text:
Kiss
I Kiss (al Baś) i èṅ un grup rock americàṅ mis in pē a New York in dal 1973 par mèrit ad Gene Simmons e ad Paul Stanley. I aṅ publicâ 'l ùltim disc in studi, Monster, in d'l Utóbar dal 2012. I aṅ muciâ sù 24 disc 'd òr, 10 disc ad plàtin e 2 multiplàtin. In tut i aṅ vindû 130 migliòṅ ad còpi 'd àlbum in tut al mónd.
In dal Dicémbar dal 2013 i èṅ stâ sarnî par finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame dal 2014[1].
Biugrafìa
Gl'Inìsi (1972-1973)
I Kiss i nàsan da 'l séndri di Wicked Lester, un grup fundâ da Gene Simmons (basìsta) e Paul Stanley (chitarìsta rìtmic) a New York. In dal 1972 Simmons e Stanley i decìdan ad dar vita a 'n grup nóṿ ad paca. Pascànd al baterìsta, Simmons al lèś n'insersiòṅ ad Peter Criscuola in sla rivìsta muśicàla Rolling Stone e 'l al ciàma.
Dòp n'audisiòṅ, Peter Criss (qvést chè 'l è al nóm nóṿ ch'al s è dâ) al s śònta a i dū, al càmbia al sò stîl (da jazz a rock dûr) e al decìd ad preśentàr-'s in pùblic a la sò manéra cun di truc e di custùm adòs. L'idéa ad Paul e Gene l'éra qvéla ad cupiàr i Beatles, in atri paròli i vlìvan far un grup cun quàtar frontman bòṅ ad scrìvar e cantàr, cumpàgn a 'l quartét ad Liverpool.
L'è pròpria acsè: i Kiss i èṅ òṅ di pôc grup in dua tut i cumpunènt i s pōlan cgnósar facilmènt e tut lì lōr i gh'àṅ anc un séguit fóra dla banda. A n gh sarés gnanc biśógn ad dir ch'l avér mis sù al truc 'l à dimóndi jutâ, dand-ag lùstar e n'òra ad mistēr fóra dal cumùṅ in chi tèmp là.
In dal Śnar dal 1973 al grup (ch'a s ciamàva in alóra incóra Wicked Lester) al tōś Ace Frehley cuma chitarìsta sulìsta a 'l pòst ad Bob Kulick ch'l éra stâ dimóndi davśèṅ a èsar sarnî lò invéci. Frehley al s éra preśentâ a 'l pruvèṅ cun na scarpa arànsa e una rósa.
Dòp soquànti stmani, Stanley al buta lè l'idéa ad cambiàr al nóm dal grup in Kiss e al ròbi i vaṅ pròpria acsè. Al logo invéci 'l è na creasiòṅ ad Frehley. Ma la manéra cuma 'l éra scrit 'l è sèmpar stâ ugèt ad discusiòṅ parchè al dū "S" i pàr'n arcurdàr, se misi darènt, i "SS" naśìsta. 'L è par cal mutìṿ lè che in Germâgna al logo 'l è un pôc difarènt. Anc al nóm al pâr 'l acrònim dla fraś "Knights In Satan's Service", ch'a vōl dir "cavalēr a 'l servìsi 'd Sàtana". A s dà al caś invéci che Paul Stanley e Gene Simmons i fùs'n ad religiòṅ ebrèi e donca cl'acùśa lè la pâr dal tut sénsa sustànsa.
In dal stés tèmp, tut i mémbar di Kiss i s èṅ sarnî dal mascri parsunàli, di truc da stablìr-'s in di grugn, ch'i èṅ dvintâ di marc ad fàbrica: Gene Simmons al dèmon (The Demon), Paul Stanley al fiōl dal stéli (The Starchild), Ace Frehley 'l óm dal spasi (The Spaceman) e Peter Criss al gat (The CatMan).
I prim àlbum (1973-1975)
Dòp soquànt cuncèrt e demo-tape, i Kiss i fìrman par la Casablanca Records e i faṅ vgnir fóra in dal Favràr dal 1974 al lōr prim àlbum, 'l umònim Kiss. Al disc 'l è dimondi dûr pinsànd in alóra ma, cum a sucèd in gènar p'r i disc di eśurdiènt, al gh'à na tècnica incóra da mét'r in bóla anc s'al gh'à dimóndi grinta e freschésa. In particulàr i sàltan fóra al lìnnii ad bas ch'i s dascàcan da la baterìa e al stîl ad sunàr la chitàra 'd Ace.
Anc s'l è stâ pumpâ dimóndi, 'l àlbum al gh'à un sucès scars (75 mila còpi vindùdi a 'l incìrca), ma al gh'à dèntar di braṅ dimóndi famóś cuma Strutter, Cold Gin, Deuce e Black Diamond.
A Kiss a gh s śònta Hotter Than Hell (Più cald d'l inféraṅ, Utóbar 1974), un lavōr cun di sòṅ più scûr dal precedènt e da di braṅ quài Goin' Blind, al prim lènt dal grup, Got to Choose e la title-track. Cal braṅ chè al gh'à un tèst cun di riferimènt sesuài esplìcit.
Al scars sucès anc ad c'l àlbum chè a custrìnś al grup a mulàr sù al tour e a registràr subìt 'n àtar àlbum, Dressed to Kill (Vistî par masàr, Mars 1975), cun un sòṅ dastòrt méno e c'n un bòṅ sucès cumerciàl, cun i braṅ Rock Bottom, She, C'mon and Love Me e Rock and Roll All Nite (sunâ sémpar in tut i cuncèrt) ch'i gh'aṅ un quèl da piò.
In cal méntar la band la mùcia sù un séguit dimóndi grand ad fans par via di cuncèrt spetaculàr ch'i fànan, cun di nùmar 'd armàgn'r-ag dabòṅ (Gene Simmons spudafōg, chitàri ch'i spàran via dal fum e di raś, sangṿ sintètic e fōg artificiài), na manéra particulàra ad far-as védar e di custùm vistóś.
Al sucès (1975-1979)
In dal Setémbar dal 1975 i Kiss i pùblican al lōr prim disc da 'l viṿ Alive! ch'al dvénta disc ad plàtin in pôc tèmp avénd-ag dènt'r al canti di prim tri àlbum: al fat ch'i Kiss i n s faṅ mai védar sénsa truc a fà in manéra ad far crés'r al mistēr su 'd lōr e la cgnusénsa fr'i fans.
In dal Mars dal 1976, cun 'l apòǵ dal prudutōr Bob Ezrin, i Kiss i faṅ vgnir fóra Destroyer (Śbragadōr) ch'al gh'à di sòṅ più fòrt ch'in dal pasâ tgénd anc stric però la meludìa. Destroyer al gh'à purtâ dimóndi sucès ad véndidi e 'l è stâ batśâ cuma òṅ di lavōr vgnû méj dla lōr discugrafìa, cun di sìngui cuma Detroit Rock City, God of Thunder, Shout It Out Loud e la ballad Beth cantàda par Peter Criss cun la sò vóś ragaìda, a surpréśa òṅ di più vindû in di Stat Unî.
I dū àlbum a vgnir, Rock and Roll Over (Ólt'r a 'l Rock and Roll, Nuvémbar 1976) e Love Gun (Pistòla d'l amōr, Śugn 1977), i fànan sù sucès acsè grand ch'in di Stat Unî i dvènt'n al grup più cgnusû e in Giapòṅ i véndan da piò di Beatles. Love gun, I stole your love, Making love, I want you, Calling dr. Love e Shock me (la prima cansòṅ cantada p'r Ace) i èṅ i sucès dal mumènt.
In dal 1977 i Kiss i pùblican al lōr secónd disc dal viṿ, Alive II (quàtar disc ad plàtin subìt, péna vgnû fóra) cun sinc braṅ in studi inèdit, ma 'l è Bob Kulick a sunàr la chitàra a 'l pòst ad Frehley. Chi lò al gh'è sōl in dal braṅ in du al canta lò Rocket Ride e minga in di àtar (All American Man, Rockin' in the U.S.A., Larger Than Life, e Any Way You Want It).
'L an dòp 'l è la vòlta dla prima racòlta Double Platinum, cun na versiòṅ ad Strutter arfàta 'd nóṿ par l'ucaśiòṅ.
Al sèns di afâr di Kiss 'l è sénsa lìmit: i mét'n in véndida di śavàj firmâ da lōr e cun al logo lōr ch'al dvénta un marc rigistrâ: fumét dla Marvel, truc, bàmbuli, putóć, mascri 'd Halloween, preservatìṿ, casi da mòrt, scalfaròt, mudàndi e anc la carta da spasàr-'s al cûl (ciamàda Kiss my ass, Baś'm al cûl)!
In dal 1978 i Kiss i decìdan ad far vgnir fóra quàt'r àlbum sulìsta: méntar Paul Stanley e Ace Frehley i tìnan fér'm al stîl hard rock, Peter Criss al s buta in dal R&B (cun na sfilaràda sénsa lìmit ad lènt) e Gene Simmons al fa un misćiùs, basta dir sōl ch'al sò disc al finìs cun la cover When You Wish Upon a Star dal film Pnòć! Da 'l Dèmon, i fan i s aspitàvan 'n àlbum dimóndi più dûr tgnénd a drē a 'l spìrit dal persunàǵ. I lavōr da par lōr i èṅ però di mèś flop: quél ch'a vénd da piò 'l è quél 'd Ace ch'al gh'à dèntar la cover ad Russ Ballard New York Groove e la pēśa Ozone.
A la fiṅ d'l an i Kiss i rècitan in un filmàs dla NBC Kiss Meets the Phantom of the Park, tut da daśmindgàr.
In dal Maǵ dal 1979 i Kiss i lavór'n insém a Desmond Child e a Vini Poncia e i faṅ catàr in di negòsi Dynasty (Dinastìa ma a fa vgnir in a mènt Die nasty!, Mōr bruta ghigna!) tucànd un sucès mundiàl mai vdû, anc in Itâglia, par via ad canti cuma I Was Made For Lovin' You e Sure Know Something, i dū sìngui. 'L àlbum 'l è impinî ad sòṅ darènt a la mùśica disco (in chi tèmp lè dimóndi scultàda). Difàti I Was Made For Lovin' You l'è stada sunàda un muć ad vòlti in dal discutéchi ad tut al mónd.
Al grup al pèrd na part di vèć sustenidōr ch'i n s cumpatìsan minga al cambiamènt ma, in gènar, Dynasty 'l è stâ un sucès ch'a n s psiva minga figuràr-as dal tut. Ace Frehley al n pèrd minga la sò véna rock e al fa na versiòṅ da lcar-'s i bafi ad 2.000 man na cover di Rolling Stones e al sèra 'l disc cun la catìva Save your love. Da 'l cant suo Peter Criss 'l è tròp imbariàg e drugâ par sunàr in dal disc e al sò cuntribùt al s férma a la sò cansòṅ Dirty Livin’: in di àtar òt braṅ a gh'è Anton Fig da drē a la baterìa.
La criśi (1979-1982)
Vist al sucès ad Dynasty, i Kiss i tìn'n incóra Poncia a la prudusiòṅ e i tàc'n a lauràr in s'l àlbum nóṿ, Unmasked (Daśmascrâ). A vèṅ fóra na vóś ch'la diś ch'i Kiss i s tiraràṅ via al truc. La vója ad savér-an da piò la crés dimóndi ma 'l fat cuntâ 'l è na bala: in sla cupertìna dal disc i Kiss i s tìran via dabòṅ la mascra ma sóta i grugn i èṅ cumpàgn a prima! 'L àlbum (vgnû fóra in dal Maǵ dal 1980) 'l è un mèś fiasc: al sòna cuma Dynasty ma Shandi 'l è 'n sìngul ch'al n vénd briśa. In dal sò vìddeo e in di crèdit dal disc a pâr che Peter Criss, drugâ pódag sèmpar da piò, a gh sia incóra ma a sunàr la baterìa 'l è Anton Fig par la secónda vólta: al Gat 'l è stâ butâ fóra da 'l grup!
Quèl ad bòṅ a s pōl incóra catàr: Naked City o Talk to me ad Simmons e Frehley p'r eśémpi, ma Stanley 'l è tròp A.O.R. cun Tomorrow, Is that You? e What Makes The World Go Around che, anc s'i èṅ cunfesiunàdi bèṅ, i s śluntànan tròp da 'l stîl di Kiss par scaldàr dabòṅ i cōr di fan.
I Kiss i sèran cla paǵna lè catànd al rimpiàs ad Criss: a s tràta 'd Eric Carr, un baterìsta cun di urìgini itagliàni che, dòp l'audisìòṅ, al dmanda 'n autógraf a Gene e a Paul. Eric al sarnìs al persunàǵ dla vólp.
In dal 1981 i Kiss i daṅ vita a Music from the Elder, un concept-album prudót par Bob Ezrin e ch'a véd la culaburasiòṅ ad Lou Reed. Al disc, ch'a gh'iva da èsar la culòna sunóra 'd un film mai fat, 'l è 'n àlbum sperimentàl, dimóndi luntàṅ da i lavōr precedènt di Kiss (in di strumènt muśicài i s càtan di sintetiśadōr, di còran mediuevài e di arc). Tant impégn par gnint: "The Elder" 'l è 'l disc ch'a vindû ad méno ad tut. 'D arcurdàr A World Without Heroes, The oath, Only you (cantàda anc da la Doro Pesch in d'l àlbum umònim prudót par Gene) e I candàta da par lōr da Gene e da Paul a 'l Fèstival ad Sanremo dal 1982 in dirèta da New York.
In dal Śugn dal 1982 Ace Frehley al vèṅ mandâ via da i Kiss e rimpiasâ a 'l inìsi par Bob Kulick (incóra lò) e pò in Dicémbar par Vinnie Vincent. Cal funàmbul chè 'l éra na primadóna in tut i sèns ma anc un brav cumpuśidōr e artìsta.
Vincent 'l à fat la sò part, e anc da piò, par butàr śò i pès dal disc a vgnir, Creatures of the night (Criatùri dla nòt, Utóbar 1982), anc se pò, par véndar da piò, in sla cupertìna a gh'éra incóra Frehley, stés quèl anc p'r al vìddeo 'd I love it loud).
Al sòṅ ad cal 33 gir chè 'l è dimóndi pēś, al cambiamènt rispèt a prima 'l è ciàr ma i riśultâ i èṅ cumpàgn: pôc disc vindû e 'l è 'n pcâ. I love it loud, War machine, Danger, I still love you e la title-track i èṅ di braṅ frésc e pîṅ 'd energìa, i meritàvan da piò. Durànt la prumusiòṅ dal disc, i Kiss i vèn'n anc in Itàglia a sunàr a Discoring, cun Vinnie al tóś par lò la mascra 'd un cumbatènt egisiàṅ (The Warrior).
P'r al marcâ giuapunéś e europeo a vèṅ fora, sémpar in dal 1982, la racòlta Killers (Sasèṅ) cun quàtar braṅ inèdit: I'm a legend tonight, Down on your knees, Nowhere to run e Partners in crime tut cantâ da Paul Stanley.
Al perìud sénsa mascri (1983-1994)
In dal Setémbar dal 1983 a sucèd un quèl a 'rmàgn'r-ag: i Kiss i decìd'n ad tiràr-as via 'l truc durànt la prumusiòṅ d'l album nóṿ Lick it up (Léc'al) in di studi 'd MTV. A s trata 'd 'n àlbum granìtic, suspéś fra 'l hard rock e 'l pop metal. Al véndidi i tàc'n a crés'r incóra: Lick it up, cuciâ sù da 'l sìngul umònim, al dvénta disc ad plàtin. Vinnie Vincent al firma òt braṅ su déś ma a s trata 'd un fōg ad paja par lò: Paul e Gene i 'l màndan via finî al tour p'r al sò cumpurtamènt minga a pòst, a sò dita. A dar fastìdi piutòst 'l éra 'l fat che Vincent al vliva più spasi in dal grup. Anc Exciter, Not for the innocent, Young and wasted, Gimme more, All hell's breakin' loose e 'l lènt A million to one i impinìsan bèṅ al disc.
Mark St. John al vèṅ tòlt par tōr al pòst ad Vinnie Vincent e al sòna dimóndi parti dal chitàri d'l àlbum sucesìṿ, Animalize (Setémbar 1984), al disc di Kiss più vindû di an Utànta. Al prìm sìngul tirâ fóra 'l è Heaven's On Fire 'l ùnic vìddeo dla banda in du a gh'è anc Mark St. John. Paul Stanley al tira 'l carét e al firma al canti mijóri (I've had enough insém a Desmond Child o Thrills in the night insém a Jean Beauvoir). Gene 'l è più da na banda anc parchè al s buta in mónd dal cìnema e i sò cuntribùt, a sò dita, i n èṅ minga a l'altésa. Purtròp, durànt al próvi d'l Animalize world tour, Mark St. John 'l è custrét a mulàr al grup parchè 'l impàra 'd avér-ag la Sìndrum ad Reiter. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt Bruce Kulick, fradèl ad Bob. Nunustànt i cambiamènt òṅ a drē a c'l àtar, i Kiss i tórnan a 'l sucès, par lo méno in di Stat Unî anc s'in manéra più basa rispèt a i an Stanta.
Cun na line-up da spianàr, i Kiss i incìdan in dal 1985 Asylum, 'n àlbum misć cun di sòṅ putènt e di àtar melòdic e da "airplay". Tears are falling 'l è 'l sìngul sarnî par cuciàr in élt 'l àlbum ch'al dvénta ad plàtin. I Kiss i vàn'n a drē a la mòda 'd in alóra e i s mét'n adòs di custùm culurâ, tut lustrèṅ e fard in fàcia, ròba da vacàsi: 'l éra méj al truc dna vòlta.
'L an dòp a s fà viṿ Vinnie Vincent cun na càuśa da 6 migliòṅ ad dòlar par di dirìt 'd autōr minga arcgnusû a lò. La gh và mâl: al pèrd la càuśa e al gh armét un sac ad bèsi.
In dal 1987 a vèṅ publicâ al cumerciàl Crazy nights (Nòti mati) cun al sìngul Crazy Crazy Nights ch'al schisa a 'l quàrt pòst in dla clasìfica ingléśa. Cum a 'l sòlit, i braṅ più bèi i èṅ qvéi ad Paul Stanley. Ad Simmons a s arcòrda Good girl gone bad.
'L an dòp i Kiss i faṅ vgnir fóra na racòlta 'd un sèrt interès, Smashes, Thrashes & Hits, cun di inèdit minga mâl ad Paul Let's put the X in sex e You make me rock hard. Da 'l cant suo, Eric Carr al canta Beth a 'l pòst ad Peter Criss.
I Kiss i vèn'n a catàr-as anc da 'l nòstri bandi a Mòdna in dal 1988 durànt al Monsters of Rock insém a Judas Priest, Iron Maiden, Anthrax e Megadeth.
'L ùlt'm àlbum di an Utànta 'l è Hot in the shade (Cald a l'òra, 1989), quìndas braṅ rock e pîṅ 'd energìa. Eric Carr al canta la sò cansòṅ Little Caesar, Gene Simmons al tórna a i sò livèi cun Betrayed, Somewhere between Heaven and Hell e Boomerang ma i sìngui i èṅ incóra ad Paul Stanley: Hide your heart, Rise to it e Forever (scrita insém a Michael Bolton) ch'la riva a l'utàva puśisiòṅ in clasìfica, ròba ch'a n sa vdiva minga da 'l an 1979. In dal vìddeo Rise to it a s véd par pôc tèmp Paul e Gene incóra mascrâ, ma 'l è un fals indìsi: al truc al gh'à da spetàr di at'r an par turnàr a pituràr i grugn dal Baś.
P'r al prim àlbum di an Nuànta i Kiss i decìdan ad tōr Bob Ezrin cuma prudutōr ma i lavōr dal disc i subìsan na batùda 'd arèst quand Eric al capìs 'd avér un càncar a 'l cōr e in di palmòṅ. Dop n'uperasiòṅ e un cicclo ad chèmio, a dū méś da la guarigiòṅ, in Setémbar al patìs dū muragìi serebràli, armagnénd uféś. Carr al mór al 24 ad Nuvémbar dal 1991 lasànd un vōd impusìbil da impinìr fra i fans e in dal grup. Pasâ cal brut mumènt lè, cun un disc da finìr, i Kiss i tōśan a 'l sò pòst Eric Singer, un baterìsta ch'l à laurâ anc cun i Black Sabbath, la Lita Ford e Alice Cooper. 'L è cun cla line-up chè ch'i Kiss i pùblican Revenge (Vindéta, 1992) un bel disc heavy metal cun al sìngul dimóndi catìṿ Unholy (maladî) scrit da Simmons insém a Vinnie Vincent ch'al firma anc I just wanna e Heart of chrome insém a Paul Stanley. In dal disc a gh'è anc la ballad God gave rock 'n' roll to you ch'la diś incòsa.
A 'l àlbum a s śònta subìt dòp al Revenge Tour e al sò registrasiòṅ i èṅ misi dènt'r al live Alive III fat in dal 1993. Al disc al finìs cun l'eśecusiòṅ d'l inn americàṅ Star spangled banner.
La riugnòṅ (1995-2002)
In dal 1995 i Kiss i partìsan p'r al Worldwide Kiss Convention Tour, in dua soquànti cover bands i s śibìsan mént'r i s tìnan dal móstri cun espuśisiòṅ ad śavai, ugèt e strumentasiòṅ dla band. In dal cōrs dla prima data dal tour (17 ad Śugn), la band la fà n'eśibisiòṅ da 'l viṿ insém a Peter Criss, ch'l i iva lasâ in dal 1980.
Al 9 'd Agóst dal stés an, i Kiss i tìnan al lōr Unplugged, un spetàcul acùstic urganiśâ par la televiśiòṅ muśicàla MTV. In dal cōrs dal show, i s śóntan via via i već cumpunènt uriginàri dal grup, Peter e Ace, par cantàr 2,000 man e Beth. A vèṅ fat anc un cd dimóndi interesànt parchè a gh s pōl catàr dèntar dal canti raramènt fati da 'l viṿ cuma Comin' home, Sure know something, A world without heroes e See you tonight.
Cl'aparisiòṅ chè la fa pinsàr ch'l è rivâ al tèmp dla riugnòṅ di Kiss e difàti al 28 ad Favràr dal 1996 i quàtar Kiss i s preśént'n insém a la trentutéśma edisiòṅ di Grammy Awards cun tant ad truc e vistî dna vòlta e quàtar méś dòp i èṅ bèla in sal palc p'r al prim cuncèrt dal Alive/Worldwide Tour. I spetàcui i èṅ fenumenài, cun tut i nùmar di vèć cuncèrt, e i èṅ eśaurî dapartùt. La cgnusénsa dal grup la tórn' incóra a 'l stéli, i vìnan vindû migliòṅ ad gadget e i Kiss i tórn'n insìma a 'l cupertìni dal rivisti.
In cal mèntar a vèṅ publicâ uficialmènt 'n àlbum fat dū an prima cun la vècia furmasiòṅ (Singer e Kulick) ma mulâ lè par dar spasi a la riugnòṅ. Al mutìṿ ad cla deciśiòṅ chè 'l è p'r al fat ch'in cal méntar al master dal disc 'l éra stâ piratâ e dònchina 'l éra finî ad dumìni pùblic. Al disc al s ciàma Carnival of Souls: The Final Sessions (Carnevàl da gl'anmi: la sesiòṅ finala, 1997) e al gh'à un sòṅ difarènt dal sòlit, dark e grunge, al fà vgnir in a mènt i lavōr di Alice in Chains. Incóra na vòlta al tintatìṿ 'd arnuvàr al finìs invéci in un mèś falimènt. Da nutàr la prima (e ultma) cansòṅ cantàda par Kulick: I walk alone.
Na stòria difarénta al gh'à al disc sucesìṿ: Psycho circus (Circ psìchic, 1998), prim e ùnic àlbum in stùdi registrâ cun la line-up uriginàla dòp al 1977. A gh'è da dir però che Psycho Circus 'l è stâ fat cun di muśicìsta turnìsta, ch'i n cumparìsan minga in di crèdit, e cun na furmasiòṅ ch'la n sunàva minga tuta insém, pròpria cuma sucidìva in di prim an Utànta. Peter Criss al sòna sōl in un braṅ e Ace Frehley in dū (in chi àtri i sònan Bruce Kulick e Tommy Thayer ch'al dvintarà al chitarìsta sulìsta di Kiss soquànt an dòp). Paul al canta la title track (e prim sìngul) e al dà I finally found my way a Peter da cantàr ma a s fa nutàr Gene c'n i sò pès Within, We are one e You wanted the best. Ace invéci al canta Into the void e In Your Face ma sōl p'r al marcâ giaupunéś.
Al 31 'd Utóbar dal 1998 i Kiss i partìsan cun al Psycho Circus Tour da 'l Dodger Stadium ad Los Angeles cun di efèt viśìṿ in tri dimensiòṅ. Anc cal tour chè 'l è 'n sucès.
In dal 1999 i Kiss i vènan mis in dla Hollywood Walk of Fame (in dla categurìa Record Industry) e i faṅ na cumparsàda in dal film Detroit Rock City 'd Adam Rifkin. Par l'ucaśiòṅ i càntan Nothing Can Keep Me From You.
In dal Favràr dal 2000 i Kiss i dìśan ch'i arévan tacâ un tour intitulâ Kiss Farewell Tour, 'l ùltim cun la furmasiòṅ uriginàla. I cuncèrt i cuntìnuan anc in dal 2001 cun dal dati śuntàdi in Austraglia e in Giapòṅ. Pòc prima d'l inìsi dla tapa giapunéśa, Peter Criss al mòla tut parchè a n è minga cuntènt dal sò cuntràt. I Kiss i vàn'n avanti ciamànd incóra Eric Singer che, par l'ucaśiòṅ, al s mét adòs al truc da Gat.
Al preśènt (2003-2012)
In dal Favràr dal 2003 i Kiss, cun l'apòǵ dl'urchèstra sinfònica ad Melbourne, i regìstran al lōr quint àlbum live KISS Symphony: Alive IV, publicâ in dl'Istâ dal stés an. Durànt al cuncèrt, al sòna uficialmènt par la prima vólta Tommy Thayer a 'l pòst 'd Ace Frehley ch'l iva bandunâ al grup in 'd gl'ultmi dati dal Farewell Tour.
I Kiss (cun Criss turnâ a sunàr in dla band) i daṅ pò vita a 'l World Domination Tour, insém a gl'Aerosmith. Sèmp'r in dal 2003 i càntan la cansòṅ Do You Remember Rock 'n' Roll Radio? in dla compilation tribùt di Ramones We're a Happy Family, faghénd séguit a na dmanda ad Johnny Ramone.
In dal Mars dal 2004 Simmons e Stanley i n cunférman minga al cuntràt a Peter Criss e acsè a tórna in dal grup Eric Singer ch'a s tinś i cavìi ad négar e al s pitùra al grungn p'r arcurdàr cum a ś dév la figùra dal Gat (Thayer al fà al stés quèl cun Ace parchè i Kiss i aṅ cumprâ i dirìt dal mascri uriginàli). In dl'Istâ dal stés an, i Kiss i mét'n in pē al Rock the Nation Tour méntar dū an dòp 'l è 'l tùran dal Rising Sun Tour.
Al 5 'd Avrìl dal 2007 a mōr al vèć chitarìsta d'l àlbum Animalize Mark St. John par na muragìa serebràla.
Anc Paul Stanley al gh'à i sò prubléma: prima a 'n galòṅ e pò na tachicardìa ma al s armét bèṅ.
A pâr ch'i Kiss i sìan dvintâ na live band e basta (cun i cuncèrt Hit'n Run dal 2007 e Kiss Alive/35 World Tour dal 2008) ma, a surpréśa, in dal 2009 a vèṅ fóra 'n àlbum nóṿ 'd inèdit: Sonic boom (Stus sònic) cun al sìngul Modern day Delilah, un disc interesànt ad sicûr, dimóndi cumpàt e bèṅ sunâ bèṅ. Eric Singer e Tommy Thayer i càntan (bèṅ) par la prima vólta di braṅ di Kiss, rispetivamènt All for the Glory e When Lightning Strikes.
Al 18 ad Maǵ dal 2010 i Kiss i càntan a Milàn durànt al Sonic Boom over Europe: from the beginning to the boom. Al 9 'd Utóbar dal 2012 al grup al dà a la luś 'l àlbum Monster (Móstar).
Discugrafìa
Àlbum
- 1974 Kiss
- 1974 Hotter Than Hell
- 1975 Dressed to Kill
- 1976 Destroyer
- 1976 Rock and Roll Over
- 1977 Love Gun
- 1978 Paul Stanley
- 1978 Gene Simmons
- 1978 Ace Frehley
- 1978 Peter Criss
- 1979 Dynasty
- 1980 Unmasked
- 1981 Music From The Elder
- 1982 Creatures Of The Night
- 1983 Lick It Up
- 1984 Animalize
- 1985 Asylum
- 1987 Crazy Nights
- 1989 Hot In The Shade
- 1992 Revenge
- 1997 Carnival Of Souls
- 1998 Psycho Circus
- 2009 Sonic Boom
- 2012 Monster
Disc da 'l viṿ
- 1975 Alive!
- 1977 Alive II
- 1993 Alive III
- 1996 Mtv Unplugged
- 1996 You Wanted The Best, You Got The Best - (Racòlta dal viv)
- 2003 Symphony: Alive IV
Racòlti
- 1978 Double Platinum
- 1982 Killers
- 1988 Smashes, Thrashes & Hits
- 1997 Greatest Kiss
Sìngui
- 28.03.1974 "Nothin' to Lose"/"Love Theme From Kiss" → Kiss
- 10.05.1974 "Kissin' Time"/"Nothin' to Lose" → Kiss
- 10.08.1974 "Strutter"/"100,000 Years" → Kiss
- 22.10.1974 "Let Me Go Rock N' Roll"/"Hotter Than Hell" → Hotter Than Hell
- 02.04.1975 "Rock and Roll All Nite"/"Getaway" → Dressed to Kill
- 10.07.1975 "C'Mon and Love Me"/"Getaway" → Dressed to Kill
- 14.10.1975 "Rock and Roll All Nite (Live)" → Alive!
- 01.03.1976 "Shout It Out Loud"/"Sweet Pain" → Destroyer
- 30.04.1976 "Flaming Youth"/"God of Thunder" → Destroyer
- 28.07.1976 "Detroit Rock City"/"Beth" → Destroyer
- 01.11.1976 "Hard Luck Woman"/"Mr. Speed" → Rock and Roll Over
- 13.02.1977 "Calling Dr. Love"/"Take Me" → Rock and Roll Over
- 01.06.1977 "Christine Sixteen"/"Shock Me" → Love Gun
- 31.07.1977 "Love Gun"/"Hooligan" → Love Gun
- 14.10.1977 "Shout It Out Loud (Live)"/"Nothin' to Lose" (Live) → Alive II
- 22.02.1978 "Rocket Ride"/"Tomorrow And Tonight" (Live) → Alive II
- 02.04.1978 "Strutter '78"/"Shock Me" → Double Platinum
- 1978 "Hold Me, Touch Me"/"Goodbye" → Paul Stanley
- 1978 "New York Groove"/"Snowblind" → Ace Frehley
- 1978 "Radioactive"/"See You In Your Dreams" → Gene Simmons
- 1978 "Don't You Let me Down"/"Hooked On Rock 'N Roll" → Peter Criss
- 20.05.1979 "I Was Made For Lovin' You"/"Hard Times" → Dynasty
- 30.09.1979 "Sure Know Something"/"Dirty Livin'" → Dynasty
- 01.06.1980 "Shandi"/"She's So European" → Unmasked
- 01.11.1980 "Tomorrow"/"Naked City" → Unmasked
- 22.11.1981 "A World Without Heroes"/"Dark Light" → Music from "The Elder"
- 13.10.1982 "I Love It Loud"/"Danger" → Creatures of the Night
- 18.09.1983 "Lick It Up"/"Dance All over Your Face" → Lick It Up
- 06.02.1984 "All Hell's Breakin' Loose"/"Young and Wasted" → Lick It Up
- 19.09.1984 "Heaven's On Fire"/"Lonely is the Hunter" → Animalize
- 13.01.1985 "Thrills In the Night"/"Burn Bitch Burn" → Animalize
- 16.09.1985 "Tears Are Falling"/"Any Way You Slice It" → Asylum
- 03.01.1986 "Uh! All Night"/"Trial By Fire" → Asylum
- 18.08.1987 "Crazy Crazy Nights"/"No, No, No" → Crazy Nights
- 01.11.1987 "Reason to Live"/"Thief in the Night" → Crazy Nights
- 27.02.1988 "Turn on the Night"/"Hell or High Water" → Crazy Nights
- 11.10.1988 "Let's Put The X In Sex"/"Calling Dr. Love" → Smashes, Thrashes & Hits
- 03.03.1989 "(You Make Me) Rock Hard"/"Strutter" → Smashes, Thrashes & Hits
- 17.10.1989 "Hide Your Heart"/"Betrayed" → Hot in the Shade
- 05.01.1990 "Forever"/"The Street Giveth & The Street Taketh Away" → Hot in the Shade
- 01.04.1990 "Rise to It"/"Silver Spoon" → Hot in the Shade
- 1992 "God Gave Rock 'N' Roll To You II" → Revenge
- 1992 "Domino"/"Carr Jam 1981" → Revenge
- 1992 "I Just Wanna" → Revenge
- 1992 "Everytime I Look at You"/"Spit" → Revenge
- 1993 "I Love It Loud (Live)" → Alive III
- 1996 "Rock And Roll All Nite → KISS Unplugged
- 1997 "Jungle" → Carnival of Souls: The Final Sessions
- Nuvémbar 1998 "Psycho Circus" → Psycho Circus
- 1998 "We Are One" → Psycho Circus
- 1998 "I Finally Found My Way" → Psycho Circus
- 1999 "You Wanted the Best" → Psycho Circus
- 19.08.2009 "Modern Day Delilah" → Sonic Boom
- 08.12.2009 "Say Yeah" → Sonic Boom
- 08.06.2010 "Never Enough" → Sonic Boom
Videografìa
- 1976 - Detroit Rock City Schisa chè!
- 1977 - Hard Luck Woman Schisa chè!
- 1979 - Sure Know Something Schisa chè!
- 1979 - I Was Made For Lovin' You Schisa chè!
- 1980 - She's So European Schisa chè!
- 1980 - Talk To Me Schisa chè!
- 1980 - Shandi Schisa chè!
- 1981 - A World Without Heroes Schisa chè!
- 1982 - I Love It Loud Schisa chè!
- 1983 - Lick It Up Schisa chè!
- 1983 - All Hells Breakin' Loose Schisa chè!
- 1984 - Thrills In the Night Schisa chè!
- 1984 - Heavens On Fire Schisa chè!
- 1985 - Tears Are Falling Schisa chè!
- 1985 - Uh! All Night Schisa chè!
- 1985 - Who Wants To Be Lonely Schisa chè!
- 1987 - Crazy Crazy Nights Schisa chè!
- 1987 - Reason To Live Schisa chè!
- 1987 - Turn On The Night Schisa chè!
- 1988 - (You Make Me) Rock Hard Schisa chè!
- 1988 - Lets Put The X In Sex Schisa chè!
- 1988 - Rock And Roll All Night Schisa chè!
- 1989 - Rise To It Schisa chè!
- 1989 - Hide Your Heart Schisa chè!
- 1989 - Forever Schisa chè!
- 1991 - God Gave Rock 'N Roll To You II Schisa chè!
- 1992 - Unholy Schisa chè!
- 1992 - I Just Wanna Schisa chè!
- 1992 - Domino Schisa chè!
- 1992 - Every Time I Look At You Schisa chè!
- 1997 - Shout It Out Loud (live) Schisa chè!
- 1998 - Psycho Circus Schisa chè!
- 2009 - Modern Day Delilah Schisa chè!
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Creatures of The Night in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo ad Deuce in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo ad Gimme More in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo 'd I in sal YouTube (I vìnsan al telegàt)
Nòti
- ↑ Nirvana, Kiss, Peter Gabriel, l'è óra ad finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame Repubblica.it, 17 ad Dicémbar dal 2013


c: text/html

text:
Novas pussaivladads per sustegnair l’economia grischuna
- Mesemna, 23.12.2015, 9:57
La revisiun totala da la lescha per promover il svilup economic en il chantun Grischun va en vigur cun il 1. da schaner.
Sper la pussaivladad d'acquistar bains immobigliars en lieus cun potenzial per l'economia publica, po il chantun era promover en l'avegnir projects d'infrastructura ch'èn impurtants per il sistem. Per quest intent stattan a disposiziun ils proxims 8 onns 80 milliuns francs, sco il chantun scriva. Sco impurtant per il sistem valan projects, dals quals differentas interpresas profiteschan e pon generar da lur vart creaziun da valur.
La lescha revedida pussibilitescha era da sustegnair occurrenzas, indrizs da sport e manaschis d'alloschament e projects innovativs. Era las contribuziuns a Grischun Vacanzas ed a favur da la marca “Graubünden” sa basan sin la nova lescha.
RR Novitads 09:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Viafier retica preschenta novs trens per lingia d'Alvra
- Glindesdi, 14.12.2015, 11:00, actualisà a las 17:32
La Viafier retica ha preschentà in nov tren per la lingia da l’Alvra a chaschun da sia conferenza da medias annuala. A partir da l’avust 2016 duai quest tren charrar sin il tschancun tranter Cuira e San Murezzan. L’onn da fatschenta actual da la RhB è marcà da la situaziun turistica tendida.
Avant paucs dis ha il constructur Stadler Altenrhein furnì l’emprima cumposiziun dal nov tren a Landquart. En tut ha la RhB cumprà sis trens à mintgamai set parts.
En funcziun a partir da stad 2017
Il nov tren resguarda ils basegns da persunas cun impediments tenor lescha. Plinavant ha il tren in cumpartiment per uffants ed in per fotografs cun fanestras da panorama.
La primavaira 2016 cumenzan ils viadis da test, avant che l’emprim tren cursescha lura a partir da l’avust 2016 tenor plan.
Si e giu en l'onn da fatschenta 2015
L’onn da fatschenta actual è marcà dal ferm franc sco era dal turissem flaivel, communitgescha la Viafier retica. Perquai fa l’interpresa quint cun in minus da las entradas da radund 3 milliuns francs per la sparta dal traffic da persunas (-3 fin 4%). Malgrà questa sperdita duai il quint esser levamain positiv.
Auter vesa quai ora per il transport da rauba: Qua spetga la RhB in lev augment d’in mez milliun francs cumpareglià cun l’onn avant. Areguard il transport d’autos duain las cifras da l’onn passà vegnidas cuntanschidas.
Projects gronds van avant tenor plan
Plinavant communitgescha la Viafier retica ch’ils projects gronds van avant tenor plan. Quai pertutga la construcziun dal nov tunnel da l’Alvra, tar la quala las lavurs èn tar radund 210 meters a Preda e radund 80 meters a Spinas.
Er la sanaziun dal tunnel da Glatschera va bain enavant, ha fatg a savair l'interpresa. Il project da pilot custa ca. 17 milliuns francs. La reconstrucziun da la staziun a San Murezzan duai esser terminada il 2017 fin il campiunadi mundial da ski alpin. Ella custa totalmain 67 milliuns francs.
Il nov tren en cifras
- plazs 1. classa: 90
- plazs 2. classa: 217
- per sutgas cun rodas: 4
- tualettas: 6
- plazs per velos: 14


text:
Abité Cumpra o costruziun dla pröma ćiasa – Anotaziun dl lian sozial
N sorvisc dl'aministraziun provinziala de Südtirol
Descriziun generala
Por che l'Ofize Spëises pois gní autorisé da paié fora l'alisiraziun por le frabiché vál debojëgn naota* dl'anotaziun dl lian sozial tl Ofize tavolar.
* tl caje de licuidaziun antizipada pó le lian sozial gní anoté ince dedô.
Chësc lian po gní anoté tl liber fondiar te manires desvalies:
A. tres notar, aladô de:
a) contrat de cumpra; o
b) contrat d’imprëst ipotecar.
B. tres le Comun, aladô dla deliberaziun d' assegnaziun de terac alisiré;
C. tres l’Ofize Programaziun dl frabiché alisiré, aladô de n decret dl diretur dla Repartiziun Frabiché abitatif.
Dessot vëgnel descrit la prozedöra por l'anotaziun tl liber fondiar da fá tl Ofize Programaziun dl frabiché alisiré cun decret dl diretur de repartiziun.
1. Naota mëssel gní presenté döta la documentaziun: Do avëi presenté al Ofize tecnich döta la documentaziun scrita sö tla lëtra d'aprovaziun, dá jö l'Ofize nominé dessura l'arat (intern) positif por anoté le lian.
L’Ofize Programaziun ti ortia* spo ala porsona che fej domanda le formular “Domanda de anotaziun dl lian sozial“ sciöche ince le formular F23 scric fora damperfora te trëi copies por le paiamënt dles cutes de register (432,00 euro); le decret dl Diretur de repartiziun mëss gní registré. Les cutes pó gní paiades tla posta o tla banca cun dötes trëi les copies dl formular.
* Sce la porsona che fej domanda dá jö la „Domanda d'anotaziun de lian sozial“ denanco avëi ortié inant döta la documentaziun, a na moda che al vëgnes paié fora plü debota le contribut, vëgnel sotrissé che l'Ofize ne pó nia – por rajuns organisatives - traté la domanda, che mëss porchël gní archiviada.
2. Presenté la domanda al Ofize programaziun: Do che al é gnü paié mëss la porsona che fej domanda dé jö tl Ofize Programaziun - sciöche confermaziun dl paiamënt - n original dl formular F23 paié, cun lapró le formular scrit fora “Domanda d'anotaziun de lian sozial“ y injunté ala domanda n martl da bol da € 16,00.
3. Registraziun dl decret: do che al é gnü dé jö döt, dá fora l'ofize le decret dl Diretur de Repartiziun che al ti dará al'Agenzia dles Entrades por la registraziun adöm cun le formular F23 por la registraziun che vá debojëgn.
4. Anotaziun dl lian sozial: Pornanche le decret registré ti röia indô al Ofize Programaziun, vëgnel ortié - adöm cun la domanda tavolara - al Ofize tavolar. Chësc ultim ofize anotará le lian sozial y ortiará na copia dl decret tavolar sides al damandant che al Ofize Programaziun.
5. Paiamënt dl contribut respetivamënter restituziun dla fideiusciun bancara: Do n ultim control di documënc tavolars, ortiará la contabilité al Ofize Spëises dla Provinzia l’ordin de licuidaziun dl contribut, che gnará acredité diretamënter sön le cunt bancar dé dant dal damandant.
Sce le damandant á damané - do avëi dé jö na fideiusciun bancara aposta- le paiamënt antizipé dl contribut, pó l’Ofize rete chësta fideiusciun ala banca, resp. dé fora na liberatoria, le lascian alsavëi tres e-mail ince al damanant.
Cost total: euro 448,00
La domanda de alisiraziun mëss ester gnüda aprovada y la porsona che fej domanda mëss ester le patrun dl’abitaziun tl liber fondiar.
Ala domanda él da ajuntè n martl da bol de 16,00 €.
Le cost é indöt de 448,00 €.
Formulars
Detlaraziun d’oblianza unilaterala
- Formulars
Lian sozial art. 62 l.p. 13/98 (anotaziun) - Domanda
- Formulars
Lian sozial art. 62 l.p. 13/98 - descriziun generala
- D’atres injuntes
- Allgemeine Beschreibung [609 KB]
- D’atres injuntes
(Sorvisc actualisá ai: 07/09/2017)
Ënt competënt25.1. Ofize Programaziun dl frabiché alisiré
Palazzo 12, via Canonico Michael Gamper 1, 39100 Balsan
Telefonn: 0471 41 87 28 (Lorena Soligo)
0471 41 87 31 (Oscar Insam)
Fax: 0471 41 87 39
PEC: wohnbauprogramm.programmazioneedilizia@pec.prov.bz.it
Plata internet: http://www.provincia.bz.it/edilizia-abitativa/
Orar por la jënt:
Sënta prinzipala a Balsan:
Landhaus 12, Kanonikus-Michael-Gamper-Straße 1, 39100 Balsan
(Ecke Schlachthofstraße) - tel. 0471/418710/40/60
Lönesc, dedolönesc, mercui y vëndres dales 09:00 ales 12:00
Jöbia dales 08:30 ales 13:00 y dales 14:00 ales 17:30
SËNTES DESTACADES:
En concordanza cun les vacanzes da scora é inće notes sëntes destacades stlütes. I tëmps de stlüta vëgn publicà da iade a iade sön la plata internet dla Repartiziun Frabiché abitatif.
Porsenù:
Regensburger Allee 18 (Villa Adele)
Vigni secundo y cuarto mercui dl mëis dales 09:00 ales 12:00 y dales 14:00 ales 17:00
Bornech:
Kapuzinerplatz 3
Vigni pröm y terzo mercui dl mëis dales 09:00 ales 12:00 y dales 14:00 ales 17:00
Maran:
Esplanade, Sandplatz 10
Vigni dedolönesc dales 09:00 ales 12:00 y dales 14:00 ales 17:00
Solaneres:
Schlandersburgstraße 6
Vigni pröm mercui dl mëis dales 09:00 ales 12:00 y dales 14:00 ales 17:00
Terminns
Por l’anuzaziun de chësc sorvisc ne n’él da tignì ite degügn terminns particolars.


text:
Sur ses pledader ha Trump laschà communitgar che la decleraziun dal directur dal FBI, James Comey davant il congress n'haja betg midà insatge. I sa tracti sulettamain d'ina emprima audiziun. La via saja anc lunga.
Comey aveva declerà en il congress ch'el na sappia nagut davart ina tala spiunascha. Er il schef dal servetsch secret NSA, Mike Rogers ha ditg da l'audiziun ch'el na sappia nagut d'in'acziun da spiunascha cunter Trump.
Investigaziuns cunter team da Trump
Entant ha Comey confermà ch’il FBI investigheschia davart las attatgas probablas da hackers russ durant il cumbat electoral. I na giaja betg mo persuenter sche la Russia haja empruvà d’influenzar il resultat. I giaja er per las relaziuns tranter il team da Donald Trump e la regenza russa. La dumonda saja sch’i haja dà ina coordinaziun tranter collavuraturs da Trump e las intervenziuns probablas da la Russia en il cumbat electoral. Detagls n’ha Comey betg numnà. En il focus stat pia il stretg conturn dal president.
RR novitads 22:00


text:
Guarino Veronese
Guarino Veronese (lat. Guarinus Veronensis u de Guarinis) l' éra stê 'n umanìsta (Verōna 1374 - Frèra 1460). Al tulîva al diplōma 'd nudèr a Pèdva dòp d' avéregh 'scultè el lesiòun d' un mìster tra i prìm edl' umanéśim, Śvàn ed Conversìno da Ravèna. Dal 1403 al 1408 l' éra a Custantinòpul cul M. Crisolora e quand al turnèva indré al s' mitîva a insgnèr al grēc antīg ind un stùdi ed Firèins, stipendiè da un sinàcul privè. Turnè in di sô paràģ, a Venésia in dal 1414, l' avrìva 'na scōla 'd grēc e latèin, in dù, tra l'èter al dvintèva al mìster anca dal Viturèin da Feltre.
In dal 1419 al spustarà la sô scōla a Verōna, mo la pèsta, 'rivèda pròpia lè in cal mumèint, al l' ubligarà a 'ndèr a stèr a Frèra, in dù al tgnarà scōla p'r un trentèni. A Frèra al Guarèin l' avrèv insgnè anc' al Lionello d' Este; la sô scōla la dvintèva dimòndi ambìda dai studiôś dl' Itâglia e dai furastêr. Al Guarèin al scrivìva dimòndi manuêl ed gramâtica grēca e latèina e di cumàint ai clàsic. Al traduśìva dal grēc, masimamèint dal Luciano e dal Plutarco. Dal sô Epistolàri a s' capìs i muvimèint e i fàt dal prìm umanéśim. L' éra amīg dal Panormīta. Quistiunènd cul Poggio e per fèr piaśér al Lionello d' Este, al scrivìva in diféśa dal Giùli Céśar, gnènd a intrèr acsè, in dla dìsputa umanìstica d' cal tèimp lè, ch' la girèva dintòr'n a la dmànda s' l' éra piò granda la glôria dal Céśar u quèla dal Scipiòun.


text:
Oranschas en la baselgia refurmada da Bravuogn
- Dumengia, 31.7.2016, 8:06
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 31.7.2016, 8:06, RTR
En la baselgia refurmada da Bravuogn datti in palantschieu sura remartgabel ed in ciclus da frescos unic per il nord dal Grischun. Ils frescos èn da stil renaschimental e mussan la passiun da Jesus ed er varsaquantas oranschas. Co èn questas oranschas vegnidas a Bravuogn sin prest 1400 meters sur mar? – La resposta sin quella ed autras dumondas dat il guid da vischnanca Fredo Falett en l'ediziun actuala da «Sacristias, sains e santeris», la seria da stad da lemissiun «Vita e cretta».
Il pled sin via vegn dad Arno Arquint.
Redacziun: Rafael Müller
Contribuziuns
-
Pled sin via dad Arno Arquint


text:
La Paròla scrita ‘d Nosgnor, ch’as treuva ant la Bibia, a l’é quaicòsa d’efet, quaicòsa ëd potent, përchè ch’a l’é ‘l mojen che Nosgnor a l’ha sernù ‘d dovré për realisé ij sò propòsit an tra j’uman. A l’é na smens ch’a l’ha na granda “potensialità”, ma a l’ha da trové ‘d gent ch’a sia “ëd bon-a tèra” për chërse e porté ‘d frut e nen tuti a la son. Ant na paràbola (Maté 13:1-9,18-23) Gesù a parla ‘d lòn ch’a càpita quand ch’a l’é sëmnà.La Paròla scrita ‘d Nosgnor, ch’as treuva ant la Bibia, a l’é quaicòsa d’efet, quaicòsa ëd potent, përchè ch’a l’é ‘l mojen che Nosgnor a l’ha sernù ‘d dovré për realisé ij sò propòsit an tra j’uman. A l’é na smens ch’a l’ha na granda “potensialità”. A men-a na përson-a a la salvëssa an Gesù Crist e a la cudiss për fela chërse, cola fej. A l’é ‘dcò ‘l mojen për fé che gnun, arfudandla o nen pijandla coma ch’as deuv, a peussa un dì trové dë scuse dëdnans a Nosgnor, përché la vrità, a l’avìo bin nunsiajla e lor a l’han arfudala, rendend-se parèj giustamen castigàbij: a podran nen dì ch’a l’avìo nen sentila.
Vera, la Paròla ‘d Nosgnor a l’é nunsià e adess i la peude sente fin-a an piemontèis! Chi ch’a l’avrìa mai dilo? A l’é na ròba bin dròla, nen vera? Pura a l’é stàit Nosgnor ch’a l’ha butame an cheur ëd felo, e vojàutri adess i la sente. Com é-lo ch’i l’arsèive? Portarà-la ‘d frut an vòstra vita? A l’é lòn ch’i prego Nosgnor ch’a peussa capité.
Bin, a-i é na paràbola ‘d Gesù anté che chiel a comparision-a la Paròla ‘d Nosgnor a na smens ëd gran, na smens che ‘n contadin a l’avìa sëmnala e ch’a l’era tombà an s’ ëd teren motobin divers l’un da l’àutr. A l’é contut mach ant la bon-a tèra che cola smens a l’era chërsùa e ch’a l’avrìa portà ‘d frut. Che sòrt ëd teren sevene vojàutri? Sté a sente lòn ch’a dis Nosgnor Gesù Crist ant la paràbola dël sëmnor, coma ch’as trova ant ël vangel ëd Maté al capìtol tërdes.
La paràbola dël sëmnor. “An col di-lì, apress d’esse sortì dla ca, Gesù a l'é setasse davsin al lagh. Ma tut d'antorn a Chiel a l'é assemblasse tanta 'd cola gent, che Gesù a l'é montà ant na barca për setessje, antramentre che tuta la gent a stasìa an sla riva. A-j contava tante còse an dovrand ëd paràbole e a-j disìa: "Sté a sente! Un sëmnor a l'è sortì për sëmné. E antramentre ch'a sëmnava, dla smens a l'é cascà arlongh ël senté e j'osej a son vnù e a l'han divorala. D'àutra a l'é cascà ant un teren giarin, andoa ch'a j'era pòca tèra, e sùbit a l'é brojà përché 'l teren a l'era nen përfond. Quand ch'al sol a l'é levasse, nopà, ël broj a l'é brusatasse përché a l'avia nen bastansa 'd rèis e a l'é sëccasse. D'àutra smens a l'é cascà an mes a dle ronze, le ronze a son chërsùe e a l'han stenzula. Ma d'àutra smens a l'é cascà ant na bon-a tèra e a l'ha frutà 'd gran, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente. (...) Antlora sté a sente lòn ch'a veul dì la paràbola dël sëmnor. Quand che quejdun a scota la paròla dël regn e ch'a la capiss nen, ël malign a ven e as na pòrta vìa lòn ch'a l'era stàit sëmnà an sò cheur: sosì a l'é la smëns ch'a l'era stàita sëmnà arlong ël senté. La smëns sëmnà ant un teren giairin, a l'é col ch'a scota la paròla e ch'a l'arsèiv sùbit con piasì,ma sicoma ch'a l'ha gnuna rèis an chiel istèss e a ten nen dur, quand ch'a ven-o dij sagrin o la persecussion për motiv dla paròla [soa fej] a resist nen e a ven men-o. La smëns sëmnà an mes dle ronze a l'é col ch'a scota la paròla ['d Nosgnor], ma ij crossi për le ròbe 'd sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla, parèj ch'a fruta nen. Ma coj ch'a l'han arseivù la smens an bon-a tèra, a son coj ch'a scoto la Paròla e ch'a la capisso. Coj-li a dàn ëd frut, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta 'd lòn ch'a l'era stàit sëmnà” (Maté 13:1-9,18-23).Ant la paràbola dël sëmnor, Gesù an mostra che ‘l Regn ëd Nosgnor a comensa con ël sëmné dë smens pressiosa ant ël cheur e ant la ment dla gent. Gesù a veul che ij sò dissepoj (nojàutri cristian) a seurto per nunsié la Paròla ‘d Nosgnor, e ch’a pogio parèj le fondassion ëd sò regn ant ël cheur e la vita ‘d coj ch’a chërdo an sò nòm. Gesù l’ha comandà che soa cesa e regn a fussa stabilìa, fabricà e mantnùa da la predicassion fedel dla Paròla (cola che nojàutri i la trovoma ant la Bibia). Gesù, contut, a vivìa pa fòra dla realità: a savìa che nen tuti, cola smens, a l’avrìo arseivula e che an lor a l’avrìa portà ‘d frut. A l’é nen question dla fòrsa dla Paròla, ma da la qualità dël teren anté ch’a-i tomba. Parèj, an soa paràbola Gesù a arconòss ch’a-i son quatr sòrt sòrt ëd teren, quatr manere ‘d rësponde a la Paròla. Gesù a fà la descrission ëd col ch’a scota la Paròla “për la stra” e ch’a n’é indiferent o ch’a la trascura coma s’a l’avèissa gnun-a amportansa; peui l’auditor “teren pien ëd pere”, ch’as lassa fàcil dëscoragé da “tribulassion o përsecussion”. Peui a-i é ‘l “teren ëspinos”, col ch’a col ch'a scota la Paròla 'd Nosgnor, “ma ij crossi për le ròbe dë sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla”. Gnun dë sti auditor-sì a arsèiv un benefissi ch’a dura da la Paròla. Grassie a Nosgnor, a-i é ‘dcò “la bon-a tera”, anté la Paròla a pòrta ‘d frut bondos.
La “bontà” dël teren a implica l’euvra d’un “vignolant”, ëd n’agricultor diligent ch’ha l’ha prontalo col teren; l’abondansa ‘d frut dla Paròla a implica l’euvra costant dlë Spirit Sant. A l’é, an efet, Nosgnor Dé medésim che, an manera misteriosa, a bogia j’aveniment dla vita ‘d na përson-a për fé ch’a ven-a an contat con soa Paròla. A l’é parèj che chiel an ciama a la salvassion an Gesù Crist e, për fé lòn, as serv ëd mojen divers, na paròla ch’i sentoma, quaicòsa ch’i lesoma, l’assion direta d’un cristian. A l’é nen n’asard, un cas, che vojàutri i steve a sente ancheuj coste mie paròle: a podrìa bin esse ch’a l’é Nosgnor che pròpi adess av parla, ch’av ciama: com é-lo ch’i-j rësponde?
Gesù a parla dë “scoté” e dël “comprende” la Paròla, ch’a son dj’assion dla vera fej, cola ch’a men-a a la conversion dla vita. Na tal fej a l’é ‘dcò ‘n don ëd Nosgnor.
La paràbola dël sëmnor a l’ha nen tant da manca dë spiegassion. Le prime tre përson-e rapresentà a l’han “ël cheur andurì”, ma cola “durëssa” a l’é ciàira ant la prima, col ch’a dimostra gnun anteresse për l’Evangel. Sò cheur a l’é “caussinificà” a la mira ch’a arzist a la penetrassion dla smens, na smens ch’a l’é peui divorà dal Malign, ch’a l’era soens rapresentà da dj’osej.
A-i é peui coj che dla paròla a n’han n’anteresse bin curt: lë scond e ‘l ters teren. Sensa esse bin anreisà ant na bon-a tèra, le piantin-e a arsëcco bin tòst e a meuiro sota la calor dël sol. Ant l’istessa manera a-i é ‘d gent ch’a smijo che la Paròla lor a l’arsèivo con piasì, ma a le prime dificoltà a chito ‘d felo. An d’àutri, coma le piante ch’a son ëstenzùe dal gramon, col’ istessa Paròla a l’é strangolà da le còse dë sto mond ch’a-j tiro, o da l’anvìa për ij sold.
Pura ‘l teren nùmer quat a l’é armarchèivol coma ch’a sia divers da j’àutri. Sto teren “a comprend”, a aceta la smens e a pòrta ‘d frut. A l’é na përson-a che conforma soa vita a l’Evangeli. A l’é la presensa ‘d frut, e pa nen soa quantità, lòn ch’a l’ha ‘d pèis.
Lòn ch’a fà la diferensa an costa bon-a tèra a l’é ch’a pòrta ‘d frut. Gesù a dis nen ch’a peussa nen avèj ‘dcò ‘d pere, o ‘d ronze, ma ch’a-j ampedisso nen ëd porté ‘d frut. Ëd pere o ‘d spin-e i podoma bin troveje ant la bon-a tèra dël cheur d’un chërdent: l’important a l’é ch’a sio tratà e pòch a pòch gavà da lì.
I vorìa terminé mia conversassion d’ancheuj con la letura ‘d na part dël Salm 119, ch’a fà la descrission ëd na përson-a ch’a l’ha bin d’apressiament për la paròla ‘d Nosgnor. A dis:
“Toa paròla a l’é tanme ‘n ciàir pr’ ij mè pass, la lus ch’am anlùmina la stra anté ch’i marcio. I l’hai fàit un giurament, la promëssa ch’i mantnirai: i andrai sèmper dapress lòn che ti ‘t l’has stabilì përchè ch’a l’é giust. A son grève le pen-e ch’i patisso: rendme la sòrt ëd vita ch’it l’has promëttù. Nosgnor! Aceta l’oferta ch’it faso con ij mè làver, e fà ch’i amprendo lòn che ti ‘t l’has progetà. Mia vita a l’é sèmper an risigh, ma im dësmentio nen dë steje dapress a lòn ch’t l’has comandà an toa Lej. Ëd gent maléfica a l’ha prontame un trabucet për feme cascheje andrinta, ma mi i pijerà nen na stra diversa da cola ch’it l’has mostrame. L’ardità ch’i ciaperai a l’é lòn ch’a l’é scrit ant l’Aleansa: a l’é lolì ch’am dà tanta gòj. I compirai con tut mè cheur lòn che ti ‘t l’has decretà, dël tut e për sèmper” (Salm 119-105-112).Pregoma. Nosgnor! An tòa misericòrdia arsèiv le preghiere ‘d tò pòpol ch’at invòca, e acòrda ch’a peuda conòsse e comprende lòn ch’a l’ha da fé, e che ‘dcò a peuda avèj la grassia e ‘l podej ëd compije con fidelità; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con ti e com lë Spirit Sant, un sol Dé ora e për sèmper. Amen
Duminica 16 ‘d Luj 2017 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà sesLeture bibliche: Génesi 25:19-34; Salm 119:105-112; Roman 8:1-11; Maté 13:1-9,18-23.


text:
John Glenn – l’ astronaut american è mort
- Venderdi, 9.12.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 9.12.2016, 8:40, RTR
John Glenn è stà l'emprim American en l'orbit. El ha scrit istorgia cun circumdar la terra en stgars tschintg uras en la capsla da Mercury «Friendship 7». El è vegnì undrà dal president american Barack Obama sco erox.
John Glenn è sta il pli vegl um ch'è sgulà en il spazi.
Cun 77 onns è el sgulà en il spazi per examinar l'effect da la gravitaziun tar persunas pli veglias. Sco anteriur pilot d'aviuns da cumbat tar ils «Marines» e pilot passiunà ha el anc manischà enfin 90 onns ses pitschen aviun privat. John Glenn è mort a Columbus, Ohio cun 95 onns.


text:
Da recepir pli che 800’000 fugitivs en la Germania saja ina gronda prestaziun. El meglier cas sajan quels dentant era la basa per ina nova miracla economica sco ils onns 50 e 60, ha ditg il schef da Daimler. I saja cler che betg mintga fugitiv saja in inschigner brigliant, ma persunas che laschian tut enavos sajan top-motivadas, e talas persunas tschertgia Daimler.
Era auters manaders da grondas interpresas industrialas tudestgas èn s’exprimids il davos temp per gidar pli fitg ils fugitivs.
RR Novitads 06:00


text:
Csesznek
Csesznek (todesch: Zeßnegg, croatt: Česneg e slovacch: Česnek) l'è on paes in de la contea de Veszprém, in Ungheria. El comun a l'è conossuu comè perchè l'òspita, in sul sò territòri, el castell medieval de Csesznek.
El castell medieval de Csesznek l'è staa costruii intorna al 1260 del baron Jakab Cseszneky che l'era el scudee del re Béla IV. El baron e i sò discendent hann ciappaa el nòmm del castell. Tra el 1326 e 'l 1392 l'è staa on castell real, fina a quand el re Sigismond el gh'ha daa a la famiglia Garai inscambi del Banaa de Macsó.
In del 1482 la discendenza maschil di Garais la s'è spengiuda e 'l re Mattia Corvin l'a donaa el castell a la famiglia Szapolyai. In del 1527 l'è staa occupaa del baron Bálint Török. Duranta el XVI secol i famili Csábi, Szelestey e Wathay gh'hann avuu el possess de Csesznek. In del 1561 el Lőrinc Wathay l'ha respingiuu con success l'assedi di Turch. Tuttavia, in del 1594 el castell l'è staa occupaa di trupp turch, ma giamò nel 1598 i ungheres l'aveven recuperaa.
In del 1635, el Dániel Esterházy l'ha acquistaa el castell e 'l paes e a partì de quel temp Csesznek l'è restada proprietà de la famiglia Esterházy (fina al 1945).


text:
Novitads dils pumpiers
28-08-2009 / naven dallas 18.00 inauguraziun dil niev auto d'emprem servetsch
Vus essas cordialmein envidai all'inauguraziun e silsuenter alla demonstraziun.
(text e fotografias suondan)
22-08-2009 / 02.57 in auto da persunas ei barschaus ora cumplettamein
En connex cun in accident persunal caschunau cun in auto da persunas ei igl auto barschaus ora cumplettamein sonda endamaun, silla via denter Laax e Schluein. Il manischunz e sia cunautista han saviu bandunar igl auto sauns e salvs.
Il manischunz era sin via naven da Laax encunter Schluein. Ella schi numnada storta Fletg ei il auto sdermanaus. Sco emprem ei igl auto ius vi el mir e suenter ella saiv da segirezza da vart seniastra. Immediat suenter ha il motor igl auto entschiet a barschar. Il barschament ei vegnius stizzaus dil punct da sustegn Laax/Falera.
04-08-2009 / 19.30 / Laax / exercezi d'acziun punkt da sustegn dustanza d'ieli
Il tema dil exercezi d'acziun «cumbat encunter gas e vapur» ei vegnius serraus giu cun success.
17-07-2009/ 21.05 / Via Pendas / malauras Laax
In ferm urezi a undau in tanc cun ca. 50 cm aua. Ils pumpiers da Laax/Falera han giu spert sut controlla la situaziun e han pumpau ora l'aua.
12.09.2007 / 14.26 uras / Sagogn / 1 tractor barschaus ora cumplettamein
La mesjamna suentermiezdi ei in tractor tier in bein puril a Sagogn vegnius barschaus ora totalmein.
Malgrad ch’ils pumpiers da Sagogn e Laax han saviu stizzar il fiug spert, han il tractor giu in donn total. Negin ei vegniu blessaus.
Il vehichel steva sut il bein puril sin ina prada. Il fiug ei ruts ora egl areal dallas installaziuns electronicas. Cuort temps pli tard steva il tractor en cumplet fiug.
Il donn da material munta a rodund 70'000 francs.
Motiv da barschament ei cun gronda probabladad in defect.
16.06.2007 / ILS PUMPIERS DA LAAX sepresentan…
E biars habitonts e hosps ein s’interessai per «il mund» dils pumpiers da Laax.
Schurmetg da respiraziun, survetsch da salvament, defensiun d’ieli, samariters, motorpumpa, eveniment elementar e TLF ein vegni declarai en detagl ed igl engaschi 1:1 presentai en. Suenter igl exercezi ha la bellezia aura lubiu a nus star da cumpignia cun ligiongias dil grill e bubrondas.
Per ils affons ei la cooperaziun tiel «sittar goals» cun attacca sperta stada il highlight.
All’entira cumpignia da pumpiers in cordial engraziament!
01.06.2007 accident da traffic d’in camiun cun car annex
Venderdis suentermiezdi ei in manischunz d’auto da vitgira cun car annex vegnius blessaus miez ferm tier in accident a Fletg, sin territori communal da Laax, sin la via digl Alpsu.
El ei vegnius transportaus cun l’ambulanza el spital da Glion.
Allas 13.20 uras carrava il manischunz cul car annex cargaus cun ina valza da Laax en direcziun da Glion. En la nunsurveseivla storta dretga sut la bifurcaziun da Sagogn ei la composiziun digl auto da vitgira selischnada sin la via bletscha. En la consequenza ei igl auto da vitgira collidaus cul mir dretg dalla via. La valza da 15 tonnas ei cupitgada dil car annex ed ei restada giu sin la via.
Dil car annex e dalla valza ein ielis da hidraulic e motor culai el foss dalla via.
La truppa da defensiun d’ieli ha priu ensemen igl ieli cun cola da ligiar. Tenor igl uffeci per natira ed ambient ein neginas ulteriuras mesiras da segirtad stadas necessarias.
Duront duas uras ha il plaz d’accident buca saviu vegnir passaus. Il traffic d’autos ei vegnius sviaus sur Sagogn e Versomi.
28-04-2007 / 15.17 barschament d’auto a Larnags
Ils pumpiers da Laax han oz stuiu serender cun 5 umens ed il TLF per stizzar in incendi d’auto sur Larnags. Malgrad igl engaschi spert dils pumpiers, ils quals ein stai sil liug enteifer 8 minutas, ei igl auto vegnius devastaus cumpleinamein dalla flommas. Igl automobilist era sin via da serender tier sia tegia cura ch’igl auto ha entschiet a barschar. Entras siu agir prudent eisi reussiu ad el dad ir anavos cugl auto per 50 meters. Aschia ha il fiug buca saviu sederasar egl uaul, il qual ei fetg secs el mument.
Adatg
prighel d’incendis digl uaul!
Egl entir cantun ei strictamein scumandau da far fiug el liber!
16-04-2007 / 12.45 e 16.30 Barschament da pastiras
Oz essan vegni clamai duas gadas. A Cons - en direcziun da Larnags – ha ina fueina, ch’ei per negligientscha buca vegnida stizzada dil tut, caschunau in barschament da pastiras d’ina dimensiun da 20x10 m. Entras l’intervenziun immediata dils pumpiers ha il pir saviu vegnir impedius. Per menar l’aua al TLF en quella zona malcuntonschibla havein nus stuiu derasar ils conducts d’aua per 400 m. Il secund fiug ei sederasaus a caschun da lavurs da rumida gest sut Falera. Ch’eu ei l’intervenziun stada cuorta. La collaboraziun culs pumpiers da Falera ha funcziunau fetg bein.
A quella caschun appelein nus da buca vuler far fiug el liber!
24.12.2006 Cars jasters, cars indigens da Laax
Il commando da pumpiers e la gruppa engrazian a Vus per Vies sustegn egl onn 2006 e giavischan in emperneivel onn 2007.
Risguardar ils ulteriurs reglaments per plascher:
candeilas, crans d’advent e pigneuls da nadal
Maina schar envidau las candeilas senza guardia, adina stizzar tuttas avon che bandunar il liug.
Usitei candaliers che san buca pagliar fiug (metall, veider…) ils quals eviteschan il dagirar da tschera.
Tener ina segira distanz da materialias inflamadas.
Procurtei per in ferm tegn dil pigniel.
Il pigniel da nadal schigienta mintga di pli fetg, il prighel da fiug vegn pli gronds.
hagies semtgau el cassa d’urgenza ina cozza da stizzar ed ina sadiala aua!
TELEFON 118
20-07-2006 PRIGHEL D’INCENDIS DIGL UAUL!
Adatg prighel d’incendis digl uaul
Considerond il grond prighel d’incendis digl uaul actual supplichein nus d’esser fetg precauts duront far fiug el liber e da buca fierer stumbels da cigarettas ardents.
06-06-2006 / 19.38 Flem: Barschament grond – 150 pumpiers en acziun
Rodund 150 pumpiers ein stai en acziun margis sera per cumbater il grond incendi a Flem. Pér entuorn las 02.00 han ils pumpiers saviu controllar igl incendi e saviu stizzar quel per gronda part. Neginas persunas ein vegnidas blessadas.
14 baghetgs, 7 casas e 7 clavaus ein vegni donnegiai cumpleinamein. Era las casas ella vischinonza ein vegnidas donnegiadas. Rodund 30 persunas han stuiu vegnir evacuadas.
La collaboraziun cun las truppas da pumpiers presentas da Cuera, Panaduz, Razén, Trin, Flem, Laax e Glion e las uniuns samaritanas ei gartegiada senza incaps. Als pumpiers presents ed als samaritans sco era alla vischnaunca da Flem ed alla polizia cantunala in grond DIEUS PAGHI!
13-05-2006 / Exercezi communabel barschament d’uaul (Flem, Laax, Schluein)
Text e maletgs suondan.
29-04-2006 / 20.46 Alarm fauls «Berghaus Nagens» 2127m.s.m.
Sonda cuort avon las 21.00 havein nus survegniu in alarm sil pager «alarm automatic da fiug Berghaus Nagens». Damai che la sesiun d'unviern ei alla fin ei quei baghetg el mument buca habitaus.
Ina leva cozza da nebla cuvreva la vesida sil Nagens per constatar la situaziun, aschia ch'ei ha dau nuot auter che ir si cun ina truppa da pichet (6 umens), schurmetg da flad e TLF. La via da Nagens era bein senza neiv, denton era quella ualti leischna, damai ch'ei haveva bischau il gi avon e quella sera cuflavi ualti ferm.
Suenter ina controlla intensiva havein nus saviu eruir danunder ch'igl alarm era vegnius provocaus ed aschia retrer quel allas 21.41. La collaboraziun cun la zentrala d'urgenza NEZ, Cuera, per sclariments ed ulteriuras informaziuns, ha funcziunau excellentamein. Bien engraziament.
25-02-2006 / 04.55 Agid al vischinadi (Mungga Stuba, Flem)
La sonda-endamaun cuort avon las 05.00 ha in’emploiada dil hotel alarmau la polizia cantunala, che la Mungga Stuba, in’ustria a Flem Casa d’Uaul, brischi. Ei setracta d’in restaurant en fuorma d’in chalet. Per cumbater il fiug ein ils pumpiers locals da Flem sco era ils pumpiers da Laax e Trin stai en acziun. Neginas persunas ein vegnidas blessadas. Malgrad igl engaschi nunstunclenteivel dils pumpiers ei igl entir edifeci barschaus giu tochen sils mirs. Ils donns muntan a plirs tschiens mellis francs. La raschun dil barschament ei motiv d’ina inquisiziun, la quala ei vegnida iniziada immediat.
04-02-2006 / 23.46 Barschament d’auto ella «Via Darschalè»
Entuorn mesanotg essan nus vegni alarmai pervia d’in barschament d’auto ella 'Via Darschalè'. Igl auto barschava gia cumpleinamein. Il fiug ei staus en cuort sut controlla ed ha saviu vegnir stizaus. La raschun dil barschament ei buc enconuschenta.
27-12-2005 Igl onn 2005 va prest a fin
En num dall’entira squadra dils pumpiers da Laax giavischein nus als habitonts ed a nos hosps tut il bien per igl onn 2006 ed a quella caschun engraziein nus per l’emperneivla collaboraziun duront igl onn che va prest a fin.
Il commando da pumpers Sch’ei brischa telefonar al 118
26-08-2005 Malauras en Svizra
Era Laax ei buca vegnius schanegiaus dallas malauras. Las draccadas han donnegiau ina part dalla via d’alp Nagens, aschia che quella ha stuiu vegnir bloccada per entgins gis. Il lag artificial da Murschetg ei vegnius invasaus da plirs 100 m3 buglia e crappa. Sco instruider haiel jeu prestau survetsch a Claustra, nua che las malauras han caschunau ils pli gronds donns el cantun Grischun. Biars habitonts eran barricai en lur casas ed han saviu vegnir purtai en segirtad mo cul helicopter dalla REGA.
11.-08 – 13-08-2005 Fat Tire
Mintg’onn ha liug l’occurrenza internaziunala dils motociclists sil Alp Plaun. Ils pumpiers s’engaschan adina tier quella caschun per garantir la segirtad da quels hosps en cass da necessitad. Aschia vegn eregiu in puoz per stizzar in eventual fiug (cuntegn 3’000 l aua), dal qual era il helicopter savess far diever. La pumpa da motor tip I affluescha aua dal dutg barricau.
29-07-2005 / 17.31 Differentas intervenziuns suenter suffels
Il vendergis entuorn las 17.30 han ferms suffels passau Sagogn e Laax, ils quals han sragischau differents pegns ch’ein sederschs sin la via Cantunala el contuorn dalla Casa Caltgera ed han interrut la via da colligiaziun a Salums. Allas 21.00 eran tuttas lavurs da rumir terminadas entras igl engaschi speditiv dils pumpiers che han luvrau cun 6 umens.
19-07-2005 / 22.43 Agid al vischinadi
Falera: Donns per milliuns tier in barschament en ina scrinaria Il margis-sera tard ha in barschament devastau ina scrinaria amiez il vitg da Falera e caschunau donns per milliuns francs. Neginas persunas ein vegnidas blessadas. Il proprietari ha scuviert il fiug ed ha dau alarm allas 22.41. Il fiug ei seformaus ella scaffa da distribuziun, la quala ei localisada en ina preit intermediaria dil luvratori el plaun sut. Las flommas ein bein spert sederasadas sil deposit da lenna ch’ei localisaus gest sur la scrinaria e naven da leu sin la casa annexa. Tuts ils habitonts han saviu bandunar igl edifeci ad uras. Per cumbatter il barschament ein 25 pumpiers da Falera, 14 pumpiers da Laax cugl auto-cisterna sco era 10 pumpiers da Flem dil schurmetg da flad s’engaschai.
18-07-2005 / 16.39 Barschament d’in camiun sin l’altezia dil Seehof
Entras igl engaschi spert dalla gruppa dil TLF cun 3 umens ha il fiug saviu vegnir stez immediat. La via cantunala ei vegnida aviarta suenter mo 10 minutas da barricada. Allas 17.45 era la via puspei carrabla ed il camiun era deponaus. 22-06-2005 / 19.30 Exercezi cul TLF ed in niev sistem da fermada. Quella sera ei il sistem da fermar aua, mess a disposiziun dalla firma alba, tecnica da pumpiers da Weesen, entraus en funcziun. Il dutg sa vegnir fermaus senza gronda manipulaziun e fuorma aschia in pign lag, dal qual ins sa pumpar l’aua cun la pumpa da motor tip II. Igl exercezi prevedeva il transport d’aua tochen tier la Tegia Larnags, nua che nus havein furmau 2 scuts d’aua per proteger la staziun intermediara dallas gondolas da 12. In grond engraziament alla firma alba-tecnica da pumpiers, signur Alois Bamert.
22-06-2005 / 19.30 Exercezi cul TLF ed in niev sistem da fermada.
Quella sera ei il sistem da fermar aua, mess a disposiziun dalla firma alba, tecnica da pumpiers da Weesen, entraus en funcziun. Il dutg sa vegnir fermaus senza gronda manipulaziun e fuorma aschia in pign lag, dal qual ins sa pumpar l'aua cun la pumpa da motor tip II. Igl exercezi prevedeva il transport d'aua tochen tier la tegia Larnags, nua che nus havein furmau 2 scuts d'aua per proteger la staziun intermediara dallas gondolas da 12.
Anavos tils pumpiers
Annunzia/
Midar domicil enteifer | Bandunar Laax | Secasar da niev a Laax
Partenza
Infos ecologics
Uras
d'avertura canzlia
Gliendisgis - Vendergis
09.30 tochen 11.30
15.00 tochen 17.00
Telefon:
081 921 51 51
E-Mail:
admin@laax-gr.ch
Adressa:
Center Communal
caum postal 16
7031 Laax
Plan da la situaziun
Plan dal vitg


text:
Sù (BG)
Sù (nòm uficiàl en italià: Azzone) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al de Scalf. El g'ha 'na popolasiù de 406 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 16,8 km² e 'na densità de popolasiù de 24 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 61km de la sità e a 973 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Àngol (BS), Bùren (BS), Còler, Scülpér, Vilminùr.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'òrido de la Via Mala e la cà sö la còrna.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Venderdis, ils 22 da december 2017 han ils scolars dalla secunda superiura dallas vischnauncas da Falera, Sagogn, Schluein, Laax e lur scolasta Patricia Cadruvi envidau ils cussadents digl ARGO da Glion per far communablamein Nadal. Ina fiasta che negin vegn ad emblidar aschi spert…
Avon igl eveniment han ils scolars ornau las meisas e cuschinau – la finfinala duei vegnir surviu in menu sco s’auda: aperitif, suppa da giutta, barsau cun gratinau da truffels vitier rieblas e sco dessert differents tiramisus e quei per biebein 80 persunas.
Duront las lecziuns da religiun ha la catecheta Karin Last priu atras il tema: „carstgauns cun impediments“ culs scolars. La malsegirezia dall’entschatta ei stada svanida cura ch’ils clients digl ARGO ein arrivai. Ils scolars ch’eran repartgi sin tuttas meisas han beinspert anflau il contact ed ei ha regiu ina atmosfera zun cordiala ed emperneivla.
Denter las tratgas han ils scolars procurau per attracziuns: els han cantau, saltau, sunau cun instruments da brass, zambergiau culs cussadents digl ARGO ina steila pil pigniel ed organisau in giug da tuchegiar. Era il pensum dalla moderaziun ha in scolar supriu.
Il punct culminont ei staus alla fin: tuts ein serandunai entuorn il pigniel da Nadal ed han cantau la canzun da „Clara notg“ cun grond anim. Perfin in regalin han tuts anflau sut il pigniel. Il pli prezius schenghetg ei denton immaterials – numnadamein tut las bialas impressiuns che tuts han astgau rimnar en quella cuminonza extrordinaria.


text:
Cougar
La Cougar (ch'a vōl dir “Puma” in Emigliàn, a s lèś /ˈkuːɡə/ in Ingléś) l'è na dóna madùra ch'in dal gèrg americàṅ e britànic la dà la casa a i masć śōvan e ch'la s cumpòrta cuma na magna-óm[1]. La paròla l'è stada druàda in cla manéra chè par la prima vòlta in Cànada. In Itàglia i li ciàm'n anc tardóni o panteróni.
In gènar l'è na paròla ch'la s riferìs a cal dóni fra i Quarànta e i Sinquànt' an[2][3] anc se però i n èṅ minga tut 'd acòrd: par 'l ABC News la paròla "cougar" la figùra dal dóni ch'i vàn'n a lèt cun di óm ch'i gh'àṅ almànc nóṿ an manc[2] mént'r al New York Times e Vogue i la dróan par descrìv'r al dóni ad sōvar di quarànta ch'i péscan rabìdi di masć fra i vint e i trénta da ciulàr-as[3][4]. Par qvéi 'd La Repubblica p'r a n èsar minga cumpatìdi da la gint, al cougar i gh'aṅ 'd avér interès sōl p'r i óm ch'i gh'aṅ almànc la mità di sò an più sèt[5], secónd la fórmula:
in dua eM i èṅ i an di masć e eF i èṅ i an dla fémna cougar. Par far 'n eśèmpi quànd l'atōra Jennifer Aniston la s éra misa a quarànt'an c'n al cantànt John Mayer ad trént'òṅ, l'iva fat un quèl che la società la psiva anc cumpatìr-as parchè 40 divìś 2 più 7 a fà vint-sèt ch'l è più bas di an dal sò óm.
Foravìa la paròla la pōl andàr bèṅ in gènar anc par tut cal dóni ch'i s métan c'n un ragàs dimóndi più śōv'n ad lē[6][7]: 'l è par qvést che soquànt star 'd Hollywood, cuma la Demi Moore durànt la sò stòria cun Ashton Kutcher, i èṅ stadi batśàdi cuma dal cougar. Àtri cougar famóśi in gir p'r al mónd i èṅ la Lory Del Santo, la Madonna, la Valeria Golino, la Corinne Clery, la Susan Sarandon, la Mariah Carey, la Jennifer Lopez, la Courteney Cox e la Giuliana De Sio[8].
Al presidènt francéś Emmanuel Macron al gh'à na mujér più vècia 'd lò 'd vint-quàt'r an, la sò èx mistra 'd létri a i tèmp dal lìceo Brigitte Trogneux, ch'i sò aversàri i aṅ batśâ cuma na “cougar ambisióśa”[9].
La psicòluga Chiara Simonelli l'à definî la cougar cuma la "cartìna ad turnasōl dla società ucidentàla e dla cundisiòṅ nóva dla fémna" in dua anc a cal dóni 'l è parmìs 'd avér di muróś dimóndi śōvan[10].
In tut al manéri un studi su vintadū-mila dóni ad quatórdas paéś fat da l'Università metrupulitàna ad Cardiff su la difarénsa in di an in dal còpi 'l à stabilî che quànd che lōr i vàn'n in sla réda internet a pascàr di incóntar, in gènar i vōlan catàr di óm più grand o grand cumpàgn a difarénsa di masć ch'i péscan dal dóni più śōvni[11].
Tgnénd adrē a na risérca dal 2017 'd un sit specialiśâ, in Itàglia al cougar più inśgórdi i èṅ al milanéśi ch'i gùs'n in mèdia duśènt vòlti 'l an méntar qvéli più malnéti ch'i n gh'aṅ vargóggna 'd gnint i èṅ qvéli dl'Emìglia-Rumàgna[12].
At pó dar 'n òć anc a...
Culegamènt estèran
- (IT) Al neulugìśum “Cougar” su 'l sit dla Treccani
- (IT) Al sit itagliàṅ CougarItalia.com, Incontri per donne mature a caccia di uomini
Nòti
- ↑ Definisiòṅ ad Cougar in dal disiunàri di ślang The Online Slang Dictionary
- ↑ 2,0 2,1 "Are More Older Women With Younger Men?", ABC News, 5 ad Maǵ dal 2005
- ↑ 3,0 3,1 "Rethinking the Older Woman-Younger Man Relationship", The New York Times, 14 'd Utóbar dal 2009
- ↑ Un gènar nóṿ ad dóni: la cougar, Vogue, 26 'd Utóbar dal 2011
- ↑ Urban Cougar, la dóna casadōra ch'la fà suo i śuvnòt cun dal stîl, Repubblica.it, 18 ad Dicémbar dal 2008
- ↑ For Would-Be Cougars, the Prom Is a Good Start, The New York Times, 25 ad Maǵ dal 2012
- ↑ Can a 16-Year-Old Girl Be a Cougar? Asks the New York Times
- ↑ Jennifer Lopez, Sharon Stone, Rita Rusic e Lory Del Santo: al dóni ch'i preferìs'n i óm più śōvan, Oggi, 25 'd Agóst dal 2015
- ↑ Frància, chi l'è la Brigitte, l'èx insgnànta (e adès mujér) 'd Emmanuel Macron, Il Corriere della Sera, 25 'd Avrìl dal 2017
- ↑ «Dóni Cougar? A n è piò 'n scàndal divuràr di ragàs śugàtui», 29 'd Utóbar dal 2010
- ↑ Michael J. Dunn, S. Brinton & Clark, Universal sex differences in online advertisers age preferences: comparing data from 14 cultures and 2 religious groups
- ↑ Milàṅ al gh l'à calda - Al "Cougar" meneghìni i èṅ al più inśgórdi 'd Itàglia: i faṅ sès 200 vòlti a 'l an - Gl'emigliàni e 'l rumagnōli i n gh'aṅ vargóggna 'd gnint, al napuletàni e 'l sicigliàni al più sudisfàti méntar p'r al rumàni a vâl al dit “Fém-al strâṅ” - Ca'l chè 'l sudàǵ, Dagospia


text:
Trenar cun stars sin il glatsch a Flem
- Venderdi, 11.8.2017, 17:56
Il «Super Sommer Camp» a Flem datti dapi 25 onns. Giuvens e giuvnas da 20 differents pajais, davent da l’Ucraina fin il Mexico s’inscuntran a Flem en il center da sport Prau la Selva. En il champ vegn purschì patinar artistic cun trenaders professiunals.
Da la partida èn er Chiara e Morena Clopath da Haldenstein. Ellas treneschan davent da ballet, choreografia e cundiziun fin il patinar sez.
Stars sco trenaders
Las gruppas messas ensemen tenor prestaziun èn per las duas mattas d’avantatg. Uschia pon ellas perfecziunar aifer 2 emnas e mez ils sigls e cumbinaziuns da saut, e quai cun trenaderas sco Denise Biellmann u Elena Romanova.
Las duas mattatschas da Haldenstein èn satisfatgas dal camp ed ellas giaudan da pudair trenar ensemen sco soras. Las soras treneschan fin 6 giadas l’emna e quai stad ed enviern. Durant il temp che la halla da glatsch a Flem e serrada treneschan las mattas a Herisau u a Feldkirch en l’Austria.
La motivaziun da las duas mattas da vulair vegnir adina meglras è exemplarica, la cumparegliaziun internaziunala han ellas pudì sentir a Flem.
RR actualitad 17:00


text:
Ortografia classega
Cont ortografia classica s'intenden quij moeud tradizionai de scriv i vari dialett del Lombard. In particolar, quella denominazion chì la pò vess collegada a l'ortografia milanesa, doprada in tutta la litteradura milanesa a partì, con vari evoluzion longh el temp, del secol quell de quindes.
A partì del secol passaa, i ortografii classegh, esclusa quella milanesa, hinn staa costrengiuu a dà pòst a ortografii pussee semplificaa e fonetichegh, d'ispirazion tisinesa. Quij ortografii chì gh'hann despess el nòmm de unificaa, perchè voeuren rend unitaria la scrittura del Lombard.


text:
Ils dus da settember vegn furmada ina regenza transitorica che cumpiglia tut las partidas grondas hai gì num. Igl è il terz termin d'elecziun suenter ch'ils termins da l'avrigl e dal zercladur èn stads l'unfrenda da la dispita permantenta.
Avant èn vegnidas liquidadas pliras dischmilli «baras da cartoteca» ord il register d'elecziun. Cun agid da questas aveva il primminister da blers onns Nikola Gruevski manipulà las elecziuns en il passà, quai tenor il maini da l'opposiziun.
Il motiv da la crisa è in scandal da spiunadi nua ch'il schef da la regenza Nikola Gruevski era para involvì. Gruevski ha gia demissiunà.
RR novitads 06:00


text:
Notizias davart la scola da Rueras 1804 – 1850
En ina brev dils 20 d'uost 1804 scretta agl uestg da Cuera dil "statthalter Ulrich Venzin, Deputierte und Johannes Gieriet Landa. Deputierte", supplicheschan els ch'igl uestg duessi dar uorden ch'il caplon legi mintgadi messa a Rueras .....
.. und das der Capellan in winterzeit kein anlas habe die schuol zu unterlassen, und also die jugend mehr unterwiesen werde ...
Igl uestg ha correspondiu al giavisch dils da Rueras, tenor brev da sur plevon Josef Schmidt, (Chur, den 4. Jäner 1806) e concernent "officia generalia" dueigien era ils da Selva guder quei privilegi, sinaquei che “die Schul nicht zu oft versäumt werden müsste.”
Anno 1811 dat ei novas, ch'il caplon da Rueras hagi da far scola, ni d'haver quitau che zatgi fetschi:
.... Doch soll die Gemeinde ... falls kein Caplan daselbst wäre, um einen anderen Schulmeister umzusehen gehalten werden. –
Chur, den 23. April 1811 - Carl Rudolph de Buol. Episc. Cur.
(Ord Decretum novum, p. 14. 57)
Cul temps mav'ei lu tuttina buca pli da pagar il caplon mo cun "vaultas lenna", perquei il suandont conclus che fa honur als da Rueras:
Igl onn 1837, ils 19 da mars a Rueras, ha in ludeivel vischinadi en preschientscha da segnerfarrer e caplon concludiu unitamein da far aunc per sis onns, ch’han da vegnir, igl uffeci da caluster en roda ed applicar il vanzament dall’entrada vid la scola u vid baghetgs ni cudischs, ni salari dil “Schulmeister”, suenter sco ina cumissiun tratga ora dil vischinadi anfla per bien, la quala duei ses projects a quel metter avon e sco'l vischinadi approbescha duei el ver valur, tonaton adina per nez dalla scola.
Christ Venzin p. t. gerau.
(Urbari da Rueras)
Notizias ord la cronica da Rueras, che pertuccan la scola veglia.
Cronica da Rueras scretta da Giachen Antoni Venzin (1839 - 1918) da Rueras, sin fundament dalla tradiziun dalla fin dil 18avel tschentaner.
Dapi da vegl enneu ha la scola da Rueras entschiet sut sur Vigeli Venzin. Quel ei staus caplon a Rueras varga 40 onns. Gl'unviern devi el scola sut la medema taxa da 30 renschs (51 frs.). Quei sur caplon ha baghegiau la casa sper baselgia ch'auda a Gion Mathias Monn. El hagi baghegiau quella per spargnar la lenna (leugiu duvrava el duas pegnas), la quala el procurava sez. Ils vischins stuevan dar ina vaulta lenna ni miez rensch. - En quella hagi el dau biars onns scola. Ei vegneva mussau empau da leger e scriver ed il quen; las quater specias. Allas buobas vegnev'ei mussau plitost mo da leger. Ils davos onns, nua ch'el era vegnius empau fleivels, ha Gion Fidel Berther (cantadur) surpriu da dar scola. Quel mussavi da scriver ils bustabs gronds avon ch'ils pigns. Il sur decan Hetz hagi ina gada visitau la scola sut quel ed hagi detg ch'ins stoppi mussar ils pigns avon ils gronds. - Suenter ha assistent Muggli fatg scola in unviern en la stiva da Gion Ludivic Pally (nossa casa, stiva dadens). Suenter ha pader Martin Andreoli fatg la scola en la casa pervenda aschiditg ch'el ei staus caplon leu; e lura sur Lorenz Riedi, era en casa pervenda, e siu vegnentsuenter ei stau sur Bistgaun Beer. La taxa dalla paga era da quels sura scolasts (caplons) 80 renschs, entochen 1850 ....


text:
Candidatura da Clinton duess esser francada
- Mardi, 7.6.2016, 6:46
Hillary Clinton ha para ensemen las vuschs necessarias per la nominaziun uffiziala sco candidata democratica per il presidi american. Quai tenor ina dumbraziun da l'agentura da novitads AP.
Decisivas èn las 714 vuschs dals uschè numnads "super-delegads". Quai èn auts represchentants da la partida democratica che pon vuschar libramain per in candidat, els pon però era adina midar opiniun. Fin uss han 571 super-delegads empermess a Clinton da vuschar il fanadur per ella.
Sanders sa mussa cumbattiv
Il concurrent da Clinton, Bernie Sanders, crititgescha però questa dumbraziun. I saja sbaglià da las medias dad er dumbrar ils super-delegads. El vegnia a sa spruvar fin il di da partida da far midar idea quels.
Ulteriuras pre-elecziuns
Sin basa da retschertgas vegn spetgà che Clinton po augmentar vinavant ses avantatg tar las proximas pre-elecziuns il mardi. En questa davosa runda pli gronda da pre-elecziuns datti tranter auter decisiuns en ils stadis California e New Jersey.
RR Novitads 06:00


text:
Emilian (imperador)
El March Emilio Emilian, mej conossuu cont el nomm de Emilian (Marcus Æmilius Æmilianus in Latin; Gerba, 207/213 - Spolee, settember del 253) l'è staa imperador roman in del 253. L'è staa on tipigh esponent de la crisi del III secol.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ascensa al trono[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Emilian l'è nassuu a Gerba (isola de la Tunisia) e l'era de origin africana. L'ha sposaa la Cornelia Supera, anca lee africana.
L'è vegnuu on general e l'era staa mandaa in de la Mesia de Sotta in del 252. La situazion al temp l'era molto dura, perchè on ann prima l'imperador Decio l'era mort insema al sò fioeu in de la battaglia de Abrittus contra i Gott. El noeuv august, el Trebonian Gall, l'eva stringiuu ona pas coi German con la qual Roma la gh'aveva de dàggh a lor ogni ann on tribud. Se sa però che l'Emilian l'è riessii a batt i Gott in d'ona battaglia in del 253: la reson del sconter l'è stada o la volontà de difend i città de la region o quella de pagà minga anmò el tribud.
Per quella vittoria chì, i legion de l'Emilian l'hann proclamaa imperador, contra el Trebonian Gall che l'era minga staa bon né de batt i Gott, né de batt i Persian, né de batt la peste a Roma. L'Emilian donca l'ha scernii de partì per l'Italia coi sò soldaa prima che ghe rivass anca el Valerian, on general fedee a l'imperador. Per 'sta reson el Senad l'ha deciaraa l'Emilian hostis, cioè nemis del Statt. A bon cunt, l'Emilian l'ha vingiuu la battaglia contra l'imperador arent a Terni. El Trebonian Gall l'ha provaa a scappà e l'è rivaa fina a Folign, ma lì i sò soldaa l'hann tradii e ghe l'hann portaa mort a l'Emilian per avèggh ona recompensa. A l'era el luj del 253.
La fin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vist che 'l Senad al princippi gh'eva minga tanta voeuja de deciaràll imperador, l'Emilian gh'ha promiss che 'l sò obbiettiv l'era domà batt Gott e Persian e che poeu el saria tornaa domà on general. Inscì l'è riessii a vegnì imperador e a nominà augusta la soa miee Cornelia Supera. I storigh disen che 'l sò governo l'è minga staa tropp violent.
Ma intrattant el Valerian l'era rivaa giò in Italia e 'l gh'aveva intenzion de vess lù el noeuv imperador. A la fin de l'estaa i duu rivai s'hinn scontraa, ma poeu i soldaa de l'Emilian l'hann tradii e l'hann coppaa tra Narni e Spolee. Forsi el gh'è staa on sò general ciamaa Silbannach che l'ha provaa a resist a Roma contra el Valerian, ma l'è staa battuu anca lù.
Quand che 'l Valerian l'è diventaa imperador l'ha daa a l'Emilian e a la soa miee la damnatio memoriæ.
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Aureli Vittor, Vitt di Ceser
- Eutropi, Breviarium ab Urbe condita
- Giovann de Antiochia, Croniga
- Zonara, Epitome di stori


text:
Calsinàt (BG)
Calsinàt (nòm uficiàl en italià: Calcinate) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' sa tróa 'n de la media pianüra a 15 km de la sità e a 186 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 5 958 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 14,7 km² e 'na densità de popolasiù de 405 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Bagnàdega, Bólgher, Caernàch, Costamesàt, Ghisalba, Mürnìgh, Palösch, Seriat.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Calsinàt l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1937
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 11 - Lleida (el Segrià): l'aviazziun franchista la bombarda la citaa e ga causa trè centinara de mòort.
25 03 - Egitt: i ametan cheest paees a la Societaa di Nazziun.
07 07 - La scomenza la Bataja de Brunete
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
21 01 - Vilassar de Maar: Ernest Lluch, ecunumista e minístar Spagnöö de sanitaa, (m. 2000).
18 de aguust: Robert Redford, atuur American
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
16 06 - Madrid (Spagna): Andreu Nin polítegh e scrituur Catalan, sassinaa par elemeent staliniist.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Windows 10
El Windows 10 a l'è on Sistema operatif per i compiuter desktop, tablet e smartphone.
PC Desktop[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Windows 10 per PC l'è sortì foeura el dì 29 de Luj del 2015. [1]
Lung el primm ann, el Windows 10 el pò vess descaregà per nagott.
Putenza nessesaria [2][Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Microprocessor: 1 GHz
- RAM: 1 GB se el OS l'è a 32 bit, 2 GB se l'è a 64.
- Spazzi in su el disch dur: dai 16 ai 20 gigabyte
- Quader da 800x600 pixel
In pradega, tucc i PC che poden fa partì Windows 7 o Windows 8 poden anca fa partì el Windows 10.
Mobile[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Windows 10 Mobile l'è ancamò dre a vess desvilupaa.
L'è el successor del Windows Phone 8.1 el saria disponibil per tucc i smartphone cont el WP 8.1 e almanch 8 GB de spazzi. [3]
Internet di Robb[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gh'è anca ona version del Windows 10, ciamada Windows 10 IoT per comandà di compiuter me el Raspberry Pi 2 e, me dis el nom, per vess denter ona red di Internet di Robb. [4]
Vist che quej compiuter i gh'han minga semper el quader, el Windows 10 IoT 'l gh'ha mia ona GUI.


text:
Far pli effizient il traffic public en Svizra
- Mesemna, 22.6.2016, 14:11
Quai vul il Cussegl federal ed ha perquai incumbensà l'UVEK d'elavurar ina proposta. Enfin la fin dal 2018 duai quella esser sin maisa.
Il mument sto il traffic public regiunal per part spetgar enfin l'ultima minuta sin sia finanziaziun. Quai stoppia sa midar, scriva il Cussegl federal. Il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun, UVEK, sto l'emprim sclerir co las cumpetenzas tranter chantuns e Confederaziun pon vegnir repartidas uschia ch'i fa senn. Plinavant duain ins patratgar pli fitg d'interprendider en il traffic public regiunal.
Tenor la communicaziun finanzieschan ils passagiers oz mo stgars la mesadad dals custs. L'autra part portan chantuns e Confederaziun.
RR novitads 14:00


text:
«Schanghai e Singapur surpassan la Svizra en chaussa furmaziun»
- Sonda, 11.6.2016, 14:28
Il president da la conferenza dals directurs chantunals per la furmaziun Christoph Eymann fa quitads per la posiziun da la Svizra en cumparegliaziun internaziunala.
La raschun è la decisiun dal Cussegl naziunal d'auzar las expensas per la furmaziun mo per 2% l’onn. En diesch, 20 onns vegnian Schanghai e Singapur a surpassar la Svizra en chaussa furmaziun, uschia Eymann en la «Basler Zeitung». Malgrà las economias publicas pli povras vegnia investì fitg bler en la furmaziun.
« Ils meds vegnan reducids, las finamiras restan però las medemas. »
Christoph Eymann
president da la conferenza dals directurs chantunals per la furmaziun
Las finamiras dal Cussegl federal saja ina furmaziun professiunala pli auta, scienziads giuvens, dapli plazzas da furmaziun en la medischina umana e l’innovaziun. Ils meds persuenter sajan entant vegnids reducis, las finamiras sajan però restadas las medemas, uschia Eymann.
Las expensas per la furmaziun n’èn però anc betg chaussa decidida: La fatschenta sto anc vegnir tractada dal Cussegl dals chantuns.
RR novitads 14:00


text:
Pulver da latg da pops contaminà cun salmonellas
- Dumengia, 14.1.2018, 10:58
Il scandal davart la pulvra da latg per pops s'extenda pli e pli. La pulvra che deriva da la Frantscha è contaminada cun salmonellas. Pertutgads sajan 83 pajais en l'entir mund, uschia il concern da latgaria franzos Lactalis.
En l'entir mund vegnian pli che 12 milliuns stgatlas clamadas enavos. Tozzels d'uffants sajan gia vegnids malsauns. Lactalis è in dals pli gronds concerns da latgaria dal mund.
Salmonellas
Salmonellas pon chaschunar malsognas dal tract digestiv sco diarrea. Savens s'infecteschan persunas sur la maglia.
Il schef dal concern Lactalis, Emmanuel Besnier, a empermess d'indemnisar las famiglias pertutgadas. Las consequenzas per ils consuments, tranter auter pops sut sis mais, fetschian quitads ad el.
Gia il december 2017 aveva il concern da latgaria stuì clamar enavos tonnas da pulvra da latg da pops pervia da privel da salmonellas. Quai suenter che pli che 30 pops eran vegnids malsauns. En il fratemp hai era dà in cas en la Spagna. In cas en la Grezia vegn anc intercurì.
RR novitads 10:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Turitg
Il chantun Turitg è il chantun svizzer cun la pli gronda populaziun e populà il pli spess. En territoris cun ina convivenza uschè concentrada è ina vita culturala multifara, animada e che promova la cuminanza da grond'impurtanza per la populaziun. Las tradiziuns vivas - che vegnan tradidas, che pon sa transfurmar e vegnir adattadas a novs basegns - èn in element fitg impurtant da la cultura urbana e rurala. Il chantun Turitg dat gronda paisa a la preservaziun e promoziun da ses patrimoni cultural, quai che vegn exprimì fitg cleramain er en sia strategia da cultura.
La Strategia da cultura dal chantun Turitg è vegnida francada uffizialmain ils 14 da mars 2002. En il pled sin via vegn suttastritgà ch'il stadi ha l'incumbensa da porscher in rom per il svilup prosperant da la cultura. Il stadi po gidar a preservar il patrimoni cultural, a mantegnair il patrimoni fisic ed ad intermediar e render accessibel quel a la societad. Tenor la strategia da cultura n'è quai betg ina incumbensa facultativa, mabain ina obligaziun ch'il stadi sto ademplir independentamain da la rentabilitad finanziala, perquai ch'ella fa part da la responsabladad per la conscienza istorica e per il futur cultural da la societad.
La promoziun culturala da las tradiziuns vivas
Las tradiziuns vivas èn quella part dal patrimoni cultural tradiziunal che vegn pratitgada actualmain. Ellas èn damai immediatas e preschentas en il mintgadi. Il chantun Turitg è conscient da l'impurtanza da las tradiziuns vivas e statuescha perquai èn sia strategia da cultura ch'il chantun sto contribuir a dar a la tradiziun culturala in preschent actual e novs impuls per il futur. En quest senn èn il sustegn ed il mantegniment dal patrimoni cultural immaterial ina gronda prioritad en la politica da cultura dal chantun Turitg.
Per sia politica da cultura ha il chantun Turitg definì la "cultura" sco "l'identitad d'ina societad". En la strategia da cultura stat scrit explicitamain ch'il mantegniment da l'activitad culturala ed il sustegn da las incumbensas necessarias per la preservaziun istorica, per l'archivaziun, perscrutaziun e per il svilup dal patrimoni cultural èn incumbensas principalas da la politica da cultura - per garantir la cuntinuitad culturala. En il chantun Turitg cun sia populaziun spessa s'avischinan las citads adina dapli causa las aglomeraziuns creschentas. En questas regiuns urbanas datti blers immigrants dals pajais vischins ed er d'autras culturas. En la citad da Turitg han 60 pertschient da la populaziun ina biografia da migraziun ed il repertori da las tradiziuns vivas è per consequenza spezialmain multifar ed eterogen. En contact cun il patrimoni cultural da las diversas etnias e religiuns vegnan las tradiziuns vivas adina puspè transfurmadas. In patrimoni cultural viv sto sa renovar ed improvisar constantamain e sto perquai restar flexibel e modifitgabel. En quest senn definescha il chantun Turitg sia politica da cultura sco dinamica ed orientada vers l'avegnir.
Il patrimoni cultural immaterial en las citads...
Las tradiziuns vivas en ils territoris urbans han savens in caracter festiv. Questas occurrenzas ritualisadas han ragischs istoricas e manifesteschan savens plaschair ed ina tscherta sensualitad. Il chantun Turitg ha ina paletta variada dad usanzas e festas urbanas ed allegras. Quella tanscha da las grondas occurrenzas regularas, sco il "Sechseläuten" ed il "Knabenschiessen" a Turitg u il "Albanifest" a Winterthur ch'èn enconuschentas er ordaifer il chantun, fin ad usanzas pli novas e modernas sco la "Street Parade" a Turitg u il "Afro-Pfingsten-Festival" a Winterthur. L'usanza da l'uschenumnà "Sechsilüüte" che vegn organisada da las mastergnanzas turitgaisas è la festa la pli prominenta dal chantun. Ella ha lieu mintg'onn il terz glindesdi d'avrigl ed è deditgada a la stgatschada da l'enviern. Ils commembers da las mastergnanzas fan in cortegi tras las vias da la citad en costums istorics e sa radunan lura sin il "Sechseläutenplatz" al Bellevue. Là vegn dà fieu precis a las sis la saira il stgandler dal "Böög", in pop da naiv da chartun emplenì cun petardas. L'arsentada vegn accumpagnada dal marsch dal "Sechseläuten". Pli spert ch'il "Böög", che arda ed explodescha, perda ses chau e pli spert che l'enviern è stgatschà. Mo mintga diesch onns ha lieu a Turitg l'uschenumnada "Hirsebreifahrt". Questa usanza deriva d'ina scumessa cun ils Alsazians l'onn 1456: Ils Turitgais han scumess quella giada ch'els rivian en bartga en 24 uras fin a Strassbourg. Els èn rivads sin il flum fin a Strassbourg perfin en 22 uras, uschè che la buglia da megl ch'els han purtà cun sai en ina padella era anc chauda. Il chalender da las tradiziuns turitgaisas cuntegna bleras autras occurrenzas, per exempel il "Berchtoldstag" ils 2 da schaner cun aperitivs e la repartiziun dals "Neujahrsblätter". Per ils uffants datti mintgamai il glindesdi da Pasca il "Zwänzgerle" sin il Rüdenplatz en la citad veglia, ina festa publica da batter ovs cun munaidas da ventg raps.
... ed en las regiuns ruralas
Bleras tradiziuns ed usanzas popularas ed autenticas na datti dentant betg mo en las regiuns urbanas dal chantun, mabain er en las regiuns ruralas. Las incumbensas per la politica da cultura formuladas dal Post chantunal per la cultura en la Direcziun da la giustia e da l'intern cuntegnan perquai sco in punct principal da la strategia da cultura er in rinforzament da la promoziun chantunala da cultura en las regiuns ruralas. I vegn postulà explicitamain in equiliber cun la promoziun da cultura chantunala per las grondas instituziuns urbanas sco per exempel l'opera da la citad da Turitg. Las tradiziuns vivas en las diversas regiuns e vischnancas dal chantun Turitg èn pli e pli popularas er tar la giuventetgna. Questas usanzas ruralas han savens in connex cun las stagiuns u derivan da celebraziuns d'engraziament per la racolta. Uschia datti per exempel l'atun en las diversas regiuns da viticultura grondas festas da vendemia. Per il di da son Martin ha lieu a Richterswil al Lai da Turitg in dals pli bels cortegis da laternas da rava da tut il pajais. Surtut la stagiun fraida e stgira vegn animada da bleras usanzas. Durant il temp d'advent vegnan scurrentads en diversas vischnancas turitgaisas ils malspierts da l'enviern cun figuras animalas monstrusas: ad Ottenbach circulescha durant la "Spräggelen-Nacht" ina "Schnabelgeiss" tras la vischnanca, a Zumikon datti il "Schnappesel" ed a Samstagern curran ils 30 da december, la notg dal "Haageri", umens giuvens cun in chau da chaval vi d'ina latta tras il vitg. Da derivanza politica è il "Ustertag" cun il "Usterschiessen" che vegn festegià en regurdanza dals 22 da november 1830 cur ch'ina demonstraziun paschaivla da 10 000 persunas ha protestà ad Uster cunter la prepotenza da las citads vers las regiuns ruralas.
Sco en tut il nordvest da la Svizra è la tradiziun da saut fitg populara er en il chantun Turitg, tant en las citads sco en las vischnancas. Suenter la Segunda guerra mundiala han ils sauts tradiziunals gì ina vaira renaschientscha en Svizra. Els èn caracterisads d'ina inscenaziun plain midadas spertas da figuras e furmas. Quai als renda fitg animads e plascha al public. Umens e dunnas che han ina passiun per il saut s'han organisads en diversas uniuns e gruppas da saut e da costums. Els sa radunan regularmain ed exerciteschan per las festas da saut ch'han lieu pliras giadas l'onn. Sco center da cumpetenza per la preservaziun dal patrimoni cultural en il champ dal saut e dal saut professiunal è vegnì fundà l'Archiv svizzer dal saut. El s'engascha per la collecziun, la documentaziun e la preservaziun da la creaziun professiunala da sauts documentada sin medias audiovisualas.
Las tradiziuns vivas sco reservuar da savida
Ina ulteriura finamira strategia da la politica da cultura dal chantun Turitg è da promover la conscienza per la gronda valur d'ina vita culturala activa e multifara sco impurtant factur economic e sco factur per l'attractivitad dals lieus. In bun exempel per questa valur è il mantegniment dal patrimoni cultural en connex cun l'industria textila. L'elavuraziun da textilias è daditg in factur economic fitg impurtant per il chantun Turitg. Al nord dal Lai da Turitg era da chasa l'industria da mangola. La producziun da textilias era pussibilitava als purs da la regiun in gudogn supplementar ch'era fitg necessari. Sco consequenza da l'invenziun da la maschina da filar l'onn 1770 è l'industria textila vegnida mecanisada. Grondas fabricas èn vegnidas creadas en la regiun a l'ost dal Lai da Turitg. In auter svilup ha fatg l'industria da saida ch'era situada en diversas vischnancas al sid dal Lai da Turitg. L'industria da saida turitgaisa, enconuschenta per sia qualitad en tut il mund, ha gì ses temp glorius la mitad dal 19avel tschientaner. Dapi ils onns 1930 han las firmas da saida turitgaisas deplorablamain patì fitg ferm. La fin da questa anteriura industria prosperanta s'avischina oz pli che mai - ma indirectamain ha questa branscha pussibilità la creaziun da firmas da grond'impurtanza economica fin oz, sco bancas, societads immobigliaras e fabricas da maschinas. Er sch'ils fastizs architectonics e l'impurtanza economica da l'industria da saida turitgaisa èn preschents fin oz, n'enconuschan grondas parts da la populaziun actualmain betg pli quest patrimoni cultural pregnant. Perquai datti dapi onns intents d'intermediar l'impurtanza da l'industria da saida turitgaisa per il chantun e da preservar ils archivs textils anc existents.


text:
Alcan
I alcan, ciamaa anca parafin, a hinn ona fameja de idrocarbur con furmula chimega CnH2n + 2. I alcan se disen idrocarbur satur perchè gh'hann el numer pussee grand possibil de idrògen (vist che ghe n'è minga de ligam dobbi e tripel, che caratterizzen i alchen e i alchin, che hinn donca ciamaa idrocarbur minga satur o insatur).
A temperadura e pression ambient quij de lor pussee legger (finna ai 4 atom de carbòni) a hinn gass, quij con 5-16 atom de carbòni a hinn liquid sensa color, e quij pussee pesant a hinn sòlid compagn de la cera.
I alcan, soratutt quij legger a hinn dopraa 'me carburant vist che gh'hann ona granda entalpia de combustion per unitaa de massa, per la soa inerzia chimega e perchè la soa disponibilitaa in su la Tera a l'è granda (ma minga sensa fin).


text:
21 04
Ol dé 21 de bril l'è 'l 111 ( 112 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 255 dé a finí l'an.
Ul dí 21 de bril al è ul dí da pòost 111 ( 112 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 255 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1486 - Guadalupe (Extremadura): Ferran II al promülga la sentensa arbitrala che la posa fí a i guère remense
1990 - Catalunya: con proteste d'ün ampi setur de la sitadinansa, Felip de Borbú al visita Girona -indóe al tö possessiú del títol de prínsep de Girona-, ol monastér de Montserrat e Barcelona.
1960 - ol Brasil: Brasília al de·enta ofissialament la capitala del paes e Rio de Janeiro al sessa de 'l èss.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1824 - Barcelona: Anselm Clavé, mösegh e polítegh Català, fondadur di Cors de Clavé.
1915 - Chihuahua (stat de Chihuahua, Mèssich): Antonio Rudolfo Quinn Oaxaca, cognossit come Anthony Quinn, atur Stadünindench d'orísen Messicana (m. 2001).
1926 - Londra (Anglatèra, Regn Ünit): Elizabeth Alexandra Mary Windsor, cognossida come Elisabet II reina de la Granda Bretagna.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1910 - Redding (Connecticut, SÜA: Samuel Langhorne Clemens, cognossit come Mark Twain, scritur Stadünindench (n. 1835).
1918 - apröf Cappy (Somme, la Picardia, Fransa): Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen, cognossit come ol Barú Ross, aviador Todèsch, considerat ol mejur pilot de la Pröma Guèra Mondiala, abatit col Fokker che al pilota·a (n. 1892).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
In dó l'é
L'é int la Bâsa arşâna pôch luntân a la riva dréta dal Po, e a cîrca 30 chilômeter da Rèz, Pèrma e Mântva.
In pió dal cèinter, al cmûn ed Guastâla l'é fât dal frasiòun ed Sân Jâchem, Sân Girôlem, Sân Martèin e Sân Rôch.
Al Cmûn cunfîna a nôt cun Lusêra, a matèina cun Rezōl, a mezdé cun Nuvalêra e Cadelbôsch ed Sōver, a sîra cun Gualtēre e Dôşel, l'é a i cunfîn cun la Lombardéia (pruvîncia ed Mântva). A sîra al cèinter l'é schivşê dal Cròstel che prôpria ché as bóta in Po.
Al teritôri l'é traversê matèina a sîra da la strêda pruvincêla SP62r, da la strêda Cispasdana e da la ferovéia Pèrma-Suşêra e da la ferovéia ch' la rîva da Rèz; da Rezōl égh rîva la strêda pruvincêla SP2, da Nuvalêra la strêda pruvincêla SP42, dal pûnt insém al Po la strêda pruvincêla SP35.


text:
Carli Scherrer
Carli Scherrer vegn undrà per ses engaschament perseverant sco animatur da la vita musicala en Surselva, en spezial sco cumponist, sco dirigent e sco promotur da chantaduras e da chantadurs talentads.
Biografia
Tgi che ha da far en Surselva cun chant enconuscha Carli Scherrer. La via dal vischin da Trun ch'è naschì 1938 è la classica. In bun fundament en il seminari da scolasts, quai tant per la clamada sco era per chant e musica, era per scolasts da sias uras ina premissa. Carli Scherrer ha adina dà scola a Trun en ses vitg. El è stà scolast cun corp ed olma. Betg mais è el stà dirigent e cumponist. Or da sia stanza da scola tunavan savens chanzuns, tuttina era or da sia stiva. Strusch en ina famiglia èsi vegnì chantà e sunà tant. Sias figlias e ses figl dattan perditga da quai. Dirigì ha el a Trun la musica ed il chor cecilian, a Schlans il chor. Sia gronda cumposiziun: La passiun da Jesus Christus.


text:
Śgómbar
Al Śgómbar (Scomber scombrus, maccarello, scombro, sgombro o lacerto in italiàn) 'l è 'n pés dla famìja di Scombridae, cgnusû anc cum òṅ di pés celèst. Par la IUCN (Ugnòṅ Internasiunàla par la Cunservasiòṅ dla Natùra) 'l è a risć mìnim 'd estinsiòṅ.
Descrisiòṅ
Al sò còrp 'l è dimóndi ślungâ, cun na bóca a punta e di òć grand. Al gh'à dū pini dursàli e soquànti atri più pìculi par rivàr in fónd ch'al dróa par nudàr méj.
Al sò culōr 'l è un misciùs ad griś e blù par pò pasàr dal dū bandi a 'n culōr biànc e argènt. Lung al còrp al gh'à dal striadùri négri. Al n gh'à briśa dal scaj. Dal vòlti al śgómbar al gh la cava a rivàr a 50 cm e al pōl sprar ad scampàr in fiṅ a 17 an.
Al viṿ in lung al còsti dal Mar Mediterraneo e dal Mar Négar ma anc in d'l Ucéan Atlàntic. Al magna plancton, pés pìcui, medùśi, bèg, gàmbar, óṿ e mulùsc.
La sò carna l'è pîna ad gras omega-3 e la fà bèṅ a 'l sangṿ parchè al gh tira via al culesterōl.


text:
Franz Schubert (1797 – 1828)
- Dumengia, 15.5.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 15.5.2016, 19:00, RTR
Sia emprima sinfonia ha el scrit cun 17, la davosa cun 28 onns, paucs onns avant sia mort.
Per las emprimas sinfonias ha Franz Schubert fatg in pass enavos, almain en il temp: El ha scrit ellas tenor las structuras dals maisters da la classica Haydn, Mozart e Beethoven. E tuttina èn quellas sinfonias plainas da l'individualitad da Schubert! En sias davosas sinfonias aveva el realisà sias atgnas visiuns e discurriva cun sia atgna vusch.
Da Franz Schubert datti dudesch sinfonias, tschintg da quellas n'ha el dentant mai finì. En «La classica» udis vus las sinfonias 2, 5 e 9.
Redacziun: Rosvita Barenius


text:
La Rega – la guardia aviatica svizra da salvament
- Mardi, 20.1.2015, 20:03
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 20.1.2015, 20:03, RTR
Vegnir sin il plaz da laccident senza savair tge chè propi capità. Cun questa situaziun ha il medi Hans Jacomet stuì viver onns a la lunga sco medi tar la Rega. Il Radio Rumantsch aveva accumpagnà avant 25 onns il medi tar sia lavur quotidiana. Dapi lura è bler sa midà. Il numer da la Rega è pli curta cun 1414. La Rega e cuntanschibla sur in app. E cun il handy pon ins clamar la Rega pli u main ord mintga chavorgia. Quai chè restà: la guardia aviatica svizra da salvament cun ses helicopters cotschen-alvs vegn anc adina purtada e sustegnida da numerus fauturs.
Redacziun: Flavio Huonder