text:
El è creschì sin en in vitg en il sidvest da l’India en il stadi federativ da Kerala. Ses geniturs èn catolics e commembers da la baselgia da Thomas. Cun 17 onns saja el sa decidì da daventar spiritual, perquai che ses geniturs sajan stà in fitg bun exempel e perquai che auters spirituals hajan persvadì el.
Glieud acceptian el
Sur Georg ha studegià teologia en l’India ed a Roma. El ha terminà ses studi cun il doctorat en teologia morala. Ses uvestg e l’uvestg da Cuira hajan vulì trametter el a Mustér, ed el haja acceptà quai. Gia durant ses studi a Roma saja el stà duas giadas qua per gidar ora. A l’entschatta saja quai stà in pau difficil d’emprender tudestg e rumantsch simultan. El chapeschia bain rumantsch, el stoppia dentant anc exercitar da discurrer. Mo el sentia che la glieud acceptia el e Mustér saja uss sia patria. El veglia era esser in exempel per ses parochians ed in instrument da Dieu.


c: text/html

text:
Ils pli blers protecturs da la natira (57) sajan vegnids mazzads en la Brasilia. En las Filippinas hai dà tenor Global Witness 48 murdraretschs, en Columbia 24. En il Mexico è la situaziun anc vegnida in zic pli precara cun 15 murdraretschs. L'onn 2016 sajan trais protecturs vegnids mazzads.
Las pli bleras unfrendas sajan stads activists che sajan sa mess cunter projects agriculs. Global Witness ha numnà en quest connex la producziun da products da latg, charn-bov, mangola, ieli da palmas, soja e zutger da channa. L'onn avant eran ils blers activists morts pervi da projects en l'industria da minieras. Plinavant haja dà pli blers murdraretschs cun pliras persunas. En Brasilia haja dà trais mazzacras nua che 25 activists sajan vegnids mazzads, uschia l'organisaziun.
RR novitads 09:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sco emprim han ils giuvens preschents pudì discutar cun persunas sco per exempel da la Polizia da la citad u cun il president da la citad Urs Marti. Là han els pudì far lur dumondas ed er inoltrar giavischs e criticas ch’èn gist vegnidas respundidas. Londerora han els lura pudì sviluppar lur ideas tge midadas ch’ins pudess proponer al parlament da la citad.
5 propostas questa giada
Tut en tut ha il parlament giuven surdà tschintg puncts al parlament da la citad:
- Cumposts en ils gronds parcs da la citad
- In obligatori da cups reutilisabels enstagl da cups da bittar a la festa da Cuira
- In concept per ina campagna cunter mulestas sexualas en bars e discos a Cuira
- La polizia na duai betg pli numnar las naziunalitads en communicaziuns da medias
- Stritgar il scumond da betg pudair baiver alcohol la saira en parcs e sin bancs
Evergreens sortida e reciclar
Gia l’onn passà ha il parlament giuven da Cuira proponì in sistem da reciclar en ils parcs. Quel n’ha dentant gì nagina schanza. Era la sortida saja omnipreschenta. La pledadra dal parlament giuven Gianna Fetz declera che quai sajan oramai era puncts che sajan adina actuals. Puncts sco la fusiun da Cuira e Haldenstein sajan be curt actuals e suenter betg pli. La sortida e l’ambient restian adina puncts da discussiun.
Idea – dar als giuvens vusch e plattafurma
L’idea dal parlament «vegl» è stada il 2014, da pudair animar ils giuvens da daventar activs cun atgnas ideas e tematicas en la politica da Cuira. Perquai han ins instradà il parlament giuven da Cuira. Quel s’inscuntra regularmain per elavurar ideas, moziuns ni petiziuns. La citad da Cuira sustegna il parlament cun maximalmain 10’000 francs per onn.
RR novitads 12:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Infurmaziuns
La glista da las tradiziuns vivas
Il tschaiver da Basilea, la grafica svizra, il chalandamarz u la festa da vendemia – tut questas tradiziuns èn inventarisadas en la «Glista da las tradiziuns vivas en Svizra».
Tut las tradiziuns inventarisadas han las caracteristicas suandantas:
- Ellas vegnan pratitgadas oz en Svizra.
- Ellas fan part da nossa diversitad culturala e da nossa identitad.
- Ellas sa transfurman e vegnan adattadas.
Grazia a questas caracteristicas reuneschan las tradiziuns vivas – che vegnan er numnadas patrimoni cultural immaterial – a giuven e vegl ed ellas promovan il stgomi: a la fiera da tschagulas a Berna sa scuntran per exempel tut las generaziuns, persunas da la citad e da la champagna, indigens ed esters per onurar la tschagula e far festa ensemen.
Il context
Las tradiziuns vivas èn noss patrimoni cultural immaterial. Ratifitgond la Convenziun da l'UNESCO per la preservaziun dal patrimoni cultural immaterial (ils 16 d'october 2008) ha la Svizra suttastritgà l'impurtanza da las tradiziuns vivas. La Svizra è sa impegnada dad inventarisar las tradiziuns vivas en Svizra e dad actualisar periodicamain questa glista.
Las finamiras
La «Glista da las tradiziuns vivas en Svizra» duai cuntegnair ils elements represchentativs dal patrimoni cultural immaterial da tut las regiuns dal pajais. Ella contribuescha a
- la sensibilisaziun da la populaziun per l'impurtanza da la realisaziun e da l'intermediaziun da las tradiziuns vivas;
- la valurisaziun e renconuschientscha da las persunas che vivan e promovan las tradiziuns vivas;
- la furmaziun d'iniziativas e da partenadis che sustegnan las tradiziuns vivas.
Il proceder
La Confederaziun ed ils chantuns han dividì las incumbensas da l'inventarisaziun. Ils chantuns èn responsabels per il cuntegn da la glista, per l'identificaziun ed inventarisaziun da las tradiziuns vivas da lur territori. La Confederaziun ha coordinà questa lavur. La tscherna da las tradiziuns en l'emprima runda 2011/2012 è vegnida realisada suandantamain:
- Mintga chantun ha ramassà en in emprim pass propostas per la glista da las tradiziuns vivas en Svizra.
- In gremi dals incumbensads chantunals per la cultura, da represchentantas e represchentants da l'administraziun federala e d'expertas ed experts ha tschernì tranter las propostas quellas tradiziuns che duain vegnir inventarisadas en la glista da las tradiziuns vivas. La tscherna è vegnida evaluada dals chantuns.
- L'atun 2012 ha la Confederaziun publitgà la «Glista da las tradiziuns vivas en Svizra» cun material audiovisual per mintga tradiziun sin la pagina d'internet www.tradiziuns-vivas.ch. Questa glista vegn actualisada periodicamain.
Ultima modificaziun: 07.09.2012
Dimensiun: 149 kb
Tip: PDF


text:
Johnny Cash: «Bridge over troubled water»
- Gievgia, 29.3.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 29.3.2018, 9:30, RTR
Johnny Cash, mort il settember dal 2003 cun 71 onns, è in dals musicists ils pli impurtants da tut ils temps. «American IV: The Man Comes Around» producì da Rick Rubin è l'87avel ed ultim disc ch'el ha registrà il 2002. El è mort in onn pli tard e quest disc è ses cumià, in disc che commova. El cuntegn per gronda part reprisas, er «Bridge over troubled water», la chanzun renumada da Simon & Garfunkel ch'el ha tschernì pervi dal text cun tratgs spirituals che fa speranza e dat consolaziun: «Er sch'ils temps èn difficils, jau stun sper tai – e sche ti na chattas nagins amis, jau sun la punt sur auas perturbadas.» Cash chanta la chanzun ensembel cun Fiona Apple: Ella cun vusch fina, el – gia segnà da la malatia – cun vusch fragila, però cun in'expressiun che va sut la pel.


text:
Sin la London Bridge entamez la chapitala britannica, è in auto da furniziun charrà en ina fulla da glieud. Silsuenter èn ils attatgaders charrads paucs tschients meters fin al Borough Market, in quartier per ir en sortida. Là han ils trais umens attatgà persunas en ustarias. La finala ha la polizia mazzà ils trais attatgaders. En connex cun l'attentat ha la polizia britannica entant arrestà 12 persunas en l'ost da Londra.
Attatgaders han fatg finta
La polizia ha sajettà giu ils attatgaders al Borough Market otg minutas suenter avair survegnì l'emprim clom d'agid. Ils attatgaders hajan purtà vestas che vesevan ora sco sch'ellas cuntegnessan material explosiv, ha la polizia era communitgà. Quai sajan dentant mo stadas attrapas. Tenor la schefa da polizia, Cressida Dick, èn ils attatgaders anc betg identifitgads.
Dasper las unfrendas blers blessads
La polizia britannica discurra actualmain da set unfrendas. L'emprim aveva ella anc discurrì da sis unfrendas. Tenor ils servetschs da salvament èn 48 persunas vegnidas ospitalisadas cun blessuras. Pliras persunas cun blessuras main grevas hajan ins tractà ambulant al lieu, han ils servetschs da salvament communitgà sin Twitter.
Il Departament federal per affars exteriurs n'a il mument naginas infurmaziuns che persunas svizras sajan pertutgadas.
Plan per cumbatter il terrorissem
La primministra Theresa May ha suenter ina sesida da crisa preschentà in plan da quatter puncts per fruntar il terrorissem:
- la derasaziun da l'ideologia islama stoppia vegnir franada
- l'internet – il spazi virtual stoppia vegnir controllà meglier
- als terrorists stoppia vegnir retratg il territori en il mund real – tranter auter cun attatgar basas dal IS
- la strategia antiterror da la Gronda Britannia stoppia vegnir surlavurada
Cumbat electoral interrut
Pliras partidas politicas da la Gronda Britannia han interrut il cumbat electoral. Damaun vegnia quel dentant a cuntinuar, ha communitgà la primministra. Gievgia che vegn han lieu elecziuns da parlament anticipadas en il pajais.
Medem muster
L'attatga sin la London Bridge fa endamen in'attatga dal mars passà, sin la Westminster Bridge. Lura era in um da 52 onns charrà en peduns, avant che stilettar in policist betg armà. Tar quest'attatga eran sis persunas mortas, l'attatgader aveva la polizia sajettà giu.
Pleds da tristezia e consolaziun
Il president da Londra Sadiq Kahn a discurrì d'ina attatga intenziunada sin persunas innocentas, abitants da Londra e visitaders. Il president american Donald Trump ha telefonà cun la primministra Theresa May anc la notg, ed exprimì sia cumpassiun. E che la Frantscha sentia cun la Gronda Britannia suenter la nova tragedia, ha scrit sin Twitter il president franzos Emmanuel Macron.
RR novitads 06:00++


text:
A chaschun da la 29avla ediziun da la concurrenza naziunala Swiss Open Contest, nua che diesch da las meglieras brass bands svizras sa mesiran mintgamai il settember en il KKL a Lucerna, èsi reussì a Corsin Tuor e sia brass band da persvader la giuria cun lur interpretaziun dal toc da pensum
«Phoenicia – Symphonic Sketches for Brass Band». Quest toc è vegnì scrit aposta per il contest 2018 dal cumponist svizzer Stephan Hodel.
Sco segund toc han els preschentà al grond public il toc da test «Prometheus» ord l'ovra «Sinfonische Dichtung Nr. 5» da Franz Liszt. L'arranschament remartgabel en brass deriva da la batgetta da Raphael Näf, in giuven scolar da Corsin Tuor, ch'ha arranschà quella ovra per brass sco lavur da matura.
Ultra da quai èsi era gist anc reussì a la BBO da gudagnar era il premi spezial per la meglra producziun dal marsch da concurrenza. Els han sunà il marsch «Black Knight» da William Rimmer.
Pia in di da success tras e tras per Corsin Tuor e sia BBO.
Wallberg Band sin plazza 7
La furmaziun Wallberg Band che s'entaupa onn per onn a posta per la participaziun al Swiss Open Contest ha cuntanschì quest onn il setavel plaz en la rangaziun finala. Quella furmaziun sa cumpona ord differents musicants dal grischun e da la svizra orientala. Rinforzads vegnan els da solists da renum internaziunal en las posiziuns principalas. Els exercitescha mintgamai en furma d'ina emna musicala avant il contest a Sursaissa Cuort. Quest onn èn els stads sut la direcziun dal belgiais Ivan Meylemans.
Glista da rangaziun
RR novitads 20:00


text:
Murialdo
Murialdo (en lìgure: Moriaodo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de 845 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 37,5 km² e 'na densità de popolasiù de 23 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Calizzano, Castelnuovo di Ceva (CN), Massimino, Millesimo, Osiglia, Perlo (CN), Priero (CN), Roccavignale.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Murialdo l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Suenter la cunvegna en la dispita d'atom cun l’Iran, ha il cussegl da segirtad da l'ONU votà a New York unanimamain persuenter d'abolir las sancziuns. Quai è l’emprim pass suenter il cumpromiss da Vienna ch’ils stadis cun dretg da veto tar l’ONU e la Germania han chattà cun l’Iran.
Propi abolidas vegnan las sancziuns pir, cura che l’Iran ha ademplì sias obligaziuns formuladas en la cunvegna d'atom. Las sancziuns cumpiglian contos bloccads, scumonds da viagiar e sancziuns economicas. Betg inclus en la cunvegna è l’embargo d’armas.
RR Novitads 16:00


text:
Brev da cunvenziun denter la ludeivla vischnaunca da Tujetsch ed il ludeivel vischinadi da Tschamut – 1866
Cunquei ch'il vischinadi da Tschamut veva in’atgna alp ed era pastira da casa exceptuai dalla vischnaunca e quella veva da l'autra vart sias alps e pastiras per ella, ha quei da temps en temps dau caschun tier questiuns, dispetas e custeivels process e quei nominativamein el novissim temps, sch'ein omisduas parts vegnidas tier il patertgament d'entrar en ina amicabla cunvenziun e far fin a tuttas dispetas e questiuns ch'ein ussa avon maun, sco era da prevegnir ad ulteriuras questiuns da quellas varts. Per vegnir tier quest, d’omisduas varts convenabel e desiderau intent, eis ei denter la ludeivla vischnaunca ed il vischinadi da Tschamut vegniu serrau giu la sequenta cunvenziun, la quala hagi da valer e cuzzar per adina e per tut temps.
Las stipulaziuns da questa cunvenziun ein las sequentas:
1. Surdat il vischinadi da Tschamut tras la presenta per ils presents vischins sco lur vegnentsuenter tut quei ch'il vischinadi sco tal posseda per el; seigi alp ni pastira, alla ludeivla vischnaunca ussa e per adina, aschia ch'els san da quei far negina pretensiun pli, ni per bia ni per pauc auter che sco vischin da vischnaunca, essend che quei tut duei esser proprietad da vischnaunca sco auters beins communals.
2. Leu encunter han ils vischins da Tschamut art e part da tuts beins communals dalla vischnaunca, seigi da tgei natira che quels ein, han aschia il dretg da guder quel, adual auters vischins suenter uorden che la vischnaunca ha, ni stabilescha enzacuras. Medemamein ei il vischinadi da Tschamut obligaus da prender part da tuts deivets da vischnaunca derivien da questa cunvenziun ni ord autras raschuns, quei ei sco els han art e part da tuts emoluments activs, ston els era prender part da tut passiv da vischnaunca, aschia ch'els en tut ein aduals als auters vischins da vischnaunca.
3. Al vischinadi da Tschamut sco tal vegn ei dau ils dretgs da catschar lur s. v. cauras sco tochen da cheu, seigi sin alp stada da Tschamut, ni en auters loghens, las nuorsas han il medem dretg tochen che la vischnaunca carga quellas, lu ston ellas vegnir messas cun quellas dalla vischnaunca. Ariquard auters s.v. tiers, han els da star vid igl uorden da vischnaunca ed han ils medems dretgs sco auters vischins. Ariguard la pastira da casa vegnan els en tuts risguards teni ni meglier ni mender ch’auters vischinadis.
4. Per ina recumpensa ch’il vischinadi da Tschamut ha mess en massa ses emoluments, surpren la vischnaunca ils sequents deivets dil vischinadi:
Finalmein bonifichescha la vischnaunca aunc als vischins da Tschamut per 12 ½ fiugs per ina recumpensa ch'ils actuals vischins ston gidar a purtar il deivet total da vischnaunca sco auters vischins, la summa da 400 frs. ditgel francs quater tschien per fiug, ils quals ein atgna proprietad particulara.
Cun quei dueien tuttas questiuns denter las numnadas parts esser e restar finidas, e negina part ha da far reclamaziuns ulteriuras buca pli stipuladas en questa cunvenziun.
Aschia daventau a Tujetsch, per cunfirmaziun suttascrivan ils 4 da mars 1866
Che la presenta cunvenziun seigi registrada el cudisch dils marcaus e brats sut paina 370, nr. 1, da Tujetsch attesta
Giachen Antoni Schmetd, registratur
Tujetsch, ils 2 da fenadur 1866


text:
Ils Lumnezians èn avant quest davos gieu da campiunadi en la pole-position. Il CB Lumnezia maina la tabella cun dus puncts avantatg. A Lumnezia tanscha pia in pari a Crap Gries cunter Schluein Glion che sto gudagnar per anc pudair terminar il campiunadi sin l’emprim plaz. L’emprim duel da la stagiun la fin october a Vella aveva Lumnezia pers cun 1:2.
Adversari da tema
Malgrà ch’il CB Lumnezia va sco leader en quest derbi, pudess il sentiment tuttina esser in zic curius. Durant las davosas quatter stagiuns han ils Lumnezians numnadamain gudagnà be in sulet gieu cunter Schluein Glion, quai avant trais onns a chasa cun 3:1. Dapi lura han adina ils rivals da Schluein Glion triumfà, las davosas tschintg giadas en seria. Vitiers vegn che l’US Schluein Glion dastga giugar quella finalissima a chasa sin l’agen pastget.
Cura ch’il gieu cumenza essan nus dus rivals, segir enfin ch’il gieu è a fin e silsuenter èsi lura da mirar co i va vinavant.
Dus frars en il focus
Il duel tranter Schluein Glion e Lumnezia è era in duel tranter ils dus frars Maurus e Giacun Vinzens. Durant che Giacun trenescha ils Lumnezians è Maurus a la lingia da Schluein Glion. Era sche Giacun e Maurus èn frars e vischins a Sagogn, la rivalitad è gronda. Mintgin dad els vul gudagnar quai derbi, oravant tut Giacun Vinzens, il vulcan dad els dus. Maurus da l’auter maun è la persuna calma. Quai saja adina stà uschia, di Maurus cun in surrir. Perder na saja betg la fermezza da Giacun che mussa dapli emoziuns, oravant tut sper la plazza da bal.
In happy end en questa quarta liga datti be per in dals dus frars Giacun e Maurus Vinzens. Il duel tranter l’US Schluein Glion ed il CB Lumnezia cumenza la sonda saira a las 18:00 uras a Crap Gries, Schluein.
Tabella 4. liga
RR Sportissimo 17:00


text:
Da quella decisiun dal suveran da Domat n'ha betg mo la presidenta communala Beatrice Baselgia plaschair, mabain era il schef da la Hamilton, Andreas Wieland. El saja fitg engraziaivel a la populaziun da Domat, sco el ha ditg sin dumonda.
Center logistic, localitad da producziun ed administraziun
Il matg vul el gia entschaiver a bajegiar - dentant betg ina fabrica usitada, mabain in bajetg da hightec.
En il bajetg vegni a dar in center da logistica per la Hamilton. Ulteriur da quai ademplescha il nov bajetg er la funcziun da localitad da producziun e d’administraziun.
La fasa da bajegiar cuzza in onn, uschia che la Hamilton Ems AG po cumenzar cun sia producziun il matg 2017.
Eventualmain engrondir la fabrica pli tard
Sper l’areal da construcziun ha la Hamilton anc reservà per ils proxims tschintg onns ina parcella da bunamain ina hectara per pudair engrondir la fabrica, sche quai fa basegn. Schebain il plan va en vigur u betg, vegn decis en il decurs dals proxims tschintg onns.


text:
Romana Ganzoni di ch'ella stoppia simplamain scriver. Ella saja in uman che na possia betg auter. Uss ha ella publitgà ses emprim cudesch e quai saja stà in ristg, vul dir: Romana Ganzoni è stada gnervusa per ses debut en furma da cudesch.
Ella ch’è gia stada a concurrenzas sco il premi Ingeborg Bachmann a Klagenfurth. Atgnamain haja ella vulì publitgar sco emprim cudesch in roman. Ma quel na saja anc betg pront. E spetgar pli ditg cun publitgar l’emprim cudesch na vuleva Romana Ganzoni betg. Ussa è qua la collecziun da raquints che portan ils lecturs a Firenze, a Londra, a Turitg, ma era en Engiadina.
Autura bilingua
Romana Ganzoni di da sasezza che ella saja ina autura bilingua. Ella saja tant «Bündnartüütsch» sco Rumantscha. Ils raquints «Granada Grischun» èn dentant per gronda part per tudestg, ma il cudesch cuntegna er passaschas rumantschas.
RR actualitad 17:00


text:
La milissa terroristica «Stadi Islamic» pretenda dad esser responsabla per l’attatga terroristica a Londra. Quai ha communitgà Amak, la partiziun da propaganda da la milissa, en l’internet. Sch’il scriver è vardaivel, n’è tenor experts dentant anc betg cler. Ma el saja vegnì publitgà sur ils chanals usitads ed en la furma usitada.
Ils attatgaders èn identifitgads
La polizia britannica ha identifitgà ils trais attatgaders da Londra. Ils nums vegnian publitgads uschè svelt che las investigaziuns permettian quai, ha declerà la polizia. Ussa saja impurtant d’eruir tant pli svelt, sch’ils attatgaders hajan agì sulet u sch’anc autras persunas sajan stadas involvidas. En connex cun las attatgas ha la polizia entant arrestà ulteriuras persunas.
Nova mesira da segirezza
Sco nova mesira da segirezza per ils peduns han las autoritads laschà metter si barrieras da betun sin las punts sur la Themse.
Da l’attatga sonda saira èn 7 persunas vegnidas mazzadas e radund 50 blessadas, per part grevamain. En connex cun l’attatga aveva la polizia arrestà 12 persunas, ina da quellas è entant puspè en libertad. Quai han communitgà las autoritads.
RR novitads 06:00


text:
Differentas famiglias da Brusio e conturns tramettan lur uffants empè da la canorta a Poschiavo, al Nido a Tirano.
Custs decisivs per tgira d’uffants
Las tariffas da las canortas en Svizra vegnan stimadas tenor gudogn. En l’Italia è quai per famiglias «estras» er uschia. Dentant èn las tariffas cumparegliadas cun quellas en Svizra var tschintg giadas pli bassas.
La spierta a Tirano è gronda
A Tirano datti duas differentas sorts dad «Asili». In è dal stadi ed è public, l’auter è ina canorta-scolina privata – «il Giardino d’infanzia». Quel metta pais sin in’educaziun religiusa, siond in’organisaziun che vegn menada da mungias. Ils bun 200 uffants che vegnan tgirads durant tschintg dis l’emna, han tranter 0 e 6 onns.
Differents stils
Entant che las instituziuns talianas mettan surtut pais sin l’educaziun religiusa e linguas (a partir da trais onns vegn cumenzà cun l’instrucziun d’englais), è il contact cun la natira, projects da Montessori ed il svilup natiral da l’uffant la finamira da la canorta a Poschiavo.
Problem per la Valposchiavo
Il fatg che differentas famiglias tramettan lur uffants en Italia a Tirano al Nido, è per la canorta a Poschiavo in problem.
L’organisaziun ed il sforz sajan stads gronds per realisar ina canorta en la val Puschlav, ha declerà Danila Bontadelli, da l’associaziun famigliara, Valposchiavo . Entant avessi er anc plaz per dapli uffants e la purschida pudess tenor dumonda er vegnir engrondida.
RR actualitad 12:00


text:
Ins haja gì contact cun la firma avant bun 2 onns, ha conferma il schef da l’uffizi chantunal Paul Schwendener. Tut ils documents da la Tscharner SA sajan lura vegnids controllads. Ins n’haja però chattà nagut che fiss stà fauss, uschia che saja simplamain stà indizis. Indizis che la Tscharner SA haja cugliunà ils agens lavurers.
Chantun na vul midar nagut vid sias controllas
Actualmain saja però vinavant da parter dal fatg che la firma da puntanadas Tscharner saja senza culpa. Era sch’i vegniss a la glisch che las rinfatschas constattan, na sajan betg necessarias midadas tar la controlla davart dal chantun, di Paul Schwendener.


text:
Ins vegn alert ed ins va enta letg cun ils corvs champesters en la citad da Berna. Passa 1'000 pèrs vivan en la chapitala e lur fastizs laschan els enavos sin autos, velos e vias.
Cumenzà ha tut ils onns 80, e dapi lura datti adina dapli corvs champesters. Adina dapli colonias sa chasan en la bostga da Berna. Sabine Tschäppeler, la manadra da l'Uffizi da la natira da la citad da Berna, di che quai haja da far cun il nutriment che plascha als corvs a Berna. Ed uschè ditg ch'il nutriment e avant maun datti er adina dapli corvs champesters, di Tschäppeler vinavant.
Mintg’onn dapli
I vegnan adina dapli corvs, era sch’ins haja empruvà dal tut per scurrentar els. Ils utschels sajan simplamain memia furbers, di la biologa Sabine Tschäppeler.
Nus avain empruvà da scurrentar ils corvs cun lasers e reflecturs, intgins dis ha quai funcziunà. Dentant ils corvs èn animals fitg scorts ed han svelt realisà che quels na fan nagut ad els.
Ins ha era empruvà da prender giu ils gnieus, e lura, anc ils medems dis han ils corvs puspè bajegià si in nov gnieu. Ins ha era empruvà da tagliar la bostga, dentant era quai n'ha betg funcziunà. Sco era betg da metter aissas là nua ch'ils corvs champesters fan lur gnieus. Quellas hani duvrà sco protecziun cunter la plievgia. La glista da las chaussas ch’ins ha empruvà e anc lunga, dentant gidà pli ditg n'ha nagut.
Pivs da plastic
Dentant dapi quatter onns hajan ins in pitschen success cun attrappas da pivs. Da quellas han ils corvs tema. Dentant ston ins far ir cun agid d'ina corda adina puspè las alas dal piv, per ch'ils corvs na remartgian betg che quai è mo ina attrappa da plastic. Per il pli èn quai ina gruppa da vischins che fan quai. Mintga di arrivan lura plirs corvs per controllar, sch'il piv è anc en la bostga.
Sabine Tschäppeler di però ch'ins sappia tenor experientscha en auters lieus che baud u tard remartgan ils corvs che quai n'èn betg dretgs pivs.
Empruvà hajan ins ina pluna, uss hajan ins però quasi dà si. Activamain na fetschian ins nagut pli per scurrentar ils corvs, ma sch’ins audia da metodas che funcziunan, emprovian ins ora quellas. Uschia che entant sa dasdan ils Bernais cun il cratschlim e van enta letg cun ils ultims tuns dals corvs champesters.
RR actualitad 12:00


text:
- Il terratrembel a Papua Nova Guinea ha gì ina fermezza da 6,9.
- L'alarm d'in tsunami ha il center d'alarm dal pacific puspè retratg.
- Davart donns na san ins anc far naginas indicaziuns.
En ina fermezza da 6,9 hai en la Papua Nova Guinea stremblì la venderdi damaun. L’epicenter saja stà radund 145 kilometers en l’ost da la citad da Kimbe. Quai en ina profunditad da 35 kilometers. Quai rapporta il servetsch seismologic dals Stadis Unids.
L'alarm d'in Tsunami ha il center d'alarm dal pacific da l'ost puspè tratg enavos. Dentant hai dà plirs terratrembels posteriurs.
Naginas indicaziuns da donns
Davart donns n'han las autoritads anc betg pudì far indicaziuns. Dentant èn ils territoris che pudessan esser pertutgads en regiuns perifericas uschia che pudess cumenzar intgins dis enfin che las autoritads vegnan tar las infurmaziuns.
Territori activ
En il stadi insular eran pir la fin da favrer passa 120 persunas mortas tar in grev terratrembel.
Papua Nova Guinea
La Papua Nova Guinea è en il nord da l'Australia en ina zona tectonica ch'è fitg activa.
RR novitads 06:00


text:
La Fascia Up&Down à serà sù la sajon
Descorion la emozions e i resultac de la garejèda de l’Atletica Fascia 08, stata te Fascia ai 30 de setember
En domenia ai 30 de setember te na bela giornèda de soreie l’Atletica Fascia 08, sot la direzion de sie president Luciano dalle Mulle, à endrezà na garejèda de corsa, la Fascia Up&Down ruèda a sia 6^ edizion. N event che ge à dat l met ai coridores de se meter amò n’outa a la proa, tant a na vida individuèla che te na gustegola stafeta mista, de ic o de eles.
Na fadìa tachèda aló dal tendon de Poza, con l cambie per i stafetisć a Cianacei e l travert endò da nef a Poza.
Anter i protagonisć ...
En domenia ai 30 de setember te na bela giornèda de soreie l’Atletica Fascia 08, sot la direzion de sie president Luciano dalle Mulle, à endrezà na garejèda de corsa, la Fascia Up&Down ruèda a sia 6^ edizion. N event che ge à dat l met ai coridores de se meter amò n’outa a la proa, tant a na vida individuèla che te na gustegola stafeta mista, de ic o de eles.
Na fadìa tachèda aló dal tendon de Poza, con l cambie per i stafetisć a Cianacei e l travert endò da nef a Poza.
Anter i protagonisć ...
Desdit le referat "Ma scüfs por ciasarines?"
Le referat programé por endoman, ai 16 d’otober, a La Ila, cun Astrid Schönweger á messü gní desdit
Le laur de ciasa vëgn tres ciamó araté n laur dles ëres, sciöche ince l’educaziun di mituns y la cura dles porsones atempades. Chësc laur ne vëgn mai paié da degügn, mo al é la fondamënta dl’esistënza de vignun y ince dla sozieté. Implü vá les ëres ince ciamó a lauré.
La tematica é atuala y sintida te tröpes families, y gnará tratada dessigü te na ocajiun plü inant!
Le laur de ciasa vëgn tres ciamó araté n laur dles ëres, sciöche ince l’educaziun di mituns y la cura dles porsones atempades. Chësc laur ne vëgn mai paié da degügn, mo al é la fondamënta dl’esistënza de vignun y ince dla sozieté. Implü vá les ëres ince ciamó a lauré.
La tematica é atuala y sintida te tröpes families, y gnará tratada dessigü te na ocajiun plü inant!
Mareo tol demez les ciampanes y baraches dal refodam
La Junta dl Comun de Mareo á tut la dezijiun da tó demez a Al Plan, La Pli y Rina dötes les ciampanes dal refodam, mo ince les baraches dal cartun. La gauja prinzipala: le malcomportamënt de valgügn.
Dai pröms d’agost incá él a desposiziun dla jënt dl comun de Mareo n zënter de reziclaje nü, tl raiun produtif Ciamaor, daite d’Al Plan. Tl zënter án la poscibilité da dé jö y despartí de vigni sort de ciomënt che n’ê denant nia: dlungia cartun, papier, spidl y bossi, pón sëgn danter l’ater ince dé jö refodam grou, lignan, ciomënt da tosser o tetrapak - por nen nominé n valgügn. N sorvisc d’öga por la popolaziun. Sëgn á la Junta marora tut la dezijiun da fá n vare inant, chël da tó demez cun la ...
Dai pröms d’agost incá él a desposiziun dla jënt dl comun de Mareo n zënter de reziclaje nü, tl raiun produtif Ciamaor, daite d’Al Plan. Tl zënter án la poscibilité da dé jö y despartí de vigni sort de ciomënt che n’ê denant nia: dlungia cartun, papier, spidl y bossi, pón sëgn danter l’ater ince dé jö refodam grou, lignan, ciomënt da tosser o tetrapak - por nen nominé n valgügn. N sorvisc d’öga por la popolaziun. Sëgn á la Junta marora tut la dezijiun da fá n vare inant, chël da tó demez cun la ...
“N Comun no l cogn fèr ùtol o sparagnèr”
Arvanz de aministrazion emportant ma pecia operes realisèdes, n teritorie pech rencurà e servijes schèrsc. La mendranza N Projet per Moena no à aproà l rendicont 2017 critican la capazità gestionèla de la maoranza
L’ùltim Consei de Comun a Moena, stat ai 2 de otober, à vedù maoranza e mendranza en forta descordanza sul rendicont 2017, tant che chesta ùltima à dezidù de no l’aproèr.
L grop consiliar N Projet per Moena te n lonch comunicat à deschiarì la rejons de chesta dezijion.
“L’analisa del rendicont per l 2017 del Comun de Moena portà dant da l’aministrazion ressumèa con i numeres l’atività portèda inant endèna l’an. L’Arvanz de aministrazion l’é de 2.337.921 euro, n resultat da no creer. Se fossa ...
L’ùltim Consei de Comun a Moena, stat ai 2 de otober, à vedù maoranza e mendranza en forta descordanza sul rendicont 2017, tant che chesta ùltima à dezidù de no l’aproèr.
L grop consiliar N Projet per Moena te n lonch comunicat à deschiarì la rejons de chesta dezijion.
“L’analisa del rendicont per l 2017 del Comun de Moena portà dant da l’aministrazion ressumèa con i numeres l’atività portèda inant endèna l’an. L’Arvanz de aministrazion l’é de 2.337.921 euro, n resultat da no creer. Se fossa ...
El curadizo in Son Śuogo
Dute aduna a lourà par el ben de dute. Fei netija su ra monte, da fermà el bosco: algo de bel par ci che arlea besties, ma anche par ci che vive de turismo
Canche el marigo ciama, beśen responde. In Anpezo se vede ancora che ra śente à amor par el so paes, con chera de fei algo, de bete nafré de tenpo e de fadia, par un vantaśo che rua a duto el paes.
Deplù te la edizion dl 12 de otober
Canche el marigo ciama, beśen responde. In Anpezo se vede ancora che ra śente à amor par el so paes, con chera de fei algo, de bete nafré de tenpo e de fadia, par un vantaśo che rua a duto el paes.
Deplù te la edizion dl 12 de otober
N se damanda dala Provinzia che l’ega vënie data per fé nëif
“Plu ega per fé nëif mpede per fé strom!” Nscila scrij Guido Demetz dla Grupa che se pera contra l Lech sun Frataces.Guido Demetz: “I lëures sal lech da Frataces ie fërms da n ann incà, da coche n possa udëi sun la fotografia.Deplù tla USC stampeda di 12 de utober.
Rondel por le Supertip a Bornech
La Provinzia á scrit fora i laurs por la costruziun de n rondel söla strada danter San Laurënz y Bornech, tles vijinanzes dl Supertip
I laurs dess mëte man d’aisciöda dl 2019. Le rondel ará n diameter de 28 metri, la strada incëría sará 8 metri leria. Na spana dla strada atuala SP40 lungia 300 metri sará interessada dai laurs. Ince a n marciapisc él gnü ponsé tla proietaziun.
I cosć por la Provinzia sará de 1,4 miliuns Euro. Le Comun da San Laurënz fajará ia les pratiches por l’esproriaziun di terac.
I laurs dess mëte man d’aisciöda dl 2019. Le rondel ará n diameter de 28 metri, la strada incëría sará 8 metri leria. Na spana dla strada atuala SP40 lungia 300 metri sará interessada dai laurs. Ince a n marciapisc él gnü ponsé tla proietaziun.
I cosć por la Provinzia sará de 1,4 miliuns Euro. Le Comun da San Laurënz fajará ia les pratiches por l’esproriaziun di terac.
Aproé l Pian sozièl e chel de Politica linguistica
Enstadì tel Consei general l’é stat prejentà l’atività e i programes porté inant dai Servijes sozio assistenzièi e dai Servijes linguistics de l’istituzion de val
Anter i diesc ponts a l’orden del dì del Consei general chiamà ite en lunesc ai 8 de otober, doi l’é stat chi de maor peis, e più avisa la prejentazion e l’aproazion di documenc che stèsc a fondament de l’azion de doi Servijes emportanc del Comun general de Fascia: chel sozio assistenzièl e chel de la politica linguistica.
I doi documenc é stac aproé da dut l Consei a una zenza discuscions e con paroles de aprijiament, ence da man de componenc de la mendranza, per l lurier portà inant dal ...
Anter i diesc ponts a l’orden del dì del Consei general chiamà ite en lunesc ai 8 de otober, doi l’é stat chi de maor peis, e più avisa la prejentazion e l’aproazion di documenc che stèsc a fondament de l’azion de doi Servijes emportanc del Comun general de Fascia: chel sozio assistenzièl e chel de la politica linguistica.
I doi documenc é stac aproé da dut l Consei a una zenza discuscions e con paroles de aprijiament, ence da man de componenc de la mendranza, per l lurier portà inant dal ...
Scomenza l’Università te Fascia
L’é temp amò doi dis, fin ai 16 de otober, per se scriver ite a l’Università per la jent de età e del Temp a la leta
Dò la paussa de l’istà, l’é endò ora de scomenzèr con l percors de formazion de l’Utetd. Chesta scomenzadiva vegn metuda a jir oramai da n muie de egn con bon ejit: defat l’é n muie de persones, soraldut femenes, che tol pèrt vigni an con legreza de emparèr, se formèr e tegnir cef e corp alené. L’Università per la jent de età e del Temp a la leta à carater permanent e la vel portèr inant la formazion e l miorament culturèl de la jent grana e de età che aessa enteresc per problemes sanitères, ...
Dò la paussa de l’istà, l’é endò ora de scomenzèr con l percors de formazion de l’Utetd. Chesta scomenzadiva vegn metuda a jir oramai da n muie de egn con bon ejit: defat l’é n muie de persones, soraldut femenes, che tol pèrt vigni an con legreza de emparèr, se formèr e tegnir cef e corp alené. L’Università per la jent de età e del Temp a la leta à carater permanent e la vel portèr inant la formazion e l miorament culturèl de la jent grana e de età che aessa enteresc per problemes sanitères, ...
Defibriladëures per l prim aiut a Urtijëi
Tres na cunlaurazion danter Crëusc Blancia y i Chemuns dl Südtirol iel unì metù su trëi seves cun defibriladëures a Urtijëi. N proiet per la sensiblisazion dl prim aiut, nce per plu segurëza. Sun la fotografia iel da udëi na seva cun defibriladëur iel a Urtijëi sun la promeneda, dan l tunel che va su nchin pra stazion japé de Secëda. Dancà i cunselieres dla Crëusc Blancia (d.m.c.): l cumandant de sezion Luca Avesani, Valentine Dejori y l cumandant de servisc Hermann Delucca.
Ryanair müda les regoles
Ciafi zoruch les spëises sce la compagnia de jore straiha le iade? Y ci cufri pón pa ciamó se tó söi jori Ryanair? Informaziuns interessantes incër le joré, dal telegram dla Zentrala di Consumadus Europeica dla Talia.
LE CUFER A MAN SÖI JORI RYANAIR
Dal 1. de novëmber 2018 inant, pó i cliënc dla compagnia irlandeja che n’á nia paié l’imbarcaziun prioritara, ma se tó para sön fligher un n pice cufer a man (de 40x20x25cm); ai messará dé jö - y paié - pro la portina i trolley da 10 kg che an podô denant se tó para te fligher debann. Les condiziuns vel por chi che á aposté dal 1. de setëmber 2018 inant. A che che á aposté dan chësta data, ne i vëgnel nia apliché les condiziuns nöies.
LE CUFER A MAN SÖI JORI RYANAIR
Dal 1. de novëmber 2018 inant, pó i cliënc dla compagnia irlandeja che n’á nia paié l’imbarcaziun prioritara, ma se tó para sön fligher un n pice cufer a man (de 40x20x25cm); ai messará dé jö - y paié - pro la portina i trolley da 10 kg che an podô denant se tó para te fligher debann. Les condiziuns vel por chi che á aposté dal 1. de setëmber 2018 inant. A che che á aposté dan chësta data, ne i vëgnel nia apliché les condiziuns nöies.
SCE LA COMPAGNIA STRAIHA LE ...
Strada nöia por la Val d’Ega: Balsan y Fascia plü daimpró
Cun la cuntlujiun dl terzo lot dla modernisaziun dla strada tla Val d’Ega vëgnel ince a se le dé vantaji por i abitanc dla Val de Fascia.
Da Balsan tres la Val d’Ega cina te Fascia. La strada che porta tla Val d’Ega é ince n percurs de coliamënt important danter le Trentin y le Südtirol y ince na trata direta por i ladins dla Val de Fasciache ó arjunje Balsan. Cun la contlujiun di laurs de modernisaziun dla strada él gnü porté a piz insciö un di proiec plü importanc por ci che reverda l’infrastrotöra stradala di ultims agn. Indöt él gnü spartí sö i laurs te trëi loc. I laurs por le pröm y le secundo lot é bele ...
Da Balsan tres la Val d’Ega cina te Fascia. La strada che porta tla Val d’Ega é ince n percurs de coliamënt important danter le Trentin y le Südtirol y ince na trata direta por i ladins dla Val de Fasciache ó arjunje Balsan. Cun la contlujiun di laurs de modernisaziun dla strada él gnü porté a piz insciö un di proiec plü importanc por ci che reverda l’infrastrotöra stradala di ultims agn. Indöt él gnü spartí sö i laurs te trëi loc. I laurs por le pröm y le secundo lot é bele ...
Hockey mender, la giacia se fèsc fersa
L’é tacà oramai duc i campionac mendres de hockey, con l Fascia empegnà te vigni categorìa, ence de gra a la colaborazion con l’Hc Alleghe
Con l passèr de la setemenes l’hockey a ciapà a man a man l sgol, con i campionac che é ponté via un dò l’auter. Tel week end anter i 6 e i 7 de otober à tacà via ence i campionac mendres U. 13 e U. 15. Volon donca descorir i prumes resultac del Fascia e chel che speta i picoi Falcons ti dis che vegn.
Lejé l’articol con duc i resultac su la Usc nr 40 stampèda ai 12 de otober
Con l passèr de la setemenes l’hockey a ciapà a man a man l sgol, con i campionac che é ponté via un dò l’auter. Tel week end anter i 6 e i 7 de otober à tacà via ence i campionac mendres U. 13 e U. 15. Volon donca descorir i prumes resultac del Fascia e chel che speta i picoi Falcons ti dis che vegn.
Lejé l’articol con duc i resultac su la Usc nr 40 stampèda ai 12 de otober
Chest’outa no la é jita...
I ladins se à lascià fèr jù da la Bolghera
Perder partides desche chesta, l’é dassen da no creer. Contra n aversarie tant schiet da no esser bon de meter ensema cater passajes un dò l’auter, ciapèr n gol l’era jà na desfata, ma ruèr al nonanteisem menut zenza esser bogn de n fèr ite, dalbon l’é n dejaster.
E pissèr che dò nience n menut Gabriele Riz aessa abù l met de portèr sobito i ladins en vantac ge dajan a la partida n’autra direzion ma, soul contra l portier ghest, l se à fat ciapèr da la prescia trajan l balon fora de usc. ...
Perder partides desche chesta, l’é dassen da no creer. Contra n aversarie tant schiet da no esser bon de meter ensema cater passajes un dò l’auter, ciapèr n gol l’era jà na desfata, ma ruèr al nonanteisem menut zenza esser bogn de n fèr ite, dalbon l’é n dejaster.
E pissèr che dò nience n menut Gabriele Riz aessa abù l met de portèr sobito i ladins en vantac ge dajan a la partida n’autra direzion ma, soul contra l portier ghest, l se à fat ciapèr da la prescia trajan l balon fora de usc. ...
Par śuià intrà Anpezo e Millstatt
Và inaante dal 1958 'na bela tradizion, de ca e de là del confin, intrà sport e cultura, parcé che ra crodes no partisce, ma tien aduna
Da sesanta ane 'l é el tennis a tegnì pede Anpezo e Millstatt, in Austria; 'l ea del 1958 canche el paron de un hotel anpezan 'l à vorù scomenzà a se ciatà par śuià, una ota de ca del confin, 'na ota da cher'outra.
Deplù te la edizion dl 12 de otober
Da sesanta ane 'l é el tennis a tegnì pede Anpezo e Millstatt, in Austria; 'l ea del 1958 canche el paron de un hotel anpezan 'l à vorù scomenzà a se ciatà par śuià, una ota de ca del confin, 'na ota da cher'outra.
Deplù te la edizion dl 12 de otober
N pëir n Marcià de Segra Sacun
Usanzes te Gherdëina: la festa ie for de lunesc do la segonda dumënia de utober, chëst ann ie nscila l Marcià ai 15. “L lunesc do Segra Sacun vëniel mo al didancuei metù a jì majer marcià dl ann, l Marcià de Segra Sacun: zacan ti cumprova te chësta ucajion i setëures pëires ala rëstles da d’instà. Mo al didancuei ti compra i mutons ala mutans n pëir da n lac, sciche sëni de simpatia.” Chësc scrij Erica Senoner y Pazifica Glück tl blòt liber “Usanzes de Gherdëina”. Sun la fotografia: na jëuna ...
A Sèn Jan la Giornèda FAI da d’uton
L Grop de Fascia e Fiem endreza en sabeda ai 13 de otober na raida per descorir la belezes storiches, artistiches, culturèles e religiouses de nosc raion
L Grop FAI de la valèdes de Fascia e Fiem, su envit de la delegazion de Trent, chest an l’à volù endrezèr te Fascia e più avisa sul tegnir del Comun de Sèn Jan, desche zenter de straordenèr enteress sot l profil storich, artistich, cultural e religious, la Giornèda FAI da d’uton 2018, che la é belapontin en program doman, sabeda ai 13 de otober.
L percors, concordà con la delegazion regionèla, à tout sù l’inom de “A la descorida de Sèn Jan” e l perveit na raida sul teritorie per cognoscer la ...
L Grop FAI de la valèdes de Fascia e Fiem, su envit de la delegazion de Trent, chest an l’à volù endrezèr te Fascia e più avisa sul tegnir del Comun de Sèn Jan, desche zenter de straordenèr enteress sot l profil storich, artistich, cultural e religious, la Giornèda FAI da d’uton 2018, che la é belapontin en program doman, sabeda ai 13 de otober.
L percors, concordà con la delegazion regionèla, à tout sù l’inom de “A la descorida de Sèn Jan” e l perveit na raida sul teritorie per cognoscer la ...
20 egn de Top Wine 2950
En sabeda ai 13 de otober sun Sas Pordoi vegn endò endrezà la degustazion de vins più auta del mond che vegn metuda a jir dal 1999
L’é passà oramai 20 egn da canche, te na ciacolèda informala anter Armin Detone, mai desmentià imprenditor de Cianacei e enlouta vizepresident de la SITC, e l Sommelier Giuliano Cadrobbi, nascea l’idea de endrezèr na degustazion de vins en aut, adertura a beleche 3000 metres, tel Refuge Maria sun Sas Pordoi.
Na pissèda segur originala, che i doi ideatores à de fata concretisà, col sostegn fort de la SITC e de sie president Fiorenzo Perathoner, con la colaborazion de firmes del post travers l ...
L’é passà oramai 20 egn da canche, te na ciacolèda informala anter Armin Detone, mai desmentià imprenditor de Cianacei e enlouta vizepresident de la SITC, e l Sommelier Giuliano Cadrobbi, nascea l’idea de endrezèr na degustazion de vins en aut, adertura a beleche 3000 metres, tel Refuge Maria sun Sas Pordoi.
Na pissèda segur originala, che i doi ideatores à de fata concretisà, col sostegn fort de la SITC e de sie president Fiorenzo Perathoner, con la colaborazion de firmes del post travers l ...


text:
¿Quiénes pueden participar?
Empresas
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus:
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma.
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma.
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma Lorem ipsum dolor sit amet.
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris
-
varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat maLorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.
-
Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma
-
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma
Personas naturales
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris varius, quam tempus volutpat dignissim, ligula erat ma


text:
La cifra – 42
- Mesemna, 13.12.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 13.12.2017, 10:15, RTR
In di en la metropola da l'India Delhi è uschè nuschaivel sco da fimar 42 cigarettas. Quai pervia dal smog ed encunter quai vul la regenza uss far insatge.
Il smog vegn cunzunt d'ovras da cotgla, vehichels, purs che brischan strom u er sablun dal desert. Perquai ch'i na sufla strusch l'enviern resta lura tut pendì sur Delhi. La regenza vul uss per exempel cumprar il strom dals purs e brischar quel en ovras electricas ed i duai dar in alarm da smog.


text:
La raschun per la visada da la cunvegna da prestaziun è tenor il president communal da Breil, Clau Schlosser, ch'il tema lavur da giuventetgna saja adina puspè stà tema en vischnanca.
Nus n'essan mai stads cuntents. Betg exnum cun la lavur sco tala, mabain co la vischnanca è vegnida servida cun lavur da giuventetgna.
Tar la fundaziun «Tür auf - mo vinavon» èsi stà ina surpraisa, declera il parsura da la fundaziun, Roland Just.
I n'è mai vegnì ad ureglia a nus avant la visada che Breil na saja betg cuntent e pensia da visar il contract.
Sco Clau Schlosser di, n'haja la purschida da la Giuventetgna Cadi betg correspundì als giavischs da la giuventetgna da Breil e la purschida n'era betg enconuschenta. Quai na sa Roland Just betg confermà uschia. Lur statistica mussia, ch'era giuvenils da Breil sajan sa participads ad occurrenzas e quai en il medem rom sco las autras vischnancas er.
Nagin local da giuventetgna a Breil
Quai che na saja betg reussì a Breil, saja dad avrir in local da giuventetgna declera Roland Just. Il cumenzament dal 2017 sajan ins dentant stà sin buna via. Clau Schlosser manegia dentant che la Giuventetgna Cadi haja pir lavurà concret londervi, cura che la visada saja stada sin maisa.
I para er dad esser in problem da communicaziun. Quella avess da funcziunar sur il delegà che mintga vischnanca e la fundaziun han en la cumissiun per lavur da giuventetgna en la Cadi. Igl è il gremi che decida la strategia davart las purschidas e che ha era da procurar per il barat d'infurmaziuns tranter vischnanca e cumissiun.
I manca daners ed ulteriuras vischnancas
Sch'ina vischnanca manca, mancan era ils daners da questa. Las ulteriuras vischnancas han decidì da cuntinuar il 2018 cun la lavur sco fin ussa. Da la summa da 18'000 francs che manca, propona la fundaziun da surpigliar la mesadad sezza e l'autra mesadad duai vegnir repartida sin las ulteriuras vischnancas.
Cun tut questas discussiuns han dentant era anc las vischnancas da Trun e Tujetsch visà il contract sin la fin dal 2018. La conferenza dals presidents da la Cadi han lura giavischà che la fundaziun duai far ina retschertga tar las vischnancas per sclerir ils basegns e guardar sch'igl è pussaivel da porscher davent dal 2019 vinavant la lavur da giuventetgna sut in tetg en la Cadi u betg.
RR actualitad 17:00


text:
Enconuschenta e ritga è la citad da Falun vegnida durant il temp medieval tras sias minieras d’arom. Oz è Falun il center svedais da ski nordic, ed era sedia da la Federaziun svedaisa da skis. Suenter ils onns 1954, 1974 e 1993 organisescha Falun l’onn 2015 gia per la quarta giada il campiunadi mundial da ski nordic.
Diari dals 27.02.2015
Paun croccant, ruclas da charn e charn da ren; quai èn forsa in pèr chaussas che vegnan endament sch’ins patratga vid la culinarica svedaisa. En las grondas stizuns chatt’ins dentant surtut bler plastic e tubas. Davent da charn enfin chaschiel, tut vegn pachetà en tubas. Ma i dat era da cumprar tscha e là buns products. Quels vegnan dentant plitost dal exteriur; Gruyère da la Svizra u salami da l’Italia. Persuenter èn ils pretschs en relaziun cun la Svizra betg auts. Quai segir era grazia al Franc svizzer ch’è en il mument ferm.
Diari dals 26.02.2015
I ha simplamain memia paucs hotels a Falun. Ils hotels ch’i ha a Falun tanschan gnanc per metter sut tetg tut ils atlets che partan al campiunadi mundial da ski nordic. Mo ils svedais èn nuncumplitgads e chattan per bunamain mintga problem ina schliaziun creativa. Ina da quellas schliaziun creativas: Campadi enstagl hotel. Durant ch’ils svizzers sco Dario Cologna u Simon Ammann èn fortunads e dorman en in hotel gist a l’ur dal stadion, vivan ils austriacs e franzos in brav tschancun davent sin in campadi.
Diari dals 25.02.2015
Ir passlung sin lais schelai, quai enconuschan ins era en Svizra. Era a patinar pon ins ir tar nus sin tscherts lais. En Svezia, a Falun, san ins dentant far quai sin in lai in pau pli grond ch’en Svizra. Sin il lai da Runn, ch’è bunamain uschè gronds sco il lai da Turitg, ha i tschancuns enfin 50 kilometers lunghezza. La cuverta da glatsch è actualmain 30 centimeters grossa. Patinar pon ins cun patinas usitadas ni cun patinas svedaisas. Quellas èn pli lungas e vegnan fermadas sco skis da passlung. Il sentiment è sco da far passlung. Il tempo dentant bler pli aut, surtut sch’il vent buffa davent da davos. Vegn il vent dentant da davanttiers, lura èsi stentus.
Impressiuns dad ice-skating a Falun
Diari dals 24.02.2015
Passlung è il sport naziunal en Svezia. Mo ils svedais èn era ferms en auters sports. Per exempel en il hockey sin glatsch. Quai vain era nus svizzers stuì emprender.
En il final dal campiunadi mundial da hockey 2013 han ils svedais battì a Stockholm la Svizra. Aur per la Svezia, argient per la Svizra.
A Leksand en la vischinanza da Falun datti in club che dat en la pli auta liga da hockey da la Svezia, la Svenska Hockeyligan. Mo enconuschent è Leksand era anc per insatge auter, insatge tipic svedais, il paun croccant.
Diari dals 23.02.2015
«Falukorv» – la liongia da Falun è ina spezialitad svedaisa ch’exista mo grazia a las minieras d’arom da Falun.
Per far las sugas per transportar l'arom davent da la miniera sin la surfatscha, duvravan ins pli baud tgirom-bov. Per 150 sugas – 200 bovs.
Per duvrar si la charn da tut ils bovs han ils lura cumenzà a far liongias, las Falukorv.
Oz vegnan producì mintg’onn circa 3’300 tonnas da la liongia.
Diari dals 20.02.2015
Ritga n’è la citad da Falun betg vegnida entras il ski nordic, mabain entras igl arom.
Sur plirs tschientaners è vegni chavà suenter arom, en il 17avel tschientaner vegnivan 2/3 da l'arom sin l'entir mund da Falun.
Il 1687 è ina part da la mina crudada ensemen. Sco tras in miracul n’ha igl betg da 1 mort.
Ozendi è la mina mo pli qua per ils turists e s’auda tar il patrimoni mundial da la UNESCO.
Diari dals 19.02.2015
Malgrà che Falun è in center turistic en Svezia hai betg avunda hotels per metter sut tetg la gronda massa da glieud che vegn al campiunadi mundial da ski nordic: atlets, trenaders, funcziunaris, gidanters, schurnalists e fans.
In’alternativa tar ils hotels èn abitaziuns ni chasas privatas ch’indigens dattan a fit durant ils proxims 10 dis.
Era ils reporters dad RTR han affittà ina chasina ed han gist anc survegnì in regal da bainvegni.


text:
Il 2015 aveva il concern cun sedia a Baar en il chantun Zug anc nudà ina perdita da 5 milliardas dollars. Quai ha communitgà il concern. Era ils debits haja Glencore pudì reducir per 40% sin 15,5 milliardas dollars. Avant paucs onns muntavan ils debits numnadamain anc a 50 milliardas dollars.
Glencore era vegni en la crisa tras la cumpra da l’interpresa da miniera svizra Xstrata. Curt suenter la surpigliada eran ils pretschs per materia prima sa reducids marcantamain ed il concern aveva nudà grondas sperditas.
Las prognosas per l'onn current èn tenor il schef dal concern, Ivo Glasenberg, er positivas.
RR novitads 12:00


text:
Cun in minus da 5,3 sin 48,2 puncts è l'index crudà sut la marca 50 puncts ch'inditgescha ina creschientscha. Quai è la pli gronda reducziun dapi il november 2008, il punct culminant da la crisa da finanzas.
La pli gronda influenza ha la plivalur dal franc svizzer, dapi che la Banca Naziunala Svizra ha abolì il curs minimal da l'euro. Tenor la Credit Suisse perda l'industria svizra radund 18 milliardas francs.
Radund 85% da las interpresas han gia decidì mesiras concretas. Il pli savens è vegnì numnà discurs cun ils furniturs per reducir ils pretschs, lura han tschertas interpresas era sbassà sez ils pretschs e circa 14 % dals manaschis planiseschan da transferir la producziun en l'exteriur.
Ina stgarsa maioritad da las interpresas quinta ch'il curs dal franc envers l'euro restia almain per in onn datiers da la paritad, 1 fr. = 1 euro.
(RR novitads 14:00)


text:
En in proxim pass ston ussa vegnir tschertgads represchentants per las trais instituziuns purtadras. Per quests posts operativs ha la Regiun Malögia, sco organ superiur, decidì da scriver or ellas uffizialmain.
Per las trais instituziuns èn previs suandants represchentants:
- Eroport regiunal: set commembers cun experientscha en l’aviatica
- Corporaziun da vischnancas dal traffic public: sis commembers or dal sectur da la hotellaria e dal turissem
- Fundaziun da l’ospital Engiadin’Ota: tschintg enfin set commembers cun cumpetenzas da la politica e da la sanadad
La publicaziun da las plazzas succeda ils 20 da fanadur. Il termin d’inoltraziun scroda ils 8 da settember 2017.
RR actualitad 12:00


text:
Il gea a la fatschenta che vegn ils 21 da matg 2017 a l'urna haja la Conferenza dals directurs chantunals d'energia decidì venderdi passà. Quai ha cusseglier guvernativ Mario Cavigelli, ch'è president dals directurs chantunals d'energia, ditg a la gasetta «Ostschweiz am Sonntag». Sulettamain dus chantuns èn s'abstenids da la vusch. Tenor Cavigelli è l'entir pachet meglier total ch'il dretg vertent.
Gist è ina sortida pass a pass da l'energia nucleara
La votaziun dals 21 da matg è necessaria perquai che la Partida populara ha fatg il referendum cunter la strategia d'energia 2050. Punct central è la reducziun dal consum d'energia per 43% fin l'onn 2035, ina sortida da l'energia atomara e la promoziun d'energias regenerablas.
RR novitads 14:00


text:
Teater a Rueras
(Corr.) Otg onns, nuninterruttamein, ha la gruppa da teater Rueras dau sias producziuns da teater — e quei adina puspei el temps da Pastgas. Las Pastgas 1988 ein sesplegadas senza ch’ei vegni menau si teater a Rueras. Per biars Tuatschins ed aspectaturs d’ordeifer era ei buca propi capeivel che tala tradiziun seigi interrutta. Sco ei veseva ora il mument, vess ins bunamein cartiu ch’ei seigi finiu cul far teater a Rueras, pertgei che in carr che stat inaga eri, ei nuota aschi lev da puspei metter en moviment. Quei ei denton buca stau il cass tiels da Rueras. Sut la reschia dil premurau iniziant e giugadur Hubert Venzin vegn ei puspei cuntinuau cun il teater a Rueras.
Segiramein ha ina pausetta fatg bein a giugaduras e giugadurs e naturalmein era al regissur. Jeu sundel pertscharts, che l’idea — da puspei vuler far teater — seigi stada bunamein in desideri, principalmein da vart da giugaduras e giugadurs. Puspei saver porscher ina recreaziun al pievel che schazegia adina puspei ina producziun da teater ei ina caussa che dat satisfacziun. Buca il davos lessel jeu menziunar las biaras e bialas uras da cumpignia che regian en ina tala gruppa duront il temps d’exercezi. Talas uras che vegnessen probablamein passentadas avon la televistun.
Il toc «Psalm 42»
Il teater sco tal, «Psalm 42», ei diltuttafatg enzatgei auter ch’ils tocs che vegnevan dai ils davos onns. Igl ei ina tragedia da famiglia. Il toc ei screts dil regissur Hubert Venzin tenor il roman «Alle deine Wasserwogen», da Elisabeth Dreisbach. Pli bia sur dil cuntegn dil toc lessel jeu buca tradir.
Las producziuns vegnan dadas el temps da Nadal e la Cumpignia da teater Rueras — sco ella senumna ussa — fa gia oz in cordial beinvegni als aspectaturs indigens e d’ordeifer — e spera da saver delectar giuven e vegl enzacontas uras, era sch’igl ei uonn in drama e buca ina cumedia sco quei ch’ins era disai.
Gia oz in cordial engraziament per Vossa viseta!


text:
Strusch in cudesch rumantsch è uschè popular sco la fibla, la tefla, la tavletta. Cun agid da la fibla han blers rumantschs emprendì da leger e scriver. Mo paucs san dentant che "fibla" vegn da "bibla". L'emprima fibla è la bibla stada. En il Forum fa Clau Lombriser patratgs sur da la relaziun tranter fibla e bibla. Senza la fibla na savessan nus betg leger la bibla. Dentant, senza la bibla n'avessi forsa dà nagina fibla. Igl è la veglia istorgia da l'ov e da la giaglina… Tgi è l'emprim – la fibla u la bibla?
Il forum 2007-2008 La Fibla e la Bibla
Strusch in cudesch rumantsch è uschè popular sco la fibla, la tefla, la tavletta. Cun agid da la fibla han blers rumantschs emprendì da leger e scriver.


text:
Cun chatschaders sin viadi
- Mardi, 6.9.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 6.9.2016, 19:00, RTR
Gia è il settember arrivà e cun el il temp da chatscha. Vess han ils chatschaders spetgà sin quest temp. Sco introducziun preschentan «Noss chors» oz lur meglras chanzuns per quest temp.
Seser sin il sez aut, observar l'ur dal guaud, sa schluitar tras il chagliom e suandar als fastiz da l'animal per pudair dar la fin finala il culp perfetg. Era en «Noss chors» hai bler chatschaders che dechantan la bellezza da quest temp e fan uschè tschaffen sin ils viadis lungs, sin il bel temp cun ils amis e fan speranza sin la gronda preda.
Redacziun: Gion Dominic Pohle


text:
Tuttina tge che ti fas, l’emprim di è adina stentus. Sper la gnervusitad vegnan anc tiers bleras novas impressiuns, bleras novas infurmaziuns e blers novs nums da collavuraturs. Quai ha er Andrina Janki sentì, sco ella ha raquintà a nus suenter ses emprim di da lavur.
Esser gnervus l'emprim di è insatge tut normal. Da mussar che ins è gnervus na vegn era betg valità sco flaivlezza. Quai ha Martina Spinatsch, ina da las responsablas per emprendists ed emprendistas tar la Banca chantunala raquintà a nus.
Per betg vegnir en situaziuns peniblas, avain nus mess ensemen in guid, co ti sas tegnair endament il meglier ils nums da tes novs collegas da lavur.
En la proxima part entupain nus in cussegliader da professiun, studi e carriera. Tge che quel fa insumma e tge che ti stoss far, sche ti avessas d'avair problems durant tes emprendissadi, chattas ti qua.
RR actualitad 17:00


text:
Categuria:Stazion de la Linia M2 (metropolitana de Milan)
Vus in de la categuria "Stazion de la Linia M2 (metropolitana de Milan)"
In quela categuria chì gh'è i 35 paginn indicaa de 35 che gh'hinn in tutal.
A
C
- Cadorna (metropolitana de Milan)
- Caiazz (metropolitana de Milan)
- Cassina Antonietta (metropolitana de Milan)
- Cassina Burrona (metropolitana de Milan)
- Cassina de' Pecchi (metropolitana de Milan)
- Cassina Gobba (metropolitana de Milan)
- Central FS (metropolitana de Milan)
- Cernusch (metropolitana de Milan)
- Cimian (metropolitana de Milan)
- Cologn Center (metropolitana de Milan)
- Cologn Nord (metropolitana de Milan)
- Cologn Sud (metropolitana de Milan)
- Crescenzagh (metropolitana de Milan)


text:
Risera
Ona risera l'è ona sistemazion artifizial del terren, fada su per coltivà el ris.
I riser se poeuden trovà on poo indepertutt in del mond, e soratutt in de l'Asia oriental (per esempi Cina, Corea, Taiwan, Giapon, India, Thailandia), ma anch in Italia (e, in del Canton Tesin, arent al Pian de Magadin).
I riser in Italia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La presenza di riser l'è bella granda, soratutt in de la Bassa lombarda e piemontesa (anca se ghe n'è ona quaiduna anca in Veneto, Emilia, Sardegna e, fina al XVIII secol, anca in Sicilia).
In Lombardia e Piemont i riser je troeuvom in de la Lumellina, in de la Bassa milanesa, in del Novares e in del Vercelles, oltra che in del Mantovan.
In di riser gh'è ona presenza bella granda de airon, ma anca de zanzar.


text:
L'onn 2014 vivevan en il chantun Grischun passa 3’000 persunas cun demenza u ina furma sumeglianta a questa malsogna. L’Associaziun Alzheimer Grischun calculescha che questa cifra vegn a sa dublar fin l’onn 2035.
En il chantun Grischun vivan tenor l’Associaziun Alzheimer Grischun radund 1’500 persunas cun demenza a chasa, per regla cun sustegn da confamigliars. Ed en las chasas da tgira Grischunas èn passa la mesadad dals cussedents e las cussedentas pertutgads d'ina furma da demenza.
Uschè agreabel sco pussaivel
Damai che la cifra da persunas cun demenza crescha saja quai impurtant da porscher en las chasas da tgira ina plazza a questas persunas. L'architect Martin Bauer ha construì differentas partiziuns serradas per persunas cun demenza. Per exempel era quella da la chasa da tgira «Da Casa» a Vella. I saja impurtant da crear in ambient agreabel e confortabel per las persunas pertutgadas.
RR Actualitad 11:00


text:
Aberglauben (Surselvisch)
Aberglauben 1025   Ludeit el Soll[el]g a lgina! Ludei el tuts ses corps! 295 Ludeit el tuttas steillas! Ilg ludeit tuts cartents! Ach, schi veng, Senger Jesu, veng po vonzei, vonzei; En tschiel tiers tuts ligieus, 300 Amen, nus prend tiers tei. finis, finis.
ABERGLAUBEN.
- 1. Van las cusadiras sin la palma - maun lunsch ina ord lautra, sch' ei quei ina enzenna, ch' ins maridi, van ellas plitost ensemen, sche marid' ins buc.
- 2. Neiv' ei fetg il di de nozzas, sche dat ei gronda familia.
- 3. Stgir di de nozzas, stretg en casa.
- 4. Clar di de nozzas, lartg en casa.
- 5. Eis ei malaura il di de nozzas, sedattan e sepugnan ils meridai.
- 6. Sch' ei neiva e cufla el di de nozzas, sche vegnan ei aschi paupers, ch' ei ston ira cun il zitget.
- 7. Sch' ina candeila arda bein, lautra buc d' enzinar en, sche vegnan ei malperina.
- 8. Ardan las candeilas il di de nozzas sbrenzlont, sche vegnan ils consorts … buca perina.
- 9. Semeinan il spus e la spusa sin igl altar cul dies in encunter lauter, sche vegnan els gleiti malperina.
- 10. Eis ei nozzas in di de bara, vivan ils spusai buca ditg.
- 11. Femnas maridadas, che portan buc' ani, ston purtar in ani de fiug el purgatieri.
- 12. In che nescha sin quattertembras, empren bia pli tgiunsch en scola, e pli tard vesa el spirts, strias e barlots.
- 13. Cura ch' ina dunna anfla duas spigias sin in strom, survegn ella schumellins.
- 14. Affons, che neschan sin ina vigielgia, dattan glieut aparti, che han visiuns e san dir ordavont, cu enzatgi miera.
- 15. Affons, che neschan cun ina capetscha, vegnan paders ne mungias. 16. Ins deigi buca far bogn als affons en in vaschi, che piardi, schiglioc pon els silsuenter buca tener l' aua. 17. Tgi che vul affons de fina colur, sto metter vin e latg el bogn. Romanische Forschungen XI. 3. 65
-046-
1026 Aberglauben 18. L' aua dil bogn astg' ins buca better sur il laupiet giu, schiglioc vegn ei affons, che dattan giu malurdau. 19. Cura ch' ins fa bogn als affons, ston ins better ora bufatg l' aua, schigloc dattan ils affons bugient giu. 20. Cura ch' ils affons bragian, tochen ch' ei battegian, mieran els gleiti. 21. Ins dovei buca far ira ina nana vita, schigloc survegn gl' affon la bua. 22. Ins astga buca far nana cun ina nana vita, schiglioc survegn gl' affon mal il tgau. 23. Cura ch' ins fa nana ad ina nana vita; fa ins nana al Giavel. 24. Per perservar igl affon della bua, ston ins zugliar el en ina materia blaua. 25. Encunter la bua, met' ins en tgina in tschos blau. 26. Per far calar la bua, dovei la mumma sgarar giu in tec aur dil siu ani e lu vegn ei meglier. 27. Per far crescher spert ils dens als affons, sto ins metter entaculiez snecs. 28. Ins duei buca tagliar giu unglas als affons, avon ch' ei seigien miez - onn vegls, schiglioc vegnan ei ch' ei engolan. 29. Ins dovei buca schar ira anavos ils affons, schigloc portan els aua al giavel. 30. Affons, che maglian scheuldas, survegnan plugls. 31. Sch' ils affons maglian paun misch, vegnan els buns cantadurs. 32. Vegn in affon tut eningada grevs, mier' el gleiti. 33. Sch' ils affons laguottan plum, creschan els buca pli. 34. Ils affons, che beiban latg caura de pign, astgan ira de grond sco las cauras el malsegir. 35. Tgi, che beiba bia latg caura de pign, vengn nauschs sco las cauras. 36. Affons pigns deigien buca ira daven d' igl esch casa suenter tuccar d' Ave - Maria, schiglioc pon schliatta glieut noscher els. 37. Ins sto buca schar mirar in affon de cazola en in spieghel, schiglioc ves' el leu en il giavel. 38. Cura ch' ei dat las uras duront alzar si Niessegner, miera gleiti enzatgi. 39. Cura ch' il zenn va de miert, dat ei gleiti bara. 40. Cura ch' ei tucca trest de miezdi, sche miera gleiti zatgi. 41. Van biars la domengia ensemen a messa, sche dat ei en quort ina tresta bara. 42. Vesa ins da notg cazolas, miera gleiti enzatgi. 43. Fa la glisch della cazola de seif capiala, sche miera enzatgi gleiti suenter en quella casa. 44. Maglia il lamegl ora ina rusna el seif, sche miera gleiti enzatgi della casa.
-047-
Aberglauben 1027 65* 45. Cura che la cazola vul traso stizzar, miera enzatgli gleiti. 46. Fan las schualmas in onn igniv en ina casa, e tuornan gl' auter onn buca pli, sche miera enzatgi en quella casa. 47. Sch' ins auda mont stellas la notg ed ei gliei bial' aura, ei quei annunzias … de mort d' amitgs ner parents. 48. Cura ch' ils tgauns bragian, dat ei gleiti ina bara. 49. Sch' ei vegn ina crusch sur ina casa, miera gleiti enzatgi. 50. Tgi ch' entaupa la damaun gl' emprim il caluster, miera gleiti. 51. Cura ch' ils affonts fan sco de satrar avon ina casa, miera gleiti enzatgi … en quella. 52. Il catschadur, che vesa in camutsch alv, sto gleiti morir. 53. Quels de pez - entir mieran pli vess. 54. Il pli tgiunsch miera ins duront igl ir giu dil solegl, il pli vess de mesa - notg. 55. Cura che enzatgi miera, sto ins arver ina fenestra. 56. Miera il patrun casa, crappan ils vadials. 57. Mieran plevonts u calusters, sche mieran gleiti plirs suenter. 58. Cu enzitgi miera, va l' olma tras l' aua, ch' ei en casa. 59. Femnas che mieran en pigliola, van buca a piarder e vegnan bein gleiti suenter per lur affon pign. 60. Cura ch' in affon, ch' ei morts, ha nodas blauas vid il culiez, eis el tuccaus dils morts, ch' ein vegni per el. 61. Cu ins vesa dent giu ina steila, sche miera enzatgi en quei moment. 62. Sch' il miert ha la bucca aviarta, miera gleiti enzatgi. 68. Sch' il tgierp dil spartgiu resta ualti ditg caulds, sche va ei prest enzatgi suenter. 64. Cu enzatgi ei miert, sto ins beter ora tut l' aua, ch' ei en casa. 65. Quella, che fa gl' emprim il tschupi d' in mat, quella hagi buna ventira. 66. Aschi gleiti che quels, che portan la bara, ein en santeri, vegn quella pli greva. 67. Tucc' ei bein ils quors per ina persuna, sche stat ella bein, tucc' ei mal, sche stat ella mal. 68. Cav' il caluster ina fossa il gliendischdis, sche dat ei puspei bara, avont che l' jamna seigi ora. 69. Mettan ils ummens, che satiaran, vi gl' emprim il zapun, sche miera in umm suenter, mettan els aber vi gl' emprim il badel, ei l' emprima bara ina femna. 70. Dat il zenn grond, suenter ch' ins ha satrau ina bara, il davos tucc, sch' ei l' emprima bara in umm. Dat il zenn masaun il davos tucc, sche mier' ei sisu ina femna.
-048
1028 Aberglauben 71. Suenter ina schetga bara, dat ei ina bletscha. 72. Arv' ins igl endischdis la fossa, siara ins bugien ella la sonda. 73. Ei ina bara greva de vistgir en, miera ei gleiti enzitgi. 74. Mieran dus ord ina casa, sche vegn ei detg, ch' ei mondi buca ditg, ch' ei mierian treis. 75. Sch' ei miera enzatgi ina mesjamna, sche ha ins il venderdis suenter ne sil pli tard l' autra mesjamna puspei bara en quella vischnaunca. 76. Trer en ner per ils morts ei sco di e notg per las olmas de quels. 77. Sch' in pren buc aua benedida Nadalnotg avont ch' ir a letg, sche vegn il giavel e va cun ins sin in pal si e de tgamin ora. 78. Quei che vegn filau Gievgia - grassa, maglian las miurs. 79. Tgi, ch' ei naschius per Nadal notg, vesa sperts. 80. Glin e launa, che vegnan filai Gliendischdis ne Mardis - Scheiver maglian las miurs. 81. Cura ch' ei gliei bia steillas il scheiver, fan las gaglinas bia ovs quei onn. 82. Sch' ils de Danis ein ils emprims si Schlans de s. Marc, dat ei bia prema. 83. Sch' ils de Breil ein ils emprems a S. Marc, dat ei bia salin. 84. Sch' ils buobs s' enganeschan fetg de s. Marc a Muster, dat ei in bien onn de graun. 85. Sch' ins ha in rap en sac, e fa in tgaubriechel lemprima gada, ch' il cucu conta, sche han ins adina raps avunda. 86. Sch' ins caischa Anseinza e pren de quei caschiel en sac d' ira sur in piogn vi, sche dat ins buca en l' aua. 87. La vigielgia s. Gion dovei ins ligiar si igl agl, schiglioc sfundra el. 88. Ils truffels, ch' ins scavogna la vigielgia de s. Gion avon miezdi, survegnan buca la malsogna. 89. Sch' ins scavogna ils baguos la vigielgia s. Gion avont tuccar de miezdi, sche vegn ei buca si giattas e dat grossas tiastas. 90. Tgi che cava s. Gion stad cristaglias, anfl' in scazi. 91. Sch' ins enquera flurs, fertont ch' ei tucca de miezdi la vigielgia de s. Gion e meta lu quellas flurs la notg sut il plumatsch en, sche siem' ins, cun tgi ins ha de maridar. 92. Tgi, che selava vigielgia Sogn Gion stat entochen ch' ei tuca de miezdi, resta preservaus igl entir onn de rugnia. 93. Per sogn Luregn se sarvi la tiara e muossi ils scazis zupai. 94. Sch' ins cava sin sogn Luregn entuorn las dudisch la tiara, anfl' ins cotgla e quella ei buna per preservar ils thiers dil malner. 95. Sogn Luregn ei in bien di per encurir cristaglias.
-049-
Aberglauben 1029 96. Nossadunna d' Uost se sarvan ils scazis. 97. Sch' ins cava ragischs Nossadunna d' Uost avon miez di, han ei bia megliera forza. 98. Sch' ils mulines fan ira las rodas sontga Catrina, van ellas en tocs. 99. Las filieras astgan buca tucar las rodas sontga Catrina. 100. Sch' ins va en plazza ina mesjamna, va ei buca bein. 101. Ins sto tagliar giu las unglas allas gaglinas Venderdis - sogn, allura stattan ellas saunas. 102. Thiers, ch' ins noda Venderdis - sogn, van buc a frusta. 103. Ins sto buentar ils vadials l' emprima - gada Venderdis - sogn, allura stattan els sauns. 104. Tschuts ed anseuls nudai Venderdis - sogn, van buc a piarder la stad. 105. Ins sto buc ira a mises in gliendischdis, quei porta discletg. 106. Sonda - sontga deig' ins buc arrar, ei dat schiglioc, buca fretg. 107. Ina mesjamna, ne in venderdis dovei ins mai entscheiver ina lavur, schiglioc va ella mai bein vinavont. 108. Ina femna, che trai panaglia ina mesjamna, ei ina stria. 109. Taglia ins giu las unglas in venderdis, ston las olmas migliar ellas 110. Ir en survetsch il venderdis porta buca cletg, ni a fumegls, ni a fumitgasas. 111. Ins dovei mai midar nuegl in venderdis, quei porta discletg. 112. Vigielgias duess ins buc' ira els uauls, ins se sventirescha tgiunsch. 113. Il venderdis fa ei adina aura aparti. 114. Il solegl se lai ver tuttas sondas. 115. Ins deigi buca metter grascha il scorpion, schiglioc maglia la biestga nuidis il fein. 116. Semna ins truffels ils peschs, vegnan els loms. 117. Sch' ins metta truffels en l' enzenna della feglia, sche cresch' ei mo rabetscha. 118. Sch' ins metta truffels il scorpion, sche vegnan els petters. 119. Semn' ins truffels il steinbock, sche vegnan els buns. 120. Sch' ins semna il glin en l' enzenna dil bov, sche vegn el grobs. 121. Il glin deig' ins semnar en l' enzenna della stadera, lu peis' el pli bia. 122. Lischiva dovei ins buca far l' enzenna dils schumellins. 123. Il steinbock dovei ins buca far laschiva, quei fa stratscha cutta. 124. Per far vegnir bials cavels, ston ins tagliar giu els l' enzenna digl uors. 125. Ils truffels deig' ins metter giu l' enzenna dil bov, sche vegnan quels gronds e bials. 126. Laschiva astg' ins buca far l' enzenna dils schumellins.
-050-
1030 Aberglauben 127. De semnar graun dovei ins metter si ina lada capialla, sche vegnan las spigias era ladas. 128. De semnar glin dovei il semnader star fitg sidretg, sche vegn il glin liungs e grads. 129. Ventscha in thier dil malner, sche dei ins metter il cor ed il lom dil thier vintschiu sin tgamin, sche peglian ils auters thiers buc; mo ins sto fimentar fetg. 130. Per tuccar la stria, che ha fatg il malner, munglass ins barschar il thier vivs. 131. Sch' enzatgi ei daus giu, ne daus encunter, streha ins la noda cun il saung d' ina gaglina alva e lai schigiar quel, lu scomparan tuttas nodas. 132. Tgi che tschontscha el sien, deigi prender in jes ord il carner e metter quel sut il plumatsch, allura cal' el de tschintschar. 133. Sch' ins vul far ira ils diarvets, sche ston ins tagliar ina buccada ord sia ureglia e metter quella en in mugrin, ura svaneschan ils diarvets. 134. Sch' ins lai dumbrar las briclas in auter, survegn quel sez ellas. 135. Las briclas calan, sch' ins fruscha ellas, duront ch' ei tucca de bara. 136. Sch' ins mett 'in toc carn criua sut il stelischaun, calan las briclas. 137. Per far callar las briclas ston ins far en in fil tons nuvs, sco ins ha briclas, e satrar quei fil sut il stelischaun. 138. Per far calar las briclas, ston ins metter tons crappets, sco ins ha briclas, sin in crapp pli grond. Tgi, che fa dar giu ils crapps, survegn … lu sez las briclas. 139. Per far calar slupadiras e briclas els mauns, duei ins unscher quellas cun jeli vanzaus della glisch d' ina bara. 140. Sche las cauras dattan latg mischedau, ston in better quel en in dutg, allura cal' ei. 141. Per in, che siemia fetg, eis ei bien de metter in plumatsch Niessegner sut il tgau. 142. Raps en scatlas de tubac fan, che quels, che tilan ordlunder, survegnan il creps. 143. Per buca schar vegnir il darschalet, sto ins metter ils caltscheuls en crusch sin il palinschiu avont il letg. 144. Tgi, che vul far calar il guotter, sto strihar quel cul maun d' in affont miert. 145. Per far calar mal ils dents, ston ins prender in dent d' in miert denter las dodisch e l' ina ord il carner. 146. Metta ins in fier cavagl en il begl de piertg, pertgira quel ils porcs della malsogna.
-051-
Aberglauben 1031 147. Cura ch' ins vilenta in rustg, sche betti quel ina aua ora dil tgil, che fetschi murir, tgi ch' ella tuchi. 148. Cura ch' ei vegn buca pischada, ei ina stria en la panaglia. Ins duei far in tagl cun in cunti vid la panaglia, sche tuc' ins la stria, e suenter vegn ei pischada. 149. Cura ch' ins siemia de siarps, han ins gleiti suenter scandal. 150. De semnar graun dovei ins meter si ina lada capiala, sche vegnien las spigias era ladas. 151. Ei vegn detg, sch' ins semni il glin de lina u dellas duas, vegni el quorts. 152. Mett' ins tschendra el sem glin, po la purgina buca noscher. 153. Sch' ins sega l' enzenna dil scorpion, maglian ils thiers buc il fein. 154. Sch' ins taglia giu cavels l' enzenna digl anugl, creschan quels tschuors. 155. Sch' ins fa paun l' enzenna dils schumellins, sefenda el permiez. 156. Sch' ins lava resti en l' enzenna della feglia, sche fa ei plugls. 157. Sch' ins vul, ch' ils pors stetien duront la stad en l' alp, sche ston ins trer ora ad els treis zeiclas gl' emprim di, ch' els ein en l' alp e tschentar … quellas en il mugrin della tegia. 158. Sch' ins po better in caltschiel tgietschen sur igl artg, ein ins richs avunda. 159. Quel, che tila si sur igl artg sia capetscha, survegn anavos quella plein marenghins. 160. Ha igl artg bia verd, sche dat ei bia fein, bia tgietschen, sche dat ei bia vin, bia mellen, sche dat ei bia graun. 161. Cur ch' ei gliei bia neblas cotschnas vid il tschiel, dat ei bia ujara. 162. Quels de cavels mellens ein ventireivels. 163. Quels, che han survintscheglias neras, ein fauls. 164. Quels, che han egls ners, ein fauls. 165. Glieut cun unglas liungas ei pli ventireivla, che autra. 166. Glieut cun cavels cotschens ei aparti nauscha. 167. Glieut cun cavels loms ei migieivla. 168. Tgi, che ha ils dents lartgs, ha cletg. 169. Quels, che han cavels cotschens, ein parents della uolp. 170. La detta melna muonta, survegnir de grettas. 171. Survegn ins vid las unglas tachels alvs, sch' ei quei ina enzenna, ch' in survegni schengetgs. 172. Cura ch' ins survegn tacs melens sin las unglas dils mauns, sche survegn ins a dies cruschs. 173. Cun tuccar maun ad in castgaun, sa ina stria far vegnir quel malsauns. 174. Streha ina stria ad in thier sur il dies ora, sche peglia quel il malner.
-052
1032 Aberglauben 175. Siem' ins, ch' ins detti en l' aua, ne ch' ins seigi sil precint de dar en, sche han ins cletg. 176. Tgi, che siemia de plugls, survegn in schengetg. 177. Sch' ins siemia ded ovs, vegn ei sventiras. 178. Siem' ins de paun criu u de carn frestga, sche miera gleiti enzatgi. 179. Siem' ins, ch' in hagi piars ils dents, sche mier' enzatgi della parantella. 180. Cura ch' ins va anavos, porta ins aua al giavel. 181. Entaupa ins sin viadi gl' emprim ina femna, sche va il viadi mal. 182. Cat' ina buoba bienmaun igl emprim, sche ha ins discletg, in buob porta cletg. 183. Falians de combas liungas dovei ins buca mazzar, quels portan cletg. 184. Paun astg' ins buca better en il fiug, schiglioc vegn ins, ch' ins sto endirar fom. 185. Paun astg' ins buca better giun plaun, schiglioc bragia Niessegner. 186. Sch' ins sturnida de gigin treis gadas ina suenter lautra, sche han ins quei di cletg. 187. Vegnan las hazlas la damaun entuorn casa, sche portan ella cletg; fan ellas canera suenter miez di, sche miera ei enzatgi, ne dat schiglioc disgrazias. 188. Anfla ins in trei - fegl cun quatter fegls, sche muonta quei ventira; anfla ins in cun tschun fegls, sventira. 189. Dat ei dariet falians de combas liungas, sche dat ei bia piaun. 190. Sch' ins anfla in fazolet, survegn ins ina bref. 191. Ins sto better ils cavels - glieut en il fiug, che las strias possien buca tier els. 192. Tgi, che sturnida treis gadas in suenter lauter la damaun, survegn in schangetg quei di. 193. Sch' ins lai ardar il fiuc, senza metter si zitgiei sur de fiuc, sche ston las paupras olmas barschar pli fetg. 194. Ins sto mai stizzar il burniu cun aua. 195. In sto mai mazzar ils rustgs, che van per la via de Nossadunna de Trun; quei ei paupras olmas, che ha giu empermess il pelegrinadi en vita e buca fatg el. Suenter la mort ston ei far el en fuorma de rustg. 196. Ins dovei buca mazzar mustgas, ei gliei paupras olmas. 197. Las tschereschas neras han las strias bugient. 198. In cavagl, che ha tratg in miert, va buca sutsura en l' alp. 199. Di ins dils aviuls, ch' ei ventschien, enstagl ch' ei mierian, sche han els nuidis e fan vendetga. 200. Sche mattatschas schulan, bragia Nossadunna.
-053-
Aberglauben 1033 201. Sch' ils ners van a Capitel, vegn ei a plover. 202. Quel, che snazregia il paun, va buc en parvis. 203. Cura ch' ins piarda bia thiers, han ins era discletg en casa. 204. Cura ch' ins metta cuntials cun il tigliom ensi e cul dies engiu, sche fora quei il cor a Nossadunna. 205. Sch' ins scua stiva suenter miezdi, sche scua ins giuadora il cletg. 206. Sch' ins fa pesch en l' aua, sche bragia Nossadunna. 207. Sch' ins catscha il cunti el latg, sche tagl' ins igl iver della vacca. 208. Sch' ins betta sal el fiuc, sche fan ins ina ovra allas paupras olmas. 209. Tgi che murdregia utschals della cua cotschna, piarda la pli biala vacca. 210. Tgi che murdregia utschals della cua cotschna, a quel brisch' ei giu la casa. 211. A tgi, che murdregia utschals della cua cotschna, a quel dattan las vaccas saung enstagl latg. 212. In sa far tschessar il luft, cun metter ord da fenestra crustas paun. 213. Nua che las strias mondien, mondi lavinas. 214. Cura ch' il clavau tgiula, bragian las olmas. 215. Cura ch' ins tegn in cunti cun la nezza engiu, ston las olmas endirar. 216. Dat il sal de meisa entuorn, sche vegnan quels della casa malperina. 217. Vegn in buob all' entschatta dil di en stizun, fa il hermer bunas fitschentas, vegn ina mattatscha schliattas. 218. Quel, che sa far ora tgiunsch nuvs e scumbegls en fils, survegn ina buna dunna. 219. Quella, che fa il tschos bletsch de lavar, survegn in bueder. 220. Ha ins il nas, che morda, survegn ins dagrettas. 221. Ils tacs alvs sin las unglas maun indicheschan bienmauns. 222. Buca metter sut su il paun sin meisa, schiglioc mett' ins Niessegner cul tgau engiu. 223. Buca tagliar il paun senza basegns, schiglioc bragia Niessegner. 224. Mett' ins il fundament tier ina casa nova, eis ei era cavau fossa per in member de familia. 225. Avon ch' intrar en casa nova, dovei ins fierer en in tgaun, ne in giat, ne ina miur, ne ina talpa, sch' ins vul, che nuot possi nuscher, che la ventira regi en casa nova. 226. Tgi, che baghegia casa nova, sto morir. 227. Tgi, che vegn malsauns en baselgia, vegn buca tgiunsch sauns. 228. Ils baus de cazola portan ventira. 229. Sch' ins anfla in crap alv, ha ins ventira. 230. Sch' ins va ad urgir, sche ston ins cuvierer giu la canastra, nua ch' ils speuls ein en, ne metter en ina buccada paun.
-054
1034 Aberglauben 231. Cura ch' ins metta a cuar, deigi ins metter ina capiala cuns treis pizs sisu, lu vegn ei ora spir pluscheinas. 232. Ins deigi trer en in vestgiu gagl, cura ch' ins metta a cuar, e metter a cuar, cura ch' il cavrer va, allura dat ei bia pluscheinas sco cauras, e gaglias sco' l vestgiu. 233. Nua, ch' ei glei baus Niessegner, dat ei buca giu il tun. 234. Pend' ins flurs dil tun sur la meisa, dat il tun buca giu en quella casa. 235. Il fiug dil tun sto ins stizar cun sal. 236. Il fiug dil tun sto ins stizar cun latg. 237. Beiber ord in glas rut ei buca bien. 238. En ina stiva, neua ch' ei arda treis cazzolas, ei in spus ne ina spusa. 239. Rumpa ins ina guila en ina mondura, sche vegn quel, che porta quella mondura, spus en quella. 240. Ventira a quella letg, che dat en parvis igl emprem neschiu. 241. Ins sto schubergiar giu schuber la carn d' armal della ossa, sche han ins meglier cletg dils thiers. 242. Tgi, che sgreffla l' ossa cun il cunti, ha buca cletg cun ils thiers en l' alp. 243. Ina femna deigi siglir siat gadas sur in farbun ora e per allura catschar ils dents en in roser; in umm dovei vegnir giud cavagl, per prender si in farbun. 244. Per puder tuccar thiers striunai, sto ins metter paun en la buis. 245. Sch' il buob, che rispunda messa, mira anavos duront igl orate fratres, sche vesa el tuttas las strias de quella vischnaunca cun in strom en bucca. 246. Ina crusch, formada de ristials enzurin, munta ina sventira en casa. 247. Sch' in catschadur vul gartiar las uolps, sto el el metter treis miulas paun en la purla. 248. Sch' in cunti dat giu de meisa e fetga en en il palintschiu, vegn ins gleiti malperina cun enzatgi. 249. Ins astgia mai berschar lenn suitg, pertgei Sontga Mierta ei vegnida barschada cun lenn suitg. 250. Sch' ins betta sal enta fiug, fan ins ina ovra per las olmas. 251. Sch' ins metta per Nadal - notg ina canastra fein, ch' ins ha pinau per dar en l' autra damaun ed ina sadialla sal ora el liber en tutt' aura, sche peglian ils thiers buc il mal ner. 252. Sche in bab ha plirs affons, buobs e buobas, deigi el dar a mintgin ina candeila ardenta, e las candeilas de quels, che ardan il pli bein, vegn il buob pre e la feglia muniessa. 253. Ha ins enzitgi el jester, deigi ins envidar ina candeila, arda la candeila bein, va ei bein cun el, arda ella mal, mal, steza ella giu dil tut, miera el.


text:
Ils ospitants sin lur viadi da la Surselva a Turitg
Il directur da Surselva Turissem, Roland Huber, na vul betg laschar il giat ord dal satg. Gnanc ils ospitants ch’el prenda cun el a Turitg sappian tge che duai capitar là. Mo tant i saja ina occurrenza pli gronda ed i giaja per far pli patgific e prender peda. Turitg saja il pli impurtant martgà per Surselva Turissem e perquai vegni l’occurrenza fatga a Turitg.
Ozendi saja la glieud prest mo pli cun il chau en ils telefonins e na fetschia prest betg stim ina da l’autra. Perquai sajan lieus nua ch’ins haja anc temp tschertgads. La Surselva haja tals lieus e quai valia da proclamar meglier. L’idea sco tala da l’acziun che vegn lantschada è da prender temp per il giast e raquintar istorgias da la regiun. Tenor Roland Huber è quai insatge che mo las persunas indigenas san far e che na funcziunia betg via la rait. Uschia ina acziun portia dapli che gronds inserats en las gasettas, ha ditg il directur da Surselva Turissem.


text:
La Scozia duai anc ina giada decider davart ina separaziun da la Gronda Britannia. La situaziun na saja betg pli la medema sco tar l'ultim referendum. Cun il Brexit avant porta duai la Scozia anc ina giada sa decider sch'ella vul suandar la Gronda Britannia u betg.
Il referendum duai avair lieu la fin 2018 u l'entschatta 2019. La decisiun per in termin stoppia il parlament far u anc quest onn u l'entschatta 2018.
Reacziun sin Theresa May
Sturgeon reagescha uschia sin la primministra Theresa May che va in curs fitg strict vers il Brexit. La regenza a Londra na saja betg vegnida encunter als giavischs da la Scozia, ha ditg Sturgeon. La regenza scota ha vulì ina rolla speciala per la Scozia per pudair restar en il martgà intern da l'Europa. La pluralitad dals Scots era s'exprimida per stair en l'UE, ma els èn stads en la minoritad.
Lubientscha intscherta
Dispitaivel è sche la regenza britannica lubescha in segund referendum per l'independenza da la Scozia. La decisiun giascha tar il parlament a Westminster. Senza ina lubientscha è da quintar cun reacziuns fitg vehementas da la Scozia. Medias en Britannia speculeschan perquai che London pudess retardar in referendum enfin suenter ch'els èn sortids da l'UE.
RR novitads 14:00


text:
Prest 752'000 Svizras e Svizzers vivevan la fin da l'onn passà a l'exteriur e
quai derasà sin prest 200 pajais - pincipalmain però en l'Europa. Cun bun in quart da tut las persunas ha la Frantscha la pli gronda communitad svizra . Quai mussan las novas cifras da l'Uffizi federal da statistica. Suenter ils chantuns Turitg, Bern e Vad fiss la tschintgavla Svizra cun passa 750'000 persunas, il quart pli grond chantun da la Svizra.
Tar las destinaziuns preferidas dals Svizzers e las Svizras per emigrar tutgan er la Germania cun 89'000, la USA cun 80'000 e l'Italia cun 50'000 persunas da naziunalitad svizra. Sin ils proxims plazs vegnan il Canada (40'000), la Gronda Britannia (34'000), l'Australia (25'000) e la Spagna (23'000).
Bunamain trais quarts da tut las Svizras e tut ils Svizzers a l'exteriur possedan dasper il pass svizzer ina u pliras ulteriuras naziunalitads.
RR novitads 12:00


text:
Recitaziuns, chant ed in teater che la Bregagliotta Silvia Rutigliano aveva scrit aposta per l’occurrenza, han laschà reviver ils visitaders anc ina giada la situaziun, cura che la bova era vegnida giu da la muntogna.
Piuro e Bondo
Ils 16 da settember dal 1618 aveva ina bova sepulì tut la citad da Piuro sin terren talian, passa 1'000 persunas eran mortas. S-chars 400 onns suenter, l'avust da l’onn passà, ha ina bova midà la vita dals Bregagliots.
Solidaritad sur tut
Appellà han ils acturs durant la represchentaziun entamez la vischnanca da Bondo surtut a la solidaritad ed il sentiment da cuminanza. Che be cun quella ins saja bun da superar era grondas sfidas. Sco che la presidenta communala da la Bregaglia, Anna Giacometti, ha ditg, saja la solidaritad anc adina fitg gronda en la val.
Adina cun in’egliada ensi
Tut quest agid e sentiment da cuminanza ch’ils abitants da la Bregaglia han pudì retschaiver er da dador la val, gida ferm, di il sindaco. Quai er cun il savair che la proxima bova cun material giu dal Pizzo Cengalo pudess rivar mintga mument.
Ch’ins saja dentant uschè bain sco pussaivel preparà per in'ulteriura bova. Il batschigl che duai tegnair si il material è puspè svidà, ils mirs da quel èn pli auts ed il sistem d’alarm funcziuna.
RR actualitad 06:00


text:
Pervia da ses contacts tar l'ambassadur russ avess Flynn numnadamain pudì vegnir mess sut squitsch ha ditg Sally Yates tar in'audiziun.
Er ses antecessur Barack Obama duai avair scusseglià Trump da nominar Flynn sco quai ch'anteriurs collavuraturs d'Obama han ditg.
Michael Flynn era sa retratg il favrer suenter gnanc in mais en uffizi. Ordavant ... aveva quel discurrì cun l'ambassadur russ davart sancziuns cunter Moscau. Pli tard aveva Flynn lura fatg faussas indicaziuns surlonder.
RR actualitad 06:00


text:
Circa 340’000 uffants vivian sut cundiziuns manglusas en champs da fugitivs en il Bangladesch, uschia l'UNICEF. I manchia nutriment, aua netta ed agid medicinal. Per ils uffants è quai l’enfiern sin terra, scriva l’UNICEF. Bun mintga tschintg avel uffant saja sutnutri e dovria agid. Plinavant smanatschian epidemias sco la colera.
600’000 Rohingya sin la fugia
La fugia dals Rohingia ord il Myanmar ha cumenzà la fin d’avust. Tenor indicaziuns da las Naziuns Unidas sajan enfin oz bun 600’000 persunas fugidas u sajan sin la fugia. Las naziuns unidas renfatschan al militar purificaziuns etnicas.
RR novitads 12:00


text:
Novitês
Ai 09/10/2009, dales 20.00, manifestaziun dal titul: A s´odëi, Tibet,
Sciöche l‘ titul dl liber dij bele, se tratel de na realté de mituns y jogn dl Tibet, che mëss passè n ju de confin a passa 6.000 metri tl Himalaya por sun sciampè fora de süa patria tuta ite dala Cina, por se assiguré l‘dagnì y mantignì la cultura tibetana te n exil manajé dala só dl Dalai Lama tl India. Cun musiga, sequënzes de film y liòn dant perts fora de so liber, portarà dant l’auturia chësta realté che va dër a cör.
Füga danter dlacia y nëi
„Vigni möt che arbandona l Tibet é portadù de speranza por na cultura che manacia da jì ala fin“, scrî l´ auturia y realisadëssa de films dër conesciüda, Maria Blumencron da Köln. Da 50 agn incà – dala ocupaziun dl Tibet dai cineji – sun sciampa mituns sot a zircostanzes de prigo de mort sura i jus alć dl Himalaya fora por lascè süa patria y jì tl Nepal o tl’India. Süa destinaziun é les scores dl Dalai Lama, olache al ti aspeta na buna istruziun y la prospetiva da vire en liberté. Vigni ann él apresciapüch 1.500 mituns y jogn che combat ćina inultima cuntra dlacia y nëi, datrai inće sura i 6.000 metri de altëza, cun la speranza de n miù dagnì te n ater paîsc. Valgügn ne röia mai a destinaziun.
Sciöche döt à metü man
Tl 1997 à Maria Blumencron l’pröm iade avertì sön la situaziun di mituns dl Tibet. Laôta ara odü por caje tla televijiun l’retrat de na möta che sön la füga é dlaciada te na tempesta de nëi. L’ auturia s´ à tut dër a cör la situaziun che ara à odü tla televijiun, ëra s’à informè di motifs ćiodì che chisc mituns y jogn sun sciampa y s’á tut dant da fà odëi, tres stories y films, l’chît destin de chisc mituns y jogn. „Al vëgn desmostrè, tan mal che ara mëss ti jì a na populaziun, sce geniturs é desponüs da lascè jì sü mituns, la scincunda plü preziosa tla vita, te n dagnì malsigü“, insciö iustifichëia Blumencron süa dezijiun da lascè sö so laûr da aturia por scrì libri y fà documentars. Aladô de ći ruta che an tôl, po la marcia sura l’ju danter l’Tibet y l’Nepal doré 22 dis. Prighi él da vigni pert: „Tl Tibet él la polizia cineja armada, dala pert dl Nepal stal l’prigo tl arpizé i crëp, l’tru passa tres na morena de dlacià“, spliga l’auturia te na intervista. „Implü é i profugs le plü gonot dër mal atrezà. Ai và cun ćialzà basc, se infascia sać de plastica incër les ćialzines cuntra l’môl, y n’à degügn sać da dormì. Gonot se röia l’proviant, ciodì che tan de spëisa ne pon nia se tó impara . I profugs röia adalerch cun na gran fan.“ Da passa diesc agn s’engajëia l’auturia, nasciüda a Viena, por mituns dl Tibet che é sön la füga: Blumencron à acompagné l’liendar aiutant di profugs Kelsang Jigme te öna de sües misciuns prigoroses y ëra à scrit te so nü liber stories dl destin de chisc mituns y sü geniturs che resta zoruch. Al é stories tragiches, plënes de forza y speranza, che fej odëi l’destin de na popolaziun che manaćia da morì fora.
Ciudì pa tl Museum Ladin ?
Sciöche manifestaziun che reverda l’tema dl ann, la liberté, y inće sciöche cornisc ala mostra atuala “Sëura la montes tl viërs dla libertà” à l’Museum Ladin orü dediché na sëra a n popul da munt dal’atra pert dla tera, marturjè dal’ocupaziun cineji. La sóra speranza de podëi vire en liberté süa identité, cultura y religiun ó dì da oramai 50 agn incà sun sciampè adascusc sura les munts altes dl Himalaya por rové jö dal’ altra pert tl’ India y tl’Nepal. Dailò à l’Dalai Lama y süa só Jetsun Pema, cun aiüć da vigni pert dl’monn, metü en pé scores, istituć y convënć tibetans. Che geniturs é bugn da menè sü mituns sön n iade tan prigorus, sënza la garanzia che ai röies a destin y de podëi ćiamò i odëi, dij fora döt sön la situaziun dramatica de prijonia, proibiziun y maltratamënć che l’popul tibetan mëss soportè da 60 agn incà.
Ći fajessun pa nos Ladins, sce al nes gniss te n iade proibì da vire nosta cultura, nosta identité y nostres tradiziuns, da baié ladin y dandadöt da pratiché nosta religiun cristiana? Chësta domanda oressun nes fà por analisé y fa n piće ejam de cosciënza de ći valur che nos ladins i dun a nosta identité y religiun y tan inant che nos sun desponüs da combate por podëi vire inant en liberté döt ći che i un.
Punsun madër a ći che al è suzedü chilò te Südtirol ai tëmpes dl opziun, ći che é les “Katakombenschulen”, ći che al à orü dì por nosta jënt che al ti gnô t’en iade cambié l’cognom, arubé la personalité. Chi che ne azetâ nia l’fascism, l’lingaz y la cultura taliana messâ sun jì y lascè dô döt so avëi y soportè tröpes d’ atres umiliaziuns: guai a s’infidé da dì val cuntra l’regim fascist, an risćiâ la porjun. Mo almanco podô nosta jënt pratiché inant cun liberté la religiun cristiana. Avisa chësc i suzedel ai tibetans, implü i vëgnel impedì da pratiché liberamënter la vedliscima tradiziun religiosa tibetana, ê pö l’Dalai Lama l’unica istanza religiosa y politica tl Tibet, ël á messü sun sciampè y ne po’ nia gnì odü ofizialmënter sciöche capo spiritual.
Chi che ô danfora se fa na idea de ći che al gnarà mostrè y portè dant ai 9 de otober tl Museum Ladin po dè na odlada sön la plataforma de internet Youtube, don ite l’titul dl liber “Auf Wiedersehen Tibet”


text:
La gronda part dal chaschiel svizzer, radund 80%, che va en l’export va en l’Uniun europeica. En l’Europa è l’appetit sin chaschiel svizzer creschi l’emprima mesadad da l’onn per quasi 5%. En ils pajas betg europeics èn ils exports da chaschiel svizzer creschids per dapli che 14%, communitgescha la branscha da chaschiel svizzer.
Signal positiv per l’entira branscha da latg svizra
L’export da chaschiel è impurtant per ils producents da latg en Svizra. Radund 40% dal latg producì en Svizra vegn elavurà a chaschiel e da quel vegn alura radund 40% exportà.
Ma era ils imports da chaschiel en Svizra creschan
En l’emprim quartal da l’onn èn vegnids importads dapli chaschiel da l’exteriur e quai per 3,2% sin radund 31’500 tonnas. La gronda part dal chaschiel ord l’exteriur vegn da l’Italia suandà da la Frantscha.
RR novitads 15:00


text:
Ido
La lingua auxiliar internaziunala Ido è vegnida creada l'onn 1907 sco in Esperanto reformà. Ido ha similantscha cun Esperanto, ma cun in grond numer da differentschas sco ina absentscha completa da signs diacritics, l'utilisaziun da la littera "q", ina gronda utilisaziun da suffixs ma minus dal prefix "mal". Tutavia ella ha in grond numer da pleds identics.
Ido era in serios essai da utilisar las experienzas jam vastas da Esperanto, prendend en consideration las criticas che jam l'onn 1894 han gì forzà Zamenhof ips a proponer cambis ils quals en gronda mesura eran simils e mesm identics cun els differentschands Ido dad Esperanto. Zamenhof en cuntrast cun Schleyer han gì chapidas il valor da l'internaziunalitad al minus da las radices dal vocabulari; Ido ha realisà quel, ma n'ha cumpletà betg il pass comenzià per Zamenhof: Ido retegne l'artifizialitad da certe affixs e dictava a ils emprendents ina applitgaziun da reglas appelladas "logic" cun differenzas superflue. Il resultat è che in text en Ido a vices è tant difficile a decifrar a in na initiato sco in en Esperanto.
Promittent per la promoziun da Ido era l'adheziun da publicamain conuda persunalitads ch'han dadas a la nova lingua ina certa brillanzia e luster, che ils emprims idists ben chapeva sco utilisar en la propaganda: Louis Couturat, Otto Jespersen, Wilhelm Ostwald, il chimist, che donava ina part da ses Premi Nobel a Ido.
Positivs èn anque ils impressiunants lavurs lexicografics che'd initiava quasi immediatemain e che ancora hodie sembla esser ina tradiziun ch'è mantegnida. In idist svedais, Axel Rylander, ha recentamain finì dicziunaris Ido-svedais e svedais-Ido, omaduas gronds.
Els emprims idists han gì stà eminents leaders dal moviment esperantist, ma jam per autras causas che els linguistic els se alora distantiava dal "esperantismo" che se manifestava sco ina semi-religiun, il homaranismo da Zamenhof, in idealism multo simpatic e attractiv, al qual decretava categoricamain che Ido è in instrument da communicaziun e na in mez betg per fraternisar l'umanità. Quist ideologia u proclamaziun da manco da ideologia han gì tost consequenzias: persunas attrahitas per la "interna ideo" da Esperanto na adhereva betg a Ido. En loco del voces enthusiasmante da ils esperantists cun visiuns da in muond megldr, quasi "A la Utopia per Esperanto", il public audiva la sic invitaziun: "Ella è ina lingua practica! Dovra ella!"
Sco autras linguas auxiliaras internaziunalas, Ido ha trovà in grond numer da pledadors cun la diffusiun da l'Internet.
Exempels[modifitgar | modifitgar il code]
Il Babnoss per ido:
- Patro nia, qua esas en la cielo,
- tua nomo santigesez;
- tua regno advenez;
- tua volo facesez quale en la cielo
- tale anke sur la tero.
- Donez a ni cadie l'omnadiala pano,
- e pardonez a ni nia ofensi,
- quale anke ni pardonas a nia ofensanti,
- e ne duktez ni aden la tento,
- ma liberigez ni del malajo.
Ido en Vichipedia[modifitgar | modifitgar il code]
I dat era ina Vichipedia per Ido


text:
Garda (VR)
Garda l’è ‘n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g’ha 4 033 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 16,1 km² e 'na densità de popolasiù de 250 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bardolino, Costermano, Manèrba (BS), San Felìs (BS) e Torri del Benaco.
La pónta de San Vigilio[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pónta de San Vigilio l’è a la fì de öna penìzula che la sèra a nòrt òest ol gólf de Garda. Sö chèsta penìzula i se tróa öna éla, öna cezìna, öna osteréa antiga, ü pórt picinì e la Baia di Sirene. La pónta de San Vigilio l’è sèmper istàcia famùza e cognusìda tat che i l’à visitàda da imperadùr e nòbei compàgn de la Maria Luigia düchesa de Parma, ‘l imperatùr Alisànt de Rüsia, Winston Churchill, Laurence Olivier, Vivien Leigh e ‘l principe Carlo d’Inghiltera.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.