text:
L'altro uomo
L'altro uomo (’L àt'r óm) 'l è 'n film noir americàṅ dal 1951 'd Alfred Hitchcock trat da 'l rumànś Furastēr in sal trên dla Patricia Highsmith. 'L è stâ girâ in biànc e négar. In Itâglia 'l è vgnû fóra anc cun al nóm ad “Delitto per delitto” (“Delìt par delìt”).
Cun sèt migliòṅ ad dòlar purtâ a cà, al film 'l è stâ un sucès cumerciàl p'r Hitchcock e la Warner Bros, esénd custâ sōl un migliòṅ e dū.
Sunt
Al śóvan tenìsta Guy Haines (Farley Granger), divìś da sò mujér Miriam (Laura Elliot), una ch'la gh'à mis i còran, al s mét insém a l’Ann Morton (Ruth Roman), fiōla 'd un senadōr, avénd in prugèt qvél ad spuśàr-la quànd al gh'arà al divòrsi. Un dè, durànt un viàś in trên, chi lò al cgnós al milurdèṅ Bruno Anthony 'd Arlington (Virgìgna) ch'al gh diś 'd èsar un sò amiradōr, faghénd védar ad savér dimóndi quèi su lò e la sò famìja.
Dòp avér-ag pagâ al pranś, Bruno al gh śibìs òṅ di sò tragatèṅ, qvél ad far un scambi 'd umisìdi fra lōr dū, in manéra che la pulisìa la n prév rivàr minga a la véra, parchè i masamènt i n gh'arévan mia di mutìṿ vàlid. Lò al s farév càr'g ad cupàr cla dunàsa daśgustóśa dla Miriam, lasànd-ag camp lìbar par tōr in mujér l’Ann, mént'r al tenìsta al gh'arév ad far fóra sò pàdar, che cal visiâ ad Bruno pròpria al n s cumpatìs briśa. Guy al créd che lò 'l àppia dit incòsa par burla ma a n è minga acsè.
Na sira Bruno al tîṅ adrē a la Miriam méntar lē la và a divertìr-as a 'l Luna Park cun dū amìg sèg. Imprufitànd-as 'd un mumènt in dua la dóna la rèsta da par lē in un buschét, chi lò al la stròsa e pò al gh pòrta via gl'uciài śbragâ par far-i védar a Guy, dmandànd-ag ad rénd'r-ag al favōr ma lò 'l al para via uféś.
Bruno al n céd minga e al taca a far-as védar da spés in di pòst in dua al và anc Guy, dvintànd al sò arbgàt.


c: text/html

text:
Búzios
Artìcol in dialët piasintëin
Búzios (al sò num cumplët a l'è Armação dos Búzios) a l'è una sitä dal Brasil, in dal Stä ad Rio de Janeiro, a quäsi 170 km a Nord ad la sò capitäla.
In dal 2009 la gh'hava 28.653 abitant.
Storia[modifica | mudéfica la surzéia]
Búzios a l'è sëimpa stä un vilàgg ad pascadù dal cumoin ad Cabo Frio. A l'è dvantä indipendëint al 12 nuëimbar dal 1995.
Adritüra, pàr ca in dal sècul XVI i sò prìm abitänt i sìan stä gl' Indios Tupinambás. I'enn sëimpar rastä amìs cui pirä e cui Francès. In dal sècul XVII, i'enn stä mandä via dai Partüghès.
Ecunumia[modifica | mudéfica la surzéia]
Fën al sècul XX, l'ecunumia ad Búzios l'è stä la pesca e l'agricultüra. Da dòpu la mitä d'i ann '50 l'ha cumanciä a vëign gëint da tütt al mùnd, par via d'i sò belìsimi spiägi. Un parsunägg famùs c'a vëgn a Búzios a l'è Brigitte Bardot.
Atar futugrafìi[modifica | mudéfica la surzéia]
-
Al munümëint a Brigitte Bardot
-
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Büs negher
In astrunumia, un büs négher l' è un aster u ugett celest la densitaa del qual l'è insci forta che la forsa de gravitaa che 'l ghe da sgiò la lassa scapà vía gnanca 'l ciar. De chí 'l nomm.
Gh'è almanch tre class da büs négher: una class hin i büs négher primurdiaj, traa in pee insema al ünivers: i so mass pòden vess difarent.
I esiist anca di büüs négar süpermassiif, cun massa da diveers miliun da vöölt chela dal suu. Sa creet che al centru da la püpaart di galassi (tra da luur la vía da lacc) a gh'inn di büüs négar süpermassiif, malgraa ch'i sía asquaas tücc inatiif. I galassi cul nücli atiif cuma i galassi da Seyfert u i radiugalassi, sa creet ch'a síen di galassi cunt un büüs négar al sò nücli.
Finalmeent, una altra classa a inn chii da massa istessa che ul suu. Vün da chiist-chí al sa furma cura ca una stella da massa 2.5 vöölt chela dal suu la sa cunveert in süpernöva e la s·cjopa. Ul sò nücli al sa cuncentra int un vulümm sussenn piscin, e la densitaa la deventa inscí granda che la gravitaa la fa sü un urizuunt di eveent da che nagott al pöö scapá vía, gnanca ul cjaar. Per cheest mutiif-chí, sti còorp a inn numinaa 'négar'.
L'ergosfera a l'è la paart da fö dal urizuunt di eveent da che sa pöö ancamò scapá vía, in teuría. L urizuunt di eveent al è la fruntera marcaant ul límit da che sa pöö mía scapá vía, deent al quaal a gh'è dumà ul camin marcaa par la gravitaa. Una singülaritaa l'è un puunt 'infinitameent piscin' da densitaa i gravitaa infiniit, da vulümm nüll e radii zeru. Chiist infinii e zero mustren che la relativitaa generala a l'è mía buna par i-descriif, e che, prubabilmeent, a l'è necessària una teuría quàntica da la gravitazziun. Se ul büüs négar al è adimensiunaal, sa trata d'un büüs négar da Schwarzschild e se al è ünidimensiunaal d'un büüs négar d'Einstein. Una evulüzziun da sti düü daree a l'è ul büüs vèrmen, ch'e pudaress trá insema dü puunt diveers dal spazzi-teemp.
Al cuventa dí ch'i esiist mía di prööf dirett da l'esistenza di büüs négar, però i sun cumpatíbil cunt i teurii atüaal da la física e, a causa di sò caraterístich físich, i büüs négar sa pòden descuvrí dumà a traveers la suva inflüenza al intuurn. La plüpaart i fa paart d'un sistema binari da steel, cunt una cumpuneent invisíbil (ul büüs négar) e una visíbil; u anca da nücli da galassi e cümül globülaar. Chiist daree sa descúvren par la püssee granda velucitaa che i steel i gh'a in la suva prussimitaa e par i emissiun da radi X ch'i sa urígina par la cadüda da matéria.
Malgraa l'impussibilitaa física da scapà vía d'un büüs négar, cheest-chí al pöö svapurá, par vía da la radiazziun de Hawking, descuverta pal físich Stephen Hawking. Ligaa a la svapurazziun al è ul cuncett d'entrupía. L'entrupía di un büüs negar la cress in la mesüra che la cress la süperfiis. La pecüliaritaa a l'è che, in la mesüra che l'entrupía e la süperfiis i diminüiss, la temperatüra termudinàmica dul büüs négar la aumenta. Da fatt, cheest caas-chí al è l'ünich cugnussüü íntal quaal la temperatüra la deventa püssee òlta quand ca l'entrupía la deventa püssee piscinina.
Quand ca la temperatüra termudinàmica dul büüs négar la aumenta, inscì la aumenta anca l'emissiun. U büüs negar grand cumè 'l suu, però, al g'avaria una temperatura termodinamica da dumà 100 nanokelvin, e al svapuraria no; anzi, al finaria par assurbì oltra energia da la radiazziun cosmica, e 'l cresaria in ca la manera chi. Da tüta manera, sa càlcüla ca quand un büüs negar al pöö svapurà (quand ca 'l pesa cume la Löna o men, e la so temperatura termodinàmica l'è püssè da quela da la radiazziun cosmica), al finiss par scumparì sübit. Un büüs negar pesant cume na machina (10-24 m da diameter) svapùra in un nanosegund, dunca vün al sa dumanda se i microbüüs i podan esiist da furma stàbil. Anca questa dumanda chi la pöö mia vegh risposta senza una teuría quàntica da la gravitazziun, però.


text:
Julia Görges
La Julia Görges (Bad Oldesloe, 2 ad Nuvémbar dal 1988) l'è na tenìsta tedésca prufesiunìsta da 'l Luj dal 2005. La s è stablìda a Hannover in dal nòrd dla Germâgna.
L'è élta 180 cm e la péśa 70 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'à tacâ a śugàr a tènis da pìcula quànd la gh'iva siē an.
L'è stada la nùmar quìndas dal mónd al 3 ad Mars dal 2012 e in dla sò caréra l'à vins dū tìtui WTA (a Bad Gastein 2010 e a Stucàrda 2011) e siē ad qvéi ITF (tut in sla tèra batùda), rivànd par dū vòlti in di utàṿ di Australian Open in dal 2012 e in dal 2013. Par cóntar, l'à pardû tri finàli. In dópi invéci la s è purtàda a cà quàtar tìtui sèmpar cun dal cumpàgni difarénti.
I sò genitōr (Klaus e l’Inge) ad mistēr i lavóran in dal camp dl'asicurasiòṅ. I cantànt ch'i gh piàśan da piò i èṅ Michael Jackson, la Rihanna e i Blue mént'r i sò atōr favurî i èṅ Hugh Grant, la Julia Roberts e la Jennifer Aniston.
A gh piàś magnàr dal bistèchi e guardàr al telenuvéli a la televiśiòṅ.
L'à tòlt ispirasiòṅ da 'l śōg dla śvisra Martina Hingis e al sò śugadōr preferî 'l è Roger Federer.
Caréra
Dòp avér vins dū tìtui ITF in d'l Agóst dal 2006, in dal 2007 la pasa 'l qualificasiòṅ a Doha pardénd pò a 'l secónd tùran da la Svetlana Kuznecova, nùmar sinc dal mónd, par 5-7 1-6. In Avrìl la n i pasa minga invéci a Bùdapest e a Varsàvia andànd a cà p'r òpra dla Sabine Lisicki e dla Tamira Paszek. In Maǵ la fà suo un ITF in Turchìa e pò 'n àt'r incóra a Bùcarest in Śugn baténd la Zuzana Kučová e la Dia Evtimova. In Agóst la pasa 'l qualificasiòṅ a Stucólma in dua la riva anc in semifinàl pardénd pò da la Vera Duševina par 4-6 7-5 3-6. La śōga anc a gl'US Open ma lè la céd a la nùmar òṅ dal mónd, la Justine Henin. La sèra 'l an a 'l 131śum pòst.
In dal 2008 la tōś part a 'l turnèo ad Doha par via dna carta salvàdga ma la pèrd subìt da la Karin Knapp par 1-6 4-6. A Memphis la riva in di quàrt baténd la Bethanie Mattek-Sands par 6-4 6-3 ma pò la fà 'l valìś cun l'Ol'ga Govorcova ch'la gh'à la méj sèg par 7-6 6-2. A Berlîn la pèrd a 'l prim tùran da la Dinara Safina e pò la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ dal Roland Garros pardénd da la Nastas'sja Jakimava. A Wimbledon la fà secónd tùran (2-6 6-7 da la Marina Eraković), méj a Pòrtrōś in dua la riva in semifinàl (3-6 6-2 4-6 da l'Anabel Medina Garrigues). La finìs 'l an śugànd sinc ITF (purtànd a cà dū semifinàli), piasànd-as a 'l 102śum pòst dal ranking.
In dal 2009 la và fóra subìt a gl'Australian Open paténd un 5-7 3-6 da l'Ana Ivanović mént'r a Miami la riva a 'l secónd tùran (4-6 2-6 da la Jie Zheng). In Śugn, baténd la Sara Errani 6-4 5-7 7-5, la riva in di utàṿ in sl'èrba ad Birmingham ma pò la pèrd da l'Urszula Radwańska par 6-7 3-6. Dòp al prim tùran ad Wimbledon (4-6 6-7 da la Jelena Janković), la tedésca la vins 'l ITF ad Biarritz da sènt-mila dòlar baténd, fra gl'atri, la Nastassja Burnett, la Lucie Hradecká e la Kacjaryna Dzehalevič in finàl. In Istâ la Görges la n pasa minga al prim tùran di US Open parchè la pèrd 3-6 2-6 da la rusa Svetlana Kuznecova. A Quebec city la riva invéci in di quàrt (3-6 2-6 da la Lucie Šafářová).
In dal 2010, dòp soquànt prim e secónd tùran, la tōś part a la stagiòṅ di turnèo americàṅ in primavéra. A Indian Wells la bat la Lucie Šafářová par pò pèrdar da la Yanina Wickmayer, a Miami e a Ponte Vedra beach la mandà a cà l'Ayumi Morita e la Barbora Záhlavová-Strýcová par pò far lē al valìś cun l'Elena Vesnina a 'l secónd tùran. A Charleston la céd lutànd a la Bethanie Mattek-Sands. A Straśbûrg la bat la Maria Elena Camerin 5-7 7-5 6-1 e la Sybille Bammer 6-1 7-6 prima ad pèrdar in di quàrt da la Marija Šarapova par 6-7 1-6. In Luj la vins incóra al tìtul ITF ad Biarritz prima ad pèrdar in dla semifinàl ad Palèrum da la Flavia Pennetta par 0-6 4-6. La stmana dòp la Julia la vins al sò prim tìtul WTA a Bad Gastein baténd l'Alizé Cornet in semifinàl e la śvisra Timea Bacsinszky in finàl, tuti e dū par 6-1 6-4. In Agóst la riva in di quàrt a Cupenàghen (6-3 0-6 6-7 da la (Caroline Wozniacki) par pò far secónd tùran a gl'US Open cóntar la Yanina Wickmayer. A Quebec city la vèṅ mandàda a cà a 'l secónd tùrand da la Bethanie Mattek-Sands cun al puntéǵ ad 1-6 4-6. A Tokyo la fà la vóś grôsa cun la Dinara Safina e cun la Samantha Stosur ma pò la dvénta 'n pulśèṅ cun la Coco Vandeweghe ch'la la sćiànca 6-3 6-0. In Utóbar la dà la paga 6-2 6-1 a la Petra Kvitová a Linz ma l'Ana Ivanović la la mét pò in riga in di quàrt par 7-6 6-2. La stmana dòp la sa spòsta in Lussembûrg par śugàr un turnèo WTA in sal dûr. Chè la bat la Mandy Minella 6-4 6-3, la Carla Suárez Navarro 6-2 6-1, l'Ana Ivanović 6-3 6-1 e l'Angelique Kerber 6-4 3-6 6-1. In finàl la tedésca la céd però a la tarantìna Roberta Vinci par 3-6 4-6 ma in tut al manéri la fà sù dū-śènt punt bòṅ par la sò clasìfica ch'a la fiṅ d'l an la riva a èsar la nùmar quarànta dal mónd.
La taca bèṅ al 2011 cun la semifinàl a Auckland e 'l tèrs tùran a gl'Australian Open (6-4 4-6 4-6 da la Marija Šarapova). In Avrìl la riva in di quàrt anc a Charleston ma la pèrd da l'Elena Vesnina par 6-2 2-6 2-6. In cà sua, a Stucàrda, la Görges la i fà fóra tuti par vìnsar al sò prim Premier. La taca cun la Michaëlla Krajicek sćiancàda par 6-3 6-1 e pò la s imprufìta dal bandòṅ dla Viktoryja Azaranka ch'la gh dà a muć dòp avér purtâ a cà al prim sét 6-4. In di quàrt la bat la Sabine Lisicki 6-4 6-4 e pò la gh'à la méj anc su la Samantha Stosur par 6-4 3-6 7-5. In finàl la mét a pòst anc la Caroline Wozniacki, nùmar òṅ dal mónd, par 7-6 6-3. A Madrid la Julia la cuntìnua a la stésa manéra, avénd-ag la méj su la Kaia Kanepi 6-7 6-1 6-4, su la Dinara Safina 6-4 4-6 6-4, incóra su la Caroline Wozniacki 6-4 1-6 6-3 e su l'Anastasija Pavljučenkova par 6-4 6-2. In semifinàl la pésca però na Viktoryja Azaranka armìsa dal tut ch'la la bat 6-4 6-2. Cun i nuvsènt-vint punt mis in bisàca in di dū turnèo, la Julia la śōga a 'l Roland Garros da nùmar daśdòt dal mónd. Dòp avér batû la Mathilde Johansson e la Lucie Šafářová, la sò strada la s férma a 'l tèrs tùran ad òpra dla Marion Bartoli par 6-3 2-6 4-6. Dòp un tèrs tùran anc a Wimbledon (4-6 6-1 3-6 da la Dominika Cibulková), la pèrd subìt a Bad Gastein, a Stanford, a Carlsbad e a Cincinnati. Sōl a Turònt la vins 'n incóntar cun la Jelena Janković par pò pèrdar da la Serena Williams 1-6 6-7. A gl'US Open e a Tokyo la riva in di utàṿ, méj a Seùl in du la riva in di quàrt. La finìs 'l an cun la semifinàl in Lussembûrg pardùda cun la Viktoryja Azaranka 3-6 3-6.
Al sò 2012 al partìs cun un secónd tùran a Auckland (2-6 3-6 da l'Angelique Kerber), un prim tùran a Sydney (1-6 1-3 bandòṅ cun la Jelena Janković) e gl'utàṿ a gl'Australian Open (1-6 1-6 cóntar l'Agnieszka Radwańska). A Parì a 'l quèrt la pèrd in di quàrt da la Klára Zakopalová in tri sét, mént'r a Doha la và a cà cun la Varvara Lepchenko dòp avér batû la Nastas'sja Jakimava. In Favràr l'è bòna ad rivàr in finàl dand la paga a la Svetlana Kuznecova 2-6 7-6 6-4, a la Casey Dellacqua 6-0 6-2, a la Daniela Hantuchová 4-6 6-3 6-4 e a la Caroline Wozniacki 7-6 7-5. La tedésca la céd sōl a l'Agnieszka Radwańska par 5-7 4-6. A Indian Wells (esénd tèsta ad série nùmar quìndas) la riva in di utàṿ, farmàda incóra par la Viktoryja Azaranka 3-6 1-6. A Barcelóna a taca par lē la stagiòṅ in sla tèra batùta. In di quàrt la pèrd da la Sara Errani par 2-6 3-6. A Stucàrda la n è minga bòna ad ripétar al riśultâ d'l an pasâ parchè, dòp avér vins cun l'Anastasija Pavljučenkova par 5-7 6-3 6-4, la pèrd da la Samantha Stosur cun al puntéǵ ad 2-6 6-2 3-6. A Madrid la và fóra subìt cun la Mona Barthel mént'r a Róma, a 'l Roland Garros e a Wimbledon la riva a 'l tèrs tùran pardénd pò cun l'Angelique Kerber, l'Arantxa Rus e l'Ana Ivanović. In Aṿtòṅ la cata sù dū scunfìti da la Marion Bartoli a Tokyo e a Pechîn in di prim tùran. La fà méj in Utóbar a Linz in dua la bat in semifinàl la Kirsten Flipkens prima ad cédar in finàl a la Viktoryja Azaranka par 3-6 4-6.
In dal 2013 la riva incóra a gl'utàṿ a Melbourne in dua la lasa strada a la Na Li par 6-7 1-6. In Dubai la và fóra subìt cóntar la Sara Errani mént'r a Indian Wells la fà tèrs tùran (1-6 2-6 da la Nadia Petrova). A Charleston la bat la Julija Putinceva par 6-2 6-3 e l'Ol'ga Govorcova par 6-2 0-6 6-3 ma pò la pèrd cun la śvisra Stefanie Vögele in tri sét. A Stucàrda la s imprufìta dal bandòṅ p'r al cagaròt dla Kirsten Flipkens a 'l prim tùran (in tut al manéri la tedésca l'éra avànti sèg par 6-2 2-1) ma pò la pèrd p'r al śbrag dla scùfia cun la Petra Kvitová, 6-2 6-7 2-6. A Róma la céd par la quìnta vòlta ad fila (dòp al bandòṅ dla bielurùsa a Stucàrda in dal 2011) a la Viktoryja Azaranka par 2-6 0-6 a 'l secónd tùran. A Nurimbèrga la pèrd in di utàṿ da l'Andrea Petković, pò finalìsta. A Wimbledon invéci la và fóra subìt par 4-6 7-6 5-7 cun la nùmar 117 dal mónd, la culumbiàna Mariana Duque Mariño.


text:
Lufingen
Lufingen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Bülach, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.22 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 828 abitant.
El cumün de Lufingen al se tröva a una altitüden de 459 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Embrach, Kloten, Oberembrach, Winkel. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lufingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1157 col nom de Luvingin.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Culubian
Culubian (Colobian in Piemuntes; Collobiano in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 97 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 9,1 km² e ona densità de popolaziun de 11 ab./km².
El paes l'è strengiüü tra el curs del fiüm Cerv a nord-ovest e quel de l'Elv a süd (che pö se incuntren minga luntan de lì).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Culubian l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Macchina de scriv
Ona macchina de scriv l'è on meccanism con di tast che, a dàggh on colpett dessora, imprimen di caratter su on quaicoss, normalment on foeuj de carta. On brascin de la macchina el scatta innanz e 'l va a sbatt sù de on naster inciostraa che 'l sta dessora del foeuj.
L'invenzion de la primma macchina meccanega l'è stada in di ann Sessanta del secol XIX, e de quell ann lì i macchin de scrivv hann scominciaa a fàss strada in di offizzi, lassandegh a la scrittura a man con penna e incioster domà i corrispondenz pussee privaa.
Apos de la Segonda Guerra Mondial hinn staa inventaa i macchin de scriv elettregh, e poeu anca quei elettronegh. A partì di ann Settanta i sistema de videoscrittura primma, e poeu i personal computer han faa svelt a cascià via i macchin meccanegh de tucc i post indè ch'eren drovaa.


text:
José Mourinho
José Mário dos Santos Félix Mourinho, cgnusû semplicemènt cuma José Mourinho (IPA: /ʒuˈzɛ moˈɾiɲu/), 'l è 'n alenadōr purtughéś nâ a Setùbal (32 km a sud ad Liśbóna, capitàla dal Purtugàl) al 26 ad Śnar dal 1963. In dla sò caréra 'l à 'linâ dimóndi di più grand club 'd Europa cuma l'Inter, al Real Madrid, al Chelsea e al Porto, vinsénd du Champions League e soquànt scudét.
Al sò scutmàj, sarnî diretamènt da lò durànt i sò an lundinéś, 'l è The Special One (Al specialòṅ).
Al sò valōr 'l è arcgnusû da tut, anc da 'l Istitùt Internasiunàl ad Stòria e Statìstichi dal Balòṅ (IFFHS) ch'al 'l à elèt par tri vòlti (2004, 2005 e 2010) al mijór alenadōr dal mónd.
Pulèmichi
Mourinho 'l è un persunàǵ dimóndi cuntruvèrs par via dal sò caràtar spavàld (in dal Setémbar dal 2008 'l à dit a la Gazzetta dello Sport ch'al pénsa ch'a n gh sia ninsòṅ méj ad lò) ch'al 'l à da spés mis dèntar a dal pulèmichi in dal mónd dal balòṅ.
- In dal 2009, mèntar 'l alenàva i milanéś dl'Inter, l'à dat adòs a la Roma e al Milan, dgénd che i n arévan vins gnint in dla stagiòṅ.
- Al 29 ad Nuvémbar dal 2010 'l à ciapâ na bèla patóna cun al sò Real Madrid pardénd par 5-0 in cà dal Barcellona. I catalàṅ i gh'àṅ fat védar la manita (la manìna) par tōr-'l in gir.
- In dal 2005 'l à dat dal voyeur (guardòṅ) a 'l alenadōr d'l Arsenal Arsène Wenger sustgnénd ch'al francéś al gh'is n'usesiòṅ p'r al Chelsea.
- A la fîṅ dla gara Atalanta-Inter dal 13 ad Dicémbar dal 2009 al vèṅ deferî a la cumisiòṅ disiplinàra p'r avér dit dal bruti paròli a 'l giurnalìsta spurtìṿ Andrea Ramazzotti e avér-al tòlt p'r i bras. Al purtughéś al ciàpa 13.000 euro ad multa.
- Dòp la gara Inter-Sampdoria dal 22 ad Favràr dal 2010, finìda 0-0, al ciàpa tri giurnàdi ad squalìfica e 40.000 euro ad multa parchè 'l iva dit dal bruti paròli a 'l àrbitr e i sò culaburadōr durànt la partìda e p'r avér far al ségn dal manéti.
- Al 23 ad Nuvémbar dal 2010 al fà casàr fóra ad prupòśit du di sò śugadōr (Xabi Alonso e pò Sergio Ramos) durànt i ùltim minùt dla gara ad Champions League fra Real Madrid e Ajax par far-i squalificàr in dla partìda dòp ch'la n cuntàva gnint. 'L è pò stâ punî anca lò cun na giurnàda.
- Al 27 'd Avrìl dal 2011, dòp ch'l éra stâ butâ fóra durànt la gara ad semifinàl dla Cópa di Campiòṅ fra i Blancos e al Barça, al dà adòs a 'l àrbitr durànt la cunferénsa stampa cun i giurnalìsta (“Parchè? Parchè? Mè a spér 'd avér un dè na rispòsta. Parchè Ovrebo, Busacca, De Bleeckere e adès Stark?”).
- A 'l aeropòrt, al 4 ad Maǵ dal 2011, turnànd a cà dòp èsar stâ eliminâ da la Cópa di Campiòṅ p'r òpra di rivài dal Barcellona, Mourinho (e al sò cunasiunàl Cristiano Ronaldo), i faṅ inténdar 'd èsar stâ rapinâ faghénd al gèst dla maṅ ch'la prila cun i dî ch'i gìran 'd intóran.
- Al 14 ad Mars dal 2011 Mourinho e al Real Madrid i dmàndan di cuntrói più stric in sal doping in di cunfònt di śugadōr dal Barcellona e dal Valencia. Al gh rispónd al 30 ad Maǵ dal 2011 al śugadōr dal Barça Gerard Piqué durànt la fèsta par la vìnsita dla Cópa di Campiòṅ: «Nuàtar a n s drughém minga, a n tirém minga, a n cumprém minga i àrbitr, semplicemènt a śughém a 'l futbol».


text:
Carvensà
Carvensà o Colvensà, Corvensà (nòm uficiàl en italià: Calvenzano) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n chèl tòcc de la basa pianüra de la bergamasca ciamàt Géra D'Ada chèl tòcc de la média pianüra bergamasca apröf al cunfì co la pruinsa de Milà che storicàmènt l'à sèmper fai part del Ducàt de Milà e l'è mia stacc sóta la Serenisima.
El g'ha 'na popolasiù de 4 204 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 6,5 km² e 'na densità de popolasiù de 647 ab./km²
Calvensà l'è a 24 km de la sità e a 110 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Arsàch, Careàs, Casiràt, Misà, Treì, Ailàt (CR).
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Carvensà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Louis Nicolas Davout
El Louis Nicolas Davout (Annoux, 1770 - Paris, 1823), a l'è staa on nobil e general frances.
Anca se l'era on aristocratigh, l'ha tolt part a la Rivoluzion Francesa e a 23 agn l'era giamò general.
L'ha combattuu in Germania e poeu cont el Napoleon in Egitt; infin in Italia. In del 1804 l'è staa nominaa Maresciall, el pussee giovin de tucc.
L'ha combattuu ad Austerlitz e duu agn dopo (1806) l'ha daa proeuva di sò capacità col vincc a Auerstädt con 26.000 omen contra i 50.000 prussian.
El gh'ha 'vuu di bon success anca a Eylau, Eckmühl, a Ratisbona e a Wagram.
Duranta la Campagna de Russia l'ha suggerii al Bonapart de taccà i Russ in sui fianch a Borodino, ma l'è minga staa scoltaa. Nanca duranta la retirada l'è staa scoltaa, quand che 'l diseva de mudà el percors per cercà de trovà del mangià. L'ha comandaa la retroguardia e l'ha combattuu a Malojaroslavec, Polock e Vjaz'ma. El Napoleon el se lamentava che la soa strategia la faseva perd temp perchè la faseva vegnì la retirada troppa lenta, e inscì l'ha sostituii cont el Michel Ney.
Poeu gh'hann daa l'incarigh de difend Amburgh, e lù l'è staa inscì bravo che l'è staa costringiuu a lassàlla perd domà del noeuv re frances (Luis XVIII), in del 1814.
Duranta i Cent Dì el Bonapart l'ha nominaa Minister de la Guerra e l'ha lassaa a Paris per controllà che ghe fudessen nò di tradiment di monarchigh. Se dis che se a Quatre-Bras e a Waterloo el ghe fudess staa anca lù, i robb forsi sarissen staa different.
Dopo la fin de Napoleon l'è staa fedee anca ai Borbon, per el ben de la Francia.


text:
Asee
L'asee o ased (a Bergom: [a'zit]; in bressan zét pr. [zet]; in d'on quai sit l'è anca feminil) l'è 'na sostanza liqueda, agra e del savor brusch, che se pò messedà con l'aqua. La se otegn de l'azion di acetobatter, che in presenza de l'aria ossiden de l'etanoll, che se troeuva dent ai bev alcolegh fermentaa tant 'me 'l vin o la birra, oltra che in alter mangià compagn di cereai, la frutta e la mel.
El serviss a condì i insalatt, el pess e alter mangià. In d'on quai sit de la Lombardia el vegn anca miss denter al codee per tegnì bagnada la cod.
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla asee la vegn del latin acētum, con l'istess significaa. Quella parolla chì la se dopera in tant alter lengov romanz (italian aceto, napoletan acito, venezian axedo, piemontes asì, emilian asèi, sicilian acitu, sardegnoeu achedu, forlan azêt[1], romanc aschieu, romen oțet, ladin ajei). La parolla la s'è spantegada anca in di lengov germanegh in epoca romana (todesch essig, frison jittik, islandes edik), o anca pussee tard (olandes azijn).
Del latin vinus ager el vegn el frances vinaigre, che 'l s'è spantegaa anca in spagnoeu, catalan e portoghes (vinagre), in ingles (vinegar) e fina in di lengov celtegh (galles finegr, irlandes fínéagar, breton gwinegr).


text: 1Rü ñu̱xma na pemaã nüxü̃ tixuxü̃ na aixcüma Tupana yiĩxü̃ ga toxü̃ mucü, rü bexmana tá nagu perüxĩnüẽ na wenaxãrü togüétüwa tidexagüxü̃. ¿E̱xna penaxwa̱xe na wüxi i carta i cua̱xruü̃ pexü̃ tawéxü̃ na nawa nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x na aixcüma Tupanaãrü orearü uruü̃gü tixĩgüxü̃, rü e̱xna penaxwa̱xe na pexü̃tawa naxca̱x ítac̱axü̃ i cartagü na ngẽmawa duü̃xü̃gü toxü̃ cuáxü̃ca̱x ngẽxgumarüü̃ na naxügüãxü̃ i togü? 2Rü pemaã nüxü̃ tixu rü tama tanaxwa̱xe i ṯacü rü carta na duü̃xü̃gü toxü̃ cuáxü̃ca̱x, erü pematama nixĩ i ngẽma cartarüü̃ pixĩgüxü̃, rü pewa nixĩ i nangóxü̃ na aixcüma Tupana yiĩxü̃ ga toxü̃ mucü. Rü meãma toõẽwa nüxü̃ tacua̱x i ngẽma. Rü yema na naxüchicüüxü̃ ga perü maxü̃, rü ngẽmawa guxü̃ma i duü̃xü̃gü nüxü̃ nadau na aixcüma wüxi ga mexü̃ ga puracü taxüxü̃ ga petanüwa. 3Rü ñu̱xma rü meãma nango̱x na pema rü ñoma wüxi i carta i Cristutama ümatüxü̃rüü̃ na pixĩgüxü̃. Rü torü puracügagu nixĩ i ngẽma. Natürü tama wüxi i carta i ṯacü rü ümatüxü̃maã ümatüxü̃ pixĩgü, natürü pema nixĩ i carta i Tupana ya Maxü̃cüãẽ i Üünexü̃ ümatüxü̃. Rü ngẽma carta rü tama popera rü e̱xna nutawa iwücuchixü̃ nixĩ, natürü perü maxü̃wa nixĩ i nangóxü̃ i ngẽma. 4Rü ngẽmaca̱x tama tamuü̃ẽ na ngẽmaãcü togüca̱xtama tidexagüxü̃, erü tayaxõgü na Cristugagu Tupana toxü̃ dauxü̃ na timexü̃. 5Rü tama toxrütama cua̱xmaã nixĩ i tanaxüxü̃ i ṯacü rü mexü̃. Natürü guxü̃ma i ngẽma taxüxü̃ rü Tupanaãrü ngü̃xẽẽmaã nixĩ i tanaxüxü̃. 6Rü Tupana rü toxü̃ narüngü̃xẽẽ na duü̃xü̃gümaã nüxü̃ tixuxü̃ i ngẽma ngexwacaxü̃xü̃ i norü uneta na ñuxãcü Cristugagu tá tüxna naxããxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ngẽma maxü̃ rü tama yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃gagu tanayaxu, natürü tanayaxu erü Tupanaãẽ i Üünexü̃ tüxna nanaxã. Rü yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃ rü yuwa tüxü̃ nagagü, natürü Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü tüxna nanaxã i maxü̃ i taguma gúxü̃. 7Rü yema mugü ga Moĩchéna naxãxü̃ ga Tupana, rü nutagu nixĩ ga naxümatüxü̃. Rü yexguma Moĩché nayau̱xgu ga yema mugü, rü poraãcü niy̱aurachiwecüxü. Rü yemaca̱x ga duü̃xü̃gü rü taxucürüwama Moĩchéchiwegu narüdaunü. Natürü yema norü y̱aurachiwecüü rü nixochigü. Natürü ga yema mugü ga Moĩché tüxna ãxü̃ i yuwa tüxü̃ gagüxü̃, rü taxü̃ ga y̱auracüüxü̃maã ínangu. Rü yemaãcü namexẽchi ga yexguma ínanguxgu. 8Natürü yexeraãcü namexẽchi nixĩ i ngẽma uneta i ngexwacaxü̃xü̃ i Tupanaãẽ i Üünexü̃ taxca̱x ngo̱xẽẽxü̃. 9Rü yemaãcü woo namexẽchi ga yema mugü ga yuwa tüxü̃ gagüxü̃, natürü yexeraãcü namexẽchi i ngẽma uneta i ngexwacaxü̃xü̃ i Tupanape̱xewa tüxü̃ mexẽẽxü̃. 10Rü yema mugü ga noxri mexẽchixü̃, rü ñu̱xma rü taxuwama name, ega namaã nügü nangugügu i ngẽma Tupanaãrü uneta i ngexwacaxü̃xü̃ i yexeraãcü mexẽchixü̃. 11Rü yemaãcü woo namexẽchi ga yema mugü ga paxaãchi ixĩxü̃, natürü yexeraãcü namexẽchi i ngẽma uneta i ngexwacaxü̃xü̃ i guxü̃gutáma ixĩxü̃. 12Rü toma aixcüma nüxü̃ tacua̱x na guxü̃gutáma yiĩxü̃ i ngẽma Tupanaãrü uneta i ngexwacaxü̃xü̃ i mexẽchixü̃, rü ngẽmaca̱x tama cúãcüma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ tixu. 13Rü ngẽmaca̱x tama duü̃xü̃güchaxwa iticu̱xgü yema Moĩché üxü̃rüü̃. Yerü ga Moĩché rü nügü nidüxchiwe na tama nüxü̃ nadaugüxü̃ca̱x ga yema Yudíugü ga ñuxãcü na yaxochigüxü̃ ga norü y̱aurachiwecüü. 14Natürü ga yema duü̃xü̃gü ga Moĩchéxü̃ íixümücügüxü̃ rü ñoma yadüxgüchiwexü̃rüü̃ nixĩgü yerü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga ṯacüchiga na yiĩxü̃ ga yema mugü. Rü ñu̱xma rü ta i ngẽma Yudíugü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga i ngẽxguma nawa nangúegu i ngẽma mugü. Erü nangẽxma i ṯacü i ñoma yadüxgüchiwexü̃rüü̃ nüxü̃́ naguxchaxẽẽxü̃ na tama nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x. Rü ñu̱xma rü ta tama nüxna ínanguéga i ngẽma nacüma erü Cristuxicatama nixĩ ya yima nüxna ínanguxẽẽcü. 15Rü ñu̱xma rü ta i ngẽma Yudíugü, rü ngẽxguma nawa nangúegu i ngẽma ore ga Moĩché tüxna ãxü̃, rü nangẽxma i ṯacü i ñoma yadüxgüchiwexü̃rüü̃ nüxü̃́ naguxchaxẽẽxü̃ na tama nüxü̃ nacua̱xgüégaxü̃ca̱x na ṯacüchiga yiĩxü̃ i ngẽma ore. 16Natürü ngẽxguma wüxi i duü̃xü̃ nüxü̃ rüxoxgu i nacüma i chixexü̃, rü tórü Coriaxü̃́ yaxõõgu, rü ngẽxguma nixĩ i nüxna ínanguxü̃ i ngẽma nüxü̃́ naguxchaxẽẽxü̃. 17Erü nüma ya tórü Cori rü Naãẽ i Üünexü̃ rü wüxitama nixĩ rü ngextá ínangẽxmaxü̃wa i tórü Coriãẽ i Üünexü̃, rü tüxü̃́ nanatauxchaxẽẽ na Tupanana ingaicamagüxü̃. 18Rü ngẽmaca̱x guxãma i yixema na Cristuaxü̃́ yaxõgüxü̃ rü ñoma wüxi i woruarüü̃ tawa nangóchipeta na ñuxãcü namexẽchixü̃ ya tórü Cori erü nataxuma i ṯacü i tüxü̃ idüxüxü̃ naxchaxwa. Rü nüma ya tórü Cori i Naãẽ i Üünexü̃ ixĩcü, rü guxü̃guma yexeraãcü tüxü̃ nimexẽẽchigü na naxrüü̃ aixcüma imexü̃ca̱x.


text:
De tera n'ho traversàda, de acqua n'ho cognussüda,
de veent n'ho inscè purtaa in di me sacöcc...
se sun sbassàa come un ramm de sàles, se sun smagiaa come un trunch de plàten
ma sun staa anca bel drizz cumè un ciprèss...
quaand che m'hann dii che'l mund girava ho cuminciaa a cürrech a'dree e adèss ho giraa püsse de luu... ma l'soo che ho mea vengiüü...
Ho pruvaàa el Martèll de Thor, i sgrafignaad de la Babayaga e Vainamöinen el m'ha insegnaa a cantà...
e quanti omen con scià na spada ho trasfurmàa in funtàn de saangh
e pò la Morrigan la passava a netà tütt...
quand che m'hann dii che'l muund cantava stori de Achille e de Cuchulain
me n'ho cupàa püsèe de luur... ma de canzönn n'ho mai sentüu...
E alura via anima in pèna a carcà el fuund de la damigiana
senza necorgéss che ho bevüü in del Sacro Graal...
vurèvi beev per desmentegà e ho guadagnaa l'immortalità
propi la sira che vurevi pruvà a crepà...
una Valchiria da segunda man e un druido senza giüdizi
m'hann faa sultà deent nel teemp comè un precipizi...
e sun partii per la nuova gloria e ho vedüü merci la storia
cumè un Dio in armadüra ma a pè biütt...
Forsi per noia o per vanità, sun naa in söl fuund del laagh
per ritruvà la spada de Re Artù...
ma Excalibur serviss a un cazzo, e Viviana me l'ha dii
se a manegiàla ghè lè un rembambii...
quand che m'hann dii che 'l muund pregàva, ho pregaa püsse de lüü
e adess che ho tacaa la spada al müür... effettivamente la me paar 'na cruus...
E sun partii per la tèra santa, la lama in cieel e l'infernu in tera
perchè m'han dii che l'era santa anca la guera...
culpi de spada a furma de cruus culpi de spada a mezzalöena
che in paradis a tücc ghe spècia una pultrona...
e i m'hann dii che se'n cupavi tanti, scancelavi i mè pecàà...
che l'è diverso cupà quii giüst e quii sbagliàa...
Ma me pudévi piö murì... e quindi niente aldilà...
ho saraa i öcc e ho pruvàa a specià...
ho speciaa che la finiva e sun indurmentaa
ho verdüü i öcc e ho veüü i carri armàa...


text:
Carbunèra
Articol in dialet mantuan
Carbunèra (Carbonara di Po) l'è 'n comün ad la Pruìncia ad Màntua, in Lumbàrdia.
Al g'ha 'na pupulasiùn ad 1332 abitant. Al cunfina cun la Pruìncia ad Ruìgh (comün ad Bergantìn e Castelnöf).
Aquanégra · Àzula · Bagnöl · Bigarèl · Borchfòrt · Bòsul · Bufrànch · Cané · Carbunèra · i Castèi · Castiù · Castlàr · Castlücc · Cavriàna · Cazalmòr · Cazalòlt · Cazarimà · Cumsàch · Cürtatùn · Dözul · Felònica · Gazòlt · Gasöl · Ghidisöl · Gùit · Gunzàga · Magnacavàl · Màntua · Marcarìa · Mariàna · Marmiröl · Médule · la Mòja · Mosambàn · Munticiàna · la Ólta · Pegügnàga · la Péf · Piübega · al Pós · Pónti · Pòrt Mantuàn · Pumpunésch · Quingéntuli · Quistèl · Redundèsch · Réar · Rivaröl · Roarbèla · Rödegh · Roncafrèr · Sabiunèda · San Banadèt · San Giuàn dal Dòs · San Iàcum dli Sgnàdi · San Martèn · San Zòrs · Sarezére · Schivnòia · Sèrmad · Seravàl · Sulfrì · Süstinént · Süsèra · Viadàna · Ustìlia · Vergìli · Vìla Póma · Vilimpénta ·


text:
Storia di Piera
Storia di Piera (Stòria dla Piera) 'l è 'n film dramàtic dal 1983 ad Marco Ferreri preśentâ a 'l 36śum Fèstival ad Cannes in dua l'Hanna Schygulla l'à purtâ a cà al prèmi par l'iterpretasiòṅ dal fémni fata méj.
La pelìcula l'è trata da 'l rumànś umònim dla Piera Degli Esposti e dla Dacia Maraini in dua a s cònta la vita dla prima. Invéci 'd èsar giràda a Bulógna però la stòria l'è chè ambintàda a Latìna e in dal Lasi.
In dal film a gh'è anc na śóvna Loredana Bertè ch'la canta Sei bellissima.
Sunt
Lorenzo (Marcello Mastroianni) e l’Eugenia (Hanna Schygulla) i èṅ marè e mujér e i gh'aṅ di prubléma in famìja, óltar che na fiōla ch'la s ciàma Piera (Isabelle Huppert). L’Eugenia l'è na mèśa mata e la và da spés, sénsa vargóggna, cun tut i óm ch'la cata, purtànd-'s adrē sò fiōla méntar lò al tîṅ a drē a la pulìtica p'r al partî cumunìsta ma 'l và in daśgràsia parchè i "cumpàgn" i n s cumpatìsan mia cla rója ad sò mujér.
Lorenzo al patìs tut i còran ch'la gh fà ma al n gh la cava minga a star sénsa 'd lē e al pòrta pasìnsa.
Quànd tut i dū genitōr i finìs'n in manicòmi (lò p'r al daśpiaśēr, lē par di elettroshock), la Piera, dvintàda granda in cal méntar, dòp avér pruâ a dvintàr na sarta, la gh'à sucès a teàtar.


text:
Minüs
Minüs (Minusio) a l'è un cumün svizzer del distret de Locarno. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 6729 abitant e una süperfiss de 5 km², e al se tröva a una altitüden de 246 meter sura al livel del mar.
El cumün de Minüs a l'è tacaa ai cumün de Avegn Gordev, Briui, Locarn, Magadin, Müralt, Urselina, Piazzögna, Tendru-Cuntra, Gambarögn.
Pruverbi in del dialet de Minüs[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sbragg d'asan u va mia in ciel.
- Par San Giuvann, impienissum al cavagn; par San Pedru impienissum la sciüvera.
- Vardévas dal róss da matign, dai ciöch a mesdì, dai féman che i sa da latign.
- I cavii da la copa i fa vér la boca, e quii dal vis i fa vardà in Paradis.
- U va püssee cavrit a Pasqua che cavri a Natal.


text:
Quattro a Venezia
Quattro a Venezia (Quàt'r a Venèsia), cgnusû in Itàglia anc cuma “In fuga a Venezia”, l'è na cumèdia tedésca dal 1998 dla Vivian Naefe.
Sunt
Nick (Heino Ferch) e la Charlotte (Hilde Van Mieghem) i èṅ na còpia ad spóś tedésc più impgnâ a far sù di bèsi che par 'l amōr o 'l sès, a part al martedè. La dóna, ch'la n s cuntènta minga, la cata 'l amànt in Luis (Gedeon Burkhard), artìsta 'd quàtar sòld marè dl’Eva (Aglaia Szyszkowitz) e pàd'r ad dū putèṅ ad tri e siē an, la Rosa (Pamela Marquardt) e Florian (Clemens Jakubetz). Cla còpia chè la scampa purtànd avànti un risturànt.
Un dè la Charlotte e Luis i decìd'n ad pasàr un fiṅ 'd stmana da par lōr a Venèsia ma sò mujér la 'l vîṅ a savēr par caś e alóra la decìd ad partìr par l'Itàglia insém a Nick, parténd da Mònag ad Bavēra in màchina. Purtròp par lōr i 'rmàgn'n a pē lung la strada e i èṅ custrét a dmandàr un pasàǵ in autostop. Ma anc a Luis al ròbi i n vànan minga tant bèṅ parchè al s mala e 'l è custrét a star in dla cambra d'l hutèl.
Quànd Nick, ch'al n s cumpatìs minga i putèṅ, e l’Eva i rìv'n a Venèsia i aṅ finî tut i bèsi, i gh'aṅ i vistî sćiancâ e bruśâ e i èṅ sénsa carta 'd crèdit e sénsa pasapòrt.


text:
Lengua mirandesa
El Mirandés (Lhéngua mirandesa; in portoghés: Língua mirandesa o mirandês) l'è una Lengua parlada in del nòrd-est del Portogal. El Parlamènt portoghès, el 17 de setèmber 1998, l'ha rcunusüda cume Lengua üficiala con la Lègg n. 7 del 29 de genàr 1999.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Mirandès el g'ha funulugia, murfulogia e sintassi difenrete da quèle portoghese, e l'è stài divisa almèn da la furmasiòn del Portogal, in del sécul XII.
Incö l'è 'na Lengua co-üficàla al portoghés a:
ch'i 'enn tütt in del Distrètt de Bragança. Quasi tüta la gent l'è bi-lingua (Mirandés e Portoghès); apèna a Picote, un paesìn picinìn a sèe, se parla apena el Mirandés.


text:
Furmézen
Artéccol in dialètt mudnés
Furméżen (Formigine in italiân) l'è un cumûn ed 31.402 cristiân ed la pruvèinza ed Mòdna. Al so frazioni i én Casnèlb, Clumbèr, Corel e Magreda.
Da vader a ghè al Castèl ed Furméżen, dal XI sécol, la villa Gandini, c'l'è dvinteda la Bibilioteca Comunèl e la Césa ed San Bartolomeo.
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pussidòni · San Pròsper · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Macrian Minor
El Tito Fulvi Giuni Macrian, pussee conossuu cont el nomm de Macrian Minor (Titus Fulvius Iunius Macrianus o Macrianus Minor in Latin; ...-261) l'è staa on usurpator de l'Imperi Roman contra l'imperador Gallien, insema al fradell Quiee.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'era el fioeu del Macrian Maggior e de ona nobil romana che forsi la se ciamava Giunia (Iunia). Segond l'Historia Augusta a l'era on tribun militar de l'imperador Valerian. Come 'l pader e 'l fradell, l'ha seguii el Valerian in Mesopotamia in de la guerra contra i Persian. Ma quand che l'imperador l'è staa ciappaa del nemis, lù e Quiee, cont el sostegn del pader e del prefett del pretori Ballista, l'è staa elegiuu noeuv monarca de part l'esercit.
Ma el ver imperador el gh'aveva de vessel el Gallien, che 'l gh'aveva el favor di provinz ocidentai, mentra i usurpator gh'aveven de la lor part l'Egitt e i region de l'est. Per combatt contra el Galieni, i duu Macrian hinn andaa vers l'ovest, ma hinn staa battuu in Tracia e mazzaa di sò istess soldaa.


text:
Dien Bien Phu
Dien Bien Phu (Ðiện Biên Phủ) a l'è una cità in del nord-ovest del Vietnam. A l'è cugnussüda perchè a l'era el scenari de la Bataja de Dien Bien Phu, intra el Vietminh e la Francia, che l'era l'ültima bataja de la guera d'Inducina. A la fin de la guera se furmaran el Vietnam del Nord e'l Vietnam del Süd.
La cità la gh'ha una pupulaziun intra 75.000 e 125.000 abitant che per la püssee part a hinn minga de etnia vietnamesa ma thai (i vietnames a hinn dumà un terz).
Dien Bien Phu a l'è in de la val de Muong Thanh e l'è la capital de la Pruincia de Dien Bien. A l'è a 35 chilometer de la fruntera cunt el Laos.


text:
Ferdinand II d'Aragona
El Ferdinand II de Trastámara ciamaa el Catolegh (spagnoeu: Fernando II o Fernán; Sos, 10 de marz del 1452 - Madrigalejo, 25 de genar del 1516) l'è staa on re spagnoeu.
L'ha governaa la Sicilia, l'Aragona e, per via del sò matrimoni con la Isabella de Casteja, anca quella region lì. Con quell matrimoni chì la s'è compida l'unificazion de la Spagna, e 'l sò, sucessor, el Carlo V d'Asburgh (sò nevod) a l'è staa el primm re de tutt el Paes.
Sotta el sò regn l'è stada fenida la Reconquista, hinn scominciaa i Guerr d'Italia e, soratutt, la descoverta del Mond Noeuv cont i viagg del Cristofen Colomb (1492).


text:
Cungjuunt cüntàbil
Un cungjuunt al è dii cüntàbil si al è equiputeent al cungjuunt di intreegh natüraj , i.e. si al esiist una bigezziú da sü (u , vidé plüü in bass) ; cheest chí al equivaar a l'esistenza d'una bigezziú da (u ) sü .
Naïvemeent, dí che un cungjuunt E al è cüntàbil al signifía che al è pussíbil da cüntá ün a ün ognidü dij söö elemeent: sa i pöö nümerá i elemeent da E senza umissiú ni repetizziú , druvaant töcc i intreegh natüraj.
Ul cungjuunt di intreegh natüraj al è cüntàbil , par che un cungjuunt al è sémpar equiputent a sí-istess, e cada cungjuunt equiputent a un cungjuunt cüntàbil al è sí-istess cüntàbil .
Un cungjuunt cüntàbil al è infinii, par che equiputent a , ch’al è infinii. Però la recípruca a l’è falsa : al esiist di cungjuunt infinii mia cüntàbil . Ul matemàtich Cantor, ch’a l’a intrudüii la nuzziú da cüntabilitaa, al a demustraa che ul cungjuunt di nümar reaj, nutaa , al è mia cüntàbil .
Cuntegnüü
Vucabülari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'espressiú cungjuunt cüntàbil la gh'a dò definizziú :
- Vargüne püblicazziú i dröva chesta espressiú mia noma íntal sentüü vidüü chí-da-sura però apó par designá un cungjuunt fini
- D'òolt i dröva chesta espressiú ünicameent paj cungjuunt satisfaseent la definizziú, e i preferiss druvá l'espressiú cungjuunt al plüü cüntàbil par designá un cungjuunt u bé fini, u bé cüntàbil .
Al cuventa dunca töö atenziú a la cunvenzziú druvada a l’ura da la letüra d'una püblicazziú sül süget. In cheest artícul, al è la segunda acezziú ch’a la sarà druvada.
Cungjuunt üsüaj e cüntabilitaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Par definizziú , ul cungjuunt di intreegh naturaj al è cüntàbil .
Ul cungjuunt di intreegh naturaj mia nüj al è cüntàbil.
In efett, l'aplicazziú a l'è bigetia.
Ul cungjuunt di intreegh natüraj pari, nutaa , al è cüntàbil .
In efett, l'aplicazziú a l'è bigetiva.
Ul cungjuunt di quadraa parfett, nutaa chí , al è cüntàbil.
In efett, l'aplicazziú a l’è bigetiva.
Ul cungjuunt di intreegh relatiif al è cüntàbil .
In efet, l'aplicazziú a l'è bigetiva.
Ul cungjuunt di para d'intreegh naturaj al è cüntàbil, par che l'aplicazziú
a l'è bigetiva (tütt intreegh natüraal stregjameent pusitiif sa i faturiza da manera ünica sota furma dal prudüit d'una pudenza da 2, e d'un intreegh díspari).
Ul cungjuunt di nümar razziunaj al è cüntàbil (vidé plüü sota una demustrazziú da chesta afirmazziú ).
Ul cungjuunt di nümar algebraich (reaj u cumpless) al è cüntàbil . Cuma nissü di düü cungjuunt e al è cüntàbil , sa en dedüiss l'esistenza da nümar (reaj u cumpless) trascendeent.
Vargüne prupietaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Paart d'un cungjuunt cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cada paart A da a l’è al plüü cüntàbil .
In efett, si al è finii, alura a fortiori al è al plüü cüntàbil .
Süpusemm adess infinii. Cuma ch’al è una paart mia vöja da , al amet dunca un plüü petit elemeent. Notemm-al .
Al síes . Sa süpusa da iga pruvaa l'esistenza d'elemeent da nutaa taj che:
-
- (i)
- (ii)
Ul cungjuunt al è mia vöj par che al è infinii, dunca al amet un plüü petit elemeent che sa l nota . Sa gh'a alura :
-
- dunca
Sa a inscí mustraa par recürenza l'esistenza d'una sequenza stregjameent cressenta. Punemm . al è cüntàbil e cuntegnüü in . Mustremm l'inclüsiú inversa. Al síes elemeent da . La sequenza a l’è stregjameent cressenta, dunca sa gh'a , dunca dapress (ii) , dunca e dunca .
Sa a inscí pruvaa che , e dunca che al è cüntàbil .
In töcc i caas, A a l’è dunca al plüü cüntàbil .
Tüta paart d'un cungjuunt al plüü cüntàbil al è al plüü cüntàbil .
Al síes un cungjuunt al plüü cüntàbil e una paart da . Al síes una bigezziú da sü una paart da . La restrizziú da a a l’è una bigezziú da sü ch’al è una paart da , dunca al plüü cüntàbil dapress la prupietaa chí-da-sura. étant equiputent a al è sí-istess al plüü cüntàbil .
Prudüit da cungjuunt cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tütt prudüit cartesià d'una famèja finida da cungjuunt cüntàbil al è cüntàbil .
I síes e düü cungjuunt cüntàbil . Al esiist una bigezziú da sü e una bigezziú da sü . Definissemm:
Chesta aplicazziú a l’è bigetiva da sü ch’al è cüntàbil . Dunca al è cüntàbil .
Una recürenza la permett d'esteend cheest resültaa al prudüit cartesià da cada famèja finida da cungjuunt cüntàbil .
Imàgen e imàgen recípruca da cungjuunt cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I síes e düü cungjuunt mia vöj, e una aplicazziú da in .
1. Si al è ingetiva e si al è al plüü cüntàbil , alura al è al plüü cüntàbil
a l’è ingetiva, dunca la indüiss una bigezziú da sü . Adess, al è una paart da e al è dunca al plüü cüntàbil . al è dunca al plüü cüntàbil .
2. Si al è sürgetiva e si al è al plüü cüntàbil , alura al è al plüü cüntàbil
E al è al plüü cüntàbil , dunca al esiist bigetiva, cun . Adess al è bé urdenaa, dunca E al pöö vess münii d'un bun úrden (definii chí esplicitameent, senza ul recuurs abitüaal a l'assioma da la scèrnida), pusaant ; alura, tüta paart mia vöja da E la gh’a un mínim.
Al síes , sürgetiva, al è un sübcungjuunt mia vöj da E. Sa la definiss alura :
-
- ( al è ul plüü petit antecedeent da y par f)
Par custrüzziú , par tütt , dunca l'aplicazziú g al è ingetiva. Ul cungjuunt al è al plüü cüntàbil , dunca al risülta da 1. che al è al plüü cüntàbil .
Curulari : le tré prupusizziú sigütante i è equivalente :
- ul cungjuunt al è al plüü cüntàbil ;
- al esiist una ingezziú da veers ;
- al esiist una sürgezziú da veers .
Reüniú da cungjuunt cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tüta reüniú cüntàbil da cungjuunt cüntàbil a l’è cüntàbil
Plüü furmalameent, si al è un cungjuunt cüntàbil e si a l’è una famèja da cungjuunt cüntàbil , alura al è un cungjuunt cüntàbil . al è cüntàbil , dunca al esiist una bigezziú da sü , e par tütt da , veseent cüntàbil , al esiist una bigezziú da sü . Sa l ponn alura :
-
- .
a l’è bé una aplicazziú da che ul cungjuunt da rivada a l’è gja che , dunca .
Mustremm che al è sürgetiva. Al síes . Al esiist taal che . Al síes taal che . e al è una bigezziú da in , dunca , vargot ch’al dà bé
Inscí, al è sürgetiva e al è cüntàbil , dunca al è cüntàbil .
Tüta reüniú finida da cungjuunt cüntàbil al è cüntàbil
Íntal caas indúe al è finii, al è assée da retöö la demustrazziú precedenta, però cun sürgetiva da sü .
Tüta reüniú al plüü cüntàbil da cungjuunt al plüü cüntàbil al è al plüü cüntàbil
Íntal caas indúe vargü i è finii, al è assée da retöö la demustrazziú precedent<, però cun sürgetiva da sü .
Cüntabilitaa dal cungjuunt di razziunaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sa la gjüstífega chí, cul jütt da vargüne da le prupietaa sura stabilide, la cüntabilitaa dal cungjuunt . Tütt razziunaal sa l scriif d'almaanch una manera sota la furma , indúe e ; cheest chí al signifía che l'aplicazziú a l’è sürgetiva ; adess e i è cüntàbil : ul sò prudüit cartesià al è dunca da l’istessa manera cünàbil, e l'esistenza da la sürgezziú f la implica che al è al plüü cüntàbil ; però al è infinii, dunca cüntàbil .
Sa pöö mustrá da l’istessa manera che la sequenza definida da la manera sigütaant la dà una bigezziú intra e ul cungjuunt di razziunaj positiif u nüj :
-
- cun , indúe al designa la paart intrega da .
Voici le prime valuur da la sequenza :


text:
Sérigrafìa
La Sérigrafìa l' è na manéra 'd stampèr un quèlch mutîv u dal scrìti in sìm'a na variétê dimòndi granda 'd materiē, fènd pasèr 'l inciòster a travèrs un sdàs (tlèr) strulghê apòsta, sènd śbuśî sól in dû a gh'à da gnîr la stàmpa dla scrìta u dal disègn.
Descrisiòun
Prìma 'd tùt 'l è fundamentêl al tlèr ed stàmpa serigràfica (al sdàs), che al dè d'incō al vìn preparê cun di sistéma dimòndi śvélt e precìś: da na pelìcula preparèda 'l piò dal vólti fènd stampèr un fòj trasparèint da 'n cumpùter, a s va a impresiunèr al tlèr preparê prìma cun na fotoemulsiòun, dìta anca 'śladèina', sinsìbla ala lûś; l'impresiòun fotogrâfica dla pelìcula in sìm'a la fotoemulsiòun ed sòta a na lûś, la s cumpôrta 'n pò cùma s'la cuśìs la śladèina atàc al tlèr sôl in dû a n'gh'è mìa la scrìta négra dal disègn ind la pelìcula. Cl'impresiòun chè 'l è quèl ch'a fa gnìr fòra, dòp un lavaģ a l'aqua, al tlèr finî, śbuśî sôl in dû a gh'à da pasèr 'l inciòster, pròunt p'r andèr a stampèr.
Dòp ch'a s è preparê al tlèr, a s pól finalmèint andèr in stampa, cun na racla (spatla) ch'la spèlma 'l inciòster dàintr'al tlèr e-cmandènd-egh ed pasèr sól a travèrs el maj dla séda c'n i spàsi lasê śbusì da la śladèina prima impresiunèda c'n al disègn.
L'inciòster al vin śò dal tlèr in sìm'a 'l materiêl ch' a vlòm stampèr cun la fôrma prìma impresiunèda in dal tlèr, al s egh pògia lè in sìma, pò a bsògna però anca sughér-el cun dal chèld u dl'aria 'sùta.
C'n i 'nciòster speciē ch'a gh'è al dè 'd incō, el stampi in serigrafìa i gh'àn dimòndi tgnùda, a la lûś, ai lavàģ, ai śgràfi, a 'l lavàģ c'n al prédi, e vìa discurènd.


text:
Citogenetica
La citogenetica l'è chèla brànca de la biulugìa che la stüdia la morfologìa dei cromozòmi, per chèl che se rìa a éder col microscopio òtich, e 'l cariotipo, cioè l'ensèma dei cromosomi de 'na cèlula.
L'è stat endèl 1956 che gh'è stat acertàt la stabilità del cariotipo, cioè del nömer e de la strütüra dei cromozòmi. S'è püdìt isé acertà chè le cèlule eucariote le pöl véser aploidi (condèn cromozòma per ogna tipo), o diploidi (con du cromozòmi per tipo). El nömer dei tìpi de cromosomi l'è definit per ogna spéce e se 'l sègna condèna "n": i asècc aploidi se i sègna co "n", chèi diploidi co "2n".
Confrontà i cariotipi de spéci diferènte l'è 'n grant ütil per recoströéser l'evulusiù de le spéci.


text:
Federalism
El Federalism (del Latin: foedus) a l'è un concet pulitigh induè che un grüp de member a hinn ligaa insema cun un coo che'l guverna in manera rapresentativa. El termin federalism a l'è dupraa anca per descriv i sistema de govern induè che 'l pudè a l'è spartii in d'una quaj manera - de pü o de men granda - intra un'uturità centrala e i so ünità pulitigh custituent (stat, pruinc...). El federalism a l'è un sistema induè che el pudè de guvernà a l'è spartii intra pudè centraj e decentraa, in quel che l'è ciamaa despess federaziun. I sustenidur del federalism a hinn de solet ciamaa federalista.


text:
Santa Brìgida
Santa Brìgida l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 48 km de la sità e a 805 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 572 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 14,2 km² e 'na densità de popolasiù de 40 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Vréra, Cassèi, Cüs, Gerola Alta (SO) e Ólmo.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Santa Brìgida l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Point Break - Punto di rottura
Point Break - Punto di rottura (Punt ad śbrag) 'l è 'n film 'd asiòṅ dal 1991 dla Kathryn Bigelow prudót par James Cameron.
Al film 'l è custâ vint-quàtar migliòṅ ad dòlar ma al 'n à fat sù da piò 'd utànta-tri.
Sunt
Na banda ad quàtar rapinadōr da tri an la fà di cólp in dal banchi ad Los Angeles e i al faṅ miténd-'s adòs al mascri ad quàtar vèć presidènt americàṅ, Ronald Reagan, Lyndon B. Johnson, Richard Nixon e Jimmy Carter. L'FBI la gh'è adòs ma la n è minga bòna ad capìr chi sìan dabòṅ.
'L ambisióś agìnt Johnny Utah (Keanu Reeves), péna diplumâ c'n i vōt più élt, insém a 'l ex veteràṅ dal Vietnam Angelo Pappas (Gary Busey) i gh'ànan da ciapàr-i. Angelo, faghénd far di anàliśi a dla tèra e dla sàbia che lōr i aṅ stramnâ sénsa vlér durànt i cólp, al créd ch'i sìan di surfìsta ch'i śgrànfgn'n i bèsi 'd Istâ par pagàr-as di viàś in tut al mónd 'd Invèran par tgnir a drē a 'l spòrt ch'a gh piàś tant. Johnny 'l è 'd acòrd sèg e al decìd ad misćiàr-'s a qvéi ch'i faṅ al surf da 'l sò bandi.
Al pulisiòt al cgnós acsè Bodhisattva, dit Bodhi (Patrick Swayze), òṅ di più braṿ. La sò ex muróśa, la Tyler (Lori Petty), la 'l ciàma "pascadōr" parchè 'l è sèmp'r a drē a pascàr l'ónda parfèta.


text:
B
La B o b, nom in lumbard be [be] (al dì d'incö anca italianizaa a bi) l'è la seconda letera de l'abecee latin e lumbard, e de quij derivaa da l'abecee di fenici.
In lumbard la curispond a la cunsunant plusiva bilabiala [b] (tant 'me int alfabet funetich internaziunal).
Int la so version granda la sumeja a la letera beta de l'abecee grech e a la B de l'abecee cirilich.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La ‹B› l'ha principiaa cume pitugrama del söl d'una cà int i geruglifich egizian o int l'abecee Proto-Sinaitich. In vers al 1050 p.d.S., la version int l'abecee di fenici la gh'aveva una furma liniara che la serviva per fà la letera beth.


text:
Iced Earth
Gl’Iced Earth (Tèra giasàda) i èṅ un grup heavy metal americàṅ nâ a Tampa in dal 1985 p'r òpra dal chitarìsta Jon Schaffer e dal baterìsta Greg Seymour. A 'l inìsi i ìvan sarnî par lōr al nóm ad Purgatory ma pò i 'l aṅ cambiâ in dal 1988.
Biugrafìa
Mis sóta cuntràt da la Century Media, al grup ad Jon Schaffer al fà gnir fóra prima Iced Earth (cun Gene Adams a la vóś) in dal 1990 e pò Night of the Stormrider in dal 1991 cun un cantànt nóṿ ad paca, John Greely. Chi lò però al vèṅ mandâ via dòp un tour cun i Blind Guardian parchè 'l è rasìsta. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt al rós ad cavìi Matthew Barlow ch'al taca a dar al sò cuntribùt cun al tèrs lavōr da studi dal grup, Burnt Offerings dal 1995, ch'al gh'à anc dèntar na canta (Dante's Inferno) ch'la tōś ispirasiòṅ da la Divina Cumèdia ad Dante Alighieri.
In dal 1996 l'è la vòlta dal concept album The Dark Saga ch'al dascór dal persunàǵ di fumét Spawn e al grup al s fà cgnósar anc in Europa. Dòp soquànt cambi ad furmasiòṅ, in dal 1999 gl’Iced Earth i faṅ catàr in di negòsi Something Wicked This Way Comes, un disc dimóndi più dûr dal precedènt e cun un stîl thrash metal. Durànt al dati gréchi dal Śnar dal 1999, a vèṅ rigistrâ un disc da 'l viṿ, Alive in Athens.
In dal 2001 al grup al decìd ad far vgnir fóra un disc ch'al dascurìs ad persunàǵ tirâ fóra da di film ad scarésa: a nas acsè Horror Show. L'edisiòṅ speciàla ad cal lavōr chè la gh'à dènt'r anc un pès di Iron Maiden, Transylvania. Al cover i cuntìnuan anc cun Tribute to the Gods dal 2002, un disc cun di braṅ di Kiss, Judas Priest, AC/DC, Iron Maiden, Blue Öyster Cult, Alice Cooper e Black Sabbath, ch'al séggna anc la fiṅ di rapòrt cun qvéi dla Century Media.
Dòp l'atintâ a 'l Tóri Śmèli d'l 11 Setémbar 2011, Barlow al decìd ad dar-'g un taj a la sò vita ad rock star par dar na maṅ in dal mónd ad tut i dè. Al dvénta acsè pulisiòt p'r al Georgetown Police Dept. dal Delaware. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt Tim Owens ex cantànt di Judas Priest. A càmbia anc la cà discugràfica. Par la SPV GmbH al grup al dà vita in dal Śnar dal 2004 a The Glorious Burden ch'al dascór ad soquànti guèri. Tri an dòp, sèmpar cun "The Ripper" a la vóś, al grup al pùblica Framing Armageddon (Something Wicked Part I). A la fiṅ d'l an Barlow al tórna in si sò pas a al grup al al tōś incóra in di sò rang. Matt al gh astà però sōl in fiṅ a 'l 2011 quànd 'l è custrét a lasàr par di mutìṿ ad famìja, cantànd acsè in The Crucible of Man (Something Wicked Part II) dal 2008 e pò basta.
Par Dystopia dal 2011 gl’Iced Earth i tōśan Stu Block.
Furmasiòṅ
Quéla 'd adès
- Stu Block vóś (2011-incō)
- Jon Schaffer chitàra e vóś (1984-incō)
- Troy Seele chitàra (2007-incō)
- Luke Appleton bas (2012-incō)
- Brent Smedley baterìa (1996-1999, 2006-incō)
Soquànt di ex-cumpunènt
- Matthew Barlow vóś (1993-2003, 2007-2011)
- Tim Owens vóś (2003-2007)
- Randall Shawver chitàra (1988-1998)
- Dave Abell bas (1987-1996)
- James MacDonough bas (1996-2004)
Discugrafìa
Àlbum in studi
- 1990 - Iced Earth
- 1992 - Night of the Stormrider
- 1995 - Burnt Offerings
- 1996 - The Dark Saga
- 1998 - Something Wicked This Way Comes
- 2001 - Horror Show
- 2002 - Tribute to The Gods
- 2004 - The Glorious Burden
- 2007 - Framing Armageddon (Something Wicked Part I)
- 2008 - The Crucible of Man (Something Wicked Part II)
- 2011 - Dystopia
Àlbum da 'l viṿ
- 1999 - Alive In Athens
- 2011 - Festivals Of The Wicked
Racòlti
- 1997 - Days of Purgatory
- 2002 - Dark Genesis (box set)
- 2004 - The Blessed and the Damned
EP
- 1999 - The Melancholy
- 2003 - The Reckoning
- 2007 - Overture of the Wicked
- 2008 - I Walk Among You


text:
Microscope
Ol microscope (de micro-, picinì, e scopio, σkoπew, ardà) l'è ön strüment che permèt de ardà laur che i'è trop pesegn per veser véscc a öcc nüt.
Gh'è deerse tipulugie de microscope:
Ol microscope otich l'è ol piö cümü, e ol prüm a veser stat anventat. L'è ön strüment otich che 'l conté dò o piö lencc che permet de votègner öna imagen sgrandìda del ogèt, e che funsiùna per refrassiù. La sciènsa che anvestiga i ogecc picinì che dòpra chèl strüment ché la sa ciàma microscopéa
Ol `poder de amplificasiù d'ön microscope l'è regulàt da tri lencc:
- condensadur: al serf per regulà la quantesa de lüs
- ubietif: ghe n'è tre (10x, 40x, 100x). An del 100x ol méde l'è mia argia, ma oj
- öcülàr: sgrandess la imagen de 10
Ol poder de resolusiù de ön microscope l'è la capasità de deferensià du póncc adiacencc cumé separacc. L'è mizüràt cont de chèla fòrmula ché:
d=x/(n·sinθ)
d = distansa
x = lönzitüd de unda (lüs visibila 400nm)
n = indes de refrasiù del méde (argia=1, oi>>1)
θ = metà angol de dervidüra del ubietìf


text:
Minisguard dals 29-11-2014
(md)
A Ferguson en ils Stadis Unids da l’America hai puspè dà demonstraziuns e cravals quest’emna. La raschun è ch’il policist ch’ha sajettà il giuven Michael Brown sto betg ir avant dretgira. Ils demonstrants pretendan ch’il policist...
Chalender d'advent 2014
(cl)
Davos mintga fanestra sa zuppa ina surpraisa: ina poesia, in verset, in'istorgia e bler auter. Ins po era gudagnar regalins - betg mintga di - dentant adina puspè. Prendai part e laschai surprender da noss chalender d'advent!
Minisguard dals 22-11-2014
(dh)
Il Minisguard visita a partir dad uss enfin la fin da l’onn ses aspectaturs e sias aspectaturas. Quest’ emna visitain nus La Punt-Chamues-ch e giain a la tschertga dal star da La Punt-Chamues-ch: da Sandro Viletta. Nua è el da...
Minisguard dals 15-11-2014
(md)
400 milliuns kilometers davent da nus è schabegià insatge ch’i n’ha anc mai dà. Per l’emprima giada è in mini-labor platgà sin il comet Tschuri, in mument istoric. Questa missiun è stada fitg cumplitgada. Ma pertge han ins fatg...
Minisguard dals 08-11-2014
(cl)
Mintga dus onns datti a Cuira ina gronda exposiziun, nua che firmas, patruns ed associaziuns da mastergn pon mussar tge mastergns ch’i dat insumma e tge ch’i dat da far en quels mastergns. Il Minisguard ha visità l’exposiziun cun...
Minisguard dals 01-11-2014
(md)
Ils 31-10 è Halloween, la notg da la sgarschur e tema. Tema fan a bleras persunas era ils animals che sgolan da notg, ils utschè-mezmieur. Ma pertge ha la glieud tema, tge è quest animal insumma – ina mieur, in utschè u tuts dus?...
Minisguard dals 25-10-2014
(dh)
René Burri è il pli renumà fotograf da la Svizra. El è mort glindesdi passà. Cun ses purtret da Che Guevara, ina figura impurtanta da la revoluziun cubana, è René Burri vegnì enconuschent sin l’entir mund. Perquai tschentain nus...
Minisguard dals 18-10-2014
(dh)
Cura va il proxim tren, tge aura fai la fin d’emna e nua sai jau cumprar il pli bun martgà novs chalzers?
Tut questas respostas chatt’ins en l’internet. Gratuitamain? Na, perquai cun mintga tschertga che nus faschain tradin nus...
Las pli bellas paraulas dals frars Grimm
(cl)
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) e la Lia Rumantscha (LR) publitgeschan cun lur nov disc cumpact da la seria TOP KIDS il davos disc cun paraulas dals frars Grimm.
Minisguard dals 11-10-2014
(dh)
L’organisaziun terroristica Stadi islamic emprova da conquistà la citad Kobane en la Siria. La citad è sin il cunfin da la Siria e la Tirchia. Ussa hai dà gronds cravals en la Tirchia. Sch’i gartegia a la IS da conquistar la...
Minisguard dals 04-10-2014
(cl)
Il vulcan Ontake dal Giapun è ruts ora avant in’emna nunspetgadamain. I ha dà bunamain 40 morts. E tar nus? Datti era tar nus da quels privels da la natira che pudessan surprender nus? Tge controlla avain nus sur lavinas e bovas?...
Minisguard dals 27-09-2014
(md)
Tscherts utschels sgolan l’enviern en il sid. Daco n‘èn els betg gia sgulads durant la stad en las temperaturas empernaivlas, cura ch’i fascheva mal’aura tar nus? Daco han els spetgà enfin ussa e tge ha dà ad els il segn da...
Minisguard dals 20-09-2'14
(dh)
Sch’i dat uschè ina buna racolta da maila sco quest onn, sche è quai sin l’emprima egliada ina buna chaussa, ma cura ch’ins guarda pli profund ves’ins che la blera maila procura per gronds problems. Il Minisguard guarda co in...
Minisguard dals 13-09-2014
(md)
Uffants cun satgs da rument ves’ins quests dis a Mustér. Ma betg mo a Mustér, mabain en l’entira Svizra vegn fatg urden a chaschun dal Clean-Up-Day. La finamira è da s’engaschar per in ambient schuber. Nus avain accumpagnà ils...
Minisguard dals 06-09-2014
(cl)
Passa 5000 chatschaduras e chatschadurs van quest’emna en il Grischun a chatscha da tschiervs, chamutschs u chavriels. Ina da las finamiras è da pudair giudair ils proxims dis ed emnas buna charn da selvaschina. Ma pertge gusta...
Minisguard dals 30-08-2014
(md)
Amez Cuira datti avieuls sin in tetg. Quels n’èn betg casualmain là. Il project Flugschnaisa per apiculturs giuvens ha installà chistas cun ils avieuls sin il tetg. Els guardan co ch’ils avieuls vivan en la citad. Tge influenza...
Var 3000 uffants han sa divertì sper il lai a Laax
(cl)
La festa d'uffants sper il lai a Laax ha gì lieu ils 19 e 20 da fanadur. Ina festa cun bler attracziuns per in e scadin. Tgi che ha gudagnà in dals 5 pachets cun surpraisas per chauds dis da stad pudais guardar qua.
Minisguard dals 05-07-2014
(md)
Durant che blers van la stad en vacanzas datti era intgins uffants e giuvenils che van ad alp. Là ston els far diversas chaussas. Il Minisguard visita la giuvna Janine Caduff da Laax. Ella ha 17 onns e guarda tut suletta da var...
Minisguard dals 28-06-2014
(dh)
Il museum retic mussa quels dis ina exposiziun dals termagls dad ier. Poppas, ursets, autos da termagls ch’ils uffants ch’èn oz babs e mammas, tats e tattas
Festa d'uffants a Laax
(cl)
Dus dis en roda pon ins far festa a Laax – ils 19 e 20 da fanadur tutga la riva dal lai da Laax als uffants. Sch'ins sa tge furma ch'il lai da Laax ha, pon ins gudagnar pachets cun bleras surpraisas per chauds dis da stad!


text:
Sale scende la marea e riporta la sua rudeera
un sèdell e una sciavata e una tuletta de Red Bull
Sandokan cun't el mohito e'l bigliett cun soe l'invito
Sandokan che ha imparato a pilotare le infradito...
e la geent che la rüva al maar taant per dì che l'è staada
che cul getton de la sala giochi
el càvall el moev un zicch el cüü
uduu de fritüüra de pèss e de piza de purtà via
Kamammuri l'è de sessant'ann che sta
soel dondolo de la pension...
Yanez de Gomera se regordet cume l'era?
adess biciclett e vuvuzela e g'ha el Suzuki anca Tremal Naik...
Yanez de Gomera se regordet de James Brook?
El giüga ai caart giò al Bagno Riviera
e i hann dii che l'è sempru ciucch
stuzzichini, moscardini e una bibita de quartu culuur
abbronzati, tatuati i henn pirati vegnüü de Varees
la pantera, gonna nera, canottiera, cameriera
moev el cüü anca senza i gettoni
ma l'è che dumà per cambiàtt el büceer
Sandokan in soe la spiaggia cui müdand della Billabong
G'ha l'artrite e g'ha el riporto,
http://www.angolotesti.it/
partiss per Mompracem cul pedalò
e i Dayki cun scià la Gazzetta
g'hann mea teem per tajatt el coo
i lassen la spada suta l'umbrelon e fan piu danni con l'iPhone
Yanez de Gomera l'eet vevndüda l'otra siira?
pussee che la Perla de Labuan,
Marianna adess la me paar un sass...
Yanez de Gomera cünta soe ammò cume l'era
Ho vedüü che s'è rifada i tètt, l'ha mea pudüü rifàss el coer
la sirena l'è incazzada che po' mea giügà al balòn
pulenta e cuba libre per i granchi in prucession
cumincia l'eppi auar, la tigre di malesia
finiss all'usteria cul riis in biaanch e la magnesia
ustionati, pirati senza prutezion,
barracudas cun soe i rai ban che giüghen a ping pong
Sandokan che'l vusa deent in pizzeria...
el vusa e canta Romagna Mia...
Yanez de Gomera se regordet cume l'era?
adess biciclett e vuvuzela e g'ha el Suzuki anca Tremal Naik...
Yanez de Gomera se regordet del colonnello Fitzgerald?
l'ho vedüü in soe la curriera che 'l nava a Rimini a vedè i Delfini


text:
Dubstep
A dubstep è nu gener é music elettronic c ten é radici a Londra, ind é primm ann 2000, rind a scena garage r'o Regno Unito. Deriv ra 2step, ca sotituiv é ritm sincopat r'a batteria cu chilli classic.
Caratteristic[càgna | càgna surgente]
O' tiemp è più o men 140 battit p'o minut, é ritmic spess s'o sincopat e di solit ten nu sol colp é rullant (di solit ngopp ò terz quart). Chest differenzia a dubstep ra llat'i gener ca s'abballan comm l'haus o a tecn pcché o ritm par tutt sballat e nun s capisc assaje, è chiù lent e spiss t fa sentì chiù assaje ò bass che ì percussion. Artist comm a El-B o Zed Bias purtarn a garage (più o men rind all'ann 2000) vers nu stil chiù cup e 'a magnat indirizzannl vers l'halfstep. Musicalmment, a dubstep è riconoscibbil p'ò ritm suoje 2-step, pcchè ten nu rullant comm a chill ra 2-step Garage, e p'a particolar attenzion c c'hann mis p fa é line é bass ca sò particolar assaje. A Dubstep ten chilli suon ca proven'n a nu cuofn é generi musical, partenn ra l'elettronic fin a musica haus (Joy Orbison) o a tecno é Ditroit (Martyn). Inizialment a Dubstep tenev na marea é suon Dub cattiv assaje o l'ultm tip é ritm 2-step, poi rind all'ultm ann sta scassann tutt cos rind a music elettronic grazij certi artist ca sò proprj ò gggas. Pe ffa cocc esempio: Burial l'ha purtat vers l'IDM, Roska l'ha fatt più o men comm a l'haus, Joker c'ha fatt nu fatt chiù electro ed Otto Von Schirach l'ha praticament fatt addiventà nu fatt porno-horror (tea senter End of the World, che sta rind all'album Magic Triangle). A Dubstep è basat ngopp a ricerc r'é spazi, a dilatazion r'e suon e sti ritmic semp chiù bell. Stu gener ha avut success sia in Europa c'à int é Stati Uniti e quann abbià a spaccà tutt cos è cagnat talment assaje ca nun par chiù chell ca s sentev quann s'abbiav a sentì inizialment. Infatt inizialment quann sentiv a Dubstep, s sentevn assaje é frequenz bass e subb bass, invece ò gener é Dubstep ca s port mo sient assaje é frequenz bass e medie, cu certi suon fatt ch'é sintetizzator, 'c fann nu miscugl tra electro, haus e trenz tra é 130 e ì 140 bpm. Nun c sta chiù ò genio é cercà tutti chilli suon Dub aret a nu gener ca ormai par adatt a n'at pubblic completament divers rispett a chill é 5-8 ann fa. Soprattutt in Italia a Dubstep par n'evoluzion ra Drum'n'Bass menat rind a na situazion screamo/hardcore particolar assaje (vir pur LNripley, DubZenStep, Hankon, ARZ, oppur rapper comm a Salmo). S'adda ricer però, nonostant a stann facenn commercial assaje, che in Inghilterr e ati part, c stann gent che puntan assaje ngopp a ricerc re suon nuov comm per esempio Shackleton, Four Tet, Ital Tek e Pinch.
- Purtale Múseca: Trase ê vvoce 'e Wikipedia ca parlano 'e Múseca


text:
Vercana
Vercana (inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 763 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 14,6 km² e ona densità de 52 ab./km².
El paes, che 'l se troeuva longh i spond del Lagh de Còmm settentrional, el confina cont i provincc de Lecch (comun de Còlich) e de Sondri (comun de Samolach).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Vercana l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Reinhold Messner
El Reinhold Andreas Messner (nassüü 'l 17 de setember del 1944 a Barsenun) l'è un alpinista, scritur, pulitegh Südtiroles. El Messner l'è vün di alpinista püssee cugnussüü al mund, ma anca vün di püssee cuntruversiaj: la sua omnipresenza int i Media, i so fras poch diplumategh, e la sua versiun de la mort del so fradèl Günther Messner düranta la scalada del Nanga Parbat in del 1970 che l'è gnüda dübidada di so cumpagn de spediziun hinn i tema pü cuntruversiaj.
La Vida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Messner l'è chersüü a Villnöß in Südtirol e l'è citadin unurari del cumün. Incö 'l viv a Meran però in di mis de lüj e agust l'è de cà in del so castel Juval (prutegiüü del guerna) a l'entrada de la Val Senales. Pö a Sulden suta l'Ortles el cress i yak e l'ha faa sü un resturant ciamaa Yak und Yeti. Pö 'l tra inanz el müsee ciamaa Messner Mountain Museum. La sua segunda residenza l'è a Münegh.
El Messner l'ha stüdiaa Agrimensüra a l'üniversidaa de Padua ma l'ha mai finii. Per un ann l'ha insegnaa matematega in una scöra media.
El Messner l'è staa spusaa cunt la Ushi Messner (nassüda Demeter) del 1972 finn al 1977. Pö de la relaziun amurusa cunt la Nena Holguin el gh'ha avüü 'nat tusa. El 31 de lüj del 2009 l'ha infin spusaa la sua cumpagna de lunga vida Sabine Stehle. Insema i düü gh'hann trii bagaj.
El Messner l'è staa finn di agn 80 cunt i Verd e l'è staa elegiüü in del parlament de l'EU in del 1999. In del 2004 l'ha pruaa a candedass cunt i verd bavares (l'eva staa cataa a fà 'na reclam a 'na dita de füsij - cunt tant de füsil de casciadur in man che 'l ciapa la mira...) ma gh'hann dii de no.
Spediziun Alipnistegh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Finn al 1970 el Messner l'ha faa spediziun in Europa, suratüt in di Dolomit, pö però l'ha tacaa sü a scala i ,unc püssee volt de vot mila meter.


text: 1Rü pemax, Pa Corigüx, rü name nixĩ i perü duü̃xü̃gümaã pemecümagü, rü tama penawomüxẽẽ. ¡Rü nüxna pecua̱xãchie na pema rü ta pexü̃́ nangẽxmaxü̃ ya perü Cori ya daxũgucü! 2¡Rü guxü̃guma peyumüxẽgü, rü pexuãẽgü na tama ngextamare naxĩnüxü̃ca̱x i peãẽ i ngẽxguma peyumüxẽgügu! ¡Rü Tupanana moxẽ pexãgü! 3¡Rü toxca̱x rü ta peyumüxẽgü na Tupana toxü̃́ natauxchaxẽẽxü̃ca̱x na nüxü̃ tixuxü̃ca̱x i norü ore i mexü̃, rü meãma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ tixuxü̃ca̱x i ngẽma ore ga noxri tama nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ i Cristuchiga! Rü ngẽma oreca̱x nixĩ i ñu̱xma ichapoxcuxü̃. 4Rü chanaxwa̱xe i chauxca̱x peyumüxẽgü na meã duü̃xü̃güxü̃ nüxü̃ chacua̱xẽẽxü̃ca̱x i ngẽma ore, erü ngẽma nixĩ i mexü̃ na chanaxüxü̃. 5Rü chanaxwa̱xe i meã pemaxẽ nape̱xewa i ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃. ¡Rü ñu̱xma na pexü̃́ natauxchaxü̃, rü yoxni paxa penaxü̱x i Tupanaãrü puracü! ¡Rü tama iperüchomare! 6Rü name nixĩ i guxü̃guma meã namaã pidexagü i ngẽma togü i duü̃xü̃gü, rü mexü̃ i orexü̃ namaã pixugü. Rü ngẽmaãcü tá nüxü̃ pecua̱x na ñuxãcü meã penangãxü̃xü̃ i wüxichigü i ngẽma duü̃xü̃gü i perü õchigaca̱x pexna c̱axü̃. 7Rü nüma ya taeneẽ ya Tíquicu ya nüxü̃ ingechaü̃gücü rü tá pemaã nüxü̃ nixu i chauchiga. Rü nüma nixĩ i mexẽchicü ya chorü ngü̃xẽẽruü̃ yiĩxü̃, rü nüma nixĩ i wüxigu chomaã naxüãxü̃ i tórü Coriarü puracü. 8Rü ñu̱xma rü petanüwa chanamu na pexü̃ nataãẽxẽẽxü̃ca̱x rü pemaã nüxü̃ yaxuxü̃ca̱x na ñuxãcü toxü̃ nangupetüxü̃ i tomax. 9Rü Tíquicumaã petanüwa chanamu i Onéchimu i taeneẽ ya nüxü̃ ingechaü̃gücü ya aixcüma meã Tupanaãrü puracü ücü. Rü nüma nixĩ i petanüxü̃ yiĩxü̃. Rü nümagü i ngẽma taxre rü tá pemaã nüxü̃ nixu i guxü̃ma i ṯacü na ngupetüxü̃ i núma. 10Rü pexü̃ narümoxẽ i Aritácu i wüxigu nuxma chomaã poxcuxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta pexü̃ narümoxẽ i Marcu i Bernabéeneẽ ixĩxü̃. Rü marü pemaã nüxü̃ chixu i Marcuchiga na meã penayauxgüxü̃ca̱x i ngẽxguma petanüwa nanguxgu. 11Rü ngẽxgumarüü̃ ta pexü̃ narümoxẽ ya taeneẽ ya Ngechuchu ya Yuchugu ãẽ́gacü. Rü ngẽma tomaẽ̱xpü̱x i yatügü rü ngẽxĩcatama nixĩ i Yudíugü i yaxõgüxü̃ i wüxigu chomaã puracüexü̃ i Tupanaãrü puracüwa. Rü nümagü rü poraãcü choxü̃ nataãẽxẽẽgü. 12Rü ngẽxgumarüü̃ ta pexü̃ narümoxẽ i Epáparu. Rü nüma rü petanüxü̃ nixĩ, rü aixcüma nanaxü i Cristuarü puracü. Rü nüma rü norü yumüxẽwa rü guxü̃guma Tupanaxü̃ naca̱a̱xü̃ pexca̱x na aixcüma meã pemaxẽxü̃ca̱x rü peyaxõgüamaxü̃ca̱x rü aixcüma penaxüxü̃ca̱x i ngẽma Tupana naxwa̱xexü̃. 13Rü choma rü marü nüxü̃ chadau rü pemaã nüxü̃ chixu i ñuxãcü Epáparu poraãcü pexca̱x napuracüxü̃ rü naxca̱x napuracüxü̃ i ngẽma taeneẽgü i Daodichéaarü ĩãnewa rü Iráporiarü ĩãnewa ngẽxmagüxü̃. 14Rü Luca, i duturu i nüxü̃ ingechaü̃güxü̃, rü pexü̃ narümoxẽ. Rü ngẽxgumarüü̃ ta pexü̃ narümoxẽ i Dema. 15Rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ perümoxẽgü i taeneẽgü i Daodichéawa ngẽxmagüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta chanaxwa̱xe i nüxü̃ perümoxẽgü i Nifa rü guxü̃ma i taeneẽgü i yaxõgüxü̃ i napatawa ngutaque̱xegüüxü̃. 16Rü ngẽxguma marü nüxü̃ pedaumatüguwena i ñaã popera, rü chanaxwa̱xe i Daodichéawa penamu na ngẽ́macü̱̃ã̱x i taeneẽgü rü ta nüxü̃ nadaumatügüxü̃ca̱x. Rü ngẽxgumarüü̃ ta i ngẽma popera i Daodichéawa chamuxü̃, rü ngẽxguma pexü̃tawa nanguxgu rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ pedaumatügü. 17Rü chanaxwa̱xe i Ariquípumaã nüxü̃ pixu, rü ñapegügü nüxü̃: “¡Rü meã napuracü rü yanguxẽẽ i ngẽma puracü i tórü Cori cuxna ãxü̃!” ñapegügü nüxü̃. 18Choma i Pauru rü cho̱xme̱xmaãtama pexca̱x chanaxümatü i ñaã chorü moxẽ. ¡Rü nüxna pecua̱xãchie na chapoxcuxü̃! Rü chanaxwa̱xe i Tupana pexü̃ narüngü̃xẽẽ.


text: 1Rü yexgumarüü̃ ta ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñuxre i duü̃xü̃gü i nuã ngẽxmagüxü̃ rü tãũtáma nayu ñu̱xmatáta nüxü̃ nada̱u̱x na ñuxãcü ãẽ̱xgacü ya poracü na yiĩxü̃ ya Tupana —ñanagürü. 2Rü 6 ga ngunexü̃guwena rü Ngechuchu rü wüxi ga ma̱xpǘnewa naxũ. Rü ínayagagü ga Pedru rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃xĩcatama. Rü yéma yema ngúexü̃güpe̱xewa naxüchicüü ga Ngechuchu. 3Rü niy̱auracüü ga naxchiru rü nacómüxü̃chi. Rü nataxuma i yauxchiruxü̃ i nüxü̃ cuáxü̃ na ngẽmaãcü nacómüxẽẽãxü̃. 4Rü nüxü̃ nadaugü ga Ería rü Moĩché ga yéma Ngechuchumaã idexagüxü̃. 5Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, namexẽchi nixĩ na nuã ingẽxmagüxü̃. Rü tá tanaxü ya tomaẽ̱xpü̱x ya düxenü, rü wüxi ya cuxca̱x, rü naĩ ya Moĩchéca̱x, rü naĩ ya Eríaca̱x —ñanagürü. 6Rü yema na poraãcü naḇaixãchiãẽgüxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü, rü yemaca̱x ga Pedru rü tama nüxü̃ nacua̱x ga na ñuxũ ñaxü̃. 7Rü yexgumatama wüxi ga caixanexü̃ ínarüxĩ, rü natanügu nayanga̱i̱xema. Rü yema caixanexü̃wa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Daa nixĩ ya Chaune ya nüxü̃ changechaü̃xü̃chicü. ¡Rü naga pexĩnüẽ! —ñaxü̃. 8Rü yexgumatama nügücüwagu ínadaueguãchitanü, rü taxúexü̃ma ga toguexü̃ nadaugü, rü Ngechuchuxü̃xĩcatama. 9Rü yexguma ínaxĩgügu nawa ga guma ma̱xpǘne, rü Ngechuchu nüxna naxãga ga taxúemaãma na nüxü̃ yaxugüexü̃ ga yema yéma nüxü̃ nadaugüxü̃, ñu̱xmatáta yuwa ínadaxgu ga nümax. 10Rü yemaca̱x ga yema ngúexü̃gü rü bexma nüxü̃ nacua̱xgü ga yema nüxü̃ nadaugüxü̃. Natürü nügüna nacagü ga ṯacüchiga na yiĩxü̃ ga: “Yuwa ínadaxgu”, ñaxü̃. 11Rü ñu̱xũchi ga yema ngúexü̃gü rü Ngechuchuna nacagü, rü ñanagürügü: —¿Tü̱xcüü̃ i ngúexẽẽruü̃gü i ore i mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü ñanagürügü: “Ería tá nixĩ ya nüxĩra cuxü̃pa núma ũcü?” ñanagürügü. 12Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma nixĩ i Ería na nüxĩra núma naxũxü̃ na chauxü̃pa namexẽẽãxü̃ca̱x i guxü̃ma. ¿Natürü tü̱xcüü̃ i ore i ümatüxü̃wa i ñaxü̃: “Rü Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü rü tá ngúxü̃ ninge, rü duü̃xü̃gü rü tá nüxü̃ naxoe”, ñaxü̃? 13Natürü i choma rü pemaã nüxü̃ chixu, rü Ería rü marü núma naxũ. Natürü ga duü̃xü̃gü rü nümagü nanaxwa̱xegüxü̃ãcüma poraãcü chixri namaã nachopetü, yexgumarüü̃ ga ore ga ümatüxü̃wa nüxü̃ yaxuxü̃rüü̃ —ñanagürü. 14Rü yexguma yema togü ga norü ngúexü̃gütanüwa nangugügu, rü yéma nüxü̃ nadaugü ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga yema ngúexü̃güxü̃ íchomaẽguãchixü̃. Rü ñuxre ga ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃, rü yéma niporagatanücüü namaã ga yema ngúexü̃gü. 15Rü yexguma Ngechuchuxü̃ nadaugügu ga yema muxü̃ma ga duü̃xü̃gü, rü poraãcü naḇaixãchiãẽgü. Rü guxü̃ma naxca̱x nibuxmü na nüxü̃ yanamoxẽgüxü̃ca̱x. 16Rü nüma ga Ngechuchu rü nüxna naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Ṯacü nixĩ i pema namaã naxca̱x ípiporagatanücüüxü̃? —ñanagürü. 17Rü wüxi ga yema duü̃xü̃gü ga yéma yexmagüxü̃ rü nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, nuã cuxca̱x tüxü̃ chaga ya chaune, erü tümawa nangẽxma i wüxi i ṉg̱oxo i tüxü̃ ngegaxẽẽxü̃. 18—Rü ngextá ítangẽxmaxü̃wa rü ngẽxma tüxü̃ yaxüxgu rü waixü̃müãnegu tüxü̃ naña. Rü tarüchia̱x, rü tixü̃́xchapüta, rü ngẽxma tiyuãchi. Rü marü nüxü̃ chaca̱a̱xü̃ i curü ngúexü̃gü na tümawa ínata̱xüchiãxü̃ca̱x i ngẽma ṉg̱oxo, natürü tama nüxü̃́ inaxĩnü —ñanagürü. 19Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Duü̃xü̃gü i Tama Yaxõgüxü̃, ¿ñuxguratáta i pemaã chanuxmaxü̃ rü yaxna pemaã chaxĩnüxü̃? ¡Nuã penaga ya yima bucü! —ñanagürü. 20Rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga guma bucü. Natürü yexguma Ngechuchuxü̃ nada̱u̱xgu ga yema ṉg̱oxo, rü guma bucüxü̃ naxü ga na yayuãchixẽẽãxü̃. Rü yexma ñaxtüanegu nayangu. Rü yexma nidixegugü, rü narüchia̱x. 21Rü Ngechuchu rü guma bucünatüna naca, rü ñanagürü: —¿Rü ñuxgumama nixĩ ga naxca̱x inaxügüxü̃ ga yema? —ñanagürü. Rü guma bucünatü nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Nabuxgumamatama. 22Rü muẽ̱xpü̱xcüna i ngẽma ṉg̱oxo rü üxüxetügu rü dexágu nanañaü̃xü̃ na ngẽmaãcü yamáãxü̃ca̱x. Rü ngẽmaca̱x ega cumaã nanguxü̃gu na ṯacü toxca̱x cuxüxü̃, ¡rü cuxü̃́ tangechaü̃tümüü̃gü, rü toxü̃ rüngü̃xẽẽ! —ñanagürü. 23Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¿Rü tü̱xcüü̃ “ega chomaã nanguü̃xgu”, ñacurügü? Erü guxü̃ma natauxcha tümaca̱x ya yíxema yaxṍxẽ —ñanagürü. 24Rü yexguma ga guma bucünatü rü tagaãcü ñatarügü: —Chayaxõ. ¡Choxü̃ rüngü̃xẽẽ na yexeraãcü chayaxõxü̃ca̱x! —ñatarügü. 25Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu na muxü̃ma ga duü̃xü̃gü marü yexma ngutaque̱xexü̃, rü nananga ga yema ṉg̱oxo. Rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ṉg̱oxo i Ngegaxẽẽruü̃ rü Ngauchi̱xẽxẽẽruü̃x, ¡choma cuxü̃ chamu na nawa ícuxũxũxü̃ ya daa bucü, rü tagutáma wena nagu cuyaxücuxü̃! —ñanagürü. 26Rü yexguma ga yema ṉg̱oxo rü aita naxü, rü wenaxãrü guma bucüxü̃ niyuãchixẽẽ. Rü ñu̱xũchi nawa ínaxũxũ, rü ñoma nayuxuchixü̃rüü̃ yéma nanata̱x. Rü yemaca̱x ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: —Marü nayuxuchi nixĩ —ñanagürügü. 27Natürü ga Ngechuchu rü naxme̱xgu nayayauxãchi, rü ínanadaxẽẽ. Rü nüma ga guma bucü rü inachi. 28Rü yemawena ga Ngechuchu rü wüxi ga ĩpatagu nayaxücu namaã ga norü ngúexü̃gü. Rü yéma nüxĩca nüxna nacagü, rü ñanagürügü nüxü̃: —Pa Corix, ¿tü̱xcüü̃ i toma rü taxuacüma ítanata̱xüchi i ngẽma ṉg̱oxo? —ñanagürügü. 29Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Tama ngẽmaãcümare ítanata̱xüchi i ngẽmarüü̃ ixĩxü̃ i ṉg̱oxo. Natürü tanaxwa̱xe i Tupanana tanaxuaxü̃ na nüma ínata̱xüchiãxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcüxicatama nixĩ i ínaxũxũxü̃ —ñanagürü. 30Rü yéma inaxĩãchi rü Gariréaanewa nachopetü. Natürü ga Ngechuchu rü tama nanaxwa̱xe ga texé nüxü̃ na cuáxü̃ ga na yéma nayexmaxü̃, yerü norü ngúexü̃güxü̃ ínangúexẽẽ. Rü ñanagürü nüxü̃: —Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü, rü duü̃xü̃gü tá nayayauxgü rü tá nayama̱xgü. Natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃guwena rü táxarü namaxü̃ —ñanagürü. 32Natürü ga nümagü rü tama meã nüxü̃ nacua̱xgü ga ṯacüchiga na yiĩxü̃ ga yema ore, rü namuü̃ẽ ga nüxna na nacagüexü̃. 33Rü Capernáũãrü ĩãnewa nangugü. Rü yexguma ĩxwa nayexmagügu, rü Ngechuchu nüxna naca, rü ñanagürü: —¿Rü ṯacü nixĩ ga pegümaã naxca̱x piporagaetanüxü̃ ga namawa? —ñanagürü. 34Natürü ga nümagü rü nangea̱xgümare, yerü ga namawa rü nachigagu nügümaã niporagaetanü ga texé tiĩxü̃ ga natanüwa rüyexeramaẽxẽ. 35Rü yexguma ga Ngechuchu rü ínarüto, rü nügüxü̃tawa naxca̱x naca ga yema 12 ga norü ngúexü̃gü, rü ñanagürü nüxü̃: —Rü ngẽxguma texé naxwa̱xegu na guxãẽ́tüwa na taxüxü̃, rü name nixĩ i noxri rü guxããrü ñaxtümaẽwa tügü taxüxẽẽ na guxããrü ngü̃xẽẽruü̃ tiĩxü̃ —ñanagürü. 36Rü yemawena rü norü ngãxü̃tanügu nayachixẽẽ ga wüxi ga buxü̃. Rü ñu̱xũchi nachacüügu yayauxãchiãcüma ñanagürü: 37—Rü texé ya chauégagu meã nayaxúxe i wüxi i buxü̃ i ñaãrüü̃, rü choxü̃ nixĩ i tayaxuxü̃. Rü texé ya choxü̃ yaxúxe, rü tama choxü̃xĩcatama tayaxu, natürü yima núma choxü̃ mucü ya Chaunatüxü̃ rü ta nixĩ i tayaxuxü̃ —ñanagürü. 38Rü yexguma ga Cuáü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, nüxü̃ tadau ga wüxi ga yatü ga cuégagu ṉg̱oxogü íwoxü̃xü̃. Natürü toma nüxna tanachu̱xu ga yema, yerü tama tatanüxü̃ nixĩ ga nümax —ñanagürü. 39Natürü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Tama name i nüxna na penachu̱xuxü̃. Erü texé ya chauégagu naxǘxe i wüxi i mexü̃ i Tupanaãrü poramaã üxü̃, rü taxucürüwama yixcama chixri chauchiga tidexa. 40Erü texé ya tama taxchi aixe, rü tórü ngü̃xẽẽruü̃ tixĩ. 41Rü texé ya woo wüxitama i pochiyuãcu i dexá pexna ãxẽ naxca̱x na chorü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃, rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü tá tüxü̃́ nangẽxma i tümaãrü ãmare —ñanagürü. 42Rü ñanagürü ta: —Texé ya pecadugu nanguxẽẽ́xẽ i wüxi i ñaã buxü̃gü i choxü̃́ yaxõgüxü̃, rü tümaca̱x rü narümemaẽ chi nixĩ i noxtacüma wüxi ya nuta ya tacü tümanaxãwa tayangacuchi, rü ngẽmaãcü taxtüchiüwa tüxü̃ tayatáe. 43—Rü ngẽxguma chi wüxi ya cuxme̱x pecadugu cuxü̃ nguxẽẽgu, rü name nixĩ i noxtacüma ícunadae. Erü narümemaẽ nixĩ i cuboxme̱xãcüma cunayaxu i curü maxü̃ na tama guxü̃ne ya cuxme̱x ya mexü̃nemaã nawa quita̱xcuchixü̃ca̱x ya yima üxü ya ṉg̱oxogü nagu poxcuene ya taguma ixoxü̃ne. 45—Rü ngẽxguma chi wüxi ya cucutü pecadugu cuxü̃ nguxẽẽgu, rü name nixĩ i noxtacüma ícunadae. Erü narümemaẽ nixĩ i cubocutüãcüma cunayaxu i curü maxü̃ na tama guxü̃ne ya cucutü ya mexü̃nemaã nawa quita̱xcuchixü̃ca̱x ya yima üxü ya ṉg̱oxogü nagu poxcuene. 47—Rü ngẽxguma chi wüxi ya cuxetü pecadugu cuxü̃ nguxẽẽgu, rü name nixĩ i noxtacüma ícunacaxüchi. Erü narümemaẽ nixĩ i wüxitama ya cuxetümaã Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa quixücu, na tama guxü̃ne ya cuxetü ya mexü̃nemaã nawa quita̱xcuchixü̃ca̱x ya yima üxü ya taguma ixoxü̃ne ya ṉg̱oxogü nagu poxcuene i ngextá õxmigü taguma íyuexü̃wa. 49—Rü aixcüma ñoma õnawa yucüra nagüxü̃rüü̃ tá nixĩ na guxãtáma guxchaxü̃wa chopetüxü̃. 50—Name ya yucüra. Natürü ngẽxguma chi nangeacagu, ¿rü ñuxãcü tá wenaxãrü naxããca? ¡Rü meã pegüna pedaugü na ñoma yucüra ya taguma iyarüngeacacürüü̃ na namexü̃ca̱x i perü maxü̃! ¡Rü meã pegümaã pemaxẽ! —ñanagürü.


text:
Maraton d'Engiadina: Ferma delegaziun Svizra a la partenza
-
- Zoom
- Il 44avel maraton d'Engiadina ha entschet. (swiss-image.ch)
Al 44avel maraton d'Engiadina è ina ferma delegaziun Svizra a la partenza. Cun excepziun da Dario Cologna che sa concentrescha sin il final da la cuppa mundiala en Svezia, èn ils pli ferms passlunghists Svizzers da la partida al maraton da Malögia a S-chanf.
Fischer, Perl e Livers
Remo Fischer, il victur da l'onn passà, è sa preparà a Magglingen sin il maraton. Il matador local Curdin Perl è currì ier il classicher da 50 kilometers al Holmenkollen. Quant fit ch’el è damaun per il maraton da l’Engiadina vegn a sa mussar. Gia dapi in per dis en Engiadina è perencunter Toni Livers da Trun.
Boner è pronta
La partenaria da Toni Livers, Seraina Boner, ina da las cunfavuritas per la victoria tar las dunnas ha fatg ils davos 2 onns in interessant svilup. Perquai ch’ils success mancavan en la cuppa mundiala, ha ella cumenzà a currer las pli impurtantas cursas popularas dal mund - e quai cun grond success. Plazs da podest en seria e schizunt victorias a cursas da renum. Entaifer curt temps è Seraina Boner sa sviluppada ad in dals stars da la scena. A sia cursa da chasa è Seraina Boner gia stada 2 giadas sin il podest.
Gianluca enstagl da Dario
Enstagl da Dario Cologna è ses frar Gianluca Cologna a la partenza. Quel sa legra sin la partenza da damaun. Punct culminant da sia stagiun è stà fin ussa il 5avel plaz en il sprint dal campiunadi mundial dals U23 en Tirchia. (gc/rtr)
RTR rapporta dal maraton da l’Engiadina. A partir da las 6 la damaun enfin da mezdi live en il radio. Il Telesguard emetta sin SFinfo da las 18.15 impressiuns dal 44avel maraton da l’Engiadina. La partenza da la cursa è da las 8.30.


text:
Rìa del Garda
Rìa del Garda (nòm uficiàl en italià: Riva del Garda; en todèsch: Reiff am Gartsee) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha 16 733 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 42 km², per 'na densità de 398 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arch, Concei, Ten, Léder, Nago Torbole, Limù (BS), Malcesine (VR).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text: 1Rü yixcama ga ñuxre ga ngunexü̃wena rü wenaxãrü Capernáũãrü ĩãnegu naxücu ga Ngechuchu. Rü yexguma duü̃xü̃gü nüxü̃ cuáchigagügu na ĩpatawa nayexmaxü̃, rü yéma nangutaque̱xegü ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü. Rü düxwa ga ĩã̱xtüwa rü nanapá. Rü nüma ga Ngechuchu rü namaã nüxü̃ nixu ga ore i mexü̃. 3Rü yéma nangugü ga ãgümücü ga yatügü ga yéma nangetaü̃güxü̃ ga wüxi ga yatü ga naw̱ãĩxãchicü. 4Natürü yema na namuxũchixü̃ ga duü̃xü̃gü, rü taxucürüwama Ngechuchuxü̃tawa nangugü. Rü yemaca̱x ínanapogüétü ga Ngechuchu íyexmaxü̃wa ga guma ĩpata. Rü yéma norü caruü̃gu ínanac̱ẖüxüetaü̃gü ga guma naw̱ãĩxãchicü. 5Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga ñuxãcü aixcüma na yaxõgüãxü̃ ga yema duü̃xü̃gü, rü ñanagürü nüxü̃ ga guma naw̱ãĩxãchicü: —Pa Chaunex, curü pecadugü rü marü cuxü̃́ nüxü̃ changechaü̃ —ñanagürü. 6Natürü ñuxre ga ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü yéma narütogü. Rü naãẽwa ñaxü̃gu narüxĩnüẽ: —¿Ñuxãcü tama namuü̃ na ngẽmaãcü yadexaxü̃? ¿Rü ṯacü Tupanamaã yaxugüxü̃? Erü Tupanaxĩcatama nixĩ ya duü̃xü̃güarü pecaduxü̃ ngechaü̃cü —ñaxü̃gu narüxĩnüẽ. 8Natürü yexgumatama ga Ngechuchu rü nüxü̃ nicua̱xãchi ga yema nagu naxĩnüẽxü̃, rü yemaca̱x nüxna naca rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ ngẽmagu perüxĩnüẽ i pemax? 9—¿Ṯacü nixĩ i rütauchamaẽxü̃ na namaã nüxü̃ ixuxü̃ ya daa naw̱ãĩxãchicü: “Curü pecadugü rü marü cuxü̃́ nüxü̃ changechaü̃”, rü e̱xna: “¡Inachi, rü nayaxu i curü caruü̃, rü íixũ!” ñaxü̃? 10—Natürü ñu̱xma rü tá pexü̃ nüxü̃ chadauxẽẽ na Chaunatü núma choxü̃ muxü̃ na duü̃xü̃güaxü̃́ nüxü̃ changechaü̃xü̃ca̱x i norü pecadugü —ñanagürü. Rü yexguma yema ñaxguwena rü guma naw̱ãĩxãchicüxü̃ ñanagürü: —Cumaã nüxü̃ chixu rü ¡inachi, rü nayaxu i curü caruü̃, rü cupatawa naxũ! —ñanagürü. 12Rü yexgumatama inachi ga guma iḏaawecü. Rü nanayaxu ga norü caruü̃, rü ínaxũxũ nape̱xewa ga guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga yéma yexmagüxü̃. Rü yemaca̱x ga yema duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü, rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü, rü ñanagürügü: —Taguma nüxü̃ tadau i ṯacü i ñaãrüü̃ ixĩxü̃ —ñanagürügü. 13Rü yemawena rü wenaxãrü naxtaacutüwa naxũ ga Ngechuchu. Rü yema muxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naxca̱x naxĩ. Rü nüma rü nanangúexẽẽ. 14Rü yexguma yéma naxüpetügu ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga Lebí ga Arupéu nane. Rü nüma ga Lebí rü yéma narüto nawa ga yema nachica ga duü̃xü̃güna dĩẽru ngĩxü̃ ínayaxuxü̃wa naxca̱x ga Dumacü̱̃ã̱xãrü ãẽ̱xgacü yerü woetama yema nixĩ ga norü puracü. Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Chowe rüxũ! —ñanagürü. Rü inachi ga Lebí, rü nawe narüxũ. 15Rü yéma Lebípatawa nachibü ga Ngechuchu. Rü yéma nachibüe ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga Lebírüü̃ Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ yauxgüxü̃. Rü nayexmagü ta ga togü ga duü̃xü̃gü ga taxúema nacümamaã taãẽgüxü̃ ga yéma mechawa rütogüxü̃ namaã ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃gü. Yerü namu ga yema nawe rüxĩxü̃. 16Rü yéma nayexmagü ta ga ñuxre ga Parichéugü rü ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃. Rü yexguma nüxü̃ nadaugügu ga yema togümaã na nachibüxü̃ ga Ngechuchu, rü norü ngúexü̃güna nacagü, rü ñanagürügü: —¿Ñuxãcü i perü ngúexẽẽruü̃ rü namaã nachibü i ãẽ̱xgacüarü duü̃xü̃gü i dĩẽruarü yauxwa puracüexü̃ rü duü̃xü̃gü i pecaduã̱xgüxü̃? —ñanagürügü. 17Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnügu ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Ngẽma poraexü̃ rü tama nanaxwa̱xe ya duturu, natürü ngẽma iḏaaweexü̃ waxi nixĩ i naxwa̱xexü̃ ya duturu. Choma rü tama mexü̃güna na chaxuxü̃ca̱x nixĩ ga núma chaxũxü̃, natürü núma chaxũ na nüxna chaxuxü̃ca̱x i pecaduã̱xgüxü̃ —ñanagürü. 18Rü wüxi ga ngunexü̃gu rü tama nachibüe yerü Tupanaca̱x naxauree ga Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃ãrü ngúexü̃gü rü Parichéugüarü ngúexü̃gü. Rü yemaxü̃ nadaugügu ga ñuxre ga duü̃xü̃gü, rü Ngechuchuxü̃tawa naxĩ rü nüxna nayacagüe, rü ñanagürügü: —Ngẽma Cuáü̃ãrü ngúexü̃gü rü Parichéugüarü ngúexü̃gü rü naxauree. ¿Rü tü̱xcüü̃ i curü ngúexü̃gü i tama naxaureexü̃? —ñanagürügü. 19Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¿E̱xna wüxi i ngĩgüarü petawa rü pexca̱x namexü̃ na naxaureexü̃ i ngẽma nüxna naxugüxü̃ ega natanüwa nangẽxmagu i ngẽma yatü i ngexwacax ãmaxü̃? Pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽxguma natanüwa nangẽxmayane i ngẽma yatü i ngexwacax ãmaxü̃ rü taxucürüwama naxauree i ngẽma nüxna naxugüxü̃. 20—Natürü wüxi i ngunexü̃ rü ngẽma yatü i ngexwacax ãmaxü̃ rü tá namücügüna nixũgachi. Rü ngẽma ngunexü̃gu tá nixĩ i naxaureexü̃. [Rü chorü ngúexü̃gü rü taxucürüwama naxauree i ñu̱xma erü natanüwa changẽxma. Natürü ínangu tá i ngẽma ngunexü̃ na nüxna chixũgachixü̃, rü ngẽxguma tá nixĩ i naxaureexü̃.] 21—Rü taxúema wüxi i naxchirutüchi i ngexwacaxü̃xü̃maã tanapaita i wüxi i naxchiru i ṉg̱auxü̃. Erü ngẽxguma nañaãchimügu i ngẽma natüchi i ngexwacaxü̃xü̃, rü tá nanagáuxẽẽ i ngẽma ṉg̱auxü̃ i naxchiru. Rü noxriarü yexera tá narügáu. 22—Rü ngẽxgumarüü̃ ta taxúema ngexwacaxü̃cü ya binu rü wüxi i marü ṉg̱auxü̃ i naxchiü̃ i naxcha̱xmünaxca̱xgu tayabacuchi. Erü ngẽxguma ngẽmaãcü naxü̱xgu rü yima binu ya ngexwacaxü̃cü rü narüngu, rü tá nayawã̱ĩ̱xẽẽ i ngẽma naxchiü̃ i ṉg̱auxü̃ i naxcha̱xmünaxca̱x. Rü ngẽxma tá inayarüxo ya binu rü naxchiü̃ rü ta. Rü ngẽmaca̱x tanaxwa̱xe ya ngexwacaxü̃cü ya binu rü ngexwacaxü̃xü̃ i naxchiü̃gu tayabacuchi. [Rü chorü ngu̱xẽẽtae i ngexwacaxü̃xü̃ rü ngẽxgumarüü̃ ta nixĩ na taxucürüwama namaã nawüxiguxü̃ i ngẽma nuxcümaü̃xü̃ i pecümagü —ñanagürü ga Ngechuchu.] 23Wüxi ga ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃gümaã trigunecüwa nachopetü. Rü nümagü ga norü ngúexü̃gü rü inaxĩãcüma inanaxügüe ga trigu na yabuxetanüxü̃. 24Rü yema Parichéugü rü Ngechuchuna nacagü rü ñanagürügü: —Dücax ¿rü tü̱xcüü̃ i curü ngúexü̃gü rü nanaxügü i ngẽma tama mexü̃ i ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu na naxüxü? —ñanagürügü. 25Natürü nüma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¿Taguma e̱xna poperawa nüxü̃ pedau ga ṯacü na naxüxü̃ ga nuxcümaü̃cü ga ãẽ̱xgacü ga Dabí rü natanüxü̃gü ga yexguma õna nüxü̃́ tau̱xgu rü nataiyaegu? 26Rü yexguma paigüarü ãẽ̱xgacü yixĩgu ga Abiatáru, rü Dabí rü Tupanapatagu naxücu. Rü nanangõ̱x ga yema pãũ ga üünexü̃ ga paigüca̱xicatama ixĩxü̃. Rü nüma ga Dabí rü natanüxü̃maã rü ta nangau ga yema pãũ —ñanagürü. 27Rü ñanagürü ta ga Ngechuchu: —Ngẽma ngü̃xchigaarü ngunexü̃ rü duü̃xü̃güca̱x nixĩ ga naxüxü̃. Rü tama ngü̃xchigaarü ngunexü̃ca̱x nixĩ ga naxüxü̃ ga duü̃xü̃gü. 28—Rü ngẽmaca̱x ya Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü rü namaã inacua̱x ta i ngü̃xchigaarü ngunexü̃ —ñanagürü.


text:
Sergnà
Sergnà (Sergnano in Italian) l'è 'n cümü de 3 626 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) che sa tröa 'n Pruincia da Cremuna. El g'ha 'na frasiù ciamada Tresulasch.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagine tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Peder Verri
El Peder Verri (Milan, 1728 - Ornagh, 1797) l'è staa on scrittor e òmm polìtich italian. In del 1764 l'ha fondaa a Milan cont i intelletuai illuminista de la Academia di pugn el giornal reformador Il caffè. L'ann prima l'aveva faa on progett de reforma aministrativa, e in del 1765 l'è staa ciamaa a fà part del Consej Suprem de Economia publega. In tra el 1780 e el 1786 l'è staa president del Consej Cameral.
La soa oeuvra pussee importanta l'è Meditazion in su l'economia politega del 1771, indove el Verri el ciappa idei del Cesar Beccaria e del filòsof scozzes Henry Lloyd. Òlter oeuver famos hinn staa Osservazion in su la tortura del 1776 e ona Istòria de Milan del 1783.


text:
Uruguay
L' Uruguay a l'è un paes del America del Süd.
El cunfina a nord cunt el Brasil e a ovest cun l'Argentina. L'Ucean Atlantich al bagna i sò cost.
La capital a l'è Montevideo.
El gh'ha una süperfiss de 176.215 km² e una pupulaziun de quas 3.500.000 abitant.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fium püssee impurtant del paes a l'è l'Uruguay, che'l marca anca la fruntiera cun l'Argentina.
L'estuari di fiüm Uruguay e Paranà se ciama Rio de la Plata.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Uruguay (nom ufizial: Repübliga Urientala del Uruguay) a l'è una repübliga presidenziala.
El president a l'è el José Mujica (del 2010).


text:
Ils 23 da settember 2012 han las votantas ed ils votants grischuns acceptà cleramain ina revisiun parziala da la constituziun chantunala cun 31'788 (77 %) cunter 9'410 (23 %) vuschs, per simplifitgar marcantamain il plaun d'amez en il... dapli Lescha generala davart la refurma dal territori
L'iniziativa dal pievel “Basta cun ils privilegis fiscals per milliunaris" pretenda che la taglia tenor las expensas (taglia pauschala) vegnia abolida. Persunas estras che abitan en Svizra e che n’han qua nagina activitad da... dapli Iniziativa "Basta taglias pauschalas"
L'iniziativa dal pievel "stop a la surpopulaziun - per mantegnair la basa d'existenza natirala" (Ecopop) ha la finamira da mantegnair la basa d’existenza natirala. Per quest intent duai vegnir limitada la creschientscha da la... dapli Iniziativa "Stop a la surpopulaziun"
L'iniziativa dal pievel "Salvai l'aur da la Svizra" vul che la quota da l’aur vi da las activas da la Banca naziunala vegnia auzada sin almain 20 pertschient. L’aur na duai betg pudair vegnir vendì e duai esser... dapli Iniziativa "Salvai l'aur da la Svizra"
Sche la Svizra avess votà ils 11 da november, lura fissan tut las 3 iniziativas idas da l'aua giu. La pli gronda bainvulientscha ha chattà l'iniziativa "Basta taglias pauschalas", avant l'iniziativa "Stop a la... dapli Trend a 3 x na - E pli paucs vulan abolir la taglia pauschala
Ils projects da votaziun communals e regiunals vegnan actualisads successivamain... dapli


text:
Streghe
Streghe (Strìe 'n bresà, Charmed en inglés) l'è 'l tìtol italià de 'n telefilm uriginàre dèi Stàti Ünìcc, publicàt dal 1998 al 2006 söl canàl de WB en Amèrica e sö Rai2, La7 e FOX en Itàlia. Streghe l'è fàda de 8 stagiù, töte de 22 puntàde, fò che le stagiù 5 e 6 che le ghe n'ha 23, per en totàl de 178 puntàde.
Cuntegnüü
La stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La série la cönta la stória de 3 sorèle, Prue, Piper e Phoebe Halliwell che, dòpo la mórt de la sò nóna, Penny Halliwell, le g'ha ciapàt dei potéri màgich. Prue la pöl möer i laùr col pensiér, Piper la pöl blocà 'l tép e Phoebe la pöl véder endèl futùro. Pròpe quan che Phoebe la lès sö 'n encantézem söl Lìber de le Ómbre, töta la magìa la se straöda adòs a le sorèle e 'l mal, che 'l völ ciapàs töcc i potéri de la famìa Halliwell, el cumìncia a mandàga fórse catìe per desfà fò 'l trìo.
El mal el ghe rìa a copà giöna de le sorèle, Prue, che la làsa 'l trìo sènsa piö sigürèsa.
Menemà rìa 'n ótra sorèla, Paige, fiöla de Patty (la màma pò a de le ótre tré gnàre) e de Sam, el sò àngel biànch. Gràsie a Paige, tùrna a furmàs el trìo e le sorèle le pöl nà 'n nacc a combàter cutra 'l mal.
Personàgi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Prue Halliwell[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Prue l'è la fiöla piö ècia, nasìda ai 28 de utùer del 1970. La g'ha 'n caràter pötòst decìs, l'è tacàda fés al sö laurà e la fà fadìga a 'namuràs. Prue la s'è 'namuràda apéna 'na ólta, de Andy Trudeau, sò sòcio quan che l'ìa picinìna. Però la g'ha ìt östès divèrse stórie.
La g'ha 'l potére dèla telecinézi, cioè de püdì möer i laùr col pensiér. Prima la püdìa doprà apéna i öcc, ma dòpo la g'ha tacàt a püdì doprà pò a le mà.
Piper Halliwell[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Piper, l'è la segónda de le fiöle, l'è nasìda ai 7 de óst del 1973. L'è "el cör de la famìa", come che la g'ha dìt la sò màma el dé de le sò spùze co Leo. Piéna de coràgio e de 'ntraprendènsa, Piper la g'ha sèmper cultiàt el sògno de déentà 'na chef profesiunìsta. La s'è sübet enamuràda de l'àngel biànch del trìo, el Leo.
Lé la g'ha 'l potere de la stàzi temporàl, cioè de püdì "blocà" le molécole dei còrp. Col pasà del tép, Piper la svelöpa pò a 'l potére de la acelerasiù temporàl, cioè de püdì "acelerà" 'l müimènt de le molécole e fàle s-ciopà.
Phoebe Halliwell[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Phoebe l'è la fiöla piö màta de töte. L'è nasìda ai 2 de noèmber del 1975 e la g'ha 'n ligàm strèt con töt chèl che g'ha a che fà col cör. Zà de sübet la se demóstra atènta a aidà chèi che i g'ha problémi, sura de töt i problémi de amùr, tat che la deènta la redatrìs de 'na rübrìca söl giornàl de San Francisco, el The Bay Mirror. La sò stória piö lónga l'è chèla ìda con Cole Turner, un démone che 'l vülìa copà le sorèle ma che pò 'l s'è 'namuràt de lé. Ön'ótra stória importànte l'è stàda chèla col Coop (en cupìdo).
Phoebe la g'ha 'l potére de la preegènsa, de ìga viziù del pasàt e del futùro. La g'ha svelöpàt pò a l'abilità de leàs de tèra de 'n pò de mèter e, piö en glià amò, l'abilità dè l'empatìa.
Paige Matthews Halliwell[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Paige l'è la "fiöla pirdìda", nasìda de 'na relasiù extraconiugàl de Patty Halliwell col sò àngel biànch, Sam Wilder. Relasiù 'ntra àngei e strìe i ìa prüibìde, isé i du genitùr i g'ha duzìt dà vià la pipìna. L'è nasìda ai 2 de óst del 1977.
Sicóme che l'è metà àngel biànch e metà strìa, Paige la g'ha 'l stès potére de Prue ma en pìt diferènt: difàti i sò potéri i è mes·ciàt con chèi dei àngei biànch. Lé la pöl pò a cürà le persùne e orbità, cioè de teletrasportàs 'ndóche la öl.


text:
Psycho III
Psycho III 'l è 'n film ad scarésa dal 1986 'd Anthony Perkins, séguit dal capulavōr Psyco 'd Alfred Hitchcock dal 1960 e ad Psycho II dal 1983, girâ par Richard Franklin. Perkins 'l avrév vlû far al film in biànc e négar ma la Universal Pictures la n gh'à minga dâ al parmés.
La pelìcula l'à purtâ a cà quìndas migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca.
Sunt
L'ex nuvìsia Maureen Coyle (Diana Scarwid), dòp avér bandunâ al cunvènt in du la stava p'r avér cauśâ la mòrt dla màdar superiōra durànt un tentatìṿ ad suicìdi p'r avér pardû la fēd, cun la sóra ch'la casca śò p'r al campanìl a 'l sò pòst, la dmanda un pasàǵ a Duane Duke (Jeff Fahey), 'n ex muśicìsta ch'al lavóra p'r al mutèl ad Norman Bates (Anthony Perkins). 'L óm al vrév imprufitàr-as dla cundisiòṅ dimóndi sò dla dóna par ciulàr-'s-la ma lē la s tira indrē e alóra la vèṅ dascargàda in sla strada, sóta la piōva. La Maureen la gh la cava listés a rivàr a 'l mutèl e la dvénta amìga, e anc quèl da piò, ad Norman anc parchè la sumìglia dimóndi a la Marion Crane, la dóna che lò 'l iva scurtlâ sóta la dócia più 'd vint an prima.
Norman al viṿ cun al cadàvar ad sò màdar, l’Emma Spoon, in cà dòp avér-ag tirâ na śbadilàda in tèsta, cupànd-la.
A riva in dal mutèl na giurnalìsta ad Los Angeles, la Tracy Venable (Roberta Maxwell), una ch'l'è parsuàśa che Bates al sia turnâ a masàr la gint. In cal méntar Norman, dòp avér tgnû 'd òć p'r un buś in dal mur la Maureen ch'la s cavàva śò, al s mét i pagn ad sò màdar p'r andàr a masàr ch'la spurcaciòna lè ma, quànd al riva là, al la cata in dla vasca da bagn cun i pōls tajâ. La dóna la créd ad védar la vìrgin Marìa, scambiànd al curtlàs ch'al tgniva sòdi in maṅ p'r un crucifìs 'd argìnt. Norman al gh salva la vita purtànd-la a 'l uśdàl.
In cal méntar Duane al cata sù in un bar na ragasōla ciamàda Red (Juliette Cummins) e al la pòrta in na cambra dal mutèl par far-'s-la ma quànd lē la gh dà dal nimàl parchè la vrév tacàr na relasiòṅ e minga na ciuladìna e pò basta, lò al la buta fóra da 'l us. La dóna la vèṅ pò cupàda in na cabìna dal telèfun da la sgnóra Bates pròpria méntar l'éra drē a prilàr da cl'atra banda la sò maja faghénd véd'r al téti.
In dal mutèl i riv'n anc un grup ad turìsta imbariàg ch'i gh'aṅ in prugràma ad védar 'n incóntar ad football americàṅ. La Mama la masa la Patsy Boyle (Katt Shea Ruben), la sōla ch'la n iva minga bvû, e la mét al còrp in na giasarōla. A riva lè anc al sierìf John Hunt (Hugh Gillin), ch'al pésca la dóna, ma al n cata gnint anc se la Tracy la và a drē parchè al faga dal dmandi a Norman.


text:
IUPAC
La IUPAC (in inglees, International Union of Pure and Applied Chemistry, Üniun Internazziunaal de la Chímica Püra e Aplicàda) a l'è una urganizazziun minga guvernatíva dedicàda a i prugrèss de la chímica; l'è l'ünica auturità recugnussüda a livèll internazziunaal per ul desvilüpp de standard per i nòmm dii cumpòost chímich (numencladüra chimica).
La IUPAC a l'è un mèmber del Cunsíli Internazziunaal per la Scénza (ICSU, da l'inglees International Council for Science).
Ul sítt üficiaal (in lengua inglésa) a l'è chí.