text:
Informaziuns aladô dl art. 13 dl Codesc sön la proteziun di dac personai
Ci é pa i cookies?
I cookies é de pici file de test che vëgn ortiá y registrá sön le computer o aparat mobil, canche an ti ciara a n sit, por gní spo ortiá inant al sit le iade dedô che an ti ciara. Propi por mirit di cookies se recorda le sit les aziuns y les impostaziuns dl utënt (sciöche por ejëmpl, i dac de login, le lingaz chirí fora, la dimenjiun di pustoms, les atres impostaziuns de visualisaziun, y i.i.) a na moda che al ne mësses nia gní dé dant ciamó n iade canche l'utënt vá indô a ti ciaré al medemo sit o vá da na plata al'atra. I cookies vëgn porchël adorá por fá autenticaziuns informatiches, monitoré les sessiuns y memorisé informaziuns che reverda les ativités di utënc che ti röia pormez a n sit y pó contigní ince n codesc d’identificaziun su che conzed da tigní sö la navigaziun dl utënt tl sit por fins statistics o de retlam. Tratan che l’utënt é sön n sit pól ciafé sön so computer o aparat mobil ince cookies de d’atri sic o web servers (cookies de "terzi"). N valgönes operaziuns ne podess nia gní fates zënza l'adoranza de cookies, che vá te cer caji porchël tecnicamënter debojëgn por le funzionamënt dl sit.
Al é de plü sorts de cookies, aladô de sües carateristiches y funziuns, y ai pó romagne tl computer o aparat mobil dl utënt por tëmps desvalis: i cookies de sessiun, che vëgn cancelá automaticamënter canche an stlüj le browser; i cookies permanënc che romagn sön l'aparat dl utënt cina a na tomanza fata fora.
Aladô dles normes varëntes tla Talia ne vál nia dagnora debojëgn de n consëns dl utënt por adoré i cookies. Dantadöt ne vál nia debojëgn dl consëns por i cookies “tecnics”, chël ó dí chi adorá ma por dé inant na comunicaziun sön na rëi de comunicaziun eletronica, o por pité n sorvisc damané esplizitamënter dal utënt. Ara nen vá de cookies indespensabli por le funzionamënt dl sit o che vá debojëgn por ativités damanades dal utënt.
Danter i cookies tecnics, che ne se ghira nia n consëns por süa adoranza, tol ite le Garant por la proteziun di dac personai (cfr. Prov. Gen. „Individuaziun dles modalités scemplificades por l'informaziun y l'acuisiziun dl consëns por adoré i cookies - 8 de ma dl 2014“) ince:
- i “cookies analytics” che i vëgn adorá diretamënter dal gestur dl sit por cöie adöm informaziuns sön le numer di utënc y sön coche chisc ti ciara al sit,
- i cookies de navigaziun o de sessiun (por s'autentiché, por cumpré val’ y i.i.),
- i cookies de funzionalité, che ti conzed al utënt da navighé aladô de na seria de criters chiris fora (por ejëmpl le lingaz, i produc chiris fora da cumpré) por mioré le sorvisc dla plata web.
Por i cookies de profil, chël ó dí che mirëia a cherié n profil dl utënt y che vëgn adorá por ortié messaji de retlam aladô dles preferënzes dl utënt tl cheder dla navigaziun tla rëi, indere, vëgnel damané damperfora le consëns dl utënt.
Ci cookies adorunse pa?
Chësta plata web n'adora nia cookies de profil.
Chësc sit adora dantadöt:
- cookies tecnics, chël ó dí de navigaziun o sessiun, che vá debojëgn por le funzionamënt dl sit o por ti conzede al utënt d'adoré i contignüs y i sorvisc damaná;
- cookies analytics, che conzed da capí sciöche le sit vëgn adoré dai utënc. Cun chisc cookies ne vëgnel nia coiü adöm informaziuns sön l’identité dl utënt y gnanca dac personai. Les informaziuns vëgn tratades te na forma sintetica y anonima;
- cookies de terzi, chël ó dí cookies de d’atri sic o web servers che vëgn adorá por i fins de terzi.
Canche i jëis sön n sit web podëise ciafé cookies sides dal sit a chël che i ti ciarëis ("patruns"), sides da sic manajá da d’atres organisaziuns ("terzi"). N ejëmpl é rapresenté dala presënza dantadöt de "social plugin" por ejëmpl Facebook, Twitter, Google+. Ara se trata de perts dla plata vijitada realisá diretamënter dai sic nominá dessura y integrá sön la plata dl sit ospitant. L'adoranza de social plugin á le fin da partí i contignüs sön i social network.
La presënza de chisc plugin comporta la trasmisciun de cookies da y cuntra düc i sic manajá da terzi. La gestiun dles informaziuns coiüdes adöm da "terzi" vëgn regolamentada dales informaziuns a chëres che i desses fá referimënt. Por garantí na majera trasparënza y comodité, vëgnel dé dant chiló dessot les misciuns web dles informaziuns desvalies y dles modalités por manajé i cookies.
- Facebook informaziuns
- Facebook configuraziun: jí sön Osc account. Seziun privacy.
- Twitter informaziuns
- Twitter configuraziun
- Google+ informaziuns
- Google+ configuraziun
- Youtube informaziuns
- Youtube configuraziun
Danter i cookies analytics vëgnel desfarenzié dantadöt i cookies de Google Analytics, n sorvisc d'analisa di dac web dla Google Inc. ("Google").
Ai abilitëia le funzionamënt de Google Analytics y dëida i operadus dl sit web analisé les ativités sön le sit, sciöche por ejëmpl le numer di vijitadus, i criters d’esploraziun, i sorvisc adorá y i tëmps mesans de permanënza, y d’atri dac che dëida la Provinzia autonoma de Balsan mioré l’adoranza di contignüs.
Tl caje d'ativaziun de n IP anonim sön chësc sit web, vëgn osta misciun IP naota scortada da Google ti Stac mëmbri dl’Uniun Europeica o de d'atri Stac che fej pert dl’Acordanza sön la lerch economica europeica. Ma te caji ezezionai vëgnel ortié la misciun IP intiera a n server de Google ti USA y scortada dailó. Sön chësc sit web él gnü ativé l’IP anonim. A inom dl operadú de chësc sit adorará Google les informaziuns por ejaminé sciöche i adorëis le sit, scrí fora relaziuns sön les ativités por i operadus dl sit web y ti pité d'atri sorvisc sön les ativités dl sit y l'adoranza de internet.
La misciun IP ortiada inant da Google tl cheder de Google Analytics ne coliará osta misciun IP a degun ater dat de Google. I podëis a vigni moda refusé l’adoranza de cookies, chiron fora l'impostaziun aposta sön osc browser; tignide cunt porimpó che a chësta moda ne podarëise bonamënter nia adoré dötes les funziuns de chësc sit web. I podëis tigní sö l’acuisiziun y ince l’elaboraziun da pert de Google di dac generá dai cookies y che reverda osta adoranza dl sit web (incl. osc IP), sce i instalëis le plugin por browser da ciafé sön chësc link: tools.google.com/dlpage/gaoptout
Clichede chiló por de plü informaziuns sön i cookies de Google: www.google.com/intl/de_ALL/analytics/learn/privacy.html
Les informaziuns ciafades tres i cookies ne vëgn nia adorades por identifiché i utënc. I cookies vëgn ma adorá por i fins descric dessura.
Impostaziuns di cookies
Chiló vára da chirí fora y dé dant avisa ci cookies istalé.
Les preferënzes dl utënt en referimënt ai cookies messará gní metüdes ite danü sce an adora d'atri aparac o browsers por rové sön le sit.
I cookies tecnics ne se damana nia n consëns danfora da pert dl utënt por i adoré.
L’utënt pó te vigni momënt mudé o confermé les preferënzes sön l'adoranza di cookies dl sit, ti jon pormez a chësta plata tres le link aposta tla pert jö insom dla plata web.
Dlungia chësta prozedöra pó l’utënt autorisé, bloché o cancelé (daldöt o en pert) i cookies ince tres les funziuns spezifiches de so program de navigaziun (le browser): porimpó sce n valgügn o düc i cookies vëgn dejativá pól ester che ara ne vais nia plü da ti ciaré al sit o che n valgügn sorvisc o certes funziuns dl sit ne sides nia plü desponbli o ne funzionëies nia sciöche al alda y/o l’utënt podess messëi mudé o mëte ite a man n valgönes informaziusn o preferënzes vigni iade che al ti ciara al sit.
Por ciafé de plü informaziuns sön co imposté les preferënzes sön l’adoranza di cookies tres le browser de navigaziun pón ti ciaré ales istruziuns:
De plü informaziuns y detais sön les sorts de cookies, sües modalités de funzionamënt y carateristiches ciafon sön le sit debann www.AllAboutCookies.org.
Dötes les indicaziuns sön les modalités, i tëmps y la sort de informaziuns che i titolars dl tratamënt mëss ti dé ai utënc canche chisc se coliëia a plates web, pó gní consultades sön chësc link.


c: text/html

text:
Naziuns grondas sco la Svizra e l'Austria perdan uschia gia l'enviern che vegn in plaz da partenza. La conferenza da calender da la FIS ha la finamira d'avair en l'avegnir maximal 45 fin 50 skiunzs a la partenza, enstagl da 80 atletas ed atlets sco fin qua. Quai pertutga dentant be la cuppa mundiala dals umens. Sco il directur da cursa da la FIS Markus Waldner ha declerà haja in quadret da partenza pli pitschen gronds avantatgs organisatorics. Uschia avessan staziuns da televisiun per exempel dapli plaz per rapports fundads. Plinavant duess il sistem en la segunda liga sco la cuppa d'Europa daventar pli dinamic. Uschia duessan atlets cun success gia savair ir durant la stagiun actuala cursas en la cuppa mundiala.
RR novitads 18:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lur aventura moderna als maina dentant sin fastizs istorics, sin ils fastizs dal Currier da Lindau. Cun posta e martganzia fascheva quel durant plirs tschientaners emna per emna la tura da Lindau sur las Alps a Milaun ed enavos.
Ils curriers istorics faschevan tut il traject en 5 dis e mez. Lur collegas moderns èn en viadi set dis en in mund, che n'è betg pli adattà per viagiar a chaval. La Marella è sa messa en sella per accumpagnar la gruppa sin ina part da lur aventura tranter istorgia e moderna, sendas istoricas ed autostradas.


text:
En l’acziun da repartiziun da fugitivs vul l’Uniun europeica reparter 160’000 requirents d’asil da l’Italia e la Grezia sin ils ulteriurs pajais da l’Uniun europeica. Enfin uss n’è capità betg propi bler. Uss duai questa acziun dentant vegnir accelerada.
Sco il secretariat da stadi per migraziun ha ditg saja quai stà necessari da schliar ils problems birocratics. Uss saja dentant tut pront da recepir ils emprims 200 requirents d’asil, ha ditg ina pledadra.
En tut vul la Svizra recepir 900 requirents d’asil ord l’Italia e 600 requirents d’asil ord la Grezia, ha conferma la pledadra dal secretaria statala per migraziun. Repartids vegnian migrants da pajais cun bunas schanzas da survegnir asil sco la Siria u l'Eritrea. Quai ha il Cussegl federal decidì gia avant in onn.
La Svizra realisescha las mesiras – l’UE fraina
Ils blers stadis da l’Uniun europeica frainan il mument cun recepir voluntari fugitivs. Uschia èn en l’entira UE fin uss stgars 4’000 fugitivs dals 160’000 planisads vegnids repartids da l’Italia e la Grezia sin ils ulteriurs pajais. La Pologna per exempel refusa dal tuttafatg da exequir la veglia da Brüssel.
RR novitads 09:00


text:
Livign
Livign (uschè er en lumbard; num ufficial en talian: Livigno; en tudestg antiquà: Luwin) è ina vischnanca taliana al cunfin svizzer, da la regiun Lumbardia, en la Provinza da Sunder. Ella ha pressapauc 5'065 abitants, ina surfatscha da 211 km², pia ina densità da 24 ab./km². Ella è attachada a la Val de Dint. Livign dumbra ils pli blers abitants da las 26 vischnancas talians situadas sur 1'500 m s.m. La culegna da Trepalle è il pli aut abitadi da l'Italia (2079 m) abità l'entir onn.
Geografia[modifitgar | modifitgar il code]
La vischnanca da Livign sa chatta en la val dal flum Spöl, che sbucca en l'En ed suenter en il Danubi. Livign è pia ina da las paucas vischnancas talianas che n'appartegnan betg al bassin idrologic talian. Grazia a Livign po l'Italia prender part a las conferenzas internaziunalas davart la navigaziun sin il Danubi e bartgas talianas na pajan betg las taxas da navigaziun enfin ed inclus la mar naira. L'aua da la Val da Livign flassegia per mità en direcziun da l'Engiadina e per tschella mità vers l'Italia. Vers nord sco vers sid percurra il flum chavorgias selvadias e privlusas, ch'eran en temps passads strusch passablas. Ellas èn la causa per l'isolaziun relativa da Livign. Ils auters dus access en la Val da Livign èn pass alpins.
Il clima da Livign è tipic alpin cun lungs inverns fraids e stads curtas. Il record minus da temperatura è a -34 °C, quel plus a 29 °C.
Livign è ragiungibel nà da la Vuclina (Buorm/Bormio) sur il Pass dal Fus-chagn, nà dal Puschlav sur la Fuorcla da Livign, cun S-chanf sur il Pass da Chaschauna e cun Zernez tras il tunnel Munt la S-chera. Il tunnel da 3,5 km lunghezza evitescha las parts insurmuntablas da la chavorgia dal Spöl.
Istorgia[modifitgar | modifitgar il code]
Livign ha appartegnì sco part da la Vuclina a las Trais Lias dal 1512 - 1620 e dal 1639 - 1797. En il temp medieval era Livign in abitadi sparpaglià sin ina vasta surfatscha ed in impurtant retroterra per l'economia alpestra da Buorm. Livign è stà in lieu da diversas operaziuns militaras: 1487, cura che truppas engiadinaisas én marschadas sur il Pass da Chaschauna a Buorm, 1499, suenter la Battaglia a la Chalavaina, cura che l'armada imperiala austriaca ha envadì l'Engiadina, 1635, cura ch'il Duca da Rohan ha victorisà sur il Austriacs.
Entant che Livign era a ses temp surtut ina regiun d'emigraziun stagiunala da praders, fantschellas e lavurers da construcziun vers l'Engiadina, ha la localitad fatg in svilup enorm en il sectur terziar en il decurs dal 20. tsch.: sco exclava da duana (1919) e surtut sco regiun turistica dapi ils onns 1950. Il lieu patischa dentant da las consequenzas dal traffic da cumpra. Il tunnel che collia l'Engiadina cun Livign è vegnì avert ils onns 1960 en connex cun la construcziun dal lai da fermada che ha destruì ina part dal lieu.
Colliaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
- Livign en il Lexicon istoric retic


text:
I sun splunfà ite tla crisi. I messun investì. I messun consumè deplü. I messun fà raiuns turistics, amplié zones artejanales y fà coliamënc nüs cun i implanc portamunc; i messun slarié strades, cumprè auti, vëne ciases, spostè cubatöres. I messun cumprè ite olache al costa de manco, bel anfat sce al n’é nia produziuns locales, bel anfat sce al n’é nia n comerz ecuosolidal.
Le cioce mëss costè püch; bel anfat sce i porcì ne vëiga mai la löm dl sorëdl y sce ai vëgn dal’Ungaria ca. Al é pö ma porcì. Mo al po ince sozede che le vijin ne vëighes gnanca plü la löm dl sorëdl, deache n valgügn mëss ti fà sö dan le nês n bel frabicat o n hotel de almanco 200 lec. La crisa é ince tles dites de costruziun; y nos messun investì!
Naota che i sarun fora dla crisa, do avëi aumentè les paghes de nüsc politics, che à pö tan a cör le dagnì de nüsc mituns – messarunse ince fà les cortines maius, cun de gran fosses. I messarun bëgn se tó do döt chësc capital.
Te chësc momënt che t’as lit chësta cherta, él mort da fan 14 porsones.
michil costa, La Usc di Ladins, nr. 07/21 de fauré 2009


text:
La società Chüra d'uffants Engiadina Bassa es gnüda fundada dal 2001 causa chi regnaiva ün mancanza acuta da plazzas da chüra per uffants. La società praista daspö là lavur constructiva sül chomp
da la chüra d’uffants instituziunalisada. Hoz cumpliglia la sporta üna canorta a Scuol e plüssas mammas da di in tuot la regiun d’Engiadina Bassa. Quists servezzans vegnan sports cun structuras
professiunalas e sgüran üna qualità pedagogica. La Chüra d'uffants Engiadina Bassa accumplischa ün’incumbenza da fuormaziun, educaziun ed integraziun importanta illa regiun. Ella vain sustgnüda
da la Regiun EBVM.


text:
Michael-Hubertus von Sprenger , l'advocat dad Erdogan haja purtà plant a Hamburg rapporta la revista tudestga Spiegel. Von Sprenger ha tschernì uss in proceder giuridic («Hauptsacheverfahren») che permetta dad ir la via giuridica enfin il tribunal federal da cassaziun u la dretgira constituziunala.
Böhmerann vs. Erdogan 1
Mez matg aveva la dretgira a Hamburg gia decretà ina disposiziun provisorica che scumonda da derasar vinavant ina gronda part da la poesia. Tenor la dretgira han las parts scumandadas da la poesia satirica in cuntegn ingiuriant che violescha l'onur dal president tirc.
Böhmerann vs. Erdogan 2
Sper la procedura a Hamburg è Böhmermann era confruntà cun ina procedura d’inquisiziun pervi dal suspect dad avair insultà il schef dad in stadi exteriur. Per questa procedura aveva la regenza tudestga dat liber la via sin dumonda da la regenza tirca.
Co che tut ha cumenzà
Il satiricher Jan Böhmermann aveva prelegì ils 13 da mars en sia emissiun «Neo Magazin Royale» ina poesia ingiurianta sin il president tirc. La raschun da far quai ha Böhmermann communitgà a medem mument – numnadamain ch’el veglia mussar cler e bain tge ch’ina poesia ingiurianta saja per propi. Da questa demonstraziun s’era sviluppada in affera da dimensiun europeica.
RR novitads 11:00


text:
Lavurs
Tecnologas e tecnologs da palpiri lavuran en grondas hallas da maschinas da fabricas da palpiri. Els produceschan da tuttas sorts palpiri sco era chartun e furneschan uschia il material da basa per gasettas, palpiri da scriver, stgatlas, bancnotas, bigliets, stgarnuzs, emballadis, serviettas u faziels da nas. Per la producziun als stattan a disposiziun las pli modernas maschinas dirigidas dal computer.
Las materias primas principalas per la producziun da palpiri èn palpiri vegl e laina. Or da quellas vegn fatga in'uschenumnada pasta da lain e cellulosa che vegn utilisada vinavant. Cun agid dal fegl d’incumbensa che tutga tar mintga palpiri e chartun che vegn producì, calculeschan ils tecnologs da palpiri las quantitads necessarias da la materia prima ed auxiliara e las preparan per l’elavuraziun. Silsuenter produceschan els ina maschaida bletscha da cellulosa, materia auxiliara ed aua che vegn numnada en il linguatg professiunal buglia da fibras. Quella vegn svidada en la maschina da palpiri, nua ch’il material vegn crivlà, smatgà, sientà e silsuenter zuglià sin grondas rollas. A la fin nettegian ils tecnologs da palpiri las maschinas cun nettegiaders a pressiun auta e las preparan a moda svelta e cumpetenta per la proxima producziun. Il material che vanza vegn dismess a moda adattada a l'ambient.
Tecnologs da palpiri surveglian cuntinuadamain tut ils pass da lavur en la producziun per pudair eliminar immediat eventuals disturbis. Ultra da quai legian els giu regularmain las datas mesiradas e las nodan en ils protocols. En il labor dal manaschi examineschan els las emprovas cun agid d’utensils spezials. Els controlleschan ch’il palpiri u il chartun haja la qualitad giavischada, per exempel ch’el saja suffizientamain resistent, haja la spessezza necessaria u saja adattà per scriver.
Suenter avair producì il palpiri al perfecziuneschan ils tecnologs da palpiri per part. Els guliveschan e megliereschan la surfatscha u cuvran ella cun ina surtratga. Silsuenter taglian els las rollas da palpiri en formats pli pratics ed adattads als basegns da la clientella ed embelleschan il palpiri.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 17-8-2011
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En ina fabrica da palpiri u da chartun en Svizra
Furmaziun en scola
2 -3 blocs d’instrucziun da 4 fin 8 emnas en il Center da palpiri a Gernsbach, Germania. Ils custs per il viadi e l'alloschi surpiglia il manaschi d’emprendissadi.
Roms professiunals
- basas fundamentalas da chemia, fisica, tecnica da maschinas ed electrotecnica
- preparaziun da la materia
- producziun da palpiri, chartun e chartun ondulà
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar durant u suenter la furmaziun fundamentala ils curs da la scola professiunala a Gernsbach, Germania. Il certificat è la premissa per pudair frequentar furmaziuns supplementaras a l’exteriur vischin.
Diplom
Certificat d’examen tudestg «tecnolog / tecnologa da palpiri» (renconuschì en l’Europa). L’examen professiunal ha lieu a la scola da creaders da palpiri a Gernsbach, Germania. Ulteriur diplom: "tecnolog / tecnologa da palpiri AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada, per regla il stgalim mesaun u il pli aut stgalim da scola
- bunas prestaziuns en matematica ed en ils roms da la scienza natirala
Pretensiuns
- enclegientscha tecnica
- inschign manual
- moda da lavurar exacta
- bun dun d‘observaziun
- abilitad da lavurar en in team
- robustadad corporala
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da l’agen manaschi sco era purschidas dal Center da palpiri a Gernsbach, Germania, u dal Center da furmaziun Steyrermühl, Austria.
En Svizra na datti nagina furmaziun supplementara per tecnica da palpiri. Numerusas pussaivladads datti dentant sin champs parentads sco la stampa, l'emballadi, la chemia, la gestiun, euv.
Furmaziuns supplementaras a l'exteriur
- maister / maistra d’industria direcziun elavuraziun da palpiri, producziun da palpiri u elavuraziun da materia sintetica al Center da palpiri a Gernsbach, Germania
- tecnicist / tecnicista direcziun tecnica da palpiri en diversas scolas spezialisadas superiuras (SSS) en la Germania ed en l’Austria
- inschigner diplomà / inschignera diplomada en tecnica da proceder cun approfundaziun en tecnica da palpiri a l’Universitad tecnica da Dresden
- Bachelor en tecnica da palpiri e proceder a la Scola auta spezialisada per scienzas applitgadas a Minca resp. a l’Universitad tecnica da Graz
Cundiziuns da lavur
Tecnologs da palpiri lavuran en fabricas da palpiri e da chartun, però er en manaschis da furniziun sco per exempel en l’industria da chemia, da fieuter e da recicladi. Ultra da quai pon els vegnir engaschads da producents da maschinas da palpiri. Per gronda part vegn producì da di e da notg durant set dis l'emna. Perquai fan tecnologs da palpiri lavur da squadra. La purschida da plazzas d’emprendissadi è gronda.
Ulteriuras infurmaziuns
Associaziun svizra dals patruns dals fabricants da palpiri ASPI
Bergstr. 110
8032 Turitg
Tel: 044 266 99 21
URL: www.papiertechnologe.ch
Revista professiunala:
"Papiermacher-BG"


text:
Birwinken
Birwinken a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.3 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1349 abitant.
El cumün de Birwinken al se tröva a una altitüden de 550 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berg, Bürglen, Erlen, Langrickenbach, Lengwil, Sulgen.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Birwinken in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Andwil (TG) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Happerswil-Buch in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Mattwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La saira è l'Hotel Belvedere il hotspot dal WEF. Or da mintga chantun aud'ins la musica da las differentas partys che han lieu mintga saira en l'hotel. Ed en in da quels chantuns lavura Chiara Andreoli. Ella è ina dunna giuvna da 22 onns da Ladir che studegia etnologia, quest’emna è ella dentant ostessa. Questa saira ha ella la survista, tgi che po entrar a la party dal magazin american Forbes.
Chiara Andreoli è gia per la segunda giada al WEF. Ina pussibilità sco questa duain ins prender, di la giuvna. I saja interessant dad inscuntrar glieud da tut il mund e Chiara Andreoli di, ch'i fetschia simplamain plaschair d' entrar per in’emna en il mund dal WEF.
Ins senta che Chiara Andreoli fa gugent ses job sco ostessa. Ella lavura cun bler engaschament e bler scharm ed è curtaschaivla era cun clients che n'èn betg envidads ed han ina stgisa marscha.
Promis qua e promis là
A Tavau s'inscuntra prominentas e prominents davos mintga chantunada. Era quai è ina part da la lavur sco ostessa che plascha a la giuvna. Be avant duas minutas saja John Kerry passà sperasvi, quinta Chiara Andreoli cun egls glischants. Dentant era Bill Gates u Will.i.am haja ella gìa vis al WEF.
Igl è bain spezial sch'ina princessa chamina speravi.
Però quai che tuna suenter famus e glorius na saja gnanca uschè simpel. I saja in'emna che dovria bler'energia.
Quantas uras ch'ella vegn en tut a lavurar, na sa ella betg. I saja different - di per di - e bilantscha possian ins far pir suenter il WEF. Dasper l’universitad saja la lavur sco ostessa però lucrativa. Ils 30 francs l’ura possia la studenta bain duvrar sco reserva, di ella fertant ch'ils emprims giasts van vers chasa.
RR actualitad 17:00


text:
Sco successur da Maurus Tomaschett han las Pendicularas Surselva elegì Markus Good sco nov president. El è stà engaschà blers onns en la branscha, il davos sco manader tecnic da las pendicularas da Tavau-Claustra. A partir da l'october è Good er manader da fatschenta da las pendicularas Sursaissa. Era en suprastanza è vegnì elegì Beat Zenklusen da las pendicularas da Breil. El remplazza Josef Brunner.
Buna stagiun fin ils 14 da mars
Fin ils 14 da mars han las pendicularas da la Surselva gì in bun onn da fatschenta. Ma alura è il «lockdown» vegni ed uss mancan a las pendicularas fin a 20% da las entradas primaras.
L'abunament da l’uniun il «Surselvapass» è vegnì vendì meglier che l’onn passà. Uschia èn vegnids vendids 776 pass da la Surselva. Quai è bun 10% dapli che l’onn passà. La pli gronda part è vegnida vendida en il territori da skis da Sursaissa-Mundaun.
Per la stagiun da stad regia optimissem
Per la stagiun da stad sa mussan tuts fitg optimistics. Uschia saja da quintar cun bunas cifras era perquai che la populaziun svizra saja per gronda part sfurzada da far vacanzas en Svizra. Uschia possian vegnir rimnadas experientschas cun las mesiras da segirtad era per la stagiun d’enviern.
Ma alura vegnia la situaziun pli cumplitgada pertge l'enviern sajan era dapli persunas en las pendicularas ed en il territori da skis, accentueschan tant Silvio Schmid da las pendicularas dad Andermatt-Sedrun sco era Martin Hug da las pendicularas da Flem-Laax. Ma impurtant saja d’evitar ch’i dettia in ulteriur «lockdown» perquai che gliez na vegnia l’economia betg pli a surmuntar senza avair propi problems economics.


text:
Genua
Genua (Zena in Genues; Genova in Italian; Genua in Tudesch; Gênes in Frances; Gènoa in Ucitan; Genoa in Ingles) l'è la capital dl'a Ligüria. L'è la terza cità püssee indüstrializada d'Italia, la fa part del Triangul Indüstrial.
StoriaModifega
L'è una cità cunt una storia impurtanta con tant tradizion antich ligaa a la cultüra ad sit ad mar. L'era ancasí ciamaa la Süperba, e al dí d'incö l'è anmò vöna di püssee impurtant metropoli d'Italia.
Nassüü a GenuaModifega
A Genua hinn nassüü un fracch de omen impurtant, cumè el Cristòfor Colomb; el Balilla; el Giüsepp Mazzini; el Giüsepp Pericu, sindich de la cità del 1997 al 2007, e di alter ancmò.
I'enn anca nassüde Angela Cavagna cantanta e balerìna, e Carolina Stramare, Miss Italia 2019.
SportModifega
I squader de folber principal de Genua sòn el Genoa Cricket and Football Club e l'Unione Calcio Sampdoria.


text:
Millis da cunfinaris lavuran en l'Engiadin’Ota. Ed era turistas e turists da l’Italia èn dapi decennis giasts bainvis en la regiun. Questa amicizia vicendaivla para dentant apparentamain da patir cun la derasaziun dal coronavirus.
Motiv è in flyer anonim che pretenda cun frasas rassisticas ch’ils talians duain svanir enavos en l'Italia. Vegnì chattà èn quels d’in frontalier il venderdi saira sin almain quatter autos talians sin in parcadi a Puntraschigna.
La vischnanca da Puntraschigna ha en il fratemp era prendì enconuschientscha da quest cas. Ella sa distanziescha ferventamain da questas expressiuns rassisticas e deplorescha che talas parolas vegnan proclamadas. Quai en spezial durant quest temp difficil, nua che mintga singul stuess en sasez restar calm e mussar solidaritad visavi concarstgauns.
Ina denunzia na datti dentant anc betg. Quai conferma la polizia sin dumonda da RTR. Dentant sajan ins uss vid sclerir sche ulteriuras mesiras en chaussa sajan necessarias.
«Social Distancing» enstagl da rassissem
L'istoricher Philipp Sarasin, che s'occupa spezialmain cun epidemias di: «Sa chapescha èn il mument Talianas e Talians pertutgads spezialmain. Igl è senz’auter pussibel che persunas da l’Italia hajan infectà persunas da l’Engiadin’Ota. Che quai chaschuna malsegirezza u perfin tema è chapibel. Dal tut fallà èsi però, sch’ins reagescha cun parolas rassisticas. Ins na dastga betg stigmatisar ils Talians, ins duai però resguardar las reglas igienicas ed il "social distancing".»
Il professer da l’universitad da Turitg di vinavant che las autoritads da Puntraschigna hajan reagì bain en quest cas: «La reacziun clera da la vischnanca cunter il rassissem è la dretga reacziun, dapli na ston ins betg far en quest mument.»
Philipp Sarasin
Sarasin è professer ordinari per istorgia moderna ed istorgia svizra al seminar istoric da l'universitad da Turitg.
Tar il focus da sias perscrutaziuns tutgan tranter auter l'istorgia da la savida, teoria da l'istorgia, istorgia da la Guerra fraida, istorgia urbana ed istorgia dal corp e la sexualitad.
Sarasin è dapi l'onn 2000 professer a l'universitad da Turitg.


text:
Lotto (metropolitana de Milan)
Lotto l'è ona stazion de la Metropolitana de Milan, a l'incros in tra la linia M1 e la Linia M5 La gh'ha i sortii in piazzal Lotto, via Monte Rosa, via Monte Bianco e vial Paolo Onorato Vigliani.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
La stazion de la ligna M1 l'è scominciada in del 1957 e l'è staa verta, 'me capoligna occidental, el 1 de november del 1964. El 8 de november del 1975 la vegn stazion passanta, con la vertura de QT8.
El 29 de april del 2015 l'è staa verta la stazion de la M5, scominciada in del november del 2010.
Struttura[Modifega | modifica 'l sorgent]
La stazion de la M1 la gh'ha du binadi in du tromb, quella de la M5 la gh'ha du binari con la banchina a isola. Tucc e du i stazion hinn passant e sotterragn, e hinn ligaa sia a nivell de banchina che de mezzanin.
Servizzi[Modifega | modifica 'l sorgent]
In la stazion ghe pòden entrà i handicappaa e la gh'ha:
Interscambi[Modifega | modifica 'l sorgent]
In di vicinanz gh'è di fermaa de la ATM:
- Fermada filobus (Lotto Fieramilanocity M1 M5, lign 90 e 91)


text:
Il public da premiera è sta intgantà da la producziun a Sursaissa. Per Andrea Zogg l’emprima inscenaziun d’ina opera, e sco i para gist cun success. El ha ristgà da metter l’istorgia da Guglielm Tell en il temp modern, u perfin futur. La schuldada dal chastellan Gessler è vestgida futuristic, uschia che l’entira scenaria survegn questa parita.
Al public ha quai plaschì. Quai activescha la fantasia, gest uschia sco quai che Andera Zogg l'ha vuli. Mintgin po chapir ch'il cumbat da Tell per la libertad è in cumbat ch'i dat anc oz.
120 chantaduras e chantadurs sa participeschan a l’opera. Ils costums per l’opera taliana da Gioacchino Rossini ha creà Ursina Schmid, ed il maletg da tribuna ha realisà l’artist indigen Rudolf Mirer.
La stad d’opera a Sursaissa cuzza enfin ils 14 d’avust 2016.
RR actualitad 06:00


text:
Tgi n’enconuscha betg ellas. Quellas bellas creatiras che sgulatschan davent da la primavaira enfin l’atun da flur tar flur. Las tgirallas, tschittas u splers sco quai ch’ellas vegnan era numnadas. Uffants da Rona èn s’occupads cun las tgirallas ed han pudì emprender d'enconuscher quests insects in pau meglier.
Tgirallas - da l’ov a la tgiralla
Enfin che las tgirallas sgulatschan dentant capita bler. Jürg Schmid è fascinà gia da pitschen ensi da las tgirallas. El ha tradì intginas chaussas ch’èn main enconuschentas.
Tgirallas e records
I dat bleras chaussas che fan surstar. Quai n’è betg auter tar las tgirallas. Nus giain in zichel a la tschertga d’extrems e quai en il mund da tgirallas nua ch’ins na spetga gnanc da chattar records.
Probabel avais vus en il turnister ina lingera da 30 centimeters. Uss fissi temp da prender quella enta maun. Guardar sin quella e da patratgar ina tgiralla che mesira da l'ur d’ina ala fin a l’ur da l’autra ala 30 centimeters. Na cartais betg ch’i dat uschè grondas? Lura stoss jau curreger. La tgiralla atlas po vegnir precis uschè gronda.
E sche nus essan gist tar mesiras. Guarda sin la lingera quant che 3 millimeters èn. Uschè pitschna è la pli pitschna tgiralla ch’i dat. Ella sa numna Zwergminiermotte.
Ina tgiralla che fa surstar è la monarchina. Ella sgola gugent lunsch. Per di po ella sgular fin 50 kilometers. Durant l’enviern va ella vers sid, e per arrivar là ston las monarchinas sgular passa 3000 kilometers.
Cura ch’ins va a pe, fan ins circa 4 kilometers ad ura. La pli svelta tgiralla è la euschemon rafflesia. Ella sgola cun ina sveltezza da var 59 kilometers ad ura. Uschè svelt na dastgan gnanc ils autos charrar en in vitg.
Ina lunga vita n’han las tgirallas betg. Il nobelet da malencurada è la tgiralla che po daventar la pli veglia. Ella po vegnir 6 enfin 12 mais veglia. Autras tgirallas vivan mo intgins dis avant ch’ellas moran.
Sch’ins contempla las tgirallas, lura schess ins che quellas sgolian in pau hectic. Ma i dat era da quellas ch’èn tut auter che hecticas. La tgiralla bella lezza batta mo 5 giadas per minuta cun las alas - quai è mintga dudesch secundas ina battida.


text:
Per intgins mais èn radund 400 nursas sin las pastgiras giu sut il vitg da Vella avant ch'ellas partan per ir sin l’alp Scharboda.
Prechargiar las nursas a Bual sut ha tradiziun
Il sistem da prechargiar las nursas sin questas pastgiras a Bual sut è in vegl sistem. Ina cuminanza da purs ha affittà quellas pastgiras da la vischnanca Lumnezia per pudair chargiar lur nursas pli baud.
Las nursas a Bual sut vegnan pertgiradas d’in pastur. Dapi dus onns è quai in pastur che ha er chauns da protecziun encunter il luf.
Chauns da protecziun – uss dapli che mo casualitad
Beat Bundi maina la cuminanza da Bual sut. Sco quai ch'el ha ditg a RTR saja quai plitost stà casual, ch'il pastur ha er chauns da protecziun. Cun las activitads dal luf en Surselva il davos temp sajan els dentant cuntents, ch'ils chauns èn qua. Sco protecziun cunter il luf vegn la muntanera chatschada uss mintga saira ensemen cun ils chauns en in claus.
Suenter la palusa bletscha fa il luf tema als purs
Ils purs da nursas n'avevan betg simpel ils davos onns pervi ch'els han stuì cumbatter tar lur animals la malsogna dad unglas palusa bletscha. Uss para quella dad esser sut controlla, sco quai ch’il veterinari Erwin Vincenz ha attestà. In pur ha lura manegià, che persuenter stoppian els ussa s’occupar dal luf.
RR actualitad 08:00


text:
Dialetto
I pagèli scarusi in dialèt
Marchegiani
Al fà di usciti che smea ch’ al vöra scapà a cambià la divisa rosa binìs
BARBIERI
Sabat sera l’è fai bisbocia e g ha restà sü stomich l’ültim succo da früta a la mugnaga
POGLIANO
Int l’interval l’è rüsà ‘nti spogliatoi insèma al Cagnano par l’ültima merendina a la ciculata, l’è duvü spartii al povar Sbraga che agh n’ ha dai un toch prüna
CAGNANO
Int l’interval l’è rüsà ‘nti spogliatoi insèma al Pogliano par l’ültima merendina a la ciculata, l’è duvü spartii al povar Sbraga che agh n’ ha dai un toch prüna
SBRAGA
L’ intervent püssè dificultus l’ ha fai ‘nt l’interval dentar i spogliatoi quand l’è duvü spartì al Cesar e l’Andrea che i eran dré rüsà par l’ültima merendina a la ciculata. Comunque, int un’ intervista rilassà al Faranna sü par la smana, l’era dì da véss preocupà par via dla machina dal sücar filà ch’ìn dò smani ch’ l’è ruta.
FONSECA
Disan che ‘nti spogliatoi sa fai purtà una cadrega cun sü scrit “regia” e che prima che cumincia la partida al disa ai cumpagn: “ragazzi, pronti?? ciak si gira. A smea che l’han supranuminà Fellini.
BIANCHI
Determinà e pressius cume s’ ha mai vist l’ann passà quand püssè che Bianchi l’era ’na sbianchìn; s’ ha tirà via d’ indoss al toni immarlatà da vernìs e finalment l’è riturna a véss al Bianchi che cunussuma.
COLLODEL
Al cura sempar sensa mai fermàs, che se ‘l trova chi l è ch’ lè inventà al “cruise control” la bula ‘mè ’n pacch pustal
GONZALEZ
Da Pietrelcina. Cun cul barbòn impatacà sü la facia agh manca madumà la toniga cun al curdòn ligà in vita e pö suma prunt par un para da miracul
PISCITELLA
Al g ha class da vend, e duman matina al düèrda un banch al mercà coperto da viale Dante
BORTOLUSSI
Al dà l’impression da véss a smòrt ‘mè la mòrt da Camariàn, pö a l’impruvìs al diventa fort ‘mè i cadenàsc dla Pupular
Sustitüssion
BUZZEGOLI
Dopu al quart passagg da fila sbaglià s’ha verificà una muria da pèss int l’ Agogna
SCHIAVI PERALTA
Ìn stai cumprà tüti dü tantu al metar parchè al butegar l’è garantì che temp un para d’ani i sarissan crèssü da dudas centim. Al butegar l’era disunèst
NARDI
L’è entrà in camp giüst al temp da purtà al can dal Banchieri a pissà, che l’ha fai süi scarpi da cul lipagion dal guardalinei grand ‘mè ‘na pübbia
Tifùs
Al GIUANIN FARGÜIA incö al vusava mia parchè la Cesira g’ha dai dentar tüta la not
La CARULINA l’è ciapà al DASPO parchè l’è rüsà cunt un carbigné quand la vureva a tüti i cust purtà la pastiglia dla pression al CILÈST. Car e grassia che l’ han mia ‘ristà!
Nonnopipo
Dialetto
Ferranti Massimo? No, l’è sè Massimo … e bom!!
Quand im trovi al Piola, che l’è la mè secunda ca, e senti parlà al dialèt, istintivament im volti a la ricerca da chi, in cul precis mument, l’è dré parlal.
Un po’ cume quand tit trovi luntan da Nuara, o adiritüra a l’estero, e at capita da sentì cula lengua cusì particular.
Ti vurarij imediatament identificà al “pruprietari” da sta parlada, füssa mia d’ altar par ribadigh, urgugliusament la stessa pruveniensa e la cundivision sulidal dl’ identich idioma.
Parchè nüm, che i parluma al dialèt, i suma sicürament da Nuara, o quantumenu i n’ uma respirà l’aria fin da fiulìn.
Ti sculti cula parlada cusì particular, che g’ ha mai schiscià l’öcc a la réal Türin, e l’è luntanissima par cadensi e armunii a la püssè renta a nüm Milan, che sübit la ment la va a verificà se l’esista una quai cunuscensa cunt al tipu che ti gh è d’innai, süperand int un santi e amen tüti cui apicicus cunvenevul.
Suma da Nuara, a basta cul, l’è una carta d’identità a pèll, ansi, a lengua, una testimuniansa a cel düèrt, e l’è sè cusì.
E sübit ti entri in sintunia cun sta persuna, purtatur san da nuaresità, ambasciatur storich e cultüral e, ‘diritüra, Ministar di esteri dla to cità. Chissà se i Sindich che i hin guvernà Nuara eran, o i hin bon da parlà al dialèt? Da vün son sicür, l’era al Lisandar Bermani, che l’è scrivü di puesii che quand ti a légi it fan gni sü la pèl d’oca!!
Inveci al Sciur Nissüna che ti ghè davanti al parla un dialèt cun la certificassion da madre lengua nuaresa.
Ma gh è un particular, che püssè da qualsiasi altra cundivision teriturial, e püssè da qualsiasi legàm pulitich, agh i identifica cume citadin dla santa madre patria nuaresa, as manifesta quand ti vegni a savé che al fradèl che ti gh è davanti l’è, anca lü, un tifus dal Nuara Calcio 1908 (1908 parchè nüm i s’evan mai falì, fin a quand una brüta rassa da manigold, nissün da Nuara, l’è pensà ben da fa sciüstrina di nostar sentiment e dla nostra storia).
E cume tì al ricorda al prufüm di ass da legn bagnà dla cürva dal mercà, che d’ invernu i giasciavan, e suta al prim sul dl aprimavera, i rinsecchivan fin al punto da büsgat al cü suta furma da schegia. Tai lì i dü nuares d’una certa età che in mèss d’ una strà i ricordan i giügadur che i hin fai part dla vita da tüti e dü, ben sètt sü vündas i eran nuares!!, al Tato Lena, al Canto, Mascheroni, al Lüisin Giannini, al Renatino Gavinelli supranuminà la freccia da Catignaga, al Testa Celestino da Cameri e cul che ancura incö l’è cunsiderà la bandiera dal Nuara, profugo dl’ Istria, ma nuares a tuti i efètt: al grand Nini Udovicich.
E cusì, cun un ricord dréra l’altar, i finissan par pruvà cumussion quand as va a finì a parlà dal President da cul Nuara, al geometra Santino, si, Santin e bom, parchè vün da famiglia ti la ciami mia par cugnom.
Is lassan dopu un po’, cinq, dés minut, forsi un’ura ‘bundanta, ma g ha mia impurtansa. I s’ han mia scambià al numar dal telefono e gnanca i nom … l’è bastà sentì girà par aria una quai parola in dialet nuares par demulì qualsiasi mür, qualsiasi barriera: in fund a basta poch quand l’è tantu cul che ti gh è in man e int al cör. L’è stai sè truvas e cunussas luntan da Nuara par ricurdà l’Alcarotti e cui ass bagnà cunt una quai a-scheggia che ta spungeva la pèl dal cü.
‘Dèss al Piola l’ è tüt fudrà da pultruncini che mì i cuntinui a ciamà scagnìn, e al dialèt l’è sempar püssè rar sentil parlà, testimuniansa sincera che al témp al passa e i tradission is trasfurman in ricord, ma una speransa am piasarissa cultivà cun tenerèssa: che un dumàn, tra tantu temp, al nostar President dal Nuara “Fulbar Clab” la ciamaruma madumà cunt al sò nom, Massimo, cusì cume i ciamavan Santìn cul che l’è stai al mè President.
L’è l’augüri püssè sincer che igh podi fa.
E dopu che i dü nuares i s’ han salüdà e i hin andai ognün par la so strà, al durs dla man al va a sügà l’ümid di öcc, intrament che al cör e l’anima i süssüran cun infinì amur “forsa Nuara tüta la vita”.
Nonnopipo
Dialetto
I pagèli gnüranti in nuares
Ho mia pudü véd la partida e gnanca ascultala par radio parchè a la mè Phonola lè s-ciupà una bubina e s’ ha fülminà un transistor. Alura sti sicür che che custi chì i hin i pagèli d’ una gnürantissia che agh piasarà sicürament al diretur da stu blog.
1 Raspa : Al nostar purtié g ha una testa cunt una capigliadüra che se al füssa un aversari i gh avrissi già vusà almenu una desena da volti “tajat i cavéj, vunciòn”. Di volti l’è un po’ in ritard int i usciti cume al trenu Nuara Murtara. Paratuna al 16° dal secund temp.
2 Pagliai: g ha un facin duls e i cavéj rissulà cume un fiulìn dl’ uratori che i atacant aversari s’intenerissan madumà a guardagh doss. Incö al so aversari g ha regalà un ciupa ciupa.
5 Bonaccorsi: Al giöga cun un livèl d’atension püssè alt dal PIL dal Liechtenstai, fin a quand al fa un para d’entradi che i hin püssè criminal dal mustar dal Circeo, a la secunda al salüda la cumpagnia.
6 Di Masi: Al cura e al fa dal tütt: al difensur, al centrocampista, al regista, al cameré e, di volti, anca al cögh. Strach ‘mè ’n ladar a capita che ‘na quai volta l’è menu lücid da Lapo Elkan dopu una sera a base da pulvri bianchi mia identificà.
8 Pugliese: Quand i l’ ho vist par la prima volta l’ ho scambià par al Buba. As murmura che suta la panca di spogliatoi al tegna una bursa frigo par tégn al frèsch i organ che al strupa a i aversari, as fa mal e al giasc stavolta agh serva a lü.
9: Vuthaj: Tüti i dumenichi matina al difensur central che al deva marcal, quand as disvégia, al sa che al duvarà sta ‘tént dés volti püssè parchè altrimenti al farà di figüri da merda. (ndr) al gol dl’ albanés la mè radio Phonola l’è s-ciupà e la funsiuna pü.
20 Benassi: Al crunista l’avrà numina in tüta la partida tre o quatar volti. Al senta tirà un quai cus a l’internu dla cossa e inveci da véss cuntent al ciama la sustitüssion.
13 Agostinone: Quand a serva al pulissa l’area cume al salot da cà sua quand al fa i pulissii da sabat bassura. L’è Dumenica, e vèrs la fin dla partida al mèta al gambon e al salva al risültà. Maroncelli.
19 Gonzalez: L’è fai püssè chilometri in cinq partidi che int i ültim dü campiunà. L’è impara anca a druvà ghügia e fil par ricamà di passag da restà incantà, cume cul che incö l’è mandà in gol al nostar Dardan. Al cura ‘mè ’n danà fin a quand as ricorda da véss quasi mè cuscrit.
21 Bortoletti: Lè l’ünich giügadur al mund che l’è passà suta i turtüri da Rullo e Pavanati. L’è stai in terapia par tri més da vün brav dabon parchè adèss al fila ch’ lè un piasé.
32 Paglino: Al porta un cugnom da ‘Rmantin anca se l’è nassü a Sceràn, quasi al cunfin cun Cassö. L’è al püssè giuin dla trüpa e incö l’è rivà al Piola ‘péna in temp dopu avé fai i cumpit da scola e ripassà la lession dal catechismo.
Sustitüssion:
7 Tentoni: Dopu al gol sü punission da dumenica passà as disa che lè uffrì la pizza a tüta la squadra. Al prim lè cumincià a mangià a vott uri la sera e l’ültim lè finì a un bot da not. Int al furnu da cà sua as poda fa una pizza cungelà par volta. Al sustitüissa la cuntrufigüra dal Buba che s’ ha fai mal.
3 Bergamelli: Prima dla partida l’è passà dal nudàr a firmà al rogito par diventà al padron dl area da rigur, al va in camp a sustitüì Benassi ma al trova l’ uficial giüdissiari che agh nutifica la sfratto.
10 Capano 11 Spina 35 Amoabeng: A smea che la Federica Sciarelli da RAI 3 l’è ciamà infurmassion sü tüti e tri.
All Marchionni: Par futüna in cantina ho truvà una Philco grossa cume un amplificadur di Månneskin, giüst in temp par sentì che cui dal brascin cört i hin paregià, e dopu al gol dal Pablo la Philco l’è pruvucà un cortocircuito che l’è fai saltà la luce a tüt al cundumini. Sò mia cume l’è finì la partida.
Nonnopipo
Dialetto
Ecco perchè questo rimarrà il mio Novara per sempre
Ecco perchè, nonostante la brutta gente che prima possedeva e ora detiene l’80 e il 20%, il mio Novara era quello descritto qui sotto, e lo rimarrà per sempre. Purtroppo con loro o, meravigliosamente, lontano da chi ha compiuto scelleratezze alla mia maglia che amo da sessat’anni. Possiate bruciare all’inferno, anche se credo che le fiamme eterne non basteranno a purgarvi, maledetti.
La storia la cumincia che i s’evan picinin,
là int l’aria sü la cürva che da legn gh’eva i scalin
San Gavdensi da là in scima una man sü la cusciensa
anca lü sensa al Nuara al pudeva mia stà sensa
Al bell l’è che sü la punta al gh aveva un bell’aspèt
anca se al vedeva a maca e al pagava mia al biglièt
Anca lü l’è nuares cume nüm sensa vargogna,
mia cume i tri cucù che i stann da d’ là dl’ Agogna
Suma tüti curagiùs a la disa la nostra storia
anche se agh pensa al temp a scürì un po’ la memoria
I vigiòtt n’ han visti tanti chi da crüdi e chi da cotti,
ma fà part da sta famiglia ch’ l’è nassü a l’Alcarotti
am fà gnì un pò al magòn ch’ l’è mis-cià da nustalgia
che par ti mè povar Nuara son dré fa una malatia
Im ricordi la dumenica a mangià da sgurdiaton
parchè a dü bott e mèss a giugava al mè squadron
Un öcc se a passa al pulman as và giò al cantòn di uri
pö passuma in curs Italia sensa avegh tanti paüri
Ècu i suma ai Mutilati induva as bala anca d’està
e passà al mercà coperto uramai i suma rivà
Tri sold par al biglièt speransa e allegria
….alè…forsa Nuara!! vinciuma e cusì sia!!
Al Ricu al Renatino al Nini e ‘l Tato Lena
par lur ciapà dal frèd na vareva anca la pena
bagnà cume un pulìn suta l’acqua e la fioca,
e la nebbia che a Nuara l’è mai stai propi poca!!
Là int l’aria a s-giacòn dal vent cuarcià una quai manéra
al frèd l’ andava via quand l’era primavera
e i sciarpi agh n’era mia e ‘s babülava mè i cagnàsc
e cui scalin da legn i eran pien numà da giasc
e cusì ‘dèss al nostar stadio as ciama Silvio Piola
e quand al segna al Nuara scatuma in pé cume una mola
che la libera energia e la s-ciopa da passiòn
pruvì a tifà Nuara che im darì prestu rasòn
Cust chì l’era al mè Nuara che a m ha fai inamurà
e che par culpa da sta gentàia che i tifùs hin ümilià
i a odi tüti quanti brüta rassa da schifus vigliacòn e delinquent
iv fo un augüri cunt al cör da murì vécc però da stént
E a sta maniga da làdar iv ricordi una roba bela:
andì da via al cü però cun vèrt l’umbrela.
Nonnopipo


text:
Belguard
Bereguard (nom ufizial: Bereguardo) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 2 794 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 17,7 km² e ona densità de 158 ab./km². Al cunfìna coi comün de Burgh San Sir, Motta Visconti (MI), Tur d'Isula, Trivóls, Tröv, Vigevan, Zarbulò.
Bereguard la s'trua an riv'al Tisin, e l'è famusa par al punt di barc, su la strà par Zarbulò.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Bereguard l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il bogn cuvert Gravas a Laax sto vegnir sanà e modernisà cumplettamain. Quella sanaziun custass a la vischnanca da Laax plirs milliuns francs; schliass dentant betg in segund problem dal bogn, numnadamain che quel scriva mintg'onn in deficit da 150'000 enfin 200'000 francs. Perquai ha la suprastanza communala tschertgà ina schliaziun co sanar il bogn ed el medem mument laschar a tschains quel per evitar il deficit annual.
Jugi cun center da wellness
La schliaziun pudess esser ina collavuraziun cun l'organisaziun Albierts da giuventetgna svizzers. L'idea da la suprastanza communala è da far ord il bogn cuvert in center da wellness che fiss collià cun ina jugi da 160 letgs, che duess vegnir bajegiada sur il bogn. L'organisaziun Albierts da giuventetgna svizra prendess a tschains quai entir cumplex e fiss responsabla per il manaschi da la jugi sco era dal bogn. Uschia vegniss il bogn sanà ed il deficit annual che la vischnanca ha stuì pajar enfin uss crudass. L’organisaziun Albierts da giuventetgna maina gia uschia in cumplex da jugi cun center da wellness a Saas-Fee en il Vallais.
Nova chasa da parcar
Collià cun quai project è era in project per ina chasa da parcar sutterrana cun total 130 plazs da parcar tranter il bogn cuvert ed il lai da Laax. L'organisaziun Albierts da giuventetgna quinta ch’ella dovria supplementar circa 30 plazs da parcar. Ils plaz existents en vischinanza dal bogn na tanschan tenor il president communal Franz Gschwend dentant gia uss betg pli. Perquai ha la suprastanza dumandà separadamain per in credit da planisaziun da 130'000 francs per quai parcadadi sutterran. Uschia possia quel vegnir planisà en detagl era sch'il project d'ina jugi cun center da wellness na vegniss la finala tuttina betg realisada.
Sche tut funcziuna senza retard, quinta Franz Gschwend il pli baud l’atun 2020 cun l'avertura da la nova jugi cun center da wellness. Ils custs totals da quai project ha il president communal buc vulì tradir. El stoppia spetgar enfin ch’ils projects da concurrenza sajan sin maisa. Avant na fetschia betg senn da communitgar ina cifra.


text:
I saja meglier da betg far memia blers quitads, avant che partir per in viadi, di Gian Giovanoli. Il figl d'ina famiglia d'hoteliers a Segl, ha ristgà cun 30 onns da far il pass en l'independenza e da metter tut las cartas sin sia passiun: il fotografar.
Sper sias lavurs ch'el expona en sia atgna galaria «L'atelier» a San Murezzan, è el era fascinà da la vita da differents pievels da pasters. Uschia ha l'um da 42 onns visità per exempel ils «Nenets» sin la peninsla Jamal en la Sibiria u er ils Mundari en il Sudan dal Sid.


text:
Kuwait
El Kuwait (الكويت in arab) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a l'Arabia Saudita e l'Irak e 'l Gulf Persegh al bagna i sò cost.
La capital a l'è la Cità del Kuwait.
Al gh'ha una süperfiss de 17.818 km² e una pupulaziun de pressapoch 3.100.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Kuwait (nom ufizial: دولة الكويت, Dawlat al-Kuwayt) a l'è un emiraa.
L'emir a l'è el Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (del 2006).
El prim minister a l'è el Nasser Al-Mubarak Al-Ahmed Al-Sabah (del 2006).
Al fa part del Cunsili de cuuperaziun del Gulf.


text:
Cottbus
Cottbus (antigament Kottbus; Chóśebuz in lusazian superior; Choćebuz in lusazian inferior; Chociebuż in polacch; Chotěbuz in cech; pronuncia milanesa: Còttbos) a l'è ona città de la Germania oriental.
La cunta circa 99.687 abitant (2015).
GeografiaModifega
La se troeuva in del Land de Brandeburgh, del qual l'è la città pussee granda dòpo de Potsdam.
L'è traversada del fiumm Sprea.
StòriaModifega
La città l'è stada fondada di Sòrbi in del X secol. La prima nominazion de la città l'è del 1156.
I todesch, come popolazion, hinn rivaa dusent ann pussee tard. In del 1462 la città l'ha taccaa a fà part del Margraviaa del Brandeburgh, in del 1701 de la Prussia. De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Germania oriental, dent al II Reich, a la Repubbliga de Weimar, del III Reich, de la DDR e poeu de la noeuva Germania unida.
La minoranza slava lusaziana la gh'è anmò.
I quarteeModifega
Cottbus l'è dividuda in desnoeuv quartee, chì nominaa cont el nòmm todesch e slav:
- Mitte / Srjejź
- Neu und Alt Schmellwitz / Chmjelow
- Sandow / Žandow
- Spremberger Vorstadt / Grodkojske pśedměsto
- Ströbitz / Strobice
- Sielow / Žylow
- Saspow / Zaspy
- Merzdorf / Žylowk
- Dissenchen / Dešank
- Branitz / Rogeńc
- Madlow / Modłej
- Sachsendorf / Knorawa
- Döbbrick / Depsk
- Skadow / Škodow
- Willmersdorf / Rogozno
- Kahren / Korjeń
- Kiekebusch / Kibuš
- Gallinchen / Gołynk
- Groß Gaglow / Gogolow
GemellaggModifega
- Montreuil, Francia.
- Grossee, Italia.
- Lipeck, Russia.
- Zielona Góra, Polònia.
- Tărgovište, Bulgaria.
- Košice, Slovacchia.
- Germania:
- Nuneaton and Bedworth, Regn Unii.


text:
Cané
Cané (nòm uficiàl en Italià: Canneto sull'Oglio) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 4 455 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 25,9 km² e 'na densità de 172 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Aquanégra, Àsula, Calvatone (CR), Casarimàn, Drizzona (CR), Isola Dovarese (CR) e Piadena (CR).
Evulusiù demogràficaModifega
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Cané l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
RiferimènccModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
La prevendita dals bigliets saja stada fitg positiva, di il president da l'Open Air Lumnezia Norbert Cavegn. En cifras vul quai di ch'i ha actualmain anc bun 1'500 bigliets. Els fan quint ch'ils bigliets sajan davent l'autra emna. Sche tuts bigliets fissan propi vendids ora in mais avant il festival lura fiss quai in record en l'istorgia da l'open air.
Plirs facturs da success
Sper in bun program e buna lavur declera Norbert Cavegn il success cun il format da l'Open Air Lumnezia. I na saja betg uschè in grond open air e quai paria da plaschair a la glieud.
L'Open Air Lumnezia è dals 19 fin ils 21 da fanadur. Cun passa 18'000 visitaders mintg'onn quel il pli grond festival da musica dal Grischun.
RR novitads 17:00


text:
Cun 1:3 ha il Club da hockey Tavau pers l'emprim gieu da la runda da relegaziun cunter ils Lakers. En il gieu dals ZSC Lions cunter Friburg han ils Lions gudagnà cun 2:1, suenter sajettar penalties.
En la runda da relegaziun regia questa stagiun nagina tensiun. Midadas en la tabella na poi numnadamain betg pli dar. Ins po perquai sa dumandar, sche questa runda da relegaziun fa insumma anc senn.
Playoffs
Er l'emprima runda dals playoffs ha cumenzà questa saira.
- Berna - Genevra 0:2
- Zug - Lugano 3:2
- Losanna - SCL Tigers 1:5
- Bienna - Ambri 3:1


text:
di: Passo Duomo
L’era giamò de on quai ann
che me pareva de vèss content
ona pension che mantègn
mì, la mia dòna e l’appartament.
Lee l’è rivada on bèll dì
me son sentii subit in cros
el sò profumm l’ho sorbii
in de l’andron e in de l’ascensoeur.
Ti te saree la mia rovina
soo giamò che te see
come ona spina che da la corrent
se la fa pizzà el ciar
basta pòcch che te rèstet taccaa.
Mi me la sògni de nòtt
vestii legger, cont i pè biòtt
corr in sui praa fin a cà
senza fadiga, senza sudà.
Al diavol la mia miee
la me misura ‘sti quatter ghèi
in gesa la va de per lee
ghe gratti la tinta per i cavei.
Ti te saree la mia rovina
soo giamò che te see
bòna de famm fà di ròbb ch ‘l so pù,
ma se ghe pensi su
mì me senti s’cioppà de salud.
Ti te saree la mia rovina
soo giamò che te see
come ona spina che da la corrent
se la fa pizzà el ciar
basta pòcch che te rèstet taccaa.
Poeu l’ho spettada in su i scal
gonfi de glòria come un garzon
quand l’ha saraa sù el porton
hoo sentii in gola crèss el magon.
La m’ha vardaa e l’ha riduu
e mì hoo speraa che se gh’è on Signor
ch’el cascia giò duu saètt
de fulminamm coi scarp e i calzèett
Ti te saree la mia rovina
so giamò che te see
l’ultima pòrta sarada sul grugn
con la fòrza d’on pugn
che da tèrra te levet sù pàù.
El mè fusill l’hoo venduu
andavi a caccia ma hoo desmettuu
la scusa d’on pòver vigliacch
che de mazzass el gh’ha nò el coragg.
Sia maledetta l’età
minga per i acciacch e tutt i dolor
l’è che la te ciolla perchè
te lassa in del coeur la gioventù.


text:
Questa publicaziun cumpiglia ina rimnada da radund 40 versets per uffants. Ils singuls chapitels dal cudesch: il temp, primavaira e stad, sulegl e plievgia, animalets, bain puril, mastergns, famiglia, las parts dal corp, versets da la detta, versets da dumbrar, gieus da moviment, advent e Nadal.
Tar versets per uffants sa tracti da vers che vegnan mussads ad uffants pitschens, saja quai da vart dals geniturs, en scoletta u er tranter ils uffants sezs.
Damai ch’ils versets sa drizzan en emprima lingia ad uffants en la vegliadetgna prescolara, stat l’oralitad en il center. Ils vers vegnan savens discurrids a moda ritmica u er melodica; perquai na sa laschan il verset per uffants e la chanzun d’uffants strusch differenziar in da l’auter. Als uffants vegnan però savens er recitads versets ch’èn l’emprim cumparids en furma da cudeschs (p.ex. or da classichers da la litteratura d’uffants sco ‹Struwwelpeter› u ‹Max und Moritz›).
Tals versets duain gidar ils uffants en lur svilup da l’expressiun linguistica, servan a stabilir il stgazi da pleds, gidan ad emprender da dumbrar u promovan – en cumbinaziun cun moviments – las abilitads motoricas. Ina furma speziala dal verset per uffants furman ils versets da trair la sort.
Magari duain ils vers instruir ils uffants, als educar u gidar a guidar els en dumondas moralas. E lura datti er ils versets divertents, che giogan cun la rima, che mettan en dumonda la logica, che daventan absurds, drastics u vulgars. In interessant fenomen èn ultra da quai ils versets magics che cumparan gist er en la cultura rumantscha («Eni, eni, dep, utclamana schnep…»).
Ils versets rimnads en questa pitschna publicaziun èn da differenta derivanza (transposiziuns dals idioms, translaziuns dal tudestg, novas creaziuns). Els tractan ina vasta paletta da tematicas e mussan ch’il verset po er sa sviluppar e s’adattar bain a novas situaziuns – per exempel a la bilinguitad:
«In, dus, trais – kalt isch nit heiss.
Quatter, tschintg, sis – i ässa gära ris.
Set, otg, nov – i bin doch kei gof.
Diesch, indesch, dudesch – i läsa grad an cudesch.»


text:
Tavassàn cun Vilavèsch
Tavasàn cun Vilavèsch (o apéna Tavazzano, Tavazzano con Villavesco in Italian) l'è un cumün de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 6 130 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) . L'é el prim paès a Nord de Lod.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El paés l'é nasìd in dué che gh'è adess Vilavèsch. El teritòri l'era la residensa de campagna del Vesch de Lod; per quést el se ciamena Villa del Vescovo. Dòpu l'é diventàd pruprietà d'i Salerano (1189), d'i Buttintrocca (1657) e d'i Rezzonico fin al 1796.
L'é stai in de la Secunda Guera Mundial che el paés l'è cresìd tantìsim in de la frasiòn Tavasàn, da una part a l'altra de la Via Emilia. Alùra el Cumün e la Paròchia i èn stai spustàdi pròpi a Tavasàn. In d'i an '90 anca la Paròchia de Vilavèsch l'ha pers el cüràt e i èn restàdi i dü prét de Tavasàn.
Ecunumia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Gh'è una gradìsima Central a carbòn che la dà laurà a 230 uperàri.
Cultüra[Modifega | modifica 'l sorgent]
La prima cesina de Tavasàn adés l'è scunsacrada, quela növa l'è del 1947. La cesa de Vilavèsch l'è del 1630. In di alter frasiòn Mundignàn e Cà de' Zecchi gh'é dù bele capeline. Gh'è anca un bell munüment a la Pace.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Tavassàn cun Vilavesch l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Ligamm de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Vietnam
El Vietnam (Việt Nam in vietnames, IPA:ˈʋɪɛtnɑːm) a l'è un paes de l'Asia süd-urientala.
A l'è tacaa al Laos, a la Cina e a la Cambogia.
La capital a l'è Hanoi.
Al gh'ha una süperfiss de 331.689 km² e una pupulaziun de pressapoch 85 miliun d'abitant, che'l 73% al vif in di campagn.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Vietnam (nom ufizial: Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam = Repübliga Sucialista del Vietnam) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Nguyễn Phú Trọng (del 2018).
El prim minister a l'è el Nguyễn Xuân Phúc (del 2016).
Ghjurnali[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
La radunanza communala da Sumvitg ha il venderdi approvà il preventiv 2018. Quel prevesa expensas totalas da 7'074'750 francs. 2'440'700 francs da questa summa èn previs per investiziuns nettas. Totalmain quinta la vischnanca cun in surpli d'entradas dad 815'461 francs suenter resguardar l'amortisaziun.
Pertutgant il pe da taglia sin entradas e facultad ha la radunanza communala decidì da laschar quel sin 105% da la taglia chantunala simpla.
Nova via tranter Rabius e Surrein
In'autra tractanda è stada la via tranter Rabius e Surrein. La proposta da bajegiar la via sur Marias n'è betg vegnida approvada. La radunanza communala è sa decidida d'examinar in'autra varianta, sur Tschuppina.
Nov onn, novas leschas
Ultra da quai ha la radunanza communala approvà
- la lescha da sepultura e santeri,
- la lescha davart il provediment d'aua
- e la revisiun parziala da la lescha davart l'allontanament e la purificaziun da las auas.
RR novitads 07:00


text:
Canton Suleta
El Canton Suleta (en todèsch: Solothurn) l'è giü dei cantù de la Svìsera. El se tróa endèla part nord-ucidentàla del paés. La sò capitàl l'è la cità de Suleta.
Geografìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Canton Suleta l'è sitüàt endèla part nord-ucidentàla de la Svìsera. A òvest el cunfìna col Canton Giüra, a òvest e a sud el cunfìna col Canton Berna, a est col Canton Argovia. A nord l'è delimitàt del Canton Basilea Campagna. Per rizù stòriche du dei sò distrècc i è de le enclàvi sitüàcc dré al cunfì co la Francia.
El teretóre cantunàl l'è streersàt del fiöm Aar e dei sò aflüèncc. El panorama l'è perlopiö piat, ma 'l töl dét apò de culìne pedemontàne del sistéma del Giüra.
La superfìce totàl del cantù l'è de 791 km²;.
Stória[Modifega | modifica 'l sorgent]
El cantù l'è furmàt dei teretóre cunquistàcc e aquizìcc de la sò capitàl endèl córs dei sècoi. Per chèsta rizù la fùrma del cantù l'è mìa tat regolàr, suratöt per vìa de le dò enclàvi dré al cunfì co la Francia, custitüìde en du dustrècc separàcc del cantù.
'Ntra 'l 1798 e 'l 1803 el cantù l'è stat part de la Repüblica Elvética. Endèl 1803, el Canton Suleta l'è sta giü dei disnöf cantù svìser che gh'è stat recostitüìcc de Napuliù Bunapart (At de Mediasiù). Aisebé che la popolasiù l'ìes de religiù catòlica, el Canton Suleta el s'è mìa ünìt al müimènt separatìsta catòlich (Sonderbund) del 1845. A la stèsa maniéra, el g'ha apröàt le custitüsiù federài del 1848 e 1874. La custitüsiù 'n vigùr al dé d'encö la remónta al 1887, endèl 1895, però, l'è stàda reviziunàda mìa de póch.
Distrècc e cümü[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Canton Suleta l'è furmàt de dés distrècc che i è asociàcc a du a du per creà sich cìrcoi legislatìf (en todèsch ciamàcc Wahlkreise):
i fùrma 'l Wahlkreis de Wasseramt-Bucheggberg
i fùrma 'l Wahlkreis de Dorneck-Thierstein
i fùrma 'l Wahlkreis de Soleta-Lebern
i fùrma 'l Wahlkreis de Olten-Gösgen
i fùrma 'l Wahlkreis de de Thal-Gäu
Chèsti distrècc töcc ensèma i reönés 125 cümü:


text:
Lai
Lai (Lallio) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che 'l se tróa 'n de l'ólta pianüra bergamasca a 5 km de la sità e a 216 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 4 172 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 2,1 km² e 'na densità de popolasiù de 1 987 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Dàlmen, Stezà e Treviöl.
A partì zamò da i agn '70 la sità a fórsa de slargàs fò co i sò periferée l'è riada a tacàs 'nsèma co l'abitàt de Lai.
De èt[Modifega | modifica 'l sorgent]
La céza de San Bernardì del méla e quàter (sécol XV), che l'è la prima céza dedicàda al Sant e öna di póche che rèsta 'n Lumbardéa che la gh'àbie töcc i mür dét in de la céza afrescàcc dal tècc al paimènt; pròpe per i sò afrèsch l'è monümènt nasiunàl.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Lai l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Sattel (SZ)
Sattel a l'è un cumün svizzer del distret de Svit, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.3 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1781 abitant.
El cumün de Sattel al se tröva a una altitüden de 794 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Oberägeri (ZG), Rothenthurm, Steinen, Steinerberg, Svit, Unterägeri (ZG).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]:
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Canton Schwyz Statistics (Todesch) Controlaa 'l 27 Agost del 2009


text:
Riccò del Golfo di Spezia
Riccò del Golfo di Spezia (en lìgure: Ricò) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de 3 638 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 36,9 km² e 'na densità de popolasiù de 99 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Beverino, Follo, La Spesia, Riomaggiore, Vernazza.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Riccò del Golfo di Spezia l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il 2017 eran 13 da 100 persunas independentas. Quai correspunda ad ina quota da 12,8%. Avant 20 onns muntava la quota anc a prest 15%, communitgescha l'Uffizi federal da statistica. En l'Uniun europeica è la cumpart levamain pli auta, dentant er pli bassa che avant 20 onns.
En media èn persunas independentas radund 10 onns pli veglias che persunas emploiadas. Facturs che decleran quest fatg èn l'experientscha da lavur, l'agen chapital sco er la veglia da cuntinuar a lavurar er suenter la vegliadetgna da pensiun.
Differenzas tranter independents ed independentas
En general lavuran bler dapli umens che dunnas independentamain. Er impiegar persunal fan surtut ils umens che lavuran sur sasez. Dunnas che lavuran independentamain, lavuran savens davent da chasa e sulettas.
Plinavant èn Svizzers e Svizras pli savens independents che persunas da l'exteriur. Er decisiv per lavurar sur sasez è la scolaziun. Persunas cun ina scolaziun terziara lavuran en proporziun tar las ulteriuras persunas pli savens sin agen quint.
Independents fan pli pauc vacanzas
Las relaziuns da lavur tar ils independents sa differenzieschan sin divers livels. Uschia lavuran persunas cun atgna fatschenta dapli uras l'emna, lavuran supplementar las fins d'emna e fan pli pauc vacanzas che impiegads. En general èn persunas independentas però cuntentas cun lur situaziun. Mo paucs midassan pli gugent en ina relaziun da lavur sco impiegà.
Tar il tema segirezza sociala sa mussa, che in quart da tut ils independents n'ha nagina cassa da pensiun e na paja er betg contribuziuns en la terza pitga.
RR novitads 11:00


text:
Tar l'Axpo Hydro Suselva è l'ovra Pintrun pertutgada, tar la Flims Electric, l'ovra Bargaus e tar la vischnanca da Samignun l'ovra Schergenbach.
Cun questas ordinaziuns fetschian ins in ulteriur pass impurtant per sanar l'aua restanta en il Grischun. Fin ussa èsi vegnì reglà la sanaziun da 184 da las 231 tschiffadas d'aua en il chantun. La finamira da las sanaziuns è da tegnair quint als spazis da viver en ils flums. Las ovras ch'èn fin uss obligadas da sanar lur tschiffadas produceschan ensemen radund 86% da l'entira producziun d'energia idraulica en il Grischun.
RR novitads 10:00


text:
Bagnöl
Bagnöl, (Italià: Bagnolo Mella) l'è 'n cümü de 12 775 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa endèla Bàsa Bresàna Centràl a 14 km de la cità de Brèsa en diresiù Sud.
El cunfìna coi cümü de Cavreà, Dèl, Ghét, Lé, Manèrbe, Muntirù, Oflàga e Poncaràl.
El cümü l'è stat fregiàt col tìtol de cità a pàrter del zenér del 2011 del Presidènt de la Repüblica Italiana Giorgio Napolitano, per mèrecc de caràter stòrich e cültüràl.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Gemelàgi[Modifega | modifica 'l sorgent]
Bagnöl l'è 'nzemelàt coi cümü de:
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Notorious, l'amante perduta
Notorious, l'amante perduta (Malfamàda, l'amànta pardùda) 'l è 'n film dramàtic dal 1946 'd Alfred Hitchcock girâ in biànc e négar trat da 'l rumànś “The Song of the Dragon” ad John Taintor Foote. In dal 2006 'l è stâ sarnî p'r èsar tgnû dacàt in dal National Film Registry dla blibliutéca dal cungrès di Stat Unî.
Custâ dū migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al 'n à pò fat sù da piò ad vint-quàtar.
Sunt
In di méś sucesìṿ a la fiṅ dla secónda guèra mundiàla John Huberman (Fred Nurney), na spia tedésca, al vîṅ cundanâ in di Stat Unî a vint an ad parśòṅ. 'L agìnt segrét T.R. Devlin (Cary Grant) al và a pascàr sò fiōla Elena (Ingrid Bergman) durànt na fèsta e al gh dmanda ad lauràr par cònt dal guèr'n americàṅ par tōr part a na misiòṅ in Braśìl par dasquaciàr un cumplòt naśìsta. Lì lē, anc s'la n s sènt minga bòna par 'l incàrag, la gh diś ad sè parchè la s vōl riscatàr e anc parchè piàn piàṅ la capìs 'd ès'r-as inamuràda 'd lò.
Durànt al viàś la vèṅ a savér che sò pàd'r al s è cupâ ma lē la và avànti listés parchè la gh'à 'l còmpit ad tiràr fóra dgl'infurmasiòṅ su n'urganiśasiòṅ nemìga cun a cap Alessio Sebastian (Claude Rains), vèć amìg ad sò pàdar ma anc òṅ che soquànt tèmp prima al gh fava 'l fił prima che lē la 'l parìs via. Par cavàr-'g-la, la decìd adès ad mét'r-as insém a lò anc se la màdar 'd Alessio, l’Anna Sebastian (Leopoldine Konstantin), la n è minga 'd acòrd, specialmènt quànd sò fiōl al gh śibìs ad spuśàr-la. Devlin al patìs dimóndi la questiòṅ ma al n s mét minga in mèś par ragiòṅ ad stat e l’Elena la fà cumpàgn anc s'la gh'à 'l magòṅ parchè lò 'l è piutòst dastacâ sèg.
Quànd a s vèṅ a savér che Alessio al tîṅ lugâ in cantìna d'l uràni in soquànti butìgli 'd vèṅ, Devlin al và in cà sua par pascàr-li insém a l’Elena. Ma quàl là al i bèca in dal méntar ch'l éra andâ a tōr dal champagne ch'l éra finî. Par paràr via i suspèt, Devlin al taca a baśàr l’Elena par far-ag crédar ch'i dū i èṅ amànt, che pò 'l è anc véra, e ch'i s éran lugâ lè śò par far i spurcaciòṅ. Ma Alessio al capìs ch'a gh'è quèl ch'a traśa anc parchè al véd gh'al n gh'à piò la ciàṿ dla cantìna e che par tèra a gh'è di vēdar dna butìglia śbragàda. 'D acòrd cun sò màdar al decìd ad far-la fóra piàn piàṅ dand-ag dal vlèṅ misćiâ in dal cafè. La dóna la taca acsè a star sèmpar pèś.


text:
Umbria
L'Umbria l'è 'na regiù de l'Italia centràla abitàda da piö o méno 900.000 abitàncc. L'è sitüàda 'ndèl cör de la penìzola italiàna. Condèna superfìce de 8.456 km² (6.334 la pruvincia de Perugia e 2.122 chèla de Terni) l'è giöna de le piö picinìne 'ntra le regiù italiàne. L'è l'ünica a mìa ìga cunfì estèrni, de tèra o de mar. E l'è apò a l'ünica regiù de l'itàlia peninsulàra a mìa éser bagnàda del mar.
L'Umbria la cunfìna a est e nord-est co le Marche, a ovest e nord-ovest co la Toscana e a sud e sud-ovest col Làsio. El capolöch de l'Umbria l'è Perugia.


text:
La cumissiun da gestiun dal parlament crititgescha la lavur dal Tribunal federal. Quel haja per part lavurà pauc serius e betg resguardà princips elementars da l’udida giuridica en connex cun las investigaziuns al Tribunal penal federal a Bellinzona, sco la «Rundschau» da SRF rapporta.
Nausch clima da lavur
La fin avrigl era l’autoritad da surveglianza dal Tribunal federal vegnì a la conclusiun, ch’i regia in nausch clima da lavur a Bellinzona. Plinavant aveva il Tribunal penal federal proponì da relaschar la secretaria generala. Quai dentant tut senza tadlar la posiziun dals derschaders pertutgads. Il Tribunal federal sto uss prender posiziun en chaussa.


text:
Pudëi se nuzé debant di mesuns de trasport publics
Mutons y mutans, persones cundejabiltà y persones tl servisc soziel
Mutons y mutans sota 6 ani coche nce mutons y mutans che sta tl Südtirol che à plu che 6 ani ma che ne va mo nia a scola furnea debant y ne muessa nia avëi na cherta de viac; i/les possa mé furné cun n mesun de trasport publich sce i ie acumpaniei da na persona sëura 18 ani.
Persones residëntes tl Südtirol cun na invalidità zevila dal 74 % insù, persones sëurdes che ie residëntes tl Südtirol o persones residëntes tl Südtirol cun n’autra invalidità, che ie ecuipareda aldò dla despusizions dla Jonta provinziela al degré de invalidità zevila de 100 %, coche nce persones residëntes tl Südtirol che ne ie per si invalidità fisica permanënta nia bones de fé la cunvalidazion, à la rejon de se nuzé debant di mesuns de trasport publics. La cherta de viac Südtirol Pass free vën data ora sun dumanda dal ufize provinziel per l Trasport de persones.
Persones vierces o cun na dejabiltà de udëi possa n generel se nuzé debant y zënza limitazions di mesuns de trasport publics mustran ca l documënt curespundënt.
Sculées y sculeies dla scoles de ublianza, che tol pert a programs de barat culturel o a scumenciadives umaniteres cun d’autra scoles o istituzions tl Südtirol, possa se nuzé debant di mesuns de trasport publics ntan si permanënza. L ufize provinziel per l Trasport de persones dà ora n’autorisazion curespundënta.
Persones che fej l servisc zevil y soziel aldò dla lege provinziela di 19.11.2012, n. 19, coche nce persones che fej l servisc zevil statel aldò dla lege 64/2001, possa sce les mostra ca l pass dl servisc zevil o soziel nuzé debant i mesuns de trasport publics.
Jëuni y jëunes che fej tl Südtirol l ann soziel ulenter o l servisc europeich ulenter possa se nuzé debant di mesuns de trasport publics ntan l servisc ulenter.
Forzes dl orden possa se nuzé di mesuns de trasport publics ntan che i dejëuj si servisc, nce sce i ne ie nia furnii cun l’uniforma.
Cumëmbri dla forzes armedes possa ntan si servisc y cun la uniforma se nuzé debant di mesuns de trasport publics.
Avis: Chësta despusizions per l trasport debant ne vel nia per viages cun la curieres Nightliner.


text:
L’avrigl fa tge ch’el vul. Mo è il matg arrivà, na quint’ins betg pli cun fradaglias. Sulettamain entamez il mais matg, pli exact davent dals 12 enfin ils 15 da matg. Quai è il temp dals sontgs da glatsch. Els duajan purtar enavos la fradaglia. Mo tge han els da far cun la fradaglia?
Tgi eran ils sontgs da glatsch?
Davent dals 12 enfin ils 15 da matg èn ils dis dal sontg Pancrazi, Servazi e Bonifazi e da la sontga Sofia er numnà Sofia fraida. Dentant cun aura fraida n’han els giu da far nagut durant lur vita. Sontgs èn els perquai ch’els han unfrì lur vita per lur cretta ubain fatg ina miracla suenter lur mort.
Sontg Pancrazi ha vivì enturn l’onn 303 a Roma. Sco figl bainstant ha el deliberà blers cristians or da praschun. Ed è perquai vegnì sentenzià a la mort.
Sontg Servazi ha vivì enturn l’onn 340. El duaja esser vegnì manà d’in anghel davent da Gerusalem a Tongern en la Belgia. Nua ch’el è daventà uvestg. El duaja avair fatg pliras miraclas.
Sontg Bonifazi ha vivì enturn l’onn 311. El n’era betg cristian dentant cura ch’el ha vis co ch’ils cristians vegnivan torturads è el era daventà cristian e mort pervia da quai.
Sontga Sofia ha vivì enturn l’onn 178. Ella è vegnida sentenziada a la mort perquai ch’ella na leva betg snegar sia religiun.
Daco sontgs da glatsch?
Il chalender sco quai che nus enconuschain datti pir dapi l’onn 1582. Il papa Gregori l’otgavel ha introducì quai chalender. Uschia è mintga di vegnì deditgà ad in sontg. Ed ils dis tranter ils 12 ed ils 15 da matg ad ils sontgs da glatsch.
Il matg è il sulegl puspè pli ferm. El stgauda la terra dentant era la mar. La terra sa stgauda a l’entschatta bler pli ferm che la mar. Uschia è l’aria ora sin la mar in toc pli fraida che sin la terra. Enturn la mesadad dal mais matg è quella differenza lura uschè gronda che l’aria fraida sa stauscha viers la terra e l’aua chauda viers la mar. Uschia survegnin nus da quai temp mintgatant aria fraida ubain perfin naiv.


text:
Per la protecziun dal clima duai dar in fonds spezial. Quai ha il Cussegl naziunal decidì en la debatta tar la nova lescha da CO2. La lescha è vegnida acceptada da la Chombra gronda cun gronda maioritad.
Cun quest fonds vul ins finanziar mesiras e promover innovaziuns per reducir a lunga vista las emsissiuns da CO2. Il fonds duai vegnir finanzià tranter auter cun entradas da taxas da sgol e cun pli auts pretschs per benzin e diesel.
Tenor la cunvegna dal clima da Paris sto la Svizra reducir sias emissiuns da CO2 fin il 2030 sin la mesadad dal 1990.
Sco proxim sto anc il Cussegl dals chantuns tractar tschertas differenzas davart la lescha da CO2.
Taxa sin bigliets da sgol
Sgular duai vegnir pli char. Suenter il Cussegl dals chantuns è la mesemna er il Cussegl naziunal sa decidì per ina taxa sin bigliets da sgol. Quella duai muntar tranter 30 e 120 francs per passagier, tut tenor distanza e classa. La decisiun fa part da la revisiun totala da la lescha da CO2. Crudada è la decisiun en il Cussegl naziunal cun 132 cunter 56 vuschs e tar 5 abstenziuns.
Gia avant aveva la Chombra gronda decidì da far pli char il benzin. Per in liter benzin duain ins en l'avegnir pajar fin 12 raps dapli. Er qua resta il Cussegl naziunal sin la lingia dal Cussegl dals chantuns e dal Cussegl federal.


text:
Sinergia sa chatta davos il bajetg da l’uffizi da traffic. Il bajetg ha otg auzadas, duas sutterranas e sis sur terra. Il plan orizontal ha la furma d’ina giraffa, in bajetg cun in center e trais differents bratschs. In bajetg da betun e metal, cun grondas fanestras.
Ultimas lavurs
Ils lavurers èn vid las ultimas lavurs internas. Amez la halla d’entrada dat la stgala a spirala da metal en egl. Ella collia las tschintg auzadas, è pendida si vi dal palantschieu e na tutga betg il palantschieu.
Biros averts
Tut las 14 partiziuns da l’administraziun chantunala han sche pussaivel biros averts. Clients e clientas na vegnan betg beneventadas en quests biros, mabain en stanzas da sesida sper la halla d’entrada. Questas stanzas èn travestgidas cun lain, i savura da schember.
Qua sentan ins immediat ch’ins è en il chantun grischun cun quest lain. E quai savura bain!
La finamira dal bajetg Sinergia è da promover la collavuraziun, era tranter las differentas unitads, d’optimar process, nizzegiar la flexibilitad da las stanzas e duvrar pli pauc spazi ed uschia era ils custs da mantegniment.
Open Space ed inslas da ruaus
La gronda part dals biros èn biros averts, era ils schefs n’han nagin agen biro. Quai saja la furma da lavurar per l’avegnir, è Markus Dünner persvadì. En ils biros da muster han ils emploiads survegnì in’emprima impressiun, co che lur plazzas da lavur pudessan vesair ora. Inslas da quatter maisas u mo da duas, differentas mobiglias da metter davent urden che spartan il medem mument era la stanza. Gie schizunt boxas da vaider cun duas sutgas ed ina maisa, per discurs pli impurtants.
I dat bleras differentas plazzas da lavur. L’idea è ch’ins po eleger la plazza da lavur, tut tenor tge ch’ins fa gest il mument.
Las 14 unitads da l’administraziun chantunala cumenzan fin mars a far midada en il nov bajetg Sinergia. Perquai datti natiralmain in plan. Fatg midada vegn da surengiu. Vul dir: l’emprim mida il departament da traffic, construcziun e selvicultura. El ha il biro en la 5avla auzada. Sco ultim vegn anc midà il labor che vegn en il plaunterren – quai succeda entschatta matg.
RR actualitad 07:00


text:
Il quint annunal da la Val Sogn Pieder serra cun in plus da radund 125'000 francs quai tar entradas ed expensas da radund 9 milliuns francs. Prevesì aveva Val in gudogn pli che tschintg giadas pli aut per l'onn passà. Sco la vischnanca scriva hajan els dentant fatg amortisaziuns spezialas e lura stuì pajar enavos ad in'interpresa custs da forza electrica mess a quint memia aut.
Adattaziuns d'in contract da concessiun d'aua
En connex cun l'ovra idraulica pitschna e l'indriz da far naiv Leis - Val ha la radunanza communala dals 11 d'avrigl 2014 decidì in contract da concessiun d'aua. Pervia da midadas da project sto quest contract vegnir adattà: La quantitad d'aua per la producziun d'energia d'electrizitad munta nov maximal 250 liters per secunda (fin ussa 60 liters per secunda). La durada da retratga cumpiglia da nov il temp tranter ils 15 d'october ed ils 30 da mars (fin ussa 1. da november fin 30 da mars). la radunanza ha approvà questas midadas.
RTR novitads 06:00


text:
San Murezzan
A San Murezzan dovri in segund scrutini per eleger il president communal. Suenter l'emprim scrutini ha Christian Jenny survegnì 824 vuschs e manchentà be per 5 vuschs il pli absolut. Il president actual Sigi Asprion 809 vuschs. Ils 7 d'october datti uschia ina segunda elecziun. Plinavant di San Murezzan GEA al credit da 2,9 milliuns francs per il museum Segantini ed al credit da 1,2 milliuns francs per remplazzar la sutgera Suvretta-Randolins.
Poschiavo
Il podestà Alessandro Della Vedova (PCD) n'è betg pli vegnì reeelgì. Nov president communal da Poschiavo è Giovanni Jochum (PLD). El è vegnì elegì cun 1041 vuschs, Alessandro Della Vedova ha survegnì 622.
Tavau
Il suveran da Tavau è s’exprimì per in credit annual dad 1,25 milliuns francs per il Forum mundial d'economia. Quai è la cumpart che la vischnanca sto pajar vid ils custs da segirtad per il WEF. Per l'elecziun en suprastanza communala dovri in segund scrutini, nagin dals candidats ha cuntanschì la maioritad absoluta. En il parlament è vegnida elegida Ladina Alioth (PS). Ultra da quai vegnan las fracziuns parzialmain abolidas, la lescha da santeri è vegnida approvada ed in GEA hai era dà ad ina garanzia per ils indrizs d'ennevar al Rinerhorn.
Scuol
A Scuol resta Christian Fanzun il president communal. El ha survegnì 857 da 946 vuschs valaivlas. Er elegids en suprastanza communala èn Reto Barbüda, Fadri Blanke, Fadri Häfner, Andrea Matossi, Aita Zanetti-Stalvies e Daniel Stecher.
Zernez
A Zernez ha la populaziun reelegì Emil Müller sco president communal. Cun 305 vuschs ha el surpassà cleramain il pli absolut da 183 vuschs. Vitiers ha il suveran da Zernez approvà la revisiun parziala da la planisaziun locala uschia ch'il project chasa da scola è cun quai er approvà.
Landquart
La nova halla da sport traidubla survegn glisch verda: Landquart accepta il credit da 15 milliuns francs cun 1347 GEA e 529 NA.
Domat
Votantas e votants han acceptà omaduas revisiuns per la planisaziun locala. Quella per pudair modernisar la staziun, ils binaris ed il sutpassadi cun 1278 cunter 307 vuschs. Quella che pertutga midadas da zona per differents territoris, per exempel per l'indriz da pumptrack a Padrusa, l'anteriura deponia Vallada, la Val Parghera ubain la scolina Caguils cun 1253 cunter 243.
Trimmis
Roman Hug (PPS) resta president communal da Trimmis. Elegids en la suprastanza èn Christian Kindschi, Reto Dünser, Cecilia Manetsch-Derungs e Bettina Hartmann-Joos.
Tumleastga
Il suveran ha reelegì Werner Natter sco president communal. A la suprastanza fan part Ursula Tscharner, Pius Giger, Peter Lehmann ed Ursula Hämmerle. Suenter l'emprima legislatura da quatter onns da la vischnanca fusiunada vegn la suprastanza reducida da 7 sin 5 persunas. Cunquai che duas persunas han demissiunà, avevi tuttina bleras candidaturas sco posts.
Roveredo
Roveredo venda terren a la firma Alfred Müller SA. Cun 702 cunter 538 vuschs ha il suveran ditg GEA da vender trais parcellas cun ina surfatscha totala da bunamain 10milli meters quadrat per 2,3 milliuns francs a l'interpresa d'immobiglias.
Samedan
Ils Samedrins han concedì cleramain in credit da 4,3 milliuns francs per il provediment d'aua Val Champagna.
Zezras
Il suveran ha approvà il plan da zonas per la chasa da tgira Casa Fiora ed ils custs per la tecnica d'infurmaziun e communicaziun da la scola da Zezras.
Claustra
Ils da Claustra approveschan cun 1016 a 234 vuschs il quint communal 2017, che mussa in surpli d'entradas da bun 109'000 francs. 43,21% da las burgaisas ed ils burgais eran a l'urna.
Lumnezia
La vischnanca ha approvà la lescha davart l’urden public. Quella garantescha la segirtad en vischnanca. Ella regla tranter auter era il rumir naiv, ils dis da ruaus, fieus artifizials ed il diever da dronas.
Stussavgia
En Stussavgia è Barbara Schneider Zinsli vegnida elegida en suprastanza communala.
Favugn
A Favugn datti ina nova plazza per l'administraziun dals fatgs da bajegiar. Quai ha decis il suveran cun gronda maioritad. Uschia duai il schef da bajegiar survegnir sustegn. Igl è previs in pensum da 60-80% e custs supplementars da 65'000 francs ad onn.
Valragn
La vischnanca Valragn ha elegì las quatter persunas ch’eran sa messas a disposiziun en il cussegl communal: Renato Mengelt, Georg Trepp-Ulber, Martin Hosig e Monika Lorez-Meuli. Per la nova vischnaunca fusiunada Valragn (Hinterrhein, Nufenen e Spligia) che va en vigur ils 01-01-2019 è quai stà l’emprima elecziun. Il president communal Christian Simmen-Schumacher era gia vegnì elegì.
Mesocco
4xGEA sin livel communal – ils da Mesocco han di gea a a las revisiuns da la planisaziun locala da S.Bernardino (260:94) e da Mesocco e Pian San Giacomo 269:77). Mesocco conceda 1,2 milliuns francs per rempars dal flum Ri del Bés (312:58) e vul reveder il mandat da prestaziun da l’associaziun da Spitex dal Moesano, la ACAM (302:50). La participaziun a las votaziuns communalas era tar radund 41%.
Votaziuns Decisiuns en vischnancas grischunas
Ils resultats da las votaziuns ed elecziuns communalas.


text:
Defacement
El defacement a l'è l'attacch faa a on sitt web per modifegànn l'aspett grafich. A l'è staa doperaa anca di hacktivista 'me metod de prostesa.
Metodologij de attacch[Modifega | modifica 'l sorgent]
A l'è possibil fà on defacement cont pussee tecnegh, i pussee comun a hinn:
- Doperà ona Remote File Inclusion per caregà ona shell in del sitt e modifegàll de dent
- Descovrì i password doperaa per l'access, tipicament in FTP, e modifegà i file del sitt
- Doperà di component fallaa di CMS per entrà e modifegà i paginn
- Doperà ona SQL injection per modifegà i contegnuu caregaa o ottegnì i password per modifegà el sitt
- Doperà ona XSS per caregà on contegnuu minga autorizzaa che 'l defaccia el sitt


text:
Tar sia emprima visita uffiziala è il president franzos s'inscuntrà cun la primministra britannica Theresa May. Il tema central è stà l'immigraziun: Per la segirtad dals cunfins paja la Gronda Britannia ulteriurs 50 milliuns a la Frantscha. Ils daners duain cunzunt vegnir investids per saivs ed indrizs da video. Macron e May han suttascrit ina cunvegna davart l'immigraziun che duai cumplettar las veglias cunvegnas da Le Touquet dad avant 15 onns.
Plinavant duain ils dus pajais collavurar pli stretg tar la defensiun, perscrutaziun ed areguard il cumbat dal terror.
RR novitads 06:00


text:
Tensioativ
I tensioativ o surfatants i è sostanze qe i è bone de sbassar la tension superfiçala intra un liqued e l'aria, o la tension interfaçala qe g'è intra du liqueds o intra un liqued e un solid. I tensioativ i è doperads fes fes 'me deterjents, ajents bagnants, emulsionants, ajents de far scuma e ajents disperdents.
Composizion e struturaModifega
I tensioativ i è de solit molecole organege amfifilege, qe vœl dir qe i g'ha denter sies grœp idrofobeg, de spess ciamads coa, e grœp idrofil qe i se ciama coo. Donca, un tensioativ el g'ha denter de lu una banda qe la se dissolv ind l'aiva, e vœna qe la se dissolv ind i lipids. I tensioativ i se disolv ind l'aiva, e i se adsorb a l'interfaça intra aria e aiva, o intra oi e aiva, ind i cas indov qe g'è oi e aiva mes'ciads sœ insema. I grœp idrofobeg i sa posiziona al marjen de la soluzion aquosa, e i va invers l'aria o invers l'oi, e inveci i coo, qe i è idrofii, i sta denter ind l'aiva.
Strutura de le fas de tensioativ ind l'aivaModifega
Ind la massa aquosa, i tensioativ i se met insema a formar di agregads, 'me le micelle, indov qe le coe idrofobege le se taca vœna a l'oltra a formar el incé-diit core de l'agregad, e i coo idrofii i resta ind contat cond el liqued intoren, qe l'è de solit l'aiva o una soluzion aquosa. G'è tante oltre tipolojie de agregads diferents de le micelle, 'me prexempe le micelle cilindrege o i dope strats lipideg. La forma dei agregads la depend de la strutura qimega dei tensioativ, qe la so espression l'è qella del raport intra la dimension del coo idrofil e qella de la coa lipofila. Una misura de qell lavor qé la se pœl tirar fœra cond el HLB (balançament intra l'idrofilia e la lipofilia, in ingles Hydrophilic-lipophilic balance). I tensioativ i sbassa la tension superfiçala de l'aiva cond l'adsorbiment ala interfaça liqued-aria. I components qe i fa sœ le micelle i è tipegament amfifileg, qe vœl dir qe in linia teorega i podares stabilizar una goça de un solvent aproteg ('me l'oi) denter de vun proteg ('me l'aiva), ma anca l'incontrare, una goça de un solvent proteg denter vun aproteg; ind el segond cas, se ge dix a volte micella roversa.
Dinamege dei tensioativ a l'interfaçaModifega
Le dinamege de l'adsorbiment dei tensioativ la g'ha una importanza granda grandenta per le aplicazion pratege 'me ind la formazion de scuma, emulsion o ind i process de rivestiment, indov qe le bollixine o le gocine le se fa sœ de fressa e le g'ha de vesser stabilizade subet amen.
ClassifegazionModifega
Le "coe" de la plœpart dei tensioativ le se insomea tœte assee, come qe i è faite sœ de solet de una cadena idrocarburega qe la pœl vesser satura, insatura, lineara, ramifegada o aromatega. Po g'è i tensioativ fluorurads qe i g'ha le cadene fluorocarbonege, e i tensioativ siloxaneg qe i g'ha le coe siloxanege. Po g'è di tensioativ qe i g'ha miga doma una coa, ma i ge n'ha do, e i se ciama "a cadena dobia".
Vist qe de un pont de vista del comportament qimeg le coe le se insomea tœte assee, la foja plœ comuna de classifegar i tensioativ l'è segond el coo idrofil:
- Un tensioativ miga-ioneg el g'ha el coo formad de grœp idrofii qe i è miga cargads;
- Un tensioativ ioneg el g'ha el coo cargad positivament. Se la carga l'è positiva, se ge dix cationeg, e se l'è negativa, anioneg; quand qe i g'ha sies carga positiva, sies negativa, se ge dix zwitterioneg.
Forme farmaceutegeModifega
El corp uman el fa sœ deperlu tœta una serie de tipolojie diferente de tensioativ, in tante parts del corp, e cond fonzion diferente. I tensioativ polmonar i è faits sœ dei polmon per far plœ bell a respirar, come qe i sgranda la capacità respiratoria dei polmon. Ind vergœne malatie indov qe i se fa sœ trop poc tensioativ polmonar, la terapia l'è qella de dar-ga al pazient de le forme farmaceutege de tensioativ qe i ge aides a respirar.
AplicazionModifega
I tensioativ i è importants fess ind tante industrie diferente; i se dopera 'me deterjents, bagnants, ajent disperdents, emulsionants, ajents de far scuma, e anti-scuma ind un monton de aplicazion e prodots, intra i quai:


text:
En concordanza cun la strategia chantunala d'immobiglias ha la regenza approvà l'installaziun d'in center administrativ regiunal a Puschlav cun var 17 plazzas da lavur. Ils sis servetschs chantunals Polizia chantunala, Servetsch social regiunal, Intermediaziun regiunala da lavur, Cussegliaziun da professiun, Inspecturat da scola e da scolina sco er Servetsch psicologic da scola duain vegnir reunids en in edifizi administrativ.
Lieu central
I sa tracta d'in bajetg existent a la Via da Spultri 42/44 che tutga a la Confederaziun, e che lezza dat a fit al chantun a vista pli lunga. L'immobiglia saja situada en in lieu central e cuntanschibla senza problems, scriva il chantun.


text:
La SPD resta cun 30,6% la forza pli ferma en Mecklenburg-Vorpommern, scriva dentant cun in minus da 5% perditas massivas. Uschia ils emprims resultads da las elecziuns parlamentaras.
Schleppa per Angela Merkel
Il partenari da coaliziun da la SPD, ils cristiandemocrats percunter crodan cun 19,0% da las vuschs sin il terz plaz. La partida da la chanceliera Angela Merkel vegn surpassada per l’emprima giada insumma tar in elecziun parlamentara da l’AfD. L’«Alternative für Deutschland» fa 20,8% da las vuschs e vegn uschia la segund ferma partida en Mecklenburg-Vorpommern. Quest resultat vala sco schleppa per la chanceliera Angela Merkel e sia CDU.
Gratulaziuns dals populists da dretga en Europa
Il success da la AfD ha plaschì als populists da la dretga en l'Europa. Sin Facebook e Twitter han gratulà tranter auter Marine Le Pen dal Front National da la Frantscha, Heinz-Christian Strache da la FPÖ en l'Austria e da Geert Wilders dals Pajais Bass.
L'AfD, la partida populistica da dretga è vegnida fundada pir avant 3 onns. Cun questa victoria entra ella gia en il 9avel parlament dals stadis federativs en Germania.
RR novitads 06:00+


text:
La mano sulla culla
La mano sulla culla (La maṅ in sla cuna) 'l è 'n thriller dal 1992 ad Curtis Hanson. 'L à fat sù da piò 'd utànt'òt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst 'd ùnd'ś e sèt e 'l à vins al prèmi dla giurìa e dal pùblic a 'l Fèstival ad Cognàc dal 1992.
A 'l èstar 'l è cgnusû cuma “La main sur le berceau” in Frància, “La mano que mece la cuna” in Spaggna, “Die Hand an der Wiege” in Germâgna e “A Mão Que Embala o Berço” in Purtugàl.
Sunt
Mike Bartel (Matt McCoy) e la Claire (Annabella Sciorra), na dóna cun di prubléma 'd àśma, i eṅ spuśâ e i gh'aṅ na bèla putìna, l’Emma (Madeline Zima), e 'n àtar 'l è drē a rivàr. Durànt na vìśita c'n al sò nóṿ ginecòlug, al dutōr Mott (John de Lancie), chi lò al gh próa miténd-'g al maṅ adòs. La dóna la s tira indrē e pò la in dascór cun sò marè ch'al gh cunsìlia 'd andàr a la pulisìa. Anc s'la n al denùnsia minga, al sò far-'s avànti al dà curàǵ a di atri dóni ch'i còntan 'd avér patî anc lōr un quèl dal gènar da lò. Par la vargógna, lì lò al s cópa pôc tèmp dòp.
Dòp al funeràł la mujér dal mèdag, anca lē gravda, la vèṅ a savēr che tut i sò bèṅ e qvéi ad sò marè i èṅ stâ mis śóta sequèstar p'r al Stat e ch'la gh'à dònca da lasàr la cà. P'r al strèss e p'r un strabùc la dóna la pèrd al sò putèṅ e la n in purà avér gnanc piò in di an a vgnir parchè i dutōr i èṅ custrét a far-ag n'isterectumìa. Da 'n telegiunràł la cgnós almànc al nóm dla dóna ch'l'à vèrt al bèc par prima, la sgnōra Bartel, ch'invéci l'à parturî 'l suo.
In cal méntar la Claire la tōś a lauràr sèg 'n óm ch'al n gh'è mia tant cun la tèsta, Solomon (Ernie Hudson), par jutàr-la a mét'r in pē na sèra ad fiōr e na ramàda 'd intór'n a cà ma la gh'à biśógn anc dna badànta p'r i sò dū fiōi pìcui. Quànd a s preśènta la dólsa Peyton Flanders (Rebecca De Mornay), che pò la sarév pròpria la mujér dal dutōr Mott mascràda, lē la la tōś sèg anc parchè la Peyton la fà finta ad tiràr via a 'l ùltim minùt un buclèṅ da la cuna che lē la gh'iva mis ad prupòśit, c'n al risć véra 'd èsar mandâ śò p'r al putèṅ. Cla sira lè la Peyton la và in dla cambra dal neunâ a dar-'g al sò lat. Adès tut qvél ch'la vōl lē 'l è ruinàr la vita dla Claire, cuma lē la gh'à fat a sò vòlta, purtàr-ag via sò marè, tgnir-'s i sò putèṅ e far-as finalmènt la famìja ch'l'à sèmpar pascâ.
La Peyton la dvènta amìga subìt dl’Emma e ninsòṅ a pōl sōl pinsàr a qvél ch'la gh'à in dla suca. Sōl la Marlene (Julianne Moore), amìga 'd famìja e èx muróśa ad Mike, la naśa quèl ad strâṅ. Un dè Solomon al véd c'n i sò òć al putèṅ di Bartel titàr da la Peyton che però la fà in tèmp a dar-'g a mènt. Par paràr-al via, la fà crédar a la Claire che lò al faga 'l purcùs cun l’Emma e par far-as crédar la fà catàr dal mudandìni dla putìna in dal sò carét. Mandâ via 'l óm, la Peyton la gh'à camp lìbar p'r i sò tragatèṅ e l'insfìlsa 'n impisafōg dla Marlene in dal braghi ad Mike. La Claire la 'l bèca durànt la sò fèsta ad cumpléan e la s arlìa sèg davànti a tut i òspit dgénd che lò al gh fà i còran.
Quànd la Claire la dmanda a sò marè ad partìr p'r un viàś sénsa la badànta, parchè l'iva capî ch'in lē a gh'è quèl ch'a traśa, la Peyton la trapla 'd cupàr-la in dla sèra fagénd in manéra ch'al téǵ ad vēdar al végna śò vrénd la pòrta. I sò piàṅ i vaṅ in fum quànd la Marlene la capìs chi la sia dabòṅ, la mujér dal dutōr Mott. Andàda a cà di Bartel par cuntàr incòsa a la sò amìga, la dóna la fà 'l śbali ad dascórar prima cun la Peyton ch'la la spedìs acsè in dla sèra dgénd-ag ch'la Claire l'è là. Invéci ad catàr-ag la sgnōra Bartel, la Marlene la cata la mòrt.
Quànd la Claire la tórna a cà e la véd al cadàvar dla sò amìga, a gh vèṅ 'n atàc 'd àśma p'r al spavènt. A n cavànd-'g-la piò a tiràr fiâ, la dóna la cur subìt in cuśìna par druàr un sprusèṅ p'r al sò mâł ma a n gh'è gnint da far. La Peyton la i à vudâ tut e anc s'la Claire, c'n al lansōr adòs, la rana in tut i casét, la n cata gnint ch'a pòsa jutàr-la.


text:
La reacziun dals presidents e da las presidentas communalas da la Surselva sin las temas dalla puraglia sursilvana è stada pronta. En ina brev a la cussegliera federala Simonetta Sommaruga fan els attent, che la Surselva ha in problem cun ina surpopulaziun da lufs.
La regulaziun dals lufs stoppia vegnir a moda pli sperta. Il Cussegl federal duai perquai reducir il dumber d'animals stgarpads, ch'i dovra per dar la lubientscha da sajettar il luf. E sch'i vegn stgarpà muvel grond sco vatgas u asens, lura duain valair autras limitas che per nursas. Enst Sax il president da la regiun Surselva fa valair, che l'agricultura ed il turissem vegnian a patir considerablamain – sche las pussaivladads d’intervegnir envers la populaziun dals lufs na sajan betg avant maun.