text:
Contignü prinzipal
Lîtes
Avis - spëises por la propaganda litala
- avis - spëises por la propaganda litala - ti lingać todësch y talian [PDF 110 KB]
- lege provinziala di 19 de setëmber dl 2017, n. 14 "Desposiziuns sön la lîta dl Consëi provinzial, dl presidënt dla Provinzia y sön la composiziun y lîta dla Junta provinziala" - ti lingać todësch y talian [PDF 780 KB]
- test dla convenziun stlüta jö inanter l'ofize de presidënza dl Consëi provinzial y la sënta de valutaziun dla Provinzia - ti lingać todësch y talian [PDF 90 KB]
- formuler tla rujenedes taliana y tudëscia per l rendicont dla spëises abudes per la campania litela dala candidates y dai candidac sciche nce dala reprejentantes y dai reprejentanc dla listes - ti lingać todësch y talian [PDF 50 KB]
- formuler tla rujenedes taliana y tudëscia per l rendicont dla spëises abudes per la campania litela dala candidates y dai candidac sciche nce dala reprejentantes y dai reprejentanc dla listes - ti lingać todësch y talian [DOC 350 KB]
I articui 47 y 48 dl Statut d'autonomia vëiga danfora che le Consëi provinzial vëgn lité por la dorada de cin agn adoran le sistem proporzional cun dërt de lîta universal, diret y socrët.
Por la lîta dl Consëi provinzial forma döt le teritore dla Provinzia de Balsan na unica zircoscriziun litala.
Foto: Rolf van Melis/pixelio
Modalitês de lîta (prefaziun, regolamentaziun varënta)
La partezipaziun ales lîtes é n dërt y n dovëi zivich. Vigni zitadina y vigni zitadin à na usc de lista. La usc vëgn dada meton na crusc sön le simbol dla lista chirida fora sön le zetola litala. Implü po la litadëssa o le litadù dè jö cina a cater usc de preferënza por candidates o candidac dla lista litada. A lité po jì (dërt de lîta atif) dötes les litadësses y düc i litadus che cina le dé dles lîtes à complì i 18 agn, che é scric ite tles listes litales, che le dé dla publicaziun dl decret d'indiziun dles lîtes é residënc da cater agn zënza interuziun te n comun dla regiun dl Trentin-Südtirol y à passè la gran pert de chisc cater agn tla Provinzia de Balsan.
Archif storich
Tlo pudëis liejer do dac nteressanc n cont di resultac dla vela dl Cunsëi provinziel per la legislatures passedes, sciche nce sun l'autra veles abudes ti ani passei te Südtirol (vela dl parlamënt, di chemuns y dl parlamënt europeich) o sun i referendum abui.


c: text/html

text:
Tump n'è betg bainvegnì. Sut quest motto han passa 1'000 persunas demonstrà questa saira cunter il WEF e surtut encunter la participaziun dal president american Donald Trump. La polizia saja stada al lieu cun ina truppa pli gronda, communitgescha la polizia da Turitg.
Curt suenter las 7 èn ils demonstrants marschads dal Helvetiaplatz en direcziun via da la staziun. La manifestaziun saja stada paschaivla. Suenter che la demonstraziun cunter il WEF era vegnida scumandada a Tavau han numerusas gruppaziuns da la sanestra sustegnì quella a Turitg. Er commembers da la PS dal Grischun èn sa participads a la demonstraziun.
Er a Genevra, Losanna e Friburg èn pliras tschient persunas idas sin via per demonstrar cunter il president american Donald Trump e sia visita al Forum economic mundial a Tavau.
RR novitads 20:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
En cifras munta il nausch resultat che bun 400’000 giasts damain han visità il Grischun l’ultima stagiun. Cumpareglià cun la stagiun d’enviern 2014/15 han las pendicularas uschia stuì nudar in minus da 6,9%. Cumpareglià cun las medias dals ultims 5 onns schizunt in minus da 10,6%. Quai resulta dal monitoring da las pendicularas grischunas.
Engiadin'Ota ha patì il pli fitg
La pli gronda reducziun nodan las pendicularas da l'Engiadin'Ota cun prest 9% damain giasts. Ils retgavs dal sectur da gastronomia èn sa reducids per 6%.
Er la svieuta da transport è sa reducida en cumparegliaziun cun l’onn avant per passa 10%, en cumparegliaziun sur 5 onns per radund 12%. Quai munta ina reducziun da las svieutas per circa 21 milliuns francs.
Las pendicularas han surtut gì da cumbatter cun las capriolas da l'aura ed il ferm franc.
Mantegnair e meglierar il status quo
Ord vista da las pendicularas dal Grischun haja l’enviern passà mussà
- ch’igl è impurtant d’ennavar las pistas, perquai ch’ils giasts vegnian en il Grischun per l’offerta da sport d’enviern e betg per il program alternativ
- ch’il maun public sto gidar a meglierar ed optimar las cundiziuns per la branscha, per exempel cun deregulaziuns, reducziuns da taxas e taglias e proceduras pli effizientas
RR novitads 12:00


text:
Il Cussegl naziunal vul metter a disposiziun ulteriurs 130 milliuns francs per stgaffir canortas per la tgira d'uffants. Cun 103 cunter 90 vuschs ha la chombra gronda approvà da prolungar il program d'impuls. Ina maioritad era da l'opiniun che la purschida actuala da canortas e plazzas per la tgira d'uffants saja anc adina insuffizienta. Vitiers stoppia la Confederaziun er sustegnair ils chantuns. Ils adversaris surtut or da las partidas PPS e PLD han manegià che quests daners vegnian duvrads pli urgent en auters lieus. La fatschenta va uss en il Cussegl dals chantuns.
RR novitads 12:00


text:
Jil Teichmann procura per furora al turnier da WTA a Lexington. Senza perder in set è ella en il mezfinal dal turnier da tennis. En il quartfinal ha Teichmann gudagnà cun 6:2 e 6:4 encunter l'americana Catherina Bellis.
Grazia a la qualificaziun en il mezfinal dal turnier en ils Stadis Unids vegn Teichmann da sa meglierar en il top 60 da la rangaziun mundiala. Sche la Svizra da 23 onns gudogna il turnier fiss ella tranter ils top 50.
Sco proxim frunta Jil Teichmann u sin Serena Williams u sin Shelby Rogers.


text:
Dapi in onn è Rico Valär professer da litteratura e cultura rumantscha a l’universitad da Turitg. La retoromanistica ha l'image dad esser in rom d'orchideas - cun mo in pèr paucs students e studentas. Adina puspè vegn il rom mess en dumonda da la politica. Tgi studegia oz anc rumantsch? La Marella fa in visita tar il professer e ses students che sa sentan ni en in tur d’avori ni en in chantun, mabain sco ina sort «lia secreta» da quels e quellas che san rumantsch.
Marella Il studi da rumantsch e ses apostels
Tgi studegia oz anc rumantsch, cun tgeninas motivaziuns e perspectivas?


text:
Ils taliban percunter han anc la damaun dementì ils rapports che lur manader saja vegnì mazzà. La regenza afgana ha ditg ch'il cass vegnia examina.
Avess Mansour propi d'esser mort, augmentass quai las schanzas da far pasch almain cun quels Taliban ch'hajan avunda da la violenza, uschia la regenza.
Il ministeri da defensiun dals Stadis Unids aveva rapportà la notg passada che Mansour saja eventualmain mort dad in'attatga cun dronas al cunfin tranter l'Afghanistan ed il Pakistan.
RR novitads 10:00


text:
Il commerzi svizzer cun l’exteriur è ì enavos il segund quartal. L’Administraziun federala da duana discurra dad ina diminuziun istorica. Ils exports sajan sa reducids per 11,5% cumpareglià cun l’emprim quartal da l'onn; ils imports schizunt per 16%.
La raschun per quest svilup saja la gronda diminuziun da l’avrigl pervi da la pandemia da corona, uschia l’Administraziun federala da duana. Il matg e zercladur saja il commerzi cun l’exteriur lura sa revegnì. Ferm pertutgà da la diminuziun sajan stadas las bischutarias cun passa 70% damain exports. Ils exports dad uras èn idas enavos per la mesadad ed en sa reducidas sin il nivel dal 1999.


text:
Ils trais amis Lina Lieur, Not la Vulp e Tschuetta Rut sa scuntran er oz puspè tar il Pign Grond entamez il «Gôt Miraculous». En lepisoda «La fradulainta» fan la naiv ed il fraid fastidi als trais cumpogns, oravant tut Tschuetta Rut patescha il fraid. Tge fortuna chella ha uschè buns amis sco Lina Lieur e Not la Vulp che han ina surpraisa chauda per ella. Text: Dominique Dosch
Gôt Miraculous: La fradulainta - Puter
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
La gievgia passada èn pliras persunas vegnidas arrestadas a Brüssel. Tranter auter er Fayçal Cheffou, che vegn suspectà d'esser il terz attentader da las attatgas sin l'eroport e la métro a Brüssel. La procura publica ha accusà Cheffou sut il suspect da terrorissem.
Filmà cun camera a l'eroport
L'um arrestà vegn suspectà dad esser il terz um ch'era da vesair sin ina camera a la plazza aviatica ensemen cun ils dus frars ch'han fatg in attentat da suicidi. L’um saja vegni identifitgà dal manischunz da taxi, rapporta la gasetta «Le soir».
RR novitads 15:00


text:
I sa dat savens l’impressiun che politichers na din betg la vardad.
Manipulaziuns da votantas e votants vesa Carmelia Maissen plitost en la politica da partida en in parlament, nua ch’ins cumbatta per in’idea, ina posiziun. En la politica communala stoppian ins il dretg mument infurmar endretg e transparent.
Vardad è per Carmelia Maissen ina profunda valur. Ma en l’agir dal mintgadi saja credibilitad insatge che la politicra sappia ir enturn meglier.
Politica duess esser uschia ch’ella sa basa sin il principi da gistadad.
Sche politica è a la fin adina gista, è probablamain er ina dumonda da la posiziun politica, manegia Carmelia Maissen.


text:
Bainvegni tar l'uffizi da cultura dal Grischun
Sut il tetg da l'uffizi da cultura coopereschan differentas instituziuns dal champ cultural che mettan a disposiziun a la populaziun in grond dumber da purschidas e da servetschs. La finamira da l'uffizi e da sias instituziuns è quella da promover e d'intermediar la lavur culturala en il chantun Grischun sco er da perscrutar e da tegnair en salv bains culturals prezius dal Grischun.
Tar l'uffizi da cultura tutgan las suandantas instituziuns:
Servetsch archeologic
Museum d'art dal Grischun
Museum da la natira dal Grischun
Tgira da monuments
Biblioteca chantunala
Promoziun da la cultura e promoziun da linguas
Museum retic
Archiv dal stadi


text:
Livign
Livign (nom ufizial in talian: Livigno; in tudesch storich: Luwin) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 6 389 abitant (dato del Dic 2015 [1]), 'na superfis de 211 km² e 'na densità de 30. A l’è tacaa al cumün sundrin de Val de Dint e a quei grigiunes de Pontresina, Pus'ciaf, S-chanf, Zernez e Zuoz.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Curt avant ch'il termin è scadì ha la regenza taliana tramess ses preventiv per il 2019 il glindesdi a Brüssel. Il preventiv cuntegnia las empermischuns da la regenza e tegnia er en urden las finanzas statalas, quai ha ditg suenter la seduta da la regenza il primminister Giuseppe Conte.
Far dapli daivets per ademplir las empermischuns
Ils plans da la regenza da la Lega e la Cinque Stelle prevesan tranter auter ina paja minimala per ils burgais talians, levgiaments da taglia per persunas independentas u fatschentas pitschnas u er la pussaivladad dad ir pli baud en pensiun. Per questas empermischuns che mainan a dapli daivets è l'Italia internaziunal en la critica. Er sin ils martgads èsi stà instabil.
La cumissiun da l'Uniun europeica sto enfin ils 30 da november dar ina resposta als stadis commembers sin lur sbozs da preventiv.
RR novitads 06:00


text:
Il podest
- 1. Marco Schwarz (AUT) 1:52,69
- 2. Linus Strasser (GER) +0,14
- 3. Dave Ryding (GBR) +0,15
Gudagnà il slalom dad Adelboden da questa dumengia ha l'Austriac Marco Schwarz avant il Tudestg Linus Strasser ed il Brit Dave Ryding. Per Marco Schwarz è quai la terza victoria en la cuppa mundiala. Clément Noël ch'era suenter l'emprim percurs anc a la testa è a la fin arrivà sin plaz 8, quai cun in retard da be 0,38 secundas.
Ils Svizzers
- 5. Loïc Meillard +0,19
- 6. Tanguy Nef +0,23
- 7. Daniel Yule +0,29
- 13. Ramon Zenhäusern +0,89
- 20. Luca Aerni +1,61
- 21. Marc Rochat +1,90
- Crudà or en il segund percurs: Noel von Grünigen
La meglra prestaziun dals Svizzers ha mussà Loïc Meillard ch'era suenter l'emprim percurs anc sin plaz 3. Per in plaz da podest han a la fin mancà ad Meillard be 4 tschientavels.


text:
Scin
Scin (nom ufizial in italian: Claino con Osteno) de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de 544 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 13,1 km² e ona densità de 42 ab./km².
L'è on paes piscinin situaa in sul Lagh de Lugan e formaa de tanti frazion.
Per el sò nòmm italian hinn staa scernii i dò pussee grand, var a dì Scin e Osten. Oltra a quij dò chì a gh'è alter quatter località, ciamaa Barscin, Rescia, Righeggia e San Luzzi.
Ai temp di piev el faseva part de la Piev de Porlezza.
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del numer de abitant del comun de Scin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
[[Category:Comun del Lagh de Lugan]


text:
Per 22 milliuns francs duai la plazza aviatica Samedan vegnir modernisada. Stan actual da quests plans: il project saja surdimensiunà e stoppia per quest motiv vegnir surlavurà anc ina giada. Nagins cumpromiss vulan ils responsabels dentant far tar ils plans da la saiv.
La saiv
Co duai la saiv enturn la nova plazza aviatica a Samedan vesair or? Questa dumonda procura anc adina per chaus cotschens en Engiadin’Ota.
Schebain ch'i na dat nagina lescha che prescriva ina saiv massiva enturn la nova plazza aviatica, proclameschan ils responsabels exact ina tala. Mo cun ina saiv d’ina tscherta grondezza saja garantida la segirtad, haja num.
Naginas cartas avertas
Dentant datti era vuschs criticas che cumbattan ina tala saiv massiva. Per exempel il «FORUM ENGADIN», ina societad che sa metta en per la protecziun da la cuntrada. Lur objecziun principala, ils responsabels da la plazza aviatica na giogan betg cun cartas avertas e pretendian per sbagl ch'i dettia sulet ina varianta pussaivla co la saiv duai vesair or. Dentant na saja l’apparientscha actualmain anc insumma betg definida.
TR Telesguard 17:40


text:
Palau
Palau (Belau in palauan) a l'è un paes de l'Uceania.
A l'è faa d'un bel poo de isul piscininn de la Micrunesia.
Al gh'ha una süperfiss de 458 km² e una pupulaziun de pressapoch 20.000 abitant.
La capital a l'è Melekeok.
Storia muderna[Modifega | modifica 'l sorgent]
Palau a l'è staa un pussediment de la Gurmania del 1888 al 1914; pöö a l'è staa sota l'ucüpaziun del Giapun e, dopu de la segunda guera mundiala, di Stat Ünii d'America. In del 1994 a l'ha utegnüü l'indipendenza.
Lenguv ufiziaj[Modifega | modifica 'l sorgent]
Palau al gh'ha dò lenguv ufiziaj: el palauan e l'ingles.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
Palau (nom ufizial: Beluu er a Belau / Republic of Palau) a l'è una repübliga.
Ël president a l'è el Johnson Toribiong (del 2009).


text:
Pervia dal virus na vul la claustra da Mustér betg festivar Sogn Placi en la furma usitada cun parada e processiun. I dat dentant ina messa pontificala cun chant gregorian en la baselgia da Sogn Martin dumengia, ils 5 da fanadur.
Curius da far processiun cun survegliaders
Scolaras e scolars dal gimnasi sco era musicas mancan a la festa da Sogn Placi. Perquai na datti era betg ina messa cun chor ed orchester, sco l’avat Vigeli di. En vista al virus fiss quai era memia cumplitgà da resguardar tut las mesiras da segirtad.
Sch’ins sto avair policists è quai curius da far processiun sut igl egl da survegliaders.
Ina festa che collia
L’avat manegia che quai saja probabel l’emprima giada en l’istorgia da la claustra da Mustér ch'i na dettia betg ina festa cun parada e processiun festiva. Sogn Placi saja la festa che collia ils conventuals cun ils scolars, geniturs ed anteriurs, cun las uniuns e cun la regiun. Els veglian era tgirar quests contacts.
Donn che nus n'avain betg pudì far quest onn, perquai che la baselgia è renovada e l'orgla en funcziun.
Chapientscha ch'ins stoppia tegnair la dira
Era la presidenta da la societad da musica da Mustér, Theres Burri Gadola, deplorescha ch’els na possian betg far part da la festa da Sogn Placi. Els fissan vegnì gugent cun ina delegaziun cun bandiera e tamburs. Ella chapeschia dentant ch’ins stoppia tegnair la dira e proteger la glieud.
2021 vegn la festa da Sogn Placi puspè festivada il di usità dapi tschientaners, dumengia, ils 11 da fanadur.


text:
Dapi passa mez onn vesan ins en la vischnanca da Mustér adina puspè lavurers en tumbins a l’ur da la via vid lavurar. Els èn londervi da modernisar la rait fixa da telefonins. Tenor la pledadra da medias da la Swisscom Sabrina Hubacher vul quai dir, ch’i vegn tratg cabels da fibra da vaider pli manaivel da la clientella.
Disturbis
Da questas lavurs senta la clientella da la Swisscom pir insatge cura ch'i dat la midada dal cabel d’arom sin il nov cabel da fibra da vaider. Lura datti tenor Sabrina Hubacher in'interrupziun dad in mez di. Sco ch'ella di avess la clientella da vegnir infurmada var 10 dis avant l’interrupziun.
La modernisaziun porscha ina lingia d’interent pli sperta. La decisiun schebain ins vul profitar da quella u betg, resta però tar il client, punctuescha Sabrina Hubacher.


text:
La stad 2018 vegn anc restar ditg en la memoria da blers purs. Cun la gronda setgira da l'onn passà hai dà ina gronda mancanza da pavel. Alura hai dà duas pussaivladads: Cumprar pavel char ni reducir il dumber da muvel. Uschia han blers purs prendì la decisiun da vender muvel. Quai ha lu gì la consequenza ch'il pretsch per la biestga da niz è crudada en il tschaler.
En media 300 francs pli pauc
«La setgira ha segir influenzà il martga» – declera il manader da «graubündenvieh» Christian Parli – «Vis en total èn ils pretschs sa reducids per tadund 300 francs». La mendra situaziun saja dentant stada durant l'atun passà.
Il pretsch per ina vatga normala è sin buna via da sa revegnir sin enturn 3'000 francs
L'aucziunari dal di Matthias Süess, di ch'el ha fatg stim ch'il pretsch e la dumonda s'auzan puspè plaunsieu. Quai ha el constatà gia en la bassa ed craja che quai vegn era bainbaud esser il cas en il Grischun. «Il pretsch per ina vatga normala è sin buna via da sa revegnir sin radund 3'000 francs. Tut tenor tge qualitad pajan ins per ina vatga sauna e buna bainspert dapli»
RR actualitad 17:30


text:
Süèll
Süèll (Talian: Suello) al è un cumün da la Pruvincia da Lecch cun 1 756 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,6 km² e ona densità de 675 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Anònn, San Fermu e Ciüaa.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Süèll l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lavurs
Vernischaders industrials surtiran surfatschas da tocca da maschinas, d'apparats e d'auters products industrials or da metal, materia sintetica, lain, vaider, palpiri e textilias. Quai protegia ils objects da ruina, donns mecanics e smarschim. Ultra da quai serva la surtratga ad embellir, perfecziunar e mantegnair la valur dals products.
Per cumenzar tractan vernischadras industrialas il material cun differentas tecnicas: ellas nivelleschan las malgulivezzas cun ina spateglia, gliman la surfatscha u lavan ella cun meds per sgrassar. Autras pussaivladads da tractament èn fosfatar, cromatar e sablunar.
Avant che vernischar calculeschan ils vernischaders industrials quant material ch’els basegnan, preparan la rauba ch’els dovran e maschaidan ils tuns da colur. Surfatschas che duain restar senza vernisch vegnan cuvridas cun bindel adesiv, folia da plastic e gumma-stgima. Suenter vegn vernischà. En general fan ins quai cun ina pistola da squittar, mintgatant dentant era cun bagnar u cun stritgar si la vernisch. Tut tenor l’intent d’utilisaziun vegnan ils tocs surtratgs differentas giadas, brischads u survegnan inscripziuns da folias.
Suenter la lavur nettegian ils vernischaders industrialas ils utensils e reutiliseschan resp. dismettan il rument a moda adattada.
Vernischadras industrialas èn adina en contact cun substanzas nuschaivlas e toxicas. Perquai dovran ellas ina mascra da respiraziun, guants ed ina protecziun da l’udida. Plinavant resguardan ellas precisamain las prescripziun da segirezza e da l’ambient sco era las prescripziuns per la protecziun cunter incendis.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 10-9-2015
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da vernischadi e da surtratga u en ina partiziun da vernischadi en in manaschi industrial
Furmaziun en scola
In di l'emna a la scola professiunala per art applitgà a Turitg
Roms professiunals
- planisar las lavurs e manar simpels discurs da clientella
- enconuscher il proceder e la tecnica d’applicaziun
- pudair garantir la persistenza
Curs ordaifer il manaschi
emprender ed exercitar las basas professiunalas a moda pratica
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "vernischader industrial / vernischadra industriala AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
- fufragnadi (betg obligatoric, vegn dentant giavischà da blers manaschis)
Pretensiuns
- inschign manual
- encletga pratica
- sentiment per colurs
- nagina tschorvadad da colurs
- organs da respiraziun sauns, naginas allergias da dissolvents e d'autras chemicalias
- buna odur
- fidadadad
- abilitad da lavurar en in team
- pazienza e perseveranza
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco era da l’Associaziun svizra dals maisters vernischaders SVILM
Examen professiunal (EP)
spezialist / spezialista da vernischadi industrial cun certificat professiunal federal
Examen professiunal superiur (EPS)
p. ex. mainagestiun carossaria
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. colurist / colurista d’architectura dipl. SSS
Scola auta spezialisada (SAS)
tecnicist da vernischadi diplomà / tecnicista da vernischadi diplomada a la Scola auta spezialisada per tecnica da vernischar a Stuttgart / D
Cundiziuns da lavur
Vernischaders industrials e vernischadras industrialas lavuran en manaschis da vernischadi e da surtratga u en partiziuns da vernischadi en manaschis industrials.
Vernischaders industrials qualifitgads han bunas schanzas sin il martgà da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
Associaziun svizra dals maisters vernischaders SVILM
c/o Center da cumpetenza KIL
Gotthardstr. 157
6473 Silenen
Tel: 079 914 48 63
URL: www.svilm.ch
Scola professiunala per art applitgà
Medias Furma Colur
Ausstellungsstr. 104
8090 Turitg
Tel: 044 446 97 77
URL: www.medienformfarbe.ch


text:
Selina Gasparin parta cun bunas regurdientschas a Hochfilzen. Là, en la vischinanza da Kitzbühel, ha ella gudagnà avant bun trais onns sia emprima cursa da la cuppa mundiala. La vice-campiunessa olimpica da Sochi è lura era il grond trumf da las Svizras – quai malgrà ch’ella ha cuntanschì en questa stagiun pir in plaz en las meglras diesch.
Sco gia diversas giadas è la staffetta da las dunnas puspè ina chaussa da famiglia. Las trais soras Gasparin partan ensemen cun Lena Häcki.
Serafin Wiestner vul copiar la stagiun passada
Esser en furma durant il punct culminant da la stagiun. Quai è grategià a Serafin Wiestner la stagiun passada. Curt avant ils campiunadis mundials aveva Wiestner realisà ses meglier resultat, ina tschintgavla plazza. Curt suenter era Wiestner stà cun ina 11avla plazza als campiunadis mundials ad Oslo il meglier svizzer.
Ses siemi a Hochfilzen è da far anc in pign pass enavant e vegnir en ils top diesch. Bunas schanzas e forsa schizunt schanzas da medaglias haja la Svizra en la staffetta maschadada cun duas dunnas e dus umens.


text:
Confermas uffizialas independentas na datti però betg.
Tschients da fugitivs van a bord d'ina navetta
Entant èn tschients da fugitivs sin l’insla Kos ids a bord d'ina navetta che serva sco champ da recepziun. Uschia duain vegnir stabilisadas las cundiziuns caoticas che regian sin l'insla da vacanzas.
La nav-fera era vegnida prendida a fit da la regenza greca ed era gia arrivada il venderdi. Sin quella duain 2500 fugitivs vegnir transitoricamain sut tetg e vegnir registrads.
Il mument spetgan millis da fugitivs sin l'insla. Era la fin d'emna èn pliras bartgas da gumma cun tschients da persunas arrivadas sin l'insla, che sa chatta datiers dal cunfin tirc.
RR novitads 10:00


text:
La fevra d'emigrar regiva cura che la giuvna Spagnola Carmen Castro è sa decidida da bandunar la patria. Da lez temp devi dapertut en Spagna, en la Jugoslavia, en il Portugal, en l'Italia, quasi en mintga vitg biros che tschertgavan lavurers u lavureras per fabricas. Carmen Castro è s'annunziada per ina plazza en la Fabrica da ponn a Trun.
In'odissea tras la Svizra
Cun 19 onns ha ella finalmain dastgà partir tut suletta cun ina valisch da taila. Fin a Genevra è tut ì pli u main bain. Là ha ella mussà sco avant er ses documents al persunal da viafier, e quels han ditg ad ella cun tge tren ch'ella stoppia cuntinuar ses viadi.
Ma igl è stà il tren fallà. El n'ha betg manà la giuvna Spagnola a Trun, mabain a Thun. Cun in di retard èsi ì vinavant direcziun Turitg e Cuira. Dapertut ha la giuvna Spagnola fatg ina pausa per guardar in zic. Uschia è il retard vegnì pli e pli grond e la val vegniva pli e pli stretga.
A Glion eri gia stgir. Igl era october e la glisch aveva gia midà. Jau hai pensà, oh Dieu, quai vegn pli e pli trist.
La saira da las nov, cun massa retard, è ella lura finalmain arrivada a Trun. Nua ch'ella avess il pli gugent gist puspè prendì il tren enavos. Lez di na gievan però nagins trens pli. Cun agid d'in u l'auter indigen ha ella lura chattà la chasa nua che las autras lavureras da la Spagna abitavan. Ella ha partì in letg dubel cun trais autras dunnas ed ha lura il di suenter pudì ir en Fabrica da ponn a sa preschentar.
Il viadi en l'America ha stuì spetgar 30 onns
Carmen Maissen-Castro ha survegnì lavur sco cusunza en fabrica. Ed enstagl da far il viadi en l'America ha ella lavurà 12 onns en fabrica, ha gì famiglia ed è uss en tut 48 onns en Svizra.
Mo in'emna suenter ch'ella ha cumenzà la lavur en fabrica è ella s'inamurada da ses um durant ina saira da dar tgeiels. Els han trais uffants creschids ed èn sa chasads sisum la Surselva. Il viadi en l'America ha Carmen Maissen-Castro prendì suenter 30 onns pli tard cun sia figlia.
Adina mantegnì il contact cun la patria
Gia cura ch'ils uffants eran pitschens ma era anc oz van els adina puspè en Spagna en vacanzas. Ella haja mussà da tschintschar e scriver spagnol als uffants ed anc oz giajan era els fitg gugent en la patria da la mamma.
Turnar per adina en Spagna na faschess Carmen Maissen-Castro però betg.
Jau fatsch gugent la cofra per ir là [Spagna], ma jau pachetesch er puspè gugent per turnar.
Ella sa legria mintgamai da pudair viver or in temp ses temperament, la mentalitad Spagnola. Ma Sch'ella giess per adina enavos lura fiss ella quasi uschè estra en Spagna sco quai ch'ella era a l'entschatta en Svizra. Carmen Maissen-Castro ha oz pia duas patrias e sa senta in zic estra en omaduas.
RR actualitad 07:00


text:
Per chëst`ann se ons pensà de jì tla valeda de Schnals, cunesciuda per si biei luesc da paur, si cultura y bela natura ntëurvia. L prim dì, ruvei a Naturns cun la ferata, tulons la furnadoia che nes mëina a “Unterstell”, da iló jirons po a pe do l “Meraner Höhenweg” nfina Katharinaberg fajan 350m de deslivel suvier y 380m juvier, ca. 2 ëura da jì. Da iló demez tulons la curiera nfina Karthaus ulache maion da marenda tla ustaria “Grüner”, daldò unirons menei tres l cunesciù “Kreuzgang Kartäuserkloster Allerengelberg”. Domesdì furnerons inant nfina Unser Frau in Schnals ulache l ie la puscibltà de fé l troi de meditazion nfin pra la dlieja de pelegrinasc, o de vijité l “Archeo Parc” che mostra coche la jënt vivova ai tëmps de Ötzi. Da sëira ruvei a Vernagt nes aspieta na bona cëina tl “Hotel Vernagt” ulache albergion. L di do fajons na blòta raida di mejes ntëur al lech, ruvan pra l “Finailhof”(1952m)che ie pra i luesc plu auc de Südtirol, ulache l univa mo sentà blava. Iló possen nce se maië zeche da marenda. L sarà da jì ca.3 ëura cun n deslivel de 350m suvier y juvier.
Fajeron nosc viac cun mesuns publics
Pion via cun la curiera de linea:
dala 5.40 te Sëlva
dala 5.49 te S.Cristina
dala 6.00 a Urtijëi
Da paie ite iel: € 90 per chëi che a n Südtirolpass o Abo+ € 113 per chëi che ne a degun abonamënt ( tlo iel leprò l viac cun la mobilcard) Tl priesc iel laite: furnadoia , cëina, durmì y gusté.
Da se scrì ite iel dai 13 ai 17 de agost tla cassa Raiffeisen de Sëlva a Urtijëi da Werner Pitscheider.
Se ncunferton sun vosc uni pea
Per nfurmazions plu avisa pudëis cherdé su Doris 339/2997883 o Inge 338/9999531


text:
Caris
Caris (inscì anca in Piemuntes; Carisio in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 872 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 30,1 km² e ona densità de popolaziun de 29 ab./km².
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Biela (cumün de Cavajà, Sanisòla e de Vilanöva de Biela).
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Caris l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sia partida haja la finamira da restar en in’uniun da duana e sin in martgà naziunal cun l’UE. La primministra Theresa May aveva anc exclus ina tala uniun. Perquai ha ella però er sentì resistenta ord las atgnas retschas.
May pudess survegnir ina schleppa
Ina gruppa da conservativs pro-europeans vul medemamain sa tegnair vi dad in’uniun da duana cun l’Uniun europeica. Uschia duai vegnir evità dischavantatgs per l’economia e controllas als cunfins. Cun agid dals «rebels» pudess l’opposiziun probabel vegnir da metter en minoritad la regenza.
RR novitads 15:00


text:
Il president franzos Emmanuel Macron ha chattà clers pleds: Ils dazis da multa ch'ils Stadis Unids han introducì sin imports d'atschal e d'aluminiun ord ils pajais da l'Uniun europeica sco er dal Mexico e Canada, sajan illegals ed in sbagl. Tenor l'agentura da novitads franzosa AFP haja Macron ditg quai a ses collega d'uffizi Donald Trump en in telefonat la notg sin venderdi.
Gia avant aveva la Cumissiun Europeica annunzià cuntramesiras als dazis da multa. Dasper repressalias ha il president da la cumissiun, Jean-Claude Juncker annunzià da purtar plant tar l'Organisaziun mundiala da commerzi (WTO).
L'UE vul plinavant reagir cun dazis da retorsiun sin products or dals Stadis Unids da l'America. Quai pertutgass per exempel Whiskeys, Jeans u motos, ma er products d'atschal e da bastiments. Quai mussa ina glista inoltrada a la WTO. Il Canada ed il Mexico han medemamain annunzià mesiras.


text:
Vistarén
Vistarén (nom ufizial: Vistarino) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 1 578 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,3 km² e ona densità de 170 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Albüssan, Cupian, Cüra, Frighera, Maghernu, Marsan, Runcar, Tur d'Ares.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Vistarén l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Era la Svizra po sa legrar dad in Grammy. La violinista svizra-moldava, Patricia Kopatchinskaja ha gudagnà ensemen cun il «Saint Paul Chamber Orchestra» il premi per la megliera performanza da musica da chombra. La violinista da renum mundial è vegnida undrada per l'album da Schubert «Death & The Maiden». L'onn passà ha ella gudagnà il premi svizzer dal Grand Prix Music.
Kopatchinskaja è naschida il 1977 en Moldavia ed ha vivì sco emprim cun sia famiglia a Vienna. Cun 21 onns è ella vegnida a Berna nua ch'ella viva anc oz, per finir sia scolaziun al conservatori. A partir dal settember 2018 vegn ella a cumenzar sia lavur sco manadra artistica dal orchester da chombra «Camerata» a Berna per almain trais onns.
Bruno Mars grond victur als Grammy's
Il chantadur da R&B, Bruno Mars ha gudagnà il Grammy per il meglier album da l'onn. Cun ses album «24K Magic» è el sa mess tras cunter ils rappunzs Jay-Z e Kendrick Lamar.
Mars ha gudagnà quest onn en tut sis dals premis ils pli impurtants per la musica. Er il premi per la meglra chanzun da l'onn ha el gudagnà. Cun quest premi vegn betg be undrà il chantadur mabain l'entir team da producziun che stat davos l'ovra.
Sco meglra artista nova è vegnida undrada Alessia Cara. La chantadur canadaisa è tranter auter vegnida enconuschenta cun sia chanzun da pop «Scars to Your Beautyful».
Trais Grammys per la Svizra
Enfin uss hai dà trais Grammy's per la Svizra. 1987 ha gudagnà l'arpanist Andreas Vollenweider, 1990 l'etnolog da musica Marcel Cellier e 2016 il producent dispitaivel Al Walser.
RR novitads 06:00


text:
La fin da zercladur è scadì il termin da desditga per ils posts communals da Mustér. Prest la mesadad dal cussegl da vischnanca na sa lascha betg reeleger. Per Adrian Bigliel, Silvio Candinas, Jordana Lozza, Flavio Murer, Adrian Pally, Alfred Spescha e Rico Tuor èsi pia da chattar successurs.
Ina disditga hai era dà tar il cussegl da scola. Ulrike Lechmann na candidescha betg pli.. Per la cumissiun da gestiun n'èsi da tschertgar nagins candidats. Ils commembers actuals stattan a disposiziun per ina ulteriura perioda d’uffizi.
Suprastanza communala
Gia dapi l’avrigl è enconuschent che Mustér ha da tschertgar prest ina entira suprastanza nova. 4 dals tschintg suprastants sa retiran. Sulet Iso Mazetta ch’è dapi 2007 en suprastanza candidescha per ina ulteriura perioda d’uffizi.
Fin ils 26 d’avust pon vischinadis, partidas localas e gruppaziuns da votants da 15 persunas inoltrar a scrit lur propostas da candidats per ils posts communals. L’emprim scrutini è ils 25 da settember.


text:
Las paraulas furman in dals stgazis ils pli prezius da la cultura populara rumantscha. Sin pitschen spazi è sa mantegnida ina varietad da motivs surprendenta. Las influenzas èn multifaras e dattan perditga da la transfurmaziun d’in fundus narrativ internaziunal en vestgì alpin.
Bruno Blogg
«In blogger sun jau, betg in bist static. Bloggar n’ha da far nagut cun bloccar, il cuntrari. Las novas pussaivladads lubeschan a mintgin da far attent a l’atgna opiniun. Jau sun enconuschent sco Bruno Blogg e conversesch cun mes enconuschents e main enconuschents via facebook e twitter.»
In chasti cun consequenzas
Il raquint ‹In chasti cun consequenzas› da Susan Rupp è cumparì il 2011 sco part dal med da scola ‹Splerins› per la 5avla classa. Dapi il 2015 è il text er accessibel en furma digitala, uschia che las aventuras dals scolars da Marolas sa laschan persequitar independentamain dal med da scola.
Turta da tschigulatta per vendetga
Wendelin, il nov conscolar da Kwiatkowski, è snuaivel perdert e pront da gidar tuts, ma el è pitschen ed in pau grasslut e vegn tentà da quatter camarats da scola. Per fortuna al gida noss detectiv – ensemen tendan els als malfatschents la pli dultscha trapla ch’ins po s’imaginar.
L’Insla naira
Las aventuras da Tintin vegnan raquintadas en var 30 linguas. En l’emprim dals dus toms rumantschs, cumparids l’onn 1986, persequitescha Tintin ina banda da falsifitgaders da daners fin en Scozia ed emprova da schliar il misteri da la bestia dal chastè da Ben More.
Errur e reconciliaziun
Il relasch rumantsch e tudestg dad Alexander Balletta (1842–1887) cumpiglia tranter auter descripziuns da viadi, isanzas, schurnalistica politica e lavurs istoricas. En pli las novellas ‹Alfred› (tudestg), ‹Ina sempla historia›, ‹Bien di, bien onn, dei biemaun› ed ‹Errur e reconsiliaziun›.
Pederin sgola sin la glina
Il 2016 è cumparida la versiun rumantscha d’in dals classichers da la litteratura d’uffants da lingua tudestga: ‹Peterchens Mondfahrt›. Quel raquinta las aventuras da la buccaria Sumsum che sgola cun Pederin ed Annina sin la glina en tschertga da sia sisavla chomma ch’era ida a perder.
Istorgias curtas 1
Ina rimnada da 15 raquints fitg divers: Magari poetics, magari pensivs, magari prendids or da la vita, magari da tempra surreala, magari fan els surrir e magari laschan els enavos il lectur e la lectura tut stut e tschentan dapli dumondas che quai ch’els respundan…
Pitschnas istorgias per glieud pitschna
Tgi gida la famiglia da Miguel or da la miseria? Co che la giatta Zilla spendra a Gottfried la vita… Tge spiert sgulatscha tuttenina la notg en chombra? Dal mariner che ristga dad ir en il chaset dal tigher… E tge fa in pinguin en curtin? Istorgiettas da Gustav Tobler adattadas sco emprima lectura.
L’Indian grischun
Cun ‹L’Indian grischun› ha Gion Antoni Bühler (1825–1897) tschentà in monument a l’istorgia e cultura da sia vischnanca nativa Domat. E la segunda mesadad da la novella tematisescha l’emigraziun sur mar ch’era tuttavia anc actuala dal temp ch’il text è cumparì (1890).


text:
In uffant da set onns fascheva tramagls ensemen cun ulteriurs uffants dasperas la via. Suenter las trais il suentermezdi è l’uffant currì suenter ina balla sin l’autezza da l’ustaria Posta sin la via principala. Sco quai che l’uffant ha ditg envers la polizia, saja passà il medem mument in auto che gieva en direcziun Casti. L’uffant è crudà sin via ed è vegnì blessà levamain.
Sche l’uffant è collidà cun l’auto n’è betg cler. La mattatscha è vegnida tractada en l’ospital Surses a Savognin e suenter en l’ospital chantunal da Cuira. Sco quai che la polizia scriva, sajan las blessuras per fortuna mo levas. Il manischunz da l’auto u persunas che han fatg observaziuns duain s’annunziar tar la Polizia Chantunala sin tel. 081 659 15 50.


text:
Ellas vegnan a cumenzar cun quest nov sistem da pretschs sin tariffas da stagiun il december da quest onn. Las duas viafiers n'han dentant anc betg decidì tge periodas che valan sco stagiun auta.
Pajar tenor las frequenzas
Tant la Jungfraubahn sco la viafier Jungfraubahn che maina la colliaziun da Zermatt sin il Gornergrat giustfitgeschan la midada cun adattar ils pretschs tenor l'interess dals viagiaturs. Plinavant duess l'equilibraziun vegnir scumpartida meglier sur l'entir onn. La clientella po uschia tscherner sezza il pretsch ch'ella è pronta da pajar per il viadi. Ins vesa questa schliaziun sco gudogna per omaduas varts.
RR actualitad 09:00


text:
Cerusia
La cerusia a l'è la pratega medega che la dopera di tecneghe manuai e istrument per tratà la malatia. Quell che 'l pratega la cerusia, incoeu un medegh ma in l'antighità despess un barber, a l'è ciamad cerusegh.
La storia de la cerusia l'è de solet partida in trè fas, la cerusia antiga (de la preistoria a l'anestesia), la cerusia moderna (de l'anestesia ai antibiotegh) e la cerusia del dì d'incoeu.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiquote contiene citazioni di o su chirurgia
- Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su chirurgia


text:
En general sustegn la gruppa las stentas dal chantun da porscher lavur als fugitivs enstagl d’agid social, uschia dettia quai in tschert svilup positiv en la politica d’asil chantunala. Dimoras per requirents d’asil sutteranas sajan dentant sulet ina soluziun intermediara, scriva la gruppa independenta. Ma la gruppa d’observaziun «FokusAsylGR» pretenda da tractar pli uman e realistic ils uschenumnads «Sans Papiers».
Chattar soluziuns per fugitivs da la Siria e l’Afghanistan
«FokusAsylGR» vesa in problem eminent da porscher alloschis e cussegliaziun en ils cas da Dublin. La gronda part da quests fugitivs èn oriunds da la Siria ni l’Afghanistan e na pon betg vegnir tramess enavos en lur pajais d’origin. Il mument vegnan quests fugitivs sulet vegnir tgirads cun in reschim d’urgenza e betg cun il standard normal en centers da transit. A quests fugitivs vegn refusà il sustegn d’integraziun.
Vinavant pretenda la gruppa d’observaziun en general in tractament pli uman cun ils fugitivs. Surtut las structuras d’agid d’urgenza a Flüeli Valzeina duajan vegnir megliuradas.
«FokusAsylGR»
La gruppaziun «FokusAsylGR» è ina plattafurma che vul observar e far attent la publicitad sin surpassaments cunter la dignitad umana ed ils dretgs umans en il sectur d’asil dal chantun Grischun.


text:
Diesch dis avant ch'il Cussegl grond cumenza la sessiun dettia gronda discordia – tant tar la cumissiun predeliberanta sco era tar las fracziuns da las partidas, scriva il comité en ina communicaziun.
Las persunas activas en la cultura teman che lur supplitga da rinforzar la cultura sfundria en il cumbat politic. Suenter sia sesida la gievgia appellescha il comité il venderdi perquai urgentamain al parlament, ch'il Grischun dovria ina promoziun substanziala da la cultura.
La revisiun totala da la lescha davart la promoziun da cultura è tractandada sco emprim affar suenter l’avertura da la sessiun da favrer, che dura dals 13 enfin ils 15 da favrer.
RR novitads 12:00


text:
En l'emissiun da satira «Deville Late Night», ils 25 da november 2016 è il moderatur Dominic Deville sa deditgà al tema energia nucleara. Quai è stà dus dis avant la votaziun davart l'iniziativa da sortir da l'energia atomara. In aspectatur ha lura reclamà directamain tar il mediatur public da l'SRG SSR. L'emissiun haja intenziunadamain gì il messadi da vuschar per l'iniziativa da sortir l'energia atomara.
En ses rapport final ha il mediatur public dà raschun a questa reclamaziun. Avant votaziuns ed elecziuns saja spezialmain impurtant da resguardar l'obligaziun d'esser diligent. Ils parairis divers sajan da resguardar en tuttas emissiuns er en quellas da satira.
La redacziun da comedy dad SRF aveva argumentà che la pratica lubeschia a la satira da s'exprimer a moda e maniera tendenziusa e betg equilibrada. Tar l'emissiun «Deville Late Night» saja cleramain visibel ch'i sa tractia d'ina emissiun satirica. Che quai na saja betg adina cler per tut ils aspectaturs saja sur tut il cas tar emissiuns pli novas che na sajan betg anc etablidas.
Emissiun da propaganda per l'iniziativa
Blum ha dentant constatà che l'emissiun saja en plirs lieus ina «emissiun da propaganda per l'iniziativa da sortir l'energia atomara». El numna qua la moderaziun visualisada a l'entschatta, en l'accent principal tematic tranter las minutas 6:40 enfin 11:50 sco era a la fin da l'emissiun.
Nagin na po scumandar a Dominic Deville dad esser per l'iniziativa da sortir l'energia atomara, el na po dentant betg far or da sia emissiun ina da propaganda, n'er betg en ina moda satirica.
Uschia finescha Roger Blum ses rapport. L'iniziativa per sortir l'energia atomara, ch'ils Verds avevan lantschà era vegnida refusada dal suveran ils 27 da november 2016.
Autras reclamaziuns n'ha Blum betg pudì sustegnair
Ina critica da pliras parts che ha pertutgà diversas publicaziuns sin SRF News ed ina novitad en il teletext n'ha Blum betg pudì sustegnair. La persuna che aveva reclamà là, aveva crititgà il proceder pertutgant il numnar la naziunalitad dal delinquent en il cas dal center islamic a Schwamendingen a Turitg.
RR novitads 14:00


text:
Rómbo
Ol rómbo l'è öna figüra geomètrica piàna, l'è ü polìgon e l'è ü particolàr quadrilàter che 'l gh'à töcc e quàter i làti lónch istès e 'n piö i lati opòscc i è paraléli tra de lur e per chèsto l'è ach ü paralelogràm. Ol quadràt l'è ü rómbo particolàr che 'n piö l' gh'à ach i quàter àngoi grancc istès e cioè de 90 gràdi.
La sóma di quàter àngoi dét in d'ü rómbo l'è de 360 gradi.
I dò diagonài d'ü rómbo i è mia lónghe stèse tra de lùre, però i se 'ncrùsia 'n del mès del rómbo e i è metìde a perpendìcol tra de lùre.
Ol perìmeter d'ü rómboModifega
Per troà 'l perìmeter d'ü rómbo m'è moltiplicà 'l làto a per 4
L'àrea d'ü rómboModifega
Per troà l'àrea d'ü rómbo m'è moltiplicà i dò diagonài d1 e d2 tra de lùre e dividì töt per 2
sedenò s'pöl moltiplicà 'l lato a per la sò altèsa h
L'àrea del rómbo s'pöl troàla pò a moltiplicà ol quadràt d'ü làto per ol séno de ü di àngoi del rómbo, öpör s'pöl troàla pò a moltiplicà 'l sémi perimetèr del rómbo per ol ràgio dèl sércc dizegnàt dèt in del rómbo.


text:
La Confederaziun sustegna 18 scolas svizras a l'exteriur en tut il mund: Bangkok, Barcelona, Bogota, Catania, Lima, Madrid, Milaun (cun ina scola filiala a Como), Mexico (cun scolas filialas a Cuernavaca ed a Querétaro), Bergamo, Roma, Santiago, Sao Paulo (cun ina scola filiala a Curitiba), Singapur e Peking. Ella sa basa en chaussa sin la Lescha federala dals 21 da mars 2014 davart las scolas svizras a l'exteriur (LSSE) e sin l'Ordinaziun dals 28 da november 2014 davart las scolas svizras a l'exteriur (OSSE). L'organ consultativ è la Cumissiun per l'intermediaziun da la furmaziun svizra a l'exteriur.
Las scolas svizras a l'exteriur èn scolas privatas d'utilitad publica ch'èn confessiunalmain neutralas e che vegnan frequentadas d'uffants svizzers, d'uffants dal pajais ospitant e d'uffants da terzs stadis. L'instrucziun è biculturala ed almain bilingua; ella permetta l'integraziun en il sistem educativ da la Svizra sco er dal pajais ospitant. Mintga scola svizra a l'exteriur ha in chantun da patrunadi che ha ina funcziun da cussegliaziun e da surveglianza pedagogica.
Cun la nova lescha federala vul la Confederaziun promover er la furmaziun professiunala en las scolas svizras a l'exteriur, sche quella maina ad in diplom renconuschì en Svizra (art. 5 LSSE). Ultra da quai èn previsas en la lescha agids finanzials per la fundaziun e per l'installaziun da novas scolas svizras a l'exteriur (art. 4 al. 2 lit. e LSSE ed art. 11 OSSE).
Sin basa da l'artitgel 14 LSSE e dals artitgels 8 fin 10 OSSE promova la Confederaziun la scolaziun da giuvnas Svizras e giuvens Svizzers a l'exteriur er ordaifer las scolas svizras a l'exteriur, en spezial tras contribuziuns per singulas persunas d'instrucziun svizras en scolas tudestgas e franzosas a l'exteriur sco er tras contribuziuns per curs u per l'acquist da material didactic.
Il Departament da l'intern ha approvà il zercladur 2016 la «Strategia davart l'ulteriur svilup da la rait da las scolas svizras a l'exteriur». La finamira da questa strategia èsi da sviluppar vinavant la rait: l'impurtanza da la furmaziun e da la cultura svizra a l'exteriur duai vegnir rinforzada. Cun contribuziuns per la fundaziun da novas scolas po la Confederaziun influenzar l'installaziun da novas scolas svizras a l'exteriur. Ultra da l'installaziun da novas scolas svizras a l'exteriur po la Confederaziun sustegnair projects strategicamain impurtants er en autras furmas ed influenzar uschia il svilup da la rait. La strategia permetta da structurar la discussiun e definescha prioritads geograficas sco er furmas pussaivlas per il sustegn.


text:
Uschia ha Bowie survegnì en tschintg categorias il pli impurtant premi da la scena da musica mundiala. Per ses ultim album Blackstar survegn Bowie il grammy per la meglra performance, la meglra chanzun da rock, il meglier album alternativ, il meglier booklet sco er per l’album registrà tecnicamain il meglier.
David Bowie è mort ils 8 da schaner 2016 dus dis suenter la publicaziun da ses album Blackstar.
Grammy per producent Al Walser
Ord vista da la Svizra hai era dà in gudogn da grammy e quai cun l'album 'Presidential Suite: Eight Variations On Freedom' en la categoria ‘Best Large Jazz Ensemble Album’. Tar l’ablum da la ‘Ted Nash Big Band’ ha era il producent Al Walser da la Svizra/ Principadi da Liechtenstein collavurà.
Nagin success han dentant gì 'l’Orchestre de la Suisse Romande' e 'La Cetra Barockorchester Basel'.
RR actualitad 06:00


text:
Impurtant èn spezialmain dus artitgels da la lescha federala: 1) art. 8 al. 4 che regla la situaziun d’hotels, ed 2) art. 9 al. 1 che regla la situaziun cun bajetgs ch’ins vul proteger.
Impedir muria da hotels
In hotel dastga nizzegiar maximalmain 50% da la surfatscha per realisar abitaziuns secundaras, sch’el na renda betg.
Sco il suprastant da bajegiar da la vischnanca da Mustér Iso Mazzetta di, saja la ristga gronda ch’ils hotels pitschens svaneschian. Per impedir ina muria da hotels veglia la vischnanca relaschar ina zona da planisaziun per definir las cundiziuns. Ins na stoppia dentant betg chapir questa zona sco stop da bajegiar. Mo entras la plivalur ch’in hotel survegnia cun abitaziuns secundaras, stoppian ins pudair nizzegiar quai per exempel per il generalesser ubain per il turissem.
Definir ils bajetgs protegids
Concernent artitgel 9 vul la vischnanca definir tut ils bajetgs en il vitg ed en ils vischinadis che sajan digns da vegnir protegids, di Iso Mazzetta. En quels saja quai pussaivel da realisar abitaziuns secundaras. La finala duain privats ed investiders savair tge ch’els dastgan far.
Ils detagls vegnan alura formulads d’in biro da planisaziun e d'ina cumissiun da planisaziun per mauns da la suprastanza communala. L’ultim pled en chapitel han lura votantas e votants da Mustér.


text:
La cumissiun da l'Uniun europeica metta sin maisa ina nova proposta, co che fugitivs duain vegnir repartids sin ils stadis da l'UE en l’avegnir.
Prender si u pajar
Per mintga pajais vegn fixà ina cumpart da per tschient proporziunal tar il dumber da la populaziun e la fermezza economica.
In pajais che dat suttetg a 50% dapli fugitivs che quai ch'el stuess po dar giu quels ad in auter. Sa dosta in pajas da prender si fugitivs, lura sto quel pajar 250’000 euros per persuna.
Sistem vertent vala vinavant en emprima lingia
Gia il 2015 vuleva l'UE reparter fugitivs per distgargiar l'Italia e la Grezia. Plirs stadis da l'ost sco la Tschechia avevan però refusà quai.
La regla da basa dal sistem da Dublin duai però er valair vinavant. Quella regla dictescha che quest stadi è responsabel per in fugitiv, nua che lez entra l’emprima giada en l’Uniun europeica.
RR novitads 16:00


text:
Informaziuns
En nos cumplexs da scola a Meierhof vegnan las suandontas classas instruidas:
- classas da scola primaras, tudestg e romontsch
- classas da scola realas e secundaras
- classas pintgas
La scoletta tudestga sesanfla ell'alzada sut digl edifeci polivalent Meierhof e la scoletta romontscha ella casa da scola da Flond.
Ina survesta da nossa scola
La scola primara ed il scalem ault da Sursaissa Mundaun cumpeglia tut il territori communal da Sursaissa Mundaun. Tut ils affons vegnan instrui el cumplex da scola Meierhof. Il plaz da scola sa vegnir duvraus dils scolars sco plaz da giug public ordeifer il temps da scola.
Mintga affon, che cumpletescha egl onn current il 7avel onn da vegliadetgna, ei sin l'entschatta dil proxim onn da scola obligaus d'ir a scola. L'instrucziun alla scola publica dil liug da dimora ei gratuita. Medemamein vegnan tut ils mieds d'instrucziun e materials da scola acquistai dalla vischnaunca e distribui gratuitamein allas scolaras ed als scolars.
"La scola populara educhescha in cumpurtament che s'orientescha allas valurs cristianas, humanisticas e democraticas. Ella mantegn la libertad da cardientscha e cunscienzia e pren risguard sin minoritads. Ella promova buobs e mattatschas a moda eguala. La scola populara cumpletescha l'educaziun en famiglia. Ils cussegls da scola, las persunas d'instrucziun ed ils geniturs ni responsabels per l'educaziun lavuran ensemen. La scola populara ademplescha sia incumbensa da formaziun cun formar l'instrucziun e la convivenza en scola. L'instrucziun risguarda la capacitad da prestaziun sco era las predisposiziuns ed ils duns individuals dils affons. Ella tschenta ils fundaments per emprender per veta duronta."
In plan d'instrucziun concepius dil cussegl d'educaziun fixescha per mintga scalem da scola las finamiras ed ils cuntegns dall'instrucziun sco era il temps che sto vegnir investius per ils singuls roms. Las scolastas ed ils scolasts ein ligiai vid il plan d'instrucziun. Denton ha mintga persuna d'instrucziun la libertad da formar sia instrucziun (libertad da metodas); ella ha denton era la responsabladad per la direcziun dall'instrucziun.
Il transport dils scolars
Ils bigliets per igl auto da posta vegnan distribui als affons igl emprem di da scola. En cass dad eventualas uras marginalas dat ei la pusseivladad da far ils pensums en scola.


text:
cuntegn
Surselva
-
Material da hockey dal HCD per Sevgein
A Sevgein datti dapi 6 onns ina pitschna plazza da glatsch. Cunzunt ils uffants da Sevgein han grond plaschair dal glatsch. Il problem è dentant, che paucs han resti per dar hockey. Dus indigens han perquai dumandà il HCD per agid.
Dus indigens, Jean-Pièrre Schlüchter ed André Bertogg, preparan quai glatsch mintg'onn en lavur cumina. Trair en ina chapellina per ir sin il glatsch è obligatoric. Perquai che bleras persunas n'han dentant betg resti da hockey, vegni dà cun chapellinas per ir cun skis e cun schanegiaders da inline.
Perquai han Jean-Pièrre ed André simplamain scrit ina brev al HCD e dumandà, sch'i possian avair material vegl da hockey. E gronda surpraisa, il HCD ha dà suatientscha a quella dumonda ed empermess da dar material. Mardi ils 4 d’avust è ina delegaziun da Sevgein ida si Tavau per prender encunter il material.
Maletg
1 / 9
Legenda:
La gruppa da Sevgein curt avant la partenza en direcziun da Tavau.
RTR, C. Albin
Maletg
2 / 9
Legenda:
La gruppa da Sevgein curt avant la partenza en direcziun da Tavau...
RTR, C. Albin
Maletg
3 / 9
Legenda:
... durant che Arno Del Curto declera als giugaders dal HCD la situaziun.
RTR, C. Albin
Maletg
4 / 9
Legenda:
Leonardo Genoni, il goli dal HCD, discuta e fa fotos cun in pitschen fan da Sevgein.
RTR, C. Albin
Maletg
5 / 9
Legenda:
André Bertogg surdat il regal al defensur dal HCD Claude-Curdin Paschoud.
RTR, C. Albin
Maletg
6 / 9
Legenda:
Claude-Curdin Paschoud dat anc autograms.
RTR, C. Albin
Maletg
7 / 9
Legenda:
Claude-Curdin Paschoud dat anc autograms.
RTR, C. Albin
Maletg
8 / 9
Legenda:
La surpraisa è gronda, cura che la gruppa da Sevgein avra las tastgas da material.
RTR, C. Albin
Maletg
9 / 9
Legenda:
Cuntenta va la gruppa da Sevgein puspè a chasa.
RTR, C. Albin


text:
La chatscha sin tschiervs e chavriels duai vegnir reaverta per quatter dis dals 15 fin ils 31 d'october. Uschia statti en la missiva per la revisiun parziala da la lescha e l'ordinaziun da chatscha che la regenza grischuna ha deliberà.
Quels quatter dis n'èn dentant betg fixads. Els èn pussaivels, la regenza po tenor contigents decider sch'i è necessari. Er po ella, sco tar la chatscha extra, decider en tge regiuns ed er con ditg che quella chatscha d'october duai cuzzar.
Punct il pli dispitaivel
Tenor Mario Cavigelli il cusseglier guvernativ responsabel è quai il punct che saja il pli dispitaivel. Quai haja gia la fasa da consultaziun mussà. Durant quella ha l'uniun grischuna da chatschaders da patenta votà cunter quella chatscha d'october.
Ed er l'inspectur da chatscha dal Grischun Georg Brosi na vesa persunalmain nagins avantatgs. Anzi, la selvaschina vegnia anc disturbada pli fitg che quai saja uss il cas. El è da l'avis ch'il sistem actual saja sa cumprovà.
Render quint a l'iniziativa «Per ina chatscha etica che sa cumporta cun la natira»
La revisiun resguarda er differentas finamiras da l'iniziativa dal pievel che pretenda ina chatscha etica che sa cumporta cun la natira.Tranter auter duai vegnir scumandà la chatscha cun traplas. Medemamain duai vegnir francada l'obligaziun da tir per la chatscha tras l'obligaziun da relaschar normas da prestaziun liantas.
Plinavant vegni prescrit d'introducir ballas e ballins senza plum, uschespert che quai po vegnir responsà per motivs da segirezza e sin fundament da ponderaziuns da la protecziun d'animals. La finala duai esser scumandà d'ir a chatscha en in stadi d'alcoholisaziun u sut l'influenza surproporziunala da narcotics.
Patenta pli chara
Plinavant duai la patenta da chatsch'auta per indigens vegnir augmentada da 697 sin 800 francs. Er per chatschadras e chatschaders d'ordaifer duai vegnir augmentada la taxa da patenta, e quai per 14,8%.
Sch'il Cussegl grond desistiss d'introducir la chatscha d'october, stuessan las taxas per la patenta da chatscha’auta vegnir augmentadas per 7,6%, e quai per cuntanscher las finamiras menziunadas, uschia l’argumentaziun da la regenza.
Il Cussegl grond tracta la fatschenta en sia sessiun d'october.
Iniziants betg persvadì dal messadi
Ils iniziants da l'iniziativa encunter la chatscha supplementara enturn Christian Mathis èn da principi cuntents cun il messadi. El saja dentant betg formulà cler avunda. I vai persuenter ch'il messadi dat la pussaivladad a la regenza da dar liber quatter dis per la chatscha durant l'october. Quai dependa dentant dals contingents e da la regiun. Ils iniziants da l'iniziativa per ina chatscha etica che sa cumporta cun la natira n'èn insumma betg cuntents. Marion Theus manegia che l'iniziativa ditga memia pauc e porti nagut.
RR novitads 10:00


text:
La manadra da gestiun dal «Hermelindis» Olga-Maria Weissenberg Zegg ha confermà envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha in rapport da la gasetta «Blick». La societad che gestiunescha il Hermelindis, la Dufry Samnaun SA, haja tratg la decisiun da serrar las portas.
Taglia speziala disturba
Ina raschun per serrar il «Hermelindis» saja la situaziun economica fitg difficila pervi dal ferm franc svizzer. En pli saja la taglia speziala d'economia a Samignun in problem. Quella è tenor Weissenberg Zegg bler memia auta. Weissenberg Zegg ha inoltrà ina petiziun che pretenda da midar questa taglia, che remplazza a Samignun la taglia sin la plivalur.
La vischnanca sa dosta
Il president communal da Samignun Hans Kleinstein è dentant da l'avis, che tut las radund 40 butias a Samignun hajan da pajar las medemas taglias. Oz saja quai en pli uschia che la taglia speziala d'economia da 3.75% da la svieuta giaja plainamain a la Confederaziun. Da quella taglia na restia nagut pli tar la vischnanca. Kleinstein deplorescha la fin dal «Hermelindis» e la perdita da las plazzas da lavur. Bleras da quellas sajan dentant occupadas da cunfinaris.
RR actualitad 07:00