text:
Rüschlikon
Rüschlikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Horgen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.94 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5 392 abitant.
El cumün de Rüschlikon al se tröva a una altitüden de 406 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Adliswil, Kilchberg, Küsnacht, Langnau am Albis, Thalwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Rüschlikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- IBM Zurich Research Laboratory, Rüschlikon
- Zürcher Verkehrsverbund (ZVV), responsible for public transportation in Rüschlikon.
- Gottlieb Duttweiler Institut in Rüschlikon


c: text/html

text:
Tar las subvenziuns per las ovras idraulicas para il parlament da chattar ina soluziun. La Cumissiun d’energia dal Cussegl dals chantuns propona d’acceptar il model ch’il Cussegl naziunal ha proponì. Il model prevesa che las ovras idraulicas duajan survegnir per energia producida sut ils custs da producziun maximalmain 1 rap per ura kilowatt.
Diever per mantegniment e sanaziun
Da discutar vegn probabel a dar sche quest daners pon sulet vegnir duvrads per reparaturas e mantegniment, quai propona il Cussegl naziunal. La Cumissiun d’energia dal Cussegl dals chantuns vul renunziar sin ina tala ordinaziun fixa.
Cler votum per la forza idraulica
L’associaziun da las interpresas d’electricitad svizras beneventa la decisiun da la Cumissiun d’energia dal Cussegl dals chantuns. La mesira gidia la forza idraulica nunbirocratic e effectiv. L’energia idraulica saja relevanta per l’entir sistem d’electricitad en Svizra e fitg impurtanta per la realisaziun da la strategia d’energia 2050, scriva l’associaziun.
RR novitads 20:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La mesemna ha in helicopter da la Air Zermatt stuì s'atterar sfurzadamain en in lai. Il pilot ha pudì sa deliberar da sez or dal vrac dal helicopter, quai ha communitgà l'interpersa dal helicopter. Il pilot che ha gì be levas blessuras è dentant vegnì transportà en l'ospital.
Capità è l'accident durant in sgol d'exercizi, en il Vallais Sura. Cun vulair pigliar si aua dal lai haja il helicopter tutgà in cabel tranter Raron e Visp. Actualmain è la polizia e l'agid da salvament al lieu da l'accident.
RR novitads 14:00


text:
Silene vulgaris
La Silene vulgaris (en bresà: virzulì) l'è 'na piànta de la famìa botànica de le Caryophyllaceae, che pò l'è la famìa dei garòfoi. L'è 'na piànta apresàda 'ndèla cuzìna tradisiunàla: se càta le prìme fòie piö tènere, prim che la piànta la fàghe 'l galèl, e se le dopèra 'ndèle minèstre de ris o, come contórno, saltàde 'n padèla compàgn de le spinàse.
Cuntegnüü
Disatribusiù e hàbitat[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'na pianta uriginària de le zòne temperàde de l'Euràzia e de l'Àfrica del nòrt. L'areàl el s'è istindìt sucesivamènte a l'Amèrica setentriunàla e a l'Austràlia.
La crès söi riù erbùs, en bànda ai sentér e a le stràde e 'ndèi ciós, de la pianüra 'nfìna 'n àlta montàgna.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La fùrma biològica de la S. vulgaris l'è emicriptòfita scapùza (H scap): piànta perenànta per mès de böcc a l'altèsa del teré (emicriptòfita), col as fiuràl piö o méno sènsa fòie (scapùza).
Raìs[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La strütüra radicàl l'è rizomatùza a bàze lignificàda. La g'ha divèrse raìs e raizìne segondàrie che part del rizòma.
Gamp[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El gamp el g'ha 'n aspèt erbàceo ma 'l stà sö bèl drit. El pol véser lis (piö de spès) o apéna apéna peluzèt. Endèla part piö àlta el gamp el pöl véser en bris tacolét (vischiùs).
Fòia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le fòie i è de tìpo ovàt o lineàr-lanceolàde (mìa tat strète). El culùr l'è vért con quach riflès celèst o 'n sèrte varietà apò a vért che tìra al gris sèner. Le fòie bazài le g'ha 'l gambì e le fùrma 'na rözèta.chèle che crès söl gamp e söi ramilì i è sèsii (le g'ha mìa 'l gambì) e le vé fò opòste en corispondènsa dei gróp.
Enfiurescènsa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La 'nfiurescènsa l'è làsca del tìpo a panòcia con 3 - 9 fiùr che pindùla zó, lónch dei 5 ai 15 mm.
En particolàr la 'nfiurescènsa la vé definìda bìpara cioè i fiùr i crès de töte dò le bànde rispèt al fiùr apicàl..
Fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr i è ermafrudìcc (diòich o polìgami) e pentàmeri.
El càles el g'ha la caraterìstica fùrma a balunsì a fùrma de öf (lóch a l'endópe de la larghèsa) gamosépalo (cioè i sépali i è fundìcc ensèma); el culùr el pöl véser vért ciàr ciàr o ròza–biànch che tìra al maròn ciàr. Sö la superfìche endóche gh'è 'l rigonfiamènt gh'è 'na vintìna de nervadüre longitudinàle, colegàde con dèle ótre nervadüre trasversàle piö cürte e méno evidènte e precìze. El càles el conté töt l'ovàre e pò a la càpsula frötìfera e de chèsto derìa la sò strütüra sgiónfa töta particolàr. Söl càles en piö gh'è dei décc terminài lónch 1/6 del càles. Chèsti décc i è papilùs e peluzècc. Chèsta strütüra l'è persistènta.
I pétali de la coròla i è 5, i è de culùr biànch o ròza ciàr. I fenés condèn öngia che ànsa fò del càles, lónga compàgn del càles stès. L'öngia l'è completamènte dividìda (bilobàda) en dò lacìnie patènte subspatolàde o oblanceolàde,. Dimensiù de l'öngia: larghèsa 3 mm; longhèsa 8 mm.
- i stam i è 10 e i ànsa fò del càles.
- i stéi i è 3, pò a lùr i ànsa fò del càles coi stìmmi apéna apéna peluzècc. El ginecèo l'è sùpero e tricarpelàr sincàrpich.
- Fiuridüra: el fiorés de Màgio a Setèmber
La 'mpolinasiù la vé fàda del vènt, de le àe de le barbèle, suratöt chèle che ùla la nòt. La fùrma particolàr a balunsì co la bóca strèta la ghe 'mpedés ai insècc gròs de nà dét isé 'l fiùr el rèsta deèrt 'nfìna a dòpo che gh'è nit scür per fà che i insècc che ùla de nòt che i è piö pesègn i pöde nà a catà 'l pòline.
Fröt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fröt l'è 'na càpsula glubùza o a fùrma de pér, tacàda 'nsèma al càles, persistènta e condèna curùna de 6 décc apicài. La càpsula, quan che l'è madüra l'è lónga tré ólte 'l carpòfor (el gambì bazàl picinì che 'l té sö la càpsula – àrda la figüra ché 'n bànda). El fröt l'è deiscènt endèla part àlta e 'l sbat atùren tàta somésa.
Üzo gastronòmich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le prìme fòie apicài catàde 'n primaéra prim che la piànta la fàghe sö 'l galèl i è apresàde 'ndèla cuzìna tradisiunàla. Se le dopèra per dàga saùr a le minèstre de ris (ris coi virzulì) o saltàcc en padèla col botér, compàgn de le spinàse, per acompagnà 'l cudighì o 'l salàm buìt. En sèrte pòscc el virzulì 'l vé cönsömàt apò a crüt ensèma a l'ótra 'nsalàda de stagiù.
Bibliografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Duran, Núria; Morguí, Mercè i Sallés, Mercè: Plantes silvestres comestibles. ECSA, Barcelona, zögn del 2004. Col•lecció Pòrtic Natura, núm. 20. ISBN 84-7306-467-4, plana 21.


text:
Labbra di lurido blu
Labbra di lurido blu (Làbar 'd un blù malnét) 'l è 'n drama eròtic dal 1975 ad Giulio Petroni ch'al 'l à anc prudót e scrit insém a Franco Bottari.
Sunt
L’Ely (Lisa Gastoni) e Marco Alessi (Corrado Pani) i èṅ spuśâ da 'n an. Chi lò al fà 'l prufesōr a l'università e al gh'à 'n amìg ingléś ch'al fà 'l antiquàri, George Stevens (Jeremy Kemp). Insém i aṅ cumprâ un sit ad tèra in dua i vànan par casàr i nàdar. Un dè lò al vèra na létra in dua a gh'è 'n bijét cun scrit insìma: «Spetàbil prufesōr, cun critèri a t ém tgnû infurmâ su tut' al rujàdi dla tò cara sgnōra. S'ta n t sē minga arvultâ a vōl dir ch'at sē armàś qvél ch'at sēr». Anc sò mujér la ricév un mesàǵ: «'L è turnâ da Lóndra 'l amōr véra ad tò marè. 'N amìg». Marco al diś a Róma a George ch'al n al vōl più védar pò al tórna a Perùśa da sò mujér ch'la 'l aspèta in stasiòṅ ma la sà incòsa.
Durànt na fèsta in paéś l’Ely, ch'l'è na ninfòmana ad prim órdan, la s fà gusàr p'r un vèć e pò la s litga cun sò marè ch'al gh dà dla putàna e lē dal fnòć. Quànd i s èṅ spuśâ, i 'l aṅ fat par tgnir-as sù 'l un cun l'atra, ma adès i gróp i rìv'n a 'l pètan. Lē l'è armàśa sgnada da pìcula vdénd qvél ch'la fava cla malnéta ad sò màdar (Hélène Chanel), lò da 'n pàdar padròṅ ch'al vliva ch'al dvintìs óm in présia cun na putàna budlòna in un fnil.
Par catàr un pôc ad paś, la dóna la decìd 'd andàr a tōr al sigaréti in un bar ch'l è drē saràr. Quànd l'è là la pèrd la tèsta vdénd tri óm vilàṅ śugàr a brìscula, òṅ al s arbàsa anc la sfésa par schèrs, mo pénsa tè, a n s pōl mai savēr. Insém a 'l barìsta, lì lōr i s la ciùlan ch'l è un piaśēr. George al s fà viṿ incóra par dmandàr a 'l sò èx amànt ad mulàr-la ma lò 'l al para via. In cal méntar la śōvna camaréra dla cà, la Nora (Margareta Veroni), la céd a la cōrt dal cuntadèṅ Alberto (Gino Santercole). Cla nòt lè lē la s cavarà śò par lò in dla sò cambra da lèt e pò la lasarà vèrti 'l fnèstri par far-al vgnir dèntar. A insfilsàr-as dèntar invéci 'l è 'n pugnitàri śbavóś che però l’Ely la n s al fà minga scapàr via. Quànd Alberto al riva a gh in vèṅ na gamba, cun lò ch'al siga «rója!» a la sò padròna in dal méntar ch'al gh tira 'n sćiafòṅ. Da cl'atra banda la Laura (Daniela Halbritter), na sò amìga da quànd i éran pìcui, la và nuda in dal cambra ad Marco dgénd ch'la 'l vōl jutàr ma, quànd la gh salta adòs, lò invéci ad dar-'g al cas al gh dà 'n casòt.
L’Ely la và a vudàr al sac, cuntànd tut ad lē, cun 'n óm ch'l à cgnusû soquànt tèmp prima, David Levi (Silvano Tranquilli), òṅ ch'l à pasâ soquànti stmani in parśòṅ. Sèg a pâr ch'la dóna l'àppia catâ 'l amōr e minga 'l sès "spurcaciòṅ" ma lò al vōl èsar lìbar, sénsa ligàm, e al gh diś che dmaṅ al partirà.


text:
Bonstetten (ZH)
Bonstetten a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.42 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5 173 abitant.
El cumün de Bonstetten al se tröva a una altitüden de 543 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aesch bei Birmensdorf, Birmensdorf, Hedingen, Islisberg (AG), Stallikon, Wettswil am Albis. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bonstetten l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1120 col nom de Buonstetin, ma la coretesa de questa atribuzion l'è in discüssion. In del 1184 l'è staa menziunaa col nom de Bowensteden.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Bonstetten ZH su Wikimedia Commons
- Sit ufizial
- Bonstetten in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Müzica medievàla
Se ghe dis müzica medievàla a la müzica europèa 'ntra la fì del sècol V e 'l prensépe del sècol XV.
Cuntegnüü
Premèsa: parlà de müzica medievàla al dé de 'ncö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El tìtol, dopràt per la müzica de piö o meno mìla agn de stória e per la müzica de 'n sach de paés, el bràsa sà 'n möcc de ròbe diferènte. En piö, per diferènte rizù, la müzica del medioévo, cóme quàze töta la müzica del pasàt, l'è vergóta 'mpusìbil de recostrüì precìs spacàt a cóme che l'éra 'na ólta. 'Na part de chèla müzica là l'è mai stàda scriìda e l'ia 'mparada a orècia o 'nventàda al momènt. La müzica che gh'è stàt scriìt, envéce, l'è mia fàcil de capéser perchè la fòza de scrìer müzica l'éra diferènta e apò perchè la scritüra la pöl mìa descrìer töte le finèse che le fa pàrt de la müzica che se scùlta.
I prufisùr e i müzicìsti del dé de 'ncö i stüdia töta la docümentasiù del pasàt per sercà de capéser mèi e recostrüì con piö tacc detài la müzica medievàla. L'è 'n camp de ricérca stòrica e artìstica 'n gran vìf per el nömer de docümencc nöf che se seghéta a troà e per le pusìbii diferènse de 'nterpretasiù dei docümencc che se conós zabèla. Chèl che sa conós de chèsta müzica 'l prezènta 'n gràn nömer de tradisiù che le 'nterèsa töcc i momèncc dèla vìda: müzica de céza, müzica civìl, müzica de sunà 'n bàita, müzica per le fèste o per el disnà, müzica de balà, müzica de cantà o de sunà, müzica rafinàda e cumplicàda o müzica piö fàcil. Müzicìsti de mestér o müzicìsti per pasiù: pròpe compàgn che al dé de 'ncö, apò alùra la müzica la ötàa a vìver mèi e l'éra giü de le maniére de isprimìs.
Docümencc de müzica medievàla[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Docümèncc dirècc:
- manüscrìcc originài dei bràni de müzica;
- manüscrìcc originài de teurìa de müzica;
- ciapèi dei strümèncc uriginài che i era dopràcc per sunà;
- òpere d'àrt (pitüre e scültüre) che le raprezènta 'na sunàda, na cantàda o i strümèncc dopràcc per sunà;
- stórie che parla dei muzicìsti o dèle ocasiù de müzica (quàt, cóme e 'ndóe se sunàa);
- contràcc o pagamèncc facc a 'n quach müzicìsta.
Docümèncc indirècc:
- fóti dei manüscrìcc originài;
- edisiù modèrne dè töcc i tìpi de manüscrìcc e docümèncc originài;
- stüde dei prufisùr;
- registrasiù modèrne dei bràni;
- recustrüsiù dèi strümèncc dopràcc per sunà.
El pòst dèla müzica 'ndèla socetà[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La müzica 'ncödé l'è consideràda 'n àrte però al stès temp l'è part de la vìda de töcc i dé e chèsti du aspècc i se mes·cia 'nsèma. Endel medioévo le ròbe i éra diferènte e la müzica l'éra dividìda en du. 'Na part l'éra 'ndèla famìa de le scènse perfète, cóme l'arimmética e l'astronomìa, e l'éra consideràda 'na ròba de prufisùr e zènt che gh'ìa fat le scöle àlte. Le persùne che le fàa müzica per vìver, i cantarì e i sunadùr, i éra consideràde de 'n leèl inferiùr perchè le se ocupàa del aspèt pratìch de la müzica. Entra i prufisùr de müzica e i muzicìsti gh'éra 'm pó la diferènsa che gh'è adès 'ntra stilìsti de móda e scarpulì.
Apéna 'na part de la müzica medievàla la pöl véser cunsideràda müzica de céza. L'è éra che i piö tacc dèi autùr dei bràni che se tróa 'ndei manüscrìcc che ghe rüàt 'nfina a noàlter i éra précc, frà o òm de céza, però gh'è de dì che chèle stèse persùne le g'ha scriìt müziche che i è mìa pensàde per ocaziù religiùze. Al stès tép i òm de céza i éra 'ntra le póche persùne che gh'ìa stüdiàt e che i éra bù de scrìer la müzica; en gèner la müzica per stümèncc la ignìa mìa scriìda e l'éra tramandàda a us ensèma a töte le tècniche che ucurìa per sunà.
El càntus plànus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chel che se conós dei prìm sècoi (V-X) i'è quàze töcc càncc de céza. A la fòza döpràda per chèi càncc ché, en üzo amó al dé de 'ncö, se ghe dis càntus plànus e se pènsa che la sàpes nasìda 'ntùren al sècol III. I prìm docümèncc scriìcc i è del sècol X, perchè prìma de alùra i càncc se i emparàa apéna a orècia; en pö ghéra mìa bezògn de scrìer zó vergót che sa cunusìa zà 'n gràn be e che sa dopràa töcc i dé.
El Gregorià l'è apéna giü 'ntra töte le diferènte tradisiù per cantà che gh'ìa 'n gir. Condel pasà del tép vergöne de chèle tradisiù ché le s'è mes·ciàde e ótre i è sparìde, al pónt che 'nvèrs el sècol XII el Gregorià l'éra la fòza pö difundìda per cantà 'n céza. La sùla tradisiù che s'è salvàt de töcc chèi alter càncc diferèncc del Gregorià l'è 'l cant Ambrosià, döpràt 'nfìna al dé de 'ncö 'ndel milanés.
El càntus plànus i la cantàa i précc, i cèrech, i fedéi (òm e fómne) e i còri (facc apéna de òm e s·cècc); 'ndèi convèncc de mòneghe i còri i éra de fómne. L'éra e l'è amò adès dopràt per la Mèsa e per l'ofése. En prensèpe l'éra sèmper cantàt al unìsono, però a 'n cèrt momènt ('ndel secol IX se mìa prìma) se g'ha cuminciàt apò a tacàga 'n ótra ùs che la và con de la principàl (lès zó de bas el capìtol söl òrganum).
El òrganum e l'ars antìqua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Chel capìtol ché 'l pàrla de 'n tìpo de müzica. Per el enstrümènt, lès Órghen.
'Nvèrs la fì del sècol IX i cantarì de sèrte convèncc i g'ha ambiàt a tacàga 'n ótra ùs ai càncc plàni endena fòza 'n gràn fürba: la ùs nöa l'è precìsa spacàda a chèla ècia, sul che la part de 'na nòta diferènta. Le dò ùs i è döpràde al stès tèmp, ognöna cantàda de 'n còr o de 'na persùna diferènta. En vé föra 'na sinfunìa sènsa besògn de mitìs decòrde prìma e sènsa scrìer zo niènt.
Piö 'n nàcc en del tép chèla tècnica ché, ciamàda òrganum, la vé elaboràda per fa de le müziche pö complicàde che a 'n cèrt momènt le vé apó scriìde zó (per ezèmpe chèle fàde 'ndel convènt fransès de San Marsiàl, a Limòns). Parìgi 'ntra 'l 1170 e 'l 1250 la deènta 'n gràn cèntro de cültüra e i maèstri Leonìnus e Perotìnus, che i lauràa 'ndela catedràl de Nòtre Dàm, i la trasfùrma apò 'ndela capitàl européa de la müzica. Le sò òpere le dèrf en momènt nöf de la stória de la müzica che 'ncö l'è ciamàt ars antìqua e che 'l rüa 'nfina al prensépe del sècol XIV. I maèstri de Nòtre Dàm i scrìf òrgana e chèi de Perotìnus i rüa a éser per tre e apo' quàter ùs. Le so òpere le gìra per töta Euròpa e l'òrganum el vöta a nàser dei óter tìpi de müzica compàgn del motèt.
Endei motècc de la fì del sècol XIII (motècc petroniàni) la melodìa uriginàl, giöna de chèle tradisiunài del càntus plànus, de sòlet l'è cantàda de la ùs piö bàsa, che l'è ciamàda Ténor (lat. tenere) perchè la té le nòte bèle lónghe. Le ótre ùs ensìma al Ténor, che le pöl véser giöna, dò o trè, le cànta nòte piö velóci e le pöl doprà tèsti deferèncc (en latì o en fransés) che i comènta 'l tèst sàcro cantàt en chèl stès momènt de la ús del Ténor. Condel pasà del tép i rìtmi i deènta pö complicàcc e le ùs de 'nsìma le cumìncia apò a cantà stórie che le cèntra negót con del Ténor religiùs, 'nfìna al pùnto che apò a 'l Tènor el pöl cantà meludìe profàne.


text:
Il concern da tecnologia da telecommunicaziun Ascom survegn in nov schef: Holger Cordes ha 47 onns ed era fin qua occupà tar l’interpresa americana «Cerner Group» ch’offrescha tecnica d’infurmaziun per il sectur da sanadad.
Il Tudestg Cordes succeda a Fritz Mumenthaler che banduna l’interpresa suenter 5 onns a la testa. Mumenthaler veglia chattar ina nova sfida professiunala, communitgescha Ascom.
En sia communicaziun ha Ascom suttastritgà l’experientscha da Cordes en la branscha. En l’avegnir veglia il concern svizzer sa concentrar sin la tecnica d’infurmaziun per il sectur da sanadad. Il nov schef Cordes vegn probablamain a surpigliar ses nov post il zercladur 2016.
RR novitads 08:00


text:
Digitip – Guntgir colonnas d'autos
- Glindesdi, 17.4.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 17.4.2017, 10:15, RTR
Dis da festa sco Pasca èn era dis da colonnas d'autos - per exempel avant il tunnel dal Gottard. La redacziun online recumonda perquai duas apps da traffic.
Per viadis en Svizra sa cumprova l'app da SRF per infurmaziuns da traffic. Spezial vi da «SRF Verkehrsinfo» è, ch'ins po definir in traject per in tschert temp e cun il push-service pon ins retrair avis da traffic e da privels avant u durant ch'ins è sin viadi. Uschia esi anc pussaivel da midar il traject e guntgir impediments da traffic.
La segunda app sa numna «waze». Questa sa basa sin infurmaziuns da community cun utilisaders sin tut il mund. «Waze» funcziuna sco in sistem da navigaziun. Sch'auters utilisaders han gia registrà ina colonna ed inditgà questa en l'app, lura vegn – sche pussaivel – midà il traject, uschia ch'ins guntgescha l'impediment da traffic.
Las apps «waze» e «SRF Verkehrsinfo» èn gratuitas e da survegnir per iOS ed Android.


text:
La vanilia, la sëula orchidea che vën maieda dala jënt, ie na planta dassënn prijeda che tol n gran lëur a cultivé. I consumadëures se damanda tan na gran cuantità de vanilia che l marcià ne possa nia pité assé
Alimentazion
La vanilia, nce tlameda Vanilla planifolia, fej pert dla familia dla orchidées. L ie l’unica orchidea che vën maieda dala jënt. La vanilia ie na cumponënta mpurtanta per cujiné spëisa dëucia, buandes, puding y ciculata. Cun si estrat vëniel nce aromisà licueres, sirup y dlacins, fat profem y tabach. La cumpunënta prinzipela dl aroma ie la vanilina, che fej ora da 1,5 a 3 percënt dl frut dla vanilia.
La planta dla vanilia vën dal Messich y l’America zentrela. Al didancuei ie la produzion dantaldut sun l’ijules La Réunion, Madagascar y la Comores.
Storia
La vanilia univa bele adurveda dai azteches per cujiné y fé na buanda che ti semea al cacao, tlameda “xocolatl”. Coche sëur iela unida mpurteda te Europa tl 16ejim secul dai spanuei. N la tulova per ti dé n bon aroma ala ciculata. Tl’Europa fova la sëur riesc tan prijeda, che l univa menà adalerch truepa cuantiteies de vanilia, sambën sfrutan la jënt tl’America.
L fova pruibì de espurté y zidlé inant la vanilia tl’Europa, ajache i spanuei ulova mantenì inant l monopol de chësta sëur. Ala fin à zachei mpo trapulà ora la planta tl’Europa. N ulova la zidlé sun sun la ijules Java y Reunion, ma chël ne jiva nia, ajache la planta ne fajova degun fruc. Tl stat dl Mexico, ulache la vanilia ie da cësa, se nuza la planta dla reproduzion tres uciei colibri y nsec speziei che jola da na flëura al’autra. Sun la ijules Java y Reunion, ulache l manciova chësta reproduzion naturela, messova chësc lëur unì fat artifizialmënter per svilupé la flëures.
Planta, ciofs y fruc
La vanilia crësc su per d’autri de lëns o seves nchin a diesc metri autes. La ie na bona arpizadëura. Si pleces ie longes, corpulëntes y a forma ovala cun piza. Sota chëstes crëscel la pitla flëures ghieles-verdejines da n bon tof. Les ie mé daviertes n valguna ëura al di. Te chësc tëmp muessa l ciof unì nfarinà da n nset. Sce chësc ne suzed nia, pona toma la flëura ju, ma sce l ciof vën nfarinà pona nàscel n frut ora dl ciof: cosui, che ti semea mpue’ ai cosi che cunescion, mplenii cun ngrumon de pitla sumënzes. Chëstes vën purtedes demez dal vënt.
Cultivazion
I fruc vën tlupei canche i ie cresciui ora ma nia mo madures. L aroma carateristich y si culëur ros scur se svilupea permò pra l tratamënt finel. L pruzes per fé vanilia ie do la rata cumples, bele scumencian dala cultivazion. Tl prim ne fòvel niancanó tan saurì a cultivé chësta planta, davia che n ne savova mo nia coche ie la reproduzion dla orchidées. Permò ngali àn descuvrì coche les fej: per si reproduzion adrova la orchidées n cër fonch pra la ravises. Permò do che n ova ntendù chësc, àn pudù scumencé cun la cultivazion. La plantes de vanilia crësc donca al didancuei cun chësc fonch pra la ravisa, su per na stangia o n lën. I ciofs muessa unì nfarinei a man cun de pitli peniei. La laurantes ie bones de nfariné nchin a 1000 ciofs al di. Pudëis ve nmaginé ce lëur!


text:
La sonda saira ha in viturin parcà ses dus chavals tar ina pavladuira avant in restaurant ed è entrà en l'ustria. Curt suenter èn ils dus chavals sa mess sulets sin via ed èn galoppads sin la via da Sertig vers Tavau. Sin la via vers Clavadel ha la periglia donnegià levamain in auto che steva salda. Ils chavals èn silsuenter galoppads vinavant.
Tar la sequenta collisiun frontala cun in auto da persunas che steva er salda èn ils chavals sa blessads levamain fin mez-grev. In veterinari è s'occupà dals chavals. L'automobilista è vegnida blessada levamain ed il donn vi da l'auto è considerabel.
La via da Sertig è stada serrada durant radund duas uras per il traffic.


text:
Paul Stanley
Stanley Harvey Eisen, cgnusû méj cuma Paul Stanley (New York, 20 ad Śnar dal 1952, a s lèś /pɔl ˈstænli/ in ingléś dònca pòl stánli a la mudnéśa) 'l è 'n cantànt, chitarìsta e pitōr americàṅ, cgnusû prinsipalmènt p'r ès'r òṅ di mémbar fundadōr dal grup hard rock di Kiss in du al gh'è sèmpar stâ da 'l inìsi esénd-'n al leader insém a 'l basìsta Gene Simmons méntar lò al sòna la chitàra rìtmica.
Al sò scutmàj 'l è The Star Child (La stéla putèṅ) par via dal custùm e dla mascra ch'al s éra sarnî p'r al sò persunàǵ. 'L à scrit, da par lò o insém a di àtar, bòna part di sucès dal grup cuma Rock and Roll All Nite, I Was Made for Lovin' You, Love Gun, Detroit Rock City, Black Diamond, I Stole Your Love, Sure Know Something, Forever, God Of Thunder, Creatures Of The Night e Lick It Up.
La rivìsta 'd mùśica Hit Parader la 'l mét a 'l 18śum pòst in dla lista di sènt cantànt “metal” ad tut i tèmp.
Biugrafìa
Uriginàri dna famìja ebrèja 'd Manhattan, da śōvan Paul al sòna in soquànt grup dal pòst cuma i Rainbow e i Uncle Joe prima 'd pasàr c'n i Wicked Lester ad Gene Simmons. In dal 1971 al regìstra sèg 'n àlbum che però al n vadrà mai la luś (soquànt di sò pès i s pōlan sintìr in tut al manéri in dla racòlta The Box Set dal 2001).
Dū an dòp Stanley e Gene i dànan vita a 'n grup nóṿ ad paca, i Kiss, ciamànd sèg al baterìsta Peter Criss e 'l chitarìsta sulìsta Ace Frehley. Insém i pùblican un disc 'd hard rock pēś in dal 1974, 'l umònim Kiss, e pò 'n àtar àtar tant dûr ch'al piàś dimóndi in Giapòṅ, Hotter Than Hell.
Cun 'l àlbum da 'l viṿ Alive! a riva 'l sucès p'r al grup ch'al gh dà sèmpar dèntar dimóndi durànt i cuncèrt ch'i cuntìnuan anc adès dòp quarànt'an e pasa 'd caréra.
In dal 1999 al lavóra a teàtar faghénd al Fantàśma dl'Òpra in d'l umònim musical.
Dòp un prim disc da par lò in dal 1978, da 'l tìtul Paul Stanley (pîṅ ad balàdi cuma Tonight You Belong to Me, Take Me Away (Together as One) e Hold Me, Touch Me (Think of Me When We're Apart)), in dal 2006 al dà a la luś Live to Win fat cun la culaburasiòṅ 'd Andreas Carlsson e 'd Desmond Child.
Paul 'l à patî dū uperasiòṅ a i galòṅ, la prima in d'l Utóbar dal 2004 e n'atra dū méś dòp par dal cumplicasiòṅ. In dal sò canti in gèn'r al ténd a druàr un regìstar élt, ma 'l à pruâ anc al falsét (in di braṅ Just a Boy e The Oath trat da 'l concept album Music from "The Elder" dal 1981) o 'l tôṅ bas (in dl'éra “disco” cum in dal canti Shandi e I Was Made for Lovin' You).
Al cantànt 'l è stâ spuśâ par nóṿ an cun la Pamela Bowen, avénd un fiōl sèg ciamâ Evan Shane Stanley, e pò in dal 2005 al s è ligâ a l’Erin Sutton, màdar di sò tri fiōi nâ durànt al matrimòni: Colin Michael Stanley, la Sarah Brianna e l’Emily Grace.
Discugrafìa
da par lò
- 1978 - Paul Stanley
- 2006 - Live to Win
c'n i Kiss
- 1974 - Kiss
- 1974 - Hotter Than Hell
- 1975 - Dressed to Kill
- 1975 - Alive!
- 1976 - Destroyer
- 1976 - Rock and Roll Over
- 1977 - Love Gun
- 1977 - Alive II
- 1978 - Paul Stanley
- 1979 - Dynasty
- 1980 - Unmasked
- 1981 - Music From "The Elder"
- 1982 - Creatures of the Night
- 1983 - Lick It Up
- 1984 - Animalize
- 1985 - Asylum
- 1987 - Crazy Nights
- 1989 - Hot in the Shade
- 1992 - Revenge
- 1997 - Carnival of Souls: The Final Sessions
- 1998 - Psycho Circus
- 2009 - Sonic Boom
- 2012 - Monster


text:
En il mezfinal frunta Roger Federer sin il Tschec Tomas Berdych ch’ha gudagnà ses quartfinal cunter il Serb Novak Djokovic. Tar il stan da 7:6 e 2:0 per Berdych ha Djokovic stuì dar si la partida pervi d'ina blessura vid in bratsch.
En l’auter mezfinal frunta il Croat Marin Cilic sin l’American Sam Querrey. Querrey ha battì il defensur dal titel, il Scot Andy Murray en tschintg sets cun 3:6, 6:4, 6:7, 6:1 e 6:1. A la fin dal gieu pateva Andy Murray dentant da problems cun in chalun. Cilic ha gudagnà ses gieu en tschintg sets cun Gilles Muller dal Luxemburg che veva anc tramess a chasa il Spagnol Rafael Nadal.
RR novitads 20:00


text:
Minisguard dals 10-10-2015
- Sonda, 10.10.2015, 17:40
Tgi vesa tut las infurmaziuns privatas sin facebook?
Quest’emna ha il tribunal europeic decis ch’il contract «Save-Harbor» tranter l’Europa e l’USA na saja betg valaivel. Quest contract dueva garantir che las infurmaziuns privatas sin servers americans restian secretas. Tenor il tribunal europeic na saja quai dentant betg uschia. Il Minisguard declera pertge.
Uffants gidan uffants
Co gidar ils fugitivs? Quai han era las scolaras ed ils scolars da Tujetsch sa dumandà e perquai organisà ina fiera nua ch’els vendan raubas fatgas sezs. Vinavant han els emprais d’enconuscher meglier la situaziun dals fugitivs.


text:
venerdì 17 ottobre 2014
Rende a l'imperador lòn ch'a l'é dl'imperadur, e a Dé lòn ch'a l'é 'd Dé (Proget Bibiia piemontèisa, 19/10/2014)
Spiegassion ëd cost test (an italian).
"Pàul, Silvan e Timòt, a la cesa dij Tessalonicèis an Dé pare e ant ël Signor Gesù Crist; grassia e pas a voi! I rendoma sèmper grassie a Dio për voi tùit, fasand mension ëd vojàutri an nòstre orassion, e arciamand sèmper a nòstra memòria l'euvra 'd vòstra fej, ël travaj 'd vòstr amor e la passiensa 'd vòstra speransa, an Nosgnor Gesù Crist, an prësensa 'd nòst Dé e Pare. I savoma, frej e seur, che Dé av veul bin e ch'a l'ha sernuve, përchè nòstr Evangeli a l'é nen vnù a voi mach con ëd paròle, ma con potensa, con lë Spirit Sant e con na përfonda persuasion - iv arcòrde 'd sicur ël caràter ch'i l'oma esternà quand ch'i soma vnù për deve n'agiùt. I seve stàit imitator ëd nojàutri e dël Signor, quand ch'i l'eve arsèivù ël messagi con la gòj ch'a ven dlë Spirit Sant malgré la granda aflission ch'a l'ha compagnalo. A l'é 'rsultane che vojàutri i seve dventà 'n model për tùit ij fidej dla Macedònia e dl'Acàia, përchè da voi ël messagi a l'ha 'rsonà nen mach an Macedònia e ant l'Acàia, ma la neuva 'd vòstra fej an De a l'é spantiasse tant ch'a l'é pì nen necessari che nojàutri a na parla. An efet, lor istèss a conto 'd la manera ch'i l'eve arseivune e coma ch'i seve stàit convertì da j'idol a Dé për serve 'l Dé viv e ver, e coma ch'i speteve dai cej sò Fieul, ch'a l'ha 'rsussità dai mòrt e ch'an libera da l'ira 'd Dé ch'a l'ha da ven-e" (Prima litra ai cristian ëd Tessalònica 1:1-10).
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
Svizra
-
Travail.Suisse vul in ferm service public
Travail.Suisse, la federaziun tetgala dals lavurants, pretenda in ferm service public. La finamira dal palpiri da posiziun ch'ella ha preschentà è d'ina vart da rinforzar il service public per la Svizra e da l'autra vart in cler statement cunter l'iniziativa No Billag.
Il service public saja la basa per ina Svizra moderna che funcziunia effizient.
Travail.Suisse fa perquai 3 pretensiuns: Ina da quellas è che las prestaziuns dal service public dastgian be vegnir privatisadas sch'i na dettia nagins ristgs per la purschida da quel.
RR novitads 10:00


text:
Cunquai ha la dretgira a Gerusalem annullà in’anteriura sentenzia. Il chasti vegn fixà pli tard.
Ehud Olmert duai avair acceptà d'in um d'affars american cun ragischs giudaicas sur onns tschientmillis da dollars. Ils daners sajan vegnids pajads per part en bar en cuvertas. Durant quest temp era Olmert l'emprim president da la citad da Gerusalem e silsuenter minister da commerzi.
Gia sentenzià en in auter cas a 6 onns praschun
Il 2012 era Olmert l’emprim vegnì declerà liber en quest cas. La pli auta dretga aveva dentant ordinà da reprender il cas. L’onn passà era Olmert gia vegnì sentenzià en in auter cas a 6 onns praschun. Fin uss n’ha el dentant betg stuì ir en praschun, perquai ch’el ha contestà la sentenzia.
Cupitgada da regenza pervi da reproschas da corrupziun
Las differentas reproschas da corrupziun cunter Olmert avevan chaschunà l’atun 2008 la cupitgada da sia regenza e manà a novas elecziuns. Dapi il 2009 regia en l’Israel la regenza orientada a dretg da Benjamin Netanjahu.
RR novitads 12:00


text:
A la davosa radunanza generala ha la plaiv S. Gions Mustér stuì infurmar ch'il plevon Sur Georg Changeth banduna la plaiv vers la fin avust. El sto bandunar la plaiv, perquai che l'uvestg da Mavelikka en il stadi federal Kerala (India) cloma enavos Sur Georg.
Per la plaiv n'è quai tenor il president Aldo Tuor betg ina gronda surpraisa. La cunvegna tranter ils dus uvestgieus da Cuira e Mavelikka aveva ina durada limitada da tschintg onns, uschia ch'els savevan che quai vegnia a schabegiar in di. La cunvegna na saja uss betg vegnida prolungada, e sur Georg stoppia returnar en l'India. La plazza vegnia uss scritta ora, ed Aldo Tuor spera da chattar in successur enfin la fin d'avust.
RR actualitad 08:00


text:
L'autur ha vendì sin l’entir mund passa 40 milliuns exemplars da crimis da Kurt Wallander, sulet en l’intschess tudestg 15 milliuns, quai ha ditg Christina Knecht da sia chasa editura Hanser. Cun blers da quels crimis è era vegnì fatg films. L’autur n’ha dentant betg mo scrit crimis, mabain er pliras serias per la televisiun svedaisa ed er producì tocs da teater.
Cun ses erox Wallander na fiss Mankell betg mo vegnì perina
Per la figura dal cumissari n'aveva Mankell nagina gronda simpatia. Sco il scrivent ha ditg pliras giadas, na fissan els dus betg stads propi amis en vita reala. Sulet l’amur tar la musica ed il stil da lavur calvinistic partevan els, ha Mankell accentuà. Uschiglio eran els detg differents.
Il 2013 è vegni diagnostitgà in tumor malign tar Mankell. L'entschatta dal 2014 ha el fatg public ch'el haja cancer e davent da lura ha el adina puspè scrit en ina columna en ina gasetta svedaisa dal decurs da sia malsogna.
RR novitads 14:00


text:
Urmein: Vitg da vacanzas Mantogna crescha
- Mardi, 21.4.2015, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 21.4.2015, 11:45, RTR
Il vitg da vacanzas Mantogna cun 21 chalets e dasperas in runal crescha. Venderdi passà è stada lemprima badigliada per set chasas novas. Sco quai che Marco Hartmann, il president da las Aclas Heinzenberg SA ha ditg, sajan trais chasettas gia vendidas. Ils possessurs da las chasas ston dar a tschains las chasas, els han però il dretg da far vacanzas sis giadas ad onn en lur chalets. En tut porscha il vitget da vacanzas lavur a radund 35 persunas.


text:
La dumengia datti l'emprima medaglia svizra tar ils campiunadis mundials da trair tschoccas en l’Austria. L’equipa cun ils dus giuvens Engiadinais Orlando Bass e Niclà Cotti gudogna la medaglia da bronz tar la concurrenza d’equipa sut 23 onns. Mo las squadras da la Germania e da l’Austria eran anc meglras sco l’equipa Svizra.
La medaglia da bronz tar ils campiunadis mundials en l’Austria è gia la segunda medaglia sin livel internaziunal per ils dus giuvens. Gia tar il campiunadi d’Europa l’onn passà en Svizra ha il duo savì festivar cun l’equipa Svizra la medaglia da bronz.
Trair tschoccas
Il sport ch'è oriundamain vegnì da la Scandinavia è populars surtut en Baviera, en Austria ed en il Tirol dal Sid. En Svizra è il sport in sport a l’ur: mo 200 giugaders licenziads cumbattan per victorias e titels.
RR novitads 14:00


text:
Udénse
Udénse (Odense in Danéś, a s lèś [oʼðənsə]) l'è na sità dla Danimàrca, la tèrsa più granda dal paéś c'n i sò 168.798 abitànt (2012) dòp Cupenàghen e Århus. La s cata su l'ìśula Fiògna in dla regiòṅ ad Syddanmark. La dév al sò nóm da „Odins Vé“ ch'a vōl dir „Santuàri 'd Udîn“, al pàdar dal Dio dal tròṅ Thor, tant ch'in sità a gh'è na tór in sò unōr, la Odinstårnet, la secónda più élta 'd Europa dòp la Tór Eiffel ad Parì.
L'è 'n pòrt dimóndi impurtànt, cun di indùstri ch'i lavóran la carta, al tabàc, i vistî, al magnàr e 'l metàl. A gh'è nâ 'l scritōr ad fòli Hans Christian Andersen e la sò cà l'è dvintàda 'n muśèo.
Da 'l an 2010 al sò sìndig 'l è al sucialìsta Anker Boye.
Persunàǵ ligâ a Udénse
- Hans Christian Andersen, scritōr ad fòli
- Thomas Helveg, śugadōr ad balòṅ
- Caroline Wozniacki, tenìsta
- Carl Nielsen, cumpuśidōr
- MØ, cantànta


text:
Viganela
Viganela (nòm uficiàl in italian: Viganella) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 170 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 13,7 km² e ona densità de popolaziun de 12 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Antrogna, Calasca-Castiun, Muntaschéi e Sapiana.
Vist che düranta l'inverna i muntagn impedissen che 'l Suu se faga vedè, in del 2006 l'è staa faa arent al paes sü un grandissem spegg per ciapà tüta la lüs pussibil e per scaldà el teritori.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Viganela l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sco quai che la Mobiliar scriva en ina communicaziun, vegnan ils daners investids en la meglieraziun ch’è gia vegnida lantschada l’onn 2014, e duai cuzzar enfin il 2018. Dapi dapli che 30 onns collavura l’assicuranza cun il Patrinadi svizzer per vischnancas da muntogna, ch’organisescha ils contacts. Da la meglieraziun duai tranter auter profitar la cuntrada cultivada ed il guaud da Pigniu, la pli pitschna fracziun da la vischnanca Glion.
Surselva 20‘000 francs per vias novas a Pigniu
L’assicuranza Mobiliar ha surdà in schec en la valur da 20’000 francs a la vischnanca Glion. Cun ils daners duain vegnir construidas vias da transport novas a Pigniu.


text:
Ils signurs da Vaz furman in’allianza e fan resistenza encunter l’uvestg da Cuira ch’è simpatisant da l’Austria. Quests fatgs e la battaglia victoriusa vegnan raquintads ed illustrads cun scenettas e chanzuns.
Participants: Luzi Jochberg, Toni Cantieni, scolars secundars da Vaz
Redacziun: Clo Jochberg
Radioscola 21-2-1957
Numer d’archiv: 2024
Infurmaziun
Per motivs da dretg na pon ins betg tadlar qua la contribuziun giavischada. Vus pudais dentant empustar quella tar rtr sur il formular da contact ubain dumandar scleriment directamain da l’archivar sut 081 255 75 75.


text:
Nino Schurter ha en questa davosa cursa ina gia dapli battì ses grond rival franzos, Julien Absalon, ch'ha la finala pers 5 secundas sin Schurter. Terz cun in retard da 22 secundas è vegnì il Svizzer Florian Vogel. Ina buna prestaziun ha er Fabian Giger mussà sco 6avel.
Gudagnà trais da sis cursas
Nino Schurter ha gudagnà en questa stagiun trais da sis cursas da la cuppa mundiala, las ulteriuras trais cursas ha el mintgamai terminà sco segund. La cuppa mundiala gudogna Schurter avant Absalon ed il campiun olimpic da Londra, il Tschec Jaroslav Kulhavy.
En duas emnas stat lura sin il program il punct culminant da la stagiun, il campiunadi mundial ad Andorra.
RR novitads 16:00


text:
Contignü prinzipal
- Contignü de chësta plata
Modalitês de lîta
Prefaziun
I articui 47 y 48 dl Statut d'autonomia vëiga danfora che le Consëi provinzial vëgn lité por la dorada de cin agn adoran le sistem proporzional cun dërt de lîta universal, diret y socrët. Les lîtes de n Consëi provinzial nü vëgn scrites fora dal Presidënt dla Provinzia y vëgn tignides al plü adora la cuarta domënia dan y al plü tert la secunda domënia do le decurs dla perioda de cin agn.
L´articul 47 vëiga implü danfora che le Consëi provinzial determinëies, cun lege provinziala da aprovè cun la maioranza assoluta de sü mëmbri, en concordanza cun la Costituziun y cun i prinzips dl ordinamënt iuridich dla Republica y ince tl respet dles oblianzes internazionales y dles desposiziuns dl Statut d'autonomia, la forma de govern dla Provinzia y insciö ince les modalitês por la lîta dl Consëi provinzial.
Le Consëi provinzial n'à porater dè fora ciamò degöna lege litala organica mo à messü se limité a promulghè normes transitories por les lîtes provinziales dl 26 d'otober 2003.
Aladô dla lege provinziala dl 14 de merz 2003, n. 4 "Desposiziuns sön la lîta dl Consëi dla Provinzia autonoma de Balsan por l´ann 2003" él gnü stabilì che por les lîtes dl Consëi provinzial tignides tl´ann 2003 êl da apliché les desposiziuns aladô dla lege regionala dl 8 d'agost 1983, n. 7 y mudaziuns suandëntes, tan inant che ares é compatibles cun les desposiziuns dla lege provinziala nominada. Les lîtes provinziales dl 26 d'otober 2003 é porchël gnüdes tignides prinzipalmënter sön la basa dles desposiziuns che à valü cina sëgn por la lîta dl Consëi regional; chësc reverda suradöt le sistem de lîta y de conseguënza l'assegnaziun di scagns.
Regolamentaziun varënta
Por la lîta dl Consëi provinzial forma döt le teritore dla Provinzia de Balsan na unica zircoscriziun litala.
A lité po jì (dërt de lîta atif) dötes les litadësses y düc i litadus che cina le dé dles lîtes à complì i 18 agn, che é scric ite tles listes litales, che le dé dla publicaziun dl decret d'indiziun dles lîtes é residënc da cater agn zënza interuziun te n comun dla regiun dl Trentin-Südtirol y à passè la gran pert de chisc cater agn tla Provinzia de Balsan. Tla funziun de aconsiadëssa provinziala o aconsiadù provinzial po gnì lità (dërt de lîta passif) dötes les zitadines y düc i zitadins che à complì o complësc i 18 agn cina al dé dles lîtes, che é scric ite tles listes litales de n comun dla Regiun Trentin-Südtirol y che le dé de publicaziun dl'indiziun dles lîtes é residënc tl teritore dla regiun.
La partezipaziun ales lîtes é n dërt y n dovëi zivich. Vigni zitadina y vigni zitadin à na usc de lista. La usc vëgn dada meton na crusc sön le simbol dla lista chirida fora sön le zetola litala. Implü po la litadëssa o le litadù dè jö cina a cater usc de preferënza por candidates o candidac dla lista litada.
Por l'assegnaziun di scagns a vigni lista vëgnel partì le numer total dles usc che vel ciafades da dötes les listes cun le numer dles aconsiadësses assegnades o di aconsiadus assegnà (35) plü dui (porchël 37) ciafan insciö fora le cuoziënt lital; fraziuns eventuales dl cuoziënt lital ne vëgn nia tutes en conscidraziun. Spo vëgnel assegné a vigni lista tan de scagns co le numer di iadi che le cuoziënt lital é contignü tles usc arjuntes da vigni lista. Sce do la pröma partiziun restel ciamò scagns chir fora l'Ofize de lîta zentral inanter la cuantité dles usc restantes de dötes les listes, les plü altes, te n numer anfat al numer di scagns ciamò öc y assegnëia a vigni lista, de chëra che les usc restantes fej pert, n ater scagn. Sce le numer dles usc restantes á anfat vëgn le scagn assegné a chëra lista che à ciafè indöt le maiù numer de usc; sce al vëgn dant ince dailò na situaziun de parité spo vëgnel trat ala niza. Te chësta partiziun vëgnel ince trat ite chëres listes che n'à nia arjunt deplëgn le cuoziënt lital. Sce cun le cuoziënt lital determiné chilò dessura le numer total di scagns da assegné ales listes desavalies jiss sura le numer di aconsiadus preodüs o dles aconsiadësses preodüdes fora (35) vëgn les operaziuns fates ciamò n iade cun n cuoziënt lital nü che vëgn calcolè cun la diminuziun dl dividënt de öna na unité (chësc ó dì da 37 a 36).
La lege litala garantësc che almanco un n componënt o öna na componënta dl grup linguistich ladin che cun sü 4,37% rapresentëia le mënder grup linguistich dla Provinzia (le grup linguistich todësch forma le 69,15% y chël talian le 26,47%) röies ite tl Consëi provinzial.
L'organisaziun y l´esecuziun dles lîtes ti speta ala Junta Provinziala y ince al Ofize de lîta zentral che é metü adöm da trëi magistrac y che é inciasè pro la sënta dla Junta provinziala.


text:
L’onn 2016/17 saja stà in difficil per ils implants idraulics: 17% damain producziun da forza electrica causa pauca naiv ed ina stad relativamain sitga. Il pretsch per la forza electrica sa chattia giun tschaler, uschia ha resumà Martin Schmid la situaziun a la radunanza generala da las Ouvras electricas d'Engiadina OEE.
Radund 30 milliuns han las OEE investì l’onn passà en projects, tranter auter en la lingia sutterrana da Bever a Pradella sco era en il project cuminaivel GKI (Gemeinschaftskraftwerk Inn) tranter la Svizra e l’Austria. Pervi da privel da bovas ruaussan las lavurs da construcziun sin quest plazzal enfin l'avrigl.
Ova Spin è puspè en funcziun
Il schaner aveva ina lavina cupitgà ina pitga d’auta tensiun sin il Pass dal Fuorn. Causa quai è l’ovra electrica Ova Spin stada ord funcziun pliras emnas. Quest'emna è vegnida montada ina pitga provisorica uschia ch l’ovra po puspè producir forz’electrica. Il donn da questa interrupziun da manaschi munta a circa 1 milliun francs.
Suenter set onns maghers spereschan ins sin set onns grass.
Tuttina èn ils responsabels da las OEE persvadì che la producziun da forz’idraulica haja era en l'avegnir success.
RR actualitad 17:00


text:
Curaglia: Portas avertas per tratga da chauns da protecziun
- Mardi, 29.3.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 29.3.2016, 11:45, RTR
Datti en la val Medel lufs? Na, anc betg. E tuttina èsi prest da quintar ch'in luf pudess vegnir en la val Medel. Perquai han Dominik Waldmeier ed Eveline Hauser dapi il december dus chauns da protecziun per lur muntanera da chauras.
Ils chauns che protegian las muntaneras daventan magari sez in problem per viandants, velo ciclists e chavaltgaders.
Per evitar da quellas confruntaziuns han Eveline Hauser e Dominik Waldmeier envidà da visitar lur bain puril per en spezial emprender d'enconuscher ils dus chauns da protecziun Orka e Falk da la rassa Montagne de Pyrénées. Var 40 persunas en stadas a Curaglia sin il bain puril Pali.
Il chaun Orka han els strusch vis, lez na scheva betg plaschair tanta glieud. Il segund chaun, il Falk è sa preschentà da sia meglra vart. Cun el han ils visitaders pudì emprender la funcziun ch'il chaun da protecziun ha insumma.
Quai ch'ha fatg surstar bain inqualin è, ch'ils chauns da protecziun lavuran tut senza cumonds. Igl è sulettamain l'instinct che di al chaun tge ch'el duai far per sia muntanera. El vesa sia muntanera sco famiglia e protegia quella famiglia da tut quai ch'el manegia che pudess esser malsegir.
Jan Boner dal Plantahof ha mussà als visitaders co sa cuntegnair vers ils chauns da protecziun. Sco persunas che van a viandar dentant era sco possessur d'in auter chaun. Als possessurs da chauns ha el cusseglià da guntgir muntaneras che vegnan protegidas da chauns, mo uschia possian ins evitar conflicts.


text:
L'allianza per ina agricultura persistenta pretenda ch'il cussegl federal surlavuria sias propostas per ina politica agrara futura. A questa allianza appartegnan tranter auter l'uniun purila svizra, ils producents da legums svizzers e la protecziun d'animals svizra. Il Cussegl federal propona en sia vista generala per la politica agrara davent dal 2022 da disfar la protecziun da duana e stgaffir martgads pli averts per products agriculs. Cun quai ha il cussegl federal sveglià reacziuns grittas tar il purs.
Da principi sa mussa l'allianza pronta per il discurs. Ella pretenda dentant ch'il Cussegl federal surlavuria la vista generala en plirs puncts. Las propostas dal directur da l'Uniun purila svizra, Jacques Bourgeois, cumpiglian tranter auter cundiziuns da basa raschunaivlas per ils purs ed in'indemnisaziun per prestaziuns envers la publicitad – sco per exempel per la tgira da la cuntrada.
RR novitads 18:00


text:
Bëgngnüs tl Artejanat.
Bëgngnüs tla Generaziun A
Che al sides chël che mët pormó man da lauré o la ’vedla olp’ tla impresa de formaziun, chël che pîta produc nüs o le cliënt che chir le miú artejan te sües vijinanzes, scolar o professur…
chiló ciafëise informaziun, ispiraziun y ince misciuns importantes incër l’Artejanat de Südtirol.
Nosc Artejanat é la forza economica zentrala, cun rües raisc sotes tla sozieté de Südtirol.
La Generaziun A ves mët porchël a desposiziun sön chësc portal zentral na dërta linia de informaziuns d’öga sön la tematica.
Y spo: la Generaziun A sunse nos düc: jogn, vedli, ëi, ëres, prinzipianc, moastri…
deache öna na cossa stimenëia: la vëia de Artejanat!
Cuchede ite, sc’i chiriëis valch. I ciafarëis tröp!
Mia profesciun ideala tl Artejanat.
Tan desvalia, sciöche tü interesc – la börsa dl laur te Südtirol
Formatadú di media o zipladú artistich? Tradiziun o hightec?
Chireste la dërta formaziun? Deplü impreses pîta l’ocajiun. Lapró ciafeste informaziuns sön les maestries desvalies y le model de formaziun che alda lapró. Südtirol fej valch por tüa cariera.
Cuca ite sön la börsa dl laur: Al paia la mëia!
Matura de profesciun tl Artejanat.
n diplom de scora cun mirit
La matura de profesciun liëia la formaziun tl mistier artejanal cun le diplom de scora.
I un metü adöm informaziuns sön les chances, i miric y les poscibilités da tó pert.
Cuca ite y ciara ci che l’Artejanat de Südtirol mët a desposiziun ince por te!
Scioldi por les idees südtirolejes:
crowdfunding tl Artejanat!
Canche al ne fala nia les idees, mo le finanziamënt, él ince d’atri trus por se daidé fora – ince te Südtirol. Valgügn ejëmpli mostra co che ara funzionëia, y jënt de Südtirol desmostra che ara funzionëia. L’apa/lvh á cherié la pröma plataforma de crowdfunding!
Cuca ite y ciara ci che l’Artejanat de Südtirol mët a desposiziun ince por te!
Da Balsan cina a Abu Dhabi!
Campionac-WorldSkill 2017
14-19 d’otober mostra jogn artejagn de Südtirol a Abu Dhabi ci che ai sá da fá. De bugn resultac é por südtirolesc tl artejanat bele feter na routine, impó tignunse i pügn por:
travert, trata y gol! … ajache por chësc fin s’á i lerneri arjigné ca. Cun pasciun, förtl y ce.
Le plajëi por l’Artejanat de Südtirol.
Chësc é n valur implü – Made in Südtirol
3.470 contrac de formaziun, 13.400 dites artejanales y 43.097 porsones che laora tl Artejanat.
Südtirol vá danfora: lauré sciöche i viun. Realisé cun les mans y fat cun le cör. Na storia de suzes fora dal monn dl’economia… fora da nosta vita – bel daimpró!
» Dati na odlada!!
Generaziun A – on Tour!
Fá para!
Aziuns y aturs acompagnëia la campagna d’informaziun dla Generaziun A te Südtirol. Ala pert él: Mainfelt – le folkrock südtirolesc plü fin. I iniziadus informëia sön les rajuns dla campagna, material informatif, aziuns y porsones de contat. Döt cant por l’Artejanat, por le dagní te Südtirol.
L’Artejanat te Südtirol alda pro i mius.
Passa 90 maestries y 3.000 impreses de formaziun te döt Südtirol pîta la lerch y la liberté da podëi realisé laur y cualité de vita personala.
L’artejanat de Südtirol liëia les tradiziuns y les tecnologies plü nöies, les cualificaziuns plü altes y le talënt personal, la creativité lëdia y les normes reconesciüdes, la domanda atuala y les soluziuns orientades al dagní.
Standarg europeics tla formaziun y diploms da moaster garantësc la segurëza che vá debojëgn.
Standarg internazionai y zertificaziuns de cualité reconesciüdes pîta orientamënt por cliënc y cumpradus.
N laur tl Artejanat respogn realisëia por tröc i dejidérs che ai se mët dant te süa vita profescionala.
Les prestaziuns dl Artejanat realisëia tröc dejidérs, che i nes metun dant tla vita da vignidé.
É pa l’Artejanat de Südtirol n datur de laur interessant?
Deach’ai á rajun: 90 maestries; passa 3.000 impreses de formaziun, 13.427 impreses d’artejanat autonomes te Südtirol – y dagnora posiziuns dancá ti concursc nazionai y europeics.
Chësta é la Generaziun A!
L’Artejanat de Südtirol pîta n dagní sigü?
Deach’ai é informá. Formaziun, istruziun, surantuta de firmes, svilups ti marciá, ponsiun de vedlëza – Domandes, a chëres che les federaziuns y i ofizi ti dá respostes.
» Chësta é la Generaziun A!
L’Artejanat de Südtirol pîta la poscibilité da se desfiré de deplü versc?
Deache l’artejanat é fat de idees. 90 maestries desvalies pîta lerch bel assá por le svilup dl talënt y dl savëi tla profesciun y tla planificaziun dla vita.
» Chësta é la Generaziun A!
L’Artejanat de Südtirol pîta laur de grup?
Deache te Südtirol vá döt man tla man: impreses de formaziun, scores profescionales y federaziuns é n team che se capësc. Te Südtirol vëgnel sostigní les cualificaziuns, le diplom da moaster, la fondaziun de impreses nöies.
Chësta é la Generaziun A!
L’Artejanat de Südtirol porta responsabilité por sü colaboradus?
Deache l’artejanat liëia. Chi che laora man tla man, respeta y aprijëia la porsona, so laur y süa individualité.
» Chësta é la Generaziun A!
Él pa ”in” da lauré tl artejanat?
Cun i atri 47% messunse ciamó n iade baié: Ci fejeste pa, canche to PC n’á nia la dërta, canche to auto mëss gní condüt ala revijiun, canche to snow-board adora na slaifada ales cantes, canche tüa frisur é ”out”… te vas da to artejan de crëta.
» Chësta é la Generaziun A!


text:
Lichtenau
Lichtenau el pöl vìga chèsti significàcc:
- Lichtenau, citadìna del circondàre de Rastatt, Baden-Württemberg
- Lichtenau, citadìna del circondàre de Paderborn, Nord Reno-Westfalia
- Lichtenau, cümü del circondàre de Ansbach, Baviera
- Lichtenau, cümü del circondàre de la Media Sasònia
- Hessisch Lichtenau, citadìna del circondare de Werra-Meißner-Kreis, Assia
- Lichtenau im Waldviertel, cümü del Krems-Land, Bàsa Austria
- Lichtenau im Mühlkreis, cümü del circol de Rohrbach, Alta Austria


text:
777 emoziuns umanas datti. Quai pretenda almain l'autur svizzer Tim Krohn che viva dapi in onn en Val Müstair. Sin la plattafurma da "Crowdfunding" offrescha Krohn da scriver ina istorgia per mintgina da las emoziuns umanas. Cun paucs clics pon ins empustar e cumprar ina istorgia per quella emoziun ch'ins vul. Uschia vul surmuntar Tim Krohn la problematica ch'ins gudogna raps sco autur adina pir suenter ina publicaziun.
Litteratura per renovar la chasa
Krohn scriva ussa tut las istorgias empustadas. Quellas funcziunan sco istorgias singulas, Krohn las collia dentant era ad in roman pli grond. Actualmain rimna el 40'000 francs per las primas 111 istorgias. Suenter paucas emnas ha el gia cuntanschì passa 36'000 francs. Krohn e sia famiglia dovran ils raps per pudair renovar la chasa veglia ch'els han cumprà en Val Müstair.


text:
Il Lai da Cauma ha per il mument mo radund 17 grads. Tenor Philipp Binaghi da la Societad svizra da salvament, il link avra en ina nova fanestra saja bain pussaivel che quai è stà in dals motivs per l’accident da la fin d’emna en il lai.
Privel d'aua fraida
Il corp dovri numnadamain bler energia en aua fraida, ultra da quai sappia dar gramflis u schizunt in schoc. Tar in schoc sa tiran las avainas ensemen ed ins po perder la schientscha u schizunt survegnir in’attatga dal cor. Sche la differenza da temperatura tranter l’aria e l’aua è gronda fetschia quai perquai senn da mo ir plaunsieu en l’aua e da betg siglir.
Dar adatg cun uffants
Cunzunt tar uffants pitschens saja adina da star datiers per ch’ins possia tschappar l’uffant. Mo 20 secundas e fitg pauca aua tanschan gia per ch’in uffant pitschen po najar, uschia Philipp Binaghi vinavant.
Sa tegnair vid reglas dad SSS
La societad Svizra da salvament avertescha er dad ir en l’aua suenter avair consumà alcohol u drogas. Plinavant na duess ins er betg siglir en auas nunenconuschentas u turblas. Er cun magun vid u plain na duess ins betg ir a nudar.
Accident mortal en in Lai da Cauma
A Flem è najà in um en il Lai la Cauma. L'um da 25 onns dal chantun Turitg ha vulì nudar ensemen cun in collega da la riva sin l'insla ch'è circa 50 meters davent. Curt suenter la riva è l'um vegnì en difficultads.
Passants èn vegnids attents sin ils cloms d'agid dal collega. L'um ch'era entant sfundrà ha pudì vegnir salvà ord ina profunditad da dus meters. El è vegnì reanimà. En in stan critic ha la Rega sgulà l'um en l'ospital chantunal nua ch'el è mort pli tard.
RR actualitad 17:00


text:
Rapperswil (BE)
Rapperswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.2 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 2111 abitant.
El cumün de Rapperswil al se tröva a una altitüden de 521 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Scheunen, Bangerten, Zuzwil, Deisswil bei Münchenbuchsee, Münchenbuchsee, Schüpfen, Grossaffoltern, Wengi, Ruppoldsried e Messen (SO).
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Aerial photos (Todesch)
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Metallica
I Metallica i en un grupp thrash metal american, nassud a Los Angeles ind el 1981.
I en stads vun di grupp q'han fondad el so jener musegal insema ai Megadeth, ai Slayer e ai Anthrax.
Ind el cors di ann, i han vint noev Grammy Awards e cinq di so album i en stads piazzads al prim post de la classifega Billboard 200 al prim colp. Cont plussee de 100 milion de disc venduds (60 milion ind i Stats Unids d'Ameriga), i Metallica i en considerads vun di grupp plussee importants de la storia de l'heavy metal e del rock del dì d'incoe.
Cuntegnüü
- 1 Biografia
- 2 Formaziun
- 3 Ligamm de fö'
- 4 Riferimencc
- 5 Te pö anca enteressaa:
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I inizi (1981-1983)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El grupp al s'è formad ind el 28 d'Otober del 1981 per oevra del cantant e gitarista James Hetfield e del batarista danes Lars Ulrich. Ind i prim mes del 1982 i Metallica i registren la so prima canzon, Hit the Lights, qe l'è andada dent ind la regolta Metal Massacre per voler del Lars, e poei i toelen su ind el grupp Dave Mustaine 'me gitara solista. A Lui i registren el demo No Life 'Til Leather. El pass sucessiv a l' è qel de toeler el bassista Cliff Burton ind el grupp e de nar a San Francisco.
El prim album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind el 1983 i qater i van a Rochester, New York, per tacar su a registrar el prim disc per la Megaforce Records, ma el Dave Mustaine al se toel foer subit per fondar i Megadeth e al ven sostituid cont el Kirk Hammett, ex-member de Exodus. L'album al se poedeva ciamar Metal up your ass (Metal su per el cul) ma poei el nom definitiv a l'è stad Kill 'em all (Fài foera tuts). El disc a l'è anca incoe vun di plussee important del thrash metal, cont di bindei storic come Hit the lights, The four horsemen, Jump in the fire, Whiplash e Seek & destroy. Ind un zic de temp el grupp l'ha vendud 5 milion de copi.
Ind el 1984 a ven foera el segond album Ride the lightning (Cavalca el tron), sortid a Copenaghen insema al produtor Flemming Rasmussen de la Elektra Records. Inscambi de Kill 'em all, qest qì a l'è un disc plussee mist, cont di son melodic ind el bindel Fade to black, o di son enerjic de Kirk 'me in Trapped under ice, Creeping death o Fight fire with fire. Anca i tests i en plussee curad, qel de For whom the bell tolls al s'è inspirad al sermon del John Donne. Ride the lightning l'ha vendud brec 8 milion de copi.
La mort de Cliff Burton (1986-1987)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind el 1986 i Metallica i han fad l'album qe un badaloec de gent la pensa qe al sia el plussee bon de tuts: Master of puppets (El boratiner), produt anca qest per Flemming Rasmussen e pien de canzon lung (Master of puppets, Disposable heroes e Orion i duren plussee de vot minuts). Du di so cantor i han avud una certa riusida a la radio: la title track l'è Welcome Home (Sanitarium). El disc al s' è piazzad al 29° post ind la classifega amerigana e l'ha vendud 12 milion de copi. Al tour promozional l'ha vedud el grupp sonar insema a l'Ozzy Osbourne. Ind el 27 de Setember del 1986, durant el tour europee in Svezia, la suced ona disgrazia a Ljungby: el pullman di Metallica al scarliga sovra una strada jasada e al se rebalta su. Ind l'incident, el Cliff Burton l'è nad foera del fenestrin e a l'è mort sqiçad.
A l'è un brut colp per el grupp: i Metallica i pensen anca de lassar perder tut, ma la famija de Cliff l'è la prima a sostener-i e a dar-g el coraj per nar inants.
Tants i en i grupp q'i han dedicad di canzon al bassista desfortunad: i Anthrax, per esempi, i han fad Among the living, menter i Megadeth i han cantad in so onor In my darkest hour (da l' album So Far, So Good... So What!?).
...And Justice for All (1987-1991)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind el 28 d' Otober del 1986 al toel part el Jason Newsted ind el grupp, per sostituir Cliff. Cont el noev bassista, i Metallica i tachen el Damaged Inc tour e i publegan un EP (Garage Days Re-Revisited) de cover de var grupp metal e hardcore punk 'me Misfits e Diamond Head.
Ind el 1988 el quartett californian al fa venir foera el disc ...And Justice for All (...E justizia per tuts). El disc a l'è considerad, anca al dì d' incoe, el lavor plussee tecneg dal grupp e l'ha vendud 14 milion de copi, anca per merit del Damaged Justice tour, vun di lavorar plussee bei.
De qel album qì l' è stad tolud via el prim singol di Metallica, One, un bindel ispirad de un scridor qe l'aveva subid l' oestracism del so paes e l'era stad metud in prixon ind el dopo guera.
L'album al g'ha anca un bindel dedicad al Cliff, To Live Is To Die, l'ultem composizion de lor. De notar anca Blackened (q'la parla de la mort) e Harvester of sorrow.
I prim ann noevanta (1991-1995)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind el 1991 i Metallica i han dad vida a un noev album, l' omonem Metallica, fad su per Bob Rock, qe l'ha lavorad anca cont el Mötley Crüe, el Bon Jovi e 'l Cher.
El disc a l è nad subit al prim post de la classifega Billboard e l' è conossud anca come black album (album neger) per via del color de la covertina.
L'album Metallica l' è stad la so riussida plussee granda de tuts i temp (38 milion de copi venduds) anca per via de i singoi Enter Sandman, Sad but true, Wherever I may roam e Nothing else matters.
Desposs al disc precedent, qest qì al g'ha la part del bass bela marcada, qe al voel dir q'el contribut del Jason Newsted l' è stad bon, anca per la critega. Anca se tants fans del grupp i henn minga stads aleger per el fatt q'a g'è devera manc trash de prima, el grupp l'è rivad a un sucess mai vedud.
Ind el 1992 i han cantad al Freddie Mercury Tribute a Wembley per regordar el cantant de i Queen mort de AIDS, el Freddy Mercury, insema al Robert Plant di Led Zeppelin, l'Elton John, el David Bowie, el Roger Daltrey di Who, el George Michael, el Zucchero, la Liza Minnelli, el Tony Iommi di Black Sabbath e i Guns N' Roses.
In tra Lui e Otober del 1992, i Metallica van in tour ind i Stats Unids insema a i Guns N' Roses per el GNR-Metallica Stadium Tour. Lung una esibizion in Canada a Montreal, in tant che l'è dree a cantar Fade to black, l'Hetfield al se fa mal a i braç a la man per via de on efett special nad mal. El cantant l' è obligad a mocar de sonar per un toc de temp, insì durant i concerts al canta domaa e al se fà sostitüii per sonar delJohn Marshall di Metal Church.
L'ann apos i descomincian el Nowhere Else To Roam Tour e ind el 22 de Jugn i en jamò a Turin. A November al sortiss el prim disc live, Live Shit: Binge & Purge, un bel disc, ma q'a l'era carett.
Load and Reload, Garage Inc., S&M (1996, 2000)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
En del 1996 l' è el bott[2] de Load, on disch on pö divers da i olter, cunt di son ch'i s visinan a l' hard rock e on logo töt nöf. Anca l' aspect di Metallica al cambia: mò i henn püssé arent a on gener de strada, cunt tatüagg e i metten adoss pagn en stile street, donca i dupran mea pö chel look hard rock.
I test, scriüü da Hetfield, i tratan di argument persunaj. Until it Sleeps, el prüm singul, al discut dela lutga perdüta fra sò mader e el cancer. El litratt en covertina al se ciama Semen and Blood III. L' è staat fatt en del 1990 da Andres Serrano, un fotograf american famus per i sò lavuur dibott discüss. En del disch al se ved on liqud de bröj[3] de vaca e dela sò sböra cunt en del mezz a dü föj de plexiglas.
En del 1998 i quater i fann venì fö' on album dupi de cover, Garage Inc.. El prüm CD al gh'à denter vöndes bindell scognossüü cunt di canti di Black Sabbath, Blue Öyster Cult, Misfits e alter e i singul Turn the page de Bob Seger e Whiskey in the jar de Thin Lizzy (che l' haa vint el Grammy 'mè Best Hard Rock Performance en del 2000), tüt rigistraat en del 1997 e 1998. El segund CD al met insema sesdis bindell de Garage days re-revisited e di alter canzun e b-side. I püssé impurtant, perchè sunaj on frach de volte dal vif, i henn Am I evil? di Diamond Head, Stone cold crazy di Queen e So what dela punk band Anti-Nowhere League.
Formaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
En del dé d' incö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- James Hetfield – vus, ghitarra ritmega (1981–incö)
- Kirk Hammett – ghitarra solista, cori (1983–inö)
- Robert Trujillo – bass, cori (2003–incö)
- Lars Ulrich – battaria(1981–incö)
Vecia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ron McGovney – bass ([[1981–[[1982)
- Dave Mustaine – ghitarra solista, cori (1981–1983)
- Cliff Burton – bass, cori (1983–1986)
- Jason Newsted – bass, cori ([[1986–2001)
Ligamm de fö'[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Di sit uficial[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimencc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Al poel no el regn del salit portar-m a cà.
- ↑ "Lessico.ch Anca volta, dupraat per cunservaa i parol ch'i henn en vià a balcaa"
- ↑ "Lessico.ch Anca sangh, dupraat per cunservaa i parol ch'i henn en vià a balcaa"


text:
Ìgol
Ìgol (Vigolo in Italià) l'è ü cümü de la Pruinsa de Bèrghem. El g'ha 592 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 49 ab./km². El se tróa sùra al Lach d'Izé a 49 km de la sità de Bèrghem e a 616 méter söl lièl del mar.
El cunfìna coi cümü de Dréra, San Ròch, Fonté, Parsànega, Predùr, Taèrnola e Idànga.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ìgol l'è ilüstràda in de la tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Senàt San Liù
Senàt San Liù[1] (o adóma San Liù), dal nòm del sant protetùr del paìs (ach Senàt Sura, dal topònem italià Cenate Sopra), l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la Al Càalina visì al mùt Misma.
El g'ha 'na popolasiù de 2 545 abitàncc (dàto del Dicember 2015[2]), cond'öna süperfìce de 6,9 km² e 'na densità de popolasiù de 369 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Albì, Senàt Sóta, Pradalónga, Scans e Trescùr Balneàre.
Ol scotöm di sò abitàncc l'è i melgahècc o i melgahù de San Liù.[1]
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Senàt Sura l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Cenate Sopra in del vocabolare del Dücàt de Piassa Püntida
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Plirs stadis hajan encletg ch'i na possia betg dar ina schliaziun militara, ha Mistura ditg a l'agentura da novitads austriaca APA. Il pli impurtant saja che quels discurs hajan lieu e che tut ils stadis ch'hajan influenza sin il conflict actual en Siria prendian part. L'inscunter duaja dar als Sirians ina perspectiva.
Er il minister da l'exteriur, Tudestg Frank-Walter Steinmeier ha discurrì d'in segn da speranza per la Siria. I giaja per far in emprim pass en direcziun d'ina schliaziun politica.
RR novitads 07:00/11:00


text:
Tge consequenzas ha l’erupziun dal Tambora gì en il Grischun e cun tge strategias han noss perdavants survivì “l’onn senza stad” 1816 e “l’onn da fom” 1817? A basa da funtaunas istoricas ed acts da dretgira anc betg enconuschents, dattan l’istoricher Adolf Collenberg e l’archivar Tarcisi Hendry respostas. En scenas fictivas – giugadas d’acturas ed acturs da la cumpagnia da teater da Rueras e conturn – lascha il film reviver il mintgadi en la sumbriva dal Tambora. En il focus stat la sort dals dus paupers delinquents Onna Maria Beer e Romias Curschellas – omadus Tuatschins, omadus vegnids truads a la mort pervia d’enguladitschs da vivonda.
Igl è stà l’erupziun, la pli gronda dals davos 20’000 onns. L’avrigl 1815 explodescha il vulcan Tambora en l’Indonesia. Da quai da 120’000 persunas vegnan immediat u entaifer curt temp per la vita. Dentant, era il rest dal mund patescha fitg da l’erupziun catastrofala. La tschendra ch’il Tambora bitta en l’aria, sa derasa sur l’entira emisfera dal nord, stgirenta il sulegl e fa sumbriva sin terra. Il clima mundial sfradenta per dus grads. Il 1816 èsi dapertut en l’Europa fraid e bletsch. En il Grischun na datti betg in mais senza naiv. Las racoltas èn miserablas dapertut. I suonda in’enorma chareschia ed il 1817 la gronda fomaz.
L’occurrenza è publica, l’entrada è libra.


text:
Il Cussegl grond incumbensescha la regenza da coordinar las vacanzas da sport cun ils auters chantuns, quai cleramain cun 69 tar 16 vuschs e 10 abstenziuns. Il deputà Maurus Tomaschett (PCD) ch’ha fatg l’incumbensa è da l'avis, che la coordinaziun da las vacanzas da sport saja il mument manglusa ed avess potenzial da meglieraziun. La regenza vesa er ch'i dat sur- e sutcapacitads durant la stagiun d'enviern ed è perquai pronta dad analisar cun auters chantuns da sport d'enviern la situaziun ed ils basegns.
RR novitads 15:00


text:
Concerts el temps da Nadal:
Cun bien sustegn da Gaby Schaub eis ei reussiu alla Pro Siat d'organisar in deletg cultural. Ils concerts el Temps da nadal en la baselgia S. Flurin a Siat sempleinan cun glieud plein entusiassem. Lur viseta vegn cumpensada cun grondius tocs musicals purschi da musicistas ed musicist da gronda qualitat.
4. Concert da nadal 2016
Ils 26. da dezember allas 17.00 uras en la baselgia St. Flurin a Siat
Gospel feeling cun Christina Jaccard e Dave Ruosch
Bigliets alla cassa d'entrada CHF. 25.-
Via Plauna 10
CH-7157 Siat


text:
Purtret
Actual
» Paun per tuts 2016: Fegls da lavur
Incumbensas
- Il rectorat per l'instrucziun da religiun è in post spezialisà da la Baselgia catolica dal Grischun che s'occupa da dumondas structuralas, organisatoricas e persunalas da l'instrucziun da religiun catolica en scola.
- Il rectorat fa si'obligaziun per incumbensa da l'uvestg da Cuira.
- Il rectorat ha la surveglianza da l'instrucziun da religiun, da la visitaziun e da la cussegliaziun da scolastas e scolasts.
- Il rectorat procura che las directivas valaivlas per l'instrucziun da religiun vegnian realisadas e che las prescripziuns legalas vegnian resguardadas.
- Il rectorat vul infurmar, sustegnair, examinar e sche pussaivel era gidar ad evitar a moda pro-activa conflicts.
- Il rectorat porscha sustegn e cussegliaziun en situaziuns da conflict.
- Il rectorat è il post da consultaziun per las persunas responsablas per l'instrucziun da religiun en ils decanats, en las pravendas ed en ils cumins-baselgia.
- Il rectorat è il post da contact per geniturs, scolaras e scolars en cas da dumondas davart l'instrucziun da religiun.
- Il rectorat collavura cun il Center catechetic, cun la Cumissiun per l'instrucziun da religiun e cun il post spezialisà respectiv da la Baselgia evangelica refurmada dal Grischun e cun ils posts chantunals spezialisads.


text:
Entamez: la Microlotta
Amez la festa da la citad a Glion, sin plaz nr. 74 sa preschenta la chasa da medias rumantscha cun la Microlotta. Vers saira charrescha ella vinavant fin Sedrun e sa ferma entamez il vitg tal open air ROCKseDRUN.
La Microlotta porscha a grond e pitschen ina survista multifara da la lavur quotidiana da RTR che cumpiglia radio, televisiun, online ed er las medias socialas. Era la musica ha ina gronda impurtanza tar RTR. Perquai pon tut las visitadras e tut ils visitaders sa participar al «hits-quiz», engiavinar in dals hits tar RTR e gudagnar.
Festa da la citad Glion
- ve 04-08-2017, a partir da las18:00
- so 05-08-2017, da las 10:00 fin las 17:00
ROCKseDRUN
- ve 04-08-2017, 20:30 concert
- so 05-08-2017, da las 18:00 fin las 21:00 program per uffants, 20:30 concert


text:
Novitês
17/05/2009 Dé internazional dai museums y festival di cors dla Val Badia
(dc) A na domenia daldöt particolara envieia ai 17 de mà le Museum Ladin Ciastel de Tor y l'EPL – Ert por i Ladins, la uniun dai artisc dla Val Badia, en ocajiun dal dé internazional dai museums.
Sora döt le monn èl museums co ti pita al gran publich orars, programs y condiziuns d'ezeziun, por envié la popolaziun da ti dé na vidlada daete ales esposiziuns y ales tematiches museales.
En cösta ocajiun èl gnü motü a jì la colaoraziun danter le Museum Ladin y l'EPL, che al vegni a sal dé en mix enteressant tal program dal dé, por trepa jont. Por festejé i 50 agn dla fondaziun dal EPL – Ert por i Ladins, motüda empè dal 1960, gnaral tegnì sön l'areal de Ciastel de Tor, en festival dai cors co fej pert dla seziun “Cianté” de cösta uniun dai artisc ladins. Le program veiga danfora la daurida dal Museum Ladin dales 10.00 danmisdé. En ora dedo, dales 11.00, gnaral zelebré la Santa Messa alaleria, abelida dai cors de dlijia da San Martin de Tor, Lungiarü y La Val y zelebrada da Siur Iaco Ploner, enstes artist atif desco lirich y leterat. Dertan la marena y tres döt le dé fora, saral i cors co se baratarà jö te söes prejentaziuns profanes de cianties popolares ladines y todesces. Al sarà presentes deplü autoritês dal ciamp cultural y sozial, co portarà söes parores de salüde y al gnarà soradé onoranzes a chi colaoradus dal'EPL, co s'à fat miric por i cors y por le cianté tla Ladinia. Ales 6 da sera gnaral slüt jö le dé, ciantenn düc deboriada le Inn Ladin “Bel lingaz dla uma cara”.
Le publich arà döt le dé l'ocajiun da ciaré al Museum Ladin Ciastel de Tor, co è önn dai plü enteressanc lunc y lerch, iolan ala conzeziun dinamica, tecnologica y interativa de so program espositif – cossa co l'alza fora tal monn museal y l'à fat conesce a der trec enterescês de cultura y storia ladina. Daverta è ince la mostra atuala dal artist y designer Adalbert Tolpeit da Pederoa dal titul: “Design en liberté”. L'entrada en le dé internazioal dai museums è debann. Y le Museum Ladin ponsa ince ai mendri, metenn a desposiziun deplü jüc y poscibilitês d'entratenimont, cina al orar de slüta, co sarà dales 6 a sera. Chi co ô lascé l'auto tal raiun da parché dl ciamp sportif da San Martin, po s'anüzé dal shuttlebus debann, co sará ativ dales 10.30 ales 14.30.


text:
Minisguard dals 31-10-2015
- Sonda, 31.10.2015, 17:40
È charn cotschna malsauna?
L’organisaziun mundiala da la sanadad ha publitgà in studi che duess mussar
che charn cotschna e liongias pon chaschunar cancer. Ma tge munta quai? Quant malsaun è charn propi? Nus avain discurrì cun experts, mussain e declerain co il è propi cun la charn.
La staziun da Turitg
Quest’emna è la «Durchmesserlinie» vegnida inaugurada a Turitg. Suenter
8 onns bajegiar è il nov traject uss pront per ils trens. Cun quella nova lingia na ston ils trens betg pli midar locomotiva sin la staziun Zürich HB, cunquai che lezza era enfin ussa ina staziun a chau. E tuttina è il nov traject mo ina part da la staziun principala a Turitg. Il Minisguard mussa las dimensiuns da quella staziun gigantica.


text:
Mintga segunda diagnosa vegn pir fatga en in stadi tardiv da l'infecziun. Bleras persunas na san perquai gnanca da lur infecziun. Qua tras han ils pazients considerablamain mendras schanzas: Sch'ina infecziun da HIV na vegn betg tractada, sa sviluppa ella tar la malsogna da defizienza d'immunitad SIDA. Ed era il risico d'ina contagiun s'augmenta, scriva il center europeic per la prevenziun e la controlla da malsogna (ECDC) e l'Organisaziun mundiala da la sanadad (OMS)
En media vegn la diagnosa fatga trais onns suenter l'infecziun – bler memia tard.
L'Ucraina è pertutgada il pli fitg
En la regiun extendida da l'Europa, tar quella che la OMS quinta era pajais sco la Russia, Kasachstan ed Usbekistan, hai en il 2016 perfin dà 160'000 diagnosas da HIV. Cun quai è la regiun da l'Europa extendida la suletta regiun cun dumbers d'infecziun creschents. L'Ucraina è cun 33,7 diagnosas per 100'000 persunas, il pajais ch'è pertutgà il pli fer.
RR novitads 12:00


text:
Contignü prinzipal
Funzion dl presidënt/dla presidënta
Ntan l pruzedimënt cumplicà de descuscion y dezijion sun na cuestion ududa danora dal orden dl di, à l presidënt/la presidënta dl Cunsëi na funzion de gran mpurtanza. Ora di lëures danora de urganisazion y prugramazion dla nduneda, che vën fac a una cun l coleghium di/dla mëinagrupa o te uni cajo do avëi rujenà limpea, ti spietel al presidënt/ala presidënta na funzion de gran mpurtanza ntan la descuscion y dezijion de uni pruzedimënt.
L presidënt/la presidënta mëina y coordinea dut ntan la descuscion y cëla de mantenì la disciplina cun i mesuns udui danora. Al presidënt/ala presidënta ti spietel de ti dé y ti tò la parola a uni reladëur/reladëura, de ti la cumëter al reladëur/ala reladëura de tenì ite i tëmps che l à a despusizion y de se tenì al argumënt sun chël che n ie tl lëur de rujené, de purté dant y de tò la dezijion sun cuestions de pruzedura, ora che ti caji ulache chëla dezijion ti spieta al Cunsëi.
Al presidënt/ala presidënta ti spietel ntan la vela de purté inant la pruzedura suvënz cumplicheda (nce sce l ie de plu normes tl regulamënt dl Cunsëi a chëles che l muessa se tenì y che strënj ite si lidëzes de azion). La vela ie chël mumënt ntan duta la pruzedura che porta ala fin dla finedes ala delibra che ie da ntënder sciche la ulentà dl Cunsëi. L presidënt/la presidënta dà dant l orden dla veles, tulan la dezijion sun ciuna cuestion che l ie da lité dant y sun ciuna do, y mët a verda che dut vënie purtà a fin regularmënter.


text:
Telstar
- Glindesdi, 10.7.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 10.7.2017, 8:40, RTR
Ils 10 da fanadur 1962 è l'emprim satellit da communicaziun civil vegnì sajettà siador en l'orbit. Il Telstar ha revoluziunà la communicaziun tranter l'America e l'Europa.
Per l'emprima giada èsi stà pussaivel da transmetter tun e maletg tranter l'Europa e l'America. Be paucs mais suenter ch'il satellit era sin ses plaz è vegnì emess per l'emprima giada live in pled dal president american John F. Kennedy en la televisiun europeica.
In onn pli tard gia ord funcziun
Il satellit che ha custà 60 milliuns dollars n'ha dentant betg funcziunà ditg. In di avant ch'el è vegnì sajettà en l'orbit avevan ils Stadis Unids numnadamain testà ina bumba atomara er ordaifer l'atmosfera. Il Telstar è lura sgulà il di suenter tras il nivel da particlas da la bumba atomara e quai ha donnegià ferm el.
Il satellit ha en in'emprima fasa funcziunà be quatter mais. El è crudà or fin il schaner 1963 cura ch'igl è reussì da reactivar el. Gia il favrer 1963 ha el lura dà si il spiert dal tuttafatg.
Il num Telstar ha però survivì: L'ultim satellit che ha survegnì quest num è vegnì sajettà en l'orbit l'onn 2004, Telstar 18.


text:
Questo articolo è già stato letto 29880 volte!
Student del 5° an al Liceo Artistich de Poza, Gianmarco l’era n tous gustégol e algegher, sportif e pien de voa de viver, n amich e n pont de referiment per n muie de joegn, che i à empienì facebook de messajes, pensieres, recorc e retrac.
Canche l Segnoredie se porta demez n joen tel fior di egn l’é senester se n fèr na rejon. Resta demò la speranza che amàncol chesta tragedies les posse ge servir a zachei de etres: i fèr pissèr, stèr ascorc, entener l gran valor de la vita.
Gianmarco l’era l fi de Cristina Marchetti, redatora de La Usc de Fascia: se strenjon apede ela, perché perder n fi l’é l dolor più gran che posse esser per na mère, e ence a duta sia familia. L’é senester troèr la paroles.
L’ùltim don de Gianmarco l’é stat chel de donèr si orghegn: i genitores à consentì a la donazion, descheche el aessa volù, acioche amàncol zachei de etres posse viver, o viver miec, de gra a el.
I Comuns de Moena e de Vich, olache Gianmarco l’aea stat e l stajea ades, i à descancelà o sburlà la scomenzadives da carnascèr pervedudes per mèrtesc gras. Doman da sera da les 8 vegnarà dit sù l rosèr tant te capela de Vich che te gejia de Sèn Vile a Moena. La sepoltura de Gianmarco sarà en jebia ai 11 te gejia de Sèn Vile da la does domesdì.


text:
Ös de Sura
Ös de Sura (Osio Sopra in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 10 km de la sità e a 192 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 5 235 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 5,0 km² e 'na densità de popolasiù de 1 047 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Dàlmen, Filàch, Leàt e Ös de Sóta.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ös de Sura l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Tenor las indicaziuns da Zermatt Turissem è il vitg turistic betg pli cuntanschibel sin via u binaris dapi sonda saira. Radund 9'000 giasts da vacanzas sajan en il vitg. Dapi la dumengia suentermezdi sgolan dentant helicopters da Täsch a Zermatt. Quella vegn utilisada intensivamain: ina fotografia da la gasetta «Le Matin» mussa lungas colonnas davant ils helicopters.
Anc almain fin il glindesdi da mezdi na curseschan nagins trens tranter Täsch e Zermatt, uschia la Viafier Matterhorn Gotthard.
Avant curt era Zermatt er gia isolà
Zermatt era gia avant bunamain 10 dis isolà pervia dal privel da lavinas. 13'000 turists han curt suenter la midada da l'onn stuì spetgar dus dis u pigliar in helicopter per bandunar la destinaziun da vacanzas.
Evacuaziuns en il Vallais / mesiras da segirtad a Tavau
En il Vallais è il privel da lavinas grond – quai è il segund aut stgalim. SRF Meteo scriva ch'il privel da lavinas pudess enfin il glindesdi s'augmentar al pli aut stgalim. En parts cunzunt privlusas han ils abitants perquai stuì bandunar lur chasas. Pertutgads èn stads ils abitants da parts da La Fouly, Zinal en la Val d'Anniviers ed a St.Niklaus.
Era en autras parts da la Svizra è il privel da lavinas grond.
RR novitads 15:00


text:
Novitês
17.09.2011 Nöt lungia di museums al Museum Ladin Ciastel de Tor y Museum Ladin Ursus ladinicus
L’Museum Ladin cun söes döes sentes a San Martin y San Ćiascian tol inće chësc ann indô pert a “La nöt lungia di museums“ metüda a jí dal Ufize dla Cultura dla Provinzia da Balsan, por ti porté plü damprò ala jënt les strotöres museales de nosc raiun. A chësta iniziativa tol pert zirca 30 museums te Südtirol.
In sabeda ai 17 de setëmber podaran jí debann te trami i Museum Ladins dales sis da sëra fina mesanöt. Tl Museum Ladin Ursus ladinicus podaran vijité le nü museum acompagnà da Dr.Herwig Prinoth che cuntarà sura la laûrs, la storia, l’ambiënt y l’importanza scientifica de chësta sort de laûrs di andri , sciöche ince sura la formaziun geologica dles Dolomites cun de bì fossii. A San Martin acumpagnarà l diretur Dr.Stefan fora por la mostra “Scibla mo n iede – La ferata de Gherdëina danter lecorc y vijions”. Les vijites cun acompagnadú è preodödes dales, 20.00, 21.00 y 22.00. Fora de chësc orar po vignun se ciarè le museum cun l’audioguida.
Sides tl Museum Ladin Ćiastel de Tor sciöche ince tl Museum Ladin Ursus ladinicus podaran ciarcé produć tipics de Südtirol.
En chësta ocajiun saral n servisc de taxi deban a disposiziun che va da San Martin de Tor a San Ćiascian dales 18.00 inant vigne ora fina ales 23.00 y da San Ćiascian a San Martin de Tor dales 18.30 inant fina les 23.30.
Düć é dër bel invià a na sëra particolara tl Museum Ladin Ćiastel de Tor y Ursus ladinicus


text:
Idiopatìa
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia)
N’idiopatìa (idiopatia in itagliàṅ, da 'l gréc "ἴδιoς", se medéśum e "πάθoς", patimèint) 'l è na malatìa che la sièinsa la n'gh'l'à minga incòr cavèda ed catèr'gh al perchè, e dòunca a s è tajê curt a ciamèr chel malatìi chè cuma ch'i nasìsen per só còunt sōl da per lōr in na tèl persòuna.
Coi progrès sieintìfic ch'i van sàimp'r avànti, el malatìi idiopàtichi i calen ed numer col tèimp. A 'l dè 'd incō, p'r eśèinpi, i s ciamen acsè al pàrkinson, soquànti artróśi e vìa acsè.
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Idiopatìa»
Colegamèint estèren
- (IT) La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani.
- (IT) La spiegasiòun dla paròla in dal disiunàri dal Corriere della sera in dla réda.


text:
Oz ha il cussegl d’administraziun da la Societad svizra da radio e televisiun SRG SSR elegì Flavio Bundi da Glion sco nov schefredactur RTR. L’elecziun è vegnida fatga sin proposta da la suprastanza da la societad purtadra SRG.R. Oscar Knapp, president da la SRG.R, è fitg cuntent cun l’elecziun: «Suenter ina procedura da tscherna conscienziusa avain nus chattà cun Flavio Bundi in excellent candidat. El ha experientscha da render accessibel temas politicamain cumplexs ad in public vast. Medemamain enconuscha el fitg bain la scena culturala dal Grischun, e vegn cun sia moda e maniera frestga ed engaschada a purtar in nov vent en la chasa da medias rumantscha. La directura da RTR, Ladina Heimgartner, sa legra da la tscherna: «Sco dirigent e musicist passiunà sa Flavio Bundi co tractar armonias e dissonanzas. Ina impurtanta caracteristica per ina persuna che maina en la branscha da medias. Sin nossa via en il futur digital vegn Flavio Bundi a chapir da metter novs ed impurtants accents.»
Approximitad e sensibilisaziun stattan en il center
Flavio Bundi è creschì si a Glion ed ha fatg la matura en il gimnasi da la Claustra da Mustér. Suenter quatter onns tar la Guardia svizra papala a Roma ha el studegià germanistica, politologia e sociologia (focus sin medias e communicaziun) a l’Universitad da Berna. Durant e suenter ses studi ha el lavurà sco collavuratur liber tar il «Bündner Tagblatt». En ses temp tar la Guardia svizra papala a Roma è el stà schef da persunal e responsabel per las medias. En il Grischun è Flavio Bundi bain enconuschents per sia lavur sco cumponist e dirigent. El dirigia il «Chor mischedau Suraua» e maina il chor «kontra.cant». Per ses engaschament musical ha el survegnì l’emna passada in premi da renconuschientscha dal chantun Grischun.
Flavio Bundi è vicemanader da fatschenta da la Federaziun Svizra dal Parlament dals giuvens (Dachverband Schweizer Jugendparlamente) e responsabel per il program «easyvote». «easyvote» infurmescha simpel, chapibel e neutral davart fatschentas che vegnan en votaziun. Il program ha la finamira da motivar giuvens e giuvnas votantas dad ir a l’urna. «La massa d’infurmaziun è ozendi fitg gronda. I dovra ina lavur da sensibilisaziun ed integraziun cumpetenta ed chapibla. Quai, sco era l’approximitad al public èn per mai ils elements centrals dal service public. Jau ma legrel zunt fitg sin questa nova sfida tar RTR.», di il nov schefredactur.
Flavio Bundi cumenza sia plazza ils 1. da november 2017. Il schefredactur partend, Gian Ramming, resta commember da la direcziun RTR e surpiglia ed installescha la nova partiziun «svilup».


text:
Capità èsi en l'88avla minuta en la partida dal FC Lucerna cunter ils Grasshoppers: il Paraguaian era vegnì tramess giu dal plaz suenter ina carta mellen-cotschna. Sinaquai aveva Lezcano dà in culp dal chau a l'arbiter e stuschà quel cunter il pèz.
Il respect envers l'arbiter è fundamental
La cumissiun disciplinara da la Swiss Fooball League ha valità quest'acziun sco violenza encunter l'arbiter. Il respect encunter l'arbiter saja in element fundamental dal gieu. La violenza envers in arbiter ha sancziuns pli severas sco consequenza sco ina violenza envers in giugader, argumentescha la cumissiun sia decisiun.
Uschia vegn Dario Lezcano a pudair giugar puspè il pli baud a partir dals 8 da november per il FC Lucerna.


text:
Südtiroler Volkspartei
Introduziun
I Ves rengraziun d´avëi vijité la homepage dla SVP por ladin. Le partì popolar de Südtirol (SVP) é n partì che tol ite dötes les tlasses soziales y à na vijiun dl monn umanistich-cristiana. Ara se dà da fà por i dërć dla mendranza todëscia y dla mendranza ladina te Südtirol y por le mantegnimënt de süa cultura. La SVP é la fraziun plü sterscia dl Consëi provinzial de Südtirol olache ara à la maioranza; le Presidënt dla Junta provinziala vëgn dal cërtl dla SVP. Ara é rapresentada sides tles döes ćiamenes dl Parlamënt talian che te chël Europeich.
Aspeć storics
Do la Pröma Vera dl Monn tomâ l´impêr austro-ungarich adöm te n gröm de stać singui. Ala Talia ti êl gnü impormetü Südtirol sce ara foss jüda te vera cun les potënzes dl vest. Tl 1919 gnôl insciö despartì le Tirol da impröma y le tòch plü a süd ti gnô assegné ala Talia. Dal 1921 inant sighitâ tla Talia le rejim fascist nü da tó demez o proibì döt ći che ê todësch, insciö inće i partis politics. Impormò do la Secunda Vera dl Monn se pitâ indô la poscibilité de mëte sö te Südtirol na rapresentanza politica por la mendranza todëscia y por chëra ladina.
Ai 8 de mà 1945 à le comerziant Erich Amonn da Balsan fondè adöm a n grup de porsones dales medemes idees le Partì Popolar de Südtirol cun la stëra de munt sciöche sëgn dl partì. Le partì nü é nasciü dal movimënt de resistënza “Andreas-Hofer-Bund”. Bele ala fin de setëmber dl 1945 compedâ la SVP presciapüch 50.000 componënć. Tl 1946 pro les conferënzes de pêsc de Paris gnôl confermè le tort fat tl 1919 y Südtirol gnô lascè pro la Talia. Mo tl “Tratat de Paris” impormetô la Talia a Südtirol la conzesciun de n´autonomia locala. Tl 1948 aprovâ l´adunanza costituzionala nazionala taliana le pröm Statut de Autonomia por Südtirol; desposiziuns importantes dl tratat de Paris ne gnô nia ademplides. Tl 1957 gnôl tignì la plü gran manifestaziun de protesta tla storia de Südtirol pro le Ćiastel Sigmundskron. Ara ê gnüda organisada dala nöia direziun dl partì sot a Silvius Magnago. 35.000 abitanć de Südtirol cun a će le presidënt dla SVP Silvius Magnago ghirâ n´autonomia independënta por Südtirol y protestâ cuntra la manćianza d´ademplimënt dl tratat de Paris da pert dla Talia. Tl 1960 gnô Silvius Magnago lité sciöche presidënt dla Junta provinziala. Al à governè Südtirol ćina tl 1988. Tres tl ann 1960 portâ l´Austria sön presciun dla SVP la chestiun de Südtirol dan dal´ONU a New York. Al gnô promulghè na ressoluziun che inviâ la Talia y l´Austria a tratatives nöies sön le problem de Südtirol. Cuntra l´indesponibilité dla Talia a dè do manifestâ tl 1961 abitanć dla Provinzia süa malcontentëza y delujiun, tres atentać dinamitars a pilastri dla tenjiun alta. Do tratatives lunges y complicades impröma inanter l´Austria y la Talia y spo inanter i rapresentanć dla SVP y le govern talian en ćiaria gnôl metü adöm n pachet de provedimënć che garantî i dërć de mendranza ai Südtiroleji y ti assigurâ n´autonomia ampla. Do na debata ampla y ćialda gnô chësc “Pachet” aprovè tl 1969 te na sentada provinziala storica straordinara dla SVP arjunjon apëna la maioranza.
Le “Pachet” tolô ite i resultać dles tratatives arjuntes cun indöt 137 provedimënć por na miù proteziun di abitanć dla provinzia. Ai 20 de jenà dl 1972 jô spo en forza le secundo Statut de Autonomia basè sön les competënzes nöies dl “Pachet”. Da chësc momënt inant metô la provinzia man da florì. Tl 1992 te na sentada provinziala straordinara dla SVP gnô le “Pachet” detlarè sciöche realisé y le strit inanter l´Austria y la Talia gnô aiusté ia dan dal´ONU. N ann do dê fora l´adunanza provinziala dla SVP n program de mascimes nü che tignî cunt dla situaziun nöia y dles sfides desvalies te n´Europa tres plü unida. La intenziun dla SVP resta n majer ampliamënt dl´autonomia te n´Europa federala unida a na manira che l´identité dla mendranza todëscia y de chëra ladina pois gnì conservada inće tl dagnì.
L´autonomia arjunta rapresentëia na fondamënta por n majer svilup de Südtirol. Da 50 agn incà ó la SVP dì stabilité, continuité y competënza por Südtirol, mo ara é sambëgn inće animada da n spirit davert ti confrunć dles reformes nezesciares y ara é por popolarité y vijinanza ai zitadins.
Organisaziun
La SVP à presciapüch 50.000 iscrić. I 293 grups locai é organisà te set zircoscriziuns.
Implü alda pro la SVP les organisaziuns suandëntes:
· le movimënt dles ëres dla SVP
· la generaziun jona tla SVP s´ocupëia di mëmbri dl partì sot ai 30 agn
· la comisciun provinziala por le laûr dla jënt atempada y la solidarieté inanter les generaziuns se dà da fà por i mëmbri dl partì sura i 60 agn
· i comitês soziai dla SVP rapresentëia i lauranć dependënć y les laurantes dependëntes
· i comitês economics dla SVP se crüzia dles ghiranzes dl´economia dl partì
· i comitês dla politica agrara laora fora propostes por na soluziun di problems tl´agricoltöra
· la SVP ladina é la strotöra d´organisaziun por i rapresentanć dla Val Badia y de Gherdëna tla SVP
Estrać fora dal program de mascima dla SVP:
Südtirol y l´Europa
La SVP é por n´Europa dles regiuns unida. Ara se crüzia dl reconescimënt internazional di dërć de mendranza tl cheder di dërć umans y dl ancoraje de chisc tl´UE y tles atres organisaziuns internazionales.
I raporć de Südtirol cun l´Austria
Por secui alalungia é Südtirol stè na pert dla monarchia austriaca. La SVP vëiga le destach dal´Austria do la Pröma Vera dl Monn sciöche n tort storich. N elemënt fondamental dla politica dla SVP é porchël la portignënza mentala y culturala al raiun linguistich todësch y al raiun cultural mitteleuropeich.
Istruziun
N aspet fondamental dla politica d´istruziun é la formaziun linguistica tl lingaz dla uma mo inće tl secundo lingaz y ti lingac foresti.
Natöra y contrada
La natöra y l´agricoltöra é richëzes naturales che dess gnì mantignides inće por les generaziuns che vëgn. Les aziëndes da paur y la strotöra agricola rapresentëia insciö na fondamënta por le mantegnimënt dla cultura popolara. Por la bria particolara de mantignì y curé la contrada él da arjunje n´indenisaziun por les aziëndes da paur.
Familia y ëra
Le matrimone y la familia é la fondamënta de nosta sozieté y se mirita porchël na sconanza particolara. Por na familia cun mituns ne podéssel ester degügn svantaji. Sot a vigni aspet é l´ëra parificada al ël y l´ëra ćiasarina y uma dess gnì reconesciüda sozialmënter avisa sciöche l´ëra che eserzitëia na profesciun.
Iustizia dles generaziuns
La SVP sostëgn la jonëza tl´istruziun y tla formaziun dla jonëza y te so impëgn politich zënza ti tó le dërt da tó dezijiuns. Insciö dess düć avëi a vigni etè na segurëza de basa ecuilibrada.
Economia
La SVP se lascia ite sön n´economia de marćé lëdia cun condiziuns de cornisc tlermënter soziales y ecologiches; laprò alda inće na gran desponibilité. Al é da miré a na garanzia de n´esistënza sigüda y nia a na segurëza de basa a n livel de pecügna.


text:
Selva di Val Gardena
Selva di Val Gardena (en ladì: Sëlva; en todèsch: Wolkenstein in Gröden) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 2.524 abitàncc, 'na superfìce de 53 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia, Campitello di Fassa (TN), Canazei (TN), Corvara in Badia, San Martino in Badia, Santa Cristina Valgardena.
Cuntegnüü
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Situasiù linguìstica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Zét de Selva de la Al Gardena[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ol Carlo Senoner campiun de sci
- Ol Karl Unterkircher scalatùr estrém
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Ils davos quatter onns èn ils implants turistics da San Bernardino SBIT (San Bernardino Impianti Turistici SA) cun la pendiculara, la sutgera e dus runals stads salda. La famiglia Ghezzi dal Tessin ha tratg il frain per spargnar. Ussa vuless ins puspè empruvar.
Tenor ils possessurs duess il territori esser avert en spezial per freeriders l'enviern 2016/2017. Mo ina pitschna part da las pistas duessan vegnir preparadas. Uschia possia vegnir spargnà.
Ina soluziun per repartir ils custs cun la vischnanca da Mesocco e cun il turissem vegn anc tschertgada.


text:
En il Nord da l’Italia ha la polizia arrestà sis dschihadists supponids. Quai han communitgà las autoritads talianas.
La procura publica renfatscha a las sis persunas da far part dad in’organisaziun terroristica internaziunala. Ina da las persunas saja stada 2 giadas campiun svizzer dal sport da cumbat. I sa tractia dad in Talian cun ragischs marocanas che haja planisà in'attatga a Roma.
La procura da Milaun ha manà las investigaziuns. Las persunas èn vegnidas arrestadas en las regiuns da la Lumbardia e dal Piemunt.
RR novitads 21:00


text:
Gia en la quarta runda èn els dus fruntads in cunter l'auter. Lura han els fatg in pari. Orlik ha uschia gudagnà la terza festa en sia carriera, la segunda festa da quest onn suenter la festa da lutga da la Turgovia.
Record singular per Forrer
Era sch'el ha pers ha Arnold Forrer scrit istorgia. Cun gudagnar in cranz ha el cuntanschì in nov record. Forrer ha gudagnà ses 137avel cranz. El ha uschia surpassà Hanspeter Pellet che ha fatg 136 cranz en sia carriera. Il retg da lutga da Nyon dal 2001 ha tranter auter gudagnà 6 cranz federals. Forrer è dentant anc activ e po uschia gudagnar ulteriurs cranz per extender il record.
RR novitads 20:00


text:
Domat era avant il gieu sut il stritg, Schluein Glion cun 2 puncts dapli stgars sur il stritg. In classic gieu da 6 puncts. Cun la meglra fin per ils da Domat. L’equipa da Walter Frizzoni ha gudagnà cun 1:0 a chasa cunter l’equipa Schluein/Glion. Il positiv per Schluein/Glion è, ch’els restan anc sur il stritg. Dentant be cun 1 punct avantatg sin in plaz da relegaziun.
Per Domat èsi stà in’impurtanta victoria. Ins ha pudì far il pass sur il stritg e surpassar Schluein Glion en la tabella. Mo era cun quella victoria ed ils 3 puncts, è Domat anc adina involvì en il cumbat da relegaziun.
Domat dat dumengia che vegn il proxim gieu ordaifer a Montlingen. Per Schluein Glion vai vinavant sonda proxima, a chasa encunter Steinach.
RR Sportissimo 12:00