text:
10 02
Ol dé 10 de febrér l'è 'l 41 dé de l'an del calendare gregorià; manca 325 (326 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 10 de febrér al è ul dí da pòost 41 dal an dal calendari gregurian; i manca 325 (326 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1939 - Catalunya: l'esèrsit franchesta al ría a la frontera Fransesa: la Catalunya del süd a l'è zamò töta ocüpada.
1763 - Paris (Fransa): se ghe signa la pas che la met fí a la Guèra di Set Agn.
1805 - Spagna: se ghe proibiss per decret i corse de tòr.
1873 - Spagna: Amadée de Savoja al àbdica de la Corona, l'indomà se proclamarà la Pröma Repüblega Spagnöla.
1910 - Spagna: José Canalejas al ocüpa per la pröma ölta la pressidensa del Consej di Miníster.
1930 - Spagna: Miguel Primo de Rivera al bandunal paes.
1942 - i Stacc Ünicc: RCA Records la conferiss al Glenn Miler ol pröm disch d'or de la stòria per “Chattanooga Choo Choo”.
1958 - Sidi Ifni (ol Maroch): l'esèrsit Spagnöl al ghe comensa öna ofensía per mandá fò i rebel.
2005 - l'Aràbia Saudita: se ghe cumensa a selebrá di elessiú münissipale sensa che gh'i pöde partissipá i donI e sensa ergöna garanséa democràtega.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2005 - Manhattà (Nöa York): Jordi Casals e Ariet, biòlegh Català, descovridur del vírus Lassa (n. 1911).
1918: Ernesto Teodoro Moneta, passifesta Italià Premi Nobel de la Pas ol 1907 (n. 1833).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


c: text/html

text:
La dama rossa uccide sette volte
La dama rossa uccide sette volte (La dama rósa la cópa sèt vòlti) 'l è 'n film śal dal 1972 'd Emilio P. Miraglia girâ a Würzburg in Bavéra.
Sunt
In un paéś dla Bavéra (Germâgna) i vìvan dū surèli dla rasa di Wildenbrück, la biónda Ketty (Barbara Bouchet) e la mòra Evelyne. Un dè, dòp avér-i visti litgàr par na bàmbula, sò nunòṅ Tobias (Rudolf Schündler) al i ciàma in dal salòt dal castèl in du i vìvan par far-ag védar un quàdar vèć ch'al figùra dū di sò aṿ: la Dama rósa e la Dama négra. I dit da na vòlta i dìśan che, pasâ sènt an, la catìva Dama Rossa la tórna tut al vòlti a 'l mónd par vindicàr-as dal sèt scurtlàdi che cl'atra la gh'iva mulâ in dal pasâ par di mutìṿ 'd amōr e la 'l fà cupànd sèt parsòni, cun in mèś la Dama négra. Al vèć al gh'à paùra ch'a pòsa sucédar incóra, difàti soquànt an dòp la Ketty la masa, sénsa vlér, l’Evelyne.
Dvintàda granda la Ketty la tira avànti faghénd la futògrafa e la s mét cun òṅ ch'al lavóra par la Springe cuma lē, Martin Hoffman (Ugo Pagliai). Quànd Tobias al mōr 'd infàrt, sò cuśìna Franziska (Marina Malfatti) la la ciàma a 'l funeràl e la gh diś 'd avér sintî na ridùda da ślar al sangṿ al dè ch'l è mòrt. Sò marè Herbert (Nino Korda) pò 'l iva vdû na dóna vistìda ad rós scapàr via da 'd là. La maledisiòṅ la pâr rivàda dabòṅ quànd a vèṅ masâ da la dóna in rós al diretōr dla Springe, Hans Mayer (Bruno Bertocci), in un parc pîṅ ad putàni. Al sò pòst in dla dita al vèṅ tòlt par Martin.
In cal méntar la Ketty la lasa na bòna part dla sò sórta a la Franziska e a Herbert ch'i saṅ al sò segrét: quél 'd avér masâ da pìcula sò surèla. Anc Petar (Fabrizio Moresco), al vèć muróś dl’Evelyne, al sà incòsa e al gh dmanda sèmpar di bèsi par star sit. Al gh'à da spénd'r-i p'r i sò visi: dròga, rój e liquōr.
La Dama rósa la và avànti cun i masamènt, prima tulénd la vita a la mudèla Lenore (ch'l'iva capî chi l'éra) e pò a la mujér mata ad Martin, l’Elizabeth.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vigà
Viga (in Italià Vigano San Martino) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al Cavalina sö la ria del Chére.
El g'ha 'na popolasiù de 1 348 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,7 km² e 'na densità de popolasiù de 364 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 23 km de la sità e a 363 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Albì, Bèrs (BG), Bórgh, Casassa e Grù.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vigà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
2003
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
28 09 - Salses (el Rosselló): senza la presenza de representaant del staa Francées, el consejer in cap de la Generalitat de Catalunya, Artur Mas, e i auturitaa münicipaal de la vila a inaugüran la Porta di Paées Catalan.
11 10 - Lleida (el Segrià): al entra in servizzi par el püblich el Tren de Granda Velocitaa ch'al la üniss cun Madrid, passaant par Saragossa.
12 10 - Sepang (Malàisia): Dani Pedrosa s'al proclama campiun del moond de motocicliism de 125 cc.
13 11 - Barcelona: in ü massif míting al Palau de Sant Jordi de la campagna eletorala ch'a l'éa portat Pasqual Maragall a la Generalitat, Rodríguez Zapatero al promet d'aderí a la reforma del Statüt de Catalunya ch'al apröe ol Parlament de Catalunya.
16 11 - Catalunya: se gh'i sélebra di elessiú al Parlament; CiU la adagna con 46 ses, seguida del PSC (42), ERC (23), PP (15) e ICV (9).
30 11 - Barcelona: s'al pöblega ol pröm nümar d'El Punt Barcelona.
05 12 - Barcelona: se ghe cositüiss ol Parlament de Catalunya de la setima legislatüra.
16 12 - Barcelona: el Parlameent de Catalunya al scerniss Pasqual Maragall president de la Generalitat de Catalunya.
20 12 - Barcelona: Pasqual Maragall al töl possessiú come president d127 de la Generalitat de Catalunya.
22 12 - Barcelona: l' Ajuntament (mönissipe) al recupera la bandera de Barcelona del 1906 e o l scüt con la corona reiala, con la qual cosa la sessa de èss visent la simboloséa modificada per ol síndech Pasqual Maragall ol 1996.
01 01 - In Brasil: Lula de Silva al töö pussessiun de la càrega de presideent del paees.
2003 - Cap Canaveral (la Florida, SÜA): equipagjaa par 7 astrunàut, sa ga lanzarà ul darée traspurtaduur spazziaal Columbia, ch'al s·cjuparà in plen guur ul primm da febrée, turnaant indrée a la Tera.
14 02 - Edimburgh (Scòzzia): l'Istitüt Roslin sacrifica la pégura Dolly a causa de l'invegjameent premadüür che la pativa.
16 01 - l'Iraq: tröpe Stadünindenche e britàneghe i scumensa la invasiú del paes conchistant la sità portöària d'Um Qasr: al è l'inissi de la guèra de l'Iraq.
25 10 - Heathrow (Londra, Anglatèra): prossedenc de Nöa York gh'i ría i tri darér aviú Concorde in servisse de British Airways; ol 30 05 del istess an i ía desmetit de gulá chij d'Air France.
09 04 - Bagdad (l'Iraq): i trüpp di Staa Ünii a tölan el controll de la citaa: cul sò jütt un grupp de citadin a derocan una colossala stàtua de Saddam Hussein (guèra d'Iraq).
10 04 - Kirkuk (el Kurdistan): la citaa la borla int i mann de la guerija Kurda e de l'esèrcit di Staa Ünii (guèra d'Iraq).
12 04 - Cuba: ol résim castresta al esecüta tre di persone che ol 02 04 i ía seguestrat öna embarcassiú de viasadur a la badia de l'Havana, con la intensiú de fösí del paes.
14 04 - Tikrit (l'Iraq): i trüpp di Staa Ünii e ocüpa la citaa indóe l'eva nasüü Saddam Hussein; a l'è la darera di citaa importaant del paees a vess conquistada (guèra d'Iraq).
16 04 - Atenes (Grécja): sa signa el Trataa pal quaal Pulònia, Ungaria, Céquia, Slovàchia, Slovènia, Estònia, Letònia, Lituània, Malta e Cipru, 10 Staa che la püpaart a éren de l'antiga Europa de l'Eest, i deventan osservaduur de la Üniun Eurupea (cun voos però senza vot) e che ga permetarà da nágh deent a partí del 01 05 del 2004.
01 05 - Washington (SÜA): el presideent George Bush al proclama la fin de la guèra de l'Iraq.
26 05 - Macka (Trabzon, Türchia): ghe i mör 62 militar Spagnöj al fracassá-ss del aviú Iàkovlev 42 Ucraines col che i torna· del Afganistan. L'errònia identificassiú posteriura di cadàver la portarà ün important scàndol polítegh.
15 10 - desèert de Gobi (la Cina): Yang Liwei al deventa el primm astronauta Cinées dopu 14 òrbit intorn a la Tèra cun la naaf Shenzhou V (nau divina, in Cinées).
25 10 - Heathrow (Lundra, Anglatera): a riven de Növa York i trii ültim aviun Concorde in servizzi de British Airways; el 30 05 del istess an i avien desmetüü de gulá chij d'Air France.
02 11 - Durham (Carolina del Noort, SÜA): la gesa episcopaliana la órdena el primm véscuf che s'al recognoss omosessüaal.
02 11 - Geòrgia: sa celebren di elezziun legislatiif fraudoleent ch'a provocaran una revölta che la comportarà la dimissiun e l'esili del presideent Eduard Shevardnadze el 23 11.
29 11 - Bagdad (l'Iraq): a mören sett ageent del servizzi d'inteligenza Spagnöö int un atentaa.
14 12 - Bagdad (l'Iraq): i Staa Ünii a núnzian la catüra el dí prima de Saddam Hussein a Al-Dawr (a 15 km de Tikrit), malgraa forsi al tenían detegnüü d'almaanch dees dí.
14 12 - Venexia, (Itàlia): s'al derva amò el Teàtar de la Feniis dapress l'incendi del 1996.
26 12 - Bam (Kerman, l'Iran): un fort teratrémul de 6.3 degrée de la scala de Richter al pròvoca la destrüzziun de la citaa e la moort de püssée de 20 mila personn.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
13 04 - Sant Andreu de Sureda (el Vallespir): Jean Petit, psicolingüista Francées, defensuur di leengh minorizaat al sò paees (n. 1929).
07 07 - Esparreguera (el Baix Llobregat): Dolors Lizarán i Ronnette, cognossüda coma Lola Lizarán, atriis Catalana (n. 1932).
18 10 - Bangkok (Tailàndia): Manuel Vázquez Montalbán, scrituur e periudista Catalan, in lengua Catalana e, principalment, Castejana (n. 1939).
28 10 - Barcelona: Joan Perucho, scrituur Catalan (n. 1920).
11 11 - Vic (Osona): Miquel Martí i Pol, pueta Catalan (n. 1929).
29 12 - Badalona (el Barcelonès): Juan José Moreno Cuenca, cognossüü coma el Vaquilla, atuur de cínema e cognossüü delinqueent contra la prupietaa privada (n. 1961).
03 03 - Berlín (Germània): Horst Buchholz, atuur de cínema Tudèesch (n. 1933).
03 03 - Lundra (Anglatera): Peter Smithson, architett Anglées (n. 1923).
22 04 - Pariis (Francja): Eunice Kathleen Waymon, cognossüda coma Nina Simone, cantaant de jazz, soul e gospel Noort-americana (n. 1933).
29 06 - citaa de Connecticut (Connecticut, SÜA): Katharine Hepburn, atriis de cínema Noort-americana (n. 1907).
04 07 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Barry White, cantaant Noort-american (n. 1944).
25 09 - Növa York (SÜA): Edward W. Said, sagista pulítegh Palestinées (n. 1935).
28 09 - Növa York (SÜA): Elia Kazanjoglou, cognossüü coma Elia Kazan, diretuur de teàtar e de cínema Noort-american d'orígen Grega (n. 1909).
10 10 - Washington (SÜA): Eugene Istomin, pianista (Noort-american, aleef e amich de Pau Casals. Al è interaa al Vendrell (el Baix Penedès) (n. 1925).
19 10 - Sarajevo (Bòsnia e Hertzegovina): Alija Izetbegovich, polítegh Bosnian, presideent del paees düraant la guèra e pàdar de la indipendenza del paees (n. 1925).
07 11 - Madrid (Spagna): Juan José Menéndez Gutiérrez, cognossüü coma Juanjo Menéndez, atuur de cínema Spagnöö (n. 1929).
03 12 - Brunete (Madrid, Spagna): Dulce Chacón scritura Spagnöla (n. 1954).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1504
De Wikipedia
Gh'è söcedìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ul scültuur Tuscan Michelangelo Buonarroti al finiss ul David.
- La Francia la ceed ul regnamm da Nàpoli a la curona aragonesa.
- D'acordi cul testameent da la suva màdar Isabel I, Joana I la Boja la deventa reina da Casteja.
- 17 12 - Granada (Andalusia, Spagna): gh'al riva ul cadàver d'Isabel I da Casteja par ga vess interaa, prucedeent da Medina del Campo, indúe la reina a l'era morta tré setimane prima.
Chi gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 26 11 - Medina del Campo (Valladolid, Spagna): Isabel I da Casteja la Catòlica.


text:
Lorsica
Lorsica (en lìgure: Lòrsega) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 487 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 17,8 km² e 'na densità de popolasiù de 27 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cicagna, Favale di Malvaro, Moconesi, Montebruno, Neirone, Orero, Rezzoaglio, Torriglia.
El cümü l'è sitüàt endèla val Fontanabuona arènt al torènt Tirello, a 41 km de Genova.
El sò teretóre el fà part de la Comunità Montana Fontanabuona.
El cümü l'è furmàt de öndes frasiù: Figarolo, Rossarino, Acqua, Verzi, Castagnelo, Monteghirfo (che l'è a metà sóta 'l cümü de Favale di Malvaro), Barbagelata, Costafinale, Scorticata e Pian della Chiesa. Le ölteme quàter le fà part de l'exclave de Barbagelata, che la se svelöpa 'n val Trebbia e, per en tuchilì picinì, en val d'Aveto.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Lorsica l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Örebro
Örebro a l'è una cità de la Svezia cunt 127.770 abitant (2006).
La cità, la setima de la Svezia cume abitant, a l'è al center del paes, in sü la riva del lach Hjälmaren, in de la pruincia del Närke e l'è la capital de la Cuntea d'Örebro. A l'è a pressapoch 200km de Stuculma e 300 de Göteborg e Oslo.
L'Üniversità d'Örebro a l'è vüna di üniversità svedes püssee mudern, e fina al 1999 a l'era una högskola (scöra üniversitaria). Incö la gh'ha 14.000 stüdent e 1.300 gent cume persunal üniversitari.


text:
115
Aveniment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El ven eleggiuu papa el Sist I
- Rivòlta in Britannia: el ven massacraa el còrp de guardia roman a York.
- Terremòtt ad Apamea e Antiòchia, in Siria.
- El Luci Quiee, governador de la Palestina, el scomincia ona repression brutal per mantegnì el contròll e la pas in la region.
- Revòlt giudee a Cirene, Lissandria d'Egitt, a Ciper e in Mesopotamia.
Nassid[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Salvi Giulian, politich roman
Necrològi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Papa Lissander I (n. 80)
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Teuría di cungjuunt
La Teuría di cungjuunt a l’è una branca da la matemàtica e da l'infurmàtega creada principalameent pal matemàtich Tudeesch Georg Cantor a la fí dal Mudel:XIX sécul. I cuncett da basa da la Teuría di cungjuunt i è i cungjuunt e i söö elemeent. Un cungjuunt al è vidüü cuma una collezziú d'ugett, cjamaa i elemeent (u mémbar) d'un cungjuunt. In matemàtica, cada ugett matemàtich (cumprees un cungjuunt) al pöö vess elemeent d'un cungjuunt.
Inizzialameent cuntruversada, la Teuría di cungjuunt sa l’è trasfurmada par deventá una teuría fundamentala da la matemàtica moderna, gja che chesta darera a l’è druvada par gjüstifiá le süpusizziú fade in matemàtica cuncerneent l'esistenza d'ugett matemàtich, cuma i nümar u le funziú, e le suve prupietaa.
Atüalameent, sa la separa la Teuría di cungjuunt in düü parte : la teuría naïve di cungjuunt e la teuría assiumàtega di cungjuunt. La teuría naïve di cungjuunt, igualameent qualifiada « d'intütiva », al è stada desvilüpada in primm löögh. Par la sequenza, sa l è averaa che süpusá da pudé realizá qual-sa-vöör uperazziú cuj cungjuunt, senza vargüna restrizziú , al menava a di paradoss cuma ul paradoss da Russell. Par respuunt a chiist prubleem, la Teuría di cungjuunt al è stada recustrüida, druvaant chesta völta un aprocc assiumàtich.


text:
Sara Tommasi
Sara Tommasi l'è na showgirl e atrìs unbra nada a Narni al prim 'd Agóst dal 1982. L'è alta 1,70 e al sò miśùri i èṅ 87-61-87 (téti arfàti).
P'r al mutōr internet ch'al cata al ròbi Yahoo, chi lē l'è la dóna itagliàna più pascàda in dla réda in dal 2013[1].
Biugrafìa
Dòp avér tòlt na làurea in ecunumìa a l'Università Bocconi ad Milàn, la ciàpa anc un diplòma in recitasiòṅ e disiòṅ al CTA e la fà un stage a 'l Actor's Studio ad New York.
La sò caréra la taca in televiśiòṅ faghénd la veejay p'r All Music. In dal 2002 la fà la valéta in dal Paolo Limiti Show su Rai 1 e l'inviàda in dal prugràma Con tutto il cuore.
L'è finalìsta a Veline in dal 2004, nadrìna a Paperissima e schedìna a Quelli che il calcio ad Simona Ventura. Pròpria chi lē la la manda in dal 2006 a l'Isola dei Famosi e Sara la riva quàrta in cal reality show lè da drē a Paolo Calvani. Sōl sinc an dòp a ś vèṅ a savér che, p'r andàr là, l'è stada arcmandàda diretamènt par Silvio Berlusconi[2].
In dal 2006 la lavóra p'r Italia 1 in dal prugràma On the Road mèntar in dal 2007 la s fà tór śò cavàda śò par la rivìsta Max faghénd al sò calendàri.
Sèmpar in dal 2007 la s mét da na banda a Fabrizio Frizzi in dla cundusiòṅ dal du puntàdi ad Mi fido di te.
In dal 2008 la taca a lauràr in dal cìnema in dal film Ultimi della classe dirèt par Luca Biglione.
In dal 2009 la lèś i risultâ dal partìdi ad balòṅ in dal prugràma ad Rete 4 ch'al fava védar i gòi dl'Europa League.
In dal Luj dal 2009, durànt la traśmisiòṅ dal prèmi Persefone su Rai 1, Sara Tommasi la và, invitàda p'r al cundutōr Pino Insegno, in sal palc par dar al prèmi a Alessandro Chiti e la diś: «A farò un film sul fasìśum, perìud stòric famóś di an Sinquànta...».
Al 31 ad Śnar dal 2011 la vèṅ intervistàda in dal prugràma dla raddio Un Giorno da Pecora (Un dè da pégura) e la diś ch'in dal 2009 Silvio Berlusconi al la vliva candidàr a gl'elesiòṅ europei ma lē l'à dit ad no parchè la vliva a tut i cóst far caréra in dal giurnalìśum o in dal cìnema: «A gh'ò di rimòrs par l'ucaśiòṅ pardùda, a n ò minga ciapâ l'ufèrta ch'al m vliva dar al Cavalér, ma mè a vój far dal showbiz». L'à pò dit ciàr e tónd ch'la n è mai stàda ad Arcore, cum a parév ch'a fus sucès stand a gl'intercetasiòṅ dal caś Rubygate, parchè di làdar i gh'aṅ rubâ al telefunèṅ tri vòlti e i èṅ stâ lór a ciamàr da 'd là. La diś ad no anc sul fat ch'la sia stada lē a mandàr di SMS daśnumóś al presidènt dal cunsìli parchè, la diś lē, a sarà stâ un tisi ch'l à catâ al sò telefunèṅ daśmindgâ in sun taxi a mandàr di mesàǵ a caś[3].
Al 9 ad Favràr dal 2011 al giurnàl La Repubblica al fà gnir fóra soquànt di at dal caś Rubygate, frut d'intercetasiòṅ, in dua la Tommasi l'in diś ad tut i culór: «Silvio, vargóggna. Chi putènt lè i vànan śò ad tèsta quand i védan di śuglèṅ a tri. I vólan ch'a cata n'amighéta. Lele Mora al fava métar dal ròbi in di bicér».[4]
Da 'l punt ad vista sentimentàl, dòp na storia cun 'l ex śugadór dal Milan Ronaldinho, Sara Tommasi la diś al setimanàl Diva e Donna ch'l è drē tacàr na stòria cun Mario Balotelli, in alóra atacànt dal Manchester City: «Mario al m piàś dimóndi, a sòṅ cuntènta». Al dè dòp però Balotelli al la śmintìs: «Ca-la lè n'atra ch'la s invénta dal stòri mèg, a n gh'ò minga biśógn ad gossip, mè a pèns sōl a śugàr»[5].
In dal 2012 la taca na sò batàja còntra 'l signuràǵ bancàri cavànd-as śò sénsa mudàndi in pùblic par prutèsta. In Favràr la và a dascórar ad c'l argumènt lè a 'n cunvégn pulìtic da 'l tìtul «Gl'urìgini dal signuràǵ bancàri e al puśisiòṅ dal banchi sentràli» mis in pē da 'l unurévul Domenico Scilipoti[6].
Sèmpar in dal 2012 l'à girâ un film pòran par la "Dive&Star Production Management" da 'l tìtul "Sara contro tutti" cun Manzo Del Toro e Leonardo Conti[7] e pò òṅ da 'l tìtul "I soliti noti". P'r i taramutâ dl'Emégglia invéci l'à preparâ un calendàri par catàr sù di bèsi, cun lē cavàda śò[8].
Filmugrafìa
- Ultimi della classe, regìa ad Luca Biglione 2008
- Il falco e la colomba, regìa ad Giorgio Serafini - Miniserie TV - Canale 5 2009
- Crimini: Neve sporca, regìa ad Davide Marengo - Film TV - Rai Due 2010
- I delitti del cuoco, regìa 'd Alessandro Capone - Miniserie TV - Canale 5 2010
- Sara contro tutti, regìa ad Guido Maria Ranieri - (film pòran) 2012
Nòti
- ↑ Al Mèteo e Sara Tommasi i èṅ al paròli più pascàdi in sal Yahoo! in dal 2013 Fastweb.it, 29 ad Nuvémbar dal 2013
- ↑ La Tommasi arcmandàda da 'l premier par l'Iśùla di famōś Corriere.it, 19 ad Setémbar dal 2011
- ↑ Sara Tommasi a Un giorno da pecora Corriere.it, 31 ad Śnar dal 2011
- ↑ Intercetasiòṅ ad Sara Tommasi Repubblica.it, 9 ad Favràr dal 2011
- ↑ Dichiarasiòṅ ad Mario Balotelli Corriere.it, 2 ad Favràr dal 2011
- ↑ La Sara Tommasi la s cava śò (incóra) cónt'r al banchi: a Róma cunvégn bujènt corrieredelmezzogiorno.corriere.it, 28 ad favràr dal 2012
- ↑ Sara contro tutti: l’anteprima sul web il 6 luglio Lastampadelmezzogiorno.it, 13 ad Śugn dal 2012
- ↑ Sara Tommasi incóra nûda, ma 'sta vòlta l'è p'r i taramutâ Modenaonline.info, 2 ad Nuvémbar dal 2012
- Wikiquote contiene citazioni di o su Sara Tommasi
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Sara Tommasi


text:
Smolensk
Smolènsk (in rüso: CMoлeHck/Smolensk, in polàch Smoleńsk, in bielorüso CMaлeHck/Smalensk, in ücraì CMoлeHcbk/Smolens'k e 'n litüà Smoļenska) l'è öna sità de la Rüsia eüropéa che la se tróa söl fiöm Dnieper e mia de luntà dal cunfì co la Bielorüsia. L'è la capitàl del Oblast' de Smolenk e la se tróa a 362 chilòmeter a südòest de Mósca.
I prim docümèncc che i parla de la sità i è del 862, isè che Smolensk l'è öna tra i sità piö ègie de la Rüsia. In de la sò stòria l'è stacia in del mès a guère e batàie piö de öna e l'è stacia bötàda zó töta; se regórda 'n particolàr la Batàia de Smolensk, la prima batàia combatìda dai soldàcc fransès del Napoleù 'n Rüsia e l'invasiù di Nazìsti in del la segónda guèra mondiàl.
Al dé de 'ncö Smolensk l'è öna sità 'ndüstriala, specializàda in del eletrònga e 'n del tèsile.
L'incidènt aèreo del Presidènt Lech Kaczyński[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol 10 de Avrìl del 2010 l'aereoplà endo che gh'era sö 'l presidènt de la Polònia l' se schiànta a tèra intàt che l' sircàa de aterà a l'areopórt de Smolensk: i mör ol presidènt de la Polònia, Lech Kaczyński, la sò moér, el capo de stat magiùr de l'ezèrcit Franciszek Gagor, el vice minìstro dei èsteri Andrzej Kremer, el goernadùr de la banca centràl polàca Slawomir Skrzypek, e töta la delegasiù üficiàla che l'ìa dré a nà a Katyń per prezensià a i selebrasiù en memoria de la stràge sovietica de polàch per mà de Stalin.
Nömer de abitàncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fónte: mojgorod.ru


text:
Hauptmenü
MUSEUM STAMPARIA STRADA
Strada es üna da las fracziuns dal cumün da Tschlin. Quista comunità cun seis 430 abitants es giosom l'Engiadina e fuorma il cunfin vers daman cull'Austria e vers mezdi cull'Italia. A medem temp separa quist cunfin eir las duos linguas da la regiun, nempe il ladin chi vain tschantschà in Engiadina e'l tudais-
La chasa da la stamparia deriva dal 16 avel secul. Ella fuormaiva l'abitaziun da la famiglia dals stampaduors e spordschaiva eir il lö necessari per drizzar aint üna modesta ufficina per stampar e liar cudeschs. Davo la mort da l'ultim descendent da la famiglia dals stampaduors Scharplatz (1987), ha pudü gnir acquistada quista chasa da la Fundaziun Stamparia Strada cul intent da drizzar aint ün museum.


text:
Lengua lussemburghesa
El Lussemburghes (nomm nativ: lëtzebuergesch) l'è ona lengua germanega. L'è ona variant del Todesch central occidental.
L'è lengua nazional del Lussemburgh (quei offiziai hinn el Frances e 'l Todesch) e l'è parlaa de 300.000 personn.
A l'è parlaa anca in d'on quai comun de la Lorena del nord, in Francia, e in del sud de la Vallonia, anca se foeura di confin nazionai l'è minga recognossuu 'me ona lengua.
El Pader Noster[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Eise Papp am Himmel,
däin Numm sief gehellégt.
Däi Räich soll kommen,
däi Wëll soll geschéien
wéi am Himmel sou op der Äerd.
Gëf äis haut eist deeglecht Brout,
verzei äis eis Schold,
wéi mir och dene verzeien,
déi an eiser Schold sin.
Féier äis nët an d'Versuchung,
mä maach äis fräi vum Béisen.


text:
Wikipedia:Líbar da stiil
Quest lìber de stil a'l gh’ha cume ubietiv che i rob i se faghen in manera símila. I norm repurtaa chìinsìchì i henn mia indiscütíbil. Di völt un mètud a l’è bón cume un oter, però se töcc i agissen l'istessa manera la Wikipedia la sarà püssee fàcila da legg e da druvá, dónca anca püssee fàcila da scriv e da mudifegà. In quel cuntest chì la seguent citazión dal Manüaal de stil de Chicago la pö fà da ciariment:
- I norm e i regülazión cuma questa, per la natüra del cas, i pören mia vess assegnaa cun la rigidezza d’una legg. I henn pensaa per 'l cas 'standard' e i henn da vess aplicae cunt un cert grad d’elasticità.
Una scritüra ciara, infurmativa e imparziala a l'è sémpar püssee impurtanta che la presentazión o la strütüra. Vün 'l se speta mia che i scritur i van adree a vüna o a nissüna de 'sti régul. I wikipedist ch’i éditen i se pören referíss a quel manüaal chì per netà i artícuj e i pàginn in acord cun 'sta guida chì.
Vardée PP Wikipedia:Cume mudificà una pagina per infurmazión sura cuma druvá i istrüzión d’ipertest -a gh’è un bel poo de pussibilità a part 'l negret e 'l cursiv. Quest artícul chì 'l se cuncentra in quand i druvá, apó se vargün esempi 'l mustra l’ipertest. I pören vess ütil anca i Cunvenzion di nom per i norm de stil per da 'l nom a artícul e categurij.
Cuntegnüü
- 1 Nomm d’artícul
- 2 Stil general de l'artícul
- 3 Liamm
- 4 Càpsüle
- 5 Stiil scentífich
- 6 Sezziú
- 7 Metalenguagg
- 8 Imàgen
- 9 Mediawiki
- 10 Categuríe
- 11 Calendari d'avenimeent
- 12 Lenguàgg
Nomm d’artícul[mudìfica 'l sorgènt]
Scumenzand un artícul növ, scernii 'l nom adeguaa a l'è essenzial par assicüráss che dop se ghe pudarà metegh di ligam. L'è poo impurtaant cumpruvá, prima da scumenzá l'artícul, che l'esist mia giamò un articul cunt un nomm símil o equivalent. In quel cas lì, gh'avii da fàgh un redirect, cun 'l cumand: #redirect[[ ]].
Stil general de l'artícul[mudìfica 'l sorgènt]
'L stil e cuntegnüü di artícul i gh'hann de vess enciclupédich, e donca i gh'hann de tratà cun detaj e ubietività 'l cuncet che 'l curespund al títul de l' artícul. I artícul da la Wikipedia i gh'hann mia de vess di definizión de diziunari, né manüaj d'instrüzión, panegírich, recumandazión de prudut, crítich d'art, e.i.v. (vidée Cusè che l’è mia la Wikipedia).
Alter rob che gh'è da tegn in ment[mudìfica 'l sorgènt]
- Druvée un lenguagg "impersunal", mai in prima persona, o indirizaa diretament al letur.
- Tachée sémper cunt un primm paràgraf che 'l descrív in manera cürta 'l cuncett principal de l'artícul, in manera che qualsesìa letur 'l se pöda fá una idea ciara del cuntegnüü che ' vegn dop. Giuntègh mai denter di infurmazión secundàri o anèdut.
- Se esiisten di artícul imparentaa (presempi, série da paes, münicipi, spèci biulògich, e.i.v.) assicürev ch’i gh’àbien un stil e furmaa cunsistent (suratütt par taul e imàginn).
- Druvée un lenguagg curet e furmal, e tegnii d'ögg l'urtugrafia, la gramàtega e 'l vucabulari. Se a fasii di traduzión da alter lenguv, stii al'ögg de fà mia di calch sintàtich o di traduzión furzaa. I traduzión utumàtich senza revisión manüala i henn mia acetàbil.
- Fasii mia di artícul ch’i gh'hann denter dumà del test senza furmaa. I ligam e 'l furmaa i henn essenziaj.
Liamm[mudìfica 'l sorgènt]
Liamm líbar[mudìfica 'l sorgènt]
Recumanemm l’üüs di inscí numenaa “liamm líbar” veers un òolt artícul, par esempi, [[Ramon Lul]] . Druvée i liamm par tüte le parole e espressiú che sa i tröva al vòost artícul par le quale al pudaress vess interessaant da legí l’artícul liaa. Mia-da-maanch, esagerée mia. Liée mia tüte le aparizziú d’una parola; nurmalameent noma liée la prima völta che la pariss la parola. Par le date, cuma 25 03, druvée ul furmaa nümerich, a causa da la framentazziú dialetala da la nosta lengua: a la pàgina da calendari sa i truvarà apó i nomm.
I liamm ch’i seguiss le cunvenziú par rapòort aj nomm i gh’a un bell puu plüü da pussibilitaa da liá cun di artícuj ch’i esiist e, si a gh’è gnamò un artícul sura ul tema, i bú liamm i farà inscí che la creazziú d’un nööf artícul la síes fisc plüü fàcila par i fütüür scrituur.
Al è pussíbil da liá da le parole che i è mia esatameent le istesse che l’artícul liaa, par esempi [[Wikipedia:Benvegnüü a la Wikipedia|messagg da benvegnüü]] . Mia-da-maanch assürée-v-as ch’al è cjaar a vargott al fa referenza ul liamm senza iga da ná-gh.
Intentée liá cun cura. Pruvée i liamm cun cüra. Si un artícul ch’a vurii liá al esiist gnamò, fasii una cerca ràpida par assürá-ss ch’al síes da bú inscí: l’artícul al pöö iga un nomm un zich difereent dal nomm che vuu pensée.
Druvée mai “fasii clich chí” cuma teest pal liamm - al aporta nissü tiip d’infurmazziú. Ul teest dal liamm al aress da vess l’assüünt sura ul quaal al porta ul liamm.
Liamm da fö[mudìfica 'l sorgènt]
La Wikipedia a l’è mia una culezziú da liamm e descunsejemm i artícuj cun noma di liamm, però al è adeguaa da pusá referenze a infurmazziú cumplementària ch’i gh’ àbies al Internet. Vargott al è spescjalameent ceert cura ca vuu ii druvá una pàgina web cuma impurtanta fuunt d’infurmazziú.
Sura le pulítiche e norme, vidée Wikipedia:Liamm da fö.
La sintassi par fá referenza a di URL al è sémplis. Pusée intra claudatuur (paréntesi quadre):
- [URL teest upziunaal lassaant un spazzi]
La URL la gh’ a da scumenzá par http:// u di òolt prutucoll WWW cuma ftp:// u news://.
Títul di liamm[mudìfica 'l sorgènt]
A pudii gjuntá un títul a un liamm da fö ga meteent un teest da drée a la URL lassaant un spazzi. Par esempi, si a la URL seguent:
- [http://ca.wikipedia.org]
ga vuremm gjuntá un títul, a scriaremm:
- [http://ca.wikipedia.org Viquipèdia Catalana]
e al parissarà inscí:
Vargüne URL i è brüte e par nagott infurmative; alura, al è mej che la parísses mia la URL, plütòost un títul infurmatiif. Par esempi:
sa l lees fisc plüü fàcilmeent che mia
- http://cultura.gencat.net/llengcat/cds/index.htm
e si la URL sa la mustra, fasii-l da la manera la plüü sémplis ch’a la pruponn la pàgina desiderada, par esempi, posée mia index.html La versiú imprimíbila d’una pàgina la mustra la URL intrega cun deent chele a che sa l ponn títul, inscí che sa perd mia da l’infurmazziú.
URL cuma note[mudìfica 'l sorgènt]
Senza ul teest upziunaal, una referenza da fö sa la mustra cuma una nota: par esempi,
- [http://ca.wikipedia.org]
al pariss inscí:
Pusizziú al artícul[mudìfica 'l sorgènt]
A la plüpaart da caas, al è preferíbil trá insèma i liamm da fö al a fí dal artícul sota la càpsüla:
- ==Liamm da fö ==
Propi cuma sa fa cun le otre càpsüle principale, i düü seegn d’iguaal sa i gh’a da druvá par segnalá la càpsüla di liamm da fö (vardée ‘’Càpsüle’’ plüü sota).
Apó al è pussíbil da mett deent una referenza URL al còorp d’un artícul. Par esempi:
- Un bú esempi da cumünitaa online cooperativa al è la [http://lmo.wikipedia.org Wikipedia, l'enciclupedia líbera] .
sa l mustra inscí:
- Un bú esempi da cumünitaa online cooperativa al è la Wikipedia, l'enciclupedia líbera
Pàgine in otre idiomes[mudìfica 'l sorgènt]
Indichée in quaal idioma al è scrivüda la pàgina intra paréntesi. Par esempi:
- Le Monde, diari (in Francées).
Al segueent liamm a gh’è una lista cumpleta da le buete d'indicazziú d'idioma:
Tiip da archivi (file)[mudìfica 'l sorgènt]
Si ul liamm al è mia un archivi html plütòost par esempi un archivi pdf u jpg, una indicazziú par rapòort la saress ütil par jütá l’üsüari a decidí si al preferiss derví-ll u catá-ll gjo.
Misüra dal archivi[mudìfica 'l sorgènt]
Si ul liamm va a un archivi gross (in caas d’html: cun deent le imàgen) una nota par rapòort la saress ütil. Vargü cunt una cunessiú lenta al pöö decidí da mia druvá-ll.
Càpsüle[mudìfica 'l sorgènt]
Druvée la indicazziú == par le càpsüle, mia ’’’ (negrett). Esempi:
- ==Vargott al è la càpsüla==
ch’al prudüiss:
Vargott al è la càpsüla
Cunsiderée che cura ca sa l dövra ==Vargott al è la càpsüla== la cuventa nissüna línia sota la càpsüla. Le línie in biaanch estra sa i gh’aress da scancelá, gja che la strütüra a l’è una questiú dal föj da stiil da la Wikipedia, mia la manera cuma sa scriif l’artícul.
Si vuu indichée le càpsüle da chesta manera, alura una taula da cuntegnüü sa la genera autumàticameent a partí da le càpsüle dal artícul (a partí da tré càpsüle), le sezziú i pöö vess autumàticameent nümerade paj usuari cun chesta preferenza selezziunada; a le parole deent le càpsüle segnalade da manera upurtüna sa dà plüü d’impurtanza in le cerche. Le càpsüle apó i jüta i letuur separaant ul teest e prufilaant l’artícul.
- Pusée in majüscule la prima parola e i nomm propi a le càpsüle però lassée ul reste in minúscule.
- Evitée i liamm a le càpsüle. In acordi a le upziú, vargü usuari i pöö mia vidé-j clarameent. Al è fisc mej pusá ul curespundeent liamm a la prima frasa sota la càpsüla.
- Duvrée mia tropp le sübcàpsüle gja che al pöö fá che l’artícul sa vídes cunfüüs. Paràgraf cüürt e frase sémplis nurmalameent mia i gjüstifica la suva pròpia sübcàpsüla.
- In cheste circustanze, che a gh’è mia assée da teest par gjüstificá una sübcàpsüla, al pöö vess preferíbil da druvá teest in negrett u separá par puunt in una sezziú che da druvá da le sübcàpsüle.
Stiil scentífich[mudìfica 'l sorgènt]
Ünitaa da misüra[mudìfica 'l sorgènt]
Par ünitaa da misüra, druvée ünitaa dal SI (sistema internazziunaal).
Separaduur da mila e decimaj[mudìfica 'l sorgènt]
Int i nümar cardinaj (cura ca sa referíssum a euro, métar, etc...), al cuventa separá i mila cunt spazzi u puunt e i decimaj cun le còme (vírgüle).
- Curett;
- 2.000.500,80
- 2 000 500,80
- Incurett
2000500,80I è separaa mia i mila 2'000'500,80Mila separaa cun di òolt símbuj 2,000,500.80Nutazziú anglusàssuna 2 000 500.80Nutazziú anglusàssuna
-
Scriveent curdenade u vetuur sa l druvarà l'apòstruf par separá i decimaj;
- Curett;
- (1 234'5, 2 345'6, 3 456)
- (1.234'5, 2.245'6, 3.456)
- Incurett
(1234'5, 2345'6, 3456)I è separaa mia i mila (1234,5 , 2345,6 , 3456)I è separaa mia i mila e nutazziú cunfüsa (1'234.5, 2'345.6, 3'456)Nutazziú anglusàssona (1,234.5, 2,345.6, 3,456)Nutazziú anglusàssona (1 234.5, 2 345.6, 3 456)Nutazziú anglusàssona
-
Sezziú[mudìfica 'l sorgènt]
Intrudüzziú[mudìfica 'l sorgènt]
Töcc i artícul i g’aress da iga ul títul u l’assüünt in negrett a la prima línia e da le völte in cursiif si chesta frasa u parola nurmalameent al è apó in cursiif (par esempi, par parole int idiomm furestée). Ul títul u assüünt dabott sémpar al pöö sa pusá a la prima frasa, però vargü artícul i gh’a simplismeent di nomm. Esempi:
- Ul Teurema da Pitàgura al gh’a ul nomm da, e sa l tribüiss al filòsuf greech dal segle VI a.C. Pitàgura.
Si l’assüünt dal artícul al gh’a plüü d’un nomm, cada növa furma dal nomm la gh’aress da vess in negrett a la prima aparizziú.
- L’Idròssid da sodi (NaOH), apó cugnussüü cuma soda càustega u candegina.
Al è preferíbil clarí ul cunteest a le prime parole. Par esempi,
- In física quàntega, ul Principi d’Incertezza da Heisenberg...
Sezziú inizziala[mudìfica 'l sorgènt]
La sezziú inizziala a l'è la sezziú prima da la prima càpsüla. Al è mustrada da sura a la taula da cuntegnüü (par pàgine cun plüü da tré càpsüle). La lunghezza gjüsta la depeent da la lunghezza dal artícul, però in qual-sa-vöör caas l’aress mia da vess plüü larga da trii paràgraf.
Sezziú "Vidée apó/vidée anca" e "Questiú relazziunade"[mudìfica 'l sorgènt]
Cura ca i artícuj i è cüürt e i gh’a mia da le càpsüle, le referenze infurmale a di artícuj relazziunaa che i è mia staa liaa cun liamm líbar al teest sa i pöö incurpurá a “Vidée apó/Vidée anca” cun düü para d’apòstruf, par esempi:
- ''Vidée apó'': [[Eculugía]], [[medi ambient]]
ch’al prudüiss
- Vidée apó: Ecologja, medi ambient
Cura ca i artícuj i è laargh e i gh’a da le càpsüle, si la sezziú “Vidée apó” sa la referiss al artícul intreegh e mia noma a una sezziú, l’aress da vess una càpsüla da manera che la pariss a la taula da cuntegnüü. La sezziú “Vidée apó” l’aress da parí sémpar prima da la sezziú “Liamm da fö”. Gjuntée mia di liamm a “Vidée apó” che gjamò i síes al teest dal artícul.
- ==Vidée apó ==
- *[[Eculugía]]
- *[[Medi ambieent]]
Che al parissarà inscí
Vidée apó
Da le völte, le referenze i pöö vess nümerade d’una manera plüü furmala:
Teem relazziunaa
Da le völte, al pöö vess ütil da iga da le referenze crusade esplízzite al teest, par esempi, cura ca una sezziú larga da teest al a stada muvüda a una otra paart u a gh’è un artícul impurtaant int un sübtema. In chiist caas-chí, pusée ul liamm in negrett da manera che la suva importanza al è fàcil da recugnuss. Esempi:
- La situazziú legala par vargot ch’al fa a la circunzisiú la depeent dal paees (vidée Status legaal da la circunzisiú).
Metalenguagg[mudìfica 'l sorgènt]
Pusée le parole in cursiif cura ca sa parla da luur int una frasa in cüünt da duvrá-le nurmalameent. L’istess par le lètere.
- La parola pare la vegn dal latí pater
- La lètera E al è la plüü cumüna in Anglées.
Imàgen[mudìfica 'l sorgènt]
I artícuj cunt noma una imàgen i gh’aress da la iga al principi dal artícul a la dreta. I retraa cul cuu miraant a la drita i gh’aress da ná a manzina (miraant veers l’artícul).
Tüte le imàgen i gh’aress da “flotá” - i.e., ul teest al gh’aress da ga vess intuurn. Malgraa che vargott (e d’otre coses) al pöda vess faa cun HTML, al è preferíbil ul wikifurmaa cura ca al síes pussíbil. Le imàgen i gh’aress da iga un 200-300 pixel d’ampiezza. Ul teest da la imàgen e i òolt teest i è sémpar benvegnüü, spescjalameent par imàgen che sa i capiss mia fàcilmeent. Int un artícul d’una biugrafía sa l süponn che ul retraa al è da la persona dal artícul inscí che ul teest al è mia necessari. Teest da la imàgen
Le futugrafíe e otre gràfiche i gh’aress da iga teest a maanch che la pròpia imàgen la gh’àbies deent dal teest taal cuma al söö passá a le cuverte da líbar u àlbüm da müsica u cura ca ul gràfich al representa senza ambigüitaa l’assüünt dal artícul.
Mediawiki[mudìfica 'l sorgènt]
Mediawiki al è ul sistema che sa l dövra par generá i messagg da la Wikipedia. Vargott apó al gh’a deent una séria da messagg persunalizaa che sa i pöö druvá par generá vargü tiip da teest autumaticameent int i artícuj. Vargot al è ütil, par esempi, par generá i messagg adeguaa in le pàgine cunsiderade sbozz, u suspetade da mia vess neutrale. Duvrée chiist messagg cura ca al síes necessari.
Categuríe[mudìfica 'l sorgènt]
Vidée Wikipedia:Líbar da stiil da categurizazziú.
Calendari d'avenimeent[mudìfica 'l sorgènt]
A gh’è un Líbar da stiil dal calendari d'avenimeent e da le taule anüale, che al cuventa iga in cüünt par gjuntá date aj artícuj relazziunaa cul calendari d'avenimeent e i agn.
Lenguàgg[mudìfica 'l sorgènt]
Generaal[mudìfica 'l sorgènt]
Cura ca vuu parlii da la Wikipedia, fasii-l inscí, pusaant l'artícul davaant al nomm.
Majüscule[mudìfica 'l sorgènt]
Al cuventa fá una menziú spezziala par chel ch’al fa a le càreghe. Vargü cuma president, rei u imperaduur, sa i posa in majüscula cura ca sa i dröva cuma càreca (següida d’un nomm), inscí ch’al sarà “Presideent Bush” e mia “presideent Bush”. Cura ca sa i dröva da furma genèrica, i gh’aress da vess in minüscule: “Bush al è ul presideent americà”. I agetiif da nazziunalitaa i va in majüscula: Lumbaart, Francées/Franzées/Fransées, Català, Anglées/Inglées evi…
Puntuazziú[mudìfica 'l sorgènt]
In la plüpaart da caas, sa i seguirà le norme da puntuazziú in Lumbaart. A gh’è mia d’indicazziú sura si lassá un u düü spazzi in bianch dapress d’un puunt: al è mia impurtaant, gja che la diferenza sa mustra noma in la finestra d’edizziú. La pròpia pàgina noma mustrarà un spazzi.
Variaant linguístiche / dialett[mudìfica 'l sorgènt]
Vidée la pàgina da cuurdinazziú di dialecc/dialett. In generaal, al è ’’’benvegnüda’’’ töcc i variaant dialetal dal Lumbaart, ’’’specifichée-la’’’, par piasé cuma spiegaa chí!
Tegní anca cüünt PP da vargot al seguiss:
- adressée-v-as al üsüari cul vuu. Par esempi: Vidée apó/anca.
- in generaal, tentée da druvá un regístar furmaal. Duvrée mia da le espressiú u vucabülari che forsi i è mia abitüaj u cugnussüü, particülarmeent in chele pàgine cumüne, cuma le buete.
- una völta scumenzaa l'artícul, tentée da mantegní l istess stiil in tütt l'artícul.
- artícul da temàtica "lucala": una quistiú fisc delicada! Vuu pudii scriif di artícuj in qual-sa-vöör dialett sü qual-sa-vöör temàtega: al saress impurtaant che cada temàtega la gh’aress un artícul íntal dialett curespundeent.
- Par esempi: la citaa/sità da Grömèl la gh’aress da iga un artícul in la varietaa da Lombart oriental parlada là, però a pudii anca scriif l’artícul Grümell in Cumaasch. ’’’Fasii un bell puu d’atenziú’’’ ch’al è un ’’’caamp minaa’’’.
- I artícuj ch’i cumpartissi un istess tema ma in dialett difereent ’’’i aress da vess liaa l’ü a l’òolt’’’, cuma spiegaa a la pàgina da cuurdinazziú di dialecc.
- si i esiist da le diverse upziú pal nomm d'un artícul (par esempi, nomm da plante e d'animaal, u da citaa/sità: Bèrghem/Bèrgum, Milà/Milan), tentée da druvá chela in del dialett currispundent. Par tüte le otre fasii le pàgine da redirezziú necessàrie.
- ’’’Indichée al principi dal artícul che dialett e che urtugrafía vuu sii drée a druvá, cuma spiegaa chí!’’’ Si vuu truvii una pàgina senza chesta spezzificazziú, gjuntée al inizzi ul còdas {{nodial}}: la parissarà la taula:
e l’artícul al sarà gjuntaa autumaticameent a la categuria di artícuj senza spezzificazziú da dialett. A pudii anca
-
- fa sü una bueta semplificada pal vòost dialett e la vosta urtugrafía
- dumandá a vargü ch’al faga.


text:
Holziken
Holziken (Houzike in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 1 244 abitant e una süperfiss de 2.86 km², e al se tröva a una altitüden de 443 meter sura al livel del mar.
El cumün de Holziken a l'è tacaa ai cumün de Hirschthal, Kölliken, Muhen, Schöftland, Uerkheim.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Holziken l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1306 as Helzinkon.[1]
L'andament storegh de la popolazion de Holziken l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Holziken in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Cäsàal dlä Cort Cèrä
Cäsàal dlä Cort Cèrä (Piemuntes: Casal dla Cort Cèra; Italian: Casale Corte Cerro) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 3 480 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 12,1 km² e ona densità de popolaziun de 288 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Germagn, Gravaluna, Luréa, Umegna, Urnavass.
El cumün se tröva adree a la strada che da Gravaluna la porta a Umegna.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cäsàal dlä Cort Cèrä l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Yangsan
Yangsan (Hangul: 양산시; Hanja: 梁山市) a l'è una cità in del est de la pruvincia de Süd Gyeongsang in de la Curea del Süd. La cità la cunfina cun Busan (al süd), Ulsan (al nordest), Miryang (al nordoest), e Gimhae (al südest).
La gh'ha circa 250,000 abitant.
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'era ciamada uriginalment Samnyang-ju sott el regn de Silla. In del 665, Samnyang-ju l'era pö dividüda in de trè part, cunt el teritori de la cità muderna cume part de Ryang-ju. In del 1414, dürant la dinastia Joseon, la regiun l'era renuminada cume Cuntea de Yangsan (양산군). La cuntea l'è devegnüda cità el 1 de marz del 1996.
Sit impurtant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tongdosa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sitüada al nord de la cità a l'è 'l tempi de Tongdosa, un di tempi püssee impurtant del Budisem curean.
Trasport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feruvia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Yangsan el gh'ha dò staziun sü la Linia feruviaria Gyeongbu: la Staziun de Mulgeum (물금역) e la Staziun de Wondong (원동역).
Metrupulitana[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La linia 2 de la Metrupulitana de Busan la serv la cità, cunt el funziunament atüal de quater staziun: Yangsan, Namyangsan, Campus de la Üniversità naziunala de Busan a Yangsan, e Hopo. Atüalment, dò növ staziun i hinn prupost.
Autobus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è servida da un sistema lucal e da lini intercity a Busan, Ulsan, e un quaj alter.
Autustrad[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Autustrada Gyeongbu (#1) e la Bretela de l'Autustrada Jungang (#551) passen per la cità.
Edücaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Yangsan el gh'ha trè üniversità:
- el Campus de l'Üniversità naziunala de Busan a Yangsan
- l'Üniversita Yeongsan
- l'Üniversita de Yangsan.
El campus de l'Üniversità naziunala de Busan se dedica ai stüdi medegh, spezialment al nivell post-laurea.
Al nivel di scöl segundari, gh'è anca 10 licee in de la cità.
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fiur: Magnolia kobus
- Pianta: Chionanthus retusa
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è dividüda in de vott distret (dong; 동), vün eup (읍) e quater myeon (면).
- Deokgye-dong (덕계동; 德溪洞)
- Gangseo-dong (강서동; 江西洞)
- Jungang-dong (중앙동; 中央洞)
- Samseong-dong (삼성동; 三城洞)
- Seochang-dong (서창동; 西倉洞)
- Soju-dong (소주동; 焼酒洞)
- Pyeongsan-dong (평산동; 平山洞)
- Yangju-dong (양주동; 梁州洞)
- Mulgeum-eup (물금읍; 勿禁邑) (4 ri)
- Dong-myeon (동면; 東面) (8 ri)
- Sangbuk-myeon (상북면; 上北面) (9 ri)
- Wondong-myeon (원동면; 院東面) (8 ri)
- Habuk-myeon (하북면; 下北面) (8 ri)


text:
Lèg
Artéccol in dialatt bulgnais
Un lèg l è na masa d'acua o èter léquid ed dimensiån di mondi granda zircondè dala tèra. La stragranda pèrt ed lèg d'la Tèra én d'acua dåulza e i s truven tott int'l emisfér ed såura.
Un lèg l'à ed sòlit un fiòmm ch'ai porta l'acua e 'n èter ch'l ai porta fòra. 'Na masa d'acua ed dimensiòn cinéni l'è ciamè bòra.
'Na mòccia 'd lèg i én stè fat da l'omen par produser d'l eletrizitè, cunpâgna i dû lèg dal Brasimòn e d Suvièna int'la pruvénzia ed Bulåggna, pr ali indòsstri o pr i cànp.


text:
Vynohradiv
Vynohradiv (BиHorpaдiB in ciriligh; Nagyszőlős in ücrain; Seleuşu Mare in rumen;: Syvljuš/CиBлюш in rüten; Vinogradovo/BиHorpaдoBo in rüss; Seylesh/סעליש in yiddish; Szeuleus in latin; Sevljuš/CeBлюш fina al 1946) l'è una cità de l'Ücraina ucidentala che la gh'ha una pupulaziun de 25.200 abitant.
Cuntegnüü
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vyonhradiv l'è sitüada in del raion umonim, in de l'oblast' de Transcarpazia.
La cità la se tröva arent al fiüm Tisa, al cunfin cun la Rumania e l'Üngheria. A l'è a 35 chilometer da Berehove.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è stada numinada per la prima völta in del 1262 cul nom de Zceuleus. El sò nom ügnheres, el vör dì cità de l'üga, e defat la zona de la cità l'è un impurtant distret del vin. La cità l'è stada vöna di püssee antigh del cuntad de Ugocsa e l'è stada bitada dai vignaröö de la curt reala üngheresa. In del 1329 el re Carlu Rubert d'Angiò el gh'ha daa a la cità privilegi che hin staa cunservaa fina al 1920.
In del 1717 la püpart di citadin l'è stada cupada düranta un'invasiun de Tartar. In del 1880 la pupulaziun l'era de 4400 personn (trai quai gh'eren 500 rumen).
In del 1910 el 78% de la pupulaziun l'era 'nmò üngheresa, menter pö gh'era un 16% de Rüten e 'l 7% de tudesch. L'era un tipigh esempi de la Miteleuropa del Regn d'Üngheria.
In del 1944, Nagyszőlős l'ha uspitaa un ghetto giüdee (magg-giügn); pö la püpart di sò ucupant l'è stada depurtada ad Auschwitz. L'era un ghetto de passagg, induve i presunee staven almanch dò setemann, prima de vess depurtaa.
Semper in quel an però la zona l'è stada liberada dai nazista da part di Suvietigh. Da quel mument, Vynohradiv l'è andada dree a la storia de l'Ücraina, sia sota l'ÜRSS che in de l'indipendenza.
Pupulaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El censiment del 2001 el dis che la cumpusiziun etniga de la cità l'è questa chì:
- Ücrain: 71,4%
- Üngheres: 26,7%
- Rüss: 1,8%
- Zingher: 0,8%
Gemelagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Üngheria:
- , Dynów, Pulonia.
- , Vranov nad Topl'ou, Sluvachia.


text:
Munìga del Gàrda
Munìga (nom uficiàl en italià: Moniga del Garda) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha 2 533 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]), 'na superfìce de 9,4 km² e 'na densità de popolasiù de 269 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bardolino (VR), Manèrba del Gàrda, Padènghe, Soià. L'è postàt sö la spónda bresàna del Lach de Gàrda.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1959
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
29 09 - el Baix Camp: Aquada (o Aiguada) de Sant Miquel.
08 01 - Francja: elengjüü Charles de Gaulle presideent de la quinta Repüblica.
08 01 - l'Havana (Cuba): la trionfa la Revolüzziun Cubana con l'entrada a la citaa di trüpp de Fidel Castro.
10 03 - el Tibet: dopu 10 ann d'ocüpazziun Cinesa la comenza una revolta che la costarà la vita a centinée de miliée de citaditt e che la portarà a l'esili el dalai-lama Tenzin Gyatso.
09 06 - i Staa Ünii: a varan el George Washington, el primm sübmarin con míssil balístich.
01 12 - Washington (i Staa Ünii): dódas Staa a signan el Trataa Antàrtich, par gestiuná l'ocüpazziun de l'Antàrtida.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
17 01 - Barcelona: Joan Amades, el püssée graant folklorista Catalan.
03 03 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Louis Francis Cristillo, cognossüü coma Lou Costello, atuur de cínema Noort-american (n. 1906).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Idiulet
Un idiulèt l'è na varianta d'una lengua che l'è ünich d'un individuv. El se manifesta principalment int i cumbinazion de parol (selezion de vucabulari), gramatica, fras idiumatich, o parnonzi che i henn ünich d'una persona. Quand se cunsidera che ogni persona la gh'ha di esperienz linguistich divers da j'alter, l'è logich che la so lengua de lur - anca se l'è largament cumpagna de quela d'altra gent cun l'istessa lengua mader - la gh'avrà di diferenz persunal.
Di völt pö süced che un idiulet el se svilüpa int un "eculet", un dialet specifich d'una cà o fameja.
Int la linguistega furensica, i idiulet i vegnen druvaa per decid se 'na letera l'è staa scrivüü da 'na certa persona.


text:
Calònega
Calòniga (nòm uficiàl in Italià: Canonica d'Adda) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem. La se tróa 'n de la basa pianüra bergamasca sö la ria a drécia de l'Ada, che 'n chèl tòch ché l' fà de cunfì tra la pruinsa de Bèrghem e la pruinsa de Milà. Sö l'ótra ria pròpe denàcc a Calòniga gh'è Àer (MI). El cunfìna apò a coi cümü de Brembàt, Cavriàt, Fara Gera d'Ada e Puntiröl
El g'ha 'na popolasiù de 4 474 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,2 km² e 'na densità de popolasiù de 1 398 ab./km²
Ol cümü che l' se tróa a 17 km de la sità e a 142 méter söl lièl del mar.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Calòniga l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Ol patròno[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol patròno de Calòniga l'è San Gioàn Evangelista. Calòniga la fà part de la Diocesi de Milà.
La Francesca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Da Calòniga la part la strada Francesca che la ria fina a Ghisalba.
Ol sit[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
www.comune.canonicadadda.bg.it
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il demone sotto la pelle
Il demone sotto la pelle (Al dèmun sóta la pèl) 'l è 'n film ad scarésa dal 1975 ad David Cronenberg girâ c'n un budget ad 179.000 dòlar canadéś 'd in alóra. Al tìtul uriginàł 'l è “Shivers” ma la pelìcula l'è cgnusùda anc cuma “Orgy of the Blood Parasites”, “Frissons”, “The Parasite Murders” e “They Came from Within”.
Par cal film chè, al sò prim distribuî in gir p'r al mónd, Cronenberg 'l à vins al prèmi par la regìa a 'l Sitges Film Festival dal 1975.
Sunt
In un palàs mudèr'n ad Montréal ch'a gh'è tut, ciamâ L'Arca ad Nuè, i sucédan di fat strâṅ dòp ch'un siensiâ, Emil Hobbes (Fred Doederlin), al s éra mis a far di esperimènt par dar vita a 'n parasìta, un quèl ch'a s davśìna a na sangvétula mèś vérum e mèś lumàga, ch'al sarés bòṅ, na vòlta insfilsâ dènt'r a i còrp dal parsòni, a far-ag vgnir na śbrùśia p'r al sès, un quèl lugâ bèṅ in dal sarvèl ch'al fà fadìga a gnir fóra da par lò. La sò infarméra la 'l iva pruâ in sla sò pèl e l'éra dvintàda na malnéta ad prim órdan, tacànd-al a tut i masć ch'la s éra fata in cal méntar. Rendénd-as cònt ad qvél ch'l à fat, al śbali più grand dla sò vita, al siensiâ prima al cópa la dóna e pò al s taja la góla. Al prubléma 'l è che dòp 'n inìsi da purcùs, la gint la tōś anc la vója ad masàr.
Sōl al dutōr Roger St. Luc (Paul Hampton) e la sò jutànta Forsythe (Lynn Lowry) i próan a catàr un rimèdi ma 'l è difìcil parchè tut là dènt'r i èṅ cuntagiâ.
Prubléma
Al giurnalìsta canadéś Robert Fulford a sò tèmp 'l iva dâ adòs a 'l film in sal paǵni dla rivìsta nasiunàla Saturday Night. P'r al fat ch'la pelìcula l'iva abû di finansiamènt da 'l guèran, Fulford 'l iva intitulâ al sò artìcul „You Should Know How Bad This Movie Is, You Paid For It“ („A gh'arî pròpria da savér quànt 'l è brut cal film chè, a 'l î pagâ vuàtar!“). C'l atàc chè, dirèt e publiciśâ bèṅ, in séguit 'l à dâ dimóndi prubléma a Cronenberg par catàr sù di fónd p'r al sò òpri a vgnir. Inólt'r al regìsta 'l à anc cuntâ ch'i 'l aṅ casâ via da 'l sò apartamènt a Turònt par cal fat chè.


text:
Farä (NO)
Fara' (inscì anca in Piemuntes; Farä in Nuvares; Fara Novarese in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 2 098 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 9,3 km² e ona densità de popolaziun de 226 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Barénch, Briun-ä, Carpignön, Cavaj, Scön.
Carateristich de la zona l'è 'l vin umonim.
Etimulugia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità la ciapa el nom da la parola lungubarda fara.
La fara a l'era una sorta de assuciaziun tra gent de vari famili che la vegniva furmada per viagià insema. A l'era druvada dumà dai Lungubard e l'era minga culegada a quistiun de parentela: la gent de una fara la se scerniva per viagià al mej, e pudeva vegnìn föra un grüp multu nümerus (cfr. el verb tudesch mudernu fahren, che 'l vör dì "andà, marcià"). In del nord Italia gh'è tanti sit ciamaa fara, propi a causa de l'antiga presenza lungubarda in la zona.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Farä l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Costanza (Romania)
Costanza (Constanţa in romen e in la pupart di lengov; Köstence in turch; Kjustendža in bulgher; Konstanz o Konstanza in todesch storigh; Constanza in spagnoeu; Costança in portoghes; Costansa in venezian; Tomis, Tomi o Costantiana in latin) l'è ona città de la Romania del sud-est, cont ona popolazion de 304.000 abitant.
L'è on port e ona città tra i pussee important del sò paes.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Costanza la se troeuva in de la Dobrugia romena, in del distrett omonim.
L'è situada arent al Mar Negher, minga lontan del confin con la Bulgaria. Per i sò dimension bei grand, in del 2007 l'è nassuda la zona metropolitana de Costanza, che la quatta dent alter tredes comun (Năvodari, Ovidiu, Eforie, Murfatlar, Techirghiol, Mihail Kogălniceanu, Cumpăna, Valu lui Traian, Lumina, Tuzla, Agigea, Corbu e Poarta Albă).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è nassuda col nomm de Tomi, colonia greca in del Mar Negher.
La tradizion mitologiga la dis che l'è stada fondada del re Eeta, scior de la Colchid e pader de la Medea; el storigh Giordan inveci el dis che l'è stada ona regina di Geta ciamada Tomiri.
I Roman hinn rivaa in quella region chì in del 29 prima de Crist, e quella chì per on bell poo de temp l'è stada voeuna di frontier pussee estremm de l'Imperi (limes Scythicus). In del 8 Tomi l'ha vist rivà el sò cittadin pussee famos: el poeta roman Ovidi, che l'era finii in desgrazzia a la cort de l'imperador August e esiliaa, e che chichinscì l'è mort, anca se l'ha provaa per tutta la vita a domandàggh la grazzia al sovran.
Tomi l'è stada missa prima in la provincia de la Mesia e poeu, ai temp del Dioclezian, in quella de la Scizia Minor. El Traian l'ha faa sù la soa muraja minga lontan de la città.
A quell temp l'ha cambiaa nomm e l'è stada ciamada Constantiana, in onor de l'imperadris Flavia Giulia Costanza, la sorellastra del Costantin I. "Costanza" (grech: Kwvσtάvtιa/Kōstántia) l'è ona denominazion che la se sent per la primma voeulta in del 950 e de allora l'è semper restada quella (anca se magara storpiada in di alter lengov).
L'ha faa part de l'Imperi bizantin, poeu de quell bulgher, de la Valacchia e, a partì del 1419, de l'Imperi Ottoman. El domini turch el gh'è staa fina al 1878, quand che la città l'è passada a la Romania.
El 22 de ottober del 1916 l'è stada occupada di potenz centrai (Germania, Turchia, Bulgaria e Austria), e inscì l'è staa fina al 1918.
De quell moment l'è andada dree a la storia de la Romania, de la qual col temp l'è vegnuda el port pussee important.
Popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Già che l'è ona città europea oriental, oltra che a on port important, Costanza la gh'ha ona composizion etniga minga tant unitaria. In del 2002 el censiment el diseva inscì:
- Romen 92,2%
- Tarter 2,8%
- Grech 0,17 %
- Turch 2,9%
- Bulgher 0,01%
- Giudee 0,01%
- Zingher 0,95%
Gh'è de dì che col passà del temp i Romen hinn vegnuu semper pussee, già che in del 1853 la sò percentual l'era domà del 5,4%, menter i Tarter e i Grech eren al 35,6% e al 29,6%.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Costanza l'è gemellada cont on fracch de città che despess hinn anca port important.
- Santos, Brasil.
- Bazargic, Bulgaria.
- Shangai, Cina.
- L'Avana, Cuba.
- Lissandria, Egitt.
- Turku, Finlandia.
- Francia:
- Grecia:
- Italia:
- Yokohama, Giappon.
- Sidon, Liban.
- Rotterdam, Paes Bass.
- Novorossijsk, Russia.
- Latakia, Siria.
- Statt Unii:
- Turchia:
- Odessa, Ucraina.
- Makassar, Indonesia.
- Aktau, Kazakistan.


text:
L'Urtiga, cun a sinistra la gesa de San Faustìn
L'
Urtiga ( Ortica en Italian) l'è un quarté de Milan che'l fà part d'la zona de decentrament 3.
El se tröva ind la part urietal d'la cità. En passad l'era una frassion dal cumün de Lambrà.
L'Urtiga la cumencia ai Trii Punc e la ria finn a Lambrà.
L'Urtiga l'è vegnüda famusa per la canson de
Walter Valdi (ma püssee cugnussüda ind la version de l' Enzo Jannacci) Faceva il Palo, che la parla de una banda de lador dl'Urtiga che la ven ciapada d'la pulisia perchè 'l sò palo a l'era sguercc e donca l'ha pudüd mia avertìi.
Quarter de Milan
Municipi 1
Center storegh, Brera, Porta Tenaja, Guastala, Conca del Navili
Municipi 2
Porta Noeuva, Central, Lòrett, Turr, Crescenzagh, Quarter Adrian, Gòrla, Precòtt, Pont Seves, Magiolina, Mirabell, Vilagg di Giornalist, Grech
Municipi 3
Porta Renza, Porta Monfort, El Casorett, Rottol, Quarter Felter, Cimian, Cittaa Studi, Lambraa, Urtiga
Municipi 4
Porta Tosa, Porta Romana, Cavrian, Quarter Forlanin, Monluè, La Trecca, Talied, Morsencc, Pont Lamber, Calvairaa, El Corvett, Gamboloeuita, Nosed, Castagned, Rogored, Santa Giulia, Triulzi Superior
Municipi 5
Porta Vigentina, Porta Ludovica, Borgh San Gottard, Morivion, Vigentin, Vaian, Ceravall, Macconagh, Stadera, Gesa Rossa, Quarter Le Terrazze, Cà Noeuv, Quarter Massaja, Grattasoeuj, Selvanesch, Quint, Ronchett di Rann, Quarter Basmett, Cantalupa
Municipi 6
Porta Genova, Concheta, Moncucch, Barona, Quarter Sant'Ambroeus, Quarter Cassina Bianca, Boffalora, San Cristofen, Quarter Lodovich el Moro, Ronchett, Quarter Villa Magentino, Arzaga, Giambellin, Lorentegg, Vilagg di Fior, La Crea
Municipi 7
Porta Magenta, De Angeli - Frua, San Sir, Quarter Harar, Quarter Vercelles, Quart, Quint, Figin, Bagg, Quarter di Olm, Assian, Muggian
Municipi 8
Porta Volta, Chinatown de Milan, Sempion, Bullona, La Ghisolfa, El Portell, La Cagnoeula, Villa Pizzon, Quarter Varesina, Boldinasch, Garegnan, Musocch, Quart Oggiee, Vialba, Roseri, Cassina Triulza, QT8, Lampugnan, El Gallarates, San Leonard, Trenn
Municipi 9
Porta Garibaldi, Porta Noeuva, Center Direzional, L'Isola, La Fontanna, Montalbin, Segnan, La Bicocca, Cà Granda, Presciantenee, Ninguarda, Derghen, La Bovisa, Affer, Bruzzan, La Comasina, La Bovisasca


text:
Nümer CAS
El nümer CAS o numer de register CAS (in ingles CAS registry number) a l'è un'identificaziun nümeriga ünega per cumpost chimich, pulimer, sequenz biologich e legh. El nümer CAS a l'è faa de trì sequenz de nümer spartii cunt un trat. El Chemical Abstracts Service (CAS), de la American Chemical Society, el da un nümer identificadur a tücc i cumpost chimich che hinn staa descriüü in de la literadüra scentifiga.
In del register CAS a gh'hinn dent püssee de 30 mijun de cumpost catalugaa e'n vegnen giuntaa pressapoch 7000 al dì.
Per truà el nümer CAS d'un cumpost se la se cugnuss la sua furmula chimiga o la sua strütüra, se poden duprà 'sti database chì: ChemIDplus del NIH Chemistry WebBook del NIST (EN) Cercador de la base de dades NCI (EN) Chemfinder del Cambridge Soft's


text:
03 12
Ol dé 3 de dezèmber l'è 'l 337 ( 338 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 29 dé a finí l'an.
Ul dí 3 de dezèmber al è ul dí da pòost 337 ( 338 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 29 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1872 - Barcelona: per söfogar öna reölta popülara, l'esèrsit Spagnöl, comandat per ol zeneral Espartero, al bombarda la sità de Montjuïch.
1899 - Barcelona: ü gröp de stödénc al funda la Institució Catalana d'Història Natural (Istitüssiú Catalana de stòria Natürala), atüalament (novémbar del 2004) filiala de l'Istitut d'Estudis Catalans.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1911 - Milà: Nino Rota, compositur Italià.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2003 - Madrid: Dulce Chacón scritura Spagnöla.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé internassiunal de la lengua Basca
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Toscolà-Madéren
Toscolà-Madéren (nom uficiàl en italià: Toscolano-Maderno) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha 7 990 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gardù Riviéra, Gargnà, Torri del Benaco (VR) e Boàren.
L'è postàt sö la rìa bresàna del Lach de Gàrda a 'na quarantìna de kilòmetri a est de Brèsa. El cümü 'l fà part del "Parch regionàl del Alto Garda Bresà". El Monte Pizzocolo el se tróa 'ndèl sò teretóre.
Toscolà e Madéren i è du abitàcc separàcc, che 'na ólta i éra colegàcc apéna condèna pontezèla söl torènt Toscolà. I dù abitàcc i è stacc tacàcc ensèma 'ndèn cümü sul endèl 1928.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Toscolà-Madéren l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lamber
El Lamber (anca Lambar, Lambru, Lambor; in Italian Lambro; in Latin Lambrus) a l'è un fiüm de la Lumbardia ucidental, aflüent de manzina del Pò; l'è lungh 130 km.
El nass de suravia del Ghisall, dal munt San Prim, e al percor tüta la Val Assina passandu per Canz e Ass; cume 'l vegn föra di muntagn, el se trà dent in del Lagh de Püsian, dopu de che 'l cur per la Brianza fina a Munza.
Propi a Munza el se spartiss in dü bruchet: el Lamber propi (quel del Punt di leun) e 'l Lambret, che l'han faa fà i Viscunt in del secul XIV per resun de difesa.
Al següta la sò cursa inver süd, e 'l passa arent a Milan (quartier de Lambraa); dopu 'vègh traversaa la pruvincia de Lod el se svöja in del Po, 10 km a val de San Culumban.
Cuntegnüü
Cumün traversaa del Lamber[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Pruvincia de Com[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Civena, Magrej, Barni, Lasnigh, Ass, Canz, Caslin, Castel Mart, Punt Lamber, Erba, Merun, Lambrügh, Inverün.
Pruvincia de Lech[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Pruvincia de Munscia e Brianza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Briusch, Giüssan, Veran, Caraa, Triügg, Albiaa, Suvich, Lesmu, Machee, Biasson, Arcur, La Santa, Munscia, Brüghee.
Pruvincia de Milan[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sest San Giuvan, Culogn, Milan, Pes'cera Burumee, San Dunaa, San Giülian, Medija, Melegnan, Vizzö, Cer, San Zenun, San Culumban.
Pruvincia de Lod[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Saliran, Casalet, Lod Vegg, Burgh San Giuvan, Castiraga, Sant'Angel, Vilanöva, Grafignana, Burghet, Livraga, Vori, Sèna.


text:
Unterkulm
Unterkulm (Choom in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 905 abitant e una süperfiss de 8.89 km², e al se tröva a una altitüden de 466 meter sura al livel del mar.
El cumün de Unterkulm a l'è tacaa ai cumün de Dürrenäsch, Gränichen, Hirschthal, Muhen, Oberkulm, Schlossrued, Schöftland, Teufenthal.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Unterkulm in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
External links[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Unterkulm in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Hallwil
Hallwil a l'è un cumün svizzer del distret de Lenzburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 773 abitant e una süperfiss de 2.18 km², e al se tröva a una altitüden de 475 meter sura al livel del mar.
El cumün de Hallwil a l'è tacaa ai cumün de Boniswil, Dürrenäsch, Leutwil, Seengen, Seon.
The Castle of Hallwyl is located in the neighboring municipality Seengen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hallwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Murist
Murist a l'è un cumün svizzer del distret de Broye, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.20 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 584 abitant.
El cumün de Murist al se tröva a una altitüden de 662 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bollion, Châbles, Chavannes-le-Chêne (VD), Cheyres, Les Montets, Nuvilly, Seiry, Treytorrens (VD).
L'è staa menziunaa per la prima volta in de l'ann 1228 col nom de Muris.
In del ann 1981 al so teritori gh'è staa agregraa i ex cumün de La Vounaise e Montborget, e in del 1992 l'ex cumün de Franex, che prima i eva independent
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Murist in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Giswil
Giswil a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 78.18 km² e in del Dicember 2009 al gh'eva una popolazion de 3514 abitant.
El cumün de Giswil al se tröva a una altitüden de 485 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Flühli (LU), Hofstetten bei Brienz (BE), Lungern, Sachseln, Sarnen, Schwanden bei Brienz (BE). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giswil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann the 11th Century col nom de Kisevilare.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Giswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Lod
Lod (Lodi in italiàn; Laus Nova in latìn; Lauden in tudèsch) l'è 'na cità italiàna de 44 945 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) d'la Lumbardìa céntro-meridiunàl. La se tröva ind la basa Val Padana lungh el fiüm Ada. L'è la capitàl de l'umònima pruìncia, furmàda ind el 1992.
L'è stàia fundàda el 3 agùst dal 1158 da Federìch el Barbarùsa, dopu la distrüsión del burgh antìch de Laus Pompeia, bele municipium rumàn, sit vescuvìl e liber cumün. Ind el curs dal Rinasimént, la gh'ha avüd un perìud de grand splendùr artìstich e cultüràl, dopu che l'ha uspitàd ind el 1454 el storich tratàd tra i stat regiunài italiàn cunusüd cume la Pace de Lod.
Al dì d'incö, Lod l'è un impurtànt nöd stradàl e cénter indüstriàl (ind i setùr d'la cuzmézi, dell'artigianàd e d'la prudüsión de lat e furmài). L'è ancasì el punt de riferimént de un teritòri vutàd a l'agricultüra e a l'alevamént. Par mérit de quést, la cità l'è stàia scelta cume sit dal Parch Tecnològich Padàn, vün di cénter de ricérca püsè qualificàd a livèl européo ind el camp d'le biutecnulugìe agrualimentàr.
I èn svilüpàde anca atività ligàte al setùr tersiàri; dai an dümila, in particulàr, l'è in espansión el türìzm: Lod la fa part dal grüp d'le cità d'art d'la Pianüra Padàna, anca parchè la gh'ha d'impurtànt munümént, tra cui el Dom, el Témpi Civich de l'Incurunàda, la Céza de San Francesch e'l Palàs Mozzanica.
Cuntegnüü
Teritòri[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lod la se tröva ind la part céntro-meridiunàl d'la Lumbardìa, lungh l'Ada. El grüp püsè antìch dal cénter stòrich el nas sül col Eghesón, una muntagnéta de furma a trapési sü la riva destra dal fiüm; el rest d'la cità la se tröva in part süra un teràs murfològich creàd da l'òpera de eruzión dell'Ada, e in part ind l’àrea gulenàl.
Il teritòri dal cumün l'è 'traversàd da altor curs d'àcqua: el canàl d'la Müsa che ségna el cunfìn a ovest, la rògia Bertònega e la rògia Mülìna che ind el trat citadìn l'è incö quàzi dal tüt suterànea.
Dürànt l’età de méz la cità l'era tucàda dal Lagh Geründi: el teritòri l'era in gran part paludùz, ma gràsie ale òpere de ingegnerìa idràulica e al laurà di fra cistercéns e benedetìn, i terén i èn stai bunificàdi insì tant bén che i èn diventàdi i püsè fertil d'Euròpa. L'agricultüra l'è favurìda anca da le àcque irìgue d'le tante surgìve prezént ind el teritòri.
In del specìfich el terén l'è furmàd dai depòsit glaciài e flüviài che i han riempìd la Pianüra Padàna tra el Pleistocéne süperiùr e l'Olocéne, ind el curs de l'ültima glaciasión.
I litotip prezént i èn divèrs e distribüìd in mod iregulàr; generalmént i èn abastànsa rich de matrìz. Lòd la se tröva néla fàscia ciamàda "basa pianüra"; i terén i èn in magiùr part sabiùz e sabiùz-limùz.
El Dipartimént d'la Prutesión Civìl el diz che el teritòri ludezàn el gh’ha ‘na clasificasión sìzmica de Zona 4 ("sizmicità miga rilevànt").
Clima[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El clima dal teritòri Ludesàn, cume quél dal rest d'la Val Padana, el prezénta le particularità de l’aréa cuntinentàl: l’està l’è calda cun un imputànt fenòmen de afa (in baz a le infurmasión dal perìud de riferimént 1961-1990, la temperadüra màsima média d'la stagión estìva l’è de +29,7 °C); invéce l'invèrn l'è de solit frég (la temperadüra mìnima média l'è pari a -0,8 °C) e i èn difüse le fiucàde, raramént de granda purtàda.
El fenòmen par el quàl l’è famùza la zona de Lod , l’è la nébia che l’è frequént ind el curs dal perìud invernàl e che la pöd anca dürà püsè se gh’en miga i vént sinòtich a livèl dal terén. L'autün e la primavéra i èn le stagión cun le magiùr precipitasión. La clasificasión climàtica di cumün italiàn la mét Lod ind la Zona E, cun 2592 grad dì.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I urìgin de Lod i èn legàde a la distrüsión de Laus Pompeia, antìch vilàg abitàd dai Celt Boi e dopu municipium rumàn, ribatezàd ind el 89 a.c. in unùr dal cunsul Gnaeus Pompeius Strabo che propi in quél an l'eva dai el dirìt latìn ai abitànt d'le comünità in Galia Transpadàna.
Datu che la cità la se tröva sura l’incrùz d'le strade che da Placentia (Piazénsa) e da Acerrae (Pisighetón) purtèvun a Mediolanum (Milàn), e ind el punt de incrùz cun la strada che da Ticinum (Pavìa) l’andèva fin a Brixia (Brésa), Laus l'era un nöd stradàl de primària impurtànsa e par quést l’è diventàd un rich burgh cumerciàl e agrìcul.
Pasàda suta el cuntròl lungubàrd ind el sest sécul, el 24 mag 1111 Laus Pompeia l’è stàia distrüta dai milanéz dopu un lungh perìud d'asédi. I acòrd de pace i prevedèvun de recustrüì miga amò i palàs demulìd.
Quàzi cinquant'an dopu, el 3 agùst 1158, la cità l’è stàia rifundàda da l'imperadù Federìch I el Barbarùsa miga sura le ruìne de Laus Pompeia (indùe incö gh’è Lod vec) ma lungh le rive de l'Ada, par dagh 'na puzisión de cuntròl sül teritòri. L'imperadù l’ha dai a Lod straurdinàrie pusibilità, par ezémpi quéla de custrüì punt sü tüti i curs d'àcqua dal circundàri e de navigà par tüta la Lumbardìa sénsa pagà i tas.
Dürànt el Cuncìli de Lod, che’l s’è tegnüd ind el 1161 par vuluntà de l'antipapa Vitùr IV, Federìch el Barbarùsa l’ha numinàd arcivèsch de Magunza Curàd de Wittelsbach, par fa finì el scizma tra Rudùlf de Zähringen e Cristiàn de Buch.
Pürtròp, anca cun tante facilitasión la növa Lod l’è cresüda cun dificultà e ind el 1167 l’è stàia ubligàda dai milanéz a fa part d’la Léga Lumbàrda e a partecipà a la batàia de Legnàn dal 1176.
Ind el XIII sécul Lod l’ha cuntinuàd a svilüpàs gràsie a la prutesión de Federìch II. Dal 1251 l’è un seguitàs de signurìe dai Vistarini ai Turiani, par cuntinuà cun i Visconti, i Fissiraga e i Vignati che ligàrun Lod a Piazénsa, finché ind el XIV sécul Lod se tacò al Dücàd de Milàn, inisialmént suta i Visconti che i han fai tirà sü el maestùz castél de Porta Regàla (1355-1370) e dopu suta i Sforza che, cun Francèsch, i han ingrandìd e cunsulidàd el sistéma difensìu cun la costrüsión de dù furtificasión a l’inìsi e a la fin dal punt ins l'Ada. Dopu cal perìud chi, la cità l’è stàia cuinvòlta ind le guère cun la vizìna Repüblica de Venésia.
Ind el perìud rinascimentàl a Lod gh’en stai impurtànt avenimént stòrich: ind el 1413 l'antipàpa Giuàn XXIII e l'imperadù Sigismùnd i han cunvucàd dal Dom de Lod el Cuncìli de Custànsa, che l’avarés pö risulvìd el Scisma d'Ucidént. El 9 aprìl 1454, apùz al castél de Porta Regàl, sed lucàl d'la curt de Francèsch Sforza, i stat regiunài italiàn i han firmàd la Pace de Lod, che l’ha garantìd quàrant'an de stabilità pulìtica. Chel perìud chi l’è stai anca vün di püsè bei d'la stòria ludezàna dal punt de vista cultüràl, suratüt suta el vescuvàd de Carl Pallavicino (1456-1497).
Ind le età sücesìve Lod l’è stàia suta el dumìni spagnöl, ‘ustrìegh e francéz. Chel perìud chi l’ha segnàd un declìn ecunòmich e un ralentamént d'la crésida demugràfica, suratüt in épuca spagnöla, quànd la cità l’è stàia trasfurmàda in d'una véra furtésa.
El guèrn de Maria Teréza d'Austria l’ha segnàd l’inìsi d'la ripréza ecunòmica, gràsie suratut ala multiplicasión e a la riurganizasión rasiunàl di terén cultivàbil ind el circundàri.
El dumìni 'ustrìegh l’è finìd el 10 mag 1796, quand Napoleón l’ha batüd el maresciàl 'ustrìegh Beaulieu ind la batàia dal punt de Lod, che l’ha dervìd la strada par la cunquìsta de Milàn.
Chel avenimént chi el giüstìfica la prezénsa in tante cità, francéz de strade e piàse dedicàde al punt de Lod, par ezémpi ind el VI arrondissement de Parìz se tröva la Rue du Pont de Lod.
A l'Ünità d'Itàlia, Lod l'èra amò circundàda da i vec mür medievài. L’è stai in chi an lì che l’abitàd el s'è svilüpàd lungh i strad föra di mür par la crésida demugràfica che la gh’è stàia dopu l'apertüra d'la linea feruviària Milàn-Piazénsa dal 1861 e l'insediamént d'le prime indüstrie tra cui el Lanificio Varesi-Lombardo ind el 1868, el Linificio Canapificio Nasiunàl e la Polenghi Lombardo ind el 1870.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Lod l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Aministrasión[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Sindich de Lod el se ciàma Luréns Guerini, e el guida una lista de center-sinistra.
In de la cità a ghé un Uspedàl grand asé, la Stasión, e el Tribünál. Ghé anca tre Caserme: di Carabiniér, di Pumpiér e de la Pulisìa.
Gh'é el palási del vèsch (Maurizio Malvestiti), ma ghé anca una cumünità Urtudósa, suratüt chi végnen de la Rumania e anca una cumünità Müsülmana.
Üniversità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ind el 2005 i han inaugüràd el Parch Tecnulògich Padàn specializàd in biutecnulugìe agru-alimentàr.
Bibliugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Giovanni Agnelli, Lodi ed il suo territorio nella storia, nella geografia e nell'arte, Lodi, 1917. (ISBN miga dispunìbil).
- Beatrice Ambreck et al., Atlante della nuova Provincia di Lodi, Lodi, Il Giorno, 1996. (ISBN miga dispunìbil).
- Agenore Bassi, Storia di Lodi, Lodi, Edizioni Lodigraf, 1977. ISBN 8871210182.
- Agenore Bassi, Lodi fra storia e cronaca dal 1919 al 1945, Lodi, Il Pomerio, 1979. ISBN 8871210190.
- Agenore Bassi et al., Lodi - La storia, Lodi, 1989. (ISBN miga dispunìbil).
- Giorgio Bigatti, Il Municipio e la Città - Il Consiglio comunale di Lodi (1859-1970), Silvana Editoriale, 2005. ISBN 888215999X.
- Vittorio Bottini, Alessandro Caretta e Luigi Samarati, Lodi - Guida artistica illustrata, Lodi, Edizioni Lodigraf, 1979. (ISBN miga dispunìbil).
- Alessandro Caretta e Luigi Samarati, Lodi - Profilo di storia comunale, 1958. (ISBN miga dispunìbil).
- Ernesto Carinelli, Sandro De Palma e Giorgio Granati, Lodi Murata - Sistema difensivo e parti sotterranee, Lodi, Il Pomerio, 2006. ISBN 887121448X.
- Sergio Galuzzi (a cura di), Lodi in un giorno, Lodi, Giona, 2000. (ISBN miga dispunìbil).
- Bassano Martani, La buona indole dei lodigiani, Lodi, Il Pomerio, 1880. ISBN 8871210573.
- Gaspare Oldrini, Lodi nella musica e nella cultura. (ISBN miga dispunìbil).
- Andrea Timolati, Lodi nella storia e nell'arte. (ISBN miga dispunìbil).
- Cesare Vignati, Storia di Lodi e il suo territorio, Lodi, 1860. ISBN 8870722503.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
USA: Co funcziuna l'elecziun?
- Glindesdi, 1.2.2016, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 1.2.2016, 11:15, RTR
Mintga quatter onns han ils Stadis Unids da l'America dad eleger in nov president. Ed uschè simpel n'è quai betg.
Quasi mintga stadi federativ ha in zic in agen sistem. Las elecziuns cumenzan gia uss cun las preelecziuns. Quellas van enfin il zercladur. En quellas vegn pir decidì entaifer la partida tge candidat che va en la cursa. Pir suenter vai lura partida cunter partida e candidat cunter candidat. Ed er là è il sistem special - ils americans na elegian betg direct mabain sur il «electoral college». Delegai che il pievel elegia e che elegian lura il president. Quei dentant pir il december.


text:
Gioner
El Gioner (cognossuu anca tant 'me Casgnon, Calvagion o Generos; italian: Monte Generoso) l'è ona montagna di Prealp Luganes.
El gh'ha dò scimm: la ponta Cadola (1704 meter) e 'l Baraghett (1701 meter).
El se troeuva al confin in tra l'Italia (Lombardia) e la Svizzera (Canton Tesin). Per vess pussee precis, el confin a l'è in tra i comun de San Fedee (Val d'Intelvi) e de Roeuv (Valmara).
De la soa scima se poden vedè 'l lagh de Lugan, ma anca i montagn intorna al Lari.
In di grott intorna hann trovaa i oss d'on ors di cavern e fossil de alter besti, oltra che oggett de l'omm de Neanderthal. L'è ona meta de escursion e camminad.