text:
Punk rock
El Punk rock, ciamaa de spess dumà punk, a l'è un gener de müsega rock, che'l s'è desvilüpaa intra el 1974 e'l 1976 in USA, Regn Ünì e Australia. I sò radis a hinn el garage rock e alter stil tiraa dent in del protopunk di agn '70.
La müsega punk a l'è püssé svelta e düra, cunt un canzun püssé cürt, istrümentaziun püssé sempi e de spess test de argument pulitich e cuntra el sistema. El Punk a l'è ligaa a l'etiga DIY, in ingles do it yourself (fal in depertì), che'l vör dì che de spess i grüp registraven e faseven girà i sò disch föra del indüstria müsegala.
El prim grüp a hinn staa i Ramones, a New York. Sübet dopu a Lundra hann tacaa a sunà i Sex Pistols e pöö i The Clash. Dopu del 1976 un frach de gent l'ha scuminciaa a sunà müsega punk, e'l punk l'è vegnüü un fenomen cultüral suratüt in Regn Ünì. Vist che un frach de punk diseven de nò a la scena mainstream (la scena de la müsega püssé cugnussüda), a l'è nassüda una sota-cultüra punk che l'esprimeva la rebeliun di giuin, cunt i sò carateristich vistii e un poo de ideulugij anti-auturitari.
Cunt el scuminci di agn '80, a hinn vegnüü föra del punk alter gener püssé agressiv cume l'hardcore punk e'l Oi!; intant el nasseva anca el post punk (insema al rock alternatif) cun l'övra di müsicista che eren staa ispiraa del punk.
A la fin del secul, el pop punk a l'è diventaa un stil famus e mainstream grazie a grüp 'me Blink 182.


c: text/html

text:
1937
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 11 - Lleida (el Segrià): l'aviazziun franchista la bombarda la citaa e ga causa trè centinara de mòort.
25 03 - Egitt: i ametan cheest paees a la Societaa di Nazziun.
07 07 - La scomenza la Bataja de Brunete
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
21 01 - Vilassar de Maar: Ernest Lluch, ecunumista e minístar Spagnöö de sanitaa, (m. 2000).
18 de aguust: Robert Redford, atuur American
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
16 06 - Madrid (Spagna): Andreu Nin polítegh e scrituur Catalan, sassinaa par elemeent staliniist.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Magunza
Magunza (Mainz in tudesch e in aleman; Mayence in frances; Magonza in italian; Maguncia in spagnö; Mogontiacum in latin; Mogúncia in purtughes storigh) l'è una cità de la Germania del süd-ovest cunt una pupulaziun de quasi 200.000 abitant.
Cuntegnüü
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Magunza l'è la capital del stat federal (en tudesch Land) de la Renania-Palatinaa e l'è föra di circundari. L'è bagnada del fiüm Renu e propi quasi in mira a 'ndue el ricev le acque del fiüm Menu.
El fiüm Renu al fa anca de cunfin con el Land de l'Assia e de l'altra banda del fiüm gh'è la cità de Wiesbaden che l'è la soa capital.
Magunza l'è la sede de una diocesi catoliga e un'üniversità, ultra a vess famusa per el sò Carnaval.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teritori de la cità del dì d'incö l'ha uspitaa tempurani de caciadur düranta l'ültima era glacial circa vintmila agn fa e le dimustren i retruvament archeulogigh ch'hin staa faa in del 1921.
El prim insediament stabil però l'è de urigin celtiga, già che in Renania ghe viveven i Celta. I Ruman j'han batüü e han faa sü l'insediament de Mogontiacum, tuponim che 'l ciapa el nom de la dea celtiga Mogon. A partì del 89 l'è staa el caplögh de la pruvincia de la Germania de Sura.
Giamò ai temp di Ruman la gh'era forsi una cumünità cristiana, e 'l par che in del 343 ghe füss un vescuv ciamaa Marin: a bun cünt, l'esistenza de la diocesi de Magunza l'è demustrada dumà a partì de VI secul. El svilüp de Magunza l'è staa caüsaa anca del sò röl d'evangelizzaziun di popul germanigh e slav, guidaa del vescuv Bunifazz (746-754): cul passà del temp, l'arcidiocesi de Magunza l'ha ciapaa inscì tant pudè che l'era l'üniga, ultra a Roma, a vess ciamada Santa Sede. L'arcivescuv l'era ciamaa "primas Germaniæ".
L'arcivescuv Adalbert I el gh'ha daa di privilesg fiscai ai sò citadin, anca se pö el Barbarussa j'ha tolt via, cul trà giò anca i mür de la cità. Cul passà del temp però la cità l'ha ciapaa anmò i sò libertà cumünai. L'è vegnüda la sede de vün di vescuv eletur de l'Imperi; in del 1477 la gh'è stada fada l'Üniversità e propi chichinscì in del 1450 el Johannes Gutenberg l'aveva inventaa la stampa a carater mobil. Quand che l'è rivada la Refurma Prutestanta, Magunza l'è riessida a restà catoliga.
Düranta la Guera di Trent'Agn l'è stada cunquistada di Svedes, anca se la gh'eva di mür bei fort, ma dopu la fin de la guera la s'è ripresa ben assee.
Ai temp de la Revulüziun Francesa l'arcivescuv de Magunza l'ha sustegnüü la ligna düra cuntra i revulüziunari, ma la cità l'è stada cunquistada di Frances in del 1792, che gh'han faa nass una republiga giacubina. La Repübliga de Magunza l'è stada forsi la prima demucrazia de la storia tudesca. In del 1793 i Prüssian han scasciaa via i Frances, che però hin turnaa quatr'agn dopu. Sota Napuleun, Magunza l'era capital d'un departiment frances.
In del 1816 l'è finida sota al Principaa de Assia-Darmstad. In del 1837 el nass el sò Carnaval. Pö l'è finida sota el növ Imperi Tudesch (1871) e l'ha perdüü el sò röl storigh de furtezza, cul cugnuss un periud de svilüp.
Dopu la Prima Guera Mundial l'è stada ucüpada di Frances, e l'è vegnüda una cità libera dumà in del 1938: quel an istess l'è finida sota la Germania nazista. Düranta la Segunda Guera Mundial hin staa depurtaa quasi tücc i sò 3000 giüdee e l'è stada trada giò per quasi el 80% di bumbardament di Leaa.
In del 1945 Magunza l'è stada ucüpada per la terza volta di Frances, menter in del 1950 l'è vegnüda el caplögh del sò Land al post de Cublenza.
Gemelagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Watford, Regn Ünii.
- Francia:
- Zagabria, Cruazia.
- Valencia, Spagna.
- Haifa, Israel.
- Baku, Azerbaigian.
- Erfurt, Germania.
- Louisville, Stat Ünii.


text:
Casalèt Ceredà
Casalèt Ceredà (Casaletto Ceredano an Italià) ’l è ‘n paìs da 1 196 abitànt (dàto del Dicember 2013[1]) da la Pruinsa da Cremuna.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'L andamènt dal nömer d'abitànt 'l è mustràt an da la tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagine tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimènt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Vila Velha
Artìcol in dialët piasintëin
Vila Velha a l'è 'na sitä dal Brasil in dal Stàt dl'Espírito Santo, c'la gh'ha 413.600 abitant (2009).
A l'è luntana da la sò capitala Vitória apëina 5 km.
Storia[modifica | mudéfica la surzéia]
A l'è la sitê pusä vëcia ad tütt al Stä dl'Espirito Sant, parchè a l'è stä fundä al 23 ad mâg dal 1535, cul nùm ad Vila do Espírito Santo. L'è la sitä pusä granda dal stä, cun 413.600 abitant, e una fòrt inflüëinsa itagliana, parchè gh'è pièn d'imigrä itaglià, suratütt dal Vènet e dal Friåul


text:
Whitney Houston
La Whitney Elizabeth Houston, cgnusùda méj cuma Whitney Houston (Newark, 9 'd Agóst dal 1963 – Beverly Hills, 11 ad Favràr dal 2012), l'è stàda na cantànta e atóra americàna.
La gh'à abû dimóndi sucès in di an Utànta e a 'l inìsi di an Nuànta in dua l'à piasâ sèt sìngui ad fila a 'l prim pòst dla Billboard Hot 100, baténd al rècord ad Diana Ross & The Supremes e di Beatles. In dla sò caréra l'à vindû da piò ad 170 migliòṅ ad còpi fra àlbum, sìngui e vìddeo.
L'artìsta l'à anc ciapâ siē Grammy Awards e la gh'à al rècord di American Music Awards vins (vint-a-dū).
Biugrafìa
Whitney la nas in dal 1963 a Newark, na sità dal New Jersey. Fin da pìcula la taca a cantàr, in un côr gospel e anc in soquànt lucài nutùran insém a sò màdar Emily. Dòp avér tòlt al diplòma e avér fat soquànt lavōr da mudèla, in dal 1981 la taca al sò impégn in dal mónd dla mùśica par la Tara Productions.
Quàt'r an dòp la fà gnir fóra al sò prim àlbum Whitney Houston (cun dèntar al sìngul All at Once e atar siē!) e 'l è subìt un sucès: prim pòst in dla clasìfica di Stat Unî par quatórdas stmani ad fila e 29 migliòṅ ad còpi vindùdi (record p'r una a 'l debùt, incóra imbatû, la Britney Spears cun al sò Baby One More Time dal 1999 la s farmarà a 25 migliòṅ).
Dū an dòp, in dal 1987, l'è la vòlta ad Whitney, 'n àtar sucès internasiunàŀ cun al sìngul I Wanna Dance with Somebody (Who Loves Me). In dal 1988 l'incìd One Moment in Time, inn di Ulimpìadi ad Seoul. In dal 1990 a vèṅ fóra al tèrs àlbum I'm Your Baby Tonight.
In dal 1992 la fà al sò ingrès in dal mónd dal cìnema faghénd la prutagunìsta insém a Kevin Costner in dla pelìcula La guardia del corpo. Al braṅ prinsipàŀ dla culòna sunóra, I Will Always Love You (cover ad Dolly Parton), la gh'à un sucès clamurōś mènt'r al disc cun la soundtrack al dvénta al più vindû dla stòria cun 42 migliòṅ ad còpi vindùdi. In dal 1995 la rècita in dal film Donne - Waiting to Exhale e 'l an dòp in Uno sguardo dal cielo insém a Denzel Washington.
Nunustànt un sucès acsè grôs, Whitney la gh'à abû dimóndi prubléma in dla sò vita, specialmènt ad dròghi ch'i l'ìvan fata dvintàr patìda e magra cum un stéc. Sò pàdar pò al vliva da lē sènt migliòṅ ad dòlar e par ciapàr-i 'l iva mis sù na càuśa còtra sò fiōla in dal 2002 ma pò 'l è mòrt 'l an dòp prima che i giùdas i dìsan ragiòṅ a la dóna.
In dal 2003, durànt na litgàda, la ciàpa dal bòti da sò marè Bobby Brown, spuśâ in dal 1992, e i gh'àṅ da rivàr i pulisiòt par farmàr-al. In dal 2006 Whitney la'l mòla purtànd-as sèg la fiōla.
In dal Śnar dal 2012 la sò cà discugràfica la fà savér che la Houston l'à butâ via tut i sò bèsi, un quèl cuma sènt migliòṅ ad dòlar ma lē la diś ch'al n è minga véra. Al méś dòp The Voice (La vóś), scutmàj sarnî par lē da Oprah Winfrey, la mōr a sōl 48 an 'l 11 ad Favràr dal 2012 cun al naś śbuśî da la dròga, andgàda in na vasca da bagn pîna d'àqua bujénta[1]. La s catàva in 'n hotel ad Beverly Hills in du l'éra andàda par tōr part a na manifestasiòṅ ligàda a i Grammy Awards.
Discugrafìa
Àlbum e Racòlti
- 1985 Whitney Houston
- 1987 Whitney
- 1990 I'm Your Baby Tonight
- 1992 The Bodyguard: Original Soundtrack Album
- 1995 Waiting to Exhale: Original Soundtrack Album
- 1996 The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album
- 1998 My Love Is Your Love
- 2000 Whitney: The Greatest Hits
- 2001 Love, Whitney
- 2002 Just Whitney
- 2003 One Wish: The Holiday Album
- 2007 The Ultimate Collection
- 2009 I Look to You
Nòti
- ↑ Whitney andgàda in àqua bujénta. La gh'iva dal trasi ad dròga e àlcol in dal còrp Corriere.it, 5 'd Avrìl dal 2012


text:
Also Spartacus: Driftglass, If I Ran the Zoo, Blue Gal, and Evil Mommy, to whom the hat-tip goes.
Update: The Heretik writes,
And these people are too: Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.
That Spartacus dude? He’s everywhere: Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.
Update 2: More Spartaci,
Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.


text:
Lengua napulitana
El Napulitan l'è 'na lengua rumansa che, par püssè de cent an, l'è staia la parlada üficiàl dal Regn de Napuli. Ciamad anca vulgar de Püglia, l'ha ciapad el post dal latin ind i ducümént üficiàl e ind le reünión de curt a Napuli, da l'ünificassión de le Du Sicilie, par vuluntà de Alfuns I ind al 1442.
Ind al XVI secul, Re Ferdinand el Catolich l'ha sernì el castilian cume növa lengua üficiàl. De cunseguensa el napulitan de stat l'è supravivüd apena ind le reünión regal e ind i ufissi d'la diplumassia e d'i funsiunari püblich.
El cardinal Girolam Seripando, ind al 1554, l'ha pö decis che ind i chi sitüassión chi el saress stai sustitüìd dal vulgar tuscan.
Par un frach de temp la leteradüra in vulgar napulitan l'ha fai da punt fra'l mund classich e quel mudern, fra le cultüre urientai e quele de l'Europa dal nord, da l'amur curtes, che cun la scola siciliana l'ha fai cunuss el platunism ind la puesia ucidental, al tragicomich (Vaiasseide e Pülcinèla) e a la tradission pupular.
En lengua napulitana i en anca staie faie sü par la prima volta i fiab püssè famuse de la cultüra eurupea muderna e pre-muderna, da Cenerentula a la Bela indurmentada, e anca storie ind i quai el fà la sò cumparsa par la prima volta figüra dal Gat Mamon.
Incö el vulgar meridiunal l'è amò viu grassie a la canson napulitana, famusa in tüt al mund, che la s'è dimustrada cume vüna de le püssè particular espression artisteghe de la cultüra ucidental, apressada par la vivacità, par la pueticità e par le meludie, che i parun mategn tüta la lur forsa de cumünicassión anca de frunt al panurama de le curent filusofiche e artisteghe d'Europa.
Ind al cunsili regiunal de la Campania l'è stai depusitad un disegn de legg che'l vor dagh un nöu valur sucial e civil.
I urigin e la sò storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Napulitan l'è 'na lengua che la vegn dal latin, ma se pensa che 'na part d'i sò carateristich i vegnan da la lengua parlada ind al meridion d'Italia prima de la cunquista rumana. Ind al specifich se fà riferiment a l'oscu che l'è stai parlad ind la zona de la Campania fin al prim secul dopu Crist (sò iscrission i en cunservade ins i mür d'i scav de Pumpei) e al grech antigh, parlad a Napuli fin al ters secul dupo Crist.
El Napulitan el gh'ha avüd ind la sò storia, cume tante altre lengue, inflüénse e prestit da i popul ch'i han culunisad o duminad la Campania e la penisula italica centru-meridiunal, cume i grech e i mercant de Bisansiu ind al epuca dal Dücà de Napuli fin al nonu secul, e dopu, i nurman, i frances, spagnöi e anca i american, ch'i han ucupad la cità ind la scunda guera mundial. Par i lenguista i en però sicüramént el spagnöl e suratüt el frances, le lengue ch'i han lassad püssè segn ind la parlada e ind la cultüra napulitana.
Anca sé, suratüt par el spagnöl (Napuli l'è staia suta al dumini diret d'la Spagna par püssè de dü secul, dal 1503 al 1707), datu che sia el napulitan, sia el castilian, i en lengue rumanse, tante d'le sumijanse van a perdos ind al latin vulgar: in particular la custrüssión de l'acüsatìu persunal indiret e'l drua i verb "tegn" e "stà" al post de "avè" ed "es".
Suta i Araguna, el napulitan l'è stai prupost cuma lengua de l'aministrassion, sensa mai fursà l'aragunes o el catalan, ma el tentatiu l'è falid cun la depusission de Federich e l'inissi dal viceregn. Ind la prima metà dal Votcent, el Regn d'le Du Sicilie el drueva de fat l'italian cume lengua aministrativa e leteraria, e donca el napulitan el gh'ha mai avid cundission de lengua uficiala.


text:
Bergün/Bravuogn
Bergün/Bravuogn a l'è un cumün svizzer del distret de Albula. in del Canton Grison. Al gh’ha pressapoch 465 abitant e una süperfiss de 145.65 km², e al se tröva a una altitüden de 1367 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bergün/Bravuogn a l'è tacaa ai cumün de Bever, Davos, Filisur, La Punt-Chamues-ch, Samedan, S-chanf, Tinizong-Rona, Wiesen, Zuoz.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bergün/Bravuogn l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1209 com nomm de Bregonio.[1]
L'andament storegh de la popolazion de Bergün/Bravuogn l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Burglavsàr
Burglavzar (nom ufizial in italian: Borgolavezzaro) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 2 087 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 21,2 km² e ona densità de popolaziun de 98 ab./km².
Anca se 'l se tröva a dumà 16 km del caplögh, el burgh l'è 'l cumün püssee meridiunal de la propia pruvincia: de fat l'è incastunaa in del teritori de la Lumelina, in Pruvincia de Pavia, cun la qual el cunfina a est, ovest e süd (cumün de Albunes, Zilavegna, Nicorav e Robi). El paes l'è bagnaa a ovest da l'Agogna, che 'l marca per un poo el cunfin regiunal, ma anca da l'Arbogna. Ai düü riaa se giunten vari canai d'irigaziun. De fat el teritori l'è dedicaa per la magiur part a la cultivaziun del ris.
Esempi de dialet lucal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una volta a gh'eva un om che gh'aveva dü fiö.
E 'l püssee gióvin a gh'ha dii a sò pà: "Oh pà, dém la part di mè camp!" e 'l pà agh l'ha spartì.
E da lì a poch dì el fiö püssee gióvin l'ha vindü tüt, l'ha ciapà i danee e l'è andai a girè 'l mond, e l'ha mangià tüt in mez a tüt i vissi.
E dop che l'ha vü spindü tücc i sò danee, gh'è gnüü inta cul pais una gran carestia, e lü l'ha comincià avè 'd bsügn.
E l'è andai e s'ha miss con jün da cul pais, ca gh'ha fai cürè i porscè int i sò camp.
E lü 's voreva scasciè la fam, s'ha miss a mangè i giand di porscè, parchè insün agh na deva.
Ma quand l'ha cognissü el sò stat l'ha dii: ...
(Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina, 1878)
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Burglavsàr l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Ombrèla (botànica)
Endèla terminulugìa botànica, l'ombrèla l'è 'na sórt de 'nfiurescènsa recemùza (cioè de strütüra a gràta) endèla quàl töcc i fiùr i g'ha 'n pedùncol de longhèsa presapóch precìza.
L'ombrèla la pöl véser de du tìpi:
- sèmpia, quan che ògna ràgio de l'ombrèla de la 'nfiurescènsa la fenés condèn fiùr sul. 'N ezèmpe de chèsto tìpo de 'nfiurescènsa l'è chèla del ligabósch.
- compunìda quan che 'nvéce ensìma a ogna ràgio gh'è 'n óter umbrilì picinì de fiurilì. Chèsta l'è la strütüra tìpica de le piànte che fà part de la famìa de le Apiaceae (ciamàda pròpe per chèsta rizù apò Umbelliferae).
Le ombrèle de spès le g'ha a la bàze 'n envòlucro furmàt de bràtee.
Ezèmpe de ombrèle sèmpie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
Fiùr del ligabósch (Hedera helix)
-
-
-
Ezèmpe de ombrèle cumpunìde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
-
-
Fiùr de le caròte (Daucus carota subsp. carota)
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dimitri, M. 1987. Enciclopedia Argentina de Agricultura y Jardinería. Editorial ACME, BsAs.
- Rec. M. BOTANICA 1969. Rebelais.
- Font Quer, P. 1953. Diccionario de botánica. Barcelona, Editorial Labor.


text:
Pruvincia de Comm
- Süperfiss: 1.288 km²
- Pupulazziun (ISTAT 2001): 537.500 ab.
- Densitaa: 417 ab./km²
- Nümer de cumün: 162
- Capitaal (pup. 2001): Còmm (78.680 ab.)
La pruvincia de Comm la cunfina a sud cun la pruvincia de Milan, a Est cun la pruvincia de Lecch e de Sundri, a Nord cunt el cantun Grisun, a ovest cun el cantun Tisén. La pruvincia de Comm l'è prevalentemeent muntana e culinaar, la pianüra ghè dumaa al cunfìn cun la pruvincia de Milan.
Quela de Comm l'è la prima pruvincia lumbarda ad avegh pü una aministrazziun pulitica. La giünta del Leunard Carioni, de la Lega Nord, l'è difati decadüda el 31 de maggdal 2012.


text:
Chimborazo
Ol Chimborazo l’è ü vülcà piö ‘n funsiù e l’è ‘l mut piö ólt del Equador, l’ se tróa apröf a Riobamba a 180 km a mesdé de la capitàl Quito.
L’è ólt 6.310 méter söl lièl del mar e l’ fà part de la Cordigliera di Ande.
Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L’è mia ciàr ol significàt del nòm, che fòrse l’è l’insèma de öna paròla Cayapa Schingbu che l’ völ dì Dòna e de öna paròla de Quequa Razo che l’ völ dì Giàs e che i farès 'nsèma Dòna de giàs. Ön ótra teoria la öl che Chimbo l’ sìes öna paròla de Jivaro che la öl dì O scràn del Signùr e ‘nsèma a Razo che l’ völ dì Giàs i farès O scran de giàs del Signùr.
De sigür chèi del pòst i ciama ol Chimborazo pò Urcorazo ‘ndóe Urco l’è Quequa e l’ völ di mut e ‘nsèma i fà Mut de Giàs.
Ol mut l’è suernominàt pò Taita Chimborazo, cioè Papà Chimborazo e l’è arpöf gh’è ol mut Tungurahua che l’è ciamàt Mama Tungurahua.
Scalade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I prim che i à scalàt ol mut i è stacc ol Edward Whymper e i fradèi Louis Carrel e Jean-Antoine Carrel ol 4 de zenér del 1880. Desà che ‘n tance di ghe credìa mia ol Edward Whymper l’è turnàt ‘n de l’istès an sö sö la sima ‘nsèma, sta ólta a dù del Equador ol David Beltrán e 'l Francisco Campaña.


text:
Boudevilliers
Boudevilliers a l'è un cumün svizzer del distret de Val-de-Ruz, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.57 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 785 abitant.
El cumün de Boudevilliers al se tröva a una altitüden de 753 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Coffrane, Fontaines, La Sagne, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Valangin. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Boudevilliers l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Gesa Evangelega
La Gesa Evangelega, anca ciamada Gesa Prutestanta, l'è una Gesa Cristiana fada sü in sü i prenzipi de la Reforma Prutestanta de'l sedecesem secul.
L'Istoria de'l Termen[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Han tacaa sü a druà 'l termen evangelegh (ciuè segund 'l messagg de l'Evangel ) ai temp de la Refurma, inscí de fà cumprend la strepa cunt la Gesa de Ruma (la Gesa Catolega).
I Dogma de la Gesa Evangelega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I denuminadur cumün di Ges Evangelegh hinn i „Quater Soli“ de la Refurma:
- Sola fide – L'è dumà la Fee che la mena l'om in Paradis, minga 'l fà. (Ruman|3|28: Inscí disum, che l'òm 'l vegn salvaa minga de'l so fà, ma dumà cunt la Fee.)
- Sola gratia – L'è dumà la Grazia de Díu che la trà l'om in Paradis, minga quel che'l fa cünt de fà lü.
- Solus Christus – L'è dumà 'l Christ, minga la Gesa, che'l gh'ha Üturidaa sura i fedej.
- Sola scriptura – L'è duma la Sagra Scritüra la preja mijara de la Fee Cristiana, minga la tradissiun de la Gesa.


text:
Erba (CO)
Erba (inscì anca in Italian; Herba in Latin) a l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 16 652 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 18,1 km² e 'na densità de 920 ab./km².
El se troeuva ai pè di Prealp Lombard, a l'inizi de la Valassina, arent ai lagh de Alseri e Pusiann. Giamò important center turistich in del XIX e situaa in d'ona zòna abitada sin del temp di Celta e di Roman, el comun de incoeu l'è nassuu in del 1926 de la fusion de sett vegg comun.
In del territòri comunal gh'hinn des frazion.
El paes l'è gemellaa cont i cittaa de Fellbach (Germania), Tain-l'Hermitage (Francia), Tournon-sur-Rhône (Francia) e Cortal (Italia, Provincia de Catanzar). In di ultim temp, Erba l'è divegnuda famosa per vess staa el loeugh de l'omicidi de quatter persònn (la Strage de Erba, 11 december 2006).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Erba (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Paes ingemellaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Belize
El Belize a l'é un paes del America centrala.
La cunfina cunt el Messich e'l Guatemala. L'Ucean Atlantich (Mar di Caraib) el bagna i sò spund.
La capital a l'é Belmopan.
El gh'ha una süperfiss de 22.966 km² e una pupulaziun de quas 315.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Belize a l'è staa un pussediment del Regn Ünì, cunt el nom de Honduras Britànich, fin al 1981, quand che l'ha avüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Belize a l'è un paes del Commonwealth e 'l cap del stat a l'è anmò la regina del Regn Ünì, Elisabeta II.
El prim minister a l'é el Dean Barrow (del 2008).


text:
Vlad III de Valacchia
El Vlad III (Sighiṣoara, 2 november 1431 - dicember 1476) l'è staa on voievod de la Valacchia e per on poo de vòlt (1448; 1456-1462; 1476), anca el sò princip. L'è cognossuu amca comè Vlad Ṭepeṣ ("Impalador") per el sò vess crudel contra i nemis, qualità che l'ha permettuu al sò paes de restà indipendent di Turch. L'alter soranòmm, per el qual l'è famos, l'è quell de Dracula ("Dragh piscinin"). La soa stòria l'è stada poeu romanzada e l'ha daa via a on filon letterari e del cinema assee grand.
La vida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era el fioeu del Vlad II Dracul e de la Cneanja de Moldavia. El sò pader l'è diventaa princip de Valacchia in del 1436 e donca la famiglia la s'è spostada de Sighiṣoara a Târgoviṣte, la capital del regn. El Vlad e 'l sò fradel Radu hinn staa consegnaa ai Turch, per motiv diplomatigh, in del 1442. Vlad l'è tornaa al sò paes intel 1448, perchè el sò pader e'l sò fradel magior Mircea i aveven coppaa on sò nemis de lur, el Ladislaa II, che 'l voreva diventà el noeuv princip de la Valacchia. Donca, el Vlad l'ha cercaa, cont l'ajutt di Turch, de ciappà el pròppi regn, ma el Ladislaa l'ha sconfigiuu dòpo duu mes de battali. Inscì el Vlad, diventaa ormai Vlad III, l'ha dovuu spettà fina al 10 agost 1456, quand l'ha poduu avègh la possibilitaa per fà foeura el sò nemis. L'ha donca regnaa per ses mes, duranta i quai l'ha combattuu sia contra i sò nemis de dent, comè i nòbil e i popolazion sasson, sia contra quei de foeura, 'me i Turch, che cercaven de giontà el sò territòri al sò grand imperi. La guerra contra de lor l'è finida in del 1462, quand el Vlad, intant che'l combateva i Turch rivaa a Târgoviṣte, l'è staa tradii del re ungares Mattia Corvin, che l'ha faa 'ndà in preson. Duranta quèsta guèrra l'ha faa foeura praticament tucc i sò presonee, comè a Sibiu, in del 1460, quand che l'ha faa impalà ben 10000 Turch.
La mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dòpo 13 ann, Steven III de Moldavia l'ha liberaa e l'ha portaa in sul sò trònn, ma l'ha voruu on quijcòss in cambi. El Vlad el gh'aveva de sposà la tosa del re ungares, de diventà cattòlich (l'era ortodòss) e de fà ona noeuva guerra contra i Turch, che eren semper pussee dent a l'Euròpa. Dòpo ona quai vittòria, in del 1476, in d'ona battalia arent al Danubi, l'è staa circondaa di nemis, tradii di leaa e l'è mòrt combattend. Se sa minga indove el sia finii el sò còrp. Vargun el dis a Costantinòpol, alter a Snagov (ma in questa città, in de la soa tomba, hinn staa trovaa domà di òss de cavall).
Curiositaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- L'era parent de on'altra famosa killer del temp, la Elisabeta Báthory.


text:
Pruvincia de Lissandria
- Süperfiss: 3.560 km²
- Pupulazziun (2001): 418.231 ab.
- Densitaa: 118 ab./km²
- Nümer de cumün: 190
- Capitaal (pup. 2001): Lissàndria (85.438 ab.)
La Pruvincia de Lissandria l'è una pruvincia del Piemunt che la cünta 438.383 abitant. La se tröva in del süd-est de la regiun, al cunfin con la Pruvincia de Vercei a nord, a ovest con la Pruvincia de Türin e cun la Pruvincia de Ast, a est cun la Lumbardia (Pruvincia de Pavia), a süd con la Ligüria (Pruvincia de Genuva e Pruvincia de Savona) e a süd-est cun l'Emilia-Rumagna (Pruvincia de Piasenza).
La se tröva dunca in d'una pusiziun centrala tra i vari pruvincc del nord-ovest de l'Italia, e per quest la gh'ha avüü l'inflüenza da tüt i cultür regiunal de la zona.
El teritori e i lenguv[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Pruvincia de Lissandria la ven dividüda de norma in ses teritori, che hin culegaa ai cità püssee impurtant de la pruvincia.
- L'Aques, cun caplögh Aqui e in direziun de Ast e Cuni, indè che se parla un dialet de tipu piemuntes.
- El Lissandrin, inturna a Lissandria, indè che se parla un dialet de tipu piemuntes uriental.
- El Casales, inturna a Casal Munferaa, indè che se parla un dialet de tipu piemuntes munfrin.
- El Nuves, inturna a Növ Ligür, indè che se parla un dialet de tipu ligür.
- L'Uvades, inturna a Uvada, indè che se parla un dialet de tipu ligür.
- El Turtunes, inturna a Turtona, indè che se parlen dialet de transiziun tra el Lumbard e l'Emilian.


text:
Merishausen
Merishausen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 781 abitant e una süperfiss de 17.57 km², e al se tröva a una altitüden de 533 meter sura al livel del mar.
El cumün de Merishausen a l'è tacaa ai cumün de Bargen, Beggingen, Blumberg (DE-BW), Büttenhardt, Sciafüsa e Tengen (DE-BW).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Merishausen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 846 col nom de Morinishusun.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
Sarnen
Sarnen a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 76 km² e in del Dicember 2009 al gh'eva una popolazion de 9891 abitant.
El cumün de Sarnen al se tröva a una altitüden de 473 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alpnach, Entlebuch (LU), Flühli (LU), Giswil, Hasle (LU), Kerns, Sachseln. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Sarnen in Numbers (Todesch) accessed 3 September 2009
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sarnen Official site (Todesch)
- Sarnen Tourism
- Local companies:


text:
Scighera
La scighera (ciamada anca nebia o burda) a l'è un fenomen metereulogich che l'è pruvucaa de l'evapuraziun de l'aqua che la gh'è in del sör o in d'una distesa de aqua in süperfiss. A cuntat cun l'aria, el vapur de l'aqua al vegn püssee fregg e'l se cundensa in d'un areosol furmaa de gut piscininn che i spegen la lüs del suu e la fan vegnì d'un culur panaa (bianch). D'Inverna in de la pianüra padana al càpita de spess che ghe sia la scighera, suratüt dopu che'l cala o 'l leva sü el suu.
La scighera la sa furma minga dumà in pianüra ma anca in del fund di val.


text:
Remetschwil
Remetschwil a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 017 abitant e una süperfiss de 3.88 km², e al se tröva a una altitüden de 524 meter sura al livel del mar.
El cumün de Remetschwil a l'è tacaa ai cumün de Bellikon, Künten, Niederrohrdorf, Oberrohrdorf, Spreitenbach, Stetten.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Remetschwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1184 col nom de Reimiswilare.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
Barbados
Barbados a l'è un paes di Caraib che l'è furmaa dumà del isula "Barbados".
La capital a l'è Bridgetown.
La gh'ha una süperfiss de 430 km² e una pupulaziun de quasi 280.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Barbados a l'è staa un pussediment del Regn Ünì del 1625 fina al 1966, quand che l'è vegnüü indipendent.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Barbados a l'è un regn del Commonwealth e la regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünì.
El prim ministr a l'è el Freundel Thomas (del 2010).


text:
Francufort sül Men
Franchfort sül Men (Frankfurt am Main in tudesch) a l'è una cità de l'Assia, in Germania.
La gh'ha 701 350 abitant (dato del 31. Dic 2013), e pressapoch 1.800.000 abitant se cuntum tüta l'area metrupulitana.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Franchfort al passa el fiüm Men.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è Peter Feldmann (dal Lüj del 2012).
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Franchfort a l’è gemelaa cun:
- Birmingham, Regn Ünì
- Bùdapest, Üngheria
- Canton, Cina
- Cracovia, Pulonia
- Granada, Nicaragua
- Lion, Francia
- Milan, Italia
- Praga, Repüblica Ceca
- Tel Aviv, Israel


text:
Birr (AG)
Birr a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 4 179 abitant e una süperfiss de 5.05 km², e al se tröva a una altitüden de 352 meter sura al livel del mar.
El cumün de Birr a l'è tacaa ai cumün de Birrhard, Brunegg, Lupfig, Möriken-Wildegg.
L'andament storegh de la popolazion de Birr l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Birr in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Colegamèncc estyrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Birr in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Bilbao
Bilbao (Bilbo in basch; Bilvao in latin) a l'è la cità püssee impurtanta di Paes Basch, el caplögh de la pruincia de Biscaja.
El gh'ha 353.168 abitant (2007).
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è l'Iñaki Azkuna.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bilbao a l'è gemelaa cun:
- Bordeaux, Francia
- Buenos Aires, Argentina
- Iloilo, Filipinn
- Medellín, Culumbia
- Pittsburgh, Stat Ünì d'America
- Qingdao, Cina
- Rosario, Argentina
- Sant Adrià de Besòs, Spagna
- Tbilisi, Georgia


text:
Quadràt (geometrìa)
Ol quadràt l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, l'è ü quadrilàter e ü paralelogràm regolàr, che 'l gh'à quàter vèrtici, quàter làti töi quàter lónch istès e quàter àngoi che i è töi quàter de 90 gradi.
Ol quadràt l'è ü rómbo particolàr pròpe perchè 'n piö di rómbi l' gh'à ach i quàter àngoi grancc istès.
Ol perìmeter e l'àrea[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per troà 'l perìmeter s' fà "lato x 4".
Per troà l'àrea del quadràt s'fà "lato x lato", menimà per troà 'l lato l'è asé fà la raìs quadràda de l'àrea.
I diagonài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I quadràcc i gh'à dò diagonài che i è lónghe stèse e i se 'ncrùzia a metà tra de lùre e i è tra de lùre perpendicolàr. Per troà la longhèsa di diagonài l'è asè moltiplicà 'l "lato x la raìs quadràda de 2".


text:
20 04
Ol dé 20 de bril l'è 'l 110 ( 111 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 256 dé a finí l'an.
Ul dí 20 de bril al è ul dí da pòost 110 ( 111 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 256 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1897 - Barcelona: al entra in igur ol Decret d'Agregassiú, in acorde a che i münissipe de Gràcia, Sant Martí de Provençals, Sant Andreu de Palomar, Sant Gervasi de Cassoles, Sants e les Corts sa i íntegra a chèl de Barcelona.
2004 - Gernika (Biscaja, ol Paes Basch): al mör l'emblemàtich àrbor de Gernika daspus 146 agn; se replantarà al ötörn.
2004 - l'Índia: i scumensa i elessiú legislatíe (i dürarà fí al 10 05).
2004 - Tegucigalpa (Honduras): ol president Ricardo Maduro órdena ol retorn al paes di 370 soldacc Ondures destacacc a l'Iraq.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1893 - Joan Miró e Ferrà, pitur Català
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - Pòpolt (Vimbodí, la Conca de Barberà): Agustí Altisèn, mònegh de Pòpolt e storiadur Català.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Huttwil
Huttwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4704 abitant.
El cumün de Huttwil al se tröva a una altitüden de 638 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Auswil, Dürrenroth, Eriswil, Gondiswil, Rohrbach, Rohrbachgraben, Ufhusen (LU), Wyssachen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Huttwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann the 9th Century col nom de Huttiwilare.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)
- Huttwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Pictures of Huttwil


text:
La müdada : roman / Cla Biert ; a chüra da Mevina Puorger Pestalozzi. Edited by: Puorger, M. Zürich, 2012. ISBN 978-3-85791-647-2.
Full text not available from this repository.
Abstract
«Tuot las müdadas chi quintan van be planet. Hoz intant hast fat ün bun pass, figl –» disch duonn’Aita Tach a seis figl Tumasch. Cun la famiglia Tach e la figüra principala dal giuven Tumasch ans descriva Cla Biert il muond pauril da la prüma mità dal 20avel tschientiner vers il temp da la modernisaziun, cur cha bleras müdadas han marcà regiuns muntagnardas sco quella da Saluorn. «La müdada» da Cla Biert es il prüm grond roman rumantsch, ingio chi vain quintada – intretschada illa descripziun da la regiun paurila i’l temp da seis müdamaints radicals – l’istorgia d’amur da Tumasch e Karin, la giuvna danaisa in vacanzas i’l nöbel hotel sper il cumün.
L’ouvra da Cla Biert es üna bellischma éducation sentimentale, ün chapitel socioistoric ed üna spüerta per minchün chi tschercha l’experienza dal profuond plaschair da la lectüra. Trenta ons davo sia mort vain l’important autur ladin Cla Biert onurà cun üna nouva ediziun da seis cheudouvra «La müdada».
Additional indexing
Users (please log in): suggest update
or correction for this item
Repository Staff Only: item control
page


text:
Fonté
Funté (nòm uficiàl en italià: Fonteno) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa sö i culine tra la Al Caalina e la ria del lach de Sàrnech.
El g'ha 'na popolasiù de 666 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 11,1 km² e 'na densità de popolasiù de 60 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 41 km de la sità e a 606 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de San Ròch, Énden, Monestaröl, Parsànega, Rìa de Sólt, Sólt e Ìgol.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Da Funté s'gót d'ü gran bèl panorama sö ü bèl tòch del lach de Sàrnech.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Fonté l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Thuja orientalis
La Thuja orientalis, tüia ‘n Lumbàrt, l’è öna spéce de la famèa di Cupressaceae che la é da l’Asia e per ès piö precìs da la Cina e da la Corèa e che l’è stacia portada ‘n Eüropa ‘n del méla e sèt (1.700) e piö tarde ‘n America de dovrà per ornamét ‘n di giardì.
La Tüia l’è ü sempervért, la crès da i 6 a i 15 méter e de sólet la ciapa öna bèla furma a còno che la tènt a pèrt quando l’è ‘nacc co i agn.
La fòia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fòie i è piccinine piccinine, facie a scaia, strécie strécie al brochèl/ramelì, metide ‘n quàter file töt intùren; i è bèle érde sura e sóta, fò che ‘n d’ öna quàch varietà a fòia zalda, isè selesiunada per ornamét. I ram i è per lo piö metìcc per impé a diferènsa de la Thuja occidentàlis che la ghi à per lo piö metìcc ‘n pià.
Ol fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Thuja l’è öna pianta monòica, cioè öna pianta che la gh’à i ‘nfiurescènse maschii e feminii sö la stèsa pianta. Per ès piö precìs la tüia l’a gh’à di infiurescènse dóma feminìi e di ‘nfiurescènse dóma maschii: i prime i è di còni ércc arsènt, chèi maschii i è pò a lur di còni però mia piö lónch de 2 milìmetèr e de culùr zaldàstr che i se dèrf ‘n Avrìl e che i se tróa só la pónta di ramelì.
Ol fröt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol fröt l’è ü strobilo che l’ gh’à la forma d’ün öf fai sö da 6 – 8 iscaie con d’öna bèla pónta ultada ‘n dré compàgn d’ü rampì. Ol fröt pò ‘l diènta marù e l’ se dèrf fò per lasà ‘ndà la somèsa. Ol fröt co i scaie co la pónta a rampì l’è ü caratèr particulàr de la Thuja orientalis e l’ rènt belfà cognòsela e mia confóndela.
Come dovrala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La tüia la è buna per ornamét, piantada desperlé o suertöt in fila per fà di sése, desà che la sopórta bé ol tai; la preferés ès metida al sul e ès pinatada ‘n d’ü teré bel frèsch e ömet.
De mia confónt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Thuja orientalis l’è mia de confónt con la Thuja occidentalis che pör la ghe sömèa e con la Thuja plicata.


text:
Haiti
Haiti (Ayiti in haitian, Haïti in frances) a l'è un paes di Caràib.
El cunfina cun la Repübliga Dominicana.
La capital a l'è Port-au-Prince.
El gh'ha una süperfiss de 27.750 km² per una pupulaziun de quasi 8.800.000 abitant.
Haiti a l'è in de la part ucidentala de l'isula d'Hispaniola.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Haiti a l'era una culonia francesa e a l'è vegnüü indipendent el 1m de genar del 1804.
A l'è stada la prima repübliga negra al mund.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Haiti (nom ufizial: République d'Haïti / Repiblik d Ayiti) a l'è una repübliga presidenziala.
El president a l'è Michel Martelly (del 2011).
El prim minister a l'è el Laurent Lamothe (del 2012).


text:
Cottens (CH-FR)
Cottens a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo.
La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.97 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1350 abitant.
El cumün de Cottens al se tröva a una altitüden de 713 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Autigny, Farvagny, Hauterive, La Brillaz e Neyruz.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Franzés)
- Cottens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Michael Andreas Barclay de Tolly
El Michael Andreas Barclay de Tolly (in Insubregh: Michee Andreja Barclay de Tolly; in Russ: Michail Bogdanovič Barklaj-de-Tolli; 1761 - 1818) un todesch che 'l stava de cà in de la Livònia, ma de origin scozzesa (clan dij Barclay), l'haa servii 14 agn in del esercit rùss prima de devegnì general. L'haa combattuu cont success contra i Polacch, i Svedes e i Turch e in del 1799 l'è devegnuu general.
L'haa combattuu contra el Napuleon a Pultusk e a Eylau, poeu el s'è cruzziaa de reformà l'esercit dòpo che in del 1810 l'è staa faa minister de la Guèra.
Quand el Napuleon l'haa invaduu la Rùssia l'è staa el primm a dì che gh'era de trass indree senza combatt, ma el s'è scontraa cont l'alter comandant rùss Bagration ch'el voreva inveci combatt e l'è staa sustituii del Kutusov. A Borodino el Barclay de Tolly el comandava l'ala destra dj rùss, ma poeu el s'è retiraa de l'esercit per problema de salud.
L'è tornaa indree in del 1813 e l'haa comandaa l'esercit rùss a Bautzen, in de la Campagna de Francia e duranta i Cent dì quand che l'haa menaa i sò trupp contra Paris.


text:
Samcheok
Samcheok (Hangul: 춘천시; Hanja: 春川市) a l'è una cità in del süd est de la pruincia de Gangwon-do in Curea del Süd. Al gh'ha una pupulaziun de 74.577 abitant (2004).
Cuntegnüü
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fiur: Rhododendron schlippenbachii
- Üsel: Gabian
- Pianta: Zelkova serrata
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è dividüda in de quater distret (dong; 동), dò eup (읍) e ses myeon (면).
Cità Gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cuntea de Wangqing, Jilin, Cina
- Dongying, Shandong, Cina
- Kurobe, Toyama, Giapun
- Akabira, Hokkaido, Giapun
- Kanadamachi, Fukuoka, Giapun
- Kunguru, Rüssia
- Leesburg, Virginia, Stat Ünii d'America
- Sunbuk-gu, Seoul, Curea del Süd
- Yeonsu-gu, Incheon, Curea del Süd
- Guri, Gyeonggi, Curea del Süd


text:
Utah
L' Utah a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 219.887 km² e una pupulaziun de 2.389.039 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Idaho e al Wyoming, a ovest al Nevada, a süd a l'Arizona, a est al Colorado.
La capital a l'è Salt Lake City (181.743 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. L'altra cità cun püssee de 100.000 abitant a l'è West Valley City.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Utah al gh'ha 5 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Utah


text:
Cunèṅ
Artéccol in dialètt mudnés
Al cunèṅ (Oryctolagus cuniculus, coniglio in italiàn) 'l è 'n mamìfar ch'al fà part dla famìja di Lepòrid. I èṅ difarènt da la lévra parchè, péna nâ, i n gh'aṅ minga al pēl, i sò òć i èṅ sarâ e i gh'aṅ da dipéndar dal tut da i sò genitōr.
Al dū bèsti i faṅ part d'l órdan di Lagumòrf.
La fémna dal cunèṅ la s ciàma cunìna.
I cunèṅ i vìvan da spés in buś fónd scavâ in dla tèra e i gh'aṅ gl'uréci dimóndi lunghi.
Alimentasiòṅ
I cunèṅ ad sòlit i màgnan dl'èrba, fój séchi, raìś e scòrsi. Esénd vegetariàṅ al magna però anc al vardùri cum al sèlar e al caròti.
In di negòsi par bèsti a s pōl catàr di mangìm cunfesiunâ apòsta par lò e ch'i gh'aṅ 'd avér dèntar:
- fibbri > 18% (in fiṅ a 'l 22-25% specialmènt p'r i sugèt vèć, ch'i s móvan pôc o cun al pēl lung)
- pruteìni 12-14% (in fiṅ a 'l 16% p'r i àngura durànt al cambi dal pēl)
- gras sóta a 'l 3%
- cals 0,6-1%
- fòsfur 0,4-0,8%
A s créd ch'al paṅ vèć al faga mâl p'r i dènt di cunèṅ, ch'al pòsa frustàr-i, ma 'l è 'n śbali parchè al silìsi preśènt in dl'èrba al parmét a i dènt ad crésar ad cuntìnuṿ e anc ad cunsumàr-as naturalmènt.
Anc s'al cunèṅ al la fà luntéra, a gh'è da dir che l'alimentasiòṅ a baś ad paṅ, féti biscutàdi, farìni ad véna, ròba dólsa e carbuidrâ in gènar (o di mangìm tut al vòlti) i pōlan purtàr-ag dimóndi prubléma.
Difàti al stómag dal cunèṅ a n gh la cava minga a digerìr-i bèṅ e la firmentasiòṅ ad chi magnàr lè la pōl purtàr prima a far-i scurśàr e pò a di blòc gastro-intestinài ch'i eṅ fra 'l càuśi più grandi ad mòrt p'r i cunèṅ ad cumpagnìa.
La bòna alimentasiòṅ dal cunèṅ la mét insém fêṅ a piaśér, vardùra frésca e pulìda, 250-300 gram par chilo ad péś dal cunèṅ e àqua sèmpar a dispuśisiòṅ.
'L è impurtànt lasàr cal magnàr lè sèmpar a sò dispuśisiòṅ parchè al stómag dal cunèṅ al digerìs in cuntinuasiòṅ e s'al ristìs dimóndi tèmp sénsa mandàr śò gnint par piò ad dód'ś óri 'l andrév in a risć ad catàr-as dal patulugìi dimóndi gravi ch'i prévan anc masàr-al.
Cumpurtamènt
Al cunèṅ ad cumpagnìa 'l è in gènar gustōś e pîṅ 'd afèt: anc s'l è difìcil ch'al végna davśèṅ a 'l sò padròṅ par dmandàr dal śnum (cuma i pōlan invéci far i can e i gàt), dimóndi cunèṅ i gh'aṅ però di cumpurtamènt vèrt e dispunìbii a 'l afèt ch'a gh vèṅ dâ.
Quànd i gh'aṅ biśógn ad magnàr, i vèṅ atàc a i pē dal padròṅ par dmandàr-'g-al, tirànd-as sù in sal śampi da drē o tirànd sù al muś.
I cunèṅ i èṅ dimondi pasìfic e i n daṅ minga fastìdi, i èṅ pulî e i vìvan in spasi sarnî da lōr e marcâ, anc più dna vòlta, sfargànd-as cun al grugn.
A gh'è pò da dir ch'al cunèṅ 'l è dimóndi puntilióś in dal sarnìr al magnàr: p'r eśèmpi, s'a s cata davànti a dal sèlar e a dal parsémul, al prév pascàr 'l òṅ o c'l àtar a secónd dal sò gust dal mumènt.
Quànd i vōlan punsàr, i cunèṅ i s dasténdan o i ciàpan na puśisiòṅ a balòṅ.
I cunèṅ i èṅ famóś p'r èsar di fifòṅ, difàti i pōlan spavintàr-as sōl a sintìr un ciuchèṅ, stand sèmpar in s'l atènti, specialmènt s'i n s càtan minga in un pòst cgnusû bèṅ.
Quèi curióś
In dal 1859 Thomas Austin 'l à purtâ in Austràglia 24 cunèṅ: adès a gh 'n è 300 migliòṅ a 'l incìrca!
Cal lavōr lè acsè fóra dal cumùn 'l à ispirâ in dal 1972 al film americàṅ ad William F. Claxton La nòt dla lunga paùra (La notte della lunga paura in Itagliàṅ, Night of the lepus al tìtul uriginàl) in du a gh'è un branc ad cunèṅ mutànt ch'a crés ad cuntìnuṿ e al taca a magnàr la gint. La prutagunìsta l'è la Janet Leigh, màdar ad Jamie Lee Curtis, ch'l'è pò la dóna scurtlàda sóta la dócia in Psyco.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta


text:
Aigues-Mortes
Aigues-Mortes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. L'è capolöch del cantù omònim, e 'l fa part del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 8 543 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 57,78 km² e l'è sitüàt endèla zòna geogràfica de la Camargue.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aigues-Mortes l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc


text:
Oberurnen
Oberurnen a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.82 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1963 abitant.
El cumün de Oberurnen al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Innerthal (SZ), Mollis, Näfels, Niederurnen, Schübelbach (SZ).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberurnen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1340 col nom de Obern Urannen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Na paròla nostran-a an gir për ël mond
Bonben tante paròle piemontèise a l’han fat ël gir dël mond: una ëd coste a l’è grissin, ò ghërsin. A l’é na paròla piemontèisa che a l’è diventà anternassional: a lo conòsso an tut ël mond, e tuti a san che a ven da l’Italia, da Tirin.
Se andoma a sërché ansima al vocabolari Italian Garzanti, an bon-a fin, adess ant la version dël 2003 i podima voghe che “grissino” a l’è na parola “dal piemontese, grissin da ghërsin, deriv. di ghersa-fila”. Difatti an piemontèis clàssich la ghërsa a l’é na fila, come un firagn, che a l’é lòn che noi ambelessì ciamoma na “grissa”, grissa ‘d pan ; grissin a sarìa anlora na fila ëd pan pì cita, un “firagnòt”, na cita mica un pòch slongà.
Mica: na paròla che a riva dal vej latin: a la diso fin-a an Olanda (mike), për di la “pagnotta”. Chi sa se an Olanda a l’han le nòstre stesse manere ëd dì ansima al pan: “Anter o fòl paid na mica”(la mica as fa mangé sensa arviresse, un pò come che i foma noi con ër Goern), Vagnesse la mica (fé dra gavëtta), opura dije a un ch’a l’è un flambamiche (mangiapan a tradiment).
Che temp ch'a fà (Osservatòri meterològich tradissional)
L'oma na segnalassion da ‘nt la Pian-a dij Bijin, andoa che Steo 'd Mòl a l'ha vist dontrè scalabron, la sman-a passà. E a l'ha mostrame un neuv proverbi:
Quandi che 't voghe jë scalabron prima 'd San Giusèp
l'invern a-i ven subit da press.
An conseguensa, andoma pian a sëmné, përché a j'é da spetesse ancora na ramà 'd frèid dòp dël 19 ëd mars. A-i é n'autr proverbi che a ven a taj an cost moment:
Pitòst che laoré për mòl, a l'é mej sté a ca a fé 'l fòl.
Tuti segnaj che a rivo për dì che a l'é ancora nen ora 'd campesse a s-cianfërgné ant l'òrt, ancagnisse testabordon tacà ai camp, mach për brusé dla nafta.
An bon-a fin, un tòch ëd na poesìa, che a parla dl’aria an prinsipi ëd mars, e come che, al cambi dë stagion, s’arcorzima che a l’é passaje n’autr agn ëd costa nòstra bela vita.
Prima dla prima
Seurt da 'n ca: na firaja 'd vent, pì sùt che sò normal;
as podrìa dì la stessa bisa frèida, sempre, come da tròpi dì
ma a arciama un vej përfum, un seugn sotrà, ‘n arson special...
Mach na bufà d'aria, an bela fin, un pò pì cëppa apress mesdì
che a subia e gieuga, e tut ël gris a arvita, coj sò rivolin
e noi lì, ëd longh a spòrze 'l nas, për sërché 'd nasté: ëd capì!
E sofiand, l'ariass vagabond, dla vita a anandia 'l virabarchin
n'autra stagion, na neuva vira: 'n anlup ëd pao e 'd gòj, an bon-a fin!
Peto ‘d Pedre
I pens pròpi che a sia mej, anlora, combiné con j’amis, amise e masnà për portesse a canté j'euv, che a l'é l'ùnich bel afé ch’i podima fé për costa sman-a. Saba ch'i ven, ai 21, a la sèira a 9 ore, an Piassa a Casterot con Pejo e j'amis, an gir a rabel për le cort a ciamé j’euv për la frità dël merendin! Ciamé Pejo al 339/1860034.
Për segnalassion metereològiche tradissionaj, lamente o consej, scrive a: info@gopiedmont.it òpura ciamé o scrive al giornal 0173/ 363265.
domenica 19 aprile 2009
Grissin për ij nòstr dent
Na paròla nostran-a an gir për ël mond


text:
Fahy
Fahy a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.78 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 351 abitant.
El cumün de Fahy al se tröva a una altitüden de 567 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Grandfontaine, Rocourt, Chevenez, Bure, Abbévillers (F) , Croix (F).
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fahy in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Ulmaceae
La famìa de la Ulmaceae l'è 'na famìa de piànte che se càta suratöt endèle zòne temperàde de l'emisfér boreàl (Europa, Asia e Amèrica del Nòrt). Pupulasiù izolàde le se tróa apò a 'n Amèrica centràl, Amèrica del Sud, Nordàfrica e Indonésia, Envéce l'è mìa reprezentàda en Australàsia.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La famìa la reönés piànte e arbùsti che g'ha fòie che cröda 'n envéren e che g'ha de le mucilàgini endèle fìbre de la fòia e de la scórsa. Le fòie i è sèmpe e le g'ha la bàze de fùrma mìa simétrica. I fiùr i è mìa tat sgargiàncc, i è ermafodìcc o unisesuài.
Sistemàtica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per tradisiù, le Ulmaceae i éra 'nserìde edèl ùrden d ele Urticales, e maò 'ncö gh'è 'na part dei stüdiùs i la mèt amò sóta chèsto ùrden (p.ez. Species2000 [1]).
Stüde piö modèrni, sö bàze filogenética (compàgn de chèi del APG) i reconós mìa 'na validità autònoma a l'ùrden de le Urticales, e i mèt chèsta famìa endèl ùrden de le Rosales.
La famìa de le Ulmaceae l'è furmàda de chèsti zèner:
- Ulmus, l'ùlem, zèner tìpic de la famìa;
- Ampelocera
- Chaetachme
- Hemiptelea
- Holoptelea
- Phyllostylon
- Planera
- Zelkova
I zèner ché sóta 'nvéce i vé 'nserìcc endèle Ulmacee apéna de vergü óter stüdiùs, p.ez. Kew [2], e 'n quac óter envéce, p.es. APG II [3], söla bàze de stüde filogénetic, i a mèt envéce endèle Cannabacee:
- Aphananthe
- Celtis, el bagolàro
- Gironneria
- Lozanella
- Parasponia
- Pteroceltis
- Trema


text:
Cumpost chimigh
Un cumpost chimigh a l'è una sustanza fada de dü o püssee element. I gh'hann una strutüra chimiga ünega e definida, i sò element a hinn in d'un raport fiss de cumpusiziun ('me l'aqua che l'è fada de dü atum d'idrogen e vün d'ussigen) e hinn ligaa intra de lur per ligam chimigh. A hinn cumpost chimigh i saa tegnüü insema per ligam jonigh, i cumpost metaligh tegnüü insema per ligam metaligh o i cumpless tegnüü insema per ligam cuvalent.
Una carateristiga fundamentala del cumpost chimigh a l'è la sò furmula chimiga che la descriv el raport del nümer di atum in de l'ünità minima de la sustanza. Per esempi, la furmula H2O (aqua) la fà vidè che gh'è dü atum d'idrogen per ogni atum d'ussigen.
A ogni cumpost chimigh che l'è staa truaa e descriüü in de la literadüra scientifiga che vegn daa un nümer d'identifigaziun ünivuch, che l'è el nümer CAS.


text:
Kriens
Kriens a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 27.31 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 26474 abitant.
El cumün de Kriens al se tröva a una altitüden de 490 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hergiswil (NW), Horw, Lüzerna (Luzern), Malters, Schwarzenberg. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Kriens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
(DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- website of Kriens (in German)
- Kriens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Kriens and Horw in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Palau (OT)
Palau l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha 4 163 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 44 km² e 'na densità de 95 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzachena, Santa Teresa Gallura, Tempio Pausania.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sasól
Artéccol in dialètt mudnés
Sasól (Sassuolo, in italiàn) l'è un cumùn ed 41.746 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
Luntàn 17 km da Mòdna, al cumùn l'è un di prinsipèli sèinter dl'indóstria dl'Emélia, al sèinter del cusidèt cumprensòri dal ceràmichi, un'indóstria dal urégin antighi che a partìr dal dopguèra l'à vést un grand crassimèint lóngh la vàl dla Sèccia.
I én ed Sasól trî cantant dimondi importànt: Pierangelo Bertoli, Caterina Caselli e Nek.
Artécol in dialèt arzân
Sasōl (Sassuolo, in italiân) l'è un cmûn ed 41.746 abitânt ed la pruvîncia ed Mòdna.
Luntân 17 km dal Cèinter pió impurtânt, al cmûn l'è ûn di principêl cèinter industriêl ed l'Emélia, al cèinter ed l' acsé dét cumprensorî dal cerâmichi, un'indóstria dal j urégin antîghi che, a partîr dal dopguèra, l'à cgnusù 'na grôsa espansiòun lòungh la vâl dal Sècia.
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pussidòni · San Pròsper · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Tiuréma 'd Pitàgora
Al tiuréma 'd Pitàgora 'l è na léś 'd giumetrìa Evclidéa ch'la descrìv la relasiòun ch'la liga al mśùri di cô 'd un triàngol retàngol. La só scrìta piò cgnusùda l'è:
"Ind un triàngol retàngol, al quadrê ch'a s custruìs in sìm'a l'ipotenùśa 'l è cumpàgn a la sóma di quadrê custruî in sìm' ai dū catēt."
Vōś lighèdi
- terna 'd Pitàgora
- triàngol retàngol
- cô (giumetrìa)
- quadrê (àlgebra)
- quadrê (giumetrìa)
- àngol
- àngol drìt
- triàngol acutàngol
- triàngol otûśàngol
Noti e referèinsi
Èter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Tiuréma 'd Pitàgora
Colegamèint estèren
- (EN) Dimòndi ragiunamèint in sìm'a 'l Tiuréma 'd Pitàgora in dal sit cut-the-knot.org


text:
Lasnigh
Lasnigh (nom ufizial in italian: Lasnigo) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 471 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 5,6 km² e ona densità de 84 ab./km².
El paes el se troeuva in del Triangol Larian, al confin con la Provincia de Lecch (comun de Vassena).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Lasnigh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
902
Aveniment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El calif de Corduva el cunquista l'isula de Maiorca.
- I Irlandes recunquisten dai Nurveges la cità de Düblin (fina al 919).
- El re frances Lüis III el passa da l'Italia a la Pruvenza. El Berengrari del Friul el pò turnà in la penisula.
- A magg, i Arab, cumandaa da l'emir de Tünis Ibrahim II, sbarchen a Trapan, in Sicilia.
- 17 lüj: El Berengrari del Friul el cuntrola Pavia.
- 1 agust: i Arab de l'Ibrahim II cunquisten la cità siciliana de Taurmina, l'ültim sit de l'isula tegnüü in man dai Bizantin.
- 3 setember: l'Ibrahim II el traversa el Stret de Messina e 'l riva in l'Italia cuntinentala.
- 1 utuber: l'Ibrahim II el met sota assedi la cità calabresa de Cusenza. Dopu la sua mort in bataja (avegnüda el 23 del mes) el sò esercit el turna in Sicilia.
- 6 nuvember: El Balduvin II di Fiander el fà cupà l'Erbert de Vermandois, per vendigà la mort del propi fradel Raul.
- 13 december: in la Bataja de Holme, l'Æthelwald del Wessex, leaa di Danes, el ven batüü del cüsin Eduard el Vegg.
Nassid[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Eilulf, vescuv de Ast.
- Garibald, vescuv de Nuvara.
- Adelgis II (n. 880), cunt de Piasenza.
- Al-Mu'tadid, calif de Bagdad (n. 857).
- 23 utuber: Ibrahim II de Tünis.
- 16 nuvember: Erbert de Vermandois.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Corniscioeu
El Corniscioeu o anca Pesura (Cornizzolo) l'è on on mont di Prealp Luganes alt 1241 metri. El se troeuva in del Triangol Larian, tra i provincc de Còmm e de Lecch.
La scima la gh'ha sù ona cros, menter pussee sòtta a gh'è el Rifugio Marisa Consiglieri, dervii ògni domeniga duranta tutt l'ann e tucc i dì in agost.
El Corniscioeu l'è famos per i appassionaa de deltaplan e parapendii, vist che gh'è on camp de decòll: chì vegnen faa anca di competizion de nivell internazional.
Ai pee del mont, in del comun de Civaa (LC), se troeuva la Badia de San Peder al Mont.


text:
Wiggiswil
Wiggiswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 101 abitant.
El cumün de Wiggiswil al se tröva a una altitüden de 554 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ballmoos, Deisswil bei Münchenbuchsee, Moosseedorf, Münchenbuchsee, Urtenen-Schönbühl.


text:
16 01
Ol dé 16 de zenér l'è 'l 16 dé de l'an del calendare gregorià; manca 350 (351 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 16 de zenér al è ul dí da pòost 16 dal an dal calendari gregurian; i manca 350 (351 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1387 - Barcelona: Joan I ul Cazzaduur al istaura ul títul da Duc da Montblanc, cuncedeent cheest títul a sò fradell Martí.
- 1641 - Barcelona: Pau Claris al pruclama la Repüblega Catalana sota la prutezziun da Francja, malgraa íntal giir d'una semana al gh'arà da recugnuss la suvranitaa da Luiis XIII da Francja (guèra di Segaduur).
- 1716 - Catalunya: ul Consejo da Castísula, in nomm dal rei Felip V, ga al prumülga ul Decret da Nova Planta, che al anessiuna ul paées a Spagna cuma territori cunchistaa e ul lassa sota aministrazziun militara, e al n abuliss tüti i istituzziun da suvranitaa pulítega (guèra da Sücessiun).
- 1930 - Barcelona: sa ga inaugura ul cungjuunt d'edifizzi muderniist da l'Hospital de la Santa Creu i de Sant Pau.
- 27 aC - Roma: Utavi Augüüst al receef ul títul d'Augüüst par paart dal Senaa ruman, vargott ch'al signífica la delegazziun da tüti i funziun dal Statt in la suva persona: al scumenza l'Imperi Ruman.
- 1979 - l'Iran: ul scja Mohamed Reza Pahlevi al scapa dal paées cun la famèja e s'al esília al Egitt, indúe al murirà ul 27 07 dal an dapress.
- 1992 - Citaa da Mèssich ([[Mèssich di representaant dal guvèern salvadureench e dal FMLN ga i signa i Acòort da Chapultepec, ch'i ponn fin a una guèra civil ch'a l'era drée a dürá da dúdas agn.
- 2003 - Cap Canaveral (la Florida, SÜA): equipagjaa par 7 astrunàut, sa ga lanzarà ul darée traspurtaduur spazziaal Columbia, ch'al s·cjuparà in plen guur ul primm da febrée, turnaant indrée a la Tera.
- 2004 - Tòkio (ul Gjapun): 30 suldaa da i foorz d'autodefesa Gjapunesa i va fö vèers l'Iraq par s'integrá (insema a 20 militaar da la forza aèria ch'i era gjanmò là) int i trupp da la cualizziun anglu-americana che la ucüpa cheest paées: a l'è la prima missiun fö dal Gjapun da la Segunda Guèra Mundiala.
- 2005 - Croàzzia: Stipe Mesic -da tendenza liberala, cul süpòort dal céntar e ul céntar-manzina- al töö la càrega da presideent dal paées par la segunda völta, cunfruntaa a la ministra Jadranka Kosor, da la Uniun Democràtica Croata (HDZ).
Bucarest (Rumania): Adriana Iliescu al deventa la màdar plüü vegja fin adess partureent a 66 agn una tusa, cuncepida cun fecundazziun in vitro, che sa la cjamarà Elisa Maria. | Arbela (ul Kurdistan): la insurgenza Irachiana la fa s·:cjupá una vetüra a la bumba aprööf la sée dal Parlameent autònum kurd e ga la pròvuca sett mòort.
- 2006 - Monròvia (Libéria): Ellen Johnson-Sirleaf, vadagnadura di elezziun dal 11 11 dal an da prima, la töö pussessiun cuma presidenta dal paées.
- l'Iran: ul guveern ga al pruibiss i ativitaa da la CNN.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1901 - Banes (Cuba): Fulgencio Batista, militaar e pulítich cuban, ditaduur, cap dal statt da 1923 a 1959 (m. 1973).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1891 - París (Francja): Clément Philibert Delibes, cugnussüü cuma Léo Delibes, cumpusituur Francées (n. 1836).
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vigília da Saant Antoni Abaa, patronn da Mallorca; sa la célebra suratütt a Manacor, Son Servera, Artan, Sant Llorenç des Cardassar, Pollença, Muro, Capdepera e spezzialalment a sa Pobla, indúe sa va fö a diná aprööf la scendra di föögh.
La vigília da Saant Antoni anca sa la festegja a Canals (la Costera) indúe sa la fa una foguera gegant.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text: 1Rü yüxüarü pa̱xmamaxü̃chi ga tauta meã yangóonegu, rü María ga Magadácü̱̃ã̱x rü Ngechuchuxü̃ íyaxücuchigüxü̃wa ixũ. Rü nüxü̃ idau ga guma nuta ga Ngechuchumaxü̃ namaã rüngũxtaü̃cü, rü marü na ínaxügachixü̃. 2Rü yexgumatama iiñaãchi, rü yema choma rü Chimáũ ga Pedrumaã ítayexmagüxü̃wa iña. Rü ngĩgürügü toxü̃: —Rü marü nanayauxgü ya Cori ya Ngechuchu i naxmaxü̃wa. Rü tama nüxü̃ tacua̱x na ngexta na naxügüãxü̃ —ngĩgürügü. 3Rü yexguma ga choma rü Pedru rü Ngechuchuxü̃ íyaxücuchigüxü̃wa taxĩ. 4Rü wüxigu itaxü̃ãchi ga tomax, natürü ga choma rü poraãcü Pedruarü yexera ichañaãchi. Rü chaxira Ngechuchuxü̃ íyaxücuchixü̃wa changu. 5Rü ichayarüm̱axãchi na nagu chidaucuchixü̃ca̱x. Rü nüxü̃ chadau ga naxchiru ga namaã yanáĩxpüxü̃güãxü̃ ga yexma na naxüxü̃. Natürü tama aixepegu chaxücu. 6Rü choweama ínangu ga Chimáũ ga Pedru. Rü nüma rü yema naxmaxü̃gu naxücu. Rü nüma rü ta nüxü̃ nadau ga yema naxchiru ga namaã yanáĩxpüxü̃chiréxü̃. 7Rü nüxü̃ nadau ta ga naxchiru ga namaã yana̱ĩ̱xẽrugüãxü̃ ga meãma dixcumüxü̃ ga nüxrüguma üxü̃. Rü tama wüxigu namaã nanu ga yema naxchiru ga namaã yanáĩxpüxü̃güãxü̃. 8Rü yexguma ga choma ga chaxiraxüchi yéma na changuxü̃, rü choma rü ta chixücu. Rü nüxü̃ chadau ga guxü̃ma, rü chayaxõ ga Ngechuchu rü marü wena na namaxü̃xü̃. 9Yerü noxri rü tama nüxü̃ tacua̱xgüéga ga yema Tupanaãrü ore ga ümatüxü̃ ga ñaxü̃: “Cristu rü tá wena namaxü̃”, ñaxü̃. 10Rü yexguma ga toma rü tochiü̃ca̱x tawoegu. 11Natürü ga María rü yexma irüxã̱ũ̱x naxü̃tagu ga Ngechuchumaxü̃. Rü yéma ixaxu. Rü naxauxãcüma iyarüm̱axãchi, rü nagu iyadaucuchi ga naxmaxü̃. 12Rü nüxü̃ idau ga taxre ga daxũcü̱̃ã̱x ga Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü ga icómüchiruxü̃. Rü Ngechuchuxü̃ne ixüchiréxü̃wa narütogü, rü wüxi ga Ngechuchueru ixüxü̃waama rü to ga nacütawaama. 13Rü yema daxũcü̱̃ã̱x ga duü̃xü̃gü rü ngĩxna nacagüe, rü ñanagürügü: —Pa Ngecüx, ¿ṯacüca̱x cuxaxu? —ñanagürügü. Rü ngĩma rü inangãxü̃, rü ngĩgürügü: —Chaxaxu erü nayangegü i naxü̃ne ya chorü Cori, rü tama nüxü̃ chacua̱x na ngexta naxügüãxü̃ —ngĩgürügü. 14Rü yexgumatama yema ngĩxgu, rü ngĩgüweama idau. Rü nüxü̃ idau ga Ngechuchu ga ngĩxü̃tawa na nayexmaxü̃. Natürü tama nüxü̃ icua̱x ga Ngechuchu na yiĩxü̃ ga guma. 15Rü yexguma ga Ngechuchu rü ngĩxna naca, rü ñanagürü: —Pa Ngecüx, ¿ṯacüca̱x cuxaxu? ¿Rü texéca̱x nixĩ i cudauxü̃? —ñanagürü. Rü ngĩma nüxü̃ nacua̱xgu rü yema nixĩ ga yema nanetünecüarü dauruü̃. Rü yemaca̱x ngĩgürügü nüxü̃: —Pa Corix, ega cuma cuyangexgu i naxü̃ne ya Ngechuchu, rü ¡chomaã nüxü̃ ixu na ngexta na cunaxüxü̃ na choma chayayaxuxü̃ca̱x! —ngĩgürügü. 16Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü ngĩxü̃: —Pa Maríax —ñanagürü. Rü ngĩma rü naxca̱x idaueguãchi, rü togawa ngĩgürügü nüxü̃: —Pa Rabunix —ngĩgürügü. Rü ngẽma rü “Pa Ngúexẽẽruü̃x”, ñaxü̃chiga nixĩ. 17Rü Ngechuchu rü ñanagürü ngĩxü̃: —¡Tãxṹ i choxü̃ quingõgüxü̃, erü tauta Chaunatüxü̃tawa chaxũ! ¡Natürü ngẽ́ma chaueneẽgütanüwa naxũ rü namaã nüxü̃ yarüxu na choma rü tá Chaunatü ya chorü Tupana ya Penatü ya perü Tupanaxü̃tawa chaxũxü̃! —ñanagürü. 18Rü yexguma ga María ga Magadácü̱̃ã̱x rü tomaã nüxü̃ iyarüxu ga marü nüxü̃ na nadauxü̃ ga Cori ga Ngechu-chu. Rü ñu̱xũchi tomaã nüxü̃ iyaxu ga yema ore ga Ngechuchu ngĩmaã nüxü̃ ixuxü̃. 19Rü yema yüxüarü ngunexü̃ãrü chütacü, rü tangutaque̱xegü ga toma ga Ngechuchuarü ngúexü̃gü. Rü togü tarüwãtaü̃gü, yerü yema Yudíugüarü ãẽ̱xgacügüxü̃ tamuü̃ẽ. Rü Ngechuchu rü ngürüãchi yéma nango̱x, rü torü ngãxü̃tanügu nachi. Rü toxü̃ narümoxẽ, rü ñanagürü: —¡Petaãẽgü! —ñanagürü. 20Rü yema ñaxguwena rü toxü̃ nügü nawéme̱x, rü nügü inawépacütüxü̃. Rü tomagü ga norü ngúexü̃gü rü tataãẽgü, yerü nüxü̃ tadaugü ga guma torü Cori. 21Rü yexguma rü wenaxãrü ñanagürü toxü̃: —¡Petaãẽgü! Rü yema Chaunatü núma choxü̃ na muxü̃rüü̃ tátama nixĩ i pexü̃ chamuxü̃ i chomax —ñanagürü. 22Rü yexguma rü toétü “cue” ñanagürü ga Ngechuchu. Rü ñu̱xũchi ñanagürü toxü̃: —¡Penayauxgü i Tupanaãẽ i Üünexü̃! 23Rü ngẽxguma duü̃xü̃gü nüxü̃ rüxoegu i norü pecadugü, rü pema rü pexü̃́ nangẽxma i pora na namaã nüxü̃ pixuxü̃ na Tupana marü nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ i norü pecadugü. Natürü ngẽxguma duü̃xü̃gü tama nüxü̃ rüxoegu i norü pecadugü, rü pema rü pexü̃́ nangẽxma i pora na namaã nüxü̃ pixuxü̃ na marü ngẽma norü pecadugüwatama nangẽxmagüxü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 24Natürü totanüxü̃ ga Tumachi ga Wüxigu Buexü̃maã taxugüxü̃, rü tama totanüwa nayexma ga yexguma Ngechuchu toxca̱x ngo̱xgu. 25Rü yixcama ga toma rü Tumachimaã nüxü̃ tixugüe, rü ñatarügügü: —Marü nüxü̃ tadau ya tórü Cori ya Ngechuchu —ñatarügügü. Natürü ga Tumachi rü toxü̃ nangãxü̃ rü ñanagürü: —Ngẽxguma tama nüxü̃ chada̱u̱xgu i norü itapuamaxü̃ i naxme̱xwa rü tama nüxü̃ chingõgügu i ngẽma itapuamaxü̃ rü ngẽma norü cana-pacütüxü̃, rü tãũtáma chayaxõ i ngẽma ore i chomaã nüxü̃ pixuxü̃ —ñanagürü. 26Rü 8 ga ngunexü̃guwena rü wenaxãrü tangutaque̱xegü ga toma ga wüxi ga ĩpatawa. Rü totanüwa nayexma ga Tumachi ga yexguma. Rü woo ga na nawãxtaxü̃ ga ĩã̱x, rü ngürüãchi yéma nango̱x ga Ngechuchu, rü torü ngãxü̃tanügu nachi. Rü toxü̃ narümoxẽ, rü ñanagürü: —¡Petaãẽgü! —ñanagürü. 27Rü yexguma Tumachixü̃ ñanagürü ga Ngechuchu: —¡Nüxü̃ ingõgü i ñaã chorü itapuamaxü̃ i cho̱xme̱xwa ngẽxmaxü̃, rü nüxü̃ nadau ya daa cho̱xme̱x! ¡Rü nuxa chorü canapacütüxü̃gu ingõgü! ¡Rü nüxü̃ rüxo na tama cuyaxõxü̃! ¡Rü meãma yaxõ i ñu̱xmax! —ñanagürü. 28Rü yexguma ga Tumachi rü Ngechuchuxü̃ nangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Chorü Corix, cuma nixĩ i chorü Tupana quiĩxü̃ —ñanagürü. 29Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Tumachix, cuma cuyaxõ i ñu̱xma erü choxü̃ cudau. Natürü tataãẽgü ya yíxema tama choxü̃ daugüãcüma yaxõgüxe —ñanagürü. 30Rü Ngechuchu rü tope̱xewa nanaxü ga muxü̃ma ga to ga mexü̃gü ga cua̱xruü̃gü i tama ñaã poperagu ümatüxü̃. 31Natürü guxü̃ma i ñaã poperagu ümatüxü̃, rü naxümatü na peyaxõgüxü̃ca̱x na Ngechuchu rü Cristu ya Tupana Nane na yiĩxü̃. Rü ngẽxguma nüxü̃́ peyaxõgügu rü tá pexü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃.


text:
Panama
El Panama (Panama in spagnöl) a l'é un paes del America centrala.
El cunfina cun la Costa Rica e la Culumbia.L'Ucean Pacifich e l'Ucean Atlantich (Mar di Caraib) bagnen i sò cost.
La capital a l'é Cità de Panama.
El gh'ha una süperfiss de 75.517 km² e una pupulaziun de quas 3.320.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Panama (nòm ufizial: Repübliga de Panama) a l'é una repübliga.
El president a l'é el Juan Carlos Varela (del 2014).


text: 1Rü yexgumatama Ngechuchuxü̃tawa nangugü ga ñuxre ga duü̃xü̃gü. Rü Ngechuchumaã nüxü̃ nixugü ga na ñuxãcü ãẽ̱xgacü ga Piratu namuxü̃ ga norü churaragü na nadaiãxü̃ca̱x ga ñuxre ga yatügü ga Gariréaanecü̱̃ã̱x ga yexguma yema yatügü rü Tupanaca̱x carneru nadaixgu tupauca ga taxü̃newa. 2Rü Ngechuchu nüxna naca rü ñanagürü nüxü̃: —¿Pema nagu perüxĩnüẽgu rü yemaãcü nüxü̃ nangupetü ga yema yatügü, yerü yema togü ga Gariréaanecü̱̃ã̱xãrü yexera nipecaduã̱xgü? 3—Pemaã nüxü̃ chixu rü tama nixĩ. Rü ngẽxguma chi pema rü tama nüxü̃ perüxoegu i pecüma i chixexü̃, rü guxãma i pema rü tá ta ipeyarütauxe. 4—¿Rü e̱xna pema nagu perüxĩnüẽgu rü guxü̃ ga Yerucharéü̃cü̱̃ã̱xãrü yexera nipecaduã̱xgü ga yema 18 ga yatügü ga yuexü̃ ga yexguma Chiruéwa yexmaxü̃ ga dauxü̃taechica naẽ́tü rüngutaü̃gu? 5—Pemaã nüxü̃ chixu rü tama nixĩ. Rü ngẽxguma chi pema rü tama nüxü̃ perüxoegu i pecüma i chixexü̃, rü guxãma i pema rü tá ta ipeyarütauxe —ñanagürü ga Ngechuchu. 6Rü yexguma ga Ngechuchu rü wüxi ga ore ga cua̱xruü̃wa namaã nüxü̃ nixu na ñuxãcü yaxna duü̃xü̃gümaã, naxĩnüxü̃, rü ñanagürü: —Wüxi ga yatü nüxü̃́ nayexma ga wüxi ga nanetü ga iguera ga norü naãnegu natoxü̃. Rü ínayadau rü ngoxi naxõṍ, natürü taxuü̃ma ga norü oxü̃ inayangau. 7—Rü yemaca̱x yema norü duü̃xü̃ ga norü naãnena dauxü̃xü̃ ñanagürü: “Dücax, tomaẽ̱xpü̱x ya taunecü guxü̃guma íchayadauxü̃ i ñaã nanetü, rü taguma naxo. Rü ngẽmaca̱x chanaxwa̱xe na cuyadaxüchixü̃ na tama natüca̱xma nuã naãnewa naxíaneã̱xü̃ca̱x”, ñanagürü nüxü̃. 8—Natürü ga yema norü duü̃xü̃ ga norü naãnena dauxü̃, rü norü corixü̃ nangãxü̃, rü ñanagürü: “Pa Corix, ¡nüẽ́tama doma taunecüxicatama nangẽma̱x! Rü tá chanaxaimüãnepǘne rü waxmüãnexü̃maã tá chanagüpǘne. 9—Rü bexmana ngẽxguma rü tá naxo. Natürü ngẽxguma tãũtáma naxo̱xgu rü tá chayadaxüchi”, ñanagürü. 10Rü wüxi ga ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu rü Ngechuchu nangu̱xẽẽtae ga wüxi ga ngutaque̱xepataü̃wa. 11Rü yéma iyexma ga wüxi ga ngecü ga 18 ga taunecü iḏaawecü. Rü ipüca̱xwe yerü wüxi ga ṉg̱oxo ngĩxü̃ napüca̱xwexẽẽ, rü taxuacüma iyarüwe̱xãchi. 12Rü yexguma Ngechuchu ngĩxü̃ da̱u̱xgu rü ngĩxca̱x naca, rü ñanagürü ngĩxü̃: —Pa Ngecüx, ñu̱xma rü marü cuxca̱x nitaane i curü ḏaawewa —ñanagürü. 13Rü yexguma rü ngĩxü̃ ningõgü, rü yexgumatama iyarüwe̱xãchiwemüxü̃, rü inaxügü ga Tupanaxü̃ na yacua̱xüü̃xü̃. 14Natürü yema ngutaque̱xepataü̃ãrü ãẽ̱xgacü rü nanu, yerü Ngechuchu rü ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu ngĩxü̃ narümexẽẽ ga yema nge. Rü yemaca̱x ga yema ãẽ̱xgacü rü ñanagürü duü̃xü̃güxü̃: —Nangẽxma i 6 i ngunexü̃ i nagu namexü̃ na ipuracüexü̃. Rü ngẽma ngunexü̃gügu nixĩ i namexü̃ na nuã pexĩxü̃ na pegü peyarümexẽẽgüxü̃ca̱x rü tama i ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu —ñanagürü. 15Rü yexguma ga Cori ga Ngechuchu rü nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Duü̃xü̃güx, pema rü togü i duü̃xü̃güpe̱xewa meã pemaxẽneta, natürü peãẽwa rü chixexü̃gu perüxĩnüẽ. ¿Tama e̱xna guxã i pema rü ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu peyawẽxü̃ i perü woca rü e̱xna perü cowaru na peyaxaxexẽẽgüxü̃ca̱x? 16—Rü ñaã ngecü rü Abráü̃tanüxü̃ iyixĩ, rü Chataná rü 18 ya taunecü ngĩxü̃ nachixexẽẽ namaã i ñaã ḏaawe. ¿Rü taux e̱xna i namexü̃ na ngĩxca̱x chayataanexẽẽxü̃ i ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu? —ñanagürü. 17Rü yexguma yema ñaxgu ga Ngechuchu, rü guxü̃ma ga norü uwanügü rü poraãcü naxãneẽ. Natürü guxü̃ma ga togü ga duü̃xü̃gü rü nataãẽgü ga yexguma nüxü̃ nadaugügu ga yema mexü̃gü ga Ngechuchu üxü̃. 18Rü ñanagürü ga Ngechuchu: —¿Ñuxãcü nixĩ i ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana, rü nañuxraü̃xü̃ i nüma ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa? ¿Rü ṯacügu tá chanangu? 19—Maneca wüxi ya motachachire ya wüxi ya yatü naãnegu toxü̃nerüü̃ nixĩ. Rü woo naxíraxüchichire̱x ya naxchire natürü narüxü, rü naya ñu̱xmata wüxi i nanetü i taetaxü̃ nixĩ. Rü ngẽmaca̱x i werigü rü natanügu nixüachiãü̃ —ñanagürü. 20Rü ñanagürü ta ga Ngechuchu: —¿Ñuxãcü nixĩ i Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa? ¿Rü ṯacügu tá chanangu? 21—Rü pãũãrü puxẽẽruü̃rüü̃ nixĩ na guxü̃wama nanguxü̃. Erü wüxi i ngecü rü íraxü̃- tama i pãũãrü puxẽẽruü̃maã inaxüéü̃ i taxü̃ i ngĩrü pãũchara. Rü ngẽma pãũãrü puxẽẽruü̃ rü woo naxíra rü nayapuxẽẽ i guxü̃ma i ngĩrü pãũchara —ñanagürü ga Ngechuchu. 22Rü inixũchigü ga Ngechuchu ga Yerucharéü̃wa na naxũxü̃. Rü yexguma namagu yaxũxgu rü ĩãnegüwa rü ĩãnexãcügüwa nixüpetüchigü, rü yéma nayangúexẽẽtanü ga duü̃xü̃gü. 23Rü wüxi ga duü̃xü̃ nüxna naca rü ñanagürü: —Pa Corix ¿noxretátama nixĩ i ngẽma nayauxgüxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. Rü nüma ga Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: 24—Daxũguxü̃ i naãneãrü ĩã̱x rü naxíraxüchi. ¡Rü paxa naxca̱x pedau na nawa pichocuxü̃ca̱x! Erü pemaã nüxü̃ chixu rü muxũchixü̃ma i duü̃xü̃gü tá nüxü̃́ nangúchaü̃ na nawa yachocuxü̃, natürü tãũtáma nawa nichocu. 25—Erü ngẽxguma ĩãrü yora marü nawãxtagu i ĩã̱x, rü pema i düxétüwa ngẽxmagüxe rü tá penatutuã́ü̃. Rü ñaperügügü tá: “Pa Corix, ¡paxa toxca̱x yawãxna i ĩã̱x!” ñaperügügü tá. Natürü nüma i cori rü tá pexü̃ nangãxü̃, rü ñanagürü tá: “Tama pexü̃ chacua̱x na ngextácü̱̃ã̱x pixĩgüxü̃”, ñanagürü tá pexü̃. 26—Rü ngẽxguma rü tá ñaperügügü nüxü̃: “Cumaãchire̱x wüxiwa tachibüe rü taxaxegü. Rü toxü̃ cungúexẽẽ ga torü ĩãneãrü cayegüwa”, ñaperügügü tá. 27—Natürü nüma rü tá pexü̃ nangãxü̃ rü ñanagürü tá: “Marü pemaã nüxü̃ chixu rü tama pexü̃ chacua̱x na ngextácü̱̃ã̱xgü pixĩgüxü̃. ¡Rü ípixĩ i nuã chauxü̃tawa i guxãma i pemax, Pa Chixri Maxẽxü̃x!” ñanagürü tá. 28—Rü ngẽ́ma tá pexauxe, rü tá pixü̃́xchapütagü i ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu i Abráü̃ rü Ichaá rü Acobu rü guxü̃ma i Tupanaãrü orearü uruü̃gü na Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa na nangẽxmagüxü̃ rü pema rü nüxna na ípewoxü̃xü̃. 29—Erü guxü̃watáma ne naxĩ i duü̃xü̃gü. Rü Tupana ãẽ̱x- gacü íixĩxü̃wa tá nangẽxmagü. Rü ngẽ́ma tá narütogü na ngẽ́ma nachibüexü̃ca̱x. 30—Rü tá nangẽxma i nümaxü̃ i ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü nüxü̃ oexü̃, natürü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana tá wixpe̱xewa nanaxügüxẽẽ. Rü tá nangẽxma i nümaxü̃ i ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü nüxü̃ icua̱xüü̃güxü̃, natürü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana rü tá wixweama nanaxügüxẽẽ —ñanagürü ga Ngechuchu. 31Rü yematama ga ngunexü̃gu rü Ngechuchuxü̃tawa nangugü ga ñuxre ga Parichéugü. Rü ñanagürügü Ngechuchuxü̃: —¡Íixũ i nuã! Erü ãẽ̱xgacü ya Erode rü cuxü̃ nima̱xéga —ñanagürügü. 32Natürü nüma ga Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —¡Naxü̃tawa pexĩ i ngẽma yatü i nüxü̃ cua̱xüchixü̃ na ñuxãcü duü̃xü̃güxü̃ nawomüxẽẽxü̃, rü namaã nüxü̃ pixu rü ñu̱xma rü moxü̃ rü tá íchana- woxü̃ i ṉg̱oxogü, rü tá chanameẽxẽẽ i ngẽma duü̃xü̃gü i iḏaaweexü̃, rü pa̱xmaãcü tá chanagu̱xẽẽ! 33—Natürü chanaxwa̱xe i ichixũchigü i ñu̱xma rü moxü̃ rü paxmaãcü ñu̱xmatáta Yerucharéü̃wa changu. Erü Yerucharéü̃gu nixĩ i na nayuexü̃ i guxü̃ma i Tupanaãrü orearü uruü̃gü. 34—Rü dücax, Pa Yerücharéü̃cü̱̃ã̱x, pema peyadaietanü i Tupanaãrü orearü uruü̃gü, rü nutamaã ípenamuxũchigü i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i pexca̱x núma namugüxü̃. Rü ñuxree̱xpü̱xcüna wüxigu chaugüxü̃tagu pexü̃ chanutaque̱xexẽẽchaü̃, ñoma wüxi i ota ya naxãcüã̱x nügütüü̃gu tüxü̃ nutaque̱xexü̃rüü̃. Natürü pema rü tama penaxwa̱xe. 35—Dücax i ñu̱xma ya perü ĩãne, rü Tupana tá ínanata̱x. Rü pemaã nüxü̃ chixu rü tãũtáma wena choxü̃ pedau ñu̱xmatáta daxũguxü̃ i naãnewa ne chaxũ. Rü ngẽxguma rü tá choxü̃ pedau rü tá ñaperügügü: “Namexẽchi nixĩ ya yima Cori ya Tupana núma namucü”, ñaperügügü tá —ñanagürü ga Ngechuchu.


text:
Ipòtesi dal cuntínü
El Georg Cantor, metend in piaza la teuria assiumatega di cungiunt, el definiss i cardinaj di cungiunt infinii, che 'l ciama alura nümer trasfinii, in del fin de cumparà i diferent infinii. A misüra de la furmaziun de la sua teuria, el riva a cumparà i cardinaj de , che 'l curespund al cüntàbil, e de , che 'l curespund al cuntinü. Inscì, a travers de la sua ipotesi sül cuntinü, el Cantor el «gerarchiza» quest diferent transfinii, però, rivandu minga a demustrà la sua ipotesi. El cuventarà specià el 1960 per savè che la fa part di prupusiziun indecidibel de la teuria di cungiunt. Mustrandu d’altra manera l'impurtanza che i matematich ghe veden, questa ipotesi la figüra in scima a la lista di 23 prublema de Hilbert.
Cuntegnüü
Definiziun de l'ipotesi del cuntinü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se 'l definiss (alef zeru) cume 'l cardinal de . El sia el cardinal de nutaa üsüalament .
El sia el püssee petit cardinal stregiament süperiur a , l'ipotesi del cuntinü la deciara che . In d'alter termin, quest chì el significa che l'esist minga di cungiunt infinii dai quaj el cardinal l'è stregiament cumpres intra el cardinal de e quel de . Se passa dunca dal cüntabil (u discret), al cuntínü, fasendu noma un sbaalz.
Indecidibilitaa de l'ipotesi del cuntínü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El lavurà del Gödel[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Kurt Gödel l'ha mustraa in del 1938 che giuntà l'ipòtesi del cuntinü a la teuria di cungiunt, definida per esempi dai assioma de Zermelo-Fraenkel, al cambiava per nagot la cunsistenza da questa teuria, anca se se 'l giunta l'assioma da la scernida.
El laurá da Cohen[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Infin, el Paul Cohen a l'ha mustraa in del 1963 che l'ipotesi del cuntinü a l'era minga demustrabila in de la teuria di cungiunt basada süj assioma de Zermelo-Fraenkel. L’è dunca independenta da la teuría di cungjuunt.
Generalizaziun de l'ipotesi del cuntinü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ipotesi generalizada del cuntinü la deciara che a l'esist minga di cungiunt daj quaj el cardinal a l'è stregiaeent cumpres intra e , percurend i urdinaj e vesend el cardinal del cungiunt dai part d'un cungiunt de cardinal .
Se gh'avariss alura : el ghe sariss nagot intra un cardinal e 'l cungiunt dai sò part, a manch de bigeziun. Anca questa ipotesi a l'è un indecidibil, segund i lavurà de Gödel e Cohen.


text:
Lengnau (AG)
Lengnau a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 541 abitant e una süperfiss de 12.67 km², e al se tröva a una altitüden de 415 meter sura al livel del mar.
El cumün de Lengnau a l'è tacaa ai cumün de Baldingen, Böbikon, Endingen, Freienwil, Obersiggenthal, Schneisingen, Unterehrendingen, Unterendingen, Wislikofen.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lengnau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Grech (Milan)
Grech (Greco Milanese) l'è on quarter de Milan, situaa in de la periferia nord-est de la città, in la zona de decentrament 2.
El se troeuva anca arent a la Martesana, prima de Gorla.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Probabilment el nomm el ven de la famiglia Greco, che la dominava el territori.
Grech l'è staa a longh on comun autonom, che 'l faseva part de la Piev de Bruzzan. El sant patronn del paes a l'era el San Martin.
In del 1753 Grech l'è staa unii a Segnan, che però in del 1863 l'ha mudaa el sò nomm in Greco Milanese.
Infina, Grech l'è diventaa on quarter de Milan in del 1923.
La stazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Milan la gh'è ona stazion di treni ciamada Greco Pirelli che però la se troeuva minga a Grech, ma a la Bicocca. La reson de questa robba l'è che al temp de la costruzion de la stazion, la Bicocca l'era on quarter de Grech.


text:
Bertschikon bei Attikon
Bertschikon bei Attikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.64 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 049 abitant.
El cumün de Bertschikon bei Attikon al se tröva a una altitüden de 506 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Elgg, Ellikon an der Thur, Elsau, Frauenfeld (TG), Gachnang (TG), Hagenbuch, Wiesendangen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bertschikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1255 col nom de Bersinkon
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bertschikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Bertschikon bei Attikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Attenzion pe l'azion,felicissima jurnata a tutt quant vuie.I vo ddic pazziann ma abbiat a pria' pkke'...
Iamm iamm n'gopp iamm ia',o padron mo se venn tutt cos america',ha ritt ke gi n'to come on chiur putec,pe na paninoteca,ca iss se ne frega
ha vist e' sord e se scord miliun e ricord'e tradizion sguard e' passion,alluccan i guagliun è question e confusion,a vit ro' rion,no ra' televisione.
Tre cos,3cos a vita e' bella, o' sole appizza mo pazzariell,ma se vulev me che ki e' ke by wit the weed fà pubblicita' ra ta ta ta ta
Pe llà a papa' ecco qua accattate o babà,avimm qualità,avimm panoram ka so bon pe femm.
Me pav sia tu kà (o)liev man
ce verimm
Attenziò battagliò we guagliò
sit pront po show,si iesc te poi ta fai cu mè,
pe te pe te pe te,una roie e tre
Cass rullant,suon ambulant,nu
vag a vacant.Batt port a port
e port tante,tant filastrokke
gioie in ogni sorte,tras n'te
cas nu poc curius vai ass ca vas,marit gelus o yes because
so tropp sciantose,ma nun me par o cas ca t sbatt pa sti ccos'.
Va panin birr patatine, agnello e min è kellu vin nu bikkier e vir,nu poc genuino fra'e vir vir min',vir napoli
e me ke me ke me trulije
Aglio fravvagl'fattur nu quaglio,me sbaglio u riavul fà i guai,ke se ce quaglia me scaglio,coglie a frev a parte n'cap me saglie e sang ke pomp,bomb ka zombn,ralle comme volle u raù pe dummeneca è addont,cant mess mett a tonaca mo te pozz ric pe te ric'r,to dic o munaciè pazziann a gent cazziann sferr m'afferro,sgarr tamarr jeans birr n'terr, uerr a ki ma fatt uerr,tant va lent sto ascenn e iesc sole
ata cuntà lacrime e suror.
Sta man prore e nu vec l'ora
facc paur e mo ve stenn pakker è cell(a me)
omm se crir t'appenn(a me) è fa i cunt cu kesta cazzimm ma mo te port n'ta l'abbiss
Teng o permess pe ji è press pur quan è ross i pass o stess.E pass fujenn quindi fatt larg,solo se truov o cazon ti pigli a targa
Bell n'gap tien cocc stran tarl,miett primm in ordine i pensier e po m parl.
Pe te svenen i femmen,ric sò nnammurat,te ric a verita' tu l'eccir co ciatquindi vasame o per pure se teng l'ognie nere...


text:
Lurg
From Uncyclopedia, the content-free encyclopedia
“Lurg lurg luuuurg luuuurg luurg. Lurg lurg lurg, lurg luuuurg.”
Lurg lurg Luurg luuuuurg, lurg lurg Lurg lurg luuuurg luuurg!, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luuuug luuurg, luuurg lurg luuurg lurg lurg lurg lurg lurg. Lurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuurg luuuurg luuurg lurg lurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuuuurg. Luuurg, lurg lu lurg lurg lurg lurg, luuurg, lurgh luuurg, lurg lurg lurg.
Lurg lurg, Luuuuurg lurg. Luuuurg lurg lurg. Luuuuurgh. Lurgh. Luurg lurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg: lurg lurg luuuuuuurg luuuuuuurg, lurg luurg luuuurg. lurg lurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg, luuuuurg luuuurg luuuurg luurg luurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuurg. Luurg luuuurg lurg luurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuuurg, luuuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg. Luurg, lurg luuuuuuuurg lurg luurg luuuurg lurg luuurg lurg lurg luuuuuurg, luuuurg luuuuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuurg.
Luuuurgh lurg lurg.
edit Luuurg lurg
“Lurg lurg lurg, lurg luuurgh.”
Lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg. Luuuurg, luuurg lurg. Lurg! Lurg lurg lurg lurg lurg.
edit Luuuuurg luuuurg luuuuuurg
Luuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuu-uuuuuuuuurg luuuuurg, lurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luurg.[1] luurg lurg luurg lurg, luurg lurg luuurg luurg luuuuuuurg lurg luurg luuuurg luuuuurg lurg luuurg lurg lurg luurg.
Luuuuurg, lurg luuuuuuuurg luuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg, luuurg lurg lurg luurg luurg lurg lurg. Luurg lurg luurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuurg, luuuuuuuuurg. Luuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuurg, luuuuuuurg luuuurg lurg, luuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg luurg, lurg, luuuurg luuurg lurg luurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuurg.
edit Luuuuuuuuurg
Luu'rg luuuuurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luurg, luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuurg.
Luurg lurg luuurg, luu'rg luuuuuuurg luuuuuurg luuuuurg luuurg lurg lurg luurg. uuurg luuuuurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuuuurg, luuuurg luuuuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg luurg luuurg lurg lurg. Lurg luuurg lurg lurg luuuurg, lurg luuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg, luuurg luuurg luurg lurg.[2]
edit Luuuuuuurg
Lurg lurg lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuurg, luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuuuuurg luurg lurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuuuuuurg luurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg lurg luuurg lurg lurg Uuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuuurg lurg luuuuuurg luurg luurg luurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuurg. Luurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg luuuurg, luuurg lurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuuuurg.
Lurg luuuurg luurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuuuuurg lurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuurg, lurg luuuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg lurg luurg luuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg.
edit Luurg luuurg luuurg luurg
Luuurg luuuuuuuuurg luurg lurg lurg luurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg luurg luurg luuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuuurg 'uuu' lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luurg, luuuuuuuurg luurg lurg uuu-uuuuuuuurg luuuuu-uuuuurg luurg lurg lurg lurrg, lurg luurg lurg lurg luuuuurg luuurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuu'rg luuuuurg lurg luuuurg luurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg luurg luurg lurg luuuurg luurg luurg luuuurg lurg,[3] lurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg luuuuurg lurg 'luuuuuuuuuuurg luuuuuuuurg,' lurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg.
Lurg lurg lurg luuuurg luuuurg - lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuurg, lurg luuuuurg luuuuurg, luuurg luuuuurg luuuurg.[4] luurg, luurg luuuuuuurg luuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuuurg luuuuurg. Luuurg luuuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg lurg luuurg lurg, luuuuurg lurg luurg luuuuurg. Lurg luuuuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg luuurg, luurg uurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg lurg luuuurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuurg lurg lurg lurg luuuurg luuuuuurg, lurg luurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg luurg lurg luuurg luuuuuuuuurg.[5] luurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg lurg luuuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg, luuuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luurg lurg lurg luurg uuurg luuuuuuurg. Luuuuuuuuuurg, luurg luurg luurg lurg luuuurg luuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuuurg luurg luuurg lurg. Lrg luurg lurg, luurg lurg lurg luuuuuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg. Luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg, luuuuuuuurg lurg luuurg lurg luuuuu' luurg luuurg lurg luuurg luurg luuurg lurg luuuuuurg luurg.
edit Luuuuuuurgh
Lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuuurg. Luuuurg lurg luuuuuuurg lurg lurg luuuuurg, luuuuurg luuuurg luuurg lurg luuuurg luuuurg luurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuurg lurg luuuurg. Luuuuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luuuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg. Luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuurg lurg luuuuuuurg luuuurg, lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg, lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg luuurg luurg lurg luuuurg luu'rg luuuuuurg.
Luurg lurg lurg luuurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg luuuurg, luuuuurg, luurg luurg luuuuurg luuurg luuurg lurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuurg: luurg luuuurg luuuu'rg luuurg. Luuuurg lurg luurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuurg, luurg luuuuuuurg luuuurg luurg luurg lurg luuurg lurg luuuurg luurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg. Lrg lurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuurg lurg luuurg, lurg lurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuuuuurg lurg luuuurg luuurg luuuuuuuurg, lurg luurg, lurg luurg lurg luuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg luuuurg.
edit Luurgrg luuuurg
Luuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuuurg luuurg luuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuuuurg lurg luuuuurg lurg luurg luuurg, lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg. luurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuurg luurg, lurg luurg luurg luuuuuurg luuurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
Luuurg lurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg lurg, lurg luuuurg luurg lurg luurg luuuuurg luuurg lurg luuuuuuuuuuurg. luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuuuuurg luuuuuuuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luuurg, luuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg. luurg lurg luuuuuuurg luuurg luurg luuuu'rg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
edit Luurg lurg luuuuuu
“Lurg luuurg luurg lurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuuurg luuurg...”
Lurg luuurg luurg luuuuuuuuuuurg lurg lurg luuurg luurg lurg luuurg, lurg luuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuuuurg. Luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg luurg luuurg luuurg luuuurg lurg luuurg. Lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg, lurg luuuuuurg luuuuurg luuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luu'rg luuuuuurg.
Luuuuurg.
Lurg lurg luurg luurg lurg Uuuu-uuurg luuuuuuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuuuuuuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuurg luuuuuuuurg, Uuuu-uuurg luuuuurg luuuurg luurg luuurg. Lrg lurg lurg luuuuurg luuuuuurg, luurg lurg luurg luurg luurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuurg.[6] lurg lurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuuuurg lurg luurg luurg luurg luuurg luurg luurg lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luuuurg luurg lurg luuuuuuurg lurg lu-uuuuuurg, lurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luuuuuuurg. Luuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg luuuurg. Luuuuurg lurg luuuurg, lurg luuuuuuuuurg lurg luurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg.
Luuuuuuuuuuurg, luuurg luuuuuurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg luurg luuuuurg luuuuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg lurg luuuuuuurg luurg luuurg luurg lurg lurg lurg luuuuurg. Luuuuuuuuurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luuuuurg, luurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuuurg luurg luurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luurg lurg luuuuurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luuuurg lurg luurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg.
Lrg lurg luuuurg, luuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuurg.
edit Lurg luuurgh
- ↑ Luuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuuurg.
- ↑ Luurg luuuuuuurg lurg luuuurg luuuuurg lurg luurg luurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuuuuurg luuuuurg luuuuuurg, lurg luuurg luuuuuuurg lurg lurg luurg lurg lurg luuuuurg, luuuurg luuurg.
- ↑ Lrg luu'urg luuurg lurg uurg lurg lurg luuurg luuuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg.
- ↑ Lrg luuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg, luurg luuurg lurg lurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuurg. Lrg lurg luuuurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuuuurg, luuuuuuurg luurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuurg luurg luuuuurg, lurg luuuuuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg.
- ↑ Luuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuurg lurg luuu-uu-uuurg. Luurg luuuurg luuurg luurg lurg luuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuurg luuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luuuuuurg lurg.
- ↑ Luuuuuurg luurg luuurg.


text:
Vechigen
Vechigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4608 abitant.
El cumün de Vechigen al se tröva a una altitüden de 583 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bolligen, Hasle bei Burgdorf, Krauchthal, Muri bei Bern, Oberburg, Stettlen, Walkringen, Worb.