text:
Caseli Landi
Caséli Landi (o apéna Caséli, Caselle Landi in Italian) l'è un cumün d'el sud de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 3 108 abitant (dàto del Dic 2012 [2]). El se tröva in de la Basa Val Padana sü la spunda sinistra del Po.
L’è püsée visìn a Piasensa che a Lod. L'ativitá principal de laurá l'é l'agricultüra, ma gh'é ánca un quál artigián e un para de imprese d'edilìsia.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Prima de diventá pruprietá di Marchés Landi, in d'el 1262, el se ciaméva Caséli del Po, e prima amó Caséli Vécc.
L'è semper stái sü la spunda déstra del Po, ma a la fìn del 1500 i'hann deviáa el fiüm a causa d'i straripamént, e Caséli el s'è truá sü la riva sinistra, in teritóri lumbárd.
L'ha mantegnüd la Diocesi e l'Aministrasión piasentina fin al Cungréss de Viena, 1815.
Al center del paés, ghé dü castéi, ciamád Castell Vécc e Castell Nöu; quell vécc l'è decrépit e disabitád. Quell nöu, de pruprietá del Marchés Manfredi Landi, l'é abitád amá incö da tre famiglie.
La cesa l'é dedicada a la Madona Asunta, e l'è del secul XVII.
Demugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Àlter futugrafìi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligamm de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


c: text/html

text:
Il ladro
Il ladro (Al làdar) 'l è 'n film dramàtic dal 1956 'd Alfred Hitchcock trat da 'n fat sucès dabòṅ al 14 ad Śnar dal 1952 quànd Christofer Emmanuel Balestrero, 'n óm americàṅ uriginàri ad Fibìni in Piemónt, 'l è stâ mandâ in parśòṅ da di giùdas, da di pulisiòt e da di magistrâ par dal rapìni mai fati. Hitchcock 'l iva lèt la nutìsia in sla rivìsta Life Magazine al 29 ad Śugn d'l an dòp.
Quànd 'l è vgnû fóra in Itâglia i dupiadōr i aṅ cambiâ al cugnóm dal prutagunìsta da Balestrero a Ballister par na sèrta cinsùra dal tèmp ch'la n vliva minga che 'n cugnóm itagliàṅ al fus mis incòst a 'n làdar.
Al film 'l à frutâ in alóra a qvéi dla Warner Bros dū migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst 'd un migliòṅ e duśènt-mila.
Sunt
Al sunadōr ad cuntrabàs Chistopher Emanuel Manny Balestrero (Henry Fonda) al lavóra in dl'urchèstra dal Stork Club ad New York par campàr, lò, sò mujér Rose (Vera Miles) e i sò dū putèṅ Robert (Kippy Campbell) e Gregory (Robert Essen). Par pagàr-'s al curi 'd un dentìsta par sò mujér al decìd 'd andàr a dmandàr di bèsi in prèst da la sò asicurasiòṅ. Rivâ là, al dóni a 'l spurtèl i créd'n ad véd'r in lò al làdar ch'in dal méś ad Luj 'l iva rubâ lè duśènt dòlar. Balestrero al vèṅ purtâ in parśòṅ e, par vgnir fóra, al gh'à da spetàr che sò cugnâ Eugene (Nehemiah Persoff) al faga sù, a fadìga, i 7.500 dòlar dla causiòṅ.
'L avucàt O'Connor (Anthony Quayle), ch'l al difénd, al gh diś 'd arcurdàr-as cuśa 'l fus drē a far cal dòpmeśdè dal 14 Luj quànd l'è stada rapinàda l'agensìa. A Manny a gh vèṅ in mènt ch'l éra drē a śugàr a 'l carti cun tri cliènt dna pensiòṅ. Ma quànd 'l i và a catàr al vèṅ a savér da dū putìni minga tant gustóśi che òṅ 'l è mòrt da dū méś e da na dóna che c'l àtar 'l è sparî via sénsa lasàr dit gnint. La Rose la taca a 'ndàr śò 'd tèsta parchè tut a và a l'arvèrsa e al sò viti i èṅ ruinàdi sénsa 'vér fat gnint. La dóna la s tōś la cólpa parchè tut 'l è sucès p'r i sò dènt da mét'r a pòst e dal fat ch'i éran sèmp'r in buléta parchè lē la n éra bòna ad métar via gnint. Malàda ad matéria e sénsa vója ad vìvar, chi lē la và in clìnica méntar sò marè al vèṅ mis sóta da i giùdas a prucès.
In cal méntar un laśaròṅ ch'al sumìlia a Manny (Richard Robbins) al próa a śgranfgnàr di bèsi in na drugarìa ma al negusiànt al gh la cava a ciamàr la pulisìa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lauenen
Lauenen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Obersimmental-Saanen, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 58.7 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 802 abitant.
El cumün de Lauenen al se tröva a una altitüden de 1252 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Saanen, Lenk, Ayent, Savièse, Gsteig bei Gstaad..
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lauenen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1296 col nom de an der Lowinon.[1] Lauenen l'è cognussüü come un area con pericol de frane e valànghe. Quest al par vess anca l'urigin del sò nom (Todèsch: Lawine "frana" del latì labina).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligamm dE föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Website about Lake Lauenen region, including pictures and routes (Todesch)
- Lauenen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Biensà
Biensà (Bianzano) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 34 km de la sità e a 600 méter söl lièl del mar. Ol paìs l'è a mèsa còsta söl mùt Plér e sö ü teràs naturàl sura 'l lach de Spinù.
El g'ha 'na popolasiù de 615 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 6,6 km² e 'na densità de popolasiù de 93 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Scé, Gaerina, Léf, Pèa, Ranzanìch, Spinù.
Bèl de èt l'è ol medioevàl castèl Suardo di cóncc Suardi, a pianta quadrada, con dóma öna tur pròpe sura l'ingrès 'ndóe gh'è amò ol put leatoio.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Biensà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Dio
Artéccol in dialatt bulgnais
Quand as bacàja ed Dio, as dîs 'na parôla ch'la vén dal latén deus, deriv. da divus=luminåus. Al nomm al vén da la radîs *div/*dev, ch'al vré dîr un quèl cme "pén ed lûs" (anch'in grîg ai é δῖoς - al genitîv ed Zeύς [Zeus] l'è Aιός [Diòs] -, al sanscrit dèvas e l'agetîv latén divus), al vrè dîr un quèl ed såura, trascendentèl.
La siänza ch'la dscårr ed Dio l'è la teologî (da teos, ch'al vôl dîr Dio e logos, dscåurs, strulgamänt).
La relaziån stra Dio e i ômen la tôl al nomm ed religiån. La radîs sanscrita, al parôl Divus i vôlen totti dîr lómm, parché dai ténp antîg fén al dé d'incû, chi dîs d'avair vésst Dio, l'à sänper vésst d'la lûs, e l'à vò sänper pès e tranquillitè.


text:
Samcheok
Samcheok (Hangul: 춘천시; Hanja: 春川市) a l'è una cità in del süd est de la pruincia de Gangwon-do in Curea del Süd. Al gh'ha una pupulaziun de 74.577 abitant (2004).
Cuntegnüü
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fiur: Rhododendron schlippenbachii
- Üsel: Gabian
- Pianta: Zelkova serrata
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è dividüda in de quater distret (dong; 동), dò eup (읍) e ses myeon (면).
Cità Gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cuntea de Wangqing, Jilin, Cina
- Dongying, Shandong, Cina
- Kurobe, Toyama, Giapun
- Akabira, Hokkaido, Giapun
- Kanadamachi, Fukuoka, Giapun
- Kunguru, Rüssia
- Leesburg, Virginia, Stat Ünii d'America
- Sunbuk-gu, Seoul, Curea del Süd
- Yeonsu-gu, Incheon, Curea del Süd
- Guri, Gyeonggi, Curea del Süd


text:
Suspiria
Suspiria 'l è 'n film ad scarésa dal 1977 ad Dario Argento ispirâ a 'l lìbar Suspiria De Profundis ad Thomas de Quincey. Al cònta la stòria dla prima màdar infernàla: Mater Suspiriorum.
In Itâglia, quànd 'l è gnû fóra in dal sali, 'l à muciâ sù 1 migliàrd e 400 migliòṅ ad Franc. 'L è dimóndi cgnusû anc a 'l èstar tant ch'in Giapòṅ al film Profondo Rosso i 'l àṅ ciamâ Suspiria 2.
Sunt
La śóvna americàna Suzy Banyon (Jessica Harper), la riva a Mònac ad Bavéra in Germâgna in na nutàsa timpestóśa p'r iscrìv'r-as a na famóśa acadèmmia ad balét ad Fribùrg. Rivàda là la n cata ninsòṅ ch'al gh vris, la fà sōl in tèmp a dascórar p'r 'n àtim cun la studénta Pat Hingle (Eva Axen) prima ad decìdar ad pasàr la nòt in sità. Qvuàla là, dimóndi spavintàda, la tórna dèntar e, méntar l'è in bagn, un bras al la tōś da 'd fóra stablénd-la atàc a 'l vēdar dla fnèstra prima ad masàr-la cun un curtlàs.
Al dè dòp, Suzy la tórna in acadèmmia e la cgnós al mistri, Madame Blanc (Joan Bennett) e Miss Tanner (Alida Valli) e la vèṅ a savér che la Pat, prima ad lasàr la scóla parchè butàda fóra, l'è stada masàda. Suzy la dvénta amìga ad Sara (Stefania Casini), n'atra studénta, e la taca a tōr lesiòṅ balànd sóta 'l nòti dal pianìsta òrub Daniel (Flavio Bucci), prima 'd avér un mancamènt, ch'al dutōr al diś ad curàr bvénd dal vèṅ rós sćèt.
Na sira, prima ad snàr, i vènan śò da 'l tasèl mòrt un muć ad bègatèṅ par via dal magnàr andâ da mâl. Spétand la diśinfestasiòṅ, al ragasóli i èṅ acsè custréti a durmìr tuti insém in na cambra granda quaciàda cun di tlòṅ. Durànt la nòt, la Sara la sènt da luntàṅ al fisć dal runfàr ch'al par pròpria quél dla diretóra ch'la n s véd là da dimóndi tèmp.
Al dè dòp al caṅ lóv ad Daniel al mòrśga Albert (Jacopo Mariani), 'l anvō pìcul ad Madame Blanc, un putèṅ milurdèṅ biónd, e la Tanner arliàda la 'l casa via, dgénd-ag ad n pinsàr gnanc ad turnàr da cla banda e lò al s in và dabòṅ arbaténd però che lò 'l è sè òrub ma minga sōrd. Cla sirà lè, méntar al s cata in na piàsa bèla granda da par lò, al sò caṅ al al masa magnànd-ag la góla sénsa mutìṿ. A mōr anc la Sara, ch'la séra misa a tgnir a drē a i pas dal mistri par capìr in du i andìsan ad nòt, parchè qualchidòṅ al gh taja la góla dòp ch'l'éra cascàda śò in un tanabùś pîṅ ad filfèr.
La matìna dòp la Suzy la dascór cun 'n amìg ad Sara, al psicòlug Dr.Mandel (Udo Kier), ch'al gh diś che l'acadèmmia l'éra stada misa in pē, dimóndi an prima, da na dóna gréca ch'a s cardìs la fus na stria, l’Helena Markos. Par savér-an da piò, la Banyon la và a dascórar cun al prufesōr Milius ch'al gh diś in Latìn che la magìa l'è «quoddam ubique, quoddam semper, quoddam ab omnibus creditum est», in atri paròli che la magìa l'è «ch'la ròba che dapartùt, sèmpar e da tut l'è cardùda».
Arfacimènt
In di Stat Unî i èṅ drē a 'rfar ad nóṿ al film ad Suspiria cun Dario Argento ch'al gh dà na maṅ anca lò. Fra i atōr, l'Isabelle Fuhrman e l'Isabelle Huppert[1].
Culegamènt estéran
- (IT) La schéda dal film in s'l IMDB
- (IT) La schéda dal film in sal FilmTV
- (IT) La schéda dal film in s'l Horror Movie Database
Nòti
- ↑ Mumènt Argènt! A s farà al remake ad Suspiria Primissima.it, 16 ad Maǵ dal 2012


text: 1Rü name nixĩ i nagu pexĩ i chaucüma ngẽxgumarüü̃ i choma na Cristucümagu chixũxü̃rüü̃. 2Pa Chaueneẽgüx, pemaã chataãẽ erü guxü̃guma chaugu perüxĩnüẽ rü nagu pexĩ ga yema ngu̱xẽẽtae ga pexü̃ changúexẽẽxü̃. 3Natürü chanaxwa̱xe i nüxü̃ pecua̱x na Cristu rü wüxichigü i yatüeru na yiĩxü̃. Rü yatüxü̃gü rü naxma̱xẽru nixĩgü ngẽxgumarüü̃ ya Tupana rü Cristueru na yiĩxü̃. 4Rü ngẽmaca̱x i ngẽxguma wüxi ya yatü ngutaque̱xewa yumüxẽgu rü e̱xna Tupanaãrü orexü̃ yaxuxgu, rü tama ínanga̱xüchipate̱xegu, rü ngẽma rü wüxi i chixexü̃ nixĩ i Cristupe̱xewa naxüxü̃. 5Natürü ngẽxguma chi wüxi i ngecü ngutaque̱xewa yumüxẽgu rü e̱xna Tupanaãrü orexü̃ yaxuxgu, rü chi tama ngĩgü natüerugu, rü ngẽma rü wüxi i chixexü̃ nixĩ i ngĩtepe̱xewa naxüxü̃. Rü ñoma ngĩgü yadüeruxü̃rüü̃ iyixĩ. 6Erü ngẽxguma chi tama ngĩgü natüeruchaü̃gu, rü narümemaẽ nixĩ i noxtacüma ngĩgü iba̱i̱xeru. Natürü ngẽxguma chi wüxi i ngĩrü ãne yixĩgu i ngẽma na ngĩgü naba̱i̱xeruxü̃ rü e̱xna ngĩgü yadüeruxü̃, rü narümemaẽ nixĩ i ngĩgü itüeru. 7Natürü yatügü rü tama name na nügü natüerugüxü̃. Yerü ga Tupana rü nügüraü̃ãcü nanaxü ga yatü rü Tupanachipeta nixĩ. Rü yima yatüwa nixĩ i nangóxü̃ na ñuxãcü namexẽchixü̃ ya Tupana. Rü ngẽma ngecüwa nixĩ i nangóxü̃ na ñuxãcü namexü̃ ya yatü. 8Yerü yexguma noxri Tupana naxü̱xgu ga yatü, rü tama ngecüwa nixĩ ga naxüãxü̃. Rü ngĩma waxi nixĩ ga yatüwa ngĩxü̃ naxüxü̃. 9Rü yatüca̱x nixĩ ga Tupana ngĩxü̃ üxü̃ ga ngecü, rü tama ngecüca̱x nixĩ ga Tupana naxüxü̃ ga yatü. 10Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i ngĩgü itüeru na duü̃xü̃güpe̱xewa rü Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱xgüpe̱xewa nangóxü̃ca̱x na ngĩteme̱xẽwa nangẽxmaxü̃. 11Natürü Tupanape̱xewa rü taxuü̃ma nixĩ ya yatü ega natau̱xgu i ngecü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta i ngecü rü taxuü̃ma iyixĩ ega natau̱xguma ya yatü. 12Yerü yexguma noxri Tupana ngĩxü̃ ü̱xgu ga ngecü, rü yatüwa nixĩ ga ngĩxü̃ naxüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta ya yatü rü ngecüwa nixĩ i nabuxü̃. Natürü Tupana nixĩ ya naxücü i guxü̃ma i duü̃xü̃gü. 13Rü pematama tá penangugü rü ngoxi name na wüxi i ngecü rü tama ngĩgü natüeruãcüma nayumüxẽxü̃. 14Rü woetama tórü bucüma nixĩ i nüxü̃ na icuáxü̃ na wüxi i ãne yiĩxü̃ na nügü nama̱xyaexẽẽxü̃ i wüxi i yatüxü̃. 15Natürü ngecüca̱x rü wüxi i mexẽchixü̃ nixĩ na nama̱xyaexü̃. Erü Tupana rü ngĩxna nanaxã i ngĩyae na ngẽmamaã ngĩgü natüeruxü̃ca̱x. 16Natürü ngẽxguma chi texé ngẽmachiga tügü choxü̃gagügu, rü name nixĩ i nüxü̃ tacua̱x na ngẽmatama yiĩxü̃ i tacüma rü nacüma i guxü̃ma i yaxõgüxü̃ i guxü̃nema ya tupaucagüwa. 17Rü ñu̱xma i ñaã popera i pexca̱x chaxümatüxü̃wa rü pemaã nüxü̃ chixu rü nangẽxma i wüxi i pecüma i chixexü̃ i tama namaã chataãẽxü̃. Erü chauxca̱x i ngẽma perü ngutaque̱xegü rü pexü̃ nachixexẽẽ, rü tama aixcüma perü meruü̃gü nixĩgü. 18Erü duü̃xü̃gü chomaã nüxü̃ nixugügü rü ngẽxguma tórü Corica̱x pengutaque̱xegüü̃xgu rü pegü pitoye. Rü ngãxü̃gu chayaxõ na aixcüma yiĩxü̃ i ngẽma nüxü̃ yaxugügüxü̃. 19Choma rü nüxü̃ chacua̱x na aixcüma woe tátama yiĩxü̃ i pegü pitoyexü̃ na ngẽmawa nüxü̃ icuáxü̃ca̱x na texégü tiĩxü̃ ya yíxema aixcüma Cristuarü duü̃xü̃gü ixĩgüxe. 20Rü ngẽma pegü na pitoyexü̃gagu nixĩ na tama aixcüma tórü Corixü̃ picua̱xüü̃güãcüma yiĩxü̃ i penangṍxü̃ i tórü Coriarü õna i Üünexü̃ i ngẽxguma pengutaque̱xegüü̃xgu. 21Erü ngẽxguma penangõ̱xgu i ngẽma õna i Üünexü̃ rü wüxichigü rü peñuxãẽgü na pexira na penayaxuxü̃ca̱x i ngẽma õna. Rü yoxni i ngẽma togü rü ngẽxma nataiyae, rü togü rü nayaxaxgü ya binu ñu̱xmata nangãxẽ. 22¿E̱xna pengechiü̃gü eca̱x tama ngẽ́ma pechibüexü̃ rü pexaxegüxü̃? ¿Tü̱xcüü̃ nüxü pexoe i ngẽma togü i yaxõgüxü̃ rü penaxãneẽxẽẽ i ngẽma yaxõgüxü̃ i ngearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxü̃? ¿Rü ṯacüxü̃ tá pemaã chixu i ñu̱xmax? ¿Pexca̱x rü tá pemaã chataãẽxü̃? Dücax, pemaã nüxü̃ chixu rü tama pemaã chataãẽ naxca̱x i ngẽma pexügüxü̃. 23Yerü tórü Corixü̃tawatama chanayaxu ga yema ngu̱xẽẽtae ga pemaã nüxü̃ chixuxü̃. Rü yexguma bexma tórü Cori ga Ngechuchuxü̃ ínaxuaxü̃gu, rü yematama chütaxü̃gu rü tórü Cori nanayaxu ga wüxi ga pãũ. 24Rü Tupanana moxẽ naxca̱x naxã, rü yemawena rü inanabücu, rü ñanagürü: “Ñaã nixĩ i chaxune i pexca̱x ichaxãxü̃chiga. ¡Rü penangṍ i ñaã pãũ na ngẽmaãcü peãẽwa choxna pecua̱xãchiexü̃ca̱x!” ñanagürü. 25Rü yexgumarüü̃ ta ga chibüwena rü Ngechuchu nanayaxu ga wüxi ga pochiyu ga binuchiümaã ããcuxü̃, rü ñanagürü: “Rü daa binu rü wüxi i cua̱xruü̃ nixĩ na ngexwacax Tupana duü̃xü̃gümaã ixunetaxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃chiga. Rü chaugü ya pexca̱x ibacümaã nixĩ i Tupana pexü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽxü̃ i ngẽmachiga. Rü ngẽxguma ñuxguacü daa binu pixaxgügu rü ñu̱xma choma na chanaxüxü̃rüü̃ tá penaxü na peãẽwa choxna pecua̱xãchiexü̃ca̱x”, ñanagürü ga Ngechuchu. 26Rü guxü̃guma i ngẽxguma penangõ̱xgu i ñaã pãũ rü peyaxaxgügu ya daa binu rü ngẽmawa tá duü̃xü̃güxü̃ nüxü̃ picua̱xẽẽ na ñuxãcü tórü pecaduca̱x nayuxü̃ ga tórü Cori. Rü ngẽmaãcü tá penaxü ñu̱xmatáta wena nataegu i nümax. 27Rü ngẽxguma chi ngexerǘxe ya duü̃xẽ rü tachixearü maxü̃ã̱xãcüma tanangõ̱xgu i ñaã pãũ rü e̱xna tayaxaü̱xgu ya daa binu, rü wüxi i chixexü̃ taxü namaã i naxü̃ne rü nagü ya tórü Cori. 28Rü ngẽmaca̱x naxü̃pa na tanangṍxü̃ i ngẽma pãũ rü na tayaxaxüxü̃ ya yima binu, rü name nixĩ i wüxichigü meã tügü tangugü ngoxi nataxuma i ṯacü rü chixexü̃ i tümaãrü maxü̃wa. 29Erü ngẽxguma chi tanangõ̱xgu rü tayaxaü̱xgu rü tama meã nagu tarüxĩnügu na tórü Corixü̃nechiga yiĩxü̃ i ngẽma, rü tügütama poxcuwa taga i ngẽxguma tanangõ̱xgu rü tayaxaü̱xgu. 30Rü ngẽmaca̱x nixĩ i muxũchixe i petanüwa rü piḏaaweexü̃ rü peturaexü̃, rü ñuxre i togü rü marü nayuexü̃. 31Natürü ngẽxguma chi yigütama ingugügu naxü̃pa na nangṍxü̃ i ngẽma õna, rü tórü Cori rü taxuca̱x chima tüxü̃ napoxcue. 32Natürü ngẽxguma tórü Cori ñoma i tórü maxü̃wa tüxü̃ poxcugu, rü ngẽmaãcü tüxü̃ inayarüwe̱xãchixẽẽ na tama yixcüra naãneãrü gu̱xgu tüxü̃ napoxcuxü̃ca̱x wüxigu namaã i ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃. 33Rü ngẽmaca̱x, Pa Chaueneẽgüx, rü ngẽxguma pengutaque̱xegügu na penangṍxü̃ca̱x i ngẽma õna i üünexü̃, rü name nixĩ i pegü ípenaṉg̱uxẽẽ na guxãma wüxigu meã penangṍxü̃ca̱x. 34Rü ngẽxguma chi texé taiya̱xgu, rü name nixĩ i tümapatawatama tachibü na tama Tupana pexü̃ poxcuexü̃ca̱x naxca̱x na chixexü̃ pexüexü̃ i perü ngutaque̱xegüwa. Rü ngẽma to i guxchaxü̃gü i pexü̃́ ngẽxmaxü̃, rü choma tá chanamexẽẽ i ngẽxguma petanüwa chaxũxgu.


text:
Cavaj (VB)
Cavaj (nòm uficiàl in italian: Cavaglio-Spoccia) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 254 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cunt ona superfis de 18,1 km² e ona densità de popolaziun de 14 ab./km².
El paes el se tröva in la Val Canubina . L'è tacaa ai cumün de Canöbi, Cürsel, Falmènte, Gür e 'l cunfina anca cunt el Cantun Tisin (cumün de Brissagh e de Cent Vai).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cavaj (VB) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Foeja de remuliiv, foeja che la lusìss,
slarga la pista dell'oecc quaand el suu el marcìss
Foeja de la bedoia che nel buff de veent la trèma
Fàmm sentì la vuus de quaand la loena ciàma
Quattru sguardi per damm un centru
Quattru sogn per damm un fiaa
Quattru brasc de aria noeva
Quattru coer lanciaa in del cieel ..
Foeja de plàten cun pussee puunt che curvi,
Fa' parlà el mè coer e fa' tasè i m' nervi...
Foeja, foeja de rugul foeja penèna de pianta antiiga
Famm restà fermu ne la tempesta anca quaand la me scascìga
Rit


text: 1Rü yexguma guma ma̱xpǘnewa yanaxüegu ga Ngechuchu, rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü nawe narüxĩ. 2Rü Ngechuchuca̱x nixũ ga wüxi ga yatü ga chaxünemaã iḏaawecü. Rü Ngechuchupe̱xegu nayacaxã́pü̱xü, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, ngẽxguma chi cuma cunaxwa̱xegu, rü chi cuxü̃́ natauxcha na choxü̃ curümexẽẽxü̃ —ñanagürü. 3Rü yexguma ga Ngechuchu rü nüxü̃ ningõgü, rü ñanagürü nüxü̃: —Ngü̃, chanaxwa̱xe. ¡Rüme! —ñanagürü. Rü yexguma yema ñaxgu ga Ngechuchu, rü naxca̱x nitaane ga guma yatü ga na nachaxüneã́xü̃. 4Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Dücax, taxuxüü̃táma quixu texémaã! ¡Natürü ngẽ́ma paixü̃tawa naxũ, rü cugü iyawe̱x! ¡Rü nüxna naxã i ngẽma ãmare ga Moĩché tüxü̃ muxü̃ na duü̃xü̃gü nüxü̃ cuáxü̃ca̱x na curümexü̃! —ñanagürü. 5Rü Capernáũwa naxũ ga Ngechuchu. Rü yexguma yéma nanguxgu, rü wüxi ga churaragüarü ãẽ̱xgacü ga capitáü̃ ga Dumacü̱̃ã̱x rü Ngechuchuca̱x nixũ. Rü Ngechuchuxü̃ naca̱a̱xü̃, rü ñanagürü: —Pa Corix, chorü duü̃xü̃ rü nanaw̱ãĩxãchi. Rü ngürücarewa nangẽxma i chopatawa, rü poraãcüxüchima ngúxü̃ ninge —ñanagürü. 7Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Marü tá ngẽ́ma chaxũ na naxca̱x chayataanexẽẽxü̃ca̱x —ñanagürü. 8Natürü nüma ga capitáü̃ nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Corix, choma rü taxuwama chame na chopatagu na cuxücuxü̃ca̱x. Rü chanaxwa̱xe i curü orewaxicatama nüxü̃ quixu, rü tá naxca̱x nitaane i chorü duü̃xü̃. 9—Erü choma rü ta rü chorü ãẽ̱xgacüme̱xẽwa changẽxma. Rü cho̱xme̱xwa nangẽxmagü ta i ñuxre i churaragü. Rü ngẽxguma chanamu̱xgu i wüxi na ngextá naxũxü̃ca̱x, rü ngẽ́ma naxũ. Rü ngẽxguma chaugüxü̃tawa naxca̱x changemagu i to, rü chauxü̃tawa nangu. Rü ngẽxguma wüxi i chorü duü̃xü̃xü̃ chamu̱xgu na ṯacü na naxüxü̃ca̱x, rü choxü̃́ nanaxü —ñanagürü. 10Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnügu ga Ngechuchu rü naḇaixãchiãẽ. Rü ñanagürü nüxü̃ ga yema duü̃xü̃gü ga nawe rüxĩxü̃: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü taxuü̃ma i Yudíugütanüwa nüxü̃ ichayangau i wüxi i duü̃xü̃ i ñaã yatürüü̃ aixcüma yaxõxü̃. 11—Rü choma rü pemaã nüxü̃ chixu rü muxũchixü̃ i duü̃xü̃gü rü guxü̃wama tá ne naxĩ, rü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa tá nachibüe namaã ya tórü o̱xigü ya Abráü̃ rü Ichaá, rü Acobu. 12—Natürü muxü̃ma i Abráü̃tanüxü̃gü i Yudíugü rü tãũtáma nichocu i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa. Rü ẽãnexü̃wa tá nawogü. Rü ngẽ́ma tá naxauxe, rü tá nixü̃́xchapütagü —ñanagürü. 13Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü yema capitáü̃xü̃: —¡Cupataca̱x nataegu! Rü tá naxca̱x nitaane i curü duü̃xü̃, erü cuyaxõ na naxca̱x tá yataanexü̃ —ñanagürü. Rü yexgumatama naxca̱x nitaane ga yema capitáü̃ãrü duü̃xü̃. 14Rü Pedrupatawa naxũ ga Ngechuchu. Rü yéma ngĩxü̃ nadau ga Pedru na̱xẽ ga ngürücaregu irüxã̱ũ̱xcü yerü iyaxaxüne. 15Rü Ngechuchu ngĩxme̱xgu ningõgü, rü yexgumatama iga̱u̱xãchi ga yema na yaxaxünexü̃. Rü íirüda ga ngĩmax. Rü ñu̱xũchi naxca̱x inamexẽẽ ga õna. 16Rü yexguma marü yanaxücuchaü̃gu ga üa̱xcü, rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga ṉg̱oxoã̱xgüxü̃. Rü wüxitama ga oremaã Ngechuchu ínanawoxü̃ ga yema ṉg̱oxogü. Rü nanameẽxẽẽ ta ga guxü̃ma ga yema togü ga iḏaaweexü̃. 17Rü yemaãcü Ngechuchu nayanguxẽẽ ga yema ore ga nuxcümaü̃xü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ichaía nüxü̃ ixuxü̃ ga ñaxü̃: “Rü nüma rü tüxü̃ naporaexẽẽ i ngẽxguma ituraegu, rü tüxü̃ narümeexẽẽ i ngẽxguma iḏaaweegu”, ñaxü̃. 18Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü na nüxü̃ íchomaẽguãchixü̃, rü norü ngúexü̃gümaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü: —¡Rü ngĩxã, rü naxtaxaarü tocutüwa taxĩ! —ñanagürü. 19Rü wüxi ga ngúexẽẽruü̃ ga ore ga mugüwa ngu̱xẽẽtaexü̃, rü Ngechuchuca̱x nixũ, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃ Pa Ngechuchux, cuwe charüxũxchaü̃ i ngextá cuma ícuxũxü̃wa —ñanagürü. 20Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Ngowagü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxmaü̃gü, rü werigü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxchiãü̃gü. Natürü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü nataxuma i chauchica i ngextá nagu chicuxeruxü̃ —ñanagürü. 21Rü wüxi ga to ga norü ngúexü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, cuwe charüxũxchaü̃, natürü chanaxwa̱xe i chaunatü tüxü̃ ichayata̱xira —ñanagürü. 22Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Noxtacüma chowe rüxũ! Rü nüẽ́ i ngẽma cutanüxü̃ i tama yaxõgüxü̃ iyata̱xgü i ngẽma yuexü̃ —ñanagürü. 23Rü yexguma ga Ngechuchu rü wüxi ga nguegu nixüe. Rü norü ngúexü̃gü rü ta ínayaxümücügü, rü inaxĩãchi. 24Rü ngürüãchi naxtaxaarü ngãxü̃tügu nüxü̃ naxü ga wüxi ga buanecü ga taxüchicü. Rü guma nguewa rü niyaucuchichigü ga dexá. Natürü ga Ngechuchu rü nape. 25Rü yexguma ga norü ngúexü̃gü rü ínanaḇaixgügü, rü ñanagürügü nüxü̃: —Pa Corix, ¡toxü̃ rüngü̃xẽẽ, erü ngẽmama itabaxü̃gü! —ñanagürügü. 26Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Duü̃xü̃gü i Tama Aixcüma Yaxõgüxü̃x, ¿tü̱xcüü̃ pemuü̃ẽ? —ñanagürü. Rü yexguma ga Ngechuchu rü ínarüda. Rü buanecü rü yuapena nachogü. Rü ínayachaxãchi ga buanecü, rü inayarüxo ga yuape, rü ínachaxanemare. 27Rü nümagü ga norü ngúexü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü, rü nügümaã ñanagürügü: —¿Ṯacü e̱xna nixĩ i ñaã yatü rü ngẽmaca̱x a̱i̱xrüxü̃ i buanecü rü yuape rü naga naxĩnüẽxü̃? —ñanagürügü. 28Rü Ngechuchu rü norü ngúexü̃gü rü naxtaxaarü tocutüwa nangugü ga Gadaraarü naãnewa. Rü yexguma yéma nangugügu, rü Ngechuchuca̱x yéma nibuxmü ga taxre ga yatügü ga duü̃xẽchíque̱xetanügu yarüxauchigütanüneü̃xü̃. Rü yema taxre rü niṉg̱oxoã̱x, rü nidüraexüchi. Rü yemaca̱x taxucürüwama texé yéma namawa taxüpetü. 29Rü yema taxre rü aita naxüe, rü ñanagürügü: —¿Tü̱xcüü̃ toxü̃ nuã cuyachixewe, Pa Ngechuchu ya Tupana Nane? ¿E̱xna nuã cuxũ na toxü̃ ícuyawoxü̃xü̃ca̱x tauta nawa nanguyane na Tupana toxü̃ poxcuexü̃? —ñanagürügü. 30Rü yema nachicaarü ngaicamana nachibüe ga muxü̃ma ga cuchigü. 31Rü yema ṉg̱oxogü rü Ngechuchuxü̃ naca̱a̱xü̃gü, rü ñanagürügü: —Rü ngẽxguma toxü̃ ícuwoxü̃gu, ¡rü ngẽma cuchigügu toxü̃ nachocuxẽẽ! —ñanagürügü. 32Rü yexguma ga Ngechuchu, rü ñanagürü nüxü̃: —Ẽcü, ¡ngẽ́ma pexĩ! —ñanagürü. Rü yexguma ga yema ṉg̱oxogü rü ínachoxü̃ nawa ga yema taxre ga yatügü, rü yema cuchigügu nayachocu. Rü ñu̱xũchi guxü̃ma ga yema cuchigü rü inaxü̃ãchi, rü naxtaxacutüarü ma̱xpǘxü̃wa nayarüyuxgü, rü yexma nayi. 33—Rü yema cuchigüarü dauruü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü, rü ĩãneca̱x nibuxmü. Rü yexguma ĩãnewa nangugügu, rü nüxü̃ nixugügü ga guxü̃ma ga yema ngupetüxü̃ ga ñuxãcü naxca̱x na yataanegüxü̃ ga yema taxre ga yatügü ga ṉg̱oxoã̱xgüxü̃. 34—Rü yexguma ga guxü̃ma ga yema ĩãnecü̱̃ã̱x ga duü̃xü̃gü, rü Ngechuchuxü̃tawa naxĩ. Rü yexguma Ngechuchuxü̃ nadaugügu, rü nüxü̃ naca̱a̱xü̃gü na ínaxũxũxü̃ca̱x ga yema norü naãnewa.


text:
Oberbözberg
Oberbözberg a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 499 abitant e una süperfiss de 5.45 km², e al se tröva a una altitüden de 540 meter sura al livel del mar.
El cumün de Oberbözberg a l'è tacaa ai cumün de Effingen, Mönthal, Remigen, Riniken, Unterbözberg.
Oberbözberg is a municipality in the district of Brugg in canton of Aargau in Switzerland.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberbözberg l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1189 col nom de Bozeberch.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
16
De Wikipedia
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El comandant roman Germanich el batt completament l'armada de l'Armini, re di Cherusch, in de la bataja de Idistavis.
- On'invasion de l'Istria partida del Nòrich e de la Pannònia l'è respingiuda del Publi Sili, proconsul in Illiria.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Drusilla, tosa del Germanich e de l'Agrippina Maggior (m. 38).
- Agrippina Minor, imperadris romana (m. 59).
Necrulògi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fòrsi Scribònia, voeuna di miee de l'Ottavian, mader de la Giulia Maggior.


text:
03 11
Ol dé 03 11 l'è 'l 307 ( 308 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 59 dé a finí l'an.
Ul dí 03 11 al è ul dí da pòost 307 ( 308 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 59 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1974 - Pontons (l'Alt Penedès): s'al funda ol sindicat Üniú de Contadí a la casa de colònie Pegnafort.
1903 - Incurasat per i Stacc Ünicc, Panamà al s'autoproclama independent de Colòmbia.
1986 - I Stacc Federacc de la Micronésia is'independisa di SÜA.
2000 - La cumensa a funziuná la Stassiú Spassiala Internassiunala.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Véder
El veder l'è un material solid amorf, che de solit l'è el prudot d'una sulidificaziun svelta d'un material viscus. La conseguenza d'una svelta sulidificaziun l'è che la se furma minga una strütüra cristalina regulara.
Se l'è pür, el veder l'è trasparent, dür assee, e'l gh'ha anca una granda inerzia chimica e biulogica, e la sua süperfiss l'è propi liscia. El sò difet a l'è che'l se rump in tòch tajent, anca se cunt un tratament termich o cun la giunta de alter element la se pö sistemà questa magagna.
El veder di finester a l'è'l veder de silici, che l'è dupraa anca 'me cuntenidur, material de fà i decuraziun, etc. L'è faa de diossid de silici (SiO2), ciamada anca siliss, e de la sua furma policristalina, la sabia. La siliss püra la gh'ha un punt de füsiun de quasi 2000 °C ma de spess per sbassal se giunten alter sustanz 'me la soda (carbunaa de sodi Na2CO3) o la putassa (carbunaa de putass) che riessissen a tirà giò la temperadüra anca de 1000 °C. El prublema de la soda l'è che la fà dislenguà el veder in del aqua: dunca se met dent anca de la calcina (ossid de Càls, CaO).


text:
Juventus
La Juventus Football Club S.p.A. (dal latin iuventus che'l vör dì giuinessa), ciamada anche Juventus, o püssè amichevulment Juve, l'è 'na sucetà de balon fundada a Türin ind al 1897 cume Sport Club Juventus da un grüp de stüdent d'un liceo turines. La squadra l'e anca cunissida cun le scumagne de Vecia siura e de La göba.
La Juve l'è el ters clüb italian püssè vecc de quei che i en amò in vita e, insema al Türin, l'è vün d'i dü ch'i rapresentun ind al folbal prufesuinistich la capital piemuntesa.


text:
1993
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
01 01 - Cecoslovàchia: chest staa al desmett d'esiist dopu 74 agn de stòria, e al sa diviit in düü nööf staa: Céchia e Slovàchia.
14 03 - Andorra: sa celebra el referéndum in che s'apröva la prima Custitüzziun del paées.
28 07 - Andorra: chest staa al va déent a l'ONÜ.
26 02 - Növa York (SÜA): di teroriist islamiist a fan s·cjopá un camiun pien d'esplosiif a la turr nòort del World Trade Center: bilaans de 6 mòort e un mijé de ferii.
23 03 - Garry Kasparov e Nigel Short sa négan a gjügá sota i auspici de la Federazziun Internazziunala de scacch (FIDS) e a crean l'Assocjazziun Prufessiunala de scacch (PCA, Professional Chess Association); par cheest motiif, la FIDS la priva Kasparov del sò darée títol mondiaal de scacch || Osservatori d'Arecibo (Arecibo, Puerto Rico): Aleksander Wolszczan al detecta la lüüs infrarossa del primm planeta extrasolaar.
25 10 - el Canadà: sa celebran elezziun legislatiif ch'al veenc par magjuranza assülüda el Partii Liberaal, comandaa par Jean Chrétien, ch'al trarà via del podée el Partii Conservador || Washington (SÜA): Jerry Hall e Robert Stilmann, investigaduur de la George Washington University, a fan püblich che inn riesii a cloná embriun üman.
30 12 - Israel e el Vatican: sti düü Staa a stabilíssan relazziun diplomàtich.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
27 03 - València (Catalunya): Vicent Andrés Estellés, pueta Valencià. (n. 1924)
20 01 - Tolochenaz-sur-Morges (cantun de Vaud, Svízzera): Audrey Kathleen Ruston cognossüda coma Audrey Hepburn, atriis de cínema Anglesa d'orígen Belga.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Lavey-Morcles
Lavey-Morcles (Lavê in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.18 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 860 abitant.
El cumün de Lavey-Morcles al se tröva a una altitüden de 444 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bex, Collonges (VS), Saint-Maurice (VS).
El cumün l'è nassüü in de l'an 1852 de la fusion de Morcles e Lavey.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lavey-Morcles in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Còlegh
Còlich ò anca Còlech (nom ufizial in italian Colico) l'è on comun de la Provincia de Lecch, sitüaa al confin con quella de Còmm. El gh'ha 7 566 abitant (dato del Dicember 2012[1]), cont ona süperfis de 35,3 km² e ona densità de 214 ab./km².
Se troeuva vers la fin del Lagh de Còmm e l'è tacaa ai comun de Delebi (SO), Domas (CO), Dongh (CO), Dòr, Gera (CO), Gravedona (CO), Muss (CO), Pagnoeune, Pianell (CO), Pianted (SO), Tremenech e Vercana (CO).
A l'è gemellada cont el comun todesch de Wolfegg, in del Baden-Württemberg.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oltra a vess in scima al Lagh de Còmm, Còlich la se troeuva al pont d'inconter di strad important, che colleghen Milan e la Brianza cont el Lagh de Còmm, el Pass del Spluga e la Val Ciavenna (e donca con la maggior part de la Provincia de Sondri). El paes a l'è dominaa de voeuna di Prealp pussee important e imponent, el Mont Legnon (2609 meter).
I duu cors d'acqua principai de Còlich a hinn l'Inganna e 'l Perlin. Là vesin ghe passa anca la prima part del fiumm Adda, che poeu el finiss in del lagh e che la fa de confin con la Provincia de Còmm.
Còlich la gh'ha sett frazion, var a dì:
- Viladech (Villatico)
- Cùrc (Curcio)
- Laghett (Laghetto)
- Olgiasca (Olgiasca)
- Posall (Posallo)
- San Ròcch (San Rocco)
- Funtanee (Fontanedo)
De vedè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fortificazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fòrt Montegg: fòrt militar ancamò intregh (l'unich in Italia) faa sù duranta la Prima Guerra Mondial a difesa del confin Italia-Svizzera, per evità el ris'c che i Imperi Centrai invadessen el Stat elvetich per poeu entrà in Italia (come aveven giamò faa cont el neutral Belgi per taccà la Francia). Per come hinn andaa i avveniment de la guerra 1915-1918, quell fòrt chì l'è mai staa dopraa. L'unica voeulta che l'ha sparaa di colp a l'è staa a la fin de la Segonda Guerra Mondial, quand di partisan che l'aveven occupaa hann dopraa on cannon contra ona colònna de todesch che eren dree a retiràss. Dòpo la guerra a l'è staa on depòsit de arm e poeu l'è staa ceduu al demani pubblich.
- Fòrt Fuentes: fòrt costruii del tra 'l 1603 e 'l 1606 del governador spagnoeu de Milan, el Cont Fuentes, a difesa del Ducaa contra i Grison e la Francia. A l'è staa dopraa per quistion important domà tre voeult: in del 1706 (assediaa di Austriech duranta la Guerra de Succession Spagnoeula), in del 1733 (assediaa di Spagnoeu e di Piemontes duranta la Guerra de Succession Polacca) e in del 1746 (assediaa di Spagnoeu duranta la Guerra de Succession Austriaca). L'è staa faa trà giò del Napoleon, ma gh'hinn ancamò de vedè i sò ruin.
L'Abbadia de Piona[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fra i pussee famos monument romanigh de la Lombardia, l'Abbadia de Piona, storicament collegada a quella de Vallaa, i quaj ruin hinn visitabil a pòcch chilòmeter del paes, in direzion de Morbegn, la representa vun di compless conventuaj pussee suggestiv, sia per la bellezza de l'ambient natural, sia per la presenza de testimonianz artistich rilevant assee.
La gesa, fada sù in de la medà del XI secol, ma giamò ampliada cent ann dòpo, al presenta ona fasciada a gabana, cont ona finestra granda central a tutt sest. L'interno l'è costituii de on'unega navada. A l'entrada troeuvom duu leon in marmor reggent ciaschedun di acquasantin, ma che in origin gh'aveven de sostegnì ona colònna ò on pulpit. De interess notevol a l'è anca el ciclo pittòrich, che l'è del XIII secol, present in su l'absid: in del center se troeuva la figura granda del Crist che 'l sostegn on liber dervii, cont intorna i simboi di quatter evangelista, menter sòtta hinn dipingiuu i Dodes Apòstoi, dividuu in duu grupp.
De dree a l'edifizi de la gesa se troeuven i ruin de on'absid de origin altomedieval, de la qual la destinazion originaria la se sa nò. El campanil de foeura, in sul fianch a nòrd, a l'è inveci del XVIII secol. A destra de la fasciada se riva, a travers on portal ad arch sguzz, al ciòster, del XIII secol: longh el perimeter del cortil corren quaranta e vun colònn e quatter pilaster de marmor, i capitei di quai, finement decoraa con disegn de foeuj, fior e animai, sostegnen on pian de sora con gier in còtt e in fass in marmor bianch, ross e negher.
A l'entrada del ciòster se troeuva on fresch che 'l fa vedè l'apparizion del Crist a la Madònna, menter sora a l'ingress del pòrtich che 'l pòrta a la gesa el gh'è on bust de Gesù. Sòtta al pòrtich, taccaa a la gesa, se troeuva on lunari frescaa in d'on moeud sempliz e quas popolar, element decorativ singolar, che l'è de on'epoca precedent a la costruzion del ciòster e che in origin a l'era locaa foeura de la gesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Còlegh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Canton Sciafüsa
El Canton Sciafüsa l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, tra töcc l'è chèl piö setentriunàl, el se tróa a òvest del Lach de Costànsa. La cità principàla e capitàl del cantù l'è la cità de Sciafüsa.
Geografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teretóre del cantù l'è quàze del töt circondàt de la Germània (Land del Baden-Württemberg), co la quàla el cunfìna a ucidènt, setentriù e oriènt. A sud el cunfìna coi cantù de Zurìgo e Türgòvia.
La lèngua parlàda de la magiurànsa de la zét del cantù l'è 'l todèsch (87,6%) e la religiù magiuritària l'è chèla cristiàna protestànt, presapóch el 50%, co 'na fòrte minorànsa de catòlich (presapóch el 25%).
El gròs del teretóre cantunàl el se tróa sö l'altipià del Hoher Randen. La vèta de chèsta montàgna la se tróa a 912 méter söl leèl del mar. Le còste del mut le càla 'nvèrs sud 'ndóche le rìa 'nfìna 'ndèla àl del Reno.
Le cascàde del Reno i è le piö làrghe cascàde 'n Europa e le se tróa pròpe söl cunfì 'ntra 'l Canton Sciafüsa, 'l Canton Zurìgo e la Germània.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Endèl medioevo Sciafüsa l'ìa 'na cità-stato. Gh'è docümèncc de demóstra che 'l batìa la sò monéda zamò 'ndèl an 1005. A chèla época là l'ìa cunusìda come Villa Sciaffusa. Entùren a l'an 1049 vé fondat en monastér de fà Benedetì che g'ha favurìt el svelöpàs de la comunità, che g'ha utignìt la 'ndependènsa 'ndèl an 1190. Enfìna al 1218 Sciafüsa l'ìa 'na cità lìbera de l'Impér. De alùra a ègner al 1330 la cità la g'ha pirdìt töcc i sò teretóre, e a la fì apò a la sò 'ndependènsa, en favùr dei Asburgo. El cantù l'è riàt a turnà a ìga la sò 'ndependènsa endèl 1415 quan che 'l g'ha crumpàt la sò libertà. El s'è aleàt co Zurigo 'ndèl 1454, e l'è deentàt mèmber de la confederasiù endèl 1501.
La custitusiù cantunàla l'è stàda scriìda 'ndèl an 1876 e piö tàrde reviziunàda 'ndèl 1895.
Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al 2008, el cantù de Sciafüsa el cönta 32 cümü; l'è mìa piö spartìt en distrècc zamò del 1999.
El cantù de Sciafüsa el g'ha du framèncc separàcc del rèst del teretóre cantunàl (exclavi). El prim l'è furmàt dei cümü de Buchberg e Rüdlingen e l'è sitüàt entrà 'l canton Zürigh e la Germània. El segónt el töl dét i cümü de Buch, Hemishofen, Ramsen e Stein am Rhein e l'è sitüàt entrà 'l Canton Turgovia e la Germania.


text:
San Bartolomé
San Bartolomé (Almenno San Bartolomeo in Italià) l'è ü cumu de la Pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 9 km de la sità a 352 méter söl leèl del mar.
El g'ha 6 062 abitàncc (dàto del Dic 2012 [1]), 'na superfìce de 10,42 km² e 'na densità de popolasiù de 582 ab./km². El cunfìna coi cümü de Almè, Almèn, Barzana, Brembat de Sura, Paladina, Palasàch, Roncola, Stròsa e Albrèmb.
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de San Bartolomé l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Pedùncol
El pedùncol – o as fiuràl – l'è, 'n botànica, en ramilì picinì, piö o méno lónch, endóche 'nsìma gh'è tacàt el fiùr o 'n ensèma de fiùr.
El g'ha la strütüra de 'n stél e 'l g'ha la funsiù de fà rià la lìnfa ai fiùr che 'l tè sö.
El pöl enserìs a la sèa de le fòie (alùra l'è ciamàt ascelàre) o sö la part terminàl del ram (ciamàt terminàl).
Quan che 'ndèna piànta i fiùr i è mìa dotàcc del pedùncol alùra i è ciamàcc sèsii.
De spès la part finàl del pedùncol la se slàrga fò 'nfìna a furmà 'na strütüra ciamàda resetàcol.
El pedùncol de ògna fiurilì che fùrma 'na 'nfiurescènsa l'è ciamàt envéce pedezèl.
En sèrte spéce de piànte (per ezèmpe 'ndèl zèner Anacardium) el pedùncol el söbés 'na trasfurmasiù tal de svelöpàs en maniéra de deentà amò piö grant del fiur stès e ciapà le sembiànse de 'n fröt fals.


text:
Weggis
Weggis a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25.29 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4191 abitant.
El cumün de Weggis al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arth (SZ), Ennetbürgen (NW), Greppen, Küssnacht (SZ), Meggen, Stansstad (NW), Vitznau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
(DE)


text:
Bèrghem Baghèt
La Bèrghem Baghèt l’è la prima e l’önega bànda de baghèt al mónt e l'è nasìda in del 2006 a Imbìer in Pruìnsa de Bèrghem, ma dal Utùer del 2009 la s’è spostàda a Palasàch ‘ndóe l’è ospitàda da la Banda "Gioacchino Rossini".
Cuntegnüü
La rezù de ès de la banda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Bèrghem Baghèt la se dà de fà isè che ‘l baghèt, ma ach i cansù e i sunàde de la tradisiù, i vàghe mia perdìde e i vègne mia desmentegàde.
L’è per chèsto che i sunadùr de la Bèrghem Baghèt, per fà cognòs ol baghèt, i’à pensàt bé de tirà ‘nsèma öna bànda, dezà che chèsta l’è de sigür piö de efèt e la é ciamàda piö de spès che ü baghetér desperlü o öna quach baghetér che i sùna ògne tat quàndo ghe càpita.
I völìa ach troà ü mètodo e tirà ‘n pé öna scöla de müzéga stödiàda apòsta per ol baghèt, isé che ‘l baghèt l' vègne piö sunàt a orègia, ma l' sìes stödiàt compàgn de töcc i óter istrümèncc con d’öna sò tècnica particolàr e la giösta cültüra müzicàla.
L’öltem iscòpo de la banda l’è chèl de rènt la manéra de fà sö i baghècc sèmper piö bùna, isé de ìga di strömèncc sèmper piö de qualità.
Ol costöm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol costöm de la banda l’ nas da i stöde de l’azìenda Taglio Avion - "ol feder" che, metìt insèma chèl che i se regordàa amò i vècc i pastùr e troàt, pò ach con impó de fortüna, ü vestìt de l’època, la gh'è riàda a fà turnà ‘n véta i éstìcc di pastùr d'öna ólta.
I vestìcc de la Bèrghem Baghèt i è isé chèi di pastùr bergamàsch del prensépe del méla e nöf (1900) con in piö öna fàsa biànca co l’istèma de la bànda e di ghète ‘mpö piö belìne de chèle de l’època.
Ol tabàr, ol capèl nìgher, ol giché e la camìza i è pròpe chèi bergamàsch d'öna ólta, menimà i bràghe i ghe à dré a la manéra de estì di pastùr sguìser, dezà che l’éra normàl per i pastùr bergamàsch indà ‘n Sguìsera a portà a pascolà i pégore.
La scöla de baghèt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La scöla l’è a Palasàch, s’pöl iscrìes töt l’an e l’è dervìda a töcc, de fati per i piö picinèi gh’è di córs pensàcc apòsta per lur. Ol córs l’è bazàt sö trì bazèi.
Ol prìm lièl per i principiàncc l’è pensàt per insegnà i prim laùr sö la fìzica del baghèt, sö i manére de tègnel in ùrden e ‘ncordàt e se ‘mpàra pò a dovrà l’iströmènt isé ‘de tiràn fò ü suòno che l’ düre. Se ‘mpàra pò i prim insegnamèncc söl solfègio ritmico, a sunà i nòte e i prime sunàde col baghèt.
Ol segónt lièl per i pràtech l’è pensàt per rinforsàs in del solfègio ritmico e per tacà a ‘mparà chèl melòdech. Isé s’ cumìncia a stödià per dientà pròpe padrù del iströmènt: arpègi, salcc, dovrà i cromatìsm e la scàla müzicàla.
Ol tèrs lièl, la scöla müzicàla l’è pensàda per per imparà 'l repertòre de la Bèrghem Baghèt che l’ vè sunàt in di fèste religiùze e ‘n di manifestasiù, per imparà a marcià ‘nsèma e a ‘ntunàs co i óter sunadùr de la bànda.
Bergamo on Pipes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Bèrghem Baghèt l'à tiràt in pé ol Bergamo on Pipes ol prim fèstival internasiunàl de cornamüze che l' s'è tegnìt al Lazarèt de Bèrghem dal 17 al 19 de Setèmber del 2010. Chèsto fèstival l' gh'avrès de tègnes pò ògne dù agn.


text: 1Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i nüxü̃ perüxoe i guxü̃ma i chixexü̃gü, rü ngẽma na pidorata̱a̱xgüxü̃, rü ngẽma na togüpe̱xewa meã na pemaxẽnetaxü̃ rü ngẽma na pixãũxãchiwa̱xegüxü̃, rü ngẽma na pexoregüta̱a̱xgüxü̃. 2Rü ngẽxguma chi aixcüma nüxü̃ picua̱xãchitanügu na ñuxãcü namecümaxü̃chixü̃ ya tórü Cori, rü ñoma wüxi i õxchana i ngexwacax buxü̃ i naẽgünenixü̃ nüxü̃́ ngúchaü̃xü̃rüü̃ penaxwa̱xe i poraãcü pexü̃́ nangúchaü̃ i norü ore na ngẽmawa peporaexü̃ca̱x rü meã peyaexü̃ca̱x i perü õwa na ngẽmaãcü guxü̃wama namexü̃ca̱x i perü maxü̃ i taguma gúxü̃. 4Rü ñu̱xma rü name nixĩ i tórü Corina pengaicamagü. Erü nüma ya tórü Cori nixĩ ya yima nuta ya maxü̃cü ya Tupana nayaxucü na namaã inaxügüãxü̃ca̱x ya napata. Rü woo duü̃xü̃gü rü nüxü̃ na oexü̃, natürü yima nixĩ ya Tupana nayaxucü erü naxca̱x rü namexẽchi. 5Rü ngẽxgumarüü̃ ta i pemax, rü Tupana pexü̃ nade na napataarü nutagü ya maxẽcü pixĩgüxü̃ca̱x. Rü pema nixĩ i Tupanaãrü ngü̃xẽẽruü̃gü i üünexü̃ i Ngechuchu ya Cristuégagu Tupanana ãmare pexãgüxü̃. Rü ngẽma ãmare i nüxna pexãgüxü̃ i namaã nataãẽxü̃ nixĩ i perü maxü̃ i mexü̃ i nape̱xewa. 6Rü Tupana rü norü ore i ümatüxü̃wa rü Cristuchigaxü̃ nixu rü ñanagürü: “Ñu̱xma na ichanaxügüxü̃ ya chopata, rü yima nuta ya nüxĩra chayaxücuchicü, rü yima nixĩ ya nuta ya mexẽchicü ya chomatama chanayaxucü na chopata namaã ichaxügüxü̃ca̱x. Rü yima nuta rü chaunechiga nixĩ. Rü yíxema nüxü̃́ yaxõxẽ, rü aixcüma tá tanayaxu i ngẽma maxü̃ i taguma gúxü̃ i tümamaã ichaxunetaxü̃”, ñanagürü. 7Rü pema na nüxü̃́ peyaxõgüxü̃, rü Cristu rü pexca̱x rü guxü̃wama name rü naporaxüchi. Natürü ngẽma tama yaxõgüxü̃ca̱x, rü taxuwama name. Rü ngẽmaca̱x ya Tupana rü norü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Yima nuta ya ĩpataarü üruü̃gü nüxü̃ ocü, rü chauxca̱x rü gucü ya nutaarü yexera namexẽchi. Rü ngẽmaca̱x yimaẽ́tüwa nixĩ ichanaxügüxü̃ ya chopata”, ñanagürü. 8Rü Tupanaãrü ore rü ñanagürü ta: “Guxü̃ma i ngẽma tama yaxõgüxü̃ rü tama irüxĩnüẽchaü̃xü̃ rü yima nutagu tá nayarüpucutügü”, ñanagürü. Rü ngẽmaãcü i guxü̃ma i ngẽma tama yaxõgüxü̃ rü tá chixexü̃gu nayi erü tama Tupanaga naxĩnüẽchaü̃ rü tama Cristuaxü̃́ nayaxõgüchaü̃. Rü ngẽmaca̱x Tupana tá nanapoxcue yema nüma nüxü̃ yaxuxü̃rüü̃. 9Natürü pema nixĩ i duü̃xü̃gü i tórü ãẽ̱xgacü ya Tupana pexü̃ idexechixü̃ na norü ngü̃xẽẽruü̃gü pixĩgüxü̃ca̱x. Rü pema nixĩ i duü̃xü̃gü i nape̱xewa ixüünexü̃ erü nümatama ya Tupana rü norü duü̃xü̃güxü̃ pexü̃ nixĩgüxẽẽ na nüxü̃ pixuxü̃ca̱x i norü ore i aixcüma mexẽchixü̃. Rü nümatama ya Tupana nixĩ ga chixexü̃wa pexü̃ ínanguxü̃xẽẽxü̃ na norü ngóonexü̃ i mexẽchixü̃gu pechocuxü̃ca̱x. 10Rü ü̃pa ga pema rü tama Tupanaãrü duü̃xü̃gü pixĩgü, natürü i ñu̱xma rü aixcüma norü duü̃xü̃gü pixĩgü. Rü ü̃pa rü taxúeaxü̃́ma pengechaü̃tümüü̃gü, natürü i ñu̱xma rü Tupanaãxü̃́ pengechaü̃tümüü̃gü. 11Pa Chaueneẽgü ya Pexü̃ Changechaü̃güxex, rü ñu̱xma na Tupanaãrü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃, rü tama ñoma i naãnecü̱̃ã̱x pixĩgü. Rü ngẽmaca̱x pexü̃ chaca̱a̱xü̃ na nüxü̃ perüxoexü̃ca̱x i guxü̃ma i ngẽma ngúchaü̃gü i chixexü̃ i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x nagu ĩxü̃. Erü ngẽma ngúchaü̃gü i chixexü̃ rü taãẽxü̃ chixexü̃gu nanguxẽẽchaü̃. 12Rü name nixĩ i meã pemaxẽ nape̱xewa i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Tupanaxü̃ cua̱xgüxü̃. Rü ngẽxguma woo poraãcü chixri pechiga yadexagügu i nümagü, rü tá nüxü̃ nadaugü na ñuxãcü mexü̃ pexügüxü̃, rü tá Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü i ngẽxguma Cristu wena núma ũxgu. 13Rü name nixĩ na tórü Cori ya Ngechuchugagu tümaga pexĩnüẽxü̃ ya guxãma ya yíxema perü ãẽ̱xgacügü ixĩgüxe. Rü ngẽmaãcü name nixĩ i meã naga pexĩnüẽ ya ãẽ̱xgacü ya tacü ya Dumawa ngẽxmacü, erü nüma nixĩ i guxü̃ i togü i ãẽ̱xgacügüétüwa nangẽxmaxü̃. 14Rü ngẽxgumarüü̃ ta name nixĩ i naga pexĩnüẽ i ngẽma togü i ãẽ̱xgacügü i petanüwa namugüxü̃ ya yima ãẽ̱xgacü ya tacü na napoxcueãxü̃ca̱x i ngẽma chixexü̃ ügüxü̃ rü namaã nataãẽgüxü̃ca̱x i ngẽma mexü̃ ügüxü̃. 15Erü Tupana nanaxwa̱xe na mexü̃ pexügüxü̃ na ngẽmaãcü ipeyanangea̱xgüxẽẽxü̃ca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Tupanaãrü orexü̃ cuáxchaü̃güxü̃ rü chixri ngẽma orechiga idexagüxü̃. 16Rü ñu̱xma na Cristu pexü̃ ínguxü̃xẽẽxü̃, rü name nixĩ i duü̃xü̃gü i aixcüma ínguxü̃xü̃rüü̃ãcü meã pemaxẽ. Natürü ñu̱xma na ípenguxü̃xü̃ rü tama name na ngẽmamaã pegü ípepoxü̃xü̃ na ṯacü rü chixexü̃ pexügüxü̃ca̱x. Erü ñu̱xma na Tupanaãrü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃, rü name nixĩ i norü ngúchaü̃xĩcatama pexügü. 17Rü name nixĩ i meã penayauxgü i guxü̃ma i duü̃xü̃gü. ¡Rü nüxü̃ pengechaü̃ i taeneẽgü i yaxõgüxü̃! ¡Rü nüxü̃ pemuü̃ẽ ya Tupana! ¡Rü naga pexĩnüẽ ya ãẽ̱xgacü ya tacü ya Dumacü̱̃ã̱x! 18Pa Duü̃xü̃gü i Coriã̱xgüxü̃x, ¡rü nüxü̃ pengechaü̃gü rü naga pexĩnüẽ i perü corigü! Rü tama name i ngẽma perü corigü i pemaã mecümaxü̃xü̃xĩcatama pengechaü̃gü, natürü name nixĩ i nüxü̃ pengechaü̃gü ta i ngẽma perü corigü i chixecümaxü̃. 19Erü Tupana rü pemaã nataãẽ ega nüxü̃ na pengechaü̃güxü̃ca̱x yaxna namaã pexĩnüẽgu i ngẽxguma texé natüca̱xmamare chixexü̃ pemaã ü̱xgu rü ngúxü̃ pexü̃ tingexẽẽgu. 20Natürü ¿ṯacüwa pexü̃́ namexü̃ ega yaxna namaã pexĩnüẽgu i ngẽxguma wüxi i perü chixexü̃ca̱x pepoxcuegu? Natürü ngẽxguma ṯacü rü mexü̃ i pexüxü̃gagu ngúxü̃ pingegügu rü yaxna namaã pexĩnüẽgu, rü ngẽma waxi nixĩ i Tupanape̱xewa mexü̃. 21Rü ngẽma na mexü̃ pexüxü̃gagu ngúxü̃ pingegüxü̃ca̱x nixĩ i Tupana pexü̃ idexechixü̃. Yerü ga Cristu rü ta pexca̱x ngúxü̃ ninge. Rü yemaãcü pexü̃ nüxü̃ nadauxẽẽ na ñuxãcü nüma nanaxwa̱xexü̃ na naxrüü̃ yaxna namaã pexĩnüẽxü̃ i ngẽma ngúxü̃. 22Nüma ga Cristu rü taguma pecadu naxü, rü taguma texéxü̃ nawomüxẽẽ. 23Rü yexguma duü̃xü̃gü chixexü̃ namaã ixugüegu, rü nüma rü taxuü̃ma ga chixexü̃maã nanangãxü̃. Rü yexguma ngúxü̃ nüxü̃ yangexẽẽgügu, rü nüma rü tama ṯacü rü chixexü̃maã nanaxãũxü̃ne. Natürü Tupanamaã nüxü̃ nixu na nüma namaã namexẽẽãxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü ga chixri namaã chopetüxü̃. Yerü nüxü̃ nacua̱x rü Tupana rü aixcüma meã nanangugü i guxü̃ma i duü̃xü̃güarü maxü̃. 24Rü nümatama ga Cristu rü nügüxü̃negu nayange ga tórü pecadugü ga yexguma curuchagu nayu̱xgu. Rü yemaãcü nanaxü na nüxü̃ rüxoexü̃ca̱x i tórü chixexü̃ na naxca̱xicatama imaxẽxü̃ca̱x. Nüma rü pexca̱x nanapi̱x na yemaãcü pexü̃ nameẽxẽẽxü̃ca̱x. 25Rü pema ga ü̃pa rü ñoma carnerugü i nu ne naxĩmarexü̃rüü̃ pixĩgü. Natürü i ñu̱xma rü marü Cristuca̱x pewoegu. Rü nüma nixĩ i perü dauruü̃ yiĩxü̃, rü nüma nixĩ i pexna nadauxü̃.


text:
Müsega ambient
La müsega ambient a l'è un gener müsegal particular, che'l da un'impurtanza granda a la atmusfera del toch pütost che ai not. La müsega ambient la nass dopu di speriment de müsega semi-acüstica, del'impressiunism de l'Erik Satie, de la müsega cuncreta el minimalism del Terry Riley e del Philip Glass, e la müsega del Brian Eno.
In Itàlia il müsicista de Müsega ambient l'è il Jean Ven Robert Hal.
La müsega ambient la dupren de spess in di film per la sua capacità de creà atmusfer e ambient sunor.


text:
Turitg: Freitag en il museum
-
- Zoom
- Markus e Daniel Freitag, ils dus fundaturs da la fatschenta Freitag èn loschs da l'exposiziun en il museum per creaziun a Turitg. (Keystone)
Las tastgas da la firma Freitag èn enconuschentas dapertut en la Svizra. L'exposiziun "Freitag - Out of the Bag" emprova d'eruir co design ed in bun nas da far fatschentas giogan cun success ensemen. En siat boxas che fan allusiun a cars annex da camiuns mussa l'exposiziun l'istorgia da Freitag, dat in'invista en la producziun da las tastgas, mussa co products vegnan sviluppai e co Freitag venda las tastgas. Dasperas mussan projecziuns da video differents pass da lavur tar Freitag. Davent dal tagliar dapart las blatgas enfin tar il pachetar las tastgas finidas.
-
- Zoom
- En set boxas presenta l'exposiziun ils principis e l'istorgia da Freitag. (Betty Fleck, © ZHdK)
Ina relaziun speziala han ils dus frars e fundaturs da Freitag, Markus e Daniel Freitag tar il lieu da l'exposiziun. Omadus han studegià a la scola d'artisanadi da Turitg a la quala il museum tutga. Markus Freitag è perquai loschs da survegnir ina tala exposiziun da la scola nua ch'els han studegià.
In'istorgia da success
Entschet ha tut il 1993 a Turitg cura ch'ils dus frars han tschertgà ina tastga robusta che protegia lur skizzas e dissegns da la plievgia. Inspirads dals camiuns che charravan mintga di sper lur WG ora han els lura sviluppà ina tastga or da las blatgas veglias da camiuns. Dapi lura è l'expansiun da Freitag ida vinavant a moda spectaculara. Oz lavuran dapli che 130 persunas per Freitag. En la fabrica nova ad Oerlikon lavan e taglian els da quai da 390 tonnas blatgas mintg'onn. En las nov atgnas stizuns en la Svizra, la Germania, a Vienna, New York e Tokyo, en l'internet e sur passa 400 stizuns partenarias vendan els dapli che 300'000 products mintg'onn, tendenza ensi viers. (aw/aca/rtr)
-
- Zoom
- Las tastgas da Freitag èn derasadas sin l'entir mund sco cheu en il Giapun. (Akihiko Kanke)


text:
Europe
Gl′Europe i èṅ un grup muśicàl hard & heavy śvedéś nâ in dal 1978 e cgnusû specialmènt p'r i sò disc di an Utànta e par la canta The Final Contdown dal 1986.
In dla sò caréra i aṅ vindû vint migliòṅ 'd àlbum a 'l incìrca, quarànta śuntànd-ag anc i sìngui.
Biugrafìa
Al grup al mōv i prim pas in dal 1978 quànd al cantànt e chitarìsta John Norum, al basìsta Peter Olsson, al baterìsta Tony Niemistö, al chitarìsta Micke Kling e al basìsta Jan-Erik Bäckström (ch'i daśgnìvan da Upplands Väsby, in di dintóran ad Stucólma), i métan sù na furmasiòṅ ciamàda WC. Dòp ésar-'s mulâ p'r un pôc ad tèmp, Olsson al ciàma Norum par dmandàr-ag ad turnàr insém e acsè a sucèd, cun un cantànt nóṿ ad paca, Joakim Larsson, che pò al sarnirà par lò al nóm ad Joey Tempest.
Al grup al càmbia nóm in Force e pò in Europe. Cun cal nóm chè i vìnsan un cuncōrs par di grup śvedéś. In dal Dicémbar dal 1982 gl’Europe i rigìstran al sò prim àlbum (ciamâ pròpria Europe) ch'al véd la luś in dal Favràr dal 1983 (utàv pòst in dla clasìfica dal sò paéś), cun Seven Doors Hotel e In the Future to Come cuma pès più famóś. 'L an dòp l'è la vòlta ad Wings of Tomorrow, cun al lènt Open Your Heart.
In dal Maǵ dal 1986 al grup al fà vgnir fóra par la Epic Recors quél ch'al dvintarà al sò lavōr più cgnusû e vindû: The Final Countdown, cun dèntar la canta umònima (dódas migliòṅ ad pès vindû) e di àtar sìngui ad sucès cuma Rock the Night, Carrie, On the Loose e Cherokee.
Anc al quàrt àlbum dal grup (Out of This World dal 1988) al vénd bèṅ (3 migliòṅ ad pès), rivànd a ciapàr anc 4 disc 'd òr e 2 ad plàtin. A la chitàra Kee Marcello 'l iva in cal méntar tòlt al pòst ad John Norum. Óltar a 'l arfacimènt 'd Open your heart, al disc al gh'à dèntar anc di àtar braṅ cgnusû cuma i sìngui Superstitious e Let the good times rock e la rabìda Ready or not. Invéci cun Prisoners in Paradise dal 1991 al ròbi i tàcan a 'ndàr mâl parchè a sém in di tèmp dal grunge e in di Stat Unî al disc 'l è 'n fiàsc. Dòp èsar stâ mulâ par la Epic e avér far vgnir fóra na racòlta in dal 1993, al grup al s mòla. Joey Tempest al taca a sunàr da par lò faghénd catàr in di negòsi tri disc sulìsta (A Place to Call Home dal 1995 'l è 'l prim). In dal 2003 però al grup al tórna insém par far di disc e di cuncèrt, cuma quéi tgnû a Nunàntla in dal 2010 e in dal 2012.
Discugrafìa
Àlbum
- 1983 - Europe
- 1984 - Wings of Tomorrow
- 1986 - The Final Countdown
- 1988 - Out of This World
- 1991 - Prisoners in Paradise
- 2004 - Start from the Dark
- 2006 - Secret Society
- 2009 - Last Look at Eden
- 2012 - Bag of Bones
Racòlti
- 1993 - 1982-1992
- 1999 - 1982-2000
- 2004 - Rock the Night: the very best of Europe
Da 'l viṿ
- 2008 - Almost Unplugged
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad The Final Countdown in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Rock The Night in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Carrie in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Open Your Heart in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Superstitious in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Let The Good Times Rock in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Prisoners in Paradise in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd I'll Cry For You in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Got To Have Faith in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Hero in sal Youtube


text:
Genthod
Genthod a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.87 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 2765 abitant.
El cumün de Genthod al se tröva a una altitüden de 405 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellevue, Collex-Bossy, Versoix. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Demografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Genthod in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Berg
Berg el pöl vìga chèsti significàcc:
en Germània[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Ravensburg, endèl stat federàl del Baden-Württemberg
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Hof, endèl stat federàl de la Baviéra
- Berg im Gau, cümü del circondàre rüràl de Neuburg-Schrobenhausen, endèl stat federàl de la Baviéra
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Neumarkt, endèl stat federàl de la Baviéra
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Starnberg, endèl stat federàl de la Baviéra
- Berg bei Ahrweiler, cümü del circondàre rüràl de Ahrweiler, endèl stat federàl de la Renània-Palatinàto
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Germersheim , endèl stat federàl de la Renània-Palatinàto
- Berg, cümü del circondàre rüràl de Rhein-Lahn-Kreis, endèl stat federàl de la Renània-Palatinàto
en Svìsera[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Berg cümü del canton Türgovia
- Berg cümü del canton San Gal
- Berg am Irchel cümü del canton Zürigh


text:
Driver
Ol Driver (pr. dràaivër; de spès ciamàt dóma Drive) in del zöch del Gòlf l'è ü di lègn. I lègn i è chèle mase che i gh'à öna crapa facia da öna bòcia 'mpò schisada sura e sóta e teàda de öna banda, pròpe 'ndóe la gh'à de picaga dét in de la balina. I lègn i è nümeràcc da l'ü al sèt e si a dóvra per tirà ol prim cólp dal Tee de partènsa, ma spècie chèi che i è nümercc dal trì al sèt s' pöl dovrài pò dal Fairway.
Ol Driver, che l'è 'l lègn ü, se l' dóvra dóma dal Tee de partensa e la sò crapa, compàgn de chèla de töcc i óter lègn, l'è facia de metàl, ma i è amò cimaàcc lègn desà che fina a 20 agn fà i gh'éra la crapa facia pròpe de lègn.
Ol Driver l'è 'l lègn che l'gh'à la crapa piö gròsa de töcc (fina a 460 cc) e la banda teàda, che la ghe pica dét a la balina, l'è quase drécia desà che l'è inclinada dóma de 10 - 15 gradi e pròpe per chèsto l'è ü bastù malfà de dovrà.
Col Driver ü zogadùr profesionista 'l pöl fà fina a 300 e piö méter, mèntre ü diletànt che l' zöga bé 'l pöl rià a 240 - 250 méter, pròpe per chèsto ol Driver se l' dóvra dóma dal Tee di büse piö lónghe (Par 4 e 5).


text: 1Rü yexguma Nacharétuwa nayexmagu ga Ngechuchu, rü Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃ inanaxügü ga Tupanaãrü orexü̃ na yaxuxü̃ ga Yudéaanewa ga dauxchitawa ngextá taxúema íxãpataxü̃wa. Rü duü̃xü̃gümaã nüxü̃ nixu rü ñanagürü: —¡Nüxü̃ perüxoe i pecüma i chixexü̃! Erü marü ningaica na perü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana —ñanagürü. 3Rü guma Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃chiga nixĩ ga naxümatüãxü̃ ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ichaía ga yexguma ñaxgu: “Rü dauxchitawa i ngextá taxúema íxãpataxü̃wa tá nangẽxma i wüxi i duü̃xü̃ i ngẽ́ma tagaãcü ñaxü̃: ‘¡Pegü pemexẽẽ̱x naxca̱x ya Cori! ¡Rü naxca̱x ipeyanawe̱xãchixẽẽ̱x i perü maxü̃!’ ” ñaxü̃. 4Rü naxchiru ga Cuáü̃ rü cameyuta̱xanaxca̱x nixĩ, rü norü goyexü̃ rü naxcha̱xmünaxca̱x nixĩ. Rü beruremaã rü munümaã naxãwemü. 5Rü yéma Cuáü̃xü̃tawa inayarüxĩnüẽgüxü̃ ga duü̃xü̃gü ga Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x, rü duü̃xü̃gü ga guxü̃ ga Yudéaanewa ne ĩxü̃, rü duü̃xü̃gü ga natü ga Yudáü̃ãrü ngaicamagu ãchiü̃güxü̃. 6Rü guxema duü̃xẽgü ga nüxü̃ ixugüexe ga tümaãrü pecadugü, rü Cuáü̃ rü tüxü̃ ínabaiü̃xẽẽ ga natü ga Yudáü̃wa. 7Natürü yexguma Cuáü̃ nüxü̃ da̱u̱xgu ga naxü̃tawa na nangugüxü̃ ga muxü̃ma ga ãẽ̱xgacügü ga Parichéugü rü Chaduchéugü na ínabaiü̃xẽẽãxü̃ca̱x, rü Cuáü̃ ñanagürü nüxü̃: —Pa Ãxtapearü Duü̃xü̃güx, ¿rü texé pemaã nüxü̃ tixu na naxchaxwa pibuxmüxü̃ca̱x i ngẽma Tupanaãrü poxcu i ãũcümaxü̃ i marü ingaicaxü̃? 8—¡Rü penaxwa̱xe na Tupana naxwa̱xexü̃ãcüma pemaxẽxü̃ na ngẽmaãcü guxü̃ma i duü̃xü̃gü nüxü̃ nadaugüxü̃ca̱x na aixcüma marü nüxü̃ perüxoexü̃ i ngẽma pecüma i chixexü̃! 9—Erü Tupanape̱xewa rü taxuwama name na pegü pixuxü̃ na Abráü̃tanüxü̃ i Yudíugü pixĩgüxü̃ erü tama ngẽmaca̱x nixĩ ya Tupana i duü̃xü̃güxü̃ nayaxuxü̃. Rü pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽxguma Tupana naxwa̱xegu, rü tama nüxü̃́ naguxcha na daa nutawa Abráü̃tanüxü̃ nanguxü̃xẽẽxü̃. 10—Rü Tupanaãrü yuema rü marü íimemare na nadaxü̃xü̃ca̱x i ngẽma nanetügü i tama mexü̃. Rü guxü̃ma i nanetügü i chixearü õṍxü̃ rü tá nadaxü̃, rü ñu̱xũchi tá ínagu —ñanagürü. 11Rü ñanagürü ta ga Cuáü̃: —Choma rü aixcüma dexáwamare pexü̃ íchabaiü̃xẽẽ na togü i duü̃xü̃gü nüxü̃ cuáxü̃ca̱x na aixcüma marü nüxü̃ perüxoexü̃ i pecüma i chixexü̃. Natürü choweama tá ínangu i to i Tupanaãrü orearü uruü̃. Rü nüma tá pexü̃tawa nanamu i Tupanaãẽ i üünexü̃ na naporaexẽẽãxü̃ i ngẽma Tupanawe rüxĩxü̃, rü nüma tá nanapoxcue i ngẽma Tupanaxü̃ oexü̃. Erü nüma rü poraãcü choxü̃ narüyexera na ãẽ̱xgacü yiĩxü̃. Rü choma rü nape̱xewa rü taxuwama chame rü bai i norü chapatuarü ngewaxüra chame. 12—Rü nüma rü marü ínamemare na ñoma i naãnewa yadexechiãxü̃ca̱x i norü duü̃xü̃gü ñoma wüxi i yatü trigu naã́tüna idexechixü̃rüü̃. Rü ngẽmaãcü tá nayadexechi i ngẽma noxrü ixĩgüxü̃ na naxü̃tawa nangẽxmagüxü̃ca̱x, natürü ngẽma tama noxrü ixĩgüxü̃ rü tá ínanagu nawa ya yima üxü ya taguma ixoxü̃ne —ñanagürü ga Cuáü̃. 13Rü yexguma nixĩ ga Gariréaanewa ne naxũxü̃ ga Ngechuchu. Rü Cuáü̃xü̃tawa nanguxü̃ ga Yudáü̃ ga natüwa, na Cuáü̃ ínabaiexẽẽxü̃ca̱x. 14Rü noxri rü tama Ngechuchuxü̃ ínabaiexẽẽchaü̃ ga Cuáü̃. Rü ñanagürü nüxü̃: —Choxü̃ waxi nixĩ i namexü̃ na ícubaiexẽẽxü̃. ¿Rü ñuxãcü i cuma i chauxü̃tawa cuxũxü̃ na choma cuxü̃ íchabaiexẽẽxü̃ca̱x? —ñanagürü. 15Natürü ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Name nixĩ i choxü̃ ícubaiexẽẽ i ñu̱xmax. Erü name nixĩ i tanaxü i guxü̃ma i ngẽma Tupana tüxü̃ muxü̃ —ñanagürü. Rü yexguma ga Cuáü̃ rü: —Ngü̃ —ñanagürü. 16Rü yexguma marü Cuáü̃ Ngechuchuxü̃ íbaiexẽẽguwena, rü dexáwa ínaxü̃ãchigu ga Ngechuchu. Rü yexgumatama niwãxna ga daxũguxü̃ ga naãne, rü Ngechuchu nüxü̃ nadau ga Tupanaãẽ i Üünexü̃ ga wüxi ga muxtucurüü̃ na inagoxü̃ rü nüxna na nanguxü̃. 17Rü dauxü̃wa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Daa nixĩ ya Chaune ya nüxü̃ changechaü̃xü̃chicü, rü poraãcü namaã chataãẽxü̃chicü —ñaxü̃.


text:
Chamelet
Chamelet l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Bois-d'Oingt, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 663 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14,43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 291 méter a 'na altèsa màsima de 742 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Savusa
Savusa (nom ufizial in italian: Savosa) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan, in del Canton Tesin. Al gh’ha pü u manch 2 111 abitant (datu del 31 Dicember 2011[1]) e una süperfis de 0.7 km², e 'l se tröva a una altitüden de 437 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Savusa a l'è tacaa ai cumün de Lügan, Massagn, Purza e Vescia.
Istoria del Paes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Savusa l'è stada mensiunada la prima völta in del 1335 cunt el nom de Savoxa; Ruèl, in de l'ann 1078. In del 1804 Ruèl l'è stada giuntada a Savusa.
Aministraziun Cumünala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Bürgarmaister, u sindech, de Savusa a l'è 'l sür Raffaele Schärer.
Evulüziun Demugrafega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Pescara
Pescara (Aternum en latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de l'Abruzzo, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Pescara 'l g'ha presapóch 115.197 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 3491 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chieti (CH), Francavilla al Mare (CH), Montesilvano, San Giovanni Teatino (CH), Spoltore.
Enfìna al 1927 el teretóre del cümü de Pescara del dé d'encö l'ìa spartìt 'ntra du cümü diferèncc: chèl de Pescara, a sud del fiöm omònimo, l'ìa sóta la pruvincia de Chieti, e chèl de Castellammare Adriatico, a nord del fiöm, che 'l restàa sóta la pruvincia de Teramo. Dòpo de l'ünificasiù dei dù cümü gh'è stat istitüìt apò a la Pruvincia.


text:
Cybermobing - ristga da suicidi crescha
-
- Zoom
- Cun las raits socialas novas en l'internet èn uffants e giuvenils periclitads dal cybermobing. Ina da las consequenzas dal cybermobing èn depressiuns. (Keystone)
Cybermobing, in nov problem social. L’internet cun paginas socialas sco Facebook porscha ina gronda ristga ch’uffants e giuvenils daventan victimas da mobing.
Ina fotografia penibla u in spruh, ina beffa e quai repetidamain e cun sistem. Ils pertutgads pon vegnir uschia en grondas miserias. La consequenza possia esser ch’uffants e giuvenils sa tirian da la vita sociala, survegnian depressiuns ed uschia possia era la ristga per suicidi crescher. Quai di Silvio Caviezel da la Pro Juventute Grischun. E per il scolast Gabriel Derungs saja il cybermobing ina furma anc bler pli subtila e nauscha ch’il mobing sin plazza da scola.
Discurrer dal problem è buna prevenziun
Era il psicolog d'uffants Philipp Ramming è da l'avis che mobing en l’internet saja pli simpel, las barrieras èn pli bassas. Oramai che la distanza entras l'internet reduceschia il sentiment da responsabladad dals acturs. Dentant: per Ramming na dettia quai betg dapli mobing che pli baud, dentant discurran ins dapli dal problem. E quai fa plaschair a Ramming. Per el saja discurrer dal problem ina fitg buna prevenziun. (fc/rm/rtr)


text:
Belprahon
Cuurdinàde: 47°17.112′N 7°24.322′E
Belprahon a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.79 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 297 abitant.
El cumün de Belprahon al se tröva a una altitüden de 627 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Moutier, Roches, Grandval, Eschert.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Belprahon l'eva anca cognussüü cul nom de Tiefenbach ma al dì d'encö quel nom chi l'è minga pü ütilisaa.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Belprahon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Cóv
Cóv l'è ü cümü de la basa pianüra de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 27 km de la sità e a 115 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 4 076 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 12,7 km² e 'na densità de popolasiù de 321 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Antegnàt, Barbada, Cals, Curt Nöa, Fara de Söla, Iss E Romà.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cóv l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text: 1Ñaã nixĩ i norü ügü i ore i mexü̃ ya Ngechuchu ya Cristu ya Tupana Nanechiga. 2Rü nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ichaía ümatüxü̃ ga Tupanaãrü ore, rü ñanagürü: “Cupe̱xegu chayamu i chorü orearü ngeruü̃ na namexẽẽãxü̃ca̱x i cumaü̃. 3Rü dauxchitawa i ngextá taxúema íxãpataxü̃wa rü tá nangẽxma i wüxi i duü̃xü̃ i ngẽ́ma tagaãcü ñaxü̃: ‘¡Pegü pemexẽẽ̱x naxca̱x ya Cori. Rü naxca̱x ipeyanawe̱xãchixẽẽ̱x i perü maxü̃!’ ” ñaxü̃ tá. 4Rü Cuáü̃ rü dauxchitawa ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa nango̱x rü yéma ínanabaiü̃xẽẽ ga duü̃xü̃gü. Rü namaã nüxü̃ nixu ga na namexü̃ na Tupanaca̱x nadaugüxü̃ rü ínabaiü̃xü̃ na Tupana nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x ga norü pecadugü. 5Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga Yudéaanecü̱̃ã̱x rü ĩãne ga Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x rü yéma Cuáü̃xü̃tawa naxĩĩxü̃ ga na nüxü̃́ iyanaxĩnüẽxü̃ca̱x. Rü nümagü rü norü pecadugüxü̃ yéma nayarüxugüxü̃, rü Cuáü̃ rü natü ga Yudáü̃wa ínayabaiü̃xẽẽtanü. 6Rü naxchiru ga Cuáü̃ rü cameyuta̱xanaxca̱x nixĩ, rü norü goyexü̃ rü naxcha̱xmünaxca̱x nixĩ. Rü beruremaã rü munümaã naxãwemü. 7Rü Cuáü̃ rü yema nüxü̃ yaxuxü̃ ga orewa, rü ñanagürü: —Choweama tá ne naxũ ya choxü̃ rüyexeracü. Rü choma rü taxuwama chame rü bai na ichayarümaxãchixü̃ na íchayaw̱ẽxü̃ca̱x i norü chapatucunügü. 8—Choma rü dexáwamare pexü̃ íchabaiü̃xẽẽ, natürü nüma rü tá Tupanaãẽ i Üünexü̃ pexna nanguxẽẽ —ñanagürü ga Cuáü̃. 9Rü yema ngunexü̃gügu, rü Ngechuchu rü ínaxũxũ nawa ga guma ĩãne ga Nacharétu ga Gariréaanewa yexmane. Rü Cuáü̃ rü natü ga Yudáü̃wa ínanabaiexẽẽ. 10Rü yexguma dexáwa ínaxü̃ãchigu, rü Ngechuchu nüxü̃ nadau ga na yangenaxü̃ ga daxũwa. Rü yema Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü wüxi ga muxtucurüü̃ inanago, rü Ngechuchuna nangu. 11Rü daxũwa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Cuma nixĩ i Chaune i cuxü̃ changechaü̃xü̃chixü̃ rü cumaã chataãẽxü̃chixü̃ —ñaxü̃. 12Rü yemawena rü Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü dauxchitawa ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa Ngechuchuxü̃ naga. 13Rü yéma nayexma ga 40 ga ngunexü̃. Rü naẽü̃gü ga idüraexü̃ íyexmagüxü̃wa nayexma, rü ṉg̱oxo ga Chataná rü nüxü̃ naxü. Natürü Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü ga daxũcü̱̃ã̱x rü Ngechuchuxü̃ narüngü̃xẽẽgü. 14Rü nawena ga poxcupataü̃gu na napoxcuxü̃ ga Cuáü̃, rü Gariréaanewa naxũ ga Ngechuchu na naxunagüãxü̃ca̱x ga Tupanaãrü ore i mexü̃. 15Rü ñanagürü: —Marü nawa nangu i ngunexü̃ ga Tupana nagu unetaxü̃, rü pexca̱x ningaica na perü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃. ¡Rü ñu̱xma rü name nixĩ i Tupanaca̱x pedaugü rü peyaxõgü i ngẽma norü ore i mexü̃! —ñanagürü. 16Rü yexguma naxtaxa ga Gariréaanacügu yaxũxgu ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga Chimáũ rü naẽneẽ ga Aü̃dré. Rü nümagü rü woetama püchaetanüxü̃ nixĩgü rü yéma naxtaawa napüchaegü. 17Rü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Chowe perüxĩ rü tá pexü̃ charüngü̃xẽẽ na chauxü̃tawa penagagüxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü! —ñanagürü. 18Rü yexgumatama ga yema taxre, rü yéma nanawogü ga norü püchagü. Rü Ngechuchuwe narüxĩ. 19Rü yéamaxü̃ra naxũ ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga Chaü̃tiágu rü naẽneẽ ga Cuáü̃. Rü Zebedéu nanegü nixĩgü ga nümagü. Rü wüxi ga nguewa nayexmagü, rü yéma ínanangáitagü ga norü püchagü. 20Rü yexgumatama Ngechuchu naxca̱x naca. Rü nümagü rü yéma nguewa tüxü̃ nata̱xgü ga nanatü ga Zebedéu namaã ga tümaãrü puracütanüxü̃gü, rü Ngechuchuwe narüxĩ. 21Rü ĩãne ga Capernáũwa nangugü. Rü yexguma ngü̃xchigaarü ngunexü̃wa nanguxgu, rü Ngechuchu rü ngutaque̱xepataü̃wa naxũ rü yexma naxücu. Rü yéma inanaxügü ga na nangúexẽẽtaexü̃. 22Rü duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü namaã ga norü ngu̱xẽẽtae, yerü aixcüma Tupanaãrü poramaã meã nanangúexẽẽ rü tama ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃rüü̃ nixĩ. 23Rü guma ĩãneãrü ngutaque̱xepataü̃wa nayexma ga wüxi ga yatü ga ṉg̱oxo nawa yexmaxü̃. Rü aita yéma naxü, rü ñanagürü: —¿Tü̱xcüü̃ totanüwa cuxũ, Pa Ngechuchu Pa Nacharétucü̱̃ã̱x? ¿Nuã cuxũ na toxü̃ cuyaḏaixü̃ca̱x? Choma rü cuxü̃ chacua̱x na Tupana Nane ya Üünecü quiĩxü̃ —ñanagürü. 25Rü Ngechuchu nüxü̃ naxoo̱x ga yema ṉg̱oxo, rü ñanagürü: —¡Iyarüngea̱x rü ínaxũxũ nawa ya yima yatü! —ñanagürü. 26Rü yexguma ga yema ṉg̱oxo rü guma yatüxü̃ niyuãchixẽẽ, rü tagaãcü aita naxüãcüma nawa ínaxũxũ. 27Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü, rü namücügüna nicachigü rü ñanagürügü: —¿Ṯacü nixĩ i ñaã? Maneca wüxi i ngexwacaxü̃xü̃ i ngu̱xẽẽtae nixĩ. Nüma rü aixcüma Tupanaãrü poramaã meã nangu̱xẽẽtae. Rü woo i ṉg̱oxogü rü naga naxĩnüẽ i ngẽxguma namuãxgu —ñanagürügü. 28Rü yemaãcü nixĩ ga paxa guxü̃wama ga Gariréaanewa rü Ngechuchuchigaxü̃ nacua̱xgüxü̃ ga duü̃xü̃gü. 29Rü yexguma ngutaque̱xepataü̃wa ínaxũxũgu ga Ngechuchu, rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃maã Chimáũ rü Aü̃drépatawa naxũ. 30Rü Chimáũ na̱xẽ rü ngürücarewa iyexma, yerü iyaxaxüne. Rü Ngechuchumaã ngĩxü̃ nixugüe. 31Rü ngĩxca̱x nixũ, rü ngĩxme̱xgu nayayauxãchi, rü ngĩxü̃ ínarüdaxẽẽ. Rü yexgumatama iga̱u̱xãchi ga na yaxaxünexü̃. Rü íirüda, rü inaxügü ga naxca̱x na namexẽẽãxü̃ ga õna. 32Rü yexguma marü yanaxücuxgu ga üa̱xcü ga na nachütachaü̃xü̃, rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃ rü guxü̃ma ga iṉg̱oxoã̱xgüxü̃. 33Rü guxü̃ma ga yema ĩãnecü̱̃ã̱x rü yexma guma ĩpataarü ĩã̱xwa naxca̱x nangutaque̱xegü. 34Rü nüma nanameẽxẽẽ ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga nagúxü̃raü̃xü̃ ga ḏaawemaã iḏaaweexü̃. Rü ínanawoxü̃ ga muxü̃ma ga ṉg̱oxogü, natürü nüxna nanachu̱xu ga na yadexagüxü̃, yerü nümagü ga ṉg̱oxogü rü nüxü̃ nacua̱xgü na texé yiĩxü̃. 35Rü ngunetüü̃ ga tauta yangóonegu, rü inaxũãchi ga Ngechuchu. Rü ĩãneãrü yéaxüra ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa naxũ na yéamaxü̃ra yayumüxẽxü̃ca̱x. 36Rü Chimáũ rü namücügümaã Ngechuchuca̱x nayadaugü. 37Rü yexguma nüxü̃ iyangaugügu, rü ñanagürügü nüxü̃: —Guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü cuxca̱x nadaugü —ñanagürügü. 38Natürü ga nüma rü nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¡Ngĩxã rü toxnamana taxĩ náĩgü ya ĩãnexãcügü ya ngaicamagünewa na ngẽ́ma rü ta chanaxunagüxü̃ca̱x i ore i mexü̃! Erü woetama ngẽmaca̱x nixĩ i Capernáũãrü ĩãnewa íchaxũxũxü̃. 39Rü yemaãcü ga Ngechuchu rü guxü̃ma ga Gariréaanegu nixũãgüchigü. Rü wüxichigü ga ĩãneãrü ngutaque̱xepataü̃wa rü nüxü̃ nixuchigü ga ore ga mexü̃, rü ínayawoxü̃ẽtanü ga ṉg̱oxogü. 40Rü Ngechuchuca̱x nixũ ga wüxi ga yatü ga chaxünemaã iḏaawecü. Rü nape̱xegu nayacaxã́pü̱xüãcüma ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, ngẽxguma cunaxwa̱xegu na choxü̃ curümexẽẽxü̃, rü cuxü̃́ natauxcha na chauxca̱x cuyataanexẽẽxü̃ —ñanagürü. 41Rü Ngechuchuaxü̃́ nangechaü̃tümüü̃ ga guma yatü. Rü nüxü̃ ningõgü rü ñanagürü nüxü̃: —Ngü̃, chanaxwa̱xe. ¡Marü curüme! —ñanagürü. 42Rü yexgumatama nüxü̃́ inayarüxo ga na nachaxünexü̃ ga guma yatü. Rü meãma naxca̱x nitaane. 43Rü Ngechuchu rü yexgumatama ínayamu. Rü meãma nanaxucu̱xẽ rü ñanagürü nüxü̃: —¡Dücax, tãũtáma texémaã nüxü̃ quixu! ¡Natürü ngẽ́ma paixü̃tawa naxũ, rü cugü nüxü̃ yadauxẽẽ! ¡Rü curü mexẽẽca̱x nüxna yaxuaxü̃ i curü ãmare ga yema Moĩché tüxü̃ muxü̃ na nüxü̃ nacuáxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü na curümexü̃! —ñanagürü. 45Natürü nüma ga guma yatü rü ínixũ rü inanaxügü ga na guxãmaãma nüxü̃ yaxuxü̃ ga yema nüxü̃ ngupetüxü̃. Rü yemaca̱x ga Ngechuchu rü marü taxucürüwa ngóxü̃wama duü̃xü̃güpe̱xewa ĩãnegügu naxücu. Natürü dauxchitagu ga ngextá duü̃xü̃gü ítaxuxü̃gu narüxã̱ũ̱x. Rü yéma naxca̱x naxĩĩxü̃ ga duü̃xü̃gü ga guxü̃ãnewa ne ĩxü̃.


text:
Ciao Darwin (A t salùt Darwin) 'l è un śóg televiśìṿ cundót par Paolo Bonolis, insém a Luca Laurenti, traśmìs par la televiśiòṅ itagliàna Canale 5 par siē an a partìr da 'l 1998.
Cum al funsiòna
Al prugràma al nas in dal 1998 da n'idéa ad Stefano Magnaghi e ad Paolo Bonolis: far cumbàtar, una còntra cl'atra, dū squàdri dal tut difarénti, par catàr i aspèt fat méj dl' óm e dla dòna di an Dumìla.
Al dè sarnî par la misa in ónda 'l è al Sàbat, còntra al prugràma ad Rai 1 Carràmba! Che fortuna ad Raffaella Carrà. La prima puntàda l'è dal 3 'd Utóbar dal 1998: a la cundusiòṅ a gh'è Paolo Bonolis insém a Luca Laurenti. Sèg a gh'è anc na mudèla ch'la fà la part dla Màdar natura, l’Annabelle Susanne Brewka. La siggla l'è Matti ad Renato Zero e Renato Serio, i balét i èṅ curâ par Marco Garofalo méntar la regìa 'l è dal piasintèṅ Beppe Recchia.
Al śóg al funsióna acsè. Tut al stmani i s càtan còntra dū squàdri ad sènt parsòni cun dèntar di elemènt ch'i èṅ a 'l upòst e cun dū persunàǵ famóś a guidàr-i. Durànt al puntàdi, i dū grup i aṅ da muciàr sù più punt ch'i pōlan, pasànd da na próa a cl'atra, cuma a spas in dal tèmp, la próa ad curàǵ, al cant o al défilé. La próa finàla, quéla ch'la fà vìnsar na squàdra o cl'atra, l'è qvéla di Silindròṅ, in dua dū cuncurènt i gh'aṅ da rispóndar a dal dmandi, quél ch'al fà méno śbali al dà la vìnsida a i sò cumpàgn méntar c'l àtar al và a fónd in dl'àqua.
Prima edisiòṅ
Secónda edisiòṅ
Tèrs'edisiòṅ
Quart'edisiòṅ
Quint'edisiòṅ
Sésta edisiòṅ
Culegamènt estéran


text:
Pulinègh
Artìcol in dialët piasintëin
Pulinègh (Polinago in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 15.315 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
In sal sò teritòri a gh'e d'i Agriturismi e Castëi a bota, e al 16 d'agust a gh'è la bèla Festa ad San Ròcc.
Futugrafìi[modifica | mudéfica la surzéia]
-
-
La cesëina ad Maria Bambina
Ligamm ad föra[modifica | mudéfica la surzéia]
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pussidòni · San Pròsper · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Roma: 17 onns praschun per fundatur da Parmalat
-
- Zoom
- Il fundatgur da Parmalat, Calisto Tanzi, sto ir per 17 onns en praschun. (Keystone)
Otg onns suenter il bancrut dal concern da victualias talian Parmalat, è il fundatur da la firma, Calisto Tanzi, vegnì sentenzià d'ina dretgira d'appellaziun a Bologna a 17 onns praschun.
En emprima instanza era Tanzi vegnì sentenzià il december 2010 a 18 onns praschun. L'anteriur directur da finanzas da Parmalat, Fausto Tonna, sto ir quasi 10 onns en praschun enstagl 14 onns.
L'advocat da Tanzi vul far recurs a la dretgira da cassaziun a Roma, la terza e davosa instanza.
(fa/sda)


text:
Pieve di Teco
Pieve di Teco l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de 1 411 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), condena superfìce de 40,6 km² e 'na densità de popolasiù de 35 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Armo, Aurigo, Borghetto d'Arroscia, Borgomaro, Caprauna (CN), Caravonica, Cesio, Pornassio, Rezzo, Vessalico.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Pieve di Teco l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Ried bei Kerzers
Ried bei Kerzers a l'è un cumün svizzer del distret de See (in frances: District du Lac), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.02 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1022 abitant.
El cumün de Murten/Morat al se tröva a una altitüden de 453 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ferenbalm (BE), Büchslen, Galmiz, Gempenach, Gurbrü (BE), Kerzers, Münchenwiler (BE), Murten/Morat.
In del mes de ginee del 2006, Ried bei Kerzers l'ha incorporaa el cumün de Agriswil.
Evoluzion de la popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ried bei Kerzers l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Todesch)
- Agriswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Veyrier
Veyrier a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.50 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 10704 abitant.
El cumün de Veyrier al se tröva a una altitüden de 428 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bossey (FR-74), Carouge, Chêne-Bougeries, Étrembières (FR-74), Gaillard (FR-74), Ginevra, Plan-les-Ouates, Thônex, Troinex. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Illasi
Illasi l’è ‘n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g’ha presapóch 4.855 abitàncc e ‘l g’ha ‘na superfìce de 25,04 km², per ‘na densità de 194 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cazzano di Tramigna, Colognola ai Colli, Lavagno, Mezzane di Sotto, Tregnago.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol castèl medieàl che l'è stai fai sö prima che i riès i Scaligeri e prima amò del Ezelino da Romano. Ol castèl l'è bèl gròs, 'n töta Eüròpa ghe n'è mia ü compàgn e i studiüs i sà mia chi sìes istàcc a fà sö ü castèl isé gròs e isè singolàr.


text:
Sessiun dal cussegl grond da l'onn 2012 extra muros: La conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond sustegna la candidatura da la vischnanca da Samignun
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond ha gì dacurt, ha ella decidì da recumandar al cussegl grond d'acceptar la candidatura da la vischnanca da Samignun per realisar la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Decider definitivamain davart la surdada decida il cussegl grond.
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents ha gì dacurt, è ella sa fatschentada cun las candidaturas per la sessiun da l'onn 2012 extra muros. Entaifer il termin ch'è vegnì publitgà l'atun 2010 èn entradas tschintg candidaturas da las suandantas candidatas: Arosa turissem, vischnanca da Mustér, regiun Grischun central cun Savognin sco lieu da sessiun, vischnanca da Puntraschigna e vischnanca da Samignun. Persvadì ha il dossier ch'è vegnì inoltrà da la vischnanca da Samignun. Per l'ina ademplescha la vischnanca da Samignun tut las pretensiuns, per l'autra sustegna er la Pro Engiadina bassa questa candidatura. Cumbain ch'er las autras candidatas han inoltrà fitg bunas candidaturas per realisar la sessiun da l'onn 2012 en lur regiun, è la conferenza da las presidentas e dals presidents tuttina stada da l'avis ch'il pachet cumplessiv da la vischnanca da Samignun e che l'ambient ch'è da spetgar a Samignun correspundian – cumparegliond tut las candidaturas ina cun l'autra – il meglier a l'idea d'ina sessiun dal cussegl grond extra muros. Decisiv è dentant stà ch'il cussegl grond è gia sa radunà a Mustér (1992), a Tavau (1992), a Landquart (1993) ed a Puschlav (2009), dentant anc mai en la regiun da l'Engiadina bassa.
En il senn da questa decisiun preliminara vegn la conferenza da las presidentas e dals presidents a suttametter al cussegl grond ina proposta correspundenta, per che quel possia decider definitivamain davart la surdada da la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Quai vegn el probablamain a far en la sessiun d'avrigl 2011.
Infurmaziuns:
presidenta dal cussegl grond Christina Bucher-Brini, tel. 078 818 77 72
Gremi: conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond
Funtauna: rg conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond


text:
16 03
Ol dé 16 03 l'è 'l 75 ( 76 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 291 dé a finí l'an.
Ul dí 16 03 al è ul dí da pòost 75 ( 76 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 291 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1562 - Salou (ol Tarragonès): di piracc i atacal paes e gh'i fa nömerus parzonér.
1938 - Barcelona: l'aviassiú franchesta la scumensal plö devastadur di bombardament che la patirà la sità dürat la guèra Civila Spagnöla; al durarà tre dé.
1978 - Roma (Itàlia): i Brigade Rosse i seguestra Aldo Moro (al sassinarà ol 09 05).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1900
De Wikipedia
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La Nigeria la vegn un pruteturaa britànich
- Integraziun di Hawaii aj Statt ünii
- 14 d'april - Inauguraziun da l'espusiziun üniversala da Paris
- Püblicaziun da la Interpretaziun di sogn dal Sigmund Freud
- Fam in l'India cun mijaja da mòort
- 14 de desembar - Ul Max Planck al püblica ul sò stüdi sü la teuria quantica.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hans-Georg Gadamer, filòsuf
- Luis Buñuel, diretur da cinema
- Antoine de Saint-Exupery, scritur francés
- Louis Amstrong, cumpusidur da jazz


text:
Mykolaïv
Mykolaïv (MиkoлaïB in abecee cirilligh; Nikolaev/HиkoлaeB in russ e in bulgher; Mikołajów in polacch; Mikaлaeў/Mikalaeŭ in bieloruss) l'è ona città de l'Ucraina del sud-ovest cont ona popolazion de 507.000 abitant.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città la se troeuva in de l'oblast' con l'istess nomm, a metà strada tra Odessa e Dnipropetrovs'k. L'è bagnada del fiumm Bug Meridional, minga lontana de la soa fos. La pupart de la città la se troeuva in sù la riva de mattina del fiumm.
L'è la città ucraina quella de noeuv per el numer de abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è stada fada sù cont el nomm de Nikolaev (in onor del San Nicolò) in del 1789, cioè cinch agn prima che la zonna la vegniss de proppietà di Russ. El sò fondador l'è staa el princip Grigorij Aleksandrovič Potëmkin, cognossuu per vess staa vun di moros (e forsi anca el marì segrett) de l'imperadris Caterina II de Russia. Potëmkin gh'è anca mort, a Nikolaev.
In del 1920, duranta la guerra civil russa, i revoluzionari de la zonna l'even ciamada Vernoleninsk, ma el governo sovietigh l'ha mai reconossuu 'sto nomm noeuv.


text: 1Rü yexguma tupauca ga taxü̃newa nayexmagu ga Ngechuchu, rü yéma nüxü̃ nadau ga ñuxãcü duü̃xü̃gü ga idĩẽruã́xü̃ Tupanana ngĩxü̃ na naxãgüxü̃ ga norü dĩẽru ga tupaucaarü dĩẽruchiü̃wa. 2Rü ngĩxü̃ nadau ta ga wüxi ga ngecü ga yutecü ga ngearü dĩẽruã̱xcü ga tupaucaarü dĩẽruchiü̃gu taxretachinü ga íraxüchicü ga dĩẽru ngĩxü̃ ixücuchicü. 3Rü ñanagürü ga Ngechuchu: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñaã ngecü i yutecü i ngearü dĩẽruã̱xcü rü guxü̃ i togü i dĩẽru ngĩxü̃ ixãgüxü̃ãrü yexera ngĩxü̃ ixã. 4—Yerü guxü̃ma ga togü rü ngĩxü̃ inaxã ga yema nüxü̃́ íyaxügücü. Natürü ngĩma ngĩxü̃́ natauxyane ngĩxü̃ ixã ga gu̱xcüma ga ngĩxü̃́ yexma̱xcü ga ngĩrü õnatanü —ñanagürü. 5Rü ñuxre ga norü ngúexü̃gü rü nidexagü nachiga ga tupauca ga taxü̃ne ga ñuxãcü na namexẽchixü̃ ga naxtapü̱x ga nutanaxca̱xgü, rü na namexẽchixü̃ ga guxü̃ma ga guma tupaucaarü yemaxü̃gü ga duü̃xü̃gü nüxna ãmarexü̃. Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü: 6—Wüxi i ngunexü̃ rü guxü̃netama ya daa tupauca ya nüxü̃ pedauxü̃ne, rü tá nagu napogüe. Rü naxtapü̱xarü nutagü rü taxucütáma nügüétü naxüxüra, rü bai ya wüxi —ñanagürü. 7Rü yexguma ga norü ngúexü̃gü rü Ngechuchuna nacagü, rü ñanagürügü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, ¿ñuxgu tá nixĩ i nangupetüxü̃ i ngẽma nüxü̃ quixuxü̃? ¿Rü ṯacüwa tá nüxü̃ tacua̱x na nangupetüchaü̃xü̃ i ngẽma? —ñanagürügü. 8Rü Ngechuchu rü ñanagürü: —¡Pexuãẽgü tá na taxuü̃ma pexü̃ womüxẽẽxü̃ca̱x! Erü muxũchixü̃ tá chaugu nügü nicu̱xgü rü tá ínangugü rü ñanagürügü tá: “Choma nixĩ i Cristu, rü paxa tá nagu̱x i naãne”, ñanagürügü tá pexü̃. ¡Natürü tãũtáma nüxü̃́ peyaxõgü! 9—Rü ngẽxguma tá nüxü̃ pexĩnüẽgu na nügü naḏaixü̃ i wüxi i nachiü̃ãne to i nachiü̃ãnemaã, rü e̱xna nüxü̃ pexĩnüẽgu na wüxi i nachiü̃ãnewatama rü duü̃xü̃gü rü norü ãẽ̱xgacümaã nügü naḏaixü̃, ¡rü tãũtáma peḇaixãchiãẽgü! Erü ngẽmaãcü tá nangupetü i noxrix. Natürü tãũtáma naãneãrü gu̱x nixĩ i ngẽma. 10—Erü wüxi i ãẽ̱xgacüarü churaragü rü to i ãẽ̱xgacüarü churaragümaã tá nügü nadai. Rü wüxi i nachiü̃ãne rü to i nachiü̃ãnemaã tá nügü nadai. 11—Rü nümaxü̃ i nachiü̃ãnegüwa rü poraãcü tá naxĩã̱xãchiane, rü poraãcü tá nangu̱x i taiya, rü tá nataxüchi i ḏaaweane. Rü duü̃xü̃gü tá nüxü̃ nadaugü i daxũwa i ṯacü i namaã naḇaixãchiexü̃, rü taxü̃ i cua̱xruü̃gü. 12—Natürü naxü̃pa i guxü̃ma i ngẽma rü duü̃xü̃gü tá pexü̃ ínayauxü̃, rü tá pewe ningẽxü̃tanü. Rü ngutaque̱xepataü̃güwa tá pexü̃ nagagü na ngẽ́ma pexna nacagüxü̃ca̱x, rü tá pexü̃ napoxcue. Rü nachiü̃ãnegüarü ãẽ̱xgacügüpe̱xewa tá pexü̃ nagagü, naxca̱x na chorü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃. 13—Rü ngẽmaãcü tá pexü̃́ natauxcha na ãẽ̱xgacügümaã nüxü̃ pixuxü̃ i chauchiga. 14—Rü ngẽxguma tá ngẽ́ma pexü̃ nagagügu, ¡rü tãxṹ i pexoegaãẽgüxü̃ naxca̱x na ṯacümaã tá penangãxü̃xü̃ na pegüétüwa pechogüxü̃ca̱x! 15—Erü choma tá pexü̃ charüngü̃xẽẽ na nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x na ṯacümaã penangãxü̃xü̃ i perü uwanügü. Rü nümagü rü tãũtáma nüxü̃ nacua̱xgü na ṯacümaã pexü̃ nangãxü̃güxü̃ i ngẽxguma. 16—Natürü pema rü woo penatügü, rü peegü, rü peeneẽgü, rü peeya̱xgü, rü petanüxü̃gü, rü pemücügü rü tá napeechitaegü na purichíagüxü̃tawa pexü̃ íyaxuaxü̃güxü̃. Rü purichíagü rü tá pexü̃ nadai i ñuxre i pemax. 17—Rü guxü̃ i naãnewa rü duü̃xü̃gü tá pexchi naxaie, erü choxü̃́ peyaxõgü rü chorü duü̃xü̃gü pixĩgü. 18—Natürü woo ṯacü pexü̃ üpetügu rü Tupaname̱xẽwa tá pengẽxmagü, rü nüma tá pexü̃ ínapoxü̃ rü bai i wüxi i peyae tá inayarütaxu. 19—Rü ngẽxguma aixcüma peyaxõgüamagu rü tama choxü̃ ípeta̱xgu, rü tá penayauxgü i maxü̃ i taguma gúxü̃. 20—Rü ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na perü uwanügüarü churaragü Yerucharéü̃xü̃ íchomaẽguãchixü̃, rü ngẽmawa tá nüxü̃ pecua̱x na paxa tá nagu napogüexü̃ ya yima ĩãne. 21—Rü yíxema Yudéaanewa ngẽxmagüxe rü name nixĩ i ma̱xpǘneãnewa tabuxmü. Rü yíxema Yerucharéü̃wa ngẽxmagüxe rü tanaxwa̱xe na paxa ítachoxü̃xü̃. Rü yíxema tümaãnewa ngẽxmagüxe rü tama name na ĩãneca̱x tawoeguxü̃. 22—Erü ngẽma ngunexü̃gügu tá ínangu i Tupanaãrü poxcu. Rü ngẽmaãcü tá nayanguxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma norü ore i ümatüxü̃wa nüxü̃ yaxuxü̃. 23—Rü ngẽma ngunexü̃gügu rü tá poraãcü tüxü̃́ naguxcha ya yíxema ngexegü ya iitacharaü̃güxe rü yíxema imaĩxãcügüxe. Erü tá nangẽxma i taxü̃ i ngúxü̃, rü Tupana rü poraãcü tá nanapoxcue i ngẽma duü̃xü̃gü. 24—Rü ñuxre, rü tá norü uwanügü taramaã nanadai. Rü togü, rü tá ínanayauxü̃ na to i nachiü̃ãnewa nagagüãxü̃ca̱x. Rü ñu̱xũchi i ngẽma norü uwanügü rü tá nagu napogüe ya yima ĩãne ya Yerucharéü̃. Rü ngẽmaãcü tá nangupetü ñu̱xmatáta nawa nangu na Tupana ínamuxü̃xü̃ i ngẽ́ma. 25—Rü üa̱xcü, rü tauemacü, rü woramacurigü, rü tá naxüchicüügü. Rü guxü̃ i nachiü̃ãnegüwa rü duü̃xü̃gü rü tá nanaxi̱xãchiãẽtanü rü tá naḇaixãchiãẽgü namaã na poraãcü naxãũgaãchixü̃ i taxü̃ i taxtü rü norü yuapegü. 26—Rü duü̃xü̃gü rü norü muü̃maã tá niyuãchitanü i ngẽxguma nagu naxĩnüẽgu i ngẽma üpetüchaü̃xü̃ i ñoma i naãnewa. Erü woo guxü̃ma i ṯacü i daxũwa nüxü̃ idauxü̃ rü tá naxĩã̱xãchitanü rü tá nu ne nanaxĩmare. 27—Rü ngẽxguma rü guxü̃ i duü̃xü̃gü i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x rü tá choxü̃ nadaugü i ngẽxguma wüxi i caixanexü̃maã ícharüxĩ̱xgu rü núma chaxũxgu namaã i taxü̃ i chorü pora rü chorü mexü̃. 28—Rü ngẽxguma inaxügügu na naxüpetüxü̃ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü name nixĩ na petaãẽgüxü̃ rü meã pedaunagüxü̃, erü paxa tá íchangu na pexü̃ íchanguxü̃xẽẽxü̃ca̱x —ñanagürü. 29Rü yemawena rü wüxi ga ore ga cua̱xruü̃xü̃ namaã nixu ga Ngechuchu, rü ñanagürü: —¡Dücax penangugü i iguera, rü e̱xna ngẽxü̃rüüxü̃mare i to i naĩgü! 30—Rü ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na ngexwaca naxüátüxü̃, rü ngẽmawa nüxü̃ pecua̱x na paxa tá taunecü na yiĩxü̃. 31—Rü ngẽxgumarüü̃ ta i ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na nangupetüxü̃ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü ngẽmawa tá nüxü̃ pecua̱x na yimama yiĩxü̃ ya Tupana na ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ca̱x. 32—Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü guxü̃ma i ngẽma nüxü̃ chixuxü̃ rü tá ningu naxü̃pa na nayuexü̃ i duü̃xü̃gü i ñu̱xma maxẽxü̃. 33—Daxũguxü̃ i naãne rü ñoma i naãne rü tá nagu̱x. Natürü chorü ore rü tagutáma inayarüxo. 34—¡Pexuãẽgü na tama ṯacü rü chixexü̃gagu düxwa nüxü̃ perüxoexü̃ na peyaxõgüxü̃! Rü ngẽmaca̱x penaxwa̱xe na pegüna pedaugüxü̃ na tama pengãxẽxü̃ rü e̱xna ñoma i naãneãrü ngúchaü̃guama na perüxĩnüẽxü̃. Erü ngürüãchi ngẽmagu íperüxĩnüẽyane tá pexü̃ íchayaḇaixgü. 35—Rü ñoma wüxi ya yüta ya ngürüãchi ṯacü iyaxúnerüü̃ tá nixĩ naxca̱x i guxü̃ma i duü̃xü̃gü i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu. 36—Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i pegü ípemexẽẽgü. ¡Rü guxü̃guma peyumüxẽgü na ngẽmaãcü tama pexü̃ naxüpetüxü̃ca̱x i ngẽma ãũcümaxü̃gü, rü aixcüma pimexü̃ca̱x i ngẽxguma chope̱xewa pengugügu! —ñanagürü ga Ngechuchu. 37Rü guxü̃ ga ngunexü̃gügu rü tupauca ga taxü̃newa nayexma ga Ngechuchu, rü duü̃xü̃güxü̃ nangúexẽẽ. Rü chütacü rü guma Ma̱xpǘne ga Oríbunecügu ãẽ́ganegu nayapeexü̃. 38Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü pa̱xmamaxü̃chi tupauca ga taxü̃newa nangugüxü̃ na Ngechuchuxü̃ naxĩnüẽxü̃ca̱x.


text:
Stocarda (Regierungsbezirk)
El Distrèt Goernatìf de Stocàrda l'è giü dei quàter distrècc (en todèsch: Regierungsbezirke) del Baden-Württemberg, en Germania. La sò capitàl l'è la cità omònima de Stocàrda.
Diviziù aministratìve[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I trédes circondàre i è ragrüpàcc en 3 sóta-regiù che 'n todèsch le g'ha nòm Regionalverband:
- Stocàrda: Stocàrda, Böblingen, Esslingen, Göppingen, Ludwigsburg e Rems-Murr;
- Heilbronn-Franken: Heilbronn, Heilbronn (circundari), Hohenlohekreis, Main-Tauber e Schwäbisch Hall;
- Ostwürttemberg: Heidenheim e Ostalbkreis.


text:
Cianacèi
Cianacèi l’è ü cümü de la Al de Fasa e de la Ladinia che l'se tróa ‘n pruìnsa de Trènt.
Geografèa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol paìs l’ se tróa a 1.465 méter söl lièl del mar e l’ se tróa a 109 km de Trènt, quase a la fì de la Al de Fasa, de fati dòpo ‘l bórgh de Cianacèi gh’è dóma Alba e Penia che i è frasiù de Cianacèi prima de rià al Pas Fedaia ai pé de la Marmolada.
Ol comprensòre di pìste de sci[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cianacèi l’è ü di piö cognusìcc pòscc de ‘ndà a scià del comprensòre del Dolomiti Superski e l’è ach öna di quàter pórte (nsèma a Sèlva, Araba e Corsara) che i mèna al gir del Sèla (Sellaronda) che l’è l’ anèl de piste che ‘l gira ‘ntùren al mut Sèla.
Da Cianacèi de fati s’ciàpa ön ovovìa che la pórta sö al Pecol e de lé al Pas Pordòi e al Pas Sèla e vià ‘ndà. Da i pisté s’pöl turnà zó al paìs co i sci a i pé sö la pista Morticc in de la Al de Antermont.
Sèmper a partì da Cianacèi s’ pöl ‘ndà a scià a i Ciampàcc, basta ciapà ‘l pülman che l’ và da Cianacèi a Alba ‘ndóe gh’è la fünivia di Ciampàcc e chèsto comprensòre de piste l’ mèna ‘nfina a Pósa de Fasa dòpo ès pasàt per la Sèla Brunècc e i Bufaure.
Ol ladino[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cianacèi l’è ü paìs de lèngua e cültüra ladina ‘ndóe gh’è ol bilenguìsm, defati a Cianacèi la Repüblica Italiàna la recognòs còme lèngua de stàt ‘nsèma a l’Italià ach ol Ladì e ‘l nòm üficiàl del paìs l’è Cianacèi in Ladì e Canazèi in Italià (mènter ü tép l'era cugnusìt in Todèsch come Kanzenei).
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La ègia céza dedicàda al San Florian che l’è pò ach ol patròno del paìs; de ‘nterèse l’è töta la césa e ‘l campanìl che i è de la fì del méla e sich (1.500) prensépe del méla e sés (1.600) e l’afrèsch de San Florian söl mür fò de la césa.
La Floriana che l’è öna cà apröf a la césa de San Florian sö la strada de la Al de Antermont; chèsta cà l’è töta cuarciàda de decorasiù, de afrèsch, de gréche e la sömèa quase la cà di fate, la sömèa egnìda fò da öna fàola.


text:
Regalian
P. C. Regalian (Latin: Regalianus; ?-260) l'è staa on usurpador contra l'imperador roman Gallien.
La vida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per l'Historia Augusta l'è vun di Trenta Tirann. I alter font a hinn l'Eutròpi (che 'l ciama Trebellian), e l'Aureli Vittor (del qual inveci a l'è ciamaa Regillian). L'Historia la dis che l'era on erede de la familia del Decebal, l'ultim re de la Tracia; ma pussee segur hinn i sò origin senatoriai, anca perchè la soa probabil miee, la Sulpicia Driantilla l'era nòbil.
Dòpo che l'imperador Valerian l'era staa sconfigiuu di Sasanid, l'Imperi Roman l'è staa tacaa a Occident de on gran numer de popolazion germanegh. I abitant di loeugh donca hann elegiuu di capp che podessen diféndei intanta che 'l ver imperador, el Gallien, a l'era a combatt in di alter part. Vun di 'sti capp l'è staa l'Ingenuo, che però l'è staa vingiuu del Gallien. Alora el noeuv capp de la rebellion l'è diventaa el Regalian, fòrsi per el sò nòmm inscì regal. L'Historia ghe dis che l'ha combatuu e vingiuu i Sarmata, ma che poeu l'è staa massaa di sò òmen. I provinz che l'aveven sostegnuu (che hinn quij arent a la citaa de Carnunt, in Austria) hann poeu sostegnuu anca la rivoeulta di duu Macrian, pròpri perchè eren restaa senza protezion di invasion che vegniven de oltra el Danubi.


text:
Mascarpon
El Mascarpon (o anca Mascherpon) l'è un furmài fresch ricavad da la laurassion d'la panera cun l'àcid cìtrich o àcid acétich. L'è un prudut morbid e cremus, dal saur duls e da l’aroma incunfundìbil de pana.
Cuntegnüü
Urìgin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è tìpich d'la Lumbardìa e in particulàr de la Pruincia de Lod e de la cità de Abià. L'è ricunisid dal Minister d'le Pulìtiche Agrìcule, Alimentar e Furestal cume prudut tradissiunal italian[1].
I sò urìgin i en miga cunusside, ma la sò prudussion e el sò cunsüm i gh'han almen 800 an. Difati l'è citad ind un ducümént dal XII secul e anca ind el famus Summa Lacticiniorum dal 1477 dal verceles Pantaleone da Confienza.
La sò prima prudussion par che la sia avegnüda tra le pruince de Mantua, Cremuna e Lod.
El num[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Scunda el giurnalista Giuan Brera el sò num el vegn da 'na cassina che la se ciameva Mascherpa, specialisada ind la sò prudussion, che la se trueva al cunfin tra le pruince de Milan e Pavìa. Mascherpa l'è un cugnum tìpich d'la zona.
Àltor linguista, tra i quai J.L. Hubschmied, i pénsun invece che'l vegna da la füsión de dù parole d'i antich gal: makko che la vör dì fiöl e skarpa che la stà par separassion. El num el vuraress donca dì, prudut de la separassion (de la panera dal sier dal lat)[2].
Gh'è però un'altra spiegassion che la fà curispund la sò denuminassion a l'espression spagnöla màs que bueno (püssè che bon) druada par la prima volta da un nòbil de curt ind el méntor de la duminassion spagnöla d'la Lumbardìa.
Prudussion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tradissiunalment el mascarpon el vegneva fai apena ind i stagion püssè frege, méntor incö l'è un prudut che'l se tröva tüt l'an.
Curiusità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Se dis che Napuleon, par preparà i sò suldà a la Bataia dal punt de Lod, l'eva fai preparà 'na sena energética a bas de paneron e mascarpon;
- L'è vün d'i ingredient dal Tiramisù.


text:
St. Martin (GR)
St. Martin (in rumanc: Sogn Martin) a l'è un cumün sgüisser del distret de Surselva, in del Cantun Grisun. A'l gh'ha pü u manch 31 abitant e una süperfis de 22.93 km², e 'l se tröva a una altitüden de 1003 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de St. Martin a l'è tacaa ai cumün de Duvin, Lumbrein, Safien, Suraua, Vals, Vignogn e l'è staa l'ültem cumün in de l'intrega Sgüissera a vess pruidüü de la lüs eletrega.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sit el se tröva sü de la Luchnern, una gura bela strècia che la mena in de la Val de Valser. A l'è cunpunüü de svariaa grupìt de cá, spantegaa de chi e de la, ch' al didincö, tanc, hin remagnüü sensa gent. El grupèt de cà, 'l pü a nord, el se ciama Sankt Martin, ciuè San Martin. Püssee a süd, gh'em Gadenstatt e Lunschania, a manca e a drissa del Ren Valser. Sü in scima a la pared del munt, gh'è Mont (1469 m), Mariaga (1601 m) e Travisasch (1'689 m.). El grupèt de cà pü a süd el se ciama Bucarischuna (1167 m).
L'andament istoregh de la pupulassiun l'è indicaa in de la tabela chi desuta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ St. Martin in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- St. Martin in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La Sonnaz
La Sonnaz a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfis del teritori del cumün l'è de 6.90 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1015 abitant.
El cumün de La Sonnaz al se tröva a una altitüden de 575 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Barberêche, Belfaux, Düdingen, Givisiez, Granges-Paccot, Misery-Courtion.
Referiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Franzés)
- Cormagens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Corbaz, La in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Lossy in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Lossy-Formangueires in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Formangueires in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.