text:
GrazianoFairfield saja pront per reussir sco interpresa independenta, ha ditg il CEO da la Oerlikon il venderdi a chaschun d'ina conferenza da telefon. Ils ultims onns haja Drive Systems fatg cun success sforzs da restructuraziun e reposiziunament. Il svilup dal martgà ed il svilup da profitabilitad fetschian uss pussaivel quest pass.
La nova societad duai avair il sez principal en Svizra. Il CEO designà da GrazianoFairfield è l'actual schef da divisiun, Bernd Matthes. President dal cussegl d'administraziun dissegnà è Jürgen M. Geissinger.
La divisiun Drive Systems producescha mecanissems ed ulteriuras tracziuns. Ils clients n'èn betg sulettamain da chattar en l'industria d'autos. In focus da las fatschentas èn er maschinas, vehichels per minieras, per la construcziun sco er per l'industria d'ieli e gas. Ils centers da producziun èn cun Fairfield en ils Stadis Unids e cun Graziano en l'Italia. Ultra da quai è l'interpresa preschenta en la China. Là èn surtut soluziuns per motors electrics ed ibrids da gronda impurtanza.
RR novitads 10:00


c: text/html

text:
Il Cussegl federal vegn elegì da l'Assamblea federala plenara en Svizra. L'elecziun ha lieu mintga 4 onns il december, e quai durant la sessiun suenter l'elecziun per la renovaziun totala dal Cussegl naziunal.
Premissas per l'elecziun en il Cussegl federal
- En il Cussegl federal po vegnir elegì mintga Svizzer cun dretg da votar. Ina candidatura precedenta è gist uschè pauc indispensabla sco ina commembranza en il parlament.^
- Tar l'elecziun sto l'Assamblea federala dar attenziun che las regiuns e las cuminanzas linguisticas èn represchentadas adequatamain. Reglas exactas na datti betg per quest intent.
- Ils commembers dal Cussegl federal na dastgan betg surpigliar in'autra funcziun en il servetsch da la Confederaziun u dals chantuns: Els ston pia sa decider suenter l'elecziun.
Andament da l'elecziun dal Cussegl federal
- En ils emprims 2 scrutinis po mintga persuna che po vegnir elegida (vesair qua survart) survegnir vuschs.
- Davent dal terz scrutini n'èn admessas pli naginas ulteriuras candidaturas. I pon mo pli vegnir elegidas persunas che han survegnì vuschs en ils emprems 2 scrutinis. Sche nagin cuntanscha la maioritad absoluta (q.v.d. dapli che la mesadad da las vuschs valaivlas), vegn exclusa dal proxim scrutini la persuna cun las pli paucas vuschs.
- Quai vegn repetì uschè ditg, fin che ina persuna ha cuntanschì la maioritad absoluta ed è uschia elegida.
- Las commembras ed ils commembers dal Cussegl federal vegnan elegids da l'Assamblea federala plenara per ina perioda d'uffizi da 4 onns.
- Las commembras ed ils commembers dal Cussegl federal en uffizi vegnan reelegids en la successiun da lur vegliadetgna d'uffizi.
- Alura vegnan elegids la presidenta u il president da la Confederaziun sco er la vicepresidenta u il vicepresident per il proxim onn.
Elecziun dal president da la Confederaziun
Mintga onn il december elegia il parlament 1 dals 7 commembers dal Cussegl federal sco president da la Confederaziun. Quel pratitgescha quest uffizi in onn.
Ultima midada 15.11.2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Do l segondo cunzil dl Vatican (1965) se à giaurì la Dlieja de Roma a lascé plu lerch ai laiches de lauré ativamënter tla cumuniteies de Pluania. Nsci iel ai 3 de dezëmber dl 1972 unì lità per l prim iede tla pluanies dla Diozeja de Bulsan y Trënt i cunsëies da Pluania per n tëmp de 5 ani. L Cunsëi de Pluania ie metù su per costruì na cumunità de Pluania viva y de cunlauré deberieda cun l Pluan dl viers de lauré ora azions per realisé l mandat y la miscion dla Dlieja tla pluania.
L cunsëi de pluania à l duvier de verifiché la situazion dla pasturela tla pluania, de la valuté ala lum dl Vaniele, de svilupé iniziatives pastureles y mëter prioriteies pastureles tl cunedì la Parola de Die, tla liturgia y tla Caritas. Tl Cunsëi de Pluania se spidlea la richëza dla Dlieja. Tl Cunsëi lëura adum ëiles y ëi de uni età, n se rejona, tol dezijions y delibrea fac cuncrec. L Cunsëi de Pluania se anconta nteur 10 iedesc al ann.
Cumëmbri dl Cunsëi


text:
Kim Kardashian
La Kimberly Noel Kardashian dita "Kim", cgnusùda méj cuma Kim Kardashian mo anc cuma Kimberly Kardashian West (Los Angeles, 21 'd Utóbar dal 1980) l'è na showgirl, 'n persunàǵ televiśìṿ, n'atōra, na “socialite”, na mudèla, na stilìsta e n'imprendidōra americàna.
La Kim l'è amìga dla Paris Hilton dòp ch'la s è giustàda sèg[1]. L'à recitâ par Ben Stiller e in Disaster Movie e in soquànt telefìlm cuma CSI: NY ('n epiśòdi), 90210 ('n epiśòdi) e Punk'd ('n epiśòdi).
L'à muciâ sù dimóndi migliòṅ ad dòlar tulénd part a di reality show a la televiśiòṅ cuma „A 'l pas c'n i Kardashian“, „Al surèli Kardashian a New York“ e „Al surèli Kardashian a Miami“. L'à anc fat vgnir fóra di sò parfùm e l'è la pruprietària dal marc ad famìja DASH.
La s è spuśàda tri vòlti (cun Damon Thomas in dal 2000, cun Kris Humphries in dal 2011 e c'n al rapper, èx dl'Amber Rose, Kanye West in dal 2014) e la gh'à na fiōla e 'n fiōl suo, più atri dū, la Chicago e la Psalm West, abùdi da dal màd'r in prèst.
Biugrafìa
La Kim la nas in Califòrgna da 'l avucàt 'd urìgini arméni ch'l'à fat asòlvar 'l atōr O.J. Simpson, Robert Kardashian. La gh'à dū surèli, la Kourtney e la Khloé, 'n fradèl, Robert jr, e dū surèli abùdi da sò màdar Kris Jenner cun 'n àt'r óm, dòp ch'la s éra divìśa da sò pàdar, la Kendall Jenner e la Kylie Jenner.
In dal 2007 la s fà tōr śò nuda su Playboy[2] e, sèmp'r in c'l an lè, la Vivid Entertainments la fà vgnir fóra 'n sò vìddeo pòran dal 2003 fat in cà c'n al cantànt Ray J, fradèl dla Brandy, che pò in séguit 'l è anc andâ in a risć ad finìr bruśâ[3]. In cla manéra chè la s fà cgnósar dimóndi e al sò sucès al crés inóra tulénd part a di prugràma televiśìṿ baśâ su la sò vita e qvéla dla sò famìja.
In dal 2008 la gh'à na part in dla cumèdia ad cretinìśia Disaster Movie (Diśàstar Film) ad Jason Friedberg e 'd Aaron Seltzer e in soquànt telefìlm. La tōś anc part a la versiòṅ americàna dal prugràma „Balànd c'n al Stéli“. In dal 2010 la canta na cansòṅ da 'l tìtul Jam (Turn It Up).
In dal 2012, Forbes al mét par la prima vòlta la Kardashian in dla lista di sènt persunàǵ famóś più putènt a 'l mónd (la Kim l'è sètma cun daśdòt migliòṅ ad dòlar mis in bisàca in 'n an).
In dal Śugn dal 2014, la Kardashian la fà vgnir fóra 'n śōg vìddeo p'r iPhone e p'r Android ciamâ “Kim Kardashian: Hollywood”. Al scòp dal śōg 'l è qvél ad dvintàr na stéla a Hollywood o almànc na velìna. La rivìsta Paper la la mét in cupertìna e a s véd lē ch'la gh la cava a tgnir sù 'n bicér ad champagne insìma a 'l sò cûl. La Kim la mét subìt cla foto lè su 'l sò utènt ad Twitter dgénd «E pò i dìśan ch'a n gh'ò minga dal talènt, pruâ vuàtar a tgnir un bicér pîṅ ad champagne ch'al staga sù su 'l vòstar dadrē s'a sî bòṅ»[4]. 'L an dòp a vèṅ fata na sò statṿa a 'l “Madame Tussauds” ad Lóndra ch'l'è drē a far-'s un selfie in manéra ch'la gint la pòsa far na foto cun lē davśèṅ[5].
Quànd in dal 2015 la cantànta Sinead O'Connor la véd la sò ghigna in sla cupertìna dla rivìsta “Rolling Stones” la gh dà adòs in sla sò paśna Facebook scrivénd «Mo csa gh fà-la cla ninéta chè su “Rolling Stone”? La mùśica incō l'è mòrta uficialmènt. Ninsòṅ a psiva pinsàr ch'a cupàr-la a sarév stâ pròpria “Rolling Stone”. Simon Cowell e Louis Walsh i n gh'aràṅ piò da tōr-as la cólpa. Bob Dylan al gh'à da èsar pîṅ ad sèns ad schiva» [6].
Al 2 'd Utóbar dal 2016, méntar la s catàva a Parì par la stmana dla mòda, l'è stada vitma dna rapìna in dal sò apartamènt da part dna banda 'd sinc delinquènt ch'i l'aṅ ligàda e mis al bàv'r adòs prima 'd purtàr-ag via déś migliòṅ in prédi presióśi.
In dal 2017 la mùcia sù quatórdas migliòṅ e quàt'r ad dòlar in dū óri vindénd in internet al sò kid p'r al contouring ciamâ KKW Beauty.
Filmugrafìa
- 2008 - Disaster Movie, regìa ad Jason Friedberg e 'd Aaron Seltzer
- 2009 - Alligator Boots, regìa ad Tom Stern - FilmTV
- 2009 - Ragazze da sballo (Deep in the Valley), regìa ad Christian Forte
- 2013 - Temptation: The Marriage Counselor, regìa ad Tyler Perry
- 2016 - Zoolander 2, regìa ad Ben Stiller
- 2018 - Ocean's 8, regìa ad Gary Ross
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Da la Paris Hilton a la Kylie Jenner: Nudi su Paper cuma la Kim Kardashian Melty, 2 ad Dicémbar dal 2015
- ↑ La Kim Kardashian la s arlìa p'r al foto mai publicàdi prima ad Playboy Focus, 10 ad Setémbar dal 2010
- ↑ Al vìddeo hard dla Kim Kardashian al s è salvâ da 'l fiàmi Today, 28 ad Favràr dal 2013
- ↑ La Kim Kardashian la sfida la gravità: al bicér al stà sù da par lò su 'l sò lâ B Today, 12 ad Nuvémbar dal 2014
- ↑ Kim Kardashian, statṿa cun selfie a 'l Madame Tussauds Gossip Blog, 10 ad Luj dal 2015
- ↑ “Cuśa gh fà-la cla nimàla chè su Rolling Stone?” Prima on Line, 15 ad Luj dal 2015
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Kim Kardashian
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Kim Kardashian


text:
NËUS Y L’AUTONOMIA
L’autonomia cunteda.
Na nstalazion permanënta unica per splonjer tla storia dl'autonomia, te chëla che l’architetura, la cultura y la storia anconta la generazions da ncuei y duman.
N'esposiziun dedicada al'autonomia dl Südtirol
Plaza Silvius Magnago - Bulsan
N viac tla storia dl'autonomia dl Südtirol n lecord dl presidënt da n iede Silvius Magnago. Dàti na udleda al patrimone storich, artistich y culturel de nosc raion!
L percurs dla mostra permanënta mët tla lum te nuef stazions l’autonomia dl Südtirol. La conta de coche l’autonomia dl Südtirol ie unida a se l dé, ciuni che ie si cuntenuc zentrei y ce valores che ie liei limpea. Chi fova pa Silvius Magnago, che vën cunscidrà l “pere dl’autonomia” y co nfluenzea pa l’autonomia dl Südtirol la jënt che viv tlo da nëus? Co regulea pa l’autonomia la cunvivënza dla grupes linguistiches y sun ce fundamëntes finanzieres se stizela pa? L vën nce vagà na udleda sëura i cunfins ora y tl daunì: Ulà dëssa pa l’autonomia nes mené?
L percurs vën acumpanià da na nstalazion cureda dal Chemun de Bulsan sun la figura de Alcide Berloffa, che, dlongia Silvius Magnago, ie una dla persones de majera mpurtanza tla storia dl’autonomia dl Südtirol.
Per de plu nfurmazions sun la mostra permanënta Autonomiae, scrìnes a [email protected] o chërdenes su tres l numer
0471 32 01 62.
“Sce l ne fossa nia de mpurtanza per mé che l'autonomia vënie mantenida ëssi vivù defin per nia.“
Silvius Magnago
N savëi deplù
Autonomia
Dal 1972, cun la jita n forza dl segondo Statut d’Autonomia ti iel unì sëurandat ala Provinzia truepa cumpetënzes y funzions legislatives. Tla mostra permanënta pon udëi la fases defrëntes de si realisazion y n giapa na sëuraududa dla cumpetënzes che ti ie unides atribuides dal Guviern zentrel ala Provinzia Autonoma de Bulsan - Südtirol.
Usanzes y tradizions
A fonz dl'autonomia dl Südtirol ie l bujën de stravardé la usanzes de nosc luesc y de defënder la tradizions y i valores culturei dl raion.
Tratatives
La mostra permanënta nes lascia udëi la truepa tratatives zariëuses che ie unides fates dal 1948 a ncuei danter l Guviern zentrel y la Provinzia Autonoma de Bulsan.
Obietifs puscibli
Ce pusciblteies y vantajes vën pa a se l dé dal'autonomia? Co ie pa mudeda la vita da uni di dla jënt dl Südtirol dal 1972 a ncuei?
Na funzion de defendura
Danter la funzions sun chëles che l’autonomia se stiza iel chëla de stravardé la mendranzes linguistiches locales sun l teritore talian, tl cajo dl Südtirol uel chësc dì, la grupes de rujeneda tudëscia y ladina.
Magnago
25 de mei 2010: Silvius Magnago, l presidënt da n iede dla Provinzia, mor a Bulsan tl’età de 96 ani. L ie stat a cë dla Jonta provinziela dal 1960 al 1989 y à renfurzà l Südtirol a livel politich y aministratif. L vën cunscidrà da duc l pere dl’autonomia dl Südtirol y à ntan si mandat abù l gran merit de avëi ulù jì sun l troi dla cunvivënza pazifica danter la grupes linguistiches nvian via l Südtirol de viers dl bënsté y dl svilup.
Identità
Il raggiungimento dell'autonomia ha contribuito a sviluppare una nuova identità culturale? Tutti i cittadini si sentono ugualmente parte di una comunità o esistono ancora tante identità differenti?
Alcide Berloffa
Alcide Berloffa é dlungia Silvius Magnago önas dles personalités plü importantes por la storia y le svilup dl'autonomia dl Südtirol. Te so impëgn lunch tla politica ál acompagné cun gran sensibilité y sëns de compromis les tratatives danter Roma, Viena y Balsan. Dl 2001 ál podü pié do le Pest Vesco Dr. Joseph Gargitter por so contribut ala convivënza tl Südtirol.
Evoluzion
Cie nes aspietel pa tl daunì? Co se sviluperà pa l'autonomia y ulà nes menerala pa?
"L'autonomia ne ie nia zeche de statich, ma la muessa unì ntenduda sciche zeche de dinamich che possa se adaté y se svilupé tl tëmp.“
Silvius Magnago
Nfurmazions y cuntac
Vijites menedes
L sarà puscibl se nuzé de vijites menedes tres la mostra permanënta:
tla rujeneda taliana: vëndres 10.09.21 dales 17:30 o sabeda 11.09.21 dales 11:30;
tla rujeneda tudëscia: jöbia 09.09.21 dales 17:30 o sabeda 11.09.21 dales 10:00.
Al é poscibl da se prenoté tres e-mail: [email protected] o cherdan sö al 0471 32 0162 (dales 09:00 ales 12:00).
Tosc podaran ince prenoté vijites por les scores tres la plataforma nova-bz.org.
Orares de giaurida
La mostra permanënta ie davierta y da pudëi udëi uni di dl’ena da uni ëura. Per udëi la mostra zënza vijita meneda ne iel de bujën de deguna prenutazion y la vijita ie debant.
Adres y cuntac
La mostra permanënta ie da udëi sun plaza Silvius Magnago a Bulsan.
Urganisazion: Azienda Museums provinziei
tel: 0471 32 01 62
e-mail: [email protected]


text:
«In blogger sun jau, betg in bist static. Bloggar n’ha da far nagut cun bloccar, il cuntrari. Las novas pussaivladads lubeschan a mintgin da far attent a l’atgna opiniun. Jau sun enconuschent sco Bruno Blogg e conversesch cun mes enconuschents e main enconuschents via facebook e twitter.»
La via è la finamira
«Insaco ma tegn jau vi dal filosof chinais Konfuzius ch’ha ditg ‹La via è la finamira›. I n’è betg a priori impurtant da cuntanscher ina finamira. Las bleras pussaivladads sa dattan pir sin la via ch’ins prenda sut ils pes. Senza vulair ves’ins andetgamain perspectivas dal tuttafatg novas…»
Dad umens ed auters utschels
Quest cudesch cumpiglia ina pitschna seria da glossas ch’è cumparida il 2012 en ‹La Quotidiana›. Ils titels da quellas dian gia (quasi) tut: ‹Vegnan ils umens adina pli curius?›, ‹In um – in pled…›, ‹Dad umens ed auters utschels› ed ‹Umens online u en chamischut e chautschas sut›.
Al puls da la glocalisaziun
Las columnas da Simon Denoth èn segnadas d’ina egliada interessada tant per ils pitschens svilups locals sco er per las grondas midadas globalas – e dal fin sensori da l’autur da colliar quests dus munds en ina moda nunusitada che fa adina puspè surstar.
Sa laschar pender e guardar ils nivels
En questa rimnada da columnas reflectescha Catrina Waldegg davart si’atgna vita sco giuvna dunna e davart la convivenza umana en tut sias fassettas. Igl èn quai texts che pledentan tuttavia betg mo auters giuvenils a la sava tranter adolescenza ed ils emprims pass sin atgnas chommas.
Or da la vita da Ludmilla Cahenzli
Pertge mangian mammas mandarinas adascus? Pertge dovra la figlia in team da camera per en scola? Pertge èsi normal da cumprar 25 pèra chalzers l’onn? Ludmilla Cahenzli – mamma da trais uffants e dunna cun job parzial – raquinta da las sturnadads dal mintgadi da famiglia.


text:
Pas de Presburgh
La Pas de Presburgh l'è staa on trattaa de pas ai temp di guerr napoleonigh.
El 26 de dicember del 1805 a Presburgh (incoeu Bratislava), dopo la vittoria napoleoniga a Austerlitz, la se firmava ona pas segond la qual el Veneto el passava de l'Austria al Regn Italigh. L'Austria la doveva ancà lassà perd ogni pretesa sora i statt todesch; on quai de lor, compagn de la Baviera e 'l Württemberg, vegniven grandii e faa diventà dugaa indipendent (anca se in realtà eren sotta el controll frances).
Quell trattaa chì l'ha anca segnaa la fin del Sacher Roman Imperi.


text:
Mit Altes Reich wird das Heilige Römische Reich (lat. Sacrum Romanum Imperium)...
Portal tematich 1809
Cun plü o manco 120 articui de lexicons orunse ves pité informaziuns scientifiches sön i avenimënc incër le 1809. Chilò à le Südtiroler Landesarchiv metü jö na lista de porsones dezisives, de posc y de fac, che ti ogâ ai auturs canche ai metô man da scrcí sü articui. Pro vigni contribut ciafëise implü indicaziuns leterares, ince cotan de material fotografich y da iade a iade na gran racoiüda bibliografica fora dl patrimone dla biblioteca provinziala Dr. Friedrich Tessmann da desc iarié.


text:
Il bajetg nov duai vegnir construì sur la cafetaria. Sin trais etaschas èn previssas quatter chombras cun letgs singuls, duscha e tualetta. Plinavant duai dar plazs per s’entupar. Uschè vegnan las 8 chombras cun letgs dubels reducidas a trais.
Era en il bajetg existent vegnan chombras dublas midadas en singulas. Plinavant vegni bajegià in segund ascensur e la cafetaria vegn sanada.
23 chombras singulas e 3 chombras dublas
Cur ch’il project è realisà datti 23 chombras singulas e trais chombras dublas. Il dumber da letgs en la chasa Sogn Giusep resta dentant enavant tar 29 letgs (quels ha il Chantun lubì).
Dapli sfera privata
Il motiv, ch’ins mida da chombras dublas en singulas saja surtut ch’ils cussedents e confamigliars giavischian questa schliaziun per ch’ina persuna haja ina sfera privata. Vitiers vegn, che bleras chombras n'hajan betg duscha e tualetta, di il president da la cumissiun da bajegiar Lucas Tuor.
Nagins problems per ils cussedents
Sche tut va sco previs possian els cumenzar a bajegiar la primavaira 2018. Per ils cussedents na dettia quai nagins problems e nagin stoppia ir davent. Anzi, forsa saja quai schizunt interessant per els da vesair co quai vegn construì e quai dettia in pau recreaziun, manegia Lucas Tuor.
Cun la construcziun nova pudess ins era dar dimora temporara a giasts da vacanzas, per giasts dal di ubain a cussedents durant la fin d’emna per distgargiar ils parents da questa lavur.
Chantun dat 600'000 francs
Il chantun vul era gidar a finanziar il project cun conceder 600’000 francs. Il rest vegn finanzià cun ina ipoteca da 2’000’000 francs ed il chapital agen da 800’000 francs.
Ils tschintg onns passads ha la chasa Sogn Giusep purschì 30 plazzas cumplainas ed en media han 55 enfin 60 persunas indigenas chattà lavur en questa chasa, scriva la gasetta locala «Las Squadras» en sia ediziun nova.
La radunanza communala da Sumvitg decida ils 20 da zercladur sur dal credit da 600'000 francs.
RR actualitad 17:20


text:
«L'interess per las lavurs vi dal nov tunnel da l’Alvra da la Viafier retica è da l'entschatta davent grond» di la pledadra da medias Yvonne Dünser. Per la Viafier retica è quel di ina buna chaschun per mussar al public interessà quai ch'ils visitaders da l’arena d'infurmaziun na vesan uschiglio betg.
Per il mument è la lavur principala quella da schelar il grip da la zona da disturbi «Raibler Rauwacke». Il november duess il grip esser stabil avunda per cuntinuar cun l’avanzament.
Il pli grond plazzal dal Grischun tragutta 345 milliuns francs. Il segund tunnel da l’Alvra duess esser a fin il 2022.


text:
Lavurs
Tecnologs e tecnologas da victualias AFQ produceschan victualias e bavrondas a moda industriala. Els sa spezialiseschan en ina da las suandantas direcziuns: pastizarias, biera, products da convenience, products a basa da charn, bavrondas, tschigulatta, products setgs e products a basa da zutger.
Tecnologs da victualias AFQ prendan encunter las materias primas. Els controlleschan la qualitad e la quantitad da la rauba e la magasineschan immediatamain per ch’ella restia frestga. Las materias primas vegnan tenor recepts definids pasadas e maschadadas ed ils tecnologs da victualias fan purziuns cun las materias primas che vegnan perfecziunadas cun substanzas auxiliaras ed aditivs sco aromas, rinforzaders da l’aroma, lioms, colurants e vitamins.
Tecnologs da victualias AFQ controlleschan constantamain la qualitad da lur products, prendan provas ed analiseschan quellas en il labor. Durant il process da producziun controlleschan els co che las victualias vesan ora, la savur, il gust e l’emballadi da las victualias. Cun quellas mesiras pon els garantir la qualitad pretendida ed evitar sbagls da producziuns che chaschunan gronds custs al manaschi.
Tecnologs da victualias AFQ sa tegnan rigurusamain a las prescripziuns da segirtad e da igiena. Regularmain ston els nettegiar las maschinas e tut ils indrizs. Avant da cumenzar cun la producziun ston els endrizzar las maschinas e la sveltezza da la tschinta da transport. Quai fan els en la centrala, davent da la quala els manevreschan l’entir indriz cun il PC. Correcturas fan els directamain vi da la maschina u cun in clic da la mieur davent da l’armatura.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 5-9-2012 (versiun dal 1-1-2018)
Durada
3 onns
Accents
pastizarias, biera, products da convenience, products a basa da charn, bavrondas, tschigulatta, products setgs e products a basa da zutger
Furmaziun en la pratica
En in manaschi industrial da victualias
Furmaziun en scola
Plirs curs da bloc da 3 emnas per onn a la scola professiunala a Strickhof, Au/Wädenswil (4 curs da bloc en il 1., 5 en il 2. e 3 en il 3. onn d'emprendissadi)
Roms professiunals
- preparar las materias primas
- producir las victualias
- embuttigliar ed emballar las victualias
- segirar la persistenza e la segirtad
- enconuscher bain las tecnologias (ch’èn centralas per l’atgna direcziun)
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "tecnolog / tecnologa da victualias AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun prestaziuns medias u autas
- bunas prestaziuns en biologia, chemia, fisica e matematica
Pretensiuns
- plaschair da s’occupar cun victualias, implants da producziun moderns e maschinas d’emballadi
- interess a la biologia, chemia e fisica
- enclegientscha tecnica
- bun dun d’observaziun
- in bun nas e bun gust
- naginas allergias
- senn per nettezza ed igiena
- sanadad robusta (activitad sin pe e per part gronda differenza da temperatura)
- prontadad da lavurar a temp irregular
Furmaziun supplementara
Curs
Purschidas da la scolas spezialisadas e da las scolas professiunalas sco er da la Cuminanza da lavur per la scolaziun dals tecnologs da victualias AG LMT
Examen professiunal (EP)
p.ex. tecnolog / tecnologa da victualias cun certificat professiunal federal
Examen professiunal superiur (EPS)
p.ex. tecnolog da victualias diplomà / tecnologa da victualias diplomada
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. tecnicist diplomà SSS / tecnicista diplomada SSS, direcziun tecnologia da victualias
Scola auta spezialisada (SAS)
Bachelor of Science (SAS) en tecnologia da victualias, Bachelor of Science (SAS) en Life Technologies, Bachelor of Science (ZFH) en biotecnologia, Bachelor of Science (HES-SO) en enologia euv. Tut tenor scola auta spezialisada valan differentas cundiziuns d'admissiun.
Cundiziuns da lavur
Tecnologs da victualias AFQ han la pussaivladad – tut tenor accent - da lavurar en differents lieus, sco per exempel en ina pitschna brassaria fin en in manaschi industrial da bavrondas. En Svizra cumenzan mintg’onn circa 100 giuvenils la scolaziun professiunala per daventar tecnolog da victualias AFQ. Las schanzas sin il martgà da lavur èn fitg bunas en Svizra sco era a l’exteriur. Cun ina furmaziun supplementara correspundenta èsi pussaivel da lavurar suenter la scolaziun da basa sco cussegliader u da lavurar en il sectur commerzial d’in manaschi da producziun industrial. Tut tenor manaschi è il temp da lavur irregular.
Ulteriuras infurmaziuns
Arbeitsgemeinschaft Lebensmitteltechnologen
Worbstrasse 52
Postfach
3074 Muri b. Bern
Tel: 031 352 11 88
URL: www.lebensmitteltechnologe.ch
Strickhof
Lebensmitteltechnologie und Hortikultur
Seestrasse 295
8804 Au ZH
Tel: 058 105 94 00
URL: www.strickhof.ch
Revistas professiunalas:
"foodaktuell", "Lebensmittel-Technologie", "Alimenta", "Lebensmittel-Industrie"
URL: www.foodnews.ch


text:
L’export d’apparats e software da spiunascha duai vegnir impedida era en l’avegnir. Quai cura ch’ins suppona, ch’ils apparats vegnian duvrads a moda abusiva. Il Cussegl naziunal ha approvà unanimamain la proposta dal Cussegl federal per stgaffir ina basa da lescha correspundenta.
I na va en quella fatschenta betg per material da guerra, ma per bains che pon vegnir duvrads per finamiras paschaivlas u per supprimer la populaziun. En la lescha duai uschia sulettamain vegnir francà ch'il Cussegl federal regla, cura refusar lubientschas d'export per martganzias che pon vegnir duvradas per survegliar l'internet e la telefonia mobila.
Il Cussegl dals chantuns sto anc decider en chaussa.
RTR novitads 11:00


text:
Las stremblidas sajan stadas da sentir er a Denpasar, la pli gronda citad da Bali ed ils lieus turistics da l'inla. Rapports davart unfrendas u donns na datti anc nagins, rapportan las autoritads. In tsunami na vegnia il terratrembel segir betg a chaschunar.
Er a Papua Neuguinea è il terratrembel stà da sentir. Qua cun ina fermezza da 7,0. En in conturn da 300 kilometers aveva il stadi l'emprim dà ora in avertiment da tsunami. Entant è quel vegnì abolì. Gist avant e suenter il terratrembel hai dà terratrembels anteriurs e posteriurs da la fermezza da fin 6,2.
Dacurt è l'insla Sulawesi vegnida stremblida
Ils 28 da settember hai dà in terratrembel da 7,5 sin l'insla indonesa Sulawesi. Silsuenter hai dà in tsunami che ha devastà l'insla. Tar la catastrofa èn almain 2'000 persunas mortas. Radund 5'000 persunas èn anc adina sparidas en las ruinas.
Tschinta da fieu dal Pacific
En l'Indonesia datti savens terratrembels perquai ch'il stadi giascha sin l'uschenumnà «Pazifischer Feuerring». Là datti spezialmain blers vulcans. Era terratrembels datti savens e quels pon era chaschunar tsunamis.
RR novitads 06:00


text:
Pont Niza
Pont Niza (nom ufizial: Ponte Nizza) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al gh'ha 807 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 23,1 km² e ona densità de 35 ab./km².
L'è int l'Ultrepò Paves, int la vala Stafura al nivel indè che el Niza el va drent int la Stafura. Al cunfìna coi comün de Bagnèra, Sésma, Gudiass, Gremiasch (AL), Montsegal, Val Nisa e Vars.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Al cumün de Pont Niza l'è stà custitüìi int 'l an 1928 cunt l'ünion di cumün de Piscòren, Trebian Niza, San Ponz Semola e Sésma.
Chèst'ültima però la g'ha recüperàa la sò utunumìa int 'l an 1956.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Pont Niza l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Ligamm da fö[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Oriundamain era la Swisscom sa cunvegnida cun ses concurrents, da proveder chasas ed abitaziuns cun ina sort da fibras da vaider ch'er la concurrenza avess pudì duvrar. Damai che la Swisscom ha vulì rumper questa cunvegna, è la Weko intervegnida. Quella tema che la Swisscom veglia empruvar da sclauder uschia ses contrahents da la concurrenza.
La dretgira ha uss confermà: Uscheditg ch'i n'è betg decidì schebain la Swisscom fa maldiever da sia posiziun da pussanza, na dastga ella betg metter ils cabels da fibra da vaider. La Swisscom manegia ch'i smanatschia uschia in retard dal svilup da la rait da fibras da vaider che saja da dischavantatg per l'economia e la societad.


text:
La lescha davart il dretg d'autur era betg pli adequata al temp. La midada digitala ed il svilup tecnologic han sfurzà il parlament dad ir sur ils cudeschs e cumplettar la lescha. In punct fitg central era la pirateria.
La proposta d'ina cumissiun ha gì nagina schanza: ella è vegnida refusada cun 182 tar 6 vuschs e 9 abstenziuns. Ils adversaris teman ch'ils emetturs da televisiun na permettan betg da sursiglir la reclama cun guardar televisiun da tuttas uras u pretendan lura taxas.
Situaziun da partenza intscherta
La ministra da giustia Simonetta Sommaruga era medemamain cunter la regulaziun. La situaziun da partenza na saja betg clera. Quants daners da reclama ch'ils emetturs da televisiun perdian per propi na saja betg d'eruir. Ozendi survegnan ils emetturs 35 milliuns francs da firmas sco Swisscom e UPC.
RR novitads 11:30


text:
Cun quai ch’i sa tracta tar la baselgia claustrala Son Martin a Mustér e cun ella tut l'implant claustral dad il stabiliment il pli marcant da la Surselva, propona la regenza da sustegnair la restauraziun cun in credit d’impegn. Il Cussegl grond duai conceder il credit d'impegn dad 1,81 milliuns francs en il rom da la missiva tar il preventiv 2017, scriva la regenza vinavant.
L'onn 2017 duain vegnir restauradas parts da la fatschada, il 2018 l'interiur da la baselgia. Sper las lavurs da restauraziun duai era dar intginas meglieraziuns tecnicas - tranter auter vi dal sistem da stgaudar.
RR novitads 09:00


text:
Una Soap
Una Soap (Na Soap) 'l è na cumèdia danéśa e śvedéśa dal 2006 dla Pernille Fischer Christensen che chè l'è a 'l sò debùt da regìsta.
Al film 'l à purtâ a cà 'l Órs 'd Argìnt, al gran prèmi dla giurìa, a 'l Fèstival ad Berlîṅ dal 2006.
Sunt
La Charlotte (Trine Dyrholm), pruprietària 'd un salòṅ ad belésa, l'à péna mulâ 'l sò muróś Kristian (Frank Thiel), dutōr ad mistēr, dòp avér visû sèg par quàt'r an. Adès l'à spatinâ andànd a star in 'n apartamènt da par lē, ad sōv'r ad qvél 'd Ulrik (David Dencik), un trans ch'al s fà ciamàr Veronica ch'al vōl cambiàr sès e ch'al scampa vindénd al sò còrp par bèsi. In dal méntar ch'la Veronica la dà śò la pólvra in salòt, la Charlotte la próa a tgnir impìsa na lampàda in dla sò cambra da lèt ch'la sa śmòrsa sèmpar da par lē e pò la s mét sù quèl da magnàr in dal micro-óndi.
La Veronica la gh'à na cagnìna ch'la s ciàma Miss Daisy. Dòp avér-ag ślungâ quèl da magnàr e bruśâ la fritàda, a gh sòna a 'l us la Charlotte parchè la gh'à biśógn 'd ajùt ch'la gh'à da spustàr na réda da lèt c'n al stramàs tacâ insìma ch'l è dimóndi péśa e lē da par lē la n gh la cava minga. Dòp avér-al fat malvluntéra, la Veronica la tórna śò a guardàr na telenuvéla in ingléś a la televiśiòṅ méntar la Charlotte la và a lèt cun 'n óm spuśâ (Jakob Ulrik Lohmann) spianànd-'l a la granda. Subìt dòp la và a purtàr un rigàl a la Veronica, un fónd-tinta, acsè la pōl quaciàr méj la sò pèla da óm. A riva anc sò màdar (Elsebeth Steentoft) ch'invéci la gh pòrta dal rivìsti da lèśar. Al trans l'è dimóndi śò e 'l decìd ad tōr-as la vita mandànd śò dal madśìni tuti insém. La Miss Daisy la taca a bajàr fòrt daśdànd in dla nòt la Charlotte ch'la và śò par dir ad dar-'g un taj parchè l'à fiacâ. Vrénd 'l us la cata la Veronica in còma in mèś a 'l gòmit. La dóna la ciàma subìt Kristian a 'l telèfun e chi lò al gh diś 'd insfilsàr-ag dū dida in góla par far-ag vgnir 'l urt dal gòmit e vudàr-'g al stómag ma a n funsióna minga dònca la ciàma subìt 'n ambulànsa.
Al dè dòp la Veronica la tórna a cà e sò màdar la gh pòrta di óṿ dōls ad quàja in rigàl ma lò al s arlìa sèg parchè la 'l ciàma sèmp'r Ulrik. Al trans al và in cuśìna a tōr na scatla 'd ciuculatèṅ da purtàr a sò pàdar p'r al sò cumpléan anc se lò al n 'l à minga invidâ a la fèsta.
In cambi d'l ajùt ch'la gh'à dâ salvànd-ag la vita, la Charlotte la dmanda a la Veronica ad mét'r-ag sù dal téndi a la fnèstra parchè a gh'è sèmp'r un purcùs 'd 'n àtar palàs ch'al la tîṅ 'd òć quànd la s cava śò. La Charlotte la li vōl biànchi e la Veronica la s śibìs ad cuśìr-li lē, pò la và a cambiàr al nàst'r adeśìṿ ch'al gh al tîṅ schis sóta 'l stanlèṅ. Méntar lē la s tira sù 'l mudàndi cl'atra là la s li cava parchè la s è purtàda a lèt 'n àt'r óm (Claes Bang), qvést chè divursiâ.
Cla sira lè la Veronica la gh mónta 'l téndi e la Charlotte la gh diś ch'al pōl armàgnar par séna. Dòp avér scaldâ dla pizza c'n al micro-óndi la gh admànda chi èṅ-i tut chi óm ch'i pàsan par cà sua (ag curàǵ ch'la gh'à, pròpria lē!). La Veronica la n è minga bòna ad dir ch'i èṅ di sò cliènt e dònca la gh rispónd ch'la fà di lavōr da sarta, giustàr dal sfési dal braghi, cuśìr di rudèi e via dascurénd, par métar-'s in bisàca quèl.


text:
En il territori da la Convenziun da las Alps e pia en il territori da perscrutaziun da VerbaAlpina vegnan discurridas tradiziunalmain linguas da trais famiglias da linguas. Tut trais vegnan represchentadas da continuums dialectals, il grad da distincziun dals quals dependa evidentamain era da l'extensiun da lur territori da derasaziun. La fragmentaziun da la zona romanofona è pli gronda che tschella da la zona germana e tschella anc ina giada è pli gronda da tschella slava. Da la situaziun dialectala informan ils atlas linguistics spezialisads. In VerbaAlpina, ils puncts da relevaziun dals atlas differents vegnan colliads ad ina rait plurilingua cumplessiva. A nivel da las linguas naziunalas surordinadas resp. linguas minoritarias ch'èn implementadas regiunalmain è dentant be la Romania alpina sutdividida ulteriurmain. Pertge che ultra il franzos ed il talian èn uffizialmain renconuschids sco linguas naziunalas u linguas minoritarias en Svizra il rumantsch ed in Italia l'occitan, l'arpitan (u francoprovenzal) ch'è uffizialmain renconuschid en la Val d’Aosta, il ladin da las Dolomitas ed il friulan. En la Slavia alpina ed en la Germania alpina exista mintgamai be ina lingua da standard. Per quai che pertutga il tudestg pluricentric èn da distinguer almain per la Svizra, la Germania e l'Austria varietads da standard naizunalas coexistentas.
(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)
Tags: Linguistica
Metodologia
Alle Einträge anzeigen(!!!)
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Famiglias da linguas en las Alps (Citar)
Fotografias (Citar)
La mediateca da VerbaAlpina cuntegna ina collecziun vasta, permanentamain creschenta da fotografias georeferenziadas. Questas adempleschan ina finamira dubla: d'ina vart renvian ellas a referents concrets cun tut lur particularitads idiosincraticas che pon esser fitg marcantas surtut tar edifizis. D'autra vart duain las fotografias illustrar in concept uschè evidentamain sco pussaivel e daventar uschia la basa per la relevaziun d'autras denominaziuns dal concept. La finamira da questa funcziun n'è perquai betg da reconuscher il referent specific, pia ina tegia d'alp definida. Quai fuss schizunt plitost disturbant, pertge ch'ils infurmants han la tendenza da furnir en quest cass il num propi da l'alp, e betg las denominaziuns dal concept. Questa ristga è dentant survesaivla: ina malenclegientscha substanziala resulta atgnamain be en cas che l'infurmant reconuscha persunas enconuschentas. En quest cas attiran las caracteristicas individualas tut la concentraziun dal contemplader uschia che la persuna represchentada vegn numnada spontanamain ed involutarmain cul num ("quai è bain il Willi!") – e betg en la funcziun ch'el exercitescha sin la fotografia (SIGNUN). Per propi fuss per consequenza pli cunvegnent il diever da dissegns idealisads enstagl da fotografias d'objects concrets per relevar las denominaziuns. Ma quai na gartegia betg pervia da la mancanza da musters correspundents. Tut las represchentaziuns da referents èn colliadas tras la banca da datas cun las categorias "concept" e "denominaziun".
(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)
Tags: Context extralinguistic
(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)
Tags: Context extralinguistic


text:
Hockey/Jėuni - Chėst ann ą i pitli dla Under 10 dl HC Gherdėina bele scumencią ai prims de agost a jģ sun dlacia a fé i alenamėnc y perchėl ne aspitovi nia lėura de pudėi fé l prim turnoi.
Under 10
N sada ai 17.10. fņvela pona tan inant. Tl stadio dala dlacia Pranives de Sėlva iel unit adalerch la scuadres de Persenon, Renon y doves dl Bulsan. I pitli messova jughé contra uni scuadra un n tėmp che durova 12 menuc. Chėst ann iel unit leprņ mo na nuvitą, ntan che cater scuadres sla jugova, messova la cuinta scuadra fé n percurs cun rėms y chėsc se purvan a l fé plu asvelc che ie mesun. Chėsc fova scialdi blņt, sibe ai mutons che a duc chėi che ie unic a cialé pro ti ą plajł chėsta nuvitą. Per la scuadra dl HC Gherdėina ąl fat i goi Jonas Kostner (2), Erik Kantioler y Aaron Oberbacher.
U16 Val de Flėm - Gherdėina 5:6 (1:1, 2:1, 2:4)
Na bela partida cumbatuda ie stata chėla dla Under 16 n dumėnia ai 18 de utober tla Val de Flėm. Kevin Senoner ą sapł da mutivé i mutons y se ą udł ora che l verdiaporta di autri ne fova nia iust l miėur y nsci ąl fat tré scialdi i mutons sun cassa. La partida fova valiva y do l 4:4 ie l Gherdėina stat bon de jģ danora sun l 6:4 y mé doi menuc dan la fin ą l Fiemme mo fat n gol, ma la vėnta ne fova nia plu da ti tņ ai jugadėures dl Gherdėina. I mutons ą dat l 100% nchin ala fin y canche duc dą dut pona tėnien nce pea cun lautra scuadres. Trėi ponc meritei per l Gherdėina, bravi mutons! Per l Gherdėina ąl fat 2 goi prun Tobias Fill y Marc Frisch, un n gol prun ą fat Tim Linder y Nicolas Demetz.
U18 Fascia - Gherdėina 6:5 (2:0, 1:2, 3:3)
Na partida riesc da desmincė y da cialé inant fova chėla dla Under 18 n sada ai 17 de utober via n Fascia. I mutons ne ą nia jugą coche i są da jughé y uniun jugova mé per sé nstės. La va de se dé na scasseda, ajache jugan nscila ne ruverąn nia lonc. Per l Gherdėina ąl fat i goi Diego Glück (2), Leo Holzknecht, Damian Bergmeister y Marcel Comploi.
U20 Cortina - Gherdėina 2:1 (1:0, 0:0, 1:1)
Na bela partida cumbatuda fova chėla de n dumėnia a Cortina da pert dla Under 20. Purtruep ląi pertuda, ma se giapan massa menuc de straufonga y trajan massa puech sun cassa di averseres ne pņssen nia vėncer. Speron che la bute inņ l proscimo iede. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Patrick Major.
La proscima partides di jėuni n cėsa:
Duman sada ai 24.10. dala 14.30 jugherą la U14 contra l Bulsan Junior y dala 17.30 fajerą la U18 contra l Neumarkt.


text:
Per Armon Orlik da Maiavilla vegn questa pausa dentant gist en il dretg mument. L’onn passà ha el numnadamain gì intgins problems cun il dies e ditg er stuì tremblar d’insumma pudair sa participar a la Festa federala da lutga a Zug.
Jau hai uss propi pudì sa revegnir ed er gì peda d’ina gia far auters patratgs, uschiglio hajan ins adina mo la lutga en il chau.
Malgrà ina stagiun senza festas da lutga n’èsi betg vegnì lungurus ad Armon Orlik. El ha uschia gì dapli peda per ses studi d’inschigner ch’el ha cumenzà avant intgins onns. Plinavant ha el frequentà questa stad in praticum a Landquart, nua ch’el po uss er gidar a planisar la nova halla da lutga a Vaz Sut.
Distanza dal sport da lutga
Armon Orlik trenescha sa chapescha vinavant, quai dentant betg en quella dimensiun sco ils onns passadas. El haja propi reducì il pensum da trenament e prendì in zic distanza dal sport da lutga. Ma cler, ils cumbats en il resgim e l’atmosfera a las festas da lutga, quai manchia schon, uschia il lutgader da 25 onns.
Ses giavisch è ch’i dettia l’onn proxim puspè ina stagiun da lutga tut normala, senza Corona e prescripziuns. Sche quai è lura propi pussibel, gliez stat anc scrit en las stailas, da quai è er il meglier lutgader grischun conscient.


text:
Azerbaigian
L'Azerbaigian (Azərbaycan in azer; Azerbajdžan in rüss) a l'è un paes de l'Asia arent al Caucas.
A l'è tacaa a la Rüssia, a la Georgia, a l'Armenia, a l'Iran e a la Türchia, e l'è in sül mar Caspi.
La capital a l'è Baku.
Al gh'ha una süperfiss de 86.600 km² e una pupulaziun de pressapoch 9.165.000 abitant (2011).
Urganizaziun pulitiga aModifega
L'Azerbaigian (nom ufizial: Azərbaycan Respublikası) a l'è una repübliga.
El president a l'è l'İlham Əliyev (del 2003).
El prim minister a l'è l' Əli Əsədov (del 2019).


text:
Il Tribunal federal ha decidì ch'il magister n'haja betg da bun in’indemnisaziun da l'autoritad penala perquai ch'el haja pers sia plazza pervi da las inculpaziuns. La stad 2009 aveva la mamma d'ina mattetta accusà il magister d'avair malduvrà sexualmain pliras giadas la mattatscha. Il magister è stà 8 dis en arrest d'inquisiziun e la scola ha visà la plazza ad el. Il 2013 ha la dretgira penala da Zug declerà liber il magister da tut las rinfatschas.
Pretendì indemnisaziuns da passa 200'000 francs
Il magister aveva pretendì in'indemnisaziun en l'autezza d'almain 235'000 francs perquai ch'el n'haja betg pudì lavurar durant quest temp da las inquisiziuns. Las autoritads penalas na stoppian betg pajar perquai che la vischnanca da scola haja decidì da relaschar il scolast senza giustificaziun factica. Las autoritads na stoppian betg purtar las consequenzas da quest sbagl da la vischnanca.
RR novitads 12:00


text:
En il chantun Vallais han ils ospitals adina dapli problems da vegnir a frida cun la pandemia da corona. Il center d’ospital dal Vallais franzos CHVR ha perquai proclamà per oz glindesdi il pli aut stgalim d’alarm. L’augment dals pazients da corona saja constant ed inquietant, ha ditg il directur da l’ospital, Eric Bonvin a Radio Rhone. Els sajan las proximas emnas dependents da l’agid d’ordaifer.
Pazients stoppian vegnir transportads en auters ospitals, er dad auters chantuns.
Betg cumparegliabel cun emprima unda
En ils ospitals dal CHVR eran la dumengia 124 pazientas e pazients, 10 da quellas persunas en la partiziun da tgira intensiva. L'augment saja constant e fetschia quitads. Ins na possia betg cumparegliar il punct culminant cun l'emprima unda dals 23 da mars. Questa giada sajan las mesiras vegnidas prendidas pli tard.
La proxima emna è fitg problematica.
In ulteriur problem saja ch'era adina dapli persunas dal persunal saja pertutgà dal virus. L'infecziun na succedia betg be durant la lavur, mabain era durant il temp liber. Actualmain sajan gia 50 collavuraturas e collavuraturs s'infectà cun il coronavirus e na possian betg lavurar. Ed il dumber s'augmentia di per di


text:
Ils purschiders da servetschs da streaming, sco Netflix, Amazon u Disney, ston en l’avegnir investir 4% da lur svieuta, ch’els fan en Svizra, en producziuns da films svizzers. Il Cussegl naziunal è suandà a la proposta dal Cussegl federal e dal Cussegl dals chantuns. Gist suenter la decisiun han partidas giuvnas entschet a rimnar suttascripziuns per in referendum.
Sch’ils purschiders da streaming na vulan betg sustegnair directamain films svizzers, pon els era pajar ina taxa a l’Uffizi federal da cultura. La Frantscha ha ina taxa da 25%, l'Italia ina da 20%. Cun ils 4% ch'èn previs per la Svizra duajan cineasts svizzers e cineastas svizras vegnir promovids. La taxa pudess muntar circa 30 milliuns francs supplementars per questa promoziun.


text:
Program dl De
20 agn competënza strades | Daurida dla Plaza Silvius Magnago nöia | Surandada dla gran onoranza de mirit a Ciastel Tirol
Ai 5 de setëmber él le De dl’Autonomia. En chël de dl 1946 él sté i ministri por i afars cun l’ester dl’Austria y dla Talia, Karl Gruber y Alcide Degasperi, che á firmé l’acordanza de Paris. Chësc avenimënt particolar por le svilup dla storia dl Südtirol dess ince ester n simbol de solidarieté, che vëgn ince desmostrada cun le volontariat. N segnal sterch de solidarieté, sciöche ince le sentimënt de portignënza pro le Südtirol é döes carateristiches fondamentales di zitadins.
Iniann sará la tematica prinzipala dl De dl‘Autonomia la chestiun dl passaje dla competënza dles strades dal Stat ala Provinzia: dan da avisa 20 agn él gnü a se le dé por la Provinzia de Balsan la poscibilité da manajé autonomamënter la competënza dles strades.
Döes sará les mostres sön la tematica “20 agn competënza strades” che gnará inaugurades ai 5 de setëmber dales 10. Le tema zentral dla mostra sará la storia de 20 agn, dal 1998 inant, y al gnará presenté i evënc prinzipai y les costruziuns plü importantes che é gnüdes fates. Ala festa él gnü invié zirca 1000 porsones dl setur dles strades, da colaboradus da denant dla Repartiziun a rapresentanc de istituziuns y repartiziuns.
Les prömes döes mostres sará da odëi por trëi dis sön la Plaza Silvius Magnago 1 a Balsan. An podará odëi veicui dl sorvisc strades, sciöche ince proiec dles Repartiziuns Infrastrotöres y Sorvisc Strades di ultims 20 agn. La secunda mostra gnará istalada tla curt interna dl Palaz provinzial 1 y sará daverta por zirca 10 dis. Al sará da odëi le guant da laur dla ANAS y di stradaröi, sciöche ince modí dles costruziuns realisades dals Repartiziun Sorvisc Strades.
Trames döes les mostres é debann. I orars de daurida é
Mostra sön la Plaza Silvius Magnago
da en mercui, ai 5 de setëmber dales 11
cina en vëndres, ai 7 de setëmber da sëra
Plaza Silvius Magnago 1
a Balsan
Mostra tla curt interna dl Palais Widmann
da en mercui, ai 5 de setëmber dales 11
cina en vëndres, ai 14 de setëmber da sëra
tla curt interna dl Palais Widmann
a Balsan
Por savëi de plü sön le tema dles strades
Daurida dla plaza Silvius Magnago nöia
Cun na delibera dla Junta provinziala d‘aurí dl 2010 é la plaza dan le Consëi provinziala a Balsan gnüda nominada en onur dl presidënt dla Provinzia da denant dot. Silivus Magnago. La plaza á insciö inom „Plaza Silvius Magnago“. Implü él ince gnü tut la dezijiun dl 2012 da scrí fora n concurs por n conzet nü dla plaza y che dô porté a na revalutaziun de cualité.
Le conzet nü prevëiga n funz nü de n material su cun la creaziun de sperses de corusc. Implü dessel ince gní istalé poscibilités da se senté jö y trëi tofles cun informaziuns. Por trasmëte ince le lian dla plaza cun i zitadins y le teritore dl Südtirol, él gnü lauré cun peres naturales dla provinzia. Insciö él gnü adoré por les trëi tofles trëi peres de zones geologiches desvalies dla provinzia (raiun alpin a süd, raiun alpin dl a ost y peninicum).
I trëi materiai dess rapresenté la richëza dl teritore y ince i trëi grups linguistics che vir adöm. La fontana dl Laurin gnará spostada dlungia l’entrada dla plaza.
Surandada dla gran onoranza de mirit a Ciastel Tirol
N ater punt culminant dl De dl’Autonomia é la surandada dla Gran onoranza de mirit dla Provinzia de Balsan a Ciastel Tirol. La Gran onoranza de mirit é l’onoranza plü importanta che la Provinzia pó surandé. Cun chësta onoranza vëgnel premié personalités che á dé n contribut important por le svilup de chestiuns südtirolejes. Al pó gní premié rapresentanc di seturs dla sciënza, dl’ert, dla cultura y dl sport. Implü vëgnel ince onoré l’impëgn por chestiuns soziales y umanitares y por la sconanza dl ambiënt.
La manifestaziun vëgn daurida dales 15 te na cornisc musicala dl conservatore “Monteverdi” de Balsan. Daldô sarál spo le professur dl’université Walter Obwexer, spezialist de dërt europeich y costituzional dl‘Université da Desproch che baiará dla cooperaziun al svilup tl Statut d’Autonomia. Do le referat dl professur Obexer gnarál surandé les gran onoranzes de mirit dla Provinzia de Balsan a trëi porsones.


text:
Letteradura milanesa
Tradizionalment el termin litteradura milanesa el se riferiss de norma la produzion litteraria che la vegn de la zona del vegg Dugaa de Milan, cont el doperà 'me lengua la varietà del Lombard Occidental conossuda 'me dialett milanes: in quell sens chì el pò vess consideraa on sinonim de litteradura lombarda occidental, già che tucc i pussee important scrittor dialettai insubrigh vegniven a Milan.
In temp pussee moderni, el termin l'è anca doperaa cont on significaa pussee stregg, cioè 'l pertocca domà la produzion litteraria de Milan e del sò contad.
La litteradura original in Milanes l'è fada sù de on gran numer de poeta, che in d'on quai cas gh'hann avuu ona gran fama anca foeura de la Lombardia (el Carlo Porta, tant per dìnn vun, ma anca el Giusepp Parin) e d'on quai romanzee che l'ha scritt giò i sò romanz direttament in Milanes.
StòriaModifega
El Ferdinando Fontana el diseva che 'l scrittor pussee vegg de la litteradura milanesa l'è de considerà el Peder de Bascapè, nassuu in del XIII secol e scrittor d'on Sermon Divin con sora la data del primm de giugn del 1264. I sermon hinn l'unega òpera datada de la letteradura didattico-religiosa del nòrd Italia, che l'aveva giamò daa di test notevoi grazie a l'òpera de autor come el Gerard Pategh de Cremona ò el Giacomin de Verona.
Ma l'autor lombard pussee important del Dusent l'è senza dubbi el Bonvesin de la Riva. Nassuu a Milan tra 'l 1240 e 'l 1250 e mòrt in del 1313, l'è famos per el sò Liber di Tre Scrittur, poema in quartinn, in del qual el parla de l'Inferno, de la Passion de Gesù e del Paradis. L'è donca on'evidenta anticipazion de la Divina Commedia del Dante Alighiee.
Hinn molto important anca el Trattaa di Mes in forma de apòlogh e 'l Vulgare de elymosinis, descrizion cruda de ona quaj maladia important, cont on realismo compagn del Jacopone da Todi. Ona sòrta de galatee medieval l'è 'l De quinquaginta curialitatibus ad mensam, representazion viva e realistica mettuda in de la tradizion manualistiga del temp. Alter òper hinn i Contrast, ona serie de disput come la Disputatio rose cum viola, indove i virtù borghes vincen quij aristocratich.
El Bonvesin l'è staa anca autor de òper religios come la Passion del Giòbb, La vita del Sant'Alessi e soratutt i Laudes de Virgine Maria.
L'us scritt del Milanes el ciappa alter vigor a Milan sòtta la signoria di Viscont, come in del cas del Lancino Curti de l'Andrea Marone. I testimonianz scritt del Quattercent hinn anmò indecis per quell che 'l reguarda la grafia: el Benedetto Dei el compònn el primm glossari in milanes in 'sto period. In del secol quell de sedes el Gian Paol Lomazz (pittor manierista) el fonda l'Accademia de la Vall de Blegn, che la forniss informazion anca sora alter dialett de quell temp.
In del 1606 l'Ambroeus Biffi, cont el sò Prissian de Milan de la parnonzia milanesa el proeuva a fà sù ona prima codifica del Milanes. Pù o manch in quel period el sortiss el Varon Milanes, che 'l proeuva a mostrà di etimologii grech e latinn de vari paròll milanes. El librett l'è compagnaa de ona quai poesia che, cont ironia, la difend la dignità del Milanes 'me lengua litteraria.
Se cuntom minga el Fabi Vares (1570-1630), el pader de la litteradura milanesa moderna l'è 'l Carlo Maria Magg (1630-1699): òmm de coltura e de ona certa importanza in del Milan del sò temp, el scriv commedi e poesii d'occasion. L'è lù l'inventor de la maschera del Meneghin e quell che ghe porta ona standardizzazion de l'ortografia milanesa.
In del Settcent vegnen foeura i over de Carl'Antoni Tanz, Geronim Biragh, Francesch Geronim Coeuri, Giusepp Parin (che però l'è conossuu soratutt per el sò contribut a la litteradura italiana) e, soratutt, Domenegh Balestreri.
Quell secol chì el ved nass la polemiga de la Brandana, che la ved i letteraa milanes mettes a difend la lengua ambrosiana di accus che ghe mandava l'abaa Onofrio Branda: la resposta la sortiss cont ona serie de articol e poesii, e la vegn inscì appassionada che i autorità austriegh se veden costringiuu a ordinà de moccàlla lì.
I primm desenni del Vottcent inveci veden el pussee important, famos e grand di poetta milanes: el Carlo Porta. La soa overa l'è bella granda e la catta dent ona motta de argoment. L'è consideraa vun di poetta pussee important del Romanticismo italian. Intorna a lù se incontren on bell poo de alter letteraa milanes, tra i quai cuntom Tommas Gross (che 'l scriv anca in lombard) e Lissander Manzon.
In del 1814 el Francesco Cherubini el pubbliga el primm dizionari milanes: la soa ristampa (in cinch tomm, tra el 1839 e 'l 1843, cont on'appendis sortida in del 1856), l'è vun di monument de la coltura dialettal milanesa. In del 1816 el studios el tira foeura ona raccolta in dodes volumm cont on'antologia di pussee grand autor milanes, del Varon fina al Porta.
El XIX secol (soratutt in la segonda metà) l'è l'età dorada del teater: a troeuvom per esempi el Carlo Bertolazzi (autor de El nost Milan), Cletto Arrighi e Ferdinando Fontana. Manchen minga i poeta (compagn de Giovanni Rajberti), i scrittor (Emilio De Marchi) e sortissen alter quatter dizionari: el Cappelletti (trilengov: milanes-italian-frances), el Banfi, l'Arrighi e l'Angiolini. Vegnen foeura anca i primm autor che scriven minga in milanes, ma che doperen i dialett di proppi sitt (compagn del Speri Della Chiesa Jemoli). El Ferdinando Fontana el pubbliga ona noeuva antologia (1901).
In del Noeuvcent i poeta e i scrittor (anca quei d'occasion) cressen semper pussee, senza cuntà che la vegn foeura anca ona tradizion de canzon d'autor (regordom Giovanni D'Anzi, Nanni Svampa, Enzo Jannacci). El poetta pussee famos e important del secol però l'è 'l Delio Tessa che, per el sò vess antifascista, el viv isolaa de la coltura del sò temp. Tra i alter poetta milanes del Noeuvcent a troeuvom Giovanni Barrella, Luigi Medici e Franco Loi.
El teater milanes el seguta a 'ndà innanz grazie a l'opera del Giorgio Strehler e de attor compagn del Piero Mazzarella.
Al dì d'incoeu la produzion litteraria milanesa la gh'ha anmò 'na soa presenza, anca se l'è minga tant considerada.


text:
Il chantun Grischun realisescha – ensemen cun il principadi da Liechtenstein e cun il stadi federativ austriac Vorarlberg – il project d'interreg "concerna: rollas fixas".
A partir da quest mais pon sa participar giuvenils e persunas giuvnas creschidas tranter 14 e 25 onns en il rom d'in project d'interreg ad ina interrogaziun online che porta il titel "Tge pensas ti da rollas fixas en la professiun ed en la famiglia?". L'interrogaziun sa referescha a temas sco: tenutas, rollas fixas, cumportaments da rolla e giavischs per il futur. Il referat da dunnas, il post da stab per l'egualitad da las schanzas dal chantun Grischun ed il post da stab per l'egualitad da las schanzas dal Liechtenstein han incumbensà la scola auta spezialisada da Son Gagl en cooperaziun cun l'institut da perscrutaziun sociala D. Baumgartner, Turitg, da far questa interrogaziun online. Entrada a l'interrogaziun: www.rollenbilder.org
Survista da l'entir project
Ultra da l'interrogaziun online vegn realisada il cumenzament da l'onn proxim ina campagna da publicitad. A partir dal mars 2014 vegn preschentada in'exposiziun ambulanta interactiva davart il tema da las rollas fixas en la lavur, en la cultura, en la furmaziun ed en la sanadad. Ultra da quai vegn purschida ina retscha da referats per multiplicaturas e multiplicaturs. La finamira dal project è quella da sensibilisar la populaziun giuvna per rollas fixas existentas ed innovativas. L'entir project dura dal settember 2012 fin il december 2014.
Agiunta:
fegl sgulant davart il project
Infurmaziuns:
Silvia Hofmann Auf der Maur, manadra dal post da stab per l'egualitad da las schanzas, tel. 081 257 35 71, e-mail: Silvia.Hofmann@stagl.gr.ch
Gremi: post da stab per l'egualitad da las schanzas dal chantun Grischun
Funtauna: rg post da stab per l'egualitad da las schanzas dal chantun Grischun


text:
Beschreibung
«Tschappa e scappa – In viadi tras il Grischun» è il nov gieu da savida ed aventura da la Lia Rumantscha. Ins po sa metter sin viadi tras il Grischun cun ils meds dal traffic public, cun velo, cun l’asen ubain a pe ed en situaziuns spezialas pon ins schizunt sgular cun ballun d’aria chauda u cun l’helicopter. Impurtant è da respunder bain a las dumondas. Ma attenziun: mintgatant sa mussa er il spiert da malaura e quel è bun da midar puspè tut!
Il gieu è adattà per uffants a partir da circa 10 onns en scola ed en famiglia. Igl è in gieu da tavla e da cartinas cun dumondas areguard la geografia, l’istorgia, la lingua e la cultura dal chantun Grischun accumpagnà da diversas aventuras. Ins po emprender d’enconuscher pli bain sia patria ed il medem mument far diever da nossa lingua.
Ähnliche Beiträge


text:
cuntegn
Engiadina
-
Ultim suspir da la Bellaria grazia ad in'installaziun d’art
La Bellaria è vegnida fabritgada dal 1900 da l’architect Nicolaus Hartmann sco «scola igienica», pli tard è ella stada ina colonia per uffants da la citad da Turitg. L’edifizi sa chatta a la fin da ses ciclus.
Proximamain avess l’edifizi da vegnir demolì per dar spazi ad ina nova partiziun da wellness per in hotel.
Entant è la chasa anc en possess da la vischnanca da Zuoz. Quella ha era dà la lubientscha a l’artista da realisar in’installaziun cun objects che Manuela Dorsa ha chattà en la Bellaria. Il visitader na chatta betg sin l’emprima egliada in’ovra finida, mabain el ha da scuvrir, avrind e serrond las portas, las differentas structuras da la chesa.
L’exposiziun da Manuela Dorsa «Oggetti smarriti» è anc averta fin ils 29 d’avust.
Maletg
1 / 7
Legenda:
Sco emprim ha l'artista ramassà tut las mustgas mortas en la chasa Bellaria.
RTR/ A.Caprez
Maletg
2 / 7
Legenda:
Gieu cun ina tualetta... da sanester la redactura Anna Caprez e l'artista Manuela Dorsa.
RTR/ A.Caprez
Maletg
3 / 7
Legenda:
L'exposiziun entschaiva tar l'entrada da la chasa cun il gieu «Eile mit Weile».
RTR/ A.Caprez
Maletg
4 / 7
Legenda:
«Ussa u mai pli» ha l'artista Manuela Dorsa era pensà, cur ch'ella ha cumenzà cun l'exposiziun.
RTR/ A.Caprez
Maletg
5 / 7
Legenda:
L'artista ha chattà da tutta sorts en la chasa.
RTR/ A.Caprez
Maletg
6 / 7
Legenda:
Fotografias d'uffants ch'eran giasts en la chasa Bellaria a Zuoz.
RTR/ A.Caprez
Maletg
7 / 7
Legenda:
Pront per la partenza.
RTR/ A.Caprez


text:
La Lumbardéia l'é ‘na regiòun italiâna cun cîrca nōv miliòun d'abitânt. La só capitêl l'é Milân. La Lumbardéia la cunfîna a mezanôt cun la Svésra (Cantòun Ticîn e Grisòun), a sîra cun al Piemûnt, a matèina cun al Vènet e cun al Trintèin-Êlt Âdis/Sudtirōl, e a mezdé cun l' Emélia-Rumâgna.
L'aministrasiòun regiunêla l'é int al Gratacēl Pirelli, a Milân.
Al nòm
Al nòm Lumbardéia al vîn da la parôla tedèsca e longobêrda Langbardland o Langbardaland, che cun al tradusiòun ch' în stêdi fâti dôp l’é dvintê préma Langbard e dôp Longobardia o Langobardia fîn ad arivêr a Lumbardéia, ch' al vré dîr "Tèra di Longobêrd".
I cèinter principêl dal pruvînci Lumbêrdi
La Lunbardî l'è na regiån itaglièna con stra sè e nå nôv migliòn d'abitànt. La so capitèla l'è Milàn. La Lunbardî la cunféna piò sò cun la Svézzra (Cantån Tizén e Grisòn), a sîra col Piemånt, a maténna col Vènet e col Trentén-Elt Égg’/Südtirol, e piò zå cun l'Emégglia-Rumâgna.
L'aministraziån regiunèl l'è int'al Gratazîl Pirelli, a Milàn.
Al nòmm
Al nòmm Lunbardî al vénn da la parola germànica e lungubèrda Langbardland o Langbardaland, che cun al traduziòn ch'ali én stè fati dåpp l'è advintè prémma Langbard e dåpp Longobardia o
Langobardia fén ad arrivèr a Lunbardî, ch'al vré dîr "Tèra dî Lungubèrd".
Äl chèplôg ed pruvénzia d'la Lunbardî
La Lumbardia (in italian: Lombardia) l'é una region d' l'Italia nord-ucidentäla. In dil so 12 pruvinci i ga stan pö d' növ milion d'abitant. La so capitäla l'é Milan. La cunfëina a nord cun la Svisera, a ovest cul Piemont, a est cul Venet e cul Trintëin-Ält Adige e a süd cun l'Emilia-Rumagna.
Al num Lumbardia al vegna da la parola germanica-lungubärda Langbardland o Langbardaland che, dop dil mudifich in latëin e in italian, l'é cambiä in Langbard, po in Longobardia o Langobardia par 'rivä al num d'incö. Völ di "Tera di Lungubärd", la tera d' cul popul germanic ca l'era vegn zu in Italia in dal 568 d.C. e l'äva mis la so capitäla a Pavia. Alura la Longobardia l'era una zona bëin püsè granda d' cula d'adès.
Al simbul d' la region l'é la rösla camuna (in bianc cun dré dal verd) e l'é stä ispirä da un'incision in sil predi d' la Val Camonica ch' i ävan fat i om d' l'antiga civiltä di Camuni. Cun la rösla i völan ricurdä la storia milenäria e la caltüra antiga d' la region.
A gh'é una leg' d' la region par dä o dä mia 'l parmès da druä al simbul lumbärd.
Al motto üficiäl d' la Lumbardia l'é: "Una regione per fare" (una region par fä).
Geugrafia
La Lumbardia la s' divìda quäsi a metä tra pianüra (pö o menu 'l 47,1%) e muntagna (40,5%). Al 12,4% ca 'l resta la culëina.
La region la pöl ves dividì anca in quatar zoni par descriv il carateristich geugrafich: la pärt propri cun i Älp, vüna d' meza muntagna (Preälp) o culëina, un'ätra d' pianüra (Älta e Basa) e cula suta 'l Po.


text:
Arlói da braz
Artéccol in dialètt mudnés
L'arlói da braz l'è un arlói a bastànsa cécch cun un zinturèin, da tgnir al braz.
Sti arlói chè i én dal vòlti dimòndi preziós, perchè dal vòlti i gh'an di metàl o di prédi preziósi, mo anch i modèl ch'i 'n còsten mia dimòndi i én sovèint piotòst chèr da cumprèr.
I arlói da braz i fan vàder l'uràri e dal vòlti al dè, al més e l'an.
Patek Philippe l'à inventê l'arlói da braz a la fin dal '800, mo in d'un prémm momèint al gniva cardû un acesòri da fèmna. I òm i druvèven l'arlói da sachèin.
A l'inéssi dal '900 Alberto Santos-Dumont, inventór brasiliàn al n'éra ménga bòun ed druvèr l'arlói da sachèin in dal mèinter ch'al guidèva l'aparèc' e a l'à dmandê al sô amigh Louis Cartier un quèl pió còmed. Cartier al gh'à dê un arlói da braz cun al zinturèin in pèla, cl'è piasû dimòndi a Dumont. Quand Cartier l'è dvintê famós a Parìs, l'à tachê a vènder sti arlói chè anch a i clièint masc'.
Prémma di an '70, tót i arlói i gh'ìven un quadrànt cun i nómmer e du lanzètti ch'i rudèven e i sgnèven l'uràri, óna per l'óra e óna per i minùt. Dòp i an '70 i an inventê l'arlói da braz digitèl: i gh'an dèinter di compiùter cécch ch'i tìnen al tèimp. Al pòst d'avér al lanzètti e al quadrànt al sèlta pròpria fóra al nómmer (ad esèimpi, 10:30 AM).
Guèrda anchModifica
Èter progètModifica
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Arlói da braz


text:
La survista da vias anc serradas:
Engiadina:
- la via tranter Ardez e Ftan
- la via da Vinadi fin a Spiessermühle, Samignun è uschia cuntanschibel nà da l'Austria, la via da l'Acla da Fans a Spiessermühle vegn averta ils 16-01-19 a las 07:30
Grischun Central
- la via tranter Alvagnì e Bravuogn
- la via tranter Bravuogn e Latsch
Surselva
- il pass dal Lucmagn resta serrà ad interim
En il Partenz èn anc diversas vias lateralas serradas per motivs da segirtad.
La situaziun sin la rait da la Viafier retica
Sin la rait da la Viafier retica èn tuttas lingias puspè avertas. Anc serrà pervi dal privel da lavinas resta il traject da la viafier Matterhorn-Gotthard sur il pass Alpsu, tranter Dieni ed Andermatt.
RR novitads 10:00+


text:
Las cifras da l’emettur da televisiun RTVE mussan però che la PSOE, la partida da Sànchez, ha manchentà la maioritad absoluta. Ella ha obtegnì 28,1% da las vuschs. Sin il segund plaz la partida populara conservativa PP cun 17,8%, avant la partida da sanestra Podemos cun 16,1%.
Blers èn ids a l’urna
La participaziun a las elecziuns dal parlament è ina da las pli grondas en l’istorgia da la democrazia spagnola. Fin las sis da la saira hajan 60,72% dals electurs gì vuschà, ha communitgà la cumissiun electorala. Quai sajan var 9,5% dapli che tar las elecziuns dal parlament dal 2016. Ils biros electorals han serrà la saira a las otg.
RR novitads 20:00


text:
Ins haja spert pudì occupar bain la praschun, che dat suttetg a praschuniers da l’entira Svizra orientala. Cunquai che autras praschuns hajan per part gì anc duas persunas en singulas cellas, haja Cazas spert purschì maun e prendì si blers praschuniers. Oz sajan 142 praschuniers en la praschun che porschia plaz a 152 praschuniers. Ins occupeschia il mument betg 100% da la praschun, di Ines Follador, cunquai ch’ins dovria anc in pau spazi per il cas, ch’igl avess da dar in cas da corona. Enfin oz n’haja il coronavirus per fortuna betg chattà la via en la praschun, ha ditg la directura.
Coronavirus fa quitads
Il coronavirus saja dentant schon in grond impediment per il mintgadi. Uschia possian ils praschuniers adina mo avair visita en cabinas che separian els entras ina fanestra. E quai saja schon trist per tscherts praschuniers che possian uschia mai embratschar u dar in bitsch ad in confamigliar.
Oz hajan ins tanta experientscha cun il coronavirus, uschia ch’ins haja tschertas reglas puspè pudì schluccar. Uschia lavurian ils praschuniers puspè a temp cumplain, ed era gentar possian els puspè cuminaivlamain, e na stoppian betg pli mangiar en gruppas da mo 20 persunas.
Sco quai che Martin Muoth, il manader da segirtad ha ditg envers RTR, possia el far ina buna bilantscha davart l’onn passà. I n’haja betg dà incaps pli gronds ed i haja sa mussà ch’il concept da segirtad persvadia. Cun quai che la praschun saja sin il stan il pli modern pussaivel, n’haja quai enfin oz era mai dà in’emprova da fugir or da la praschun. En il contact cun ils praschuniers saja impurtant d’enconuscher bain la biografia da mintgin. In tema d’ozendi sajan era dronas, ma qua dettia in sistem ch’avertescha en il cas ch’ina drona avess da vegnir en il conturn da la praschun. Plinavant ha Martin Muoth tradì che durant il di hajan ils praschuniers in’atgna clav per lur cella. Quai giaja per evitar enguladitschs tranter ils praschuniers. Durant la notg sajan ils praschuniers dentant serrads èn en lur cellas e na possian betg sortir da quella.


text:
Igl è ina premiera en Svizra. Oz vegn l'ovra atomara da Mühleberg distatgada da la rait electrica. Il concern d'energia BKW terminescha uschia ina era ch'ha cuzzà bunamain 50 onns. Il Cussegl federal ha decidì la stad 2011, suenter l'accident nuclear da Fukushima da sortir da la forza atomara. Il 2013 ha la BKW communitgà da betg pli producir forza electrica cun l'ovra da Mühleberg.
Ina lunga via
Cun strubar l'interruptur cumenza in lung temp da demontascha. Enfin il 2024 duessan esser allontanads ils bastuns nuclears, enfin il 2030 tut las funtaunas radioactivas ed il 2034 duessan esser a fin tut las lavurs.
Custs betg calculabels
Per l'expert Alexander Budzier da l'universitad dad Oxford èn ils custs per las lavurs da demontascha e specialmain ils custs per dismetter e deponer il material radioactiv grev da calcular. Il quint da l'Uffizi d'energia da 24,5 milliardas francs na saja dentant betg realistic. Budzier quinta cun enfin il traidubel, spezialmain cunquai ch'i na saja anc betg enconuschent nua che la deponia finala per rument radioactiv vegnia ad esser.
RTR actualitad 06:00


text:
N nzidënt cun l auto ie tl prim mumënt for na sperduda, sibe che n ie fric adum cun n auter auto, che nce sce n ie fric te na sief o nzaul.
L mpurtant ie dantaldut n iede de mantenì la calma y po sambën de cialé che deguni ne se ebe fat mel. N cajo de persones che se à fat mel iel da cherdé l 112 y da dé l prim aiut.
Pona cunsions de scrì ora for a puntin y de sotscrì da tramedoi la pertes la „Constatazione amichevole“, chël formular, che n giapa pea canche n fej la assegurazion dl auto y che uniun dëssa avëi pea te auto. Chësc formular ie da dé ju ala assegurazion entro trei dis. Scri ora l formular a puntin uel perchël dì ti dé ala assegurazion duta la nfurmazions che la adrova per nvië via la pratica y per paië ora l dann.


text:
Necessarias èn 100 suttascripziuns valaivlas, per che l’iniziativa possia ir en votaziun. Tenor constituziun communala da Surses ha la vischnanca in onn peda, da laschar vuschar il suveran davart l’iniziativa.
Ils iniziants pretendan tranter auter, che l’abilitad da scriver e communitgar en surmiran svaneschia tar ils scolars, e ch’i na fetschia betg senn da mantegnair enavant il rumantsch grischun mo per singulas scolas en il chantun.
La scola a Savognin ha cumenzà l’onn da scola 2007/08 ad instruir en rumantsch Grischun.
RR novitads 20:00


text:
L'exposiziun da commerzi e mastergn a Glion ILHGA vegn spustada. Quai malgrà bleras annunzias d'expositurs, scriva il comité d'organisaziun da la ILHGA.
Sin fundament da la situaziun actuala na dettia nagina segirtad da planisaziun ed uschia na saja per il comité d'organisaziun il mument betg pussaivel da pudair garantir in'exposiziun cun success, scriva l'organisaziun. Plinavant saja impurtant als organisaturs che la protecziun da la sanadad dals participants e dals visitaders saja garantida.
Enstagl da l'october 2020 haja la 14avla ILHGA uss lieu dals 14 fin ils 17 d'october 2021.


text:
Òsem
Òsem (nòm uficiàl: Ossimo) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa.
El g'ha 1 451 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), condena superfìce de 14,8 km² e 'na densità de popolasiù de 98 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bùren, Siidà, Lós, Malégn, Piancógn e Scülpér (BG).
El teretóre del cümü de Òsem el töl dét la part setentriunàla de la àl del Trubiöl, ciamàt apò Altopià del Sul. Òsem l'è furmàt de du abitàcc: Òsem de Sóta e Òsem de Sura. El cèntro comünàl l'è a Òsem de Sura e 'l se tróa a 869 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar. Per Òsem de Sóta pàsa la Stràda Puvinciàl SP5 che de Malégn la mìna a Bùren e pò la và 'nvers la Al de Scalf.
'Na part del teretóre del cümü la scaàla 'l spartiàive co la àl del Lànech, 'ntra i cümü de Bùren e Lós, e la rìa a tocà 'l cunfì co la Pruvìncia de Bèrghem (cümü de Scülpér). El pùnto piö alt del cümü l'è 'l mut Susì (2398 m).
CuurdinadeModifega
Evulusiù demogràficaModifega
Abitàncc censìcc
Colegamèncc estèrniModifega
RiferimènccModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Svizra - Levrat è il politicher cun la blera influenza
Il president da la Partida socialdemocratica Christian Levrat resta il politicher cun la pli gronda influenza da la Svizra. Quai mussa almain il raiting da parlamentaris fatgs per l’emprima part da la legislatura da la gasetta Sonntagszeitung.
Sin las plazzas dus e trais èn politichers da la Partida cristiandemocratica uschia il cusseglier dals chantuns Pirmin Bischof sin plazza 2 ed il president da la PCD Gerhard Pfister sin plazza 3.
Tranter ils 10 pli impurtants polichers è il mument sulet ina dunna sin plazza 6. Quai la cussegliera naziunala da la partida verd-liberala Tiana Angelina Moser. L’entschatta da l’onn eran anc sis dunnas tranter ils top 10.


text:
En Svizra n’hai anc mai dà uschè blers scolars da lingua estra sco ussa. Tenor la «SonntagsZeitung» vegn mintga terz scolar primar or d’ina famiglia che discurra in’autra lingua che quella en scola. Avant 10 onns era quai anc mintga quart scolar. Blers dals scolars da lingua estra na sappian betg bain avunda il tudestg.
Curs per promover la lingua per scolars
I dovria en l’entira Svizra curs obligatorics per promover la lingua per uffants e quai avant ch'els cumenzian la scola. Da quest avis è il cusseglier naziunal da Basilea ed anteriur president dals directurs chantunals da l’educaziun publica, Christoph Eymann.
RR novitads 09:00


text:
emprema victoria per trun/rabius
A caschun digl emprem giug da casa pren l'equipa cumiau dils dus giugadurs che han pendiu lur calzers vid la guota; quei ein las persunas da Fabian Cajacob e Gion Andrea Nay. Sco engraziament per lur engaschi per l'equipa e pil CB Trun/Rabius surdattan ils trenaders ensemen cull'equipa ina pintga regurdientscha ed ina mondura dil CB. Engraziel fetg a vus per vies engaschi!
La partida entscheiva idealmein per l’equipa da casa. Gia suenter 12 minutas gartegia ei dad ir en avantatg entras Daniel Pfister – suenter ina sperta attacca ed in bi pass da Salvatore Staglianò. Mo pauc suenter l’emprema frida, Orlando Monn sto vegnir midaus muort blessura. Sargans controllescha la partida, Trun/Rabius vegn denton tier la schanzas. Ella 28. minuta aulza Clau Berther cun in siet plazzau il resultat sin 2:0. Mo las blessuras cuntinueschan deplorablamein; era Daniel Pfister sto vegnir remplazzaus. Suenter pausa stezza danovamein Clau Berther cun siu secund gol beinspert las ambiziuns da Sargans d’aunc ir per puncts a Pustget. Ina caussa resta denton quei di, numnadamein las blessuras. Gie, schizun il goli Mauricio Cathomas – che gioga ina ferma partida – sto vegnir remplazzaus, aschia che Damian Schmed vegn funcziunaus entuorn da defensur tier goli; el tegn denton la nulla. Legreivlamein sa Mauricio puspei turnar suenter 15 minutas en gol. Bia auter capeta buc ella secunda mesadad. Sargans sesprova, la defensiun da Trun/Rabius lai denton tier ton sco neginas schanzas, aschia che l’equipa dalla Cadi va per ils emprems 3 puncts dalla nova sesiun.
Trun/Rabius ha muossau ina enorma effecienza ell’offensiva ed ina fetg ferma prestaziun dalla defensiva; e malgrad che Sargans ha giu dapli il bal en quei giug ha Trun/Rabius en tutta cass meritau ils 3 puncts.
informaziuns: 3. ligia gruppa 1; CB Trun/Rabius - FC Sargans 3:0 (2:0); Pustget, Trun – 200 aspectaturs
gols: 12. Daniel Pfister, 28. Clau Berther, 51. Clau Berther
Trun/Rabius: Mauricio Cathomas (67. Mirco Pfister); Daniel Pfister (38. Gianin Derungs), Livio Janka, Ramon Orlik, Sandro Orlik; Mathias Flepp, Denis Monn (56. Fabio Caduff), Orlando Monn (16. Damian Schmed), Clau Berther (82. Denis Monn); Salvatore Stagliano, Patrizio Decurtins
Sargans: Claudio Dosch; Sven Mathis, David Becker, Benjamin Weber, Fabian Schai; Robin Wachter, Marco Walser, Kevin Willi, Marco Giordano; Valentino Zollino, Sandro Willi
remarcas: Trun/Rabius senza Remo Alig, Beat Cadruvi, Silvan Muoth


text:
Tar las elecziuns dal parlament en Finlanda han ils socialdemocrats fatg la cursa, schebain mo stretg. Suenter che tut las vuschs èn vegnidas dumbradas or han els gì 40 da 200 sezs. Sco partida la pli gronda en il parlament pon els uss furmar la regenza e tschentar il schef da la regenza. Fin la fin da matg vulan els avair furmà a fin la regenza nova.
Mo paucs sezs pli paucs han survegnì las duas grondas partidas dretgas da la Finnlanda. Ellas han cuntanschì 39 e 38 sezs. Ellas han en congual cun las ultimas elecziuns dentant redublà il dumber da sezs en il parlament. La partida liberala dal center enturn il primminister actual Juha Sipilä ha dentant pers. Els han da nov 31 sezs – 18 pli paucs ch'avant.
La participaziun a las elecziuns è stada tar bunamain 72%.
RR novitads 06:00


text:
Ùstascia
Gl’Ùstascia i èṅ stâ i militànt dal muimènt terurìsta, nasiunalìsta e fasìsta cruàt dimóndi 'd dèstra ch'in dal XX sécul al cumbatìva al Régn ad Juguślàvia duminâ da l'etnìa sèrba. I ér'n aleâ di fasìsta itagliàṅ e di naśìsta tedésc e la sò ideulugìa l'éra 'n misćiùs ad fasìśum, rasìśum, nasiunalìśum e catolicéśum (a difarénsa di àtar juguślàṿ ch'i ér'n urtudòs o musulmàṅ).
Cal nóm chè, ch'in cruàt a s lèś ['ustaʃa] (ustaša) e ch'a vōl dir “alvàr-'s in pē” o anc “arvuntàr-as” quànd na vòlta al batśàva la gint ch'la cumbatìva i turc, 'l è stâ sarnî in dal 1929 da 'l pulìtig cruàt ad Bòśgna Ante Pavelić, pò cap dal Stat Indipendènt dla Cruàsia (Nezavisna Država Hrvatska, NDH), stat fantòs di tedésc, da 'l 1941 a 'l 1945.
In dal 1941, cun l'invaśiòṅ dal Régn ad Juguślàvia 'd Pirèṅ II da part 'd Adolf Hitler, gl'ùstascia, in lòta c'n i cétnić sèrb e i partiśàṅ cuminìsta 'd Tito, i tōś'n al putēr in Cruàsia e i tàcan n'uperasiòṅ 'd pulisìa ètnica esénd ch'i vlìvan ch'in dal paéś i gh'armagnìsan sōl dla gint cun dal sànguv cruàt. In dal camp ad stermìni ad Jasenovac, cmandâ p'r al frâ fransescàṅ Miroslav Filipović-Majstorović, i gh cataràṅ la mònt dimóndi upuśidōr, cumunìsta, ebrèj, sigàgn e sèrb.
Finìda la secónda guèra mundiàla, dimóndi 'd chi ùstascia lè i èṅ pò stâ giustisiâ da i óm ad Tito méntar di àtar, specialmènt i cap, i aṅ catâ prutesiòṅ a 'l èstar (anc in Itàglia) cun 'l ajùt dal Vaticàṅ. Pavelić al s è lugâ in un munastēr in Àustria faghénd-as pasàr p'r un munsgnōr, pò pasànd par Róma al gh 'l à cavàda a 'vēr aśìl pulìtig in Argintìna prima e pò in dla Spaggna 'd Francisco Franco.


text:
Il territori da skis da Samignun-Ischgl è in dals gronds en la regiun da las Alps – uss po quel crescher vinavant. Cun passa 69% ha il suveran da Samignun numnadamain decis da dar il dretg da construcziun per duas cabinas che collian la vischnanca da Samignun cun il territori da skis. En pli prevesa il project duas novas sutgeras. Radund 90 milliuns vegn l'entir project a custar.
Tenor la vischnanca è l’engrondiment la suletta schanza per promover l’economia futura ed era per far frunt a la depopulaziun. Cunzunt organisaziuns da l'ambient avevan crititgà ch'i saja la via fallada d'investir tut en il turissem d'enviern.
RR novitads 14:00


text:
Avant vaira precis in mais è l’emprima persuna vegnida infectada en Svizra cun il coronavirus. E quest mais da mars ha midà la vita da nus tuts e tuttas. homeoffice, restricziuns, social distancing, temas e schizunt isolaziun èn ils chavazzins.
Co ir enturn cun las situaziuns nunusitadas?
Ils Cuntrasts sa dumondan perquai: Co vegnis a frida cun quella situaziun desastrusa?
Tge fan ins per exempel sch’ins ha sco Men Juon in affar turistic cun saloon, hotel ed 80 chavals en stalla?
U sch’ins perda sco Ramun e Marietta Venzin ina persuna charezzada e na po betg prender cumià da quella en ina bella sepultura?
Blers geniturs lavuran per il mument a chasa. Ma cunquai che las scolas èn serradas èn er ils uffants a chasa. Petra Rothmund, redactura da RTR e mamma da duas figlias en la vegliadetgna da scola, ha documentà ses mintgadi cun sia camera.
Il cusseglier guvernativ Peter Peyer maina dapi l'emprim cas da corona il chantun Grischun tras la crisa. Co vegn el sco minister da sanadad a frida cun la situaziun actuala.
Evitar da crudar en l'isolaziun
Ils ins, vul dir cunzunt senioras e seniors e persunas cun constellaziuns da sanadad betg optimalas, ston avair tema da s’infectar e ston perquai star a chasa. Ma er ils auters ston sa restrenscher massivamain per evitar ch’il virus possia sa multiplitgar ed attatgar la populaziun en massas. I vala dad empruvar da tegnair sut controlla las capacitads dal sistem da sanadad.
Igl ha pia num da restar a chasa. E quai è cunzunt per persunas pli veglias enorm impurtant. Ma ellas ristgan uschia da crudar en l’isolaziun. La spitex, uniuns da dunnas ed autras instituziuns emprovan da gidar cun far cumpras u cun purtar mangiativas.


text:
En sia posiziun tar il sboz per ina nova lescha davart las abitaziuns secundaras, ch'il cussegl federal ha tramess en consultaziun la fin da zercladur 2013, conferma la regenza sia pretensiun. Tenor quella stoppian vegnir exauridas tut las libertads d'agir constituziunalas pussaivlas per minimar las consequenzas negativas che l'iniziativa cunter las abitaziuns secundaras ha per ils chantuns da muntogna e da turissem. Els sulets èn numnadamain pertutgads da questa iniziativa.
Las consequenzas negativas ch'il nov artitgel davart las abitaziuns secundaras ha per l'economia publica tutgan unilateralmain ils chantuns da muntogna, ils quals avevan refusà l'iniziativa. Sin basa da quai n'èsi betg mo legitim tenor la regenza, mabain anzi indispensabel da s'engaschar per ina legislaziun executiva che resguarda ils interess dals chantuns da muntogna e da turissem uschenavant che l'artitgel constituziunal permetta quai giuridicamain.
Questa norma strategica observa il sboz elavurà – cun resalva d'intginas correcturas – per gronda part, premess ch'il cussegl federal mantegnia sia varianta principala areguard la dumonda da la garanzia dal possess actual per abitaziuns existentas (dal dretg vegl) (cf. l'agiunta). Cun l'art. 6 (scumond da permetter novas abitaziuns secundaras) che stat en il center tegna il sboz d'ina vart quint da la voluntad dal pievel. Da l'autra vart cuntegna il sboz er disposiziuns che resguardan autras pitgas fundamentalas da la constituziun (sco p.ex. garanzia da la proprietad, respect envers ils territoris da muntogna, politica regiunala). Tras quai vegn cuntanschì in bun equiliber.
Sch'i vegn – en connex cun il sboz elavurà – discurrì cun gritta da "sutminaziun da la voluntad dal pievel", stoi vegnir constatà che las uschenumnadas foras resultan da garanzias da las iniziantas e dals iniziants sezs. Quai vala cunzunt per las abitaziuns da vacanzas affittadas (uschenumnads letgs chauds) ch'èn vegnidas decleradas en il sboz da princip sco admissiblas sco er per la midada d'utilisaziun pussaivla d'edifizis marcants per la cuntrada e per il maletg dal lieu che serva a mantegnair structuras architectonicas ch'èn degnas da vegnir protegidas.
Giavischs ademplids e basegn da meglieraziun
Areguard ils singuls puncts da regulaziun sustegna la regenza la consultaziun da la conferenza da las regenzas dals chantuns alpins dals 12 da settember 2013. Il chantun ha collavurà tar questa consultaziun. Tar ils giavischs ils pli impurtants ch'èn vegnids ademplids tutga la garanzia dal possess actual per abitaziuns dal dretg vegl. Tant enavant che questa garanzia dal possess actual chaschuna svilups betg giavischads (p.ex. stgatschar la populaziun indigena dals centers dals vitgs), prevesa il sboz explicitamain l'obligaziun da las autoritads da prender cuntramesiras. Tar ils giavischs ademplids tutgan er la clausula da direzza per emprimas abitaziuns dal dretg nov, l'admissiun d'abitaziuns da vacanzas affittadas, la pussaivladad da construir abitaziuns secundaras per mantegnair edifizis protegids e per finanziar en moda transversala l'hotellaria sco er la pussaivladad da far amplificaziuns architectonicas adequatas tar abitaziuns existentas dal dretg vegl.
Il basegn da meglierar il sboz datti en emprima lingia areguard las cundiziuns previsas per construir abitaziuns da vacanzas affittadas sco areguard la cumbinaziun planisada da la clausula da direzza tar emprimas abitaziuns dal dretg nov cun ina taxa da cumpensaziun.
Mesiras accumpagnantas
Malgrà ina legislaziun executiva uschè relativa restan – per consequenza dal cuntegn essenzial inviolabel da l'iniziativa – anc disturbis considerabels per il svilup da l'economia publica. En spezial èn quai ina perdita massiva da plazzas da lavur en l'industria principala ed en l'industria secundara da construcziun, perditas da taglia e d'entradas sco er problems cun la finanziaziun da l'hotellaria. La regenza beneventa perquai il pachet da mesiras ch'il cussegl federal ha preschentà ensemen cun questa lescha, il qual seva a sviluppar vinavant la politica da turissem. Dumandadas èn dentant er las regiuns e las vischnancas pertutgadas. Cun novs models d'alloschament duain ellas far frunt a la midada structurala en il turissem chaschunada da l'iniziativa.
Impurtant da relaschar svelt ina lescha
Cunquai che l'iniziativa cunter las abitaziuns secundaras è vegnida acceptada exista en la construcziun d'abitaziuns, malgrà las plattafurmas d'infurmaziun ed ils agids pratics iniziads dal chantun, vinavant ina gronda malsegirezza giuridica che paralisescha l'entir martgà d'immobiglias. Er l'ordinaziun transitorica dals 22 d'avust 2012 na gida – pervia da sia natira giuridica – betg ad eliminar ils dubis. Perquai vegni pretendì da relaschar uschè svelt sco pussaivel la lescha preparada. La regenza ha beneventà il fatg ch'il cussegl federal ha pudì trametter en consultaziun gia il zercladur ina lescha – suenter ina fasa d'elavuraziun da mo in mez onn – e ch'el vul preschentar la missiva al parlament gia la primavaira 2014.
Agiunta:
Tabella che mussa giavischs impurtants ch'èn vegnids ademplids e correcturas ch'i basegna
Infurmaziuns:
president da la regenza Hansjörg Trachsel, schef dal departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 01, e-mail: Hansjoerg.Trachsel@dvs.gr.ch
Gremi: regenza
Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun


text:
Paspàrt
Paspàrt (nòm uficiàl: Paspardo) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 677 abitàncc, 'na süperfìce de 10 km², per 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Co de Pùt, Sedégol, Simbèrch.
L'abitàt el se tróa a 978 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar.
Cuurdinade[Modifega | modifica 'l sorgent]
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Galerìa de fóti[Modifega | modifica 'l sorgent]
Capitèl dei du pì (Età del ram)


text:
En vista al creschament da fin 20% en singuls chantuns e da las rundas da spargn regian actualmain relaziuns magnificas. Questas giajan uss a fin ha ditg Stefan Wolter, il directur dal post da coordinaziun svizzer per la perscrutaziun da furmaziun en in intervista cun la Schweiz am Wochenende. La politica na mettia numnadamain betg a disposiziun dapli daners, uschia avertescha Wolter.
Ils ultims 10 fin 15 onns sajan las expensas adina restadas tuttina. Il dumber da scolaras e scolars saja però sa reducì fitg. Questa situaziun vegnia a sa midar uss dal tuttafatg. Per optimar ils custs duessan ils chantuns tenor Stefan Wolter er ponderar da serrar tschertas scolas. Cunzunt la Svizra centrala saja abitada fitg spess uschia che las vias restian anc adina curtas per ils uffants.
RR novitads 08:00


text:
Ils Englais han dominà la partida surtut en l’emprim temp. En la 12avla minuta ha - Harry Kane fatg l’emprim gol per sia equipa. En la 35avla minuta ha lura Ferjani Sassi pudì egualisar per ils Tunesians. lura egualisà. Il gol decisiv ha lura puspè Kane sajettà en il temp supplementar en la 91avla minuta.
Belgia cun victoria cunter il Panama
Ils Beltgs pon festivar lur emprima victoria dal turnier. Sajettà ils gols tar il 3:0 cunter il Panama han suenter la pausa Dries Martens e Romelu Lukaku. L'attatgader da Manchester United ha fatg dus gols. Ils Beltgs han dentant gì da morder cun il Panama ch'è per l'emprima giada ad in campiunadi mundial. Pir en la segunda mesadad han els pudì marcar l'emprim gol.
La Svezia gudogna cunter la Corea dal Sid
Ils Svedais èn partids cun ina victoria en il campiunadi mundial da ballape. Il gol decisiv è crudà en la 65avla minuta entras in penalti dad Andreas Granqvist. La partida è stada gropa cun massa fouls. Era l'effizienza dals Scandinavs n'è betg stada buna.
Uss giaschan la Svezia ensemen cun il Mexico sin l'emprim plaz da la tabella. Ils Mexicans avevan battì surprendentamain la dumengia l'equipa tudestga.
RR novitads 17:00


text:
Sco purtader d'energia ecologica ha la forza idraulica ina gronda valur en il Grischun. Passa in tschintgavel da l'electricitad svizra che vegn producida cun forza idraulica deriva dal Grischun.
Auals, flums e lais èn ina part da la cuntrada muntagnarda grischuna fascinanta. Ultra da las funtaunas mineralas ch'èn per part enconuschentas sin l'entir mund ed ultra da la cultura da bogns e d'aua da baiver ha l'aua ina valur nunstimabla er sco funtauna d'energia.
Electricitad grischuna per la Svizra
La producziun d'electricitad da las ovras idraulicas grischunas è da gronda impurtanza per l'economia publica svizra. Cun annualmain 7,9 milliardas uras kilowat (kWh) en media furnescha il Grischun passa in tschintgavel da l'electricitad svizra che vegn producida cun forza idraulica. Las ovras idraulicas dal Grischun furneschan var in dieschavel da tut l'electricitad che vegn producida en Svizra. La valur particulara da questa energia è sia qualitad. Ils lais d'accumulaziun permettan numnadamain da deponer l'aua uschè ditg, fin ch'i dovra particularmain blera electricitad (enviern, tschertas uras dal di). Quai permetta da producir energia d'auta qualitad per il consum maximal.
A favur da l'utilisaziun da la forza idraulica sco contribuziun per la protecziun dal clima pleda cunzunt l'argument che l'electricitad, che vegn producida or da forza idraulica, è ina energia natirala e regenerabla che na producescha betg CO2 e che na chaschuna betg in effect da serra. Er areguard tut ils aspects ecologics fa la forza idraulica la meglra figura en cumparegliaziun cun las pussaivladads da producir electricitad ch'èn oz enconuschentas.
Creaziun da grondas valurs
Il Grischun s'engascha per in'utilisaziun chantunala, naziunala ed internaziunala da la producziun indigena d'electricitad. El promova che las ovras idraulicas existentas vegnian renovadas u engrondidas en ina moda ch'è raschunaivla per l'economia e ch'è giustifitgabla per l'ambient.
Las ovras electricas occupan tut en tut circa 540 persunas. Las ovras electricas pajan in terz da las taglias da las persunas giuridicas en il Grischun. Sche tut las taglias, tut las taxas e tut ils tschains vegnan quintads ensemen, pajan las ovras electricas annualmain circa 153 milliuns francs. Questas prestaziuns èn d'ina impurtanza essenziala per las finanzas dal chantun e da numerusas vischnancas. Construind las ovras electricas, han ins ultra da quai erigì u meglierà en bleras vals las vias ed auters edifizis d'infrastructura che na servan betg mo a las ovras electricas.


text:
Aleksandr Isaevič Solženicyn
Aleksandr Isaevič Solženicyn (in russ 'AлekcáHдp ИcáeBич CoлжeHи́цыH') (Kislovodsk, 11 de disembar 1918 – Musca, 3 de agust 2008) l'è staa'n prigiunier, storégh, scrituur e dramatürg e russ. L'è staa premi Nobel in del 1970 per la literadüra, ma quatr ann de poeu l'è staa esiliaa del regim Comünista de l'Union Suvietica. Quand che el regim l'è finij, l'è turnà in Rüssia in del 1994. L'è staa, in di ultim ann, un sostenidur del Putin e de la pulitega tradiziunala; l'è anca staa'n condutur de'na trasmisiun televisiva de pulitega, senza tropa fortuna.


text:
Cun gronda maioritad ha la radunanza communala da La Punt Chamues-ch decidì venderdi saira d'abolir la quota da 30 pertschient. La quonta munta davent d'immediat 100 pertschient. Ella suonda a la suprastanza. La situaziun actuala dal martgà è sa midà. La dumonda per abitaziuns secundaras è marcatamain ida enavos. Ins pera uschia da dar novs impuls al martgà d'immobiglias che haja pers schlantsch.
Chasa da tgira Promulins
Plinavant han ils da La Punt Chamues-ch approvà cun gronda maioritad in credit da 106'000 francs per projectar ensemen cun las vischnancas Samedan, Zuoz, Schlarigna Bever, Puntraschigna, Madulain e S-Chanf ina chasa da tgira sin l'areal Promulins. Ils custs per il project sin l'areal Promulins a Samedan muntan a 1'460'000 francs.
RR novitads 08:00


text:
Bunamain 23% damain svieuta en media che l'onn passà han las pendicularas en il Grischun fatg, dapi ch'ellas han avert questa stagiun. Ellas sajan partidas bain en la stagiun d'enviern fin mez december. Sur ils dis da festa hajan ellas dentant sentì ch'ils giasts manchian.
Maximal 11'000 enstagl da 20'000 giasts
Per exempel en l'Arena alva, pia a Flem, Laax e Falera sajan quest onn sur ils dis da festa en media enturn 9'000 giasts stads sin pista. Durant ferms dis da l'onn passà hajan els gì radund 20'000 giasts sin pista, di Eliane Bernasocchi-Volken, responsabla per il marketing e la vendita.
Sumeglianta saja la situaziun tar l'Arena da skis Andermatt Sedrun. Els hajan cunzunt patì perquai che la vart d'Andermatt era serrada, di il schef da la communicaziun, Stefan Kern.
En general hajan ins spetgà dapli giasts sur ils dis da festa. Quai di il directur da las pendicularas da Scuol, Andri Poo, sco er il CEO da las pendicularas da Lai, Peter Engler.
Quittads per ils territoris da skis na fan ils manaders betg, almain uschè ditg ch'els pon laschar avert ils territoris da skis enfin la fin da la stagiun. I dovria però bunas fatschentas il favrer, accentuescha tranter auter Monika Wüest da las pendicularas da San Murezzan.
Ustarias pateschan il pli fitg
Per las ustarias fan insaquants pli gronds quittads. Peter Engler di, ch'el na saja betg segir, sche tut las ustarias en il territori da Lai dumognan da surviver fin la primavaira.


text:
Pierin Vincenz, il president dal cussegl d'administraziun da la Repower na stat betg pli a disposiziun per ina reelecziun a la radunanza generala il matg, quai scriva la societad d'electricitad. Vincenz era vegnì elegì a la radunanza generala extraordinaria il zercladur 2016 en il cussegl d'administraziun da la Repower.
Pierin Vincenz veglia s’engaschar en futur sco investider privat en las spartas da las interpresas pitschnas e mesaunas, scriva la Repower. Ina successura ni in successur per Vincenz vegnia communitgà a temp e proponì al cussegl d'administraziun per l'elecziun.
RR novitads 07:00


text:
La nova Visit Vals SA unescha las pendicularas, las lavurs da turissem d'enfin uss e la cumissiun da marketing locala. Da trais uniuns turisticas datti uss pia ina suletta, responsabla per las acziuns per giasts, l'infurmaziun, il marketing, l'infrastructura e la gastronomia en il territori da skis.
Forzas novas e veglias
Per realisar en l'avegnir ils plans po Schmid quintar cun forzas veglias: Janine Westenberger è manadra da gestiun dal turissem e vegn da nov manadra dal sectur da l'infurmaziun ed events. Maurus Tomaschett, il directur da las pendicularas vegn da nov manader da sectur da las pendicularas.
Presidenta dal cussegl d'administraziun da la nova Visit Vals SA è da nov Artemis Truffer, la feglia da Pius Truffer. Cumplet nova n'è la fatscha dentant betg per Truffer. Avant dus onns è ella vegnida elegida en il cussegl d'administraziun da las pendicularas.
RR novitads 11:00


text:
Giusepp Ravizza
El Giusepp Ravizza, in italian Giuseppe Ravizza (Noara, 19 de marz del 1811 - Livorn, 30 otober 1885) l'è staa on inventor e avocat italian, inventor de la macchina de scriv.
Biografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Ravizza el vegn da ona fameja nòbil (vun di sò antenat l'era on comandant lombard ai primm crociaa).
El se laurea in legg domà perchè el sò maester el volea no che 'l Ravizza fudess ingegner.
Lu ha pasaa ona granda parta de la sò vita a studià el problema de la scritura a machina: El sò clavicembalo scrivano l'è ritegnuu la prima macchina de scriv.


text:
Nach einer Abwesenheit von 20 Jahren kehrt sie zur Beerdigung ihres Vaters, eines Hochgebirgsführers, in ihr Heimatdorf zurück. In Begleitung von Kenza, ihrem jungen Schützling, einem Kletterchampion, wird Isabelle an einem verrückten Projekt arbeiten: Sie will eine extrem schwierige Route auf dem höchsten Gipfel der Region eröffnen, als Hommage an ihren Vater.
Pierre-Antoine Hiroz
RTS
IDIP Films Sarl
Pierre-Antoine Hiroz
Isabelle Caillat
Claire Borotra
Sagamore Stevenin
Déborah Krey
Mercedes Brawand
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.