per che questas fetschian attent sin l’impurtanza da la votaziun. Ultra da quai hajan ins era empruvà da cuntanscher la populaziun giuvna via las medias socialas, ha Francestg Cajacob ditg.


text:
Duminica 5 ëd gené 2020 - Sconda duminica apress Natal
Orassion
Nosgnor Dé! Che maravijos ch’it l'has creà ‘l mond e, na maravìja ancora pì granda, ch’it l'has ristabilì la dignità 'd la natura uman-a: Acòrdane 'd podèj partagé la vita divin-a 'd col ch'a l'ha umiliasse për partagé nòstra umanità: tò Fieul Gesù Crist, ch'a viv e regna con ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécol dij sécoj. Amen.
Nosgnor Dé! Che maravijos ch’it l'has creà ‘l mond e, na maravìja ancora pì granda, ch’it l'has ristabilì la dignità 'd la natura uman-a: Acòrdane 'd podèj partagé la vita divin-a 'd col ch'a l'ha umiliasse për partagé nòstra umanità: tò Fieul Gesù Crist, ch'a viv e regna con ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécol dij sécoj. Amen.
Testament Vej
Geremìa 31:7-14
Ora, sossì a l'é lòn che Nosgnor a dis: "Canté gioios për Israel! Crijé për la pì granda dle nassion! Crijé gioios vòstre làude: 'Salva tò pòpol, ò Signor, salva la rimanensa d'Israel!'. Përché i-j armenrai dal setentrion e da j'àngoj pì lontan dla tèra. I dësmentierai nen ij bòrgno e ij sòp, le fomne ch'a speto e le pajolante. Na gran' compagnia a 'rtornrà! Lerme 'd gòj a caleran da soe ciafele e Mi i-j armenrai a cà con grand soagn. A marceran aranda 'd rij pacifich e an sù 'd senté sulià andoa a s'antrapran pa. Përchè mi i son un pare për Israel e Efraim a l'é mè fieul prim-génit. Scoté la paròla ‘d Nosgnor, ò nassion dël mond, e proclamela ant le region lontan-e dla còsta: 'Nosgnor, ch'a l'ha sbërgiairà sò pòpol, a lo samblerà torna e a lo guernrà coma ch'a fà 'n bërgé con sò strop. Përché Nosgnor a l'ha riscatà Israel da coj ch'a j'ero tròp fòrt për lor. Lor a ‘rtorneran a ca e cantran 'd canson ëd gòj an sl'auture 'd Gerusalem. A spriceran ëd gòj për motiv dij generos don dël Signor - le fosonante mësson ëd frument, ëd vin neuv, l'euli d'oliva, jë strop e j'arment san. La vita 'd lor a sarà tanme 'n verzé bagnà e tùit ij sò sagrin a saran andass-ne. Le fomne giovo a dansran për la gòj, e j'òm, vej e giovo, as giontran a la selebrassion. I cambierai sò magon an gòj. I-j consolerai e cambierai ij sò sagrin an contentëssa. Ij sacerdòt a godran d'abondansa e 'l mè pòpol a farà festa për motiv dij don ch'i l'hai faje. Mi, ël Signor, i l'hai parlà!".
Ël Salm
84. Coma ch'a l'é bel ël leugh andova ch'it vive
Ël Salmista a manifesta sò desideri d'esse a la presensa 'd Nosgnor ant ël Templ 'd Gerusalem, përchè Nosgnor a l'é col ch'a guerna Sò pòpol.
Coma ch'a l'é bel ël leugh andova ch'it vive, Nosgnor dl'univers! Coma ch'i l'hai anvìa d'intré ant le cort dla ca 'd Nosgnor! Con ël cheur e con tut mè còrp i crijo 'd gòj anvers al Dé ch'a viv.
Fin-a j'osej a-i trovo na ca, la róndola a-i fà sò nì andova guerné soa fijolansa, aranda ij tò autar, Nosgnor dl'univers, mè rè e mè Dé. A son beà coj ch'a vivo an toa ca e ch'a-i canto 'd làude tùit ij dì! [Pàusa]
A son beà coj ch'a trovo an ti la fòrsa ch'a-j manca e ch'a l'han anvìa 'd përcore le stra ch'a pòrto a tò templ. Quand ch'a passo për la val ëd Baca Nosgnor a-j forniss na sorgiss. La pieuva d'otogn l'arvestiss ëd benedission. A seguitran a chërse fòrt e minca un ëd lor a comparirà dëdnans a Nosgnor a Gerusalem.
Nosgnor, Dé dl'univers, scota mia sùplica; sent lòn ch'i diso, ò Dé 'd Giacòb! [Pàusa]
Nosgnor! Varda con favor ël rè, nòst scu! Fissa tò sguard an sla facia 'd col ch'it l'has consacrà.
Un dì sol passà ant le cort dël templ, a val da pì che sent dì passà da n'àutra part. I vorìa pitòst ësté mach sol dëdnans a la pòrta dla cà 'd mè Dé che sté 'd ca ansema a 'd gent ch'a l'ha gnun-a tëmma 'd Dé.
Nosgnor Dé, ti’t ses tanme 'l sol ch'a 'nlumina e në scu ch'a dà 'd protession. A l'é Nosgnor ch'a dà la grassia e la glòria. A l'é sèmper dispòst a fé 'd bin a coj ch'a fan lòn ch'a l'é giust. 12Nosgnor dl'univers, a son beat coj ch'a l'han fiusa an ti.
L’Epistola
Efesin 1:3-19
Ch'a sìa benedì Nosgnor Dé, Pare 'd Nosgnor Gesù Crist, ch'a l'ha benedine d'ògni benedission ëspiritual dël cél an Crist, përchè chiel a l'ha sernune an Crist anans dla fondassion dël mond, parèj ch'i fusso sant e sensa rimpròcc dëdnans ëd chiel për l'amor. Nosgnor a l'ha falo quand ch'a l'ha predestinane a l'adossion coma sò arditè legaj pr' ël mojen ëd Gesù Crist, conform a la compiasensa 'd sò volèj, a làuda dla glòria 'd soa grassia, cola che chiel a l'ha acordane an sò car Fieul.
An chiel i l'oma la redension për sò sangh, ël përdon dij nòstri pecà second le richësse 'd sòa grassia, cola ch'a l'ha dane sensa fé d’economia con ògni sapiensa e inteligensa. Nosgnor a l'ha falo quand ch'a l'é compiasusse 'd fene conòsse 'l misteri 'd sò volèj, col ch'a l'avìa proponusse 'd realisé an Crist. Sossì a l'é 'l proponiment: quand che 'l temp adat a fussa rivà, chiel a l'avrìa arcapitolà tut an Crist, tant lòn ch'a-i é ant ij cej, che lòn ch'a l'é an sla tèra. An Crist, ëdcò nojàutri i soma stàit reclamà coma 'd gent ëd Soa pertinensa, dàit ch'i soma stàit predestinà conform al propòsit ëd col ch'a compiss ògni còsa second ij sò proget, parèj che nojàutri, ch'i soma stàit ij prim a speré an Crist, a l'avèisso portà 'd làude e 'd glòria a Nosgnor.
A l'é për lòn che quand ch'i l'eve sentù la paròla dla vrità, l'evangeli 'd vòstra salvëssa, e ch'i l'eve chërdù an Crist, i seve stàit marcà con ël sigil dlë Spirit Sant ch'a l'era stàit promëttù. A l'é chiel la capara 'd nòstra ardità, fin-a a la redension completa ëd lòn ch'a l'é ‘d Nosgnor, a làuda 'd sòa glòria.
Për costa rason, përch' i l'hai sentù 'd vòstra fej ant ël Signor Gesù e dl'amor ch'i l'eve për tut ël pòpol sant, i chito mai ëd rende grassie, an mie orassion, për tuti vojàutri. I prego për che 'l Dé ëd Nosgnor Gesù Crist, ël Pare glorios, av daga 'd saviëssa spiritual e 'd arvelassion për conòss-lo sèmper mej, dàit che j'euj 'd vòstr cheur a son stàit anluminà - parèj ch'i conòsse la speransa 'd Soa vocassion, la richëssa dla gloriosa 'rdità ch' ij sant a 'rseivran, e qual ch'a sìa la grandëssa fòra 'd mzura 'd soa potensa, anvers a noi ch'i chërdoma, coma ch'a l'é mostrà ant l'esercissi ëd soa inmensa fòrsa.
Ël vangel
Maté 2:13-23
Ora, artirasse ij Magi, n’àngel ëd Nosgnor a l’è mostrasse an seugn a Giusèp, e a l’ha dije: “Levte, pija la masnà e soa mare, e scapa 'n Egit, e stà 'mbelelà fin tant che mi it lo disa, përchè Eròd a sërcherà la masnà për fela meuire. Giusèp, donca, a l'é dësvijasse e 'd neuit a l’ha pijà la masnà e soa mare, e a l’é artirasse an Egit. E a l’é stàit ansilì fin-a a la mòrt d’Eròde, përchè a fussa compì lòn che Nosgnor a l’avìa nunsià pr’ ël mojen dël profeta: “I l’hai ciamà mé fieul fòra d’Egit".
Antlora Eròd, quand ch’a l’ha capì che ij Magi a l’avìo mincionalo, a l’é 'nrabiasse fòrt e a l’ha mandà a massé tute le masnà ch’a-i ero a Betlem e an tut sò teritòri ancaminand da l’età ‘d sota doi agn, l’età ch’a calcolava da lòn ch’a l’avìo dije ij Magi. A l’era compisse parèj lòn ch’a l’avìa nunsià Geremìa ‘l profeta: “A Rama a l’era sentisse un crij, ëd pior e ‘n gran gëmm: a l’è Rachele ch’a piora soe masnà e ch’a l’ha nen vorsù esse consolà, përchè lor a-i son pì nen”.
Mòrt ch’a l’era Eròd, n’àngel ëd Nosgnor a l’è mostrasse an seugn a Giusèp, an Egit, A l’ha dije: “Levte, pija la masnà e soa mare, e vatne al pais d’Israel, përchè a son mòrt coj ch’a sercavo ‘d massé la masnà". Giusèp, donca, a l’è alvasse, a l’ha pijà la masnà e soa mare e a l’é vnù ant ël paìs d’Israel. Ma quand ch’a l’ha sentù dì che Archelao a regnava an Giudèa al pòst ëd sò pare Eròd, a l’ha avù tëmma d’andeje. Avertì an seugn, a l'è parèj artirasse 'nt la region ëd Galilèa. Quand ch’a l’è rivà, a l'é stabilisse 'nt la sità ch’a l’avìa për nòm Nazaret. A l’é parèj ch’a l’é compisse lòn ch’a l’avìo nunsià ij profeta: “A sarà ciamà ‘l Nazaré”.


text:
Il giurist Pieder Tuor (1876–1957) n’è betg be stà in’autoritad federala sin il champ dal dretg d’ierta, mabain er in Rumantsch fitg engaschà. In pitschen insatg da ses vast operar porscha ses tractat davart la Passiun da Sumvitg dal 1801 che sa legia sco in veritabel crimi.
Il teater e si’architectura
Dapi la naschientscha dal teater classic en la Grezia antica èn acturs adina puspè zappads sin il palc da la tribuna per preschentar in’acziun dramatica. Questa publicaziun illustrescha co che quella è sa sviluppada d’in pèr aissas a la tribuna cun l’artg proscenium dad oz.


text:
Ad Urs Marti, il president da la citad da Cuira, è crudà in crap giu dal cor: Cun sa decider per il project «Eisball» ha acceptà il suveran da Cuira cun 81% da sanar ils indrizs da sport or la Obere Au.
Il suveran haja vesì, ch'i saja uss temp per far in'investiziun a l'engronda, uschia Urs Marti en discurs cun RTR:
Suenter che Cuira ha laschà ir da la glatscha giu il 2014 cun la «GESAK» in grond project da sanaziun e renovaziun, po la citad uss prender en mira la realisaziun dal project redimensiunà «Eisball». Quel prevesa – per 44 milliuns francs e senza in auzament dal pe da taglia – il suandant:
- 1 bajetg da gardarobas cun tribunas e tetg – confurm a gieus da ballape da l’emprima liga ed American Football
- 1 plazza da ballape tar il bajetg da la tribuna
- 4 plazzas da ballape – 2 confurmas a gieus da ballape da la segunda liga e 2 confurmas a gieus da la terza fin 5avla liga
- 1 halla da glatsch per trenament – confurm a la prima liga da hockey sin glatsch
Il project «Eisball» aveva il sustegn da la suprastanza e dal parlament da Cuira sco er da tut las partidas localas - cun excepziun da la PPS.
PPS fa naufragi cun «memia char» e «tactica da salami»
La PPS n'ha betg pudì persvader cun ses arguments. Ella era da l'avis che la citad stoppia spargnar per pudair realisar anc autras investiziuns en l'avegnir. Uschia per exempel la sanaziun da chasas da scola u dal bogn cuvert.
En pli era la PPS sa dustada cunter ina «tactica da salami» da la citad, che haja lantschà avant «Eisball» gia tschintg projects da sport cun custs da sut 3 milliuns ed uschia gest sut il cunfin per ina votaziun dal pievel ora e sper quel via.
Da «Sportcampus» sur «GESAK» fin ad «Eisball»
Cun il GEA dals 25 da november pon las autoritads politicas da la citad serrar in chapitel da naufragis da projects da sanaziun a l'urna ed ir vid la sanaziun a l'engronda. La citad da Cuira emprova numnadamain dapi il 2009 da far gust a la populaziun dad investir a l'engronda en la sanaziun dals indrizs da sport.
RR novitads 14:30


text:
1974 ei l'uniun da giuventetgna Vuorz vegnida fundada ord la cumpignia da mattauns e la cumpignia da mats. L'uniun dumbrav da gliez temps 50 commembras e commembers.
Die Jungmannschaft wurde 1974 gegründet. Damals zählte der Verein 50 Mitglieder und Mitgliederinnen.
Dapli informaziuns dalla historia dall`udgv anfals Ti cheu:
En nossa suprastonza ein momentan ina giuvna e quater giuvens. La suprastonza ei fiug e flomma per l'uniun e dat mintgadi tut. Tuttina havessan nus plascher, sche ina giuvna ei en futur era puspei dalla partida ella suprastonza.
Fabian Flepp
President
Lauro Seeli
Vize-presi
Angelo Giger
Actuar
Denis Marmy
Cassier
Ronia Pfister
Scheffa da material
Sper la suprastonza surprendan era auters commembers responsabladad en comités d'organisaziun. Las occurenzas e projects van dad in festival da bars sur in lotto tochen tier in eveniment tradiziunals sco Sontgaclau. Cun actualmein xx members lein nus principalmein haver in bien temps ensemen. Nus promovein la diversitad culturala en nossa vischnaunca per tener lezza attractiva per vegl ed oravontut giuven. Plinavon sesvilupein nus nossa savida persunala e nossa loyalitat ella gruppa sin viadis naziunals sco era internaziunals.


text:
Pir cura ch'il sulegl manca percorsch'ins quant bain ch'el fa e quant impurtant ch'el è per nus. In pau da quella glisch e chalira pudais tadlar en l'emissiun dad oz. Il chor viril da Domat fa l'entschatta cun «Il grond sulegl». Suenter dechantan tranter auter il chor maschadà da Vrin, il chor viril-baselgia Savognin ubain il chor maschadà da Mon il sulegl.
Chantar dal sulegl
Questa stad avain nus vis blers nivels grischs e blera plievgia. Perquai portan «Noss Chors» oz insaquants radis da sulegl ed in pau chalira tar vus en stiva.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Oz il di èn varga 320 milliuns persunas activas durant in mais sin l'entir mund sin il servetsch da novitads curtas Twitter. En Svizra èn activas radund 700'000 persunas. In sguard enavos sin l’istorgia da 10 onns Twitter.
Ina parada da Tweets:
2006: Il pli emprem Tweet, il link avra en ina nova fanestra da Jack Dorsey
Emprim Tweet
2007: Il hashtag, il link avra en ina nova fanestra introducir da Chris Messina, che na lavura oz betg pli tar Twitter.
2008 : Glatsch é vegni chattà sin il mars, il link avra en ina nova fanestra e Twitter ha communitgà quai.
2009 : In aviun ha stuì atterrar sin il Hudson River a New York, il link avra en ina nova fanestra. Questa novitad vegn emprim derasada sur Twitter avant ch’ella cumpara en las medias.
2010 : L’americana Leigh Fazzina ha in accident cun velo, il link avra en ina nova fanestra e vegn da clamar agid sur Twitter. Ses Followers alarmeschan la polizia e pon uschia salvar la giuvna.
2011 : Senza savair, documentescha l’informaticher pakistan Sohaib Athar il cumenzament dal mazzament d’Osama bin Laden, il link avra en ina nova fanestra tras l’armada dals Stadis unids.
2012 : Barack Obama vegn elegì per la segunda giada sco president dals Stadis unids. Il Tweet cun la descripziun «Four more years», il link avra en ina nova fanestra vegn fatg il retweeten en l’emprima mes’ura varga 260‘000 giadas.
2013 : L’actur american Paul Walker , il link avra en ina nova fanestramora tras in accident dad auto. Il Tweet vegn fatg il retweeten varga 360'000 giadas.
2014 : La fotografia da la notg dals «Oscars» , il link avra en ina nova fanestracun stars sco Brad Pitt, Angelina Jolie ed Ellen DeGenerea é la fotografia ch’è vegnida fatga il retweeten las pli bleras giadas.
2015 : «Je Suis Charlie», il link avra en ina nova fanestra – questa illustraziun va enturn il mund suenter las attatgas a Paris al cumenzament dal onn 2015.


text:
L’equipa da dunnas da Panaduz ha adina stuì cumbatter cunter il manco da giugadras. Uschia han ils responsabels gia stuì sa fatschentar avant la crisa da corona cun il fatg, ch’i pudess vegnir stretg en vista a la stagiun 2020/2021. Suenter che la stagiun passada è lura vegnida interrutta il mars pervia da la pandemia da corona è l’equipa da dunnas definitivamain vegnida schliada.
Las giugadras restantas han midà tar auters clubs u terminà lur carriera da ballape. Ina gronda part dat oz cun l’equipa da dunnas dal Club da ballape da Domat che dat sco l’equipa da Club da ballape Tusaun/Cazas en la 2. liga regiunala.
Club da ballape Panaduz
Umens da Panaduz vulan returnar al success
Sin in grev temp miran er enavos ils umens dal Club da ballape Panaduz. Dapi il 2017 dattan ils umens be pli en la quarta liga regiunala. E durant quels davos onns ha il club mintgamai stuì tremblar fin la fin da la stagiun da betg crudar en la 5avla liga. Il schef da sport, Edgar Camenisch, è dentant da buna speranza ch’i giaja puspè da stgala si cun il FC Panaduz e ch'ils umens possian puspè far il pass almain en la terza liga, quai che saja la finamira ils proxims onns.
Il mument dumbra il cader dals umens 26 giugaders. La gronda part abitescha e lavura er en la regiun uschia ch’ins possia trenar er durant l’emna cun fin a 20 giugaders, quai che saja la basa per la finala avair success, uschia Camenisch ch’ha sez giugà blers onns cun il FC Panaduz. Avant anc strusch 20 onns era il club ina da las fermas equipas grischunas. Fin la stagiun 2002/2003 ha il FC Panaduz giugà en la segunda liga regiunala.


text:
Sia vusch è ferm colliada cun cursas da skis e da passlung, il siglir cun skis, cursas da la furmla 1 sco era chalvatgar. Cult è co el ha commentà cun vusch fitg emoziunala la cursa da Bernhard Russi al titel da campiun mundial il 1970 a Val Gardena. Karl Erb è quella giada vegnì crititgà d'esser stà memia emoziunal. Pli tard ha Bernhard Russi assistì sco co-commentatur. Plinavant ha Karl Erb er gì numerusas funcziuns naziunalas tar il sport d'elita.
El ha era scrit plirs cudeschs da sport, sco per exempel purtrets da Bernhard Russi, Heini Hemmi e Franz Heinzer sco era il classicher «Faszination Abfahrt» e las annalas «Sport Hits».
Tochen tar sia mort è el stà in persequitader critic dal sport. Er sch'el ha il davos be pli pudì tadlar e betg pli guardar sport. Erb pativa d'ina malsogna dals egls. Intellectual e retoric è el dentant stà alert fin la fin.
RR novitads 12:00


text:
Lavurs
La lavur vi da fitg pitschnas parts d’uras pretenda precisiun maximala. Or d’atschal, mesch ed auter material fan urers ed ureras parts d’uras ed ils utensils pitschens ch’els dovran per la lavur. Els gliman, foran, fresan e storschan parts pitschnas, taglian crennadiras e puleschan surfatschas.
Urers mettan ensemen uras mecanicas, automaticas e simplas uras electronicas ed enconuschan lur moda da funcziun. Els controlleschan e nettegian las parts, las unschan e monteschan cun agid da fegls da datas tecnics. Suenter regleschan els l’ura en differents pass da lavur, per ch’ella giaja exactamain.
Tar lavurs da reparatura e mantegniment tschertgan urers suenter funtaunas da sbagls ed als reparan. Cun utensils spezials avran els la chascha d’uras, demonteschan il mecanissem da l’ura e prendan dapart las singulas parts. Cun la marella controlleschan els mintga singula part sin funcziunalitad e midan or parts defectas. Durant il metter ensemen fan els adatg ch’i na dettia betg particlas da pulvra. En il labor controlleschan els cun apparats da mesiraziun spezials e proceders da controlla l’exactadad dal mecanissem da l’ura e schebain la chascha da l’ura è impermeabla.
Urers cun accent rhabillage lavuran per exempel en la partiziun da service d’in producider d’uras u en ina fatschenta spezialisada d’uras. Els èn spezialists per il mantegniment e la reparatura d’uras da tuttas sorts, d’uras da bratsch mecanicas ed electronicas sur uras cun perpendicul fin uras spezialas sco cronografs cun funcziun da retegnair il temp.
Urers cun accent metodas industrialas collavuran surtut tar la fabricaziun seriala d’uras da bratsch. Els lavuran en partiziuns da service e montascha.
Tar lur lavur resguardan urers las prescripziuns da la segirezza da la lavur sco er la protecziun da la sanadad e da l’ambient. Els dovran las maschinas correctamain, tenor las directivas dal manaschi e da la branscha.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 19-12-2014
Durada
4 onns
Accents
- rhabillage
- metodas industrialas
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da l’industria d’uras, en ina fatschenta spezialisada d’uras u a la scola professiunala ZeitZentrum a Grenchen (en connex cun la scolaziun a temp cumplain)
Furmaziun en scola
1½ dis per emna a la scola professiunala ZeitZentrum
Roms professiunals
- fabritgar apparats specifics per la branscha, applitgar las directivas areguard la segirezza da la lavur, la protecziun da la sanadad e da l’ambient
- metter ensemen tocs singuls
- reglar e regulaziun da precisiun
- reparar
- manar tras analisas
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "urer / urera AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada, stgalim da scola aut
- bunas prestaziuns en matematica e fisica
Pretensiuns
- abilitad da s’imaginar chaussas en il spazi
- inschign manual
- pensar logic
- bun dun da percepziun
- enclegientscha tecnica
- pazienza e perseveranza
- abilitad da sa concentrar
- senn per urden e nettezza
- vesida normala (era vesida curregida)
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da la federaziun dals patruns da l’industria d’uras svizra e da scolas spezialisadas da la branscha d’uras
Examen professiunal superiur (EPS)
maister urer / maistra urera: actualmain na vegnan manads tras nagins examens.
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. tecnicist / tecnicista dipl. SSS microtecnica (cun differentas approfundaziuns), tecnicist / tecnicista dipl. SSS construcziun da maschinas, approfundaziun tecnica da producziun
Scola auta spezialisada (SAS)
p.ex. Bachelor of Science (SAS) en microtecnica, Bachelor of Arts (SAS) en design da product ed industria
Cundiziuns da lavur
Urers èn spezialists cun abilitads multifaras ed experts tschertgads. Els lavuran tant en l’industria d’uras ed en fatschentas spezialisadas d’uras, sco er en manaschis da la microtecnica u en in’autra branscha da precisiun. Els lavuran en manaschis pitschens, mesauns e gronds che produceschan u vendan palettas da products differentamain multifaras. Urers chattan ina plazza da lavur en il servetsch da clientella, en la vendita, en labors u en ils differents process da producziun.
La tschertga da plazzas d’emprendissadi sa restrenscha principalmain sin l’industria d’uras en la regiun da l’artg dal Giura tranter Germania e Schaffusa.
Ulteriuras infurmaziuns
ZeitZentrum Uhrmacherschule Grenchen
2540 Grenchen
Tel: 032 654 27 00
URL: www.bbzsogr.so.ch
Arbeitgeberverband der schweiz. Uhrenindustrie
2301 La Chaux-de-Fonds
Tel: 032 910 03 83
URL: www.cpih.ch
Verband Schweizer Goldschmiede und Uhrenfachgeschäfte VSGU
3000 Bern 7
Tel: 031 329 20 72
URL: vsgu-ashb.ch


text:
PARTIDA SOCIALDEMOCRATICA GRISCHUN
Tenor nus è la politica vegnida determinada ils davos onns memia fitg da lobbiists e da lur interess da profit. Perquai na vai betg enavant en connex cun il salvament dal clima, las premias da las chassas da malsauns creschan ad in crescher e dunnas ed umens gudognan anc adina betg medem bler. Nus dovrain innovaziun e betg stagnaziun.
Nossas finamiras:
- Nus lain salvar il clima.
- Nus lain cumbinar l’avertura europeica cun protecziun da pajas.
- Nus lain finalmain egualitad per tuts e tuttas ed ina politica da famiglia moderna.
- Nus lain premias pajablas ed in bun provediment da sanadad.
- Nus lain ina politica independenta da filz e lobbissem.
Andri Perl, President PS Grischun
Julia Müller, Vicepresidenta PS Grischun
Nora Kaiser, Segretaria PS Grischun
TGI CHE NUS ESSAN E PER TGHE CHE NUS ANS ENGASCHAIN
Part dal moviment da lavurantas e lavurants
La partida socialdemocratica da la Svizra è vegnida fundada il 1888. En Grischun datti dapi il 1906 ina PS activa. Dapi sia fundaziun è la PS ina part dal moviment dals lavurants internaziunal. Els han cuntanschì – almain en ils pajais sviluppads – da far or da proletarias e proletaris sfruttads e marginalisads a l’ur da la societad, burgaisas e burgais segirs da sasez cun ils medems dretgs. Ensemen cun ils sindicats ha ella conquistà ils dretgs dals lavurants, cumbattì per pajas gistas e construì il stadi social. Il svilup a l’actuala societad da servetschs ha chaschunà che commembers da la PS na derivan oz betg pli da la classica gruppa da lavurants, mabain da ma-niera creschenta da la classa mesauna progressiva. Correspundentamain sa slargia la politica da la PS.
Libertad en il center
La PS s‘engascha per la libertad da mintga uman. “Liber ed egual en dignitad e dretgs”, uschia tuni en la decle-ranza generala dals dretgs umans. Nus vulain ina societad dals burgais e da las burgaisas libras ed egualas. Li-bertad implitgescha per nus adina era la libertad da quel che patratga auter. La libertad ha dentant cunfins nua ch’ella limitescha la libertad dals auters. Questa chapientscha fundamentala e l’engaschament senza cumpro-miss per la libertad da tut ils umans han manà antruras a la ruptura istoricamain necessaria cun il communissem.
Libertad na munta dentant betg mo la refusaziun da sistems totalitar u dictaturas. Libertad munta adina era segirezza materiala e sociala per pussibilitar ina vita en dignitad.
La PS sco lavuratori da democrazia
La PS è dapi sia fundaziun ina partida democratica. La democrazia sociala na vesa l’uman betg sco forza da lavur submissiva, mabain sco individuum autonom che cundecida. La PS ha tranter auter cumbattì cun success per il dretg d’elecziun da proporz per il Cussegl naziunal u per il dretg da vuschar per las dunnas. La democrazia sociala è era la defensura da la democrazia, sch’i sa tracta da cumbatter sia sutminaziun tras l’economia. Il pievel decida las reglas per l’economia – e betg il cuntrari. Quai è nossa persvasiun. La democrazia politica sto perquai vegnir sviluppada vinavant tar la democrazia economica.
Esser la ierta da l’illuminissem & sviluppar la globalisaziun da maniera persistenta
Saja quai ils dretgs umans, saja quai il motto „libertad, egualitad e fraternitad“: quests basegns fundamentals stattan dapi l’Illuminissen dal 18avel tschientaner en il catalog da pretensiuns da tut las organisaziuns progressivas. Las pretensiuns concretas èn sa transfurmadas natiralmain en il decurs da la lunga istorgia, la direcziun è dentant restada la medema. Blers puncts che la PS ha pretendì avant onns sco visiuns curaschusas, èn daventads simpla-main normalas en la societad actuala. AVS, segirada da malsauns, dretg da vuschar per las dunnas e la segirada da maternitad, quai èn oz chaussas che sa chapeschan da sasez. Il nov decenni vegn a purtar grondas sfidas, era sin nivel internaziunal. La crisa economica ha fatg crescher da maniera massiva la fom en il mund e mess en dumonda bleras plazzas da lavur segiras. Las midadas dal clima pertutgan sco emprim ils pli paupers da quest mund da maniera existenziala. Ditg curt: la globalisaziun sto daventar pli democratica, pli persistenta e pli solidarica.
Sco PS dal Grischun prendain nus questas incumbensas en il senn da noss principis e da nossa enconuschientschas, en il rom da nossas pussaivladads, cun in sguard enavant positiv. L’avegnir è avert – nus vulain furmar el!


text:
Commembers
Documents da basa
Champs d‘activitad
Tenor l'art. 51 al. 2 da la lescha davart il parlament ha la Delegaziun da finanzas l'incumbensa da controllar detagliadamain e survegliar tut las finanzas. Ella dumbra mintgamai trais commembers dal Cussegl naziunal e dal Cussegl dals chantuns che fan part da la Cumissiun da finanzas dal cussegl respectiv.
Il mandat da la Delegaziun da finanzas cumpiglia cunzunt tschintg incumbensas:
ella decida davart cumpetenzas areguard dumondas da salarisaziun e da credits, approvescha ils rapports da revisiun da la Controlla federala da finanzas (CFF), surpiglia la surveglianza accumpagnanta da la politica da finanzas dal Cussegl federal e po cumpilar cunrapports davart missivas dal Cussegl federal per mauns da la Cumissiun da finanzas ni per mauns d'autras cumissiuns.
Secretariat da la delegaziun


text:
Introeubi
Introeubi (nom ufizial in italian Introbio) l'è on comun de la Provincia de Lecch con 1 988 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 25,6 km² e ona densità de 78 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Barz, Gerola Alta (SO), Pastur, Promane, Premaluna, Valtorta (BG).
L'è el center stòregh e'l paes pussee important de tutta la Valsassina.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Introeubi l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Heavy metal
'L Heavy Metal (a s lèś [ˈhɛvɪ ˈmɛtəl] in ingléś, Metàl Pēś in miranduléś, cgnusû da spés anc sōl cuma „Metal“) 'l è 'n gènar muśicàl ch'al fà part dla mùśica rock o, par dir-la méj, da 'l sò sót-gènar d'l Hard Rock (Rock Dûr). Al gh'à di ritm dimóndi agresìṿ e di sòṅ putènt tirâ fóra dand impurtànsa a 'l amplificasiòṅ e a 'l distursiòṅ dal chitàri lètrichi, di bas e, dal vòlti, anc dla vóś.
Al gh'à abû dimóndi impurtànsa in di an Stanta e Utànta dand vita a dimóndi sót-gènar cuma 'l speed metal, al thrash metal, al power metal, al black metal, al death metal e 'l doom metal.
La prima vòlta ch'a s è druâ al tèrmin Heavy Metal par batśàr un gènar muśicàl 'l è stâ in di prim an Stanta in di giurnài di Stat Unî mént'r i Steppenwolf i 'l aṅ druâ par prim in dal tèst dla sò canta Born to Be Wild. Dimóndi di prim grup ch'i 'l aṅ sunâ, da la fiṅ di an Ssanta andànd avànti, i daśvgnìvan da la sità industriàla ingléśa 'd Birmingham cuma Led Zeppelin, Deep Purple, Blue Cheer, The Move, Blue Öyster Cult, Black Sabbath e i Judas Priest.
In gènar la furmasiòṅ tìpica 'd un grup metal la gh'à dèntar: un baterìsta, un basìsta, un chitarìsta rìtmic, un chitarìsta sulìsta e 'n cantànt. Dal vòlti a gh pōl ès'r anc un tastérista.
Muimènt tìpic d'l Heavy Metal
Durànt i cuncèrt Heavy Metal a sucéd da spés ch'in dal pùblic o fra i sunadōr stés i gh sìan di muimènt o di gèst caraterìstic dal gènar, i più impurtànt i èṅ qvist chè 'd sóta:
- Air guitar - mimàr al gèst ad sunàr la chitàra;
- Pogo - saltàr adòs e dar di cuć c'n al spali a la gint darènt;
- Moshing - praticamènt cumpàgn a 'l pogo ma più rabî;
- Headbanging - squasàr al cô tgnénd adrē a la mùśica;
- Còran - gèst 'd amicìsia;
- Crowd surfing - far-as traśàr insìma a la gint;
- Stage diving - butàr-as śò da 'l pac finénd in mèś a 'l pùblic;


text:
En l’Italia survegn la partida «Movimento Cinque Stelle» adina damain sustegn. Entant che la simpatia per la Lega, la partida da regenza dretga, daventa adina pli gronda, è il partenari da coaliziun «Cinque Stelle» confruntà cun ina perdita d’image.
Tenor ina retschertga ch’è vegnida publitgada la sonda è il sustegn per il «Movimento Cinque Stelle» crudà sin 21,2% da las vuschs ed è cun quai uschè pitschen sco anc mai. Tar las elecziuns dal parlament dal mars da l’onn passà aveva la partida anc obtegnì bundant 32% da las vuschs.
RR novitads 14:00


text:
En il film dals Cuntrasts «A mai manca il sunar – L’onn da corona da la MiMS» accumpogna Casper Nicca la pitschna cuminanza da musicistas e musicists durant quest onn curius. Il film mussa l’onn da corona or da la vista interna d’ina uniun da musica.
L’instrumentala dad oz cun ina vasta schelta da musica, in’ura che cumpiglia marschs, musica da divertiment ed inqual uvertura.
Redacziun: Christa Soliva
Ils titels en l'emissiun
L’emissiun preschenta furmaziuns da brass, armonias, fanfaras, musicas militaras, furmaziuns pitschnas ed auter pli.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Plaun plaunet crescha puspè il giavisch da viagiar cun il tren. Sco quai che la Viafier retica communitgescha sajan dapi l'entschatta zercladur puspè dapli passagiers da viadi, en media 60% cumpareglià cun il dumber d'avant la crisa da corona. Quest augment sco er ils concepts da segirtad lubeschian a la Viafier retica da puspè augmentar la purschida sco per exempel ils viadis cun Clà Ferrovia, il conductur per uffants, u ils guids al tunnel d'Alvra. Davent la fin da fanadur dettia lura er puspè ils trens dal Bernina Express tranter San Murezzan e Tirano. Quai tranter la gievgia fin la dumengia.
Concepts da segirezza per purschidas turisticas
Las purschidas turisticas vegnan manadas tras cun concepts da segirezza correspundents. Da quai èn er ils viadis culinarics pertutgads. Là vegnan resguardadas las medemas mesiras sco en las ustarias. Uschia pon ins prender davent per quel mument la mascra.


text:
di: L.Moretti; D.Megna; A.Talia
In d’ona pèrla preziosa voeuri mètt
el regal strepitos de l’incontrass
inscì de mètt insèma de scambiass
mila stòri de esperienz divèrs.
Pòden vèss de giòia ò de dolor
tanti maner de pensà e de donà
ona ricchèzza inmensa de guarnà
dent in de l’anima de l’umanità.
Voeuri fissà in la ment tutt i sembianz
e i sguard de tanta gent stupenda
che sul mè sentee mì hoo incontraa
e tanti bèi emozion m’hann regalaa.
Con ‘sti pèrla prezios ona collana
de mètt al còll lunghissima faroo
e lor col sò color che ‘l par d’argent
sberlusarann, gh’hann de s’ciarii el nòster mond.
Proeuva palpabil de sentiment stupend
trovà ona man de streng cont amicizia
tegnì in del coeur ‘sti pèrla de valor
savè che a la fin dominarà l’amor.
Voeuri fissà in la ment tutt i sembianz
e i sguard de tanta gent stupenda
che sul mè sentee mì hoo incontraa
e tanti bèi emozion m’hann regalaa,
m’hann regalaa.


text:
Gesù a marcia an sl'eva. "Tut sùbit Gesù a l'ha fàit monté an barca ij sò dissépoj e a l'ha dije d'andé anans (dëspërlor) da l'àutra part dël lagh a Betsàida, antant che chiel a l'avrìa congedà la furfa. Apress d’avejla congedà, a l'é andass-ne an sla montagna a preghé. Al ambrunì, la barca a l'era an mes al lagh e chiel a l'era restà daspërchiel a tèra. E a l'ha vëddù che lor a l'avìo motobìn ëd pen-a a fé andé la barca, përché 'l vent a-j era contrari. Quand che la neuit a l'era press che finìa, Gesù a l'é andàit anvers a lor, an marciand an sël lagh e a vorìa passeje dnans! Ma quand ch'a l'han vëddulo ch'a marciava an sl'eva, a l'han chërdù ch'a fussa 'n fantasma e a son butasse a crijé. përché tuti a l'han vëddulo e a son sbaruvasse, ma chiel a l'ha sùbit parlaje e a l'ha dije: "Sté chiet, i son mi, abie gnun-a tëmma". Anlora a l'é montà con lor ant la barca e 'l vent a l’é chitasse. A l'ero dël tut sbërlondì, a savìo pì nen còsa disse, përché ch’a l'avìo nen capì ël miràcol dij pan, da già che ancora a l'avìo 'l cheur andurì” (March 6:45-52).Gesù a l’avìa dàit órdin ai sò dissépoj ëd monté an barca e, an travërsand ël lagh, andeje danans an sl’àutra riva mentre che chiel a sarìa restà an s’un mont lì davzin a preghé. Costa-sì a l’é na bela smijansa dla cesa cristian-a, la comunità dij cristian, ch’a l’ha da travërsé ‘l mar malfidà e agità dë sto mond. “Monté an sla barca” dla cesa a l’é ‘n precis comand ed Nosgnor. Ëd régola, as peul pa esse ‘d chërdent ch’a stan daspërlor. A l’é ant la comunità cristian-a che nòstra vita ant la fèj a peul chërse e d’esse ùtil për Nosgnor e për j’àutri. An efet, a l’é ‘n comand ëd Nosgnor d’angagesse a “remé” ansem a d’àutri chërdent pr’ andé anans. Vera, a l’é nen sèmper ‘n belfé col ëd fé part ëd la cesa e angagess-ne për fela andé anans e rivé là ‘nté che Nosgnor a veul ch’a sìa (compì soa mission).
A smija che Nosgnor Gesù Crist a l’abia lassane andé daspërnoi sensa chiel, dzurtut quand ch’a bofa ‘n vent ch’an è contrari. “Vent contrari” a podrìa esse le dificoltà ch’i ancontroma andova ch’i stoma, l’ambient, j’anviron. A l’è con fòrsa, an efet, che ‘l mond soens, an vàire manere, a fà oposission contra la cesa e a soa mission. Ëd dificoltà, contut, la cesa a-j treuva ëdcò an sò sen, andrinta. Is lamentoma, pr’ esempi, che a remé a sio mach pòchi. I podrìo bin imaginesse ‘dcò le discussion ch’a l’avrìo podù avèj antlora ij dissépoj antant ch’a remavo! A smija ‘ntlora ch’a sia un dover ch’a dà pròpi gnun-a sodisfassion ëd fé part ëd na cesa e feje d’atività. I podrìo fin-a imaginesse quaidun ëd coj dissépoj, an cola situassion, d’avèj la tentassion d’artorness-ne andré, chitand la barca e “l’amprèisa", e n’àutr ch”a disa ‘d volèj remé da sol, arnunsiand a la presensa dj’àutri ch’a sarìo “pì d’antrap che d’agiùt". Cole-lì a son, contut, ëd tentassion d’arzistje, përché a vorìo mach dì dzobedì a Nosgnor.
Antlora s’a j’é da “remé”, s’as peus nen fé d’àutr, bin, is butroma d’ampegn coma se tut a dipendèissa da nojàutri, bele s’an pija l’afann, l’arsaj, la pàu. Is dësmentierìo, contut, che Nosgnor a l’ha promëttù ciar e net che, ant le dificoltà, a sarìa stàit con nojàutri për guernene e giutene. L’apòstol a scriv: “Còsa dirom-ne donque a propòsit ëd tut sòn? Se Nosgnor a l'é për noi, chi é-lo ch'a sarà contra 'd noi? Sensa dubi, col ch'a l'ha nen sparmià Sò ùnich Fieul, ma ch'a l'ha dalo a la mòrt për tùti nojàutri, com ne darà-lo pa 'dcò ògni àutra còsa con Chiel? Chi mai podrìa-lo porté d'acuse contra ij sernù 'd Nosgnor? Nosgnor medésim a l'é col ch'a-j giustifica. Chi mai podria-lo condaneje? Crist a l'é col ch'a l'é mòrt, e quajcòsa 'd pì, col ch'a l'é arsussità, ch'a l'é 'dcò a la drita 'd Nosgnor e che fin-a a prega për noi. Chi é-lo ch'a podria mai separene da l'amor ëd Crist? Peulo esse ij sagrin, o l'aflission, o la persecussion, o la famin-a, o la nudità, o 'l pericol, o la spa? Coma ch'a lé scrit: "I andoma 'ncontra a la mòrt tùit ij dì; i soma considerà tanme 'd feje da masel". Al contrari, an tute ste còse i l'oma completa vitòria gràssie a Col ch'a l'ha vorsune bin!” (Roman 1:31-37).
Gesù, an efet, a l’ha pa “bandonà la barca”. Ij sò dissépoj a l’avìo pa da dësmentiesse che chiel “a l'é andass-ne an sla montagna a preghé”. Soe preghiere a son d’intercession a sò favor ëd lor: sossì a l’avìa da esse për lor na consolassion génita. Che gnun a pensa che preghé a sia na na manera còmoda dë schivié l’assion. Nò, la preghiera a fà part ëd n’angagg, a l’é “travaj” e soens ël pì amportant. Ant l’òrt dël Getsemani, antant ch’a pregava, Gesù a sudava ‘d sangh. Gesù a l’avìa pa bandonaje coj sò dissépoj. Ëdcò ancheuj Gesù a l’ha pa bandonà ij sò. A dis la Scritura che chiel: “l'é 'dcò a la drita 'd Nosgnor ch’a prega për noi” (Roman 8:34).
A-i é gnun-a dificoltà ch’a peuda buté d’antrap a Gesù ant ël moment che chiel a decid ëd fesse vëdde dacant a sò pòpol, fina “marcé an sl’eva”. A l’é antlora che chiel a pàsia la pàu ch’a l’han e as fà conòsse da lor. An ës episòdi dël vangel, ij sò dissépoj a l’arconòsso nen subit, Gesù, a lo pijo për la vision d’un fantasma! L’istess ancheuj soa presensa soens i l’arconossoma nen: ant j’ordinanse dël Batèsim e dla Santa Sin-a, ant ël visagi dla gent che la comunità cristiana a l’é ciamà a deje d’agiut. Grassie a Nosgnor, malgré tut, coj ca son ij pì sensibij e ch’a l’han na percession foravìa ch’a ‘rconòsso la presensa confortanta ‘d Gesù. A j’ero nen stàit bandonà. Gesù a-j dis: “Sté chiet, i son mi, abie gnun-a tëmma". Gesù, ch’a l’avìa comandaje ‘d parte an barca e d’andé anans da l’àutra banda dël lagh, adess a smija ch’a veuja fin-a passeje dnans! Nòstre pàu a son adess pasià, nòstri eror ëd përcession a son drissà. Tut a-j andrà bin, gnun-a tëmma, përchè Gesù a l’é ansem a lor. La presensa ‘d Gesù, contut, nojàutri i l’oma da serchela pr’ ël mojen dla letura e dla meditassion dla Bibia, ansema a la preghiera. Sossì a l’é motobin amportant, perchè soens i chërdoma che l’assion a sia tut. Anans ëd l’assion, contut, i l’oma da serché ‘l consej e la guida ‘d Nosgnor, e lolì i lo otnoma pr’ ël mojen dla letura ‘d soa Paròla e dla preghiera. Le ampreise ch’i soma ciamà a feje an nòm ëd Gesù a son pa d’inissiative ch’i podoma realisé mach con nòstre fòrse. Lòn ch’i ciamoma “la spiritualità” a l’é la base, la fondassion, ëd minca atività cristian-a ch’a veuja avèj ‘n bon ésit.
Pr’ ij cristian, le dificoltà a ven-o e a smijo ch’i le podoma pa superé mach quand nost cheur a l’é “andurì”, quand ch’i comprendoma nen ël sens dle còse ch’an càpito. Lolì a peul mach rivé quand ch’is dësmentioma che Nosgnor a l’é sèmper ëstait fedel a soe promësse. I l’oma mach da lese le testimonianse dij cristian ch’a son vnùit anans ëd nojàutri ant ël passà, ma ‘dcò le testimonianse a la fidelità ‘d Nosgnor ch’a peudo conté tanti cristian ancora ancheuj për tut ël mond. A l’é për lòn ch’i l’oma ‘l dover ëd conòsse la stòria dla fej cristian-a e confrontesse con chila për amprend-ne le lession. Còsa é-lo ch’a peudo mostrene ancheuj j’esperiense dij cristian dël temp passà e ‘d coj dël mond antregh?
PREGHIERA
Nosgnor! I vorsoma pijé an sél sério ‘l comand ëd Gesù ‘d “monté an barca”, la barca dla comunità cristian-a, la cesa, e butesse a “remé”. A l’é nen sèmpe belfé ‘d felo, ma i podoma gòde ‘d tò agiut e intercessionm dla promëssa ‘d toa presensa ch’an chita mai. It ciamoma ‘d përdonene për nòst spirit dësfaitista e temros, përdon për nòst individualism e gelosie; përdon për cole nòstre discussion dësùtil; përdon quand ch’i chërdoma ‘d podèj fé tut daspërnoi con mach nòstre fòrse përché i l’oma l’impression ch’it l’abie bandonane. It disoma grassie, Nosgnor, ëd nen avèj bandonà toa “barca”! Amen.
27 ‘d Magg 2018 - Prima Duminica apress la Pancòsta - Duminica dla Trinità
Isaìa 6:1-8; Roman 8:12-17; Gioann 3:1-17; Salm 29
Nosgnor tut-potent e etern! It l'has dàit a nojàutri, ij tò sërvent, për la confession ëd na vera fej, la grassia d'arconòsse la glòria dla Trinità eterna e, ant ël podèj ëd toa divin-a maestà, ëd adoré l'unità: Ten-ne costant an costa fej e adorassion e pòrt-ne a la fin a vëdd-te an Toa ùnica e eterna glòria, ò Pare; che con ël Fieul e lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.


text:
14 fin 15 da las 28 partidas han schanzas da rivar en il parlamant. Ina limita en pertschient da las vuschs ch'ellas ston cuntanscher na datti betg. Tenor las ultimas retschertgas è la partida dal primminister actual Mark Rutte a la testa suandada da quella dal populist dretg Geert Wilders. Omaduas partidas pudessan cuntanscher tranter 20 e 30 dals 150 sezs en il parlament.
Anc autras favuritas tranter las partidas
Grev da dir co las elecziuns van or èsi d'ina vart perquai che bun 40% dals Ollandais eran anc curt avant il di d'elecziun indecis a tgi dar la vusch. Da l'autra vart èsi tenor Sebastian Ramspeck, il correspundent dad SRF, er pussaivel che anc autras partidas da dretg fin sanester cuntantschan quasi tuttina blers sezs sco las duas partidas favuritas da Mark Rutte e Geert Wilders. Sebastian Ramspeck vesa trais ulteriuras partidas fermas:
- la partida verda sanestra (profiteschia probabel da la sperdita dals socialdemocrats)
- lura la partida sanestra liberala (actualmain buns resultats en las retschertgas)
- e la partida cristian-conservativa (ella profiteschia probabel er dal conflict tranter la Tirchia ed ils Pajais Bass)
Uschia pudess sa dar la situaziun ch'i dess suenter las elecziuns tschintg fermas partidas da dretg fin sanester. Qua possian ins s'imaginar ch'i na saja lura betg simpel da furmar la regenza, uschia Sebastian Ramspeck.
Probabel nagina regenza sut Geert Wilders ma...
Bain hajan las bleras partidas ditg ch'ellas na collavurian betg cun il populist dretg Geert Wilders, ma segirtad na dettia quai betg en la politica, di il correspundent dad SRF.
Sco diversas agenturas da novitads scrivan saja Geert Wilders gia uss persvadì ch'i dettia per el ina victoria. Er sche sia partida na vegnia betg la pli ferma, haja ella tuttina influenzà fermamain il cumbat electoral, quai cunzunt en las debattas davart la migraziun e l'islam.
RR actualitad 12:00


text:
Scola populara
Dumondas dal sectur da la scola populara (scolina, scola primara, scola reala e secundara, instituziuns da la scola speziala, scola speziala sco era scolas privatas sin il nivel da la scola populara):
-
Per dumondas medicinalas generalas ni tar sintoms: medi / media da chasa ni ospital regiunal
- Video ed ulteriuras infurmaziuns tar Contact Tracing
- Post d’annunzia per entrada en il pajais ord in territori cun pli aut risico d’infecziun
- Infoline per persunas ch’entran en Svizra tar dumondas medicinalas: +41 58 464 44 88 (mintga di 6 fin 23 uras)
- Per ulteriuras dumondas davart la sanadad en il context da scola sa volvan geniturs e persunas d’instrucziun a lur direcziun da scola. Quella contactescha l’inspecturat da scola districtual che è responsabel per la triascha ed enviament a l’uffizi da sanadad / a la media chantunala.
Scleriment tar dumondas dal manaschi da scola
- Per dumondas generalas faschai p. pl. vinavant stim da las communicaziuns e dals documents da l’Uffizi per la scola populara ed il sport: scola malgrà corona
- Dumondas che pertutgan il manaschi da scola èn da respunder dals responsabels dals purtaders da scola.
- Per ulteriuras dumondas che pertutgan il manaschi da scola as vulvai p. pl. tar l’inspecturat districtual. Dumondas da persunas d’instrucziun e geniturs che pertutgan il manaschi da scola pon vegnir drizzadas via direcziun da scola a l’inspecturat districtual.
Furmaziun professiunala e furmaziuns transitoricas
Mesiras per manaschis d'emprendissadi, emprendists, scolas professiunalas, furmaziuns transitoricas, curs ordaifer il manaschi
- Consultai per plaschair ils documents sut “Furmaziun professiunala e furmaziuns transitoricas”, ils links sutvart sco era eventualas ulteriuras infurmaziuns da l’Uffizi per la furmaziun professiunala..
-
Dumondas che pertutgan la furmaziun che na san vegnir respundidas da las instanzas responsablas (direcziun da scola, manaschis d'emprendissadis, curs ordaifer il manaschi e schef-expertas/schef-experts) ston vegnir surdadas da quellas per mail a:
Links
Scolas medias incl. gimnasi inferiur, furmaziun professiunala superiura, scolas autas
Consultai per plaschair ils documents sut “Scolas medias incl. gimnasi inferiur, furmaziun professiunala superiura, scolas autas” sco era eventualas ulteriuras infurmaziuns da l’Uffizi per la furmaziun media-superiura
Dumondas specificas davart la furmaziun ston vegnir drizzadas sur la direcziun da la scola respectiva per e-mail a: info@ahb.gr.ch


text:
Tar il document sa tracta quai d'ina resposta confidenziala da la regenza sin ina dumonda da la fracziun sanestra. L'emettur da televisiun tudestg ARD ha rapportà en chaussa. Tenor il document lavura la Tirchia gia dapi onns ensemen cun islamists. La politica tirca saja vegnia islamisada pass per pass dapi il 2011.
La regenza tudestga reproscha ultra da quai al president tirc Recep Tayyip Erdogan d'avair relaziuns directas tar l'organisaziun palestinaisa Hamas. En l'Uniun europeica vala la Hamas sco organisaziun terroristica.
RR novitads 06:00


text:
Entanglement
L'Entanglement a l'è on principi de la meccanega quantistega senza equivalent in la meccanega classega che 'l dis che el stat quantich de du o pussee oggett el gh'ha de vess descritt in riferiment a tutt el sistema.
Donca a l'è possibil savè 'na caratteristiga de tucc i oggett del sistema domà cont el lensg vun. Ad esempi se ona procedura la crea dò partisell: vuna cont spin positiv e vuna con spin negativ l'è assee lensg el spin de vuna per savè el spin de l'altra.
Applicazion[Modifega | modifica 'l sorgent]
A l'è doperabil in l'informatega quantistega per fà di algoritm probabilistich assee efficent.


text:
Malnaa
Malnaa (nom ufizial in italian: Malnate) l'è on comun in de la Provincia de Vares cont ona popolazion de 16 847 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 8,8 km² e 'na densità de 1 914 ab./km².
El paes el confina con la Provincia de Comm (comun de Binagh, Cantell e Solbiaa) e 'l gh'ha vari frazion, ciamaa Folla, Guron, Rovera e San Salvador (in dialett San Salvoo).
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Malnaa l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Prima Giuan Capitel Düü
Prima Giuan[Modifega | modifica 'l sorgent]
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.
Capitel Düü[Modifega | modifica 'l sorgent]
1I mè fiöö, mi scrivi chest coss perchè vialter pechii no. Ma se quajdün el peca, nümm gh'èmm un aucatt denanz al Pader, Gesü Crist, el giüst. 2E Lü l'è la prupiziaziun[1] per i noster pecaa, e no dumà per i noster, ma anca per chell de tütt el mund. 3E de chest nümm savèmm che l'èmm cunussüü: se nümm usservum i so cumandament. 4Chi 'l dis che 'l gh'ha cunusüü e l'usserva minga i so cumandament, lü l'è un busiard, e la veritaa la gh'è no in de lü. 5Ma chissessìa l'usserva la sua parola, el bén de Diu l'è faa veramént perfètt in de lü: de chest nümm savèmm che stèmm in de Lü. 6Chi 'l dis che 'l resta in de Lü, el dev caminà anca lü cuma Lü el camina.
7Predilett, mì a ve scrivi minga un növ cumandament, ma un vègg cumandament che vialter gh'avii avüü del prenzipi. El vègg cumandament a l'è la parola che vialter avii sentii. 8A bun cünt, mi te scrivi un növ cumandament che l'è ver, in de Lü e in de vialter, perchè el scür l'è passaa e la vera lüs già la sbarlüs. 9Chi 'l dis che l'è in de la lüs e l'odia 'l so fradèll, lü l'è in del scür fin'a adèss. 10Chi 'l vör bén el to fradèll el resta in de la lüs, e el gh'è minga scandul in de lü. 11Ma chi l'odia 'l to fradèll, lü l'è in del scür, el camina in del scür, e 'l sa no due 'l va, perchè el scür l'ha faa orb i so öcc.
12Mì ve scrivi, bagaj, perchè i voster pecaa hinn staa perdunaa per via del so nomm.
13Mì ve scrivi, pader, perchè vialter l'avii cunussüü Lü che l'era del prenzipi.
Mì ve scrivi, giùitt, perchè vialter avii vinciüü el malign.
Mì v'huu scrivüü, bagaj, perchè vialter avii cunussüü 'l Pader.
14Mì v'huu scrivüü, pader, perchè vialter l'avii cunussüü Lü che l'era del prenzipi. Mì v'huu scrivüü, giùitt, perchè vialter sii fort, e la parola de Diu la resta in tra de vialter e vialter avii vinciüü el malign.
15Vurii minga vialter bén el mund né chell che 'l gh'è in del mund. Se quajdün el vör bén el mund, el bén del Pader el gh'è no in de lü: 16perchè tüsscoss che 'l gh'è in del mund--la vöja de la carna, la vöja di öcc, e l'urgoli de la vida--l'è no del Pader, ma l'è del mund. 17E 'l mund l'è dree a nà via e 'l so desidéri, ma lü che 'l fa la vuluntà de Diu el resta per semper.
18Bagaj, a l'è l'ura ültima, e cuma vialter avii sentii che 'l ven l'anticrist, adèss hinn vegnüü tant anticrist; dunca nümm savèmm che l'è l'ura ültima. 19Lur hinn naa via de nümm, ma eren no de nümm, già che se lur eren de nümm, avarìen restaa cun nümm; ma perchè 'l sia bell ciar che hinn no tücc de nümm. 20E vialter gh'avii un vung del Sant, e savii tücc. 21Mì v'huu scrivüü no perchè vialter savii minga la veritaa, ma perchè la savii e perchè ogni büsìa a l'è no de la veritaa. 22Chi l'è 'l busiard se no lü che 'l nega che Gesü a l'è 'l Crist? Chest a l'è l'anticrist: lü che 'l nega 'l Pader e 'l Bagaj. 23Tücc che neghen el Bagaj el gh'ha minga 'l Pader; lü che 'l cunfessa 'l Bagaj anca 'l gh'ha 'l Pader. 24Che 'l restaga in de vialter che avii sentii del prenzipi! Se 'l resta in de vialter che avii sentii del prenzipi, vialter restarii in del Bagaj e in del Pader. 25E chesta l'è la prumèssa che Lü m'ha faa: la vida eterna.
26Mì v'huu scrivüü chest coss sül cünt de lur che ve trann matt[2]. 27E 'l so vung che vialter avii ricevüü de Lü el resta in de vialter, e gh'avii minga besogn che quajdün el ve insegna, ma cuma el so vung el ve insegna sü tüsscoss--l'è ver e l'è no una büsia--e inscì 'l v'ha insegnaa, restii vialter in de Lü.
28E adèss, bagaj, restii vialter in de Lü, perchè se 'l cumpar, nümm avarìum cunfidenza e sèmm minga staa vergugnus de Lü quand el vegnarà. 29Se vialter savii che l'è giüst, vialter savii che anca ognidün che 'l fa la giüstizia l'è staa nassüü de Lü.


text:
Sco gia l'onn 2020 ha il cussegl da la fundaziun er preferì quest onn da reparter il premi da fundaziun sin pliras uniuns. Surdà ils premis a represchentants dal Chor viril Surses, dal Chor viril Ligia Grischa ed a l'uniun TennaPlus han trais commembers dal cussegl da fundaziun: il president Peter Curdin Conrad, la commembra Barbara Janom Steiner ed il commember Ilario Bondolfi.
La Fundaziun famiglia Georg Aliesch-Davaz sustegna e promova cun premis la cultura en il Grischun. La fundaziun po dentant era onurar in burgais u ina burgaisa svizra per in'invenziun d'ina fitg auta qualitad, sco igl è fixà en il statut da fundaziun.


text:
Tenor l'Uffizi federal da communicaziun preferescha la populaziun Svizra ils radios avant la televisiun. La purschida da l'SRG vegn preferida avant quella dals radios privats. En la retschertga han ils emetturs da l'SRG survegnì las meglieras valitas. Las emissiuns da televisiun da l'SRG èn tuttina bain preferidas sco ils emetturs da radios privats. Davos lez èn ils emtturs da televisiun privats. Per il studi èn 3'689 persunas da sur 15 onns vegnidas dumandadas.
Ils emetturs da radio da l'SRG han survegnì bunas notas en las categorias «professiunalitad», «credibladad» e «cuntegn d'infurmaziun». Ils emetturs da televisiun da l'SRG han gì las medemas fermezzas, ma betg uschè ferm sco ils radios.
Er il sa cuntegnair online è vegnì intercurrì
91% da las persunas dumandadas dovran l'internet. Bunamain tut questas persunas s'infurmeschan cun medias classicas sco televisiun, radio e pressa. Ils users Svizzers èn tenor la retschertga trais quarts dal temp ch'els èn sin l'internet sin paginas internaziunalas. Google è qua la plattafurma ch'els passentan il pli bler temp cun 97 minutas ad emna.
Suenter Googel suondan Whatsapp e Facebook cun 63 minutas respectiv 51 minutas e Youtube cun 30 minutas per emna. Sin il tschintgavel plaz è lura 20min.ch sco emprima pagina da novitads cun 26 minutas ad emna.
La pagina d'internet da l'SRG, srf.ch vegn sin 21 minutas per emna e pir suenter ina pulita pausa lura Blick.ch cun 8,9 minutas, nzz.ch cun 6 minutas e Tagesanzeiger.ch cun 5,6 minutas.
RR novitads 18:00


text:
Sut la direcziun da Regula Bührer Fecker han otg dunnas tranter ventg e trenta onns pudì barattar cun las sis docentas experientschas ed ideas.
Betg simpel da far carriera
Las cifras tar las plazzas da cader ch'èn occupadas da dunnas mussan cler, ch'i n'è betg uschè simpel per dunnas da far carriera sco per umens. La fundaziun #Frauenarbeit promova perquai dunnas giuvnas che han interess da far carriera.
Il champ ha gì lieu la fin d’emna passada a Lavin en il Hotel Piz Linard.
RR actualitad 06:00


text:
Tar la visita en il local dal sozialwerk.lgbt la dumengia suentermezdi, pon ins natiralmain vesair bleras fatschas rientas. Ma era sch’il cler resultat fa plaschair audan ins en il discurs cun las persunas omosexualas, ch’ellas vesan tuttina anc bleras sfidas e puncts che ston tenor els sa meglierar.
Per exempel saja ina part da la societad anc betg da l’opiniun, che uffants possian crescher si bain era tar in pèr omosexual, di ina giuvna da 20 onns. Ella haja dentant vesì sezza, ch’i saja era betg ideal da crescher si en ina lètg tranter um e dunna, sche questa na funcziunia betg. En general dovria quai anc blera lavur enfin che pèrs omosexuals vegnian acceptads dal tut da la societad. Ella spera, ch’il cler resultat da votaziun saja in agid persuenter.
Potenzial dettia anc en blers lieus – era tar ils meds da scola
Tar fitg differents temas saja anc necessari da meglierar la situaziun, di Cécile Weber, la suprastanta dal sozialwerk.lgbt. Tranter auter giavischa ella, ch’era ils meds d’instrucziun vegnian adattads e ch’ils pèrs omosexuals vegnian resguardads là, per exempel tar quints da text. In auter punct impurtant ch’ins stoppia lavurar vidlonder è tenor ella l’acceptanza dad autras culturas en nossa societad. Dad ina vart stoppian els vegnir activs e pledentar questas parts da la societad. Da l’autra vart stoppian els dentant er avair il sustegn da las vischnancas. Uschia pudessan els per exempel far part ad inscunters che vegnan organisads per las persunas indigenas e las persunas dal ester.


text:
Gia l'emna passada ha la bursa svizra serrà cun ina perdita massiva da 14%. Bunamain 10% èn ids a perder sulettamain la gievgia. Ed oz hai entschet en l'Asia cun ina tendenza negativa. Era las intervenziuns da las pli grondas bancas centralas dal mund n'han betg pudì midar la tendenza.
Pudess dar circul vizius
Commerziants discurran d'ina spirala privlusa. Il fatg che tut ils participants valiteschian la situaziun da di tar di pli dramatic, rinforzia la tema dals investiders. Cifras negativas mussan era la bursa da la Germania cun il DAX ch'è ì sut 9'000 puncts, il Nikkei giapunais è crudà sin radund 17'000 puncts ed il SMI svizzer è stà tar stgars 8050 puncts.
Cifras flaivlas da l'economia chinaisa
Ina particularmain nauscha influenza han las datas da la China gì. Tant la producziun industriala sco era la svieuta dal commerzi en detagl èn stadas marcantamain mendras che spetgà.


text:
A Losanna han il mardi saira, schazegià 2'000 persunas demonstrà cunter il certificat da covid. Clamà a la manifestaziun ha in'organisaziun da studentas e students che sa dosta cunter l'obligatori dal certificat a scolas autas. Durant la demonstraziun hani scandà libertad e pretendì ch'il minister da sanadad Alain Berset sa retiria. La demonstraziun n'ha gì nagina lubientscha. I n'ha dà nagins incaps.
Cumenzament senza incaps
La demonstraziun è stada organisada cun chaschun da l'entschatta da l'onn academic en il Vad. A l'Universitad e la Scola politecnica federala (EPFL) a Losanna haja l'onn cumenzà senza pli gronds incaps e da buna atmosfera; quai tenor atgnas indicaziuns. A l'Universitad da Losanna èn immatriculads radund 16'908 studentas e students ed a la Scola politecnica federala (EPFL) 11'572.


text:
Criminalitad e violenza vegnian bainprest ad avair ina fin, uschia Trump en ses pled da nominaziun. El veglia purtar enavos al pajais plazzas da lavur, bainstanza, dignitad e segirezza.
Fin uss n’è Donald Trump anc mai stà en in uffizi public. En il cumbat per la successiun dal president partent Barack Obama frunta el sin la candidata dals democrats, Hillary Clinton. Il di da partida dals democrats è l’emna proxima a Philadelphia. L’elecziun dal president u la presidenta è lura ils 8 da november.
RR novitads 06:00


text:
Nus sepresentein
Durmir sin la vart sulegliva dil casti da Thun
Siat combras unicas en ina casa historica, sut il casti historic da Thun, enamiez il historic marcau vegl da Thun. Senza steilas (vid la preit) denton manau cun cor e hospitalitad. Il mobiliar e decor da mintga combra ei selectaus da nus, cun cor, per enrihir, inspirar e cumpletar. Per sesentir bein- in dacasa sin temps. Nossas combras ein drizzadas en e decoradas aschi variont sco quei che nus essen e vivin. Scuviera Tiu mund preferiu.


text:
Carli Scherrer ha fatg il seminari da scolast e dà scola blers onns a Trun. En l'entira Rumantschia è el vegnì enconuschent pervi da ses post sco collavuratur da la Lia Rumantscha. In da ses merits èn stadas las inscripziuns rumantschas tar las fatschentas. Quai na sa chapiva insumma betg da sasez ils onns 70 ed 80.
In auter merit ch'ha fatg enconuschent Carli Scherrer èn sias cumposiziuns. Onns a la lunga ha el era dirigì il chor da Schlans.
Famiglia musicala
Las soras Scherrer èn sias quatter figlias. Clau Scherrer – il manader da la scola da musica Surselva e dirigent da plirs chors – è ses figl.
La musicalitad hajan ses uffants ertà da la mamma, manegia Scherrer. En lur famiglia dominava il chant. Era haja el emprendì d'enconuscher sia dunna Sabina per amur dal chant.
Jau hai fatg pasch cun tut ils animals e na vom gia blers onns betg pli a chatscha.
Sco um giuven è Carli Scherrer era stà chatschadur, ina passiun ch'el haja dentant pers dal tuttafatg, sco el di.
RR novitads 11:00