text: 1Rü wüxi ga ngunexü̃ nataxu ga nawa na nanguxü̃ ga yema Yudíugüarü peta ga Üpetüchiga. Rü Ngechuchu nüxü̃ nacua̱x ga marü nawa na nanguxü̃ ga ñoma ga naãnewa na yaxũxü̃ rü wenaxãrü Nanatüxü̃tawa na naxũxü̃. Rü nüma rü yexguma ñoma ga naãnewa nayexmagu rü guxü̃guma tüxü̃ nangechaü̃ ga guxema noxrü ixĩgüxe. Rü yexgumarüü̃ ta ga yexguma toxna yaxũxchaü̃gu ga daxũguxü̃ ga naãnewa na naxũxü̃, rü yemaãcü poraãcü toxü̃ nangechaü̃. 2Natürü ga Chataná rü marü Yuda ga Chimáũ ga Icariúte nanena nangu na bexma cúãcü Ngechuchuxü̃ ínaxuaxü̃xü̃ca̱x. Rü Ngechuchu rü marü nüxü̃ nacua̱x ga Nanatüxü̃tawa na ne naxũxü̃ rü wena táxarü Nanatüca̱x na nataeguxü̃. Rü nüxü̃ nacua̱x ga Nanatü rü naxme̱xgu na naxüãxü̃ ga guxü̃ma ga pora. Rü yemaca̱x ga yema chütaxü̃gu ga yexguma mechawa ítachibüeyane, rü inachi ga Ngechuchu. Rü ínacu̱xuchi ga norü gáuxü̃chiru, rü wüxi ga tuayamaã nügü nigoye. 5Rü ñu̱xũchi yauxme̱xü̃páxü̃gu dexáta naba, rü toxü̃ niyauxgücutü. Rü guma tuaya ga namaã yagoyecümaã toxü̃ ínapigücutü. 6Rü yexguma Chimáũ ga Pedruxü̃ nayauxcutüchaü̃gu rü ñanagürü ga Pedru: —Pa Corix, ¿ñuxãcü tá i cuma i choxü̃ cuyauxcutüxü̃? —ñanagürü. 7Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Ñu̱xma rü tama nüxü̃ cucua̱x i tü̱xcüü̃ na chanaxüxü̃ i ñaã, natürü yixcama rü tá nüxü̃ cucua̱x —ñanagürü. 8Natürü ga Pedru rü ñanagürü: —Choma rü tãũtáma chanaxwa̱xe na choxü̃ cuyauxcutüxü̃ —ñanagürü. Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Ngẽxguma tama cuxü̃ chayauxcutügu, rü tãũtáma choxrü quixĩ —ñanagürü. 9Rü yexguma ga Chimáũ ga Pedru rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, ¡Tama choxü̃ cuyauxcutüxicatama! Natürü chanaxwa̱xe i choxü̃ cuyauxme̱x rü choxü̃ cuyauxeru ta —ñanagürü. 10Natürü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Texé ya ngexwacax aiyaxe rü tanaxwa̱xe i tümacutüxicatama tayaxu, erü guxü̃wama tangemata. Rü pema rü marü pingematagü, natürü tama guxãma aixcüma tingemata —ñanagürü. 11Rü Ngechuchu nüxü̃ nacua̱x na texé tá bexma cúãcü ínaxuaxü̃xü̃, rü yemaca̱x ñanagürü nüxü̃: —Natürü tama guxãma aixcüma tingemata —ñaxü̃. 12Rü yexguma toxü̃ yayauxgücutüguwena, rü Ngechuchu wena nicu̱xcuchi ga norü gáuxü̃chiru. Rü wenaxãrü mechawa narüto. Rü ñanagürü toxü̃: —¿Nüxü̃ pecuáxü̃ yiĩxü̃ i ngẽma chaxüxü̃? 13—Pema rü: “Pa Ngúexẽẽruü̃” rü “Pa Corix”, ñaperügü choxü̃. Rü marü name i ngẽma ñaperügü, erü aixcümaxü̃chi ngẽma chixĩ. 14—Choma i Ngúexẽẽruü̃ rü perü Cori na chiĩxü̃ rü pexü̃ chiyauxgücutü. Rü ngẽmaca̱x i pema rü penaxwa̱xe na pegü íperüxíragüxü̃ rü ngẽma pexü̃ na chiyauxgücutüxü̃rüü̃ peyayauxgücutü i wüxichigü i pemücügü. 15—Choma rü pexü̃ nüxü̃ chadauxẽẽ na ñuxãcü tá na penaxüxü̃. Rü ñu̱xma rü chanaxwa̱xe i pema rü ngẽxgumarüü̃ pegü íperüxíragü. 16—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü taxuü̃ma i wüxi i coriarü duü̃xü̃ rü norü corixü̃ narüyexera. Rü taxuü̃ma i wüxi i duü̃xü̃ i norü ãẽ̱xgacü muxü̃, rü norü ãẽ̱xgacü i namuxü̃xü̃ narüyexera. 17—Rü ngẽxguma nüxü̃ pecua̱xgu i chorü ore rü penaxü̱xgu i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü aixcüma tá petaãẽgü. 18—Rü tama guxãma i pechiga nixĩ i chidexaxü̃. Erü choma rü tüxü̃ chacua̱x rü texégü tixĩ ya yíxema tüxü̃ chidexechíxe. Natürü Tupana nayanguxẽẽchaü̃ i norü ore i ümatüxü̃ i ñaxü̃: “Texé ya chomaã chibüxe rü chorü uwanüxü̃ tá tixĩ”, ñaxü̃. Rü paxa tá nixĩ i ngẽmaãcü nangupetüxü̃. 19—Natürü naxü̃pa na nangupetüxü̃ i ngẽma, rü pemaã nüxü̃ chixu na choxü̃́ peyaxõgüxü̃ca̱x i ngẽxguma nangupetüxgu. 20—Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya tüxü̃ yaxúxe ya yíxema choma ngẽ́ma tüxü̃ chamuxẽ, rü choxü̃ nixĩ i tayaxuxü̃. Rü texé ya choxü̃ yaxúxe, rü Chaunatü ga núma choxü̃ mucüxü̃ nixĩ i tayaxuxü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 21Rü yexguma yema ñaxguwena ga Ngechuchu rü poraãcü ngechaü̃ nüxü̃́ nangu̱x, rü meãma tomaã nanango̱xẽẽ, rü ñanagürü toxü̃: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü wüxie i petanüwa tá nixĩ i bexma cúãcü choxü̃ ítaxuaxü̃xü̃ —ñanagürü. 22Rü yexguma ga toma ga norü ngúexü̃gü rü wüxichigü togü tadawenü, rü tama nüxü̃ tacua̱xgü ga texéchiga na yema ñaxü̃. 23Rü chomatama ga Ngechuchuarü ngúexü̃ ga poraãcü choxü̃ nangechaü̃xẽ rü Ngechuchucüwawa charüto ga yema mechawa. 24Rü Chimáũ ga Pedru rü bexma choxü̃ naxuneta ga na Ngechuchuna chac̱axü̃ca̱x ga texéchiga na yiĩxü̃ ga yema. 25Rü yexguma ga choma rü yexeraãcü Ngechuchuna chim̱axcuchi rü nüxna chaca, rü ñacharügü: —Pa Corix, ¿texé tá tixĩ ya yíxema? —ñacharügü. 26Rü Ngechuchu choxü̃ nangãxü̃, rü ñanagürü: —Wüxi i pãũãrü bücuxü̃ tá íchacúe, rü yíxema tüxna chanaxãxẽ, rü yíxema tixĩ —ñanagürü. Rü yexguma ínanacúe ga wüxi ga pãũãrü bücuxü̃ rü Yuda ga Icariúte ga Chimáũ nanena nanaxã. 27Rü yexgumatama Yuda nayauxgu ga yema pãũãrü bücuxü̃ rü ṉg̱oxo ga Chataná rü Yudagu naxücu. Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Rü ngẽma cuxüxchaü̃xü̃, ¡rü paxa naxü! —ñanagürü. 28Natürü taxúema ga toma ga mechawa chibüexe nüxü̃ tacua̱xgü ga ṯacüchiga na yiĩxü̃ ga yema ñaxü̃ ga Ngechuchu. 29Rü nüma ga Yuda rü dĩẽruchiü̃ãrü dauruü̃ nixĩ. Rü yemaca̱x ñuxre ga toma nüxü̃ tacua̱xgügu rü Ngechuchu taxewa nanamu, na ṯacüca̱x yataxexü̃ca̱x naxca̱x ga peta, rü e̱xna duü̃xü̃gü ga ngearü dĩẽruã́xü̃na ngĩxü̃ na naxãxü̃ca̱x ga dĩẽru. 30Rü yexguma Yuda nayauxgu ga yema pãũ, rü ínaxũxũ ga yema ucapuwa. Rü marü nachüta ga yexgumax. 31Rü yexguma Yuda íxũxguwena, rü Ngechuchu rü ñanagürü: —Rü ñu̱xma rü tá aixcüma nango̱x na ñuxãcü naporaxü̃ ya Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü. Rü yimawa tá nixĩ i nango̱xẽẽãxü̃ ya Tupana i norü pora. 32—Rü ngẽxguma yima Tupana Nane nango̱xẽẽ̱xgu i Tupanaãrü pora, rü ngẽxgumarüü̃ tá ta ya Tupana rü nanango̱xẽẽ i Naneãrü pora. Rü paxa tá nixĩ i ngẽma. 33—Pa Chauxacüã̱xgüx, tãũtáma muxü̃ i ngunexü̃ petanüwa changẽxma. Rü pema rü tá chauxca̱x pedaugü, natürü ngẽma choma íchaxũxü̃wa rü taxucürüwama ngẽ́ma pexĩ. Rü ñaãtama ore nixĩ ga marü Yudíugüarü ãẽ̱xgacügümaã nüxü̃ chixuxü̃, rü ñu̱xma rü pemaã rü ta nüxü̃ chixuxü̃. 34—Rü pemaã nüxü̃ chixu i wüxi i ngexwacaxü̃xü̃ i mu. Rü ngẽma pexü̃ chamuxü̃ nixĩ i pemücügüxü̃ na pengechaü̃xü̃ i wüxichigü. Rü ngẽma na choma pexü̃ changechaü̃xü̃rüü̃, rü chanaxwa̱xe i wüxichigü i pema rü pemücügüxü̃ pengechaü̃gü. 35—Rü ngẽxguma wüxichigü pemücügüxü̃ pengechaü̃gu, rü guxü̃ma i duü̃xü̃gü tá nüxü̃ nicua̱xãchitanü na chorü ngúexü̃gü pixĩgüxü̃ —ñanagürü. 36Rü Chimáũ ga Pedru rü Ngechuchuna naca, rü ñanagürü: —Pa Corix ¿ngextá tá cuxũ? —ñanagürü. Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Ngẽ́ma íchaxũxü̃wa rü taxucürüwa chowe curüxũ i ñu̱xmax. Natürü yixcama rü ngẽmáãcü tá chowe curüxũ —ñanagürü. 37Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü: —Pa Corix, ¿tü̱xcüü̃ taxucürüwa cuwe charüxũ i ñu̱xmax? Erü marü íchamemare na cuxca̱x na chayuxü̃ —ñanagürü. 38Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —¿Aixcüma yiĩxü̃ i marü ícumemarexü̃ na chauxca̱x cuyuxü̃? Aixcüma cumaã nüxü̃ chixu rü tãũtátama yacaxgu ya ota, rü tomaẽ̱pü̱xcüna tá nüxü̃ quixu na tama choxü̃ cucuáxü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu.


c: text/html

text:
15 10
Ol dé 15 10 l'è 'l 288 ( 289 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 78 dé a finí l'an.
Ul dí 15 10 al è ul dí da pòost 288 ( 289 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 78 dí a finí l'an.
Avenimencc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1552 - El Khanat de Kazan el vé cunquistàt de le trüpe de Ivan Grozny
- 1582 - Và 'n vigùr el calendàre gregorià, che 'l g'ha sustituìt el calendàre giulià. i dé del 5 al 14 de utùer del 1582, i è stacc saltàcc per rimèter en lìnea el calendre coi müimèncc astronòmic
- 1815 - Napuliù el cumìncia 'l sò ezìlio sö l'ìzola de Sant'Elena endèl'Océano Atlàntich
- 1872 - Giuseppe Perrucchetti el fónda 'l Còrp dei Alpini
- 1879 - El Papa Leone XIII el püblica l'Enciclica Iampridem considerando.
- 1880 - I soldàcc mesicà i còpa Victorio, giü dei piö grancc stratéghi militàr dei Apache
- 1911 - A Göteborg, en Svésia, Dorando Pietri el cór e 'l vèns la sò öltema gàra 'nternasiunàla
- 1917 - Prima Guèra Mondiàl: a Vincennes, föra de Parigi, la balerìna olandéza Mata Hari la vé füzilàda per ìga fat la spìa en favùr de la Germania
- 1939 - Vé enauguràt l'Aeropór Municipàl de New York (piö tàrde rebatezàt Aeropórt Fiorello La Guardia)
- 1940 - Cumìncia le proiesiù de Il grande dittatore, en cine di sàtira sociàl söl regìme nazìsta, el protagonìsta l'è Charlie Chaplin
- 1945 - Segónda Guèra Mondiàl: l'ex Prim Minìster de la Frància de Vichy, Pierre Laval, condanàt per tradimènt, el vé füzilàt.
- 1946 - Procès de Norimberga: el fondadùr de la Gestapo, Hermann Göring, emprizunàt de póch tép come criminàl de guèra, el se 'nveléna a póche ùre de la sò ezecusiù
- 1967 - Fidel Castro l'anuncia la mórt de Ernesto Che Guevara
- 1970 - Endèl manicòmio de Pozzuoli mör Leonarda Cianciulli, la Saunificadùra de Correggio
- 1990 - El leader de l'Üniù Soviètica, Mikhail Gorbachev, el ricéf el Premio Nobel per la pace, en ricunusimènt dei sò sfórs per calmà vià la Guèra Frèda e per l'apertüra de la sò nasiù
- 1993 - Nelson Mandela e Fredrik De Klerk i ricéf a Stocólma el Prémio Nobel per la Pàce, per ìga liberàt el Sudafrica da l'apartheid.
- 1997 - Sardegna: condèna lége regiunàl, se reconós el sàrdo cóma 'na lèngua uficiàl de la regiù autònoma a statuto speciàl.
- 2005 - I irachéni i apröa, per mèzo de 'n referendum, la Custitusiù del Iraq democràtic, parlamentàr e regiunàl: el voto contràre de la magiorànsa dei àrabi sunìti el compènsa mìa lamagiurànsa dei "Sé" dei eletùr àrabi sciiti e curdi.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 70 a.C. - Publio Virgilio Marone, poéta e filòzofo latì
- 1347 - Gian Galeazzo Visconti, pulìtich italià
- 1844 - Friedrich Nietzsche, filòzofo e scritùr todèsch
- 1915 - Yitzhak Shamir, pulìtich israelià
- 1923 - Italo Calvino, scritùr italià
- 1924 - Lee Iacocca, manager americà
- 1944 - Sali Berisha, pulìtic e dutùr albanés
- 1963 - Valerio Staffelli, personàgio de la televiziù italià
Chi che gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Roggliswil
Roggliswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.22 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 617 abitant.
El cumün de Roggliswil al se tröva a una altitüden de 560 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altbüron, Grossdietwil, Pfaffnau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Ariano nel Polesine
Ariano nel Polesine (en vèneto: Arian intel Połesine) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de 4 510 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), condena superfìce de 80,9 km² e 'na densità de popolasiù de 56 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Berra (FE), Corbola, Goro (FE), Mesola (FE), Papozze, Porto Tolle, Taglio di Po.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ariano nel Polesine l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Les Houches
Les Houches l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Chamonix-Mont-Blanc, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 2 985 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 43,07 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 796 méter a 'na altèsa màsima de 4280 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Au (SG)
Au a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Rheintal, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.69 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 7083 abitant.
El cumün de Au al se tröva a una altitüden de 405 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Balgach, Berneck, Lustenau (AT-8), Sankt Margrethen, Walzenhausen (AR), Widnau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Au l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1316 col nom de Diken Auwe.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
- ^a without Heerbrugg population was 3,370
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Au in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Heerbrugg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Pieterlen
Pieterlen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3543 abitant.
El cumün de Pieterlen al se tröva a una altitüden de 436 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Lengnau, Meinisberg, Safnern, Biel/Bienne, Vauffelin, Romont.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Pieterlen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de fö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Vereinigung für Heimatpflege Büren many publications about Pieterlen and the Büren district (Todesch)
- Webcam
- Pieterlen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Berna
Berna (inscí anca in italian e rumanc; Berne in frances e ingles; Bern in tudesch; Bärn in dialet bernes; Bèrna in arpitan) l'è una cità dela Svízzera, e l'è anca la sò capital. La sa tröa in del nord del paes, in del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part a magioranza linguistega todèsca del Canton Berna del qual l'è anca la capital.
El cumün de Berna al se tröva a una altitüden de 542 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bremgarten bei Bern, Frauenkappelen, Ittigen, Kirchlindach, Köniz, Mühleberg, Muri bei Bern, Neuenegg, Ostermundigen, Wohlen bei Bern e Zollikofen.
In del Dicember 2010 la cità de Berna la gh'eva una popolazion de 124381 abitant, che vegnen pressapoch 300.000 se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 51.6 km²
L'UNESCO l'ha diciarada patrimoni cultüral mundial per el sò patrimoni ürban medeval.


text:
L'è ruvaa cun soe el cilindro e trii curtej ne la cintuura
I stivaj de pèll de bìssa e cun la fèvera in di oecc
L'è ruvaa venerdè siira nella sua villa fada de sàss
L'ha pizzaa mezza candèla e l'ha smurzàda cun la tùss
L'è voolt un metru e una bestemmia el g'ha un viulèn de lègnu russ
Un brascialètt de fiil de corda de quaand vurèven impiccall
L'hann licenziaa dal purgatori, l'hann battezzaa cul grand marnier
I so pensee tuchen la tera e sura i vedri fa mea rifless
E donca sara la tua finestra
E fa trii voolt el segnu de la cruus
Tappa i urecc quaand che veert la custodia
Che quaand el sona l'è periculuus
E ogni saant e ogni madona
Questa nocc el sara la porta
Scapa fioe scapa fioe scapa fioe
L'è scia' el baron de la lena storta
L'e' scia' el baron de la lena storta
Hann dii che l'era un reverendo, hann dii che l'era un mercenari,
hann dii che l'era un trapezista in un circo in ungheria
e l'è nassuu a s. marie de la mer el 34 de febraar
el so' prufiil l'è tutt al cuntraari, la sua cravatta una crapa de moort
e l'hann veduu spustà la nebbia, sara' una stela in una gabbia,
l'hann impicaa e s'e' rutt el ramm el g'ha la pèll culuu del foemm
e in quarant'ann de manicomi l'è diventaa mila person
l'è mea guarii, l'ha mea capii ma l'ha imparaa a sunà el viulen
e in quarant'ann de manicomi l'è staa un poo tucc e un poo nissoen
ma adess l'è scià cun soe el cilindro e luu la sa' che l'è el baron


text:
Amélie Mauresmo
L’Amélie Simone Mauresmo (Saint-Germain-en-Laye, 5 ad Luj dal 1979, a s lèś [ame'li si'mɔn moʁɛ'smo]) l'è stada na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 1993 a 'l 2009, la prima dal sò paéś a dvintàr la nùmar òṅ dal mónd in singulàr ('l è sucès al 13 ad Setémbar dal 2004). L'è élta 175 cm par 69 chilo e la śōga l'arvèrs cun na maṅ sōla.
In dla sò caréra l'à vins vint-sinc tìtui WTA (pardénd-an vint-a-tri in finàl) e dū ad qvéi d'l ITF, cun anc na mdaja 'd argìnt a l'Ulimpìad dal 2004 e la Fed Cup dal 2003. L'à purtâ a cà da piò ad quìndas migliòṅ ad dòlar ad prèmi. In dal 2006 l'è stada bòna ad vìnsar dū tìtui dal Gran Slam, Australian Open e Wimbledon, tut i dū cóntar la Justine Henin. Śugànd insém a la Svetlana Kuznecova l'à anc śugâ la finàl in dópi ad Wimbledon d'l an prima ma la l'à pèrsa.
Par tri vòlti l'è andàda in finàl in di WTA Championships, vinsénd cóntar la Mary Pierce in dal 2005 par 5–7 7–6 6–4 e pardénd cóntar la Kim Clijsters (2003) e la Justine Henin (2006).
Al 3 ad Dicémbar dal 2009, a 30 an e basta, la fà savér ch'la gh dà 'n taj cun al tènis parchè la n gh'à piò di stìmui.


text: 1Tɨ'ɨqui Jesús jemi huatyajturaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Tɨ'ɨj i aun u a'arajraa u Jordán. Tɨ'ɨqui xaijnyu'ucara'ara'an pu ya'uvi'itɨ a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. 2Au pu e'etee a'achu cumu hua'apuate xɨcaj. Ajta aɨn tiyaaru'u, aɨ pu i tyú'ujtyesi'ira'acaa tɨ raamue'itɨn tɨ'ij autya'ɨtzen ɨ Dioj jemi. Ajta aɨn Jesús, capu ti'icua'acaa tɨj na'a tɨ aun e'etee. Tɨ'ɨj tya'ara'astéesima'aca ɨ hua'apuate xɨcaj, tyamua'a pu eihua tyu'utá'icuataca'a. 3Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ tiyaaru'u tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui yaujra'an paj pueenye'en ɨ Dioj, pata'aj raataijte'en mɨ tetej tɨ pan huatyaujtaahuan. 4Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Ɨ tyaata'a, capu pan na'a cɨn ruuri a'ame.” 5Tɨ'ɨqui tiyaaru'u pu ya'uvi'itɨ ɨ jɨri japua. Tɨ'ɨj i tiraataseijra nainjapua tɨj na'a va'atɨ yan huatacá'a ɨ chaanaca japua, matɨj mana'a pua'amuaque yan huachaatɨme i chaanaca japua. 6- 7Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a peyan huarɨni pej titunuta inyeetzi jemi, pajta naatyaanajche, nain nu muaatapueijve'esin paj muaa tihua'utaijte'en, tɨ ij timuaacɨ'ɨti naijmi'i tɨj na'a tɨ naa seijre'e tɨ hua'a jetze seijre'e. Ayaa nu hui rɨni a'ini aɨj nu cɨn antinmua'aree, nyaj neyan raatapueijve'en a'atɨ nyaj a'apueijve'e. 8Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn yee: “Sata'aj seyan sana'a ratyaanajche ɨ tavastara'a ɨ Dioj. Aɨj xu'u huatyavaɨre'en.” 9- 10Tɨ'ɨqui ajtahua'a aɨn tiyaaru'u ya'uvi'itɨ a'ahua'a yee, ajna Jerusalén. An pu ra'antiví'itɨ japuan u teyujta'a, japuan ɨ tɨ eitze'e antipiti. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui pej yaujra'an pueenye'en ɨ Dioj, ancájvetzi muucɨ, a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: Dioj pu huaja'utaiti ɨ mej jemin ti'ivaɨre'e mej mi muáachaɨn. 11Mamua'ancure'evi'ira mueetzi pej pi cai a a'ajva'ɨtzɨ'ɨn. Aj mu mi muatyechatza tɨ ij cai ti'itɨ a'ij muaruuraa. 12Tɨ'ɨqui Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Capej ti'itɨj cɨn a'ij tí'ira'ihua'ura ɨ a'a Dioj aisɨ tɨ pua'a ayan huarɨni a'ij pej ti'ijxe'eve'e muaa.” ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 13Tɨ'ɨj nain antipua'ari ɨ tiyaaru'u, tɨ ti'ihuaujtesi'ire, aj pu i á'uraa. Capu che'e a'ure'eninyéica'a jemin asta cai tyaja'ure'enyen a'anaj tɨ pua'a raaxa'apɨ'ɨntare tɨ ajtahua'a huataujtese'en. 14Tɨ'ɨqui Jesús á'uraa aujna Galileeya. Ajta ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj jemin pu huatyajturaa. Ajta nainjapua tɨ aun huatacá'a, eihua mu tyaɨte raamua'areeri'i a'ij tɨ huarɨj. 15Aɨ pu tihua'umuá'ate aujna hua'ateyujta'a. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨ'ɨ tiraata'a maɨjna. 16Tɨ'ɨqui aun a'ará'a u Nazaret, a'u tɨ a'uve'ese. Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'an jetze maj pua'a rusa'upi, au pu teyujta'a a'utyajrupi tɨj tí'ijrɨ'ɨrajcaa. Tɨ'ɨqui a'utyeechaxɨ tɨ ij hua'utanamuajriste'en. 17Matɨ'ɨj mi raatapij ɨ yu'uxari tɨ íri'i tɨ Isaías tyaacan ra'uyu'uxaca'a, aɨjna tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Tɨ'ɨqui raataxɨjtaca'a, aj pu ra'utyau a'ij tɨ te'eyu'usi'i tɨ ayan tɨ cɨme'en yee: 18Ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, au pu hui huatyaturaasin neetzi jemi, a'ini aɨ pu na'antihuau, nyej ni tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i ɨ nyuucari cɨme'e ɨ maj cɨn huataujtyamua'ave'esin. Au pu hui nyaja'utaityaca'a nyaj nu'u tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj nami'i tɨcɨn yee nu'uri amue'iratuaasin. Ajta nyaj nu'u tihua'uhuaate'en ɨ maj aracucu'unijmee mej mi majtahua'a maunyéjnye'eri, ajta nyaj nu'u hua'a japua huanyuuni aɨme ɨ maj rajpueijtzi. 19Ajta nyaj nu'u hua'uta'ixaate'en tɨcɨn: “Ijii pu'uri xaa tyaja'ure'enye ajna ninye'ira'a jetze tɨ hui tavastara'a rɨ'ɨ tihua'uta'asin.” ―Ayaa pu tira'ujijve ɨ yu'uxari jetze. 20Tɨ'ɨqui ratyeejire ɨ yu'uxari, tɨ'ɨj i raatapij ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u teyujta'a. Ajta aujyeijxɨ. Naimi'i matɨj mana'a au maj huiirátya'acaa, aɨ mu raseijracaa. 21Aj pu i autyejche tɨ ayan tihua'uta'ixaate'en tɨcɨn: ―Ijii pu hui ayan tya'arauraste muejmi jemi a'ij tɨ te'eyu'usi'i aijna jetze ɨ saj ranamua. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 22Naijmi'ica pu hua'aranajchaca'a. Aɨ mu cɨn naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna cɨme'e tɨ naa namuajre'e ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a. Ayaa mu tyu'urihuauraca'a tɨcɨn: ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ José? ¿A'ini hui auj ti'irɨ'ɨri? 23Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ee tzɨte'e, ayaa pu hui tina'amitejte'e ineetzi sej seyan tinaata'ixaate'esin aijna i nyuucari tɨ ayan namuajre'e tɨcɨn: Mɨ paj ti'ihua'ataca, pata'aj tihua'ahuaate'en asaɨj. Pata'aj peyan che'eta pana'a huarɨni ayajna pej e'ema'acan a'ij paj nu'u peri tyu'uruu aujna a'ahua'a Capernaum ɨ tej teri raamua'areeri'i. 24’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, camu a'anaj ra'ancure'evi'itɨ a'atɨ tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a aɨme ɨ maj maun huachaatɨme aujna tɨ e'ema'acan aɨjna ɨ a'atɨ. 25’Ee tzɨte'e, ayan ti'ayajna, ajmi'i tɨ auj seijra'acaa aɨjna ɨ Elías, mui'itɨ mu hui seijra'acaa iiya Israel aɨme ɨ juuca maj rusaɨjta mua'araa. Ajna'ɨmɨ pu'uri mu auma'a a'achu cumu hueica ninye'ira'a japuan e'ita'a maj cai che'e viiye. Ajta, eihua pu huatujri'ihuacaa nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatyacá'a u Israel. 26’Ma ajta, aɨn Dioj capu hui raataityaca'a aɨjna ɨ Elías tɨ hua'a jemi a'ume'en aɨme jemi ɨ juuca ɨ maj Israel jetze e'ema'acan silu ayaa pu tiraataij tɨ aun á'ume'en aɨjna jemi ɨ jɨita'a tɨ rusaɨjta a'araa, aɨjna tɨ aun e'echajca'a u Sarepta, chajta'a tɨ aun seij chuejra'a japua e'ejtyama'acantaca'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Sidón. 27’Ajta tɨ'ɨj auj ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ Eliseo tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, mui'itɨ mu hui tí'icucui'icaa ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e ɨ tɨ tinyajxɨ hua'ahue'ira'a jetze. Mui'itɨ mu seijra'acaa iiyan Israel. Ma ajta, capu a'atɨ tihua'uhuaa silu aɨ pu'u, aɨjna ɨ Naamán, Siria tɨ e'ema'acan. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 28Cɨme'en mu'u raanamuajri'i ɨ tyaɨte maj teyujta'a huiraati, matɨ'ɨj mi naimi'i huatanínyu'ucacuca'a. 29Ca'anacan mu ajhuiixɨ. Matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ ca'anyejri cɨme'e, maj a pua'aque ru'irajtuaani u chajta'ana jetze. An mu ya'ure'enyejte a'u tɨ ancatee ɨ ɨrij jetze ɨ tɨ japuan huachajta'a. An mu ra'ancaráiniche'e a'u tɨ ancatee. 30Ma ajta aɨn Jesús, e'ita'a pu hua'a jetze tanye. Tɨ'ɨqui á'uraa. 31Tɨ'ɨqui aun pu a'ucáanye u Capernaum, chajta'a tɨ aun jetze ajtyama'acan u Galileeya. Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a me jetzen rusa'upi, aɨ pu tihua'umuá'ate. 32Eihua pu hua'a jetze raavatzɨ ɨ nyuucari a'ini tɨj ayan tihua'uta'ixaa, yaa pu tihua'utamitejte'e tɨcɨn: ―Xuee tɨ cu va'acan cɨn ti'itejvee. 33Meenti saɨj ɨ tyaata'a, au pu a'utyavaaca'a u teyujta'a. Tiyaaru'u pu tzajta'an seijra'acaa, tɨ e'ij pua'a een. Ca'anin pu cɨn raatajé aɨjna ɨ a'atɨ aɨjna ɨ Jesús. 34Ayan tɨcɨn: ―Muaa, ¿a'ini ti'itɨ pej tya'umua'aree itejmi jemi, muaa Jesús, mɨ paj hui Nazaret e'ema'acan? ¿Ni peyan ya tamej pej pi tejmi antipua'arite'en? Nyamuamua'ate inyaa a'atɨ paj pɨrɨcɨ, mɨ paj Dioj jemi rɨ'ɨ ti'iseijre'e. 35Aj pu i Jesús eihua ra'ajtya'axɨ ɨ tiyaaru'u tɨcɨn: ―Capaj ti'itɨj xajta. Huiirajraa hui mɨ tevi jetze. Ajta aɨn tiyaaru'u, aɨ pu ra'arai a chuaata'a mejseiiraca ɨ tyaɨte. Tɨ'ɨqui cai a'ij raaruu ɨ tevi, aj pu i huiirajraa. 36Naimi'i mu rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaani nyuucarijra'a cɨn ti'ixa? Aɨ pu hui tihue'ijte'e ɨ tiyaaru'use. Xuee tɨ cu aɨjna cɨn antyujmua'aréera, a'ini rumuare'eri'ira'a pu cɨn ti'imuare'e mej mi huiracɨɨnye ɨ tiyaaru'use ɨ tyaɨte tzajta'a. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 37Ajta nainjapua tɨ aun huatacá'a, naimi'i mu raamua'areeri'i a'ij tɨ Jesús ti'itɨj huáruu. 38Tɨ'ɨqui huiirajraa aɨjna ɨ Jesús aujna u teyujta'a. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a ɨ Simón tɨ e'eche'e. Ajta aɨn ɨ mu'unyaara'an ɨ Simón, aɨ pu ti'icui'icaa. Pɨstacara'a aɨjna ɨ jɨita'a. Matɨ'ɨj mi raatahuaviiri'i maɨjna ɨ Jesús tɨ nu'u tiraahuaate'en. 39Tɨ'ɨj i Jesús aicaujtutzi aɨjna jemi. Tɨ'ɨqui ra'ajtya'axɨ ɨ tɨ cɨn ti'icu'i. Aj pu i huatyapua'araca'a ɨ cui'ini'ira'a. Cɨme'en pu huatyapua'araca'a ɨ cui'ini'ira'a, aj pu i ajche aɨjna tɨ ti'icui'icaa. Tɨ'ɨqui aɨn tihua'umí. 40Tɨ'ɨj huara'acaanaca'a ɨ xɨcaj, aɨme ɨ tyaɨte hua'ure'enejtya'axɨ ɨ Jesús jemi naijmi'ica ɨ mej ti'icucui'ijmee. Capu ti'iseicaj na'a ɨ cui'ini'ira'a. Aɨ pu hua'ajtamuára'axɨ seij ajta seij. Tɨ'ɨqui naijmi'ica tyu'uhuaa. 41Majta maɨn ɨ tiyaaru'use ɨ maj tyaɨte tzajta'a seijra'acaa, naijmi'i mu huiiraacɨ. Matɨ'ɨj mi meyan ca'anin cɨn tiraatajee tɨcɨn: ―Muaa pa yaujra'an pueen ɨ Dioj. Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu hua'ajtya'axɨ. Capu hua'uta'a mej tyu'utaxaj a'ini májmua'areeraca'a tɨcɨn aɨ pu aɨn pɨrɨcɨ Dioj tɨ an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. 42Tɨ'ɨj tapua'arijma'aca, aj pu i huiirajraa u chi'ita ɨ Jesús. Au pu a'ará'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu ráahuausima'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ a'ij é'enya'a. Mejxe'eva'acaa tɨ cai a'ura'ani, tɨ aun a'utyaturan aɨme jemi. 43Ma ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu ajta tyu'ujxe'eve'e nyej tihua'uta'ixaate'en ɨ seica ɨ tyaɨte mej meyee huachaatɨme nyaɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ rɨ'ɨ tihua'uta'asin, ɨ tɨ ajta cɨme'en raxajta tɨ aɨn Dioj yan huataseijre'esin iiyan chaanaca japua tɨ i yan tyu'utaijta tɨj na'a va'atɨ yen seijre'e. Ayaa nu hui een cɨn mu a'uve'eme. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 44Ajta aɨn Jesús, auche'e pu tihue'ixaatya'acaa u tihua'ateyujta'a jetze tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judeeya.


text:
Arbed-Cagion
Arbed-Cagion (Arbedo-Castione) a l'è un cumün svizzer del distret de Bellinzona. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 4 380 abitant (dato del 31 Dicember 2011[1]) e una süperfiss de 21.52 km², e al se tröva a una altitüden de 283 meter sura al livel del mar.
L'è furmaa de du abitaa: Arbed (che 'l ciappa dent anca la frazzion de Murinasc) e Cagion, sitüaa in süi du spond del fiüm Moesa, arent a la conflüenza cul fiüm Tesin.
El cumün de Arbed-Cagion a l'è tacaa ai cumün de Bellinzona, Clar, Gnosca, Gurdün, Lümin, Rorè (GR) e Sant Antoni.
Evoluzion demugràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Musć
Al musć 'l è na pianta cica ch'la n gh'à minga di tesû vasculàr e al fà part dla diviśiòṅ Bryophyta.
In dal mónd a gh 'n è 12.000 spéci a 'l incìrca e al s cata specialmènt in di bòsc e davśèṅ a i fiùm. In generàl, al crés in du a gh'è l'òra e dla tèra mója.
I fust i èṅ pòc śvilupâ e i vènan sù cun dal strutùri a fója. Al musć più grand al pól rivàr a 50 cm 'd altésa (Dawsonia superba, ch'al crés in di tròpic) ma ad sòlit la sò dimensiòṅ la và da òṅ a déś cm.
Da 'l nòstri bandi al musć a'l s dróa par far al preśèpi.


text: 1Pa Toeneẽgü ya Piripuwa Ngẽxmagüxex, choma i Pauru rü namaã i taeneẽ i Timutéu nixĩ i pexca̱x tanaxümatüxü̃ i ñaã popera. Rü toma rü Ngechuchu ya Cristuarü puracütanüxü̃ tixĩgü. Rü pexca̱x tanaxümatü i pema i yaxõgüxü̃ãrü ãẽ̱xgacügü na pixĩgüxü̃, rü pema i tupaucawa ngü̃xẽẽtaeruü̃gü na pixĩgüxü̃, rü guxãma i pema i Ngechuchu ya Cristuaxü̃́ yaxõgüxe. 2Rü chanaxwa̱xe i Tanatü ya Tupana rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu poraãcü pexü̃ narüngü̃xẽẽ rü pexü̃ nataãẽxẽẽ. 3Rü guxü̃guma i ngẽxguma pexna chacua̱xãchixü̃gu rü Tupanana moxẽ chaxã i pexca̱x. 4Rü ngẽxguma chayumüxẽgux, rü guxü̃guma chataãẽãcüma pexca̱x chayumüxẽ i guxãma i pemax. 5Erü pema rü noxritama Tupanaãrü orexü̃ pexĩnüẽgumama rü poraãcü choxü̃ perüngü̃xẽẽ na nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i norü ore i mexü̃. Rü ñu̱xma rü ta choxü̃ perüngü̃xẽẽgüecha. 6Rü Tupana rü marü inanaxügü i wüxi i mexü̃ i puracü i perü maxü̃wa. Rü nüxü̃ chacua̱x rü nüma rü guxü̃gutáma nanaxüecha i ngẽma puracü ñu̱xmatáta yanguxẽẽã i ngẽxguma ínanguxgu ya Ngechuchu ya Cristu. 7Rü aixcüma name na ngẽmaãcü pemaã nagu charüxĩnüxü̃, erü poraãcü pexü̃ changechaü̃ rü aixcüma Tupana wüxigu tüxü̃ narüngü̃xẽẽ i guxãma i yixema. Rü woo ñu̱xma na chapoxcuxü̃ rü e̱xna ega ãẽ̱xgacügüpe̱xewa choxü̃ nagagügu, rü Tupana choxü̃ narüngü̃xẽẽ i ngẽxguma norü ore i mexü̃ẽ́tüwa chideaxgu rü namaã nüxü̃ chixuxgu i ãẽ̱xgacügü na aixcüma yiĩxü̃ i ngẽma orewa nüxü̃ iyarüṉg̱auxü̃ i tórü maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü nüxü̃ chacua̱x rü ngẽma choxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ãcüma, rü pexü̃ rü ta narüngü̃xẽẽ. 8Rü Tupana nüxü̃ nacua̱x na ñuxãcü poraãcü pexü̃ chadauxchaü̃xü̃ rü pexü̃ na changechaü̃xü̃ i guxãma i pemax, ngẽma Ngechuchu ya Cristu pexü̃ na ngechaü̃xü̃rüü̃. 9Rü chorü yumüxẽwa naxca̱x íchaca na yexeraãcü pegü pengechaü̃güxü̃ca̱x rü Tupanaxü̃ pengechaü̃güxü̃ca̱x. Rü naxca̱x íchaca na yexeraãcü nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x i guxü̃ma i Tupanachiga rü yexeraãcü nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na naxca̱x pemaxẽxü̃. 10Rü ngẽmaãcü pexca̱x chayumüxẽ erü chanaxwa̱xe na meã penangugüxü̃ i ṯacü nixĩ i aixcüma mexü̃ i Tupanape̱xewa na penaxüxü̃ca̱x i ngẽma. Rü chanaxwa̱xe na aixcüma namexü̃ i perü maxü̃ na taxuca̱xma ṯacüca̱x Tupana pexna c̱axü̃ca̱x i ngẽxguma ínanguxgu ya Cristu. 11Rü naxca̱x íchaca na Ngechuchu ya Cristu pexü̃ narüngü̃xẽẽxü̃ na aixcüma namexü̃ca̱x i perü maxü̃ rü aixcüma penaxüxü̃ca̱x i ngẽma Tupanape̱xewa mexü̃ na ngẽmaãcü meã pemaxẽãcüma Tupanaxü̃ picua̱xüü̃güxü̃ca̱x. 12Pa Chaueneẽgüx, rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ pecua̱x rü guxü̃ma i ngẽma choxü̃ üpetüxü̃, rü aixcüma ngẽmaãcü choxü̃ naxüpetü na yexeraãcü natachigaxü̃ca̱x i Tupanaãrü ore i mexü̃. 13Rü ñu̱xma i núma rü guxü̃ma i churaragü i ãẽ̱xgacüpataarü dauruü̃gü rü guxü̃ma i togü rü ta nüxü̃ nacua̱xgü na chapoxcuxü̃ naxca̱x na Cristuarü duü̃xü̃ chiĩxü̃. 14Rü ñu̱xma na chapoxcuxü̃ rü muxü̃ma i taeneẽgü i yaxõgüxü̃ rü tama namuü̃ẽãcüma nüxü̃́ nangúchaü̃ na nüxü̃ yaxugüexü̃ i Tupanaãrü ore i mexü̃. Rü yexeraãcü tórü Coriaxü̃́ nayaxõgü. 15Rü aixcüma nixĩ i ñuxre i duü̃xü̃gü rü togüxü̃ na yaxãũxãchixẽẽxü̃ca̱xmare nüxü̃ nixugüexü̃ i Cristuchiga, erü togüxü̃ narüyexerachaü̃. Natürü nangẽxma i togü i duü̃xü̃gü i aixcüma mexü̃gu naxĩnüẽãcüma meã nüxü̃ ixugüexü̃ i ngẽma ore. 16Rü ñuxre i duü̃xü̃gü rü Cristuchigaxü̃ nixugüe erü choxü̃ nangechaü̃gü rü nüxü̃ nacua̱xgü na Tupana nuxma choxü̃ muxü̃ na íchanapoxü̃xü̃ca̱x i norü ore i mexü̃. 17Natürü nangẽxma i togü i noxrütama ngúchaü̃ca̱x daugüxü̃ rü ngẽmaca̱x nüxü̃ ixugüexü̃ i ngẽma ore. Rü nümagü rü tama mexü̃gu narüxĩnüẽ, natürü naxca̱x nadaugü na yexeraãcü choxü̃́ naguxchaxẽẽgüãxü̃ i ñu̱xma na chapoxcuxü̃. 18Natürü nüẽ́tama nixĩ ega woo ngẽmaãcü yixĩgu. Erü woo mexü̃ i norü ngúchaü̃maã yixĩgu rü e̱xna tama, natürü Cristuchigaxü̃ nixugüe. Rü ngẽma rü wüxi i taãẽ nixĩ i chauxca̱x. Rü guxü̃gutáma chataãẽẽcha erü nüxü̃ chacua̱x rü guxü̃ma i ngẽma rü chorü mexü̃ca̱x tá nixĩ erü chauxca̱x peyumüxẽgü rü choxü̃ narüngü̃xẽẽ i Tupanaãẽ i Üünexü̃ i Ngechuchu ya Cristuxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃. 20Rü ngẽma poraãcü chanaxwa̱xexü̃ nixĩ na taguma ṯacü rü chixexü̃ na chaxüxü̃ na taxuca̱xma chaugüca̱x chaxãnexü̃ca̱x. Rü chanaxwa̱xe i guxü̃guma íchamemare na guxãpe̱xewa tama chamuü̃ãcüma Cristuchigaxü̃ chixuxü̃. Rü ñu̱xma na chamaxü̃xü̃ rü chanaxwa̱xe i guxü̃guma aixrügumarüü̃tama Cristuxü̃ chicua̱xüü̃ rü chanataxẽẽ. Natürü ngẽxguma woo chayu̱xgux, rü chanaxwa̱xe i ngẽmaãcü rü ta chanataxẽẽ. 21Erü chauxca̱x rü Cristuarü ngúchaü̃ na chaxüxü̃ca̱x nixĩ i na chamaxü̃xü̃. Natürü ngẽxguma chayu̱xgux rü ngẽma rü ta name, erü Cristuxü̃tawa tá changẽxma i ngẽxguma. 22Natürü tama nüxü̃ chacua̱x i ṯacü nixĩ i rümemaẽxü̃ i chauxca̱x, ngẽma na chayuxü̃ rü e̱xna tama. Erü ñu̱xma na chamaxü̃xü̃ rü choxü̃́ natauxcha na chanaxüxü̃ i tórü Coriarü puracü. 23Rü ngẽmaca̱x tama nüxü̃ chacua̱x na ṯacü yiĩxü̃ i chauxca̱x rümemaẽxü̃ i ngẽma taxrewa. Erü ñuxguacü rü chanaxwa̱xe na chayuxü̃ na Cristuxü̃tawa changẽxmaxü̃ca̱x. Rü ngẽma nixĩ i aixcüma yexera rümemaẽxü̃ i chauxca̱x. 24Natürü i pexca̱x rü nagu charüxĩnü rü narümemaẽ nixĩ na ñoma i chaxunemaãtama na chamaxü̃xü̃ na ngẽmaãcü pexü̃ charüngü̃xẽẽxü̃ca̱x. 25Rü ñu̱xma na aixcüma meã nüxü̃ chacuáxü̃ na pechoxwa̱xexü̃, rü ngẽmawa nüxü̃ chacua̱x na tãũtáma paxa chayuxü̃. Rü ngẽmaãcü tá chamaxãma na pexü̃ charüngü̃xẽẽxü̃ca̱x na yexeraãcü Cristuca̱x pemaxẽxü̃ca̱x rü yexeraãcü taãẽãcüma nüxü̃́ peyaxõgüxü̃ca̱x. 26Rü ngẽmaãcü wena táxarü petanüwa changẽxma. Rü ngẽxguma wena choxü̃ pedaugügu rü aixcüma tá petaãẽgü erü tá pexü̃́ nangẽxma na ṯacüca̱x Ngechuchu ya Cristuxü̃ picua̱xüü̃güxü̃. 27Rü ngẽma guxü̃ãrü yexera rümemaẽxü̃ nixĩ na naxca̱x pedauxü̃ na meã pemaxẽxü̃, ngẽma Cristuarü ore pemaã nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Rü ngẽxguma petanüwa chaxũxgu rü e̱xna woo tama ngẽ́ma chaxũxgu, natürü nüxü̃ chaxĩnüchaü̃ na guxãma wüxigu pegü peporaexẽẽxü̃ na taguma nüxü̃ perüc̱ẖauxü̃ca̱x na aixcüma peyaxõgüxü̃, rü ngẽmaãcü Tupanaãxü̃́ pepuracüexü̃ na yexeraãcü yaxũchigüxü̃ca̱x i norü ore i mexü̃. 28Rü ngẽmaca̱x penaxwa̱xe i tama texéxü̃ pemuü̃ẽãcüma nüxü̃ pixugüama i ngẽma ore. Rü ngẽma na tama nüxü̃ pemuü̃ẽxü̃ rü ngẽma rü wüxi i cua̱xruü̃ tá nixĩ nüxü̃́ i perü uwanügü. Rü ngẽmawa tá nüxü̃ nacua̱xgü na poxcuwa tá naxĩxü̃ i nümagü natürü pema rü tá maxü̃wa na pexĩxü̃. Rü Tupana tá nixĩ ya pexü̃ rüngü̃xẽẽcü na tama nüxü̃ pemuü̃ẽxü̃ca̱x i ngẽma perü uwanügü. 29Rü Tupanaga nixĩ na Cristuaxü̃́ peyaxõgüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta naga nixĩ na Cristuca̱x ngúxü̃ pingegüxü̃. Rü ngẽma rü wüxi i ngü̃xẽẽ nixĩ i pexna naxãxü̃ ya Tupana. 30Pema rü choma rü wüxigu Tupanaãrü puracüwa tangẽxmagü, rü tanaxüama i ngẽma puracü ega woo texé tüxü̃́ naguxchaxẽẽgux. Rü ü̃pa rü marü choxü̃ pedau na ñuxãcü meã chanaxüxü̃ i ngẽma puracü, rü ñu̱xma rü ta nüxü̃ picuáchiga na ñuxãcü chanaxüamaxü̃ woo namu i chorü guxchaxü̃gü.


text:
Macrumulecula
Una macrumulecula a l'è una mulecula de dimensiun grand e pes mulecular elevaa. I macrumulecul a hinn cumün in di sistema vivent e in de la scienza di materiaj.
I macrumulecul a hinn despess di pulimer sintetigh, artifiziaj o nadüraj.
Per la IUPAC, però, "macrumulecula" 'l saria mej dupral dumà per i mulecul ünegh de dimensiun grand e minga per i pulimer, che se duvarien ciamaa dumà pulimer.
I macrumulecul biulogigh püssee impurtant a hinn:
- i polisacarid, che pertuchen ai glücid (per esempi la celülusa);
- i pruteinn;
- el DNA e 'l RNA, che hinn acid nücleigh;
- i lipid cumpless.


text: 1Rü nayexma ga wüxi ga yatü ga Ananíãgu ãẽ́gaxü̃ rü Chacuíra ga nama̱x. Rü nümagü rü namaã nataxegü ga wüxi ga norü naãne. 2Natürü ga yema yatü rü nama̱xmaã nanamexẽẽ na nügüxü̃́ ngĩxne nayauxgüxü̃ ga ñuxre ga yema naãnetanü. Rü ñu̱xũchi yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃xü̃tawa ngĩxü̃ nangegü ga yema nüxü̃́ íyaxücü. 3Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ananíãx, ¿tü̱xcüü̃ ṉg̱oxo i Chatanága cuxĩnü rü Tupanaãẽ i Üünexü̃maã quidora, rü cugüxü̃́ ngĩxne cuyaxu i ñuxre i ngẽma curü naãnetanü? 4—¿E̱xna yexguma tauta namaã cutaxegu, rü tama e̱xna cuxrü yiĩxü̃ ga yema naãne? ¿Rü yexguma namaã cutaxegu, tama e̱xna cuxrü yiĩxü̃ ga yema dĩẽru na ngĩxü̃ cugu̱xẽẽxü̃ca̱x i ngẽma cuma cunaxwa̱xexü̃ãcüma? ¿Tü̱xcüü̃ i cunaxüxü̃ i ñaã? Tama yatügümaãxĩca quidora, natürü Tupanamaã rü ta nixĩ i quidoraxü̃ —ñanagürü ga Pedru. 5Rü yexguma yema orexü̃ naxĩnügu ga Ananíã, rü yuxü̃ma inayangu. Rü poraãcüxüchima namuü̃ẽ ga guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga yexguma yemaxü̃ nacuáchigagügu. 6Rü ñuxre ga yéma yexmagüxü̃ ga ngextü̱xüxü̃gü rü nanayauxgü ga naxü̃ne, rü nananuquegü, rü inayata̱xgü. 7Rü tomaẽ̱xpü̱x ga ngora ngupetüxgu rü íingu ga nama̱x. Rü yexma ixücu natürü tama nüxü̃ icua̱x ga ṯacü na ngupetüxü̃. 8Rü Pedru ngĩxna naca, rü ñanagürü: —¿Yema natanü ga ipexunetaxü̃gu yiĩxü̃ ga namaã petaxegüxü̃ ga perü naãne? —ñanagürü. Rü ngĩma rü: —Ngü̃, ngẽxgumaẽ̱xpü̱xgu nixĩ —ngĩgürügü. 9Rü Pedru rü ñanagürü ngĩxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ pegümaã ngẽmaãcü wüxigu perüxĩnüẽ na namaã pidoraexü̃ca̱x i Tupanaãẽ i Üünexü̃? ¡Dücax, ngẽma cutexü̃ iyata̱xgüxü̃ rü marü ínangugü, rü ñu̱xma rü cuxü̃ rü tá ta ngẽ́ma nangegü! —ñanagürü. 10Rü yexgumatama yu̱xcüma Pedrupe̱xegu iyangu. Rü yexguma nachocu̱xgu ga yema ngextü̱xüxü̃gü, rü yu̱xcüma ngĩxü̃ inayangaugü. Rü ngĩxü̃ nayauxgü, rü ngĩtexü̃tagutama ngĩxü̃ nayata̱xgü. 11Rü yexguma nüxü̃ nacua̱xgügu ga yema ngupetüxü̃, rü guxü̃ma ga yema yaxõgüxü̃ rü yema togü ga duü̃xü̃gü rü ta poraãcüxüchima namuü̃ẽ. 12Rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃, rü duü̃xü̃güpe̱xewa nanaxügü ga muxü̃ma ga mexü̃gü ga Tupanaãrü poramaã naxügüxü̃. Rü inanawe̱xgü ga muxü̃ma ga cua̱xruü̃gü. Rü guxü̃ma ga yema yaxõgüxü̃ rü guxü̃guma naxĩtaque̱xegüxü̃ nawa ga yema tupauca ga taxü̃neãrü chopetüchica ga Charumóũãrü Chopetüchicagu ãẽ́gaxü̃. 13Rü yema togü ga duü̃xü̃gü ga tama yaxõgüxü̃ rü namuü̃ẽ na yema yaxõgüxü̃tanügu naxãgüxü̃, natürü poraãcü yema yaxõgüxü̃xü̃ nangechaü̃gü. 14Rü nimuẽtanüãma ga yema yaxõgüxü̃ yerü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga yatüxü̃gü rü ngexü̃gü rü Coriaxü̃́ nayaxõgüetanü. 15Rü yema duü̃xü̃gü rü cayegüwa nanagagüxü̃ ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃, rü yexma nayamugüxü̃ naxchápenüü̃maã rü norü caruü̃gümaã na yexguma Pedru yéma üpetüxgu, rü naxchipetamare nüxü̃ na nachixü̃ca̱x. 16Rü yexgumarüü̃ ta rü yéma naxĩtaque̱xegüxü̃ ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga Yerucharéü̃ãrü ngaicamana imugüne ga ĩãnewa ne ĩxü̃. Rü yéma naxca̱x nanagagüxü̃ ga yema iḏaaweexü̃ rü yema ng̱oxoã̱xgüxü̃. Rü guxü̃ma naxca̱x nitaanegü. 17Rü yexguma ga guma paigüeru rü guxü̃ma ga yema natanüxü̃gü ga Chaduchéugü rü poraãcü nixãũxãchigü naxca̱x ga yema mexü̃gü ga naxügüxü̃ ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 18Rü yemaca̱x norü purichíagüxü̃ namu na ínayauxü̃ãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü. Rü ĩãneãrü poxcupataü̃gu nanapoxcue. 19Natürü Coriarü orearü ngeruü̃ ga daxũcü̱̃ã̱x naxca̱x nayawãxna ga yema poxcupataü̃ãrü ĩã̱xgü ga chütacü. Rü ínanamuxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: 20—¡Ngẽ́ma tupauca ya taxü̃newa pexĩ, rü guxü̃ i duü̃xü̃gümaã nüxü̃ pixu na ñuxãcü Tupana inaxãxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃ i maxü̃! —ñanagürü. 21Rü yexguma ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃ rü naga naxĩnüẽ ga yema ore. Rü moxü̃ãcü ga pa̱xmamaxü̃chi rü tupauca ga taxü̃newa naxĩ, rü duü̃xü̃güxü̃ nangúexẽẽ. Rü yoxni ga guma paigüeru rü natanüxü̃gü, rü nanangutaque̱xexẽẽ ga guxü̃ma ga yema togü ga ãẽ̱xgacügü ga ãẽ̱xgacügütücumüwa ügüxü̃. Rü poxcupataü̃wa nanamugü ga purichíagü na yagagüãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 22Rü yexguma poxcupataü̃wa nangugügu ga yema purichíagü, rü taxuxü̃xü̃ma inayangaugü. Rü nayawoegu, rü nüxü̃ nayarüxugüe, rü ñanagürügü: —Yima poxcupataü̃ rü narüwãxta, rü meãma nataichire̱x, rü purichíagü nüxna nadaugü i naã̱xwa. Natürü ngẽxguma tayawãxnagu, rü taxuxü̃xü̃ma itayangaugü i aixepewa —ñanagürügü. 24Rü yexguma yema orexü̃ naxĩnüẽgu ga yema paigüeru rü yema togü ga paigü ga ãẽ̱xgacügü ixĩgüxü̃ rü yema tupauca ga taxü̃neãrü purichíagüarü ãẽ̱xgacü rü guxü̃ma naḇaixãchiãẽgü yerü tama nüxü̃ nacua̱xgü ga ngextá tá na nanguxü̃ ga guxü̃ma ga yema rü ñuxãcü tá na iyanaxoxẽẽgüãxü̃. 25Rü yexguma yemagu ínaxĩnüẽyane rü yéma nangu ga wüxi ga yatü, rü namaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü: —Ngẽma yatügü i pepoxcuechiréxü̃, rü tupauca ya taxü̃newa nangẽxmagü, rü ínanangúexẽẽ i duü̃xü̃gü —ñanagürü. 26Rü yéma naxĩ ga tupauca ga taxü̃neãrü purichíagüarü ãẽ̱xgacü wüxigu namaã ga norü purichíagü na yagagüãxü̃ca̱x. Natürü namuü̃ẽ na duü̃xü̃gü nutamaã yamuxü̃tanüxü̃, rü yemaca̱x meãmare yema ngúexü̃güxü̃ nigagü. 27Rü yexguma namaã ínangugügu, rü yema ãẽ̱xgacügüpe̱xewa nanagagü. Rü yema paigüeru rü namaã nidexa rü ñanagürü nüxü̃: 28—Marü poraãcü pexna tanachu̱xu na tama ngẽma Ngechuchuégamaã penangúexẽẽxü̃ca̱x. Natürü i pema rü guxü̃ne ya Yerucharéü̃wa penangúexẽẽ i duü̃xü̃gü, rü ñu̱xũchi toxna penaxuxchaü̃ ga na togagu nayuxü̃ ga yema Ngechuchu —ñanagürü. 29Rü Pedru rü namücügümaã nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Narümemaẽ nixĩ na Tupanaga taxĩnüẽxü̃ rü tama i yatügüga. 30—Guma Tupana ga nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigü nüxü̃́ yaxõgücü, rü guma nixĩ ga wena namaxẽẽcü ga Ngechuchu ga pema peyamácü ga yexguma curuchawa peyapotagügu. 31—Natürü Tupana rü nanataxẽẽãma, rü nügüarü tügünecüwawa nanatoxẽẽ. Rü tórü cua̱xruü̃ rü maxẽxẽẽruü̃ nayangucuchixẽẽ na tatanüxü̃gü i Yudíugüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x na nüxü̃ naxoexü̃ca̱x i norü chixexü̃gü, rü Tupana nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x i norü pecadugü. 32—Rü toma nüxü̃ tacua̱x na aixcüma yiĩxü̃ i guxü̃ma i ngẽma pemaã nüxü̃ tixuxü̃ erü tomatama nüxü̃ tadaugü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta i Tupanaãẽ i Üünexü̃ i Tupana tüxna ãxü̃ ya yíxema naga ĩnüẽxẽ, rü nüxü̃ nacua̱x na aixcüma yiĩxü̃ —ñanagürügü. 33Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga yema ãẽ̱xgacügü, rü poraãcüxüchima nanuẽ, rü nanadaixchaü̃. 34Natürü yema ãẽ̱xgacügütanüwa nayexma ga wüxi ga Parichéu ga Gamariéu ga naẽ́ga. Rü nüma rü meãma nanangúexẽẽ ga Tupanaãrü mugü. Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü nüxü̃ nangechaü̃gü. Rü nüma ga Gamariéu inachi rü nanamu na paxaãchi ínamuxü̃ãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 35Rü ñu̱xũchi namücügü ga ãẽ̱xgacügümaã nüxü̃ nixu rü ñanagürü: —Pa Chautanüxü̃x, ¡pexuãẽgü na ṯacü tá namaã pexüexü̃ i ñaã yatügü! 36—Rü nüxna pecua̱xãchie ga ü̃pa ga ñuxãcü ãẽ̱xgacüxü̃ nügü ningucuchixẽẽchaü̃ ga Teudá. Rü nügütama nixu na wüxi ga ṯacü na yiĩxü̃. Rü maneca 400 naguxü̃ ga yatügü nawe narüxĩ. Natürü churaragü nayama̱xgü, rü nayu. Rü guxü̃ma ga yema nawe rüxĩxü̃ rü nangĩãchi, rü yexma nayarüxo ga guxü̃ma. 37—Rü yixcüra ínangu ga to ga yexguma tachiü̃ãneãrü ãẽ̱xgacü duü̃xü̃güxü̃ ixugügu, rü yema nixĩ ga Yuda ga Gariréaanecü̱̃ã̱x ga ãẽ̱xgacüxü̃ nügü ingucuchixẽẽchaü̃xü̃. Rü nayaxucu̱xẽgü ga duü̃xü̃gü rü nawe narüxĩ ga ñuxre. Natürü yemaxü̃ rü ta nima̱xgü rü nayu. Rü guxü̃ma ga yema nawe rüxĩxü̃ rü nangĩãchi. 38—Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü pexü̃ chaxucu̱xẽ na peyange̱xgüxü̃ i ñaã yatügü, rü tama penapoxcuexü̃. Erü ngẽxguma nagagutama yixĩgu i ngẽma nüma naxügüxü̃, rü tá inayarüxo. 39—Natürü ngẽxguma Tupanaãrü yixĩgu i ñaã naxügüxü̃, rü taxuacüma ipeyanaxoxẽẽ. ¡Rü pexuãẽgü na tama ngürüãchi Tupanamaã yiĩxü̃ i penuẽxü̃! —ñanagürü. Rü guxü̃ma ga yema ãẽ̱xgacügü rü naga naxĩnüẽ ga yema norü ucu̱xẽ. 40Rü ñu̱xũchi nanachocuxẽẽ ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. Rü nayac̱uaixgü. Rü nüxna naxãga na tama Ngechuchuchiga yadexagüxü̃ca̱x. Rü yemawena rü nayange̱xgü. 41Rü yema ãẽ̱xgacügüna ínixĩ ga yema ngúexü̃gü. Rü nataãẽgü yerü woetama Tupana nanaxwa̱xe ga yemaãcü Ngechuchuca̱x ngúxü̃ na yangegüxü̃. 42Rü guxü̃ ga ngunexü̃gu tupauca ga taxü̃newa rü ĩpatagüwa, rü nanangúexẽẽãma, rü nüxü̃ nixugüetanü ga ore ga mexü̃ ga Ngechuchu ya Cristuchiga.


text:
San Gregori (CO)
San Gregori (San Grigoeu in de la veggia parlada; cognossuu anca 'me Rumm; Consiglio di Rumo in Italian) l'è ona frazion del comun de Gravedona, comun de la Provincia de Comm. El gh'ha ona popolazion de pressapoch 1200 abitant (dato del 2010).
El paes al se troeuva in su la sponda de dritta del torrent Lir e a quella de mancina del Lagh de Comm, al confin con la Provincia de Lecch (comun de Coligh) e cont el canton svizzer di Grison (comun de Rorè).
Fina al 2011 l'è staa on comun indipendent.


text:
Bress
Bress (Bresso in Italian; Brixium in Latin) l'è on comun de 25 753 abitant de la Provincia de Milan.
Integraa in de l'area metropolitana milanesa, el se troeuva in la Pianura Padana, a vòtt chilòmeter a nòrd del center de Milan, e longh la sponda de mattina del fiumm Seves, che in passaa l'era vital perchè 'l bagnava i campagn del paes, menter incoeu l'è in d'on stat de degrad, anca perchè i vari industri ghe lassen la pròppia ruera.
Bress, come tanti alter comun de la provincia milanesa situaa intorna a Milan, la gh'ha avuu ona granda esplosion demografica intorna ai ann 1960-1970: in del 1977 Bress l'era rivada ad avègh 34.590 abitant, e l'eva diventà donca el comun italian con la densità de popolazion pussee alta del temp.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Bress l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Sorvisc
Sorvisc por categories
L’aministraziun publica, i comuns, les comunitês raionales y l’Aziënda sanitara presentëia sü sorvisc. Ai é partis sö aladô dla categoria. Chiride fora aladô de üsc bojëgns.
Sorvisc A-Z
Sce I chirëis fora na lëtra dal catalogh rovëise pro na lista de parores tle, che Ves dëida chirì le sorvisc che I adorëis.
Sorvisc d’ütl
Chilò ciafëise informaziuns d’öga por la vita da vigni dé. Chisc sorvisc Ves dà informaziuns sön les tarifes dl telefonn, i orars di mesi de trasport publich, les chertes geografiches, les leges provinziales y la terminologia iuridica. Implü él na lista di salfs publics por manifestaziuns culturales dla Provinzia y i ciafëis inće düć i contać d’emergënza.
Servijes d’abunamënt
Cun l servisc-abo debant giapëis uni di per email la previjions dl tëmp atueles, la previjions dla levines, i comunicac stampa y/o nfurmazions sun la cunzentrazions y l jol dl stuep dla flëures.
Rë zivica mubila
Pertes de utl dla Rë zivica de Südtirol pudëis nce ciarië ju sun vosc fonin. Particulermënter saurì iel avëi a despusizion la previjions dl tëmp, l’apoteches de turnus, l nutizier dl trafich y l liber de telefonn dl’aministrazion provinziela.


text:
02 06
Ol dé 02 06 l'è 'l 153 ( 154 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 213 dé a finí l'an.
Ul dí 02 06 al è ul dí da pòost 153 ( 154 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 213 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1485 - Casarabonela (Màlaga): la éla, fí alura nomenada Qasr Bunayra, la borla zò in pudé di tröpe Castejane.
1977 - Spagna: ol goèrn al àbroga la sindicassiú obligatòria al sindicat vertical franchesta.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text: 1Meenti saɨj aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna ɨ tyaata'a tɨcɨn Cornelio. Aɨ pu aɨn pueenya'a ɨ hua'acapitan ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn xantaaru'u ɨ mej Italia e'ema'acan. 2Aɨjna ɨ Cornelio, eihua pu rana'amicha'a ɨ Dioj, majta ɨ seica ɨ tyaɨtestyamua'ame'en. Cornelio pu ajta ra'astyahua'a ɨ hua'aye'ira aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Eihua pu hua'utavaɨ tumin cɨme'e, ajta rahuauca'a eihua ɨ Dioj jemi. 3A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. A'atzaj tya'acáará'a ɨ tacuarixpua e'ita'a ucama'aca ɨ xɨcaj, tɨ'ɨj ti'itɨ huataseijre. Cu xuee tevi utyajrupi u chi'ita a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Raaseij tyamua'a naa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua ɨ Dioj jemi aɨjna tɨ huataseijre. Aj pui'i ayan tiraatajee tɨcɨn: ―¡Cornelio! 4Tɨ'ɨqui rajseíra'ajraa. Ti'itzɨɨnya'aca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itaani, nyavastara'a? Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua tɨcɨn: ―Dioj pu hui ra'ancura'a nain ɨ paj peri raahuaviiri'i, ajta ɨ paj cɨn hua'utavaɨ ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 5Pata'aj hua'utaijte'en ɨ tyetyaca maj u a'uju'un maujna u Jope, mej mi ya'uve'evi'itɨn maɨjna ɨ Simón tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. 6Au pu hui a'utyejvee seij jamuan tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Navij pu ti'ihua'aca aɨjna ɨ Simón. A pu vejli'i e'eche a'u tɨ jaj a'avastɨme. Aɨ pu hui timuaata'ixaate'esin a'ij pej ye'i huarɨni.―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. 7Aj pui'i á'uraa aɨjna ɨ tevi tɨ tira'ixaa aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i aɨn Cornelio, hua'apuaca huataityaca'a ɨ maj ravaɨre'e. Seij pu ajta seij huataityaca'a tɨ i'i xantaaru'u. Eecan pu ra'astyajca'a ɨ hua'aye'ira aɨjna cɨme'e aɨjna ɨ xantaaru'u. 8Nain pu hua'uta'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. Aj pui'i hua'utaityaca'a maj nu'u u a'uju'un u Jope. 9Yaa ruijmua'ate'e yee a'atzaj tacuarixpua, matɨ'ɨj meri a vejli'i auju'ucaa u chajta'a, aj pui'i Pedro antiraa ɨ chi'i japua a'u tɨ a'upa'atza tɨ'ij raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. 10Eecan pu huata'icuataca'a. Pu'uri ayan ti'ijxe'eva'acaa tɨ tyu'ucua'ani. Matɨ'ɨj mauj rɨ'ɨ ti'iruurajcaa ɨ tɨ ti'icua'ani, aj pui'i ti'itɨ huataseijre ɨ jemin. 11Ayaa pu aɨjna tyu'useij tɨ nu'u antaujcu u tajapua. Ti'itɨ pu a e'icáma'acaa a ute'e, saavana ti'itɨ, muaacuaque'e pu uhue'isquiinajme, ajta antijɨ'ɨqui'ihuaca'a. 12Naijmi'i mu tityé'eseijra'acaa aɨjna jetze ɨ saavana naijmi'i ɨ animaalis, ɨ maj muaacuaca ajtyaɨɨcajmee, majta ɨ maj chuaata'a huacɨ'ɨca, ɨ maj a'usinuurejye'i, majta ɨ maj rá'ara'ive. 13Aj pui'i a'atɨ huanamuajri'i tɨ ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pedro, ájchesi. Iiya'a huá'ucui'i pata'aj iiya'a huá'ucua'ani. 14Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Canu xaa nya'u. Canu a'anaj racua'ani ɨ tɨ cai tata'aca ɨ taye'irá na'ari ti'itɨ tɨ xana'avi'ire'e. 15Ajtahua'a a'atɨ huanamuajri'i. Ayan tɨcɨn: ―A'ini nain pu rɨ'ɨ tyu'utyájtua ɨ Dioj, capej che'e peyan ti'ixajta yee xana'avi'ire'e. 16Ayaa pu'u, hueicacajretze. Ajtahua'a tíraa ute'e u tajapua aɨjna ɨ saavana. 17Eecan pu ti'imuajcaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn a'iqui een cɨn ya tanye aɨjna mɨ ti'itɨ, a'iqui te'eme ijii aɨjna cɨme'e ɨ hua'aye'ira. Auche'e pu ti'imua'ajcá matɨ'ɨj maɨn a'ará'a ta'apueerta aɨme ɨ tɨ huaja'utaityaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aɨ mu tyu'utaihuau a'u tɨ e'echajca'a aɨjna ɨ Simón. Matɨ'ɨj maun a'ará'a. 18Aj mu mi ca'anin cɨn hua'utajee tɨ pua'a nu'u aun á'uca aɨjna ɨ Simón tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. 19Ajta aɨjna, auche'e pu ti'imuajcaa aɨjna cɨme'e ɨ tɨ huataseijre ɨ jemin. Aj pui'i ayan tiraata'ixaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨcɨn: ―Simón, seica mu hui muahuauhuau. Ma hueica aɨme ɨ maj muaatyahuauunyen. 20Ajchesi. Pata'aj acajra'ani. Pej pi a'ura'ani hua'a jamuan. Capej ti'itzɨɨnya'a a'ini nyaa nu hua'utaityaca'a. 21Aj pui'i acajraa aɨjna ɨ Pedro a'u maj a'utyáuuca'a. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen i sej nyahuauhuau. ¿Ti'itajni cɨn ya sava'aju'un? 22Aj mu mi meyan tityaatanyúu tɨcɨn: ―Ayaa tu een cɨn yava'aju'un aɨjna jetze ma'acan aɨjna ɨ Cornelio ɨ tɨ hua'acapitan. Rɨ'ɨ pu hui ti'itevi. Eihua pu hui rana'amiche'e ɨ Dioj. Ajta naijmi'i mu rɨ'ɨ tirajcha'ɨ ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi, aɨ pu raata'ixaa tɨ aɨn mueetzi huataijta paj nu'u a'ura'ani aa tɨ e'eche aɨjna, tɨ'ij aɨn Cornelio muaanamua nain cɨme'e a'achu paj pana'a caj tihua'utá'ixaate'esin ɨ nyuucari.―Ayaa mu tiraata'ixaa. 23Tɨ'ɨqui aɨn hua'uta'inee maj utyarute u chi'ita. Au mu a'utyajturaa aujna. Yaa ruijmua'ate'e yee pu á'uraa aɨjna ɨ Pedro hua'a jamuan ɨ maj hueica. Majta seica mu a'ucɨj i'ihuaamua'ame'en ɨ maj tya'atzaahuate'e maun e'echajca'a aujna u Jope. 24Majta seij jetze ɨ xɨcaj, au mu a'ará'a u Cesarea. Aɨ pu hua'achu'eva'acaa aɨjna ɨ Cornelio. Aɨj pu cɨn hua'utajee ɨ ru'ihuaamua'a, ajta ɨ ru'amiincustyamua'a. Naijmi'i mu tyujsaɨj u chi'ita. 25Tɨ'ɨj Pedro u a'utyajrupi u chi'ita, aɨ pu ra'antinajchaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i aɨn Cornelio a a'arajve a vejli'ipuan ɨ Pedro. 26Aj pui'i aɨn Pedro pu ra'ajjáj. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Huatyechaxɨ, tevi nu'u pueen inyaa. 27Matɨ'ɨj a'atzu tyu'uxaata rujɨɨmua'a, matɨ'ɨj mi utyajrupi u chi'ita. Tɨ'ɨqui aɨn Pedro hua'useij ɨ maj tyujsaɨj eihua ɨ tyaɨte. 28Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Muan xu ru'umua'aree ɨ taye'irá tɨ cai tata'aca ityejmi i tyaj Israel jetze ajtyama'acan tyaj nu'u cai teyan tityaaja'ujhua'anye'en aɨme jamuan ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan ni tyaj nu'u cai teyan tihua'amuaara. Ma ajta Dioj pu naataseijra tɨ cai ayan tiraavijte'e nyej neyan tiraaxajta yee capu amɨn tya'aste amɨjna ɨ a'atɨ nusu yee xana'avisi'i pu seijre'e amɨjna. 29Aɨj mu cɨn, naatajé meijna i ta'ihuaamua'a nyaj nu'u mu a'uve'eme'en, canu ti'itɨ a'ij tyu'utaxajtaca'a. Ayaa nu ti'ijxe'eve'e nyaj raamua'aree a'iqui een cɨn sanaatajee.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 30Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Cornelio tɨcɨn: ―Pu'uri hui tyauumé muaacua xɨcaj, ayaa nu nyeche huatacai, nyahuánitzi'ive'e. Nyajta raatyahuau ɨ Dioj jemi, a'atzaj cumu e'ita'a ucama'aca ɨ xɨcaj. Tɨ'ɨqui a'atɨ huataseijre inyeetzi jemi. Naa pu ti'ityamastajye'icaa aɨjna ɨ tɨ ru'ucávɨjcaa. 31Ajta ayan tinaata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: “Cornelio, Dioj pu nu'u ari raanamuajri'i aɨjna ɨ paj raatyahuau ɨ jemin. Ajta aɨ pu ra'utamua'areeri'i a'achu paj caj tihua'utapueijve ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 32Pata'aj hui hua'utáite maj u a'uju'un aujna u Jope. Miche'e nu'u ya'uve'evi'itɨn maɨjna ɨ Simón, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. Aa pu á'uca a'u tɨ e'eche ɨ Simón, aɨjna tɨ navij ti'ihua'aca. Aa pu nu'u e'eche ajna vejli'i jaj tɨ a'avastɨme.” Ayaa pu hui tinaata'ixaa. 33Aɨj nu cɨn ca'anacan hua'utaityaca'a mɨ seica mej mi muaaja'utájeeve. Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj pej peri mu ya'uve'enye. Yaa tu'uri, ticu, naijmi'i u'utyáuu. Dioj pu ramua'aree a'ij tyej ye'i ti'ijxe'eve'e, tyata'aj naijmi'i raanamua a'achu tɨ na'a caj aɨn tavastara'a timuaataíj pej titaata'ixaate'en.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Cornelio. 34Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Nu'uri xaa neyan ti'inityejte'e ijii tɨcɨn ayej xaa nya'u ti'ayajna aɨjna jemi ɨ Dioj naijmi'i mu meyan tityaatanyúu tɨcɨn Dioj pu ayan che'eta na'a ti'ijxe'eve'e naijmi'ica cɨme'e tɨj ajta ityejmi. 35Naijmi'ica pu a'ancure'evi'itɨ ɨ Dioj aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj rɨ'ɨ tirata'aca, majta maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. Capu Dioj jetze ruxe'eve'e tɨ pua'a seij chuejra'a japua mé'ema'acantan maɨjna ɨ a'ataɨn. 36’Ai pu hui aɨn pueen ɨ nyuucari ɨ tɨ Dioj cɨn ayan tihua'utajée aɨmej ɨ huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Israel tyaacan. Aɨ pu ayan tihua'uta'ixaa ɨ nyuucari cɨme'e tɨ tyu'utyamua'aviste'e aɨjna cɨme'e tɨ hua'a japua huanyúu aɨjna ɨ Jesús ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. Aɨjna ɨ tɨ tavastara'a pueen ityejmi, aɨ pu taata'a tej ti rɨ'ɨ tityaatyáturan ɨ Dioj jemi. 37’Xu'uri ramua'aree a'ij tɨ ye'i ti'itɨ huarɨj aujna a'ahua'a tɨj na'a nainjapua u Judea. Au pu autyejche aujna u Galileeya tɨ'ɨj aɨn tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte, ajta tɨ'ɨj raamua'ɨhuaca'a aɨjna ɨ Juan. 38Dioj pu ya'utaityaca'a ɨ ruxaijnyu'uca tɨ'ij aɨn jemin huatyaturan ɨ Jesús. Ajta aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨj pu jetze araujuca'anyajca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui á'ucha'acanya'a a'araa. Ayaa pu i'irɨjcaa ɨ tɨ í'ixa'apɨ'ɨn cɨme'e. Ajta tihua'ahua'atyahua'a naijmi'ica ɨ maj rajpueijtzi maɨjna cɨme'e tɨ tiyaaru'u tihue'ijtya'acaa. Ayaa pui'i rɨjcaa aɨjna ɨ Jesús a'ini Dioj pu raatavaɨ. 39’Tyan tu raaseij nain cɨme'e a'ij tɨ huarɨj iiya a'u mej e'eche aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan ajta anna Jerusalén. Aɨ mu rá'utatai ɨ cɨye jetze ta'utácúruu. Ayaa mu hui een cɨn raaje'ica maɨjna ɨ Jesús. 40Ajta, Dioj pu ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an tɨ'ɨj tyauuma'aca hueica xɨcaj tɨ huamɨ'ɨ. Aɨj pu cɨn ajtahua'a huatarú aɨjna ɨ Jesús. Ajta Dioj pu hui hua'uta'a mej mi seica raaseij. 41Camu naijmi'i raaseij, silu aɨ mu'u ɨ tɨ hua'ave'evi'itɨ ɨ Dioj. Ityan tu tyaɨn pueen i tyaj tyu'ucuaa, tyajta hue'í jamuan aɨjna ɨ Jesús tɨ'ɨj a'itara'a a'u maj avá'anámi'ihuajmee ɨ mɨ'ɨchite. Tyan tu hui xaa nya'u raaseij. 42’Aɨ pu titaataij tej ti tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte, tyajta teyan tiraataxaj yee Jesús pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj ra'antihuau aɨjna cɨme'e ɨ tɨ hua'uxɨjte'en naijmi'ica ɨ tyaɨte, ɨ maj mauj ruurijmee, majta ɨ mej meri huacuii. 43Ajta ɨ maj títyatatyá'aca'a maɨjna cɨme'e mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, naijmi'i mu tyu'utaxajtaca'a maɨjna cɨme'e tɨ pua'a nu'u a'atɨ tɨ na'a rá'antzaahuate'en aɨjna ɨ Jesús, nain pu nu'u cɨn tiraatauuni'ira ɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi nyuucajtze'en ɨ Jesús. 44Auche'e pu tí'ixajtacaa aɨjna ɨ Pedro, tɨ'ɨj aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ya va'acaanye. Tɨ'ɨqui huatyajturaa hua'a tzajta'a naijmi'ica jemi aɨme ɨ maj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 45Seica mu majta a a'utyáuuca'a ɨ maj aɨme jetze ajtyama'acan ɨ mej tya'atzaahuate'e, ɨ maj majta aɨme jetze ajtyama'acan ɨ maj ra'antisi'iche ɨ runavij ɨ ta'antyujvi'irajmee ɨ hua'asa'atapu'u jetze. Eecan mu rɨ'ɨ ta'utaséij aɨme maɨjna cɨn tɨ Dioj ajta raatyajtuaa ɨ ruxaijnyu'uca aɨme jemi ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 46Ayaa mu een cɨn rɨ'ɨ ta'utaséij a'ini ayaa mu tihua'unamuajri'i ɨ maj seica nyuucari cɨn tí'ixajtacaa, majta eecan mu rɨ'ɨ tirata'acara'a ɨ Dioj. 47Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Ayaa mu che'eta mana'a tira'ancura'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tyatɨj ityan. Ayej nya'ase, capu maa a'atɨ tɨ hua'uta'ijmɨ maj cai rumuaɨ'ɨhua aɨme ɨ tyaɨte. Capu xaa nya'u maa a'atɨ. 48Ajta e'eyan hua'utaij maj huaujmuaɨ'ɨhua nyuucajtze'en aɨjna ɨ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨriistu'u pueen, ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, matɨ'ɨj mi maɨn ɨ maj huamuaɨ'ɨvijhuaca'a, aɨ mu raatahuaviiri'i maɨjna ɨ Pedro tɨ aɨn a a'utyaturan hua'a jamuan a'achu cumu hua'apua xɨcaj, hueica xɨcaj.


text: 1Rü ñu̱xma Pa Chaueneẽgüx, rü chanaxwa̱xe i petaãẽgü erü tórü Coriarü duü̃xü̃gü pixĩgü. Rü yema ore ga noxri pexca̱x chaxümatüxü̃ rü tama choxü̃́ nawa̱xtümüü̃ na wena pexca̱x chanaxümatüxü̃ erü aixcüma pexü̃́ name i ngẽma ore. 2¡Rü pegüna peda̱u̱x nüxna i ngẽma duü̃xü̃gü i chixri maxẽxü̃ rü chixexü̃maã pexü̃ ixucu̱xẽgüxü̃! Rü nümagü nixĩ i nüxü̃ yaxugüexü̃ rü ngẽxguma tama yigü íiwiecha̱xmüpe̱xechiraü̃gu, rü taxucürüwama Tupanape̱xewa time. 3Natürü yíxema aixcüma Tupanape̱xewa imexẽ, rü yixema tixĩgü. Rü Tupanaxü̃ ticua̱xüü̃gü i Naãẽ i Üünexü̃ãrü ngü̃xẽẽmaã. Rü tataãẽgü erü Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü tixĩgü. Rü tama tayaxõgü na ngẽma yigü íiwiecha̱xmüpe̱xechiraü̃xü̃ca̱x Tupanape̱xewa imexü̃. 4Natürü choma chi waxi nixĩ i guxü̃ i togüarü yexera chayaxõxü̃ i ngẽma wiecha̱xmüpe̱xechiraü̃chiga. Rü tataxu chima ya togue ya texé chauxrüü̃ yaxṍxẽ i ngẽmachiga. 5Yerü yexguma 8 ga ngunexü̃ chauétü yixĩgu ga na chabuxü̃, rü choxü̃ ínawiecha̱xmüpe̱xechiraü̃gü, erü Yudíu chixĩ. Rü Beyamítanüxü̃ chixĩ. Rü chaunatü rü chaué rü Yudíugü tixĩgü, rü ngẽmaca̱x i choma rü Yudíuxüchi chixĩ. Rü choma rü Parichéuchire̱x chixĩ, rü pema nüxü̃ pecua̱x rü ngẽma Parichéugü rü meãma nanaxaure i Tupanaãrü mugü ga Moĩché ümatüxü̃. 6Rü yema na meã chayanguxẽẽchaü̃xü̃ca̱x ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃, rü yemaca̱x nawe chingẽchigü ga yema duü̃xü̃gü ga Ngechuchuaxü̃́ yaxõgüxü̃. Rü yema na aixcüma meã chanaxaurexü̃ca̱x ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃, rü yemaca̱x rü taxucürüwama texé chauchigaxü̃ tixu ga tama na chaxaurexü̃. 7Natürü guxü̃ma ga yema ü̃pa chauxca̱x mexü̃, rü ñu̱xma rü taxuwama choxü̃́ name rü marü íchanata̱x na Cristuaxü̃́xĩcatama chayaxõxü̃ca̱x. 8Rü ñu̱xma na Ngechuchu ya Cristu ya chorü Corixü̃ na chacuáxü̃, rü chauxca̱x rü guxü̃ma ga yema ü̃pa nagu chixũxü̃ rü taxuwama name, erü ngẽma na Cristuxü̃ na chacuáxü̃ rü guxü̃ãrü yexera narümemaẽ. Rü guxü̃ma ga yema noxri nagu chixũxü̃ rü marü nüxü̃ charüxo na Cristuwe charüxũxü̃ca̱x rü noxrü duü̃xü̃ na chiĩxü̃ca̱x. Rü chauxca̱x rü ñoma guxchirerüü̃ nixĩ ga yema ü̃pa nagu chixũxü̃ ega Cristumaã nügü chananguxgu. 9Rü yemaãcü nüxü̃ charüxo ga guxü̃ma ga yema na Cristuarü duü̃xü̃ na chiĩxü̃ca̱x. Rü ñu̱xma rü Tupanape̱xewa chame erü Cristuaxü̃́ chayaxõ. Rü tama ngẽma na chamecümaxü̃ca̱x rü e̱xna mugü chaxaurexü̃ca̱x nixĩ na chamexü̃ i nape̱xewa. Natürü ngẽma na Cristuaxü̃́ chayaxõxü̃ca̱x nixĩ i nügüca̱x choxü̃ namexẽẽxü̃ ya Tupana. 10Rü ngẽma ñu̱xma chanaxwa̱xexü̃ nixĩ na aixcüma Cristuxü̃ chacuáxü̃ rü chowa na nangẽxmaxü̃ i ngẽma pora ga wena Cristuxü̃ írüdaxẽẽxü̃ i ñu̱xma nüxü̃́ ngẽxmaxü̃. Rü yema ngúxü̃ na yangexü̃ ga nüma rü na nayuxü̃ rü ngẽxgumarüü̃tama chanaxwa̱xe i íchamemare na naxca̱x ngúxü̃ chingexü̃ rü naxca̱x chayuxü̃ na yixcama choma rü ta yuwa ícharüdaxü̃ca̱x. 12Rü ñu̱xma na ngẽma ñachaxü̃ pemaã rü tama chanaxwa̱xe i nagu perüxĩnüẽ na guxü̃xü̃ chacuáxü̃ i Cristuchiga, rü e̱xna guxü̃wama na chamexü̃. Natürü guxü̃ i ngunexü̃gu rü naxca̱x chadauama na Ngechuchu ya Cristuarü ngúchaü̃ na chaxüxü̃ca̱x, yerü yemaca̱x nixĩ ga nüma ga chauxca̱x nadauxü̃ ga noxrix. 13Pa Chaueneẽgüx, pemaã nüxü̃ chixu rü chomatama meãma nüxü̃ chacua̱x rü ñu̱xma rü ta tautama nawa changu i ngẽma naxca̱x chadauxü̃. Natürü i ñu̱xma rü marü nüxü̃ icharüngüma i guxü̃ma ga yema noxri nagu chixũxü̃. Rü ñu̱xma rü chaugü chaporaxẽẽ na aixcüma Cristuca̱x na chamaxü̃xü̃ na nawa changuxü̃ca̱x i ngẽma maxü̃ i chope̱xewaama ngẽxmaxü̃. 14Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü naxca̱x chadau na aixcüma Cristuca̱x chamaxü̃xü̃ ñu̱xmatáta Tupanaxü̃tawa changu. Erü chanayauxchaü̃ i ngẽma ãmare i nüma daxũguxü̃ i naãnewa naxca̱x taxca̱x nangemaxü̃ i yixema na Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü ixĩgüxü̃. 15Rü guxãma i yixema na aixcüma Cristuaxü̃́ yaxõgüxü̃, rü name nixĩ i ngẽmaãcü nagu tarüxĩnüẽ. Natürü ngẽxguma chi texé i petanüwa toguama tarüxĩnügu, rü Tupana tá tüxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ i ngẽma nüma nanaxwa̱xexü̃ na nüxü̃ tacuáxü̃. 16Rü ngẽma inaxwa̱xexü̃ nixĩ na aixcüma naga ixĩnüẽẽchaxü̃ rü meãma nagu ixĩxü̃ i ngẽma ore i marü nüxü̃ icuáxü̃. 17Pa Chaueneẽgüx, chanaxwa̱xe i chauxrüü̃ nagu pexĩ i ngẽma pexü̃ nüxü̃ chadauxẽẽxü̃ na namexü̃. ¡Rü penangugü na ñuxãcü meã namaxẽxü̃ i ngẽma togü i duü̃xü̃gü i toma tamaxẽxü̃ãcüma maxẽxü̃! 18Rü marü muẽ̱xpü̱xcüna pemaã nüxü̃ chixu, rü ñu̱xma rü changechaü̃ãcüma rü chaxauxãcüma wena pemaã nüxü̃ chixu rü nangẽxma i muxü̃ma i duü̃xü̃gü i Cristuarü uwanürüü̃ãcüma maxẽxü̃. Rü nümagü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüchaü̃ na Cristu curuchagu naxca̱x yuxü̃. 19Natürü ngẽma duü̃xü̃gü rü tá düxwa inayarüxo. Rü ngẽma naxü̃neãrü ngúchaü̃ nixĩ i norü tupana ixĩxü̃. Rü woo nüxü̃ nacua̱xchire̱x na wüxi i ãne na yiĩxü̃ i ngẽma chixexü̃ natürü namaã nataãẽgüama. Rü ñoma i naãneãrü ngẽmaxü̃guxicatama narüxĩnüẽ. 20Natürü i yixema rü daxũguxü̃ i naãnewa tüxü̃́ nangẽxma i tachica. Rü ítanaṉg̱uxẽẽ na daxũguxü̃ i naãnewa taxca̱x ne naxũxü̃ ya tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu ya tórü Maxẽxẽẽruü̃. 21Rü ñaã taxüne i yuxwa̱xexü̃ rü nüma ya Cristu tá nanaxüchicüü na naxü̃ne i mexẽchixü̃rüü̃ yiĩxü̃ca̱x. Rü ngẽma norü pora i namaã guxü̃ẽ́tüwa nangẽxmaxü̃, rü ngẽmamaãtama tá nanaxüchicüü i taxüne na noxrürüü̃ yiĩxü̃ca̱x.


text:
Amalfi
Amalfi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 5.421 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 904 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agerola (NA), Atrani, Conca dei Marini, Furore, Scala.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La stória de Amalfi l'è ligàda suratöt al perìodo che l'è stàda giöna de le Repübliche Marinàre, 'nsèma a Genova, Pisa e Venésia, e trà chèste par che l'ìes giöna de le piö antìche, Amalfi, la gh'ìa svelöpàt en sistéma de scàmbe comerciài co Bizànsio e co l'Egìto de dimensiù 'mportànte. I mercàncc de Amalfi i gh'ìa 'n pó portàt vià ai árabi el monopóle del comèrcio söl Mar Mediteràneo, co la fondasiù endèl sècol X de la bàze mercantìl de l'Itàlia meridiunala en Médio Oriènt. Entrà le testemognànse piö 'mportànte de la grandèsa de Amalfi rèsta le "Tàole Amalfitàne", en còdes che 'l tiràa 'nsèma le nòrme del derét marìtim che gh'è restàt en vigùr per töt el médio évo. Amalfi, che la g'ha tocàt la sò potènsa màsima endèl an 1137 l'è pò stàda sachegiàda dei pizà, culpìda de gran inondasiù e anitìda al Regn Normànno. Dòpo de la cunquìsta dei Normanni, Amalfi la g'ha ambiàt 'na decadènsa ràpida, 'nfìna a éser sustitüìda de Napoli endèl ruòlo de potènsa mercantìl.


text:
Cundiziuns
La biblioteca chantunala è publica ed accessibla a tut las persunas che sa tegnan vi da l’urden da diever. Ulteriuras disposiziuns sa chattan en il reglament da chasa.
La carta da biblioteca dat il dretg d'emprestar medias. Persunas che utiliseschan la biblioteca per l’emprima giada pon er s’annunziar online en il catalog da las bibliotecas dal Grischun.
Emprest e termins
Ils termins d'emprest èn: per medias stampadas 4 emnas, per nonbooks 2 emnas.
Sch'i na dat nagina reservaziun, vegn il termin d'emprest prolungà automaticamain duas giadas per mintgamai 4 emnas resp. 2 emnas. Sch'i na dat anc adina betg ina reservaziun, po il termin d'emprest dal conto d'utilisaziun vegnir prolungà tras l'utilisadra sezza u tras l'utilisader sez anc trais ulteriuras giadas. Las prolungaziuns dal termin fixeschan mintgamai in nov termin d'emprest garantì. Suenter maximalmain tschintg prolungaziuns dal termin d'emprest sto il medium emprestà vegnir preschentà a la biblioteca chantunala dal Grischun.
Excepziuns:
Documents ch'èn pli vegls che 100 onns, medias che na pon betg vegnir remplazzadas sco er ovras da consultaziun en il sectur a liber access ston vegnir consultads en la biblioteca.
Conto d'utilisaziun
En il conto d'utilisaziun persunal en il catalog d'uniun pudais Vus far sez las suandantas transacziuns:
prolungar las medias, midar l'adressa, midar il pled-clav.
Medias da la biblioteca chantunala ch'èn registradas en il catalog dad EED pon vegnir reservadas u empustadas directamain en il catalog d'uniun.
Currier da velo
Medias da la biblioteca chantunala ch'èn vegnidas empustadas en il catalog d'uniun, pudais Vus laschar furnir gratuitamain a la biblioteca dal center da furmaziun per la sanadad ed ils fatgs socials, da la scola auta da tecnica ed economia, da la scola auta da pedagogia u da la scola auta teologica. Là pudais Vus medemamain restituir Vossas medias da la biblioteca chantunala.
Consultaziun da stampas veglias e da raritads
Da stampas veglias e d'ovras d'ina valur speziala dastgan ins prender invista exclusivamain en la sala da lectura da l'archiv dal stadi e pia sut la surveglianza dal persunal responsabel. Las stampas veglias cumpiglian tut las ovras ch'èn vegnidas edidas avant l'onn 1800.
Las ovras ston vegnir empustadas en la biblioteca chantunala. L'utilisaziun percunter sa drizza tenor las uras d'avertura da l'archiv dal stadi:


text:
Andelfingen (distret)
El Distret de Andelfingen (en todèsch: Bezirk Andelfingen) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 29 847 abitàncc.
El corespónt a la Zürcher Weinland (tèra del vì Zürighés), limitàda del Réno a nòrt e a òvest, del Canton Turgovia a oriènt, de Winterthur a sud e del Irchel a sudòvest.
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Andelfingen l'è dividìt endèi vintiquàter cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:


text:
Ramosch
Ramosch (en tudesch e nom ufizial fina al 1943: Remüs) a l'è un cumün svizzer del distret de Inn. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 483 abitant e una süperfiss de 84.08 km², e al se tröva in de la Engadina Bassa a una altitüden de 1236 meter sura al livel del mar. El so territori el cunfina con l'Italia e l'Austria.
El cumün de Ramosch a l'è tacaa ai cumün de Graun im Vinschgau (IT-BZ), Ftan, Galtür (AT-7), Ischgl (AT-7), Samnaun, Sent, Tschlin.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Situazion linguistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La lengua ufizial del paes l'è el rumanc. La lengua parlada in urigin in del paes de Scuol però l'eva el Vallader, vün di dialet del rumanc. Al cuntrari de tant alter paes dei Grison inde che el tudesch l'ha surpassaa el rumanc 'me lengua püssee parlada, chi el rumanc l'è ancamò magiuritari al dì d'incö. L'andament di ültem ann l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Ramosch in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Charles Baudelaire
El Charles-Pierre Baudelaire (Paris, 1821- Paris, 1867) a l'era un pueta, critich e tradütur frances. A l'è staa vün di pueta püssee inflüent del secul XIX, e l'ha rapresentaa - cun la sua vita bohemien e i sò ecess - la figüra del pueta malarbet. A l'è cunsideraa el pader de la puesia muderna. La sua övra principala a l'è la racolta de puesii Les fleurs du mal (I fiur del mal).
Inflüenza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Baudelaire a l'è vün di pueta decadent püssee famus e prubabilment quel püssee impurtant. A l'è famusa la sua critiga de la puesia "ütil": lü'l pensava la puesia cume una furma de beleza püra e superiura, che la serviva minga per insegnà o per trasmet un messagg pulitich. A l'è el pader del decadentism, un precursür del simbulism e un autur inflüent per la puesia e la literadüra muderna - minga dumà francesa - del secul quel de XX.
Simbulism e Aleguria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In de l'övra del Baudelaire a hinn dü i puetich principaj: el simbulism, che l'ha generaa el desideri grant de truà anmò un ligam fort intra la sucietà pre-indüstriala e la natüra, e che'l se realiza cun la figüra retoriga de la sinestesia, e l'aleguria.
Över[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Le Salon de 1845 (1845)
- Le Salon de 1846 (1846)
- Le Salon de 1859 (1859)
- Journaux intimes (Diari) (1851-1862)
- Les Paradis artificiels (I paradis artificiaj) (1860)
- Curiosités esthétiques (1868)
- Réflexions sur quelques-uns de mes contemporains (1862)
- Richard Wagner et Tannhäuser à Paris (1862)
- Le Peintre de la vie moderne (1863)
- L'œuvre et la vie d'Eugène Delacroix (1863)
- Mon cœur mis à nu (1864)
- L'art romantique (1869)
- La Fanfarlo (1847)
- Du vin et du haschisch (1851)
- Les Fleurs du mal (I fiur del mal) (1857)
- Fusées (1867)
- Petits poèmes en prose ou Le Spleen de Paris (Puema piscinit in prosa o El Spleen de Paris) (1862)


text:
Hauenstein-Ifenthal
Hauenstein-Ifenthal a l'è un cumün svizzer del distret de Gösgen. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 316 abitant e una süperfiss de 5.30 km², e al se tröva a una altitüden de 675 meter sura al livel del mar.
El cumün de Hauenstein-Ifenthal a l'è tacaa ai cumün de Eptingen (BL), Hägendorf, Läufelfingen (BL), Rickenbach, Trimbach, Wangen bei Olten, Wisen.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Todesch)
- Hauenstein-Ifenthal in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Louisiana
La Louisiana a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. A l gh'ha una süperfiss de 134.382 km² e una pupulaziun de 4.515.770 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Arkansas, a nord e a est al Mississippi, a ovest cunt el Texas; 'l a bagna a süd l'Ucean Atlantigh (Gulf del Messich).
La capital a l'è Baton Rouge (227.818 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'é New Orleans (484.674 abitant); alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Shreveport e Lafayette.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Louisiana a l'è stada amissa in de l'Üniun in del 1803.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El guernadur a l'è el Bobby Jindal (repübligan).
La Louisiana la gh'ha 9 grand eletur in di eleziun presidenziaj dl'Üniun. Mudel:Louisiana


text:
La morte ha fatto l'uovo
La morte ha fatto l’uovo (La mòrt l'à fat 'l óṿ) 'l è 'n film śal dal 1968 ad Giulio Questi, scurtâ durànt al muntàǵ da i 110 minùt d'l inìsi a i 90 finài.
Sunt
Marco (Jean-Louis Trintignant) e l’Anna (Gina Lollobrigida) i èṅ marè e mujér ma i gh'aṅ di prubléma, a n andànd piò 'd acòrd cuma in di prim tèmp. Chi lē, ch'la gh'à soquànt an da piò, l'è pîna ad bèsi e la gh'à 'n alevamènt ad pui méntar lò al fà al dirigìnt dn'aśiénda e 'l è anc 'n inteletuàl. In pôc i saṅ però che Marco al s pasa 'l tèmp cupànd dal putàni scurtlànd-i dòp avér-i purtàdi sèg in un motèl dal liturâl rumàṅ.
Quànd in cà sua la riva la Gabri (Ewa Aulin), śóvna cuśìna 'd Anna, lò al gh buta subìt i òć adòs, dvintànd al sò amànt, e i dū i pènsan anc ad scapàr via insém. Ma ch'la baghéta lè la fà al śōg dópi, esénd-as misa 'd acòrd cun al sgnór Mondaini (Jean Sobieski), cunsulènt p'r al reclàm e culéga ad lavōr ad Marco, par far fóra sò cuśìna e par dar pò la cólpa a 'l marè. Mondaini al sà tut i sò tragatèṅ e al cgnós anc al sò manìi sàdichi. Quànd chi lē la vèṅ cupàda dabòṅ, la pulisìa la taca a indagàr in sal cònt ad Marco ma pò a s vèṅ a savér ch'i masamènt dal rój i n éran briśa véra ma sōl di śōg sesuài. A cal punt lè l'è la Gabri a tiràr-'s adòs i suspèt anc parchè la sarév stada lē a purtàr-'s a cà incòsa, avénd mis fóra da i śōg Marco e esénd l'ùnica parénta ad l’Anna. I dū delinquènt i vénan acsè purtâ in parśòṅ ma anc Marco al fà na bruta fiṅ: durànt na casutarìa cun lōr dū, lò al strabùca śò da 'n puntéǵ e al finìs drit déntar na màchina par tridàr la carna. Ardùt a manśìm p'r i pui, gai e galìni i al màgnan ad gust.


text:
El Cant di Italian
El Cant di Italian, conossuu anca come Fradei d'Italia (Italian: Il Canto degl'Italiani ò Fratelli d'Italia) a l'è ona canzon patriòttica italiana, compòsta in del 1847 a Genova.
El sò autor a l'è staa el patriòta genoves Goffredo Mameli, menter la musica l'è stada fada del Michele Novaro. In temp brev la canzon, che l'esalta i virtù italegh e l'invita i pòpoi de la penisola a unìss, l'è diventada vun di simboi del Resorgiment italian.
Per 'sto motiv, quand che l'Italia l'è diventada ona repubblica, el Cant di Italian a l'è staa scernii come inno provvisòri del stat noeuv, in sostituzion al vegg inno monarchich. La decision l'è stada ciappada el 12 ottober del 1946.
In del 2006 l'è staa propòst de rend offizial el sò status de inno nazional.
El Cant di Italian l'ha ricevuu, duranta la stòria repubblicana, on mucc de critich sia de part de la Mancina (per el sò caratter nazionalista e, segond vargun, maschilista) sia de part de la Lega Nord.
I paròll de l'Inno[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fratelli d'Italia,
- l'Italia s'è desta,
- dell'elmo di Scipio
- s'è cinta la testa.
- Dov'è la Vittoria?
- Le porga la chioma,
- ché schiava di Roma
- Iddio la creò.
-
- CORO:
- Stringiamci a coorte,
- siam pronti alla morte.
- Siam pronti alla morte,
- l'Italia chiamò.
- Stringiamci a coorte,
- siam pronti alla morte.
- Siam pronti alla morte,
- l'Italia chiamò!
- Noi fummo da secoli
- calpesti, derisi,
- perché non siam popolo,
- perché siam divisi.
- Raccolgaci un'unica
- bandiera, una speme:
- di fonderci insieme
- già l'ora suonò.
-
- CORO
- Uniamoci, amiamoci,
- l'unione e l'amore
- rivelano ai popoli
- le vie del Signore.
- Giuriamo far libero
- il suolo natio:
- uniti, per Dio,
- chi vincer ci può?
-
- CORO
- Dall'Alpi a Sicilia
- Dovunque è Legnano,
- Ogn'uom di Ferruccio
- Ha il core, ha la mano,
- I bimbi d'Italia
- Si chiaman Balilla,
- Il suon d'ogni squilla
- I Vespri suonò.
-
- CORO
- Son giunchi che piegano
- Le spade vendute:
- Già l'Aquila d'Austria
- Le penne ha perdute.
- Il sangue d'Italia,
- Il sangue Polacco,
- Bevé, col cosacco,
- Ma il cor le bruciò.
-
- CORO


text:
Serbia
La Serbia (Cpбиja in serb) a l'è un paes de l'Europa balcaniga. A l'è tacada a l'Üngheria, a la Rumania, a la Bülgaria, a la Macedonia, al Kosovo, al Muntenegher, a la Bosnia e Erzegovina e a la Cruazia.
La capital a l'è Belgrad.
La gh'ha una süperfiss de 77.474 km² e una pupulaziun de pressapoch 8 miliun d'abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Serbia (nom ufizial: Peпyблиka Cpбиja / Republika Srbija) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Tomislav Nikolić (del 2012).
El Prim Minister a l'è el Aleksandar Vučić (del 2014).


text:
Busti Piccol
Bust Piccol (Busti Piccol o Bispiccoal in di dialett del loeugh; Busto Garolfo in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 13.082 abitant. L'è ciamaa Piccol per sconfondes minga con Bust Grand (italian: Busto Arsizio).
El gh'ha ona frazion, Cella (o Olcella), anca se on temp ghe n'era on'altra, ciamada Villa Cortesa, incoeu comun deperlee.
Vos correlaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Busti Piccol l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Uviêd
Uviêd (Oviedo in Spagnôl, Uvieo-Uviéu in Asturiàṅ) l'è na sità spagnōla, capitàla dal Prinsipâ di Astùri, regiòṅ ch'la s cata in dal nòrd dal paéś. La cònta 224.005 abitànt.
La sità l'è stada fundàda intór'n a 'l VIII sècul, dvintànd pò capitàla dal Régn di Astùri in dal IX sècul. L'à patî pò di sachéǵ da part di Francéś durànt al guèri ad Napulèòṅ e l'è stada misa sóta scac durànt la guèra sivìla spagnōla.
Uviêd 'l è 'n sèntar industriàl dimóndi impurtànt: chè i s faṅ dagl'armi da fōg e di artìcui in metàl.
Al piàt tìpic dal pòst 'l è la Fabada ch'la s fà miténd insém di faśōi biànc, carna ad nimàl, salamèṅ e morcilla. Al sidro chè 'l è bvû dimóndi: a s trata 'd un suc alcòlic tirâ via da di póm.
Da 'l 2010 'l è dvintâ na sità śmèla ad Maranèl, paéś in Pruvèinsa ed Mòdna in du a s cata la fàbrica ad màchini dla Ferrari, la scuderìa in du al cur Fernando Alonso, l'Asturiàṅ più cgnusû a 'l èstar.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Uviêd


text:
Blòch p
I elemeent chímich del blòch p a inn quèj ca stann in dii grupp dal 13 al 18 de la taula periòdica; in chèll grupp chí i livèj energétich püssee de föra a curispúndenn a urbitàj p. La cunfigürazziun eletrònica per 'sti elemeent l'è ns2npx , (indue x= 1 a 6: 1 per ul grupp del bòor, 2 per ul grupp del carbòni, ..., 6 per i gas nòbil).
Deent in chèll grupp chí g'inn dii elemeent ca preferíssenn pèert un quaj eletrún per svujà ul sò ültimm urbitaal, e na g'inn ca invéci preferíssenn ciapàn per rivà a vèghell pièn.
Grupp del blòch p[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 13 (IIIB,IIIA): Grupp del bòor
- 14 (IVB,IVA): Grupp del carbòni
- 15 (VB,VA): Grupp de l'azòot
- 16 (VIB,VIA): Calcògen
- 17 (VIIB,VIIA): Alògen
- 18 (Grup 0): Gas nòbil


text:
28 02
Ol dé 28 02 l'è 'l 59 dé de l'an del calendare gregorià; manca 307 (308 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 28 02 al è ul dí da pòost 59 dal an dal calendari gregurian; i manca 307 (308 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1808 - Barcelona: i tröpe Fransese i ocüpa a sorpresa la Ciutadela e ol castel de Montjuïch.
364 - Roma: Valentí I ocüpa la sée Impereala.
1953 - Cambridge (Anglatèra): Jame Watson e Francis Crick i núnsial descovrimet de la strütüra Chémega de l'ADN, otegnida al Cavendish Laburatory.
1980 - Andalusia: se sélebral referéndum in che resültarà plebissitat che ol statüt d'Autonoméa de Andalusia al gh'a de sigütá ol procedimet ràpid.
2005 - Hila (l'Iraq): öna etüra bomba la fa 125 mort e 200 fericc.
2005 - Burundi: s'apröa in referéndum öna nöa Costitüssiú.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1901 - Portland (Oregon, SÜA) : Linus Pauling chémegh e físegh Stadünindench, Premi Nobel de Chémega (1954) e de la Pas (1962) (m. 1994).
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1986 - Stocolma (Suéssia): Olof Palme, pröm miníster Suech, sassinat (n. 1927).
2006 - Colorado (Stacc Ünicc): Dennis Weaver, atur famus intèrpret de la série McCloud.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1972
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
07 03 - Madrid (Spagna): la Conferenza Episcopala Spagnöla la scerniss coma presideent el cardenal Vicent Enrique i Tarancón.
06 09 - Münich (Baviera, Germània): ciinch ativiist del grupp terorista Setembru Negru a segrestan e dapress sassinan 11 atleet e alenaduur Israelian ch'a participaven aj Gjööch Olímpich (massacru de Münich).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Diano San Pietro
Diano San Pietro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de 1 135 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), condena superfìce de 11,8 km² e 'na densità de popolasiù de 96 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Diano Arentino, Diano Castello, San Bartolomeo al Mare, Stellanello (SV), Villa Faraldi.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Diano San Pietro l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Sgesa
Sgesa (nom ufizial in talian: Chiesa in Valmalenco) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 2 547 abitant (dato del Dic 2012 [1]), 'na superfis de 115 km² e 'na densità de 22 ab./km². A l’è tacaa a Böi, Capösg, Lanzada, La Tur, Val Màsen, Sils im Engadin/Segl (CH-GR), Bargaja (CH-GR).
Sgesa l'è un center türistegh cognossüü per la pussibilitaa de praticà i sport invernal, el sci alpin in de la "ski area del Palù", e l'alpinismu / escursionismu in di mont. In del so territori gh'è l'"Alta via de la Valmalench", 'na straversada de ott dì che la passa per el grüp del Disgrazia, el Bernina e 'l Grüp del Scalin.
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text: 1Rü ngẽxguma wüxie i pema pexü̃́ nangẽxmagu i ṯacü rü guxchaxü̃ i wüxi i peeneẽ i yaxõxü̃maã, ¿rü tü̱xcüü̃ wüxi i ãẽ̱xgacü i tama yaxõxü̃ãrü ngü̃xẽẽca̱x ípeyaca na nüma pexü̃́ namexẽẽãxü̃ca̱x i ngẽma perü guxchaxü̃gü? ¿Rü tama e̱xna inamexü̃ i ngẽma peeneẽgü i yaxõgüxü̃ na namexẽẽgüxü̃ i ngẽma perü guxchaxü̃gü? 2¿Tama e̱xna nüxü̃ pecua̱x na yixema na yaxõgüxü̃ tá yiĩxü̃ i naãneãrü gu̱xgu nüxna icagüxü̃ i guxü̃ma i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü? Rü ñu̱xma na pema tá yiĩxü̃ i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃güxü̃ picagüxü̃, ¿rü tü̱xcüü̃ taxucürüwa i pematama penamexẽẽ i ngẽma perü guxchaxü̃gü i írachiréxü̃? 3¿Tama e̱xna nüxü̃ pecua̱x rü woo ngẽma daxũcü̱̃ã̱x i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü, rü yixema tá yiĩxü̃ i nüxü̃ icagüxü̃? Rü ngẽmaca̱x nixĩ i yexeraãcü peme̱xwa nangẽxmaxü̃ na ñuxãcü penamexẽẽxü̃ i ngẽma guxchaxü̃gü i ñoma i naãnewa pexü̃́ ngẽxmagüxü̃. 4Rü ngẽmaca̱x, ngẽxguma ṯacü rü guxchaxü̃ pexü̃́ ngẽxmagu i ñoma i naãnewa, ¿rü tü̱xcüü̃ i ngẽma ãẽ̱xgacügü i tama yaxõgüxü̃xü̃tawa pegü ípeyaxuaxü̃güxü̃ na pexü̃́ namexẽẽgüãxü̃ca̱x i ngẽma? 5Rü pemaã nüxü̃ chixu i ngẽma ore na pexãneẽxü̃ca̱x. ¿E̱xna tataxuma i petanüwa ya wüxie ya nüxü̃ cuáxe na tanamexẽẽxü̃ i ngẽma guxchaxü̃gü i petanüwa ngẽxmaxü̃? 6Rü tama pegümaã penuẽxĩcatama, natürü naẽ́tü rü ãẽ̱xgacügü i tama yaxõgüxü̃xü̃tawa pexĩ na penamexẽẽxü̃ca̱x i ngẽma perü guxchaxü̃gü. 7Rü ngẽma na pegümaã penuẽxü̃, rü ngẽma rü poraãcü chixexü̃ nixĩ. ¿Rü tü̱xcüü̃ tama yaxna namaã pexĩnüẽ i ngẽma guxchaxü̃gü i peeneẽ pemaã üxü̃? ¿Rü tü̱xcüü̃ tama namaã peporae ega texé perü ṯacüca̱x ngĩ̱xgux? 8Natürü i pema rü peeneẽmaãtama chixexü̃ pexüe, rü nüxü̃́ pengĩ̱x i ngẽma peeneẽgü i yaxõgüxü̃. 9¿Tama e̱xna nüxü̃ pecua̱x na ngẽma duü̃xü̃gü i chixexü̃ ügüxü̃ rü nataxuxü̃táma i nachica i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa? ¡Rü tama name i pegütama pewomüxẽẽgü! Erü ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa rü nataxutáma i nachica i ngẽma duü̃xü̃gü i naĩ i ngemaã ipexü̃, rü ngẽma duü̃xü̃gü i tupananetachicüna̱xãxü̃ icua̱xüü̃güxü̃, rü ngẽma duü̃xü̃gü i naxma̱xẽchita rü e̱xna nateechita ngẽãẽxü̃, rü ngẽma yatügü i naxrüü̃ yatüxü̃maã ngẽãẽxü̃, rü ngẽma ngĩ́ta̱a̱xgüxü̃, rü ngẽma duü̃xü̃gü i nügünaxica nanuxũchixü̃ i norü ngẽmaxü̃gü, rü ngẽma duü̃xü̃gü i ngãxẽwa̱xegüxü̃, rü ngẽma duü̃xü̃gü i oregüta̱a̱xgüxü̃, rü ngẽma duü̃xü̃gü i womüxẽẽwa̱xegüxü̃. Rü guxü̃ma i ngẽmagü rü nataxutáma i nachica i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa. 11Rü yexgumarüü̃tama pixĩgü ga ñuxre ga pema ga ü̃pax. Natürü i ñu̱xma ya Tupana rü marü pexü̃́ ínanapi i perü chixexü̃ na noxrüxicatama pixĩgüxü̃ca̱x. Rü ñu̱xma rü aixcüma nape̱xewa pime yerü Naãẽ i Üünexü̃ rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristuégagu marü perü pecaduna pexü̃ ínanguxü̃xẽẽ. 12Rü ñuxre i pema rü ñaperügügü: “Rü marü name na chanaxüxü̃ i ngẽma chanaxwa̱xexü̃”, ñaperügügü. Rü aixcüma nixĩ i ngẽma, natürü tama guxü̃ i ngẽma ixügüxü̃ rü tüxü̃́ name. Rü aixcüma nixĩ i Tupana choxü̃ ínguxuchixẽẽxü̃ na chanaxüxü̃ca̱x i ngẽma chanaxwa̱xexü̃, natürü tama name na ṯacü rü chixexü̃gu chaugü changuxẽẽxü̃ na chomaã inacuáxü̃ca̱x. 13Rü ngẽxgumarüü̃ ta rü ñuxre i duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: “Rü õna rü taxüneca̱x nixĩ, rü taxüne rü õnaca̱x nixĩ”, ñanagürügü. Rü aixcüma ngẽmaãcü nixĩ, natürü ya Tupana rü tá inayanaxoxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma. Rü taxüne rü tama naĩ i ngemaã namaã na ingẽãẽmarexü̃ca̱x nixĩ. Erü taxünemaã nixĩ i naxüxü̃ i tórü Coriarü ngúchaü̃. Rü tórü Cori nixĩ ya taxünexü̃ maxẽẽcü. 14Rü yema Tupana wena namaxẽẽxü̃rüü̃ ga tórü Cori ya Ngechuchu, rü ngẽxgumarüü̃ tá ta norü poramaã wena tüxü̃ namaxẽxẽẽ. 15¿Rü tama e̱xna nüxü̃ pecua̱x na ngẽma pexene rü Cristuarü na yiĩxü̃? ¿Rü ñuxãcü i ngẽma chaxune i Cristuarü ixĩxü̃ rü ngexü̃ i ngẽãẽxü̃maã inapexü̃? Taxucürüwama ngẽmaãcü nixĩ. 16¿Rü e̱xna tama nüxü̃ pecua̱x ega wüxi i ngexü̃ i ngẽãẽxü̃maã inapexgu ya wüxi ya yatü rü ngẽma taxre i naxü̃ne rü wüxitama i naxü̃ne yiĩxü̃? Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Ngẽma taxre i naxü̃ne rü wüxitama i naxü̃ne tá nixĩ”, ñanagürü. 17Natürü ngẽxguma wüxi i duü̃xü̃ rü tórü Cori ya Cristuaxü̃́ yaxõõxgu, rü ngẽma naãẽ i ngẽma duü̃xü̃ rü Cristuãẽmaã wüxigutama narüxĩnüẽ. 18Rü ngẽmaca̱x name nixĩ na nüxü̃ perüxoexü̃ i pexeneãrü ngúchaü̃ na pexüxü̃. Rü guxü̃ma i togü i pecadu i wüxi i duü̃xü̃ üxü̃ rü tama naxü̃nexü̃ nachixexẽẽ. Natürü ngẽma na naĩ i ngemaã nangẽãẽxü̃ rü ngẽma waxi nixĩ i naxü̃nexü̃ chixexẽẽxü̃. 19¿Tama e̱xna nüxü̃ pecua̱x i pexene rü Tupanaãẽ i Üünexü̃pata na yiĩxü̃? Rü pegu nixĩ i naxãchiü̃xü̃ i ngẽma Naãẽ i Üünexü̃ i Tupana pexna muxü̃. Rü ngẽmaca̱x i pema rü tama pegüarü yoratama pixĩgü. 20Erü Tupana rü marü pexca̱x nataxe rü poraãcü nüxü̃́ petatanü. Rü ngẽmaca̱x penaxwa̱xe i ngẽma pexenemaã meã Tupanaca̱x pemaxẽ na ngẽmaãcü namaã penataxẽẽxü̃ ya Tupana.


text:
Turku
Turku (in svedes Åbo) a l'è una cità de la costa süd-ovest de la Finlàndia, e la capital aministrativa de la Finlandia Ucidentala (Länsi-Suomen lääni). Turku'l se tröa in sü la riva del fiüm Aura. La sò pupulaziun a l'è de 174.906 abitant (31/12/2005), cunt el 5,2% di gent de lengua svedesa. La sua area regiunala a l'è furmada de 16 cumün e la gh'ha una pupulaziun de 285.682 abitant (2001). A l'è la quinta cità de la Finlandia per pupulaziun (dopu de de la capital, Hèlsinki, e i cità de Espoo, Tampere e Vantaa).
Cultüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Turku'l gh'ha trì üniversità:
- l'Üniversità de Turku (in finlandes Turun yliopisto), fundada in del 1920;
- l'Üniversità Åbo Akademi, de lengua svedesa, fundada in del 1918;
- la Scöra süperiura de Scenz Ecunomich e d'Impresa de Turku (in finlandes Turun kauppakorkeakoulu) fundada in del 1950.
A gh'hinn anca el Center d'Investigaziun e Desvilüp Tecnulogich (Turun Teknologiakeskus) e un'Üniversità de Scenz Aplicaa (Turun Ammattikorkeakoulu), che per el sistema finlandes a l'è minga cunsiderada un'üniversità.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Turku - Christmas City -
- Turku TouRing - Urganizaziun turistica de Turku
- Turku Arxipèlag - "L'arxipèlag més maco del mòn"


text:
Símbul da Levi-Civita
Intal càlcül tensuriaal, s'al definiss ul símbul da Levi-Civita, apó numenaa símbul da permütazziun, in la furma segueent:
Al cata ul sò nomm dal Tullio Levi-Civita e s'al dövra in matemàtica e física: par esempi, in àlgebra lineara, ul prudüit veturiaal da düü vetuur s'al pöö scriif cuma:
u, plüü simplameent:
intúe, in la darera identitaa, a emm druvaa la nutazziun da Einstein, cunsisteent a umett ul seegn da sumatòria paj índes repetüü. Ul tensuur i cumpuneent dal quaal i è daa dal símbul da Levi-Civita s'al nòmena a vöölt tensur da permütazziun (Al cuventa nutá, però, ch'al seguiss i regul da trasfurmazziun tensuriala da curdenaat noma par cambiameent da curdenaat cunt urientazziun pusitiva: oltrameent al pariss un seegn 'maanch').
Ul símbul da Levi-Civita s'al pöö generalizá a dimensiun plüü òolt:


text:
356
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 8 genar: i autorità romann proeuven a catturà Sant'Atanasi de Alessandria, sospettaa de avè sostegnuu l'usurpador Magnenzi, ma quell lì el scappa in del desert, appress ai mònegh de Mont Nitria.
- El futur imperador roman Giulian el ven battuu di Alemann in la Battaglia de Reims.
- A Roma la scomincia la costruzion de la prima Basiliga de San Peder.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lollian Mavòrzi, general e politich roman (n. 330).
- Vetranion, general roman.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Tever
El Tever (Tiber in Latin, Tudesch e Ingles; Tevere in Italian; Tibre in Frances e Purtughes; Tíber in Spagnö e Catalan) a l'è un fiüm de l'Italia central; lungh 405 km, el cata l'aqua de un basin de 17.400 km²; la sua purtada media a livel anüal l'è de 230 m³/s.
El nass in Emilia-Rumagna, arent al munt Fümirö a 1.286 meter de quota; dopu un quai centinee de meter el ghe va dent in Tuscana, e la taja per una trentena de chilometer in pruvincia de Arezz. Dopu che 'l và föra de la Tuscana el va dent in Ümbria, e la percur tüta quanta da nord a süd bagnand, tra i alter, i paes de Cità de Castel e Ümbertid e passand arent a Perügia, Tödi, Marscian. Dopu l'Ümbria al percur el Lazzi, dopu che l'ha marcaa per una quarantena de chilometer el sò cunfin.
In del Lazzi al bagna Ort, el traversa la Sabina prim de girà invers Ruma. El Tever el taja Ruma per intregh da nord a süd, el passa per i famus set runch de la Ruma antiga e 'l sa trà dent in del Mar Tiren in del toch de costa tra Fiümisin e Ostia.
El Tever, in del sò camin, el ciapa l'aqua de un muntun de fiümisei e turent, sò aflüeent: el Chiasc, el Néra, e l'Anien de la mancina, el Nèstur e ul Treja de la drita.
El Tever l'è semper staa el fiüm cunsacraa a Ruma, fin dai temp de Romul e Remu, che han fundaa la citaa propi in d'un punt favurevul in sül curs del fiüm (arent a l'isula tiberina); in di temp ruman, i barch e i nav a pudeven risalì el Tever propi fin a la zona di set runch, e barchet püssee piscinit a rivaven anca in Ümbria.


text:
Lorsica
Lorsica (en lìgure: Lòrsega) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 507 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), condena superfìce de 17,8 km² e 'na densità de popolasiù de 28 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cicagna, Favale di Malvaro, Moconesi, Montebruno, Neirone, Orero, Rezzoaglio, Torriglia.
El cümü l'è sitüàt endèla val Fontanabuona arènt al torènt Tirello, a 41 km de Genova.
El sò teretóre el fà part de la Comunità Montana Fontanabuona.
El cümü l'è furmàt de öndes frasiù: Figarolo, Rossarino, Acqua, Verzi, Castagnelo, Monteghirfo (che l'è a metà sóta 'l cümü de Favale di Malvaro), Barbagelata, Costafinale, Scorticata e Pian della Chiesa. Le ölteme quàter le fà part de l'exclave de Barbagelata, che la se svelöpa 'n val Trebbia e, per en tuchilì picinì, en val d'Aveto.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Lorsica l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Sardàggna
Artéccol in dialatt bulgnais
La Sardàggna, nomm ufizièl: Regione autonoma della Sardegna in itagliàn e Regione autònoma de sa Sardìgna in sardagnôl , l'è 'na regiån a statûd spzièl dl'Itâglia d'un migliån e 600.000 abitànt, al chèplôg l'è Cagliari. La Sardàggna l'è la secånda îsla dal Mèr mediterraneo. La Ripòbblica ed Zêna l'a avò un influänza particulèr int'la stòria d'la Sardàggna, såura tòtt dal Mediuêv, send ch'anca al dé d'incù as bacâja zenais a San Pîr (Isola di San Pietro) e a Carloforte.
Äl pruvénzi sardagnôli[modifica | mudéfica la surzéia]
Äl pruvénzi d'la Sardàggna én:
Artécol in dialèt arzân
La Sardègna, nòm uficêl: Regione autonoma della Sardegna in italiân e Regione autònoma de sa Sardìgna in in sêrd , l'é 'na regiòun a statût specêl ‘d l'itâlia d'un miliòun e 600.000 abitânt, al cèinter pió importânt Cagliari. La Sardégna l'é la secònda íṣola dal Mêr Mediterraneo. La Repóblica ed Gènva l'à avû ‘n’ influèinsa particulêra int la stòria ‘d la Sardégna, sopratót ind al Medioēv, tânt che ânca al dé d'incô as pêrla genvèis a San Pêder (Isola di San Pietro) e a Carloforte.
Al pruvînci sêrdi[modifica | mudéfica la surzéia]
Al pruvînci ‘d' la Sardègna în:


text:
Beinvegni tier la vischnaunca da Mustér
Actualitads
26.08.2014
Nezegiau igl orcan Vivian per experiments(hh) La Gruppa svizra per selvicultura da muntogna sco reit dils specialists svizzers per la tgira digl uaul da muntogna ha salvau la gievgia ina dieta els uauls da Sursassiala ch’ein vegni donnegiai igl onn 1990 digl orcan Vivian. En quei connex han ils specialists saviu constatar, ch’igl uaul ei sesviluppaus il meglier leu nua che la lenna derschida ei vegnida rumida e nua ch’igl ei vegniu plantau.
22.08.2014
Il settember arva l’Academia Vivian(hh) Miez settember vegn l’Academia Vivian sur Mutschnengia en Val Medel inaugurada. Rodund in onn suenter l’entschatta dallas lavurs da construcziun sa il baghetg vegnir terminaus. Ils cuosts semovan en rama dil preventiv da 600’000 francs.
21.08.2014
Mesiras da cumpensaziun ecologicas per l’Ovra Russein SA a Fontanivas(hh) La contribuziun dall’Ovra Russein SA per mesiras da cumpensaziun ecologicas impunda la vischnaunca da Mustér en favur d’ina nova punt e per ina renaturalisaziun dil Rein a Fontanivas. Las lavurs duein entscheiver quest atun.
29.07.2014
51avla buorsa da cristallas e minerals(hh) Ils 2 e 3 d’uost 2014 ha liug a Mustér la 51avla buorsa da cristallas e minerals. Era uonn sa l’Uniun Cristallina Mustér porscher allas visitadras ed als visitaders ina interessanta fiera.
25.07.2014
EX14 cun 80 expositurs e Ralph Krüger(hh) Per la dieschavla ga ha liug quest atun a Mustér la EX. Las preparativas persuenter marschan. Dalla partida ein 80 expositurs. In novum ei il cuoz dall’exposiziun. Per l’emprema ga cuoza ella sulettamein treis dis. All’avertura vegn Ralph Krüger, anteriur trenader dall’equipa naziunala da hockey sin glatsch dalla Svizra, a plidar.
Agenda
31.05.2014, - uras
Staziun Disentis/Mustér
13.09.2014, - uras
Disentis/Mustér
28.09.2014, 09:00 uras
Casa communala
20.11.2014, - uras
Casa communala
21.11.2014, - uras
Casa communala


text:
Nòrd-Pass de Calais
El Nòrd-Pass de Calais, che a vòlt l'è ciamaa domà Nòrd (frances: Nord-Pas-de-Calais; in piccard: Nord-Pas-d'Caleus; in fiammingh: Noord-Nauw van Kales) a l'è ona region de la Francia, situada in del nòrd-est de la Nazion.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La region l'è situada al confin cont el Belgi a est (sia cont i Fiander che con la Vallònia), a sud con la Piccardia e a nòrd-òvest cont el Canal de la Manica, che le separa de la Gran Bretagna.
L'è divisa in duu departiment (Nòrd e Pass de Calais) e 'l gh'ha 'me capploeugh la città de Lilla. Alter città important a hinn Calais, Dunkerque, Roubaix e Tourcoing.
Lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oltra al frances, la lengua nazional, in del Nòrd-Pass de Calais l'è parlaa el Piccard (varietà ch'timi), ma anca on quai dialett fiammingh.


text:
Fuoco cammina con me
Fuoco cammina con me (Fōg gira mèg) 'l è 'n thriller dal 1992 ad David Lynch, prequel dla série televiśiva Twin Peaks dal 1990. Trat in part da 'l rumànś Il diario segreto di Laura Palmer dla Jennifer Lynch, al film al cònta gl'indàgin in sla mòrt dla Teresa Banks e gl'ùltim sèt dè ad vita dla Laura Palmer, na studénta cgnusùda dimóndi in dal paéś imaginàri ad Twin Peaks.
'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 45śum Fèstival ad Cannes. Custâ déś migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, la pelìcula la n 'n à purtâ a cà gnanc sinc.
Sunt
A séguit dal masamènt dla pòvra Teresa Banks (Pamela Gidley) in dal paiśèṅ ad Twin Peaks, in dal stat ad Washington darènt a 'l Cànada, l'agìnt d'l FBI Gordon Cole (David Lynch) al ciàma al sò culéga Chester Desmond (Chris Isaak) par dascórar dal caś. Insém a Sam Stanley (Kiefer Sutherland) chi lò al taca a indagàr faghénd dal dmandi a la balarìna Lil (Kimberly Ann Cole). Chester al véd subìt ch'a la Teresa a gh manca 'n anèl, inóltar la gh'à scrit na létra T sóta n'ùngia. Tut 'd un trat però Desmond al sparìs.
'N an dòp a Twin Peaks la Laura Palmer (Sheryl Lee) e la Donna Hayward (Moira Kelly) i vaṅ a scóla in dua la Laura la tira sù dla cucaìna p'r al naś e la s baśa cun James Hurley (James Marshall). Dòp avér cuntâ la difarénsa ch'a gh'è fra lò e Bobby Briggs (Dana Ashbrook), chi lē la tórna a cà, in tèmp par far a mènt ch'in dal sò diàri i gh màncan dal pàgini sćiancàdi via. La śóvna la 'l pòrta a Harold Smith (Lenny von Dohlen) par far-'g-al védar.


text:
Vitrolles (FR-13)
Vitrolles l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur , endèla Frància meridiunàla. L'è capoloch del cantù omònim e 'l fà part del circondàre (arrondissement) de Istres e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône .
El g'ha 'na popolasiù de 34 827 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36,58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 255 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc