text:
Ugeni de Beauharnais
L'Ugeni de Beauharnais (frances: Eugène de Beauharnais; italian: Eugenio di Beauharnais; Paris, 1781 - Monegh de Baviera, 1824) l'è staa on general e politigh frances.
L'era fioeu del Lissander de Beauharnais e de la Giuseppina Tascher de la Pagerie (la prima miee del Napoleon). L'ha tolt part ai campagn d'Egitt e d'Italia che l'era anmò 'n bagai e in del 1805 l'è staa faa visrè del regn d'Italia del Napoleon, che l'eva dottaa, col segutà a 'ndàggh adree e a servìll in di sò guerr.
Quand el Napoleon l'ha 'bdicaa, el vundes de april del 1814, l'Ugeni de Beauharnais l'ha cercaa de svincolàss per divegnì re d'Italia, ma el sò tentativ l'è servii a nagott per la rivolta de Milan, indove l'è staa coppaa el sò minister di finanz (Giuseppe Prina) e per l'intervent di Austriegh, che hinn riessii a entrà in Lombardia senza fadiga.


c: text/html

text:
Il cumenzament da matg ha la Posta Veglia, la davosa ustaria da Schluein, stuì serrar. Las uniuns da Schluein han pers la pussaivladad da star da cuminanza la saira suenter l’exercizi u il trenament.
La vischnanca vul mantegnair l'ustaria
Perquai che la suprastanza communala na vul betg, che l’ustaria vegnia cumprada d’ina terza persuna ed utilisada ad autra moda e maniera, è ella intervgnida. La suprastanza ha suttascritg in contract da dretg da cumpra che vala fin ils 1 da fanadur 2017. L’idea è, che la vischnanca cumpra l’ustaria ed emprova da chattar ina nova ustiera u in ustier.
La radunanza communala vegn a tractar la dumonda venderdis ils 19 da matg 2017.
RR actualitad 17:20
La Posta Veglia a Schluein
Quai è in cumplex amez il vitg, che cumpiglia in’ustaria cun sala e magasin, duas abitaziuns, parcadis, in clavà ed in grond curtin (surfatscha totala: 1’301 meters quadrat). Il pretsch en il contract da dretg da cumpra è 520’000 francs. Fin il prim da fanadur 2017 sto la vischnanca decider sch’ella vul cumprar l’ustaria per quel pretsch.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dapi il schaner da quest onn vegnan las infrastructuras da viafier finanziadas cumplettamain or dal fond per l'infrastructura da viafier da la confederaziun (FIV). Er ils chantuns pajan ina contribuziun pauschala en quest fond. Per l'onn current importa questa contribuziun dal chantun Grischun en il FIV 27,8 milliuns francs.
Er la confederaziun ha fixà sias contribuziuns per las interpresas da transport dal traffic public dal Grischun. Las contribuziuns federalas importan tut en tut 137,8 milliuns francs. Da quels èn 131,8 milliuns francs previs per il traffic da persunas e 6 milliuns francs per il traffic da rauba.
RR novitads 11:00


text:
Mit der Alterung der Bevölkerung werden die Bedürfnisse in den nächsten Jahren stark zunehmen. Ohne pflegende Angehörige wird das öffentliche Gesundheitssystem nicht in der Lage sein, diesen grauen Tsunami zu bewältigen. Infolgedessen müssen Gesetze geändert werden, um Betreuenden, insbesondere denen, die arbeiten, zu helfen. Aber der Widerstand, vor allem aus der Wirtschaft, wird organisiert.
Madeleine Brot
Christian Fargues
Temps Présent (RTS)
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Cuntrari al trend svizzer noda il chantun Grischun er l'avust in plus da pernottaziuns cumpereglià cun l'onn avant. Il dumber è creschì per 1,5% sin prest 615'000 pernottaziuns. Quai mussan las novas cifras da l'Uffizi chantunal per turissem ed economia.
Grondas differenzas aifer las destinaziuns
Entant che la destinaziun da Flem, Laax, Falera noda in plus da prest 30% ha la citad da Cuira registà l'avust 36,5% damain pernottaziuns.
Minus da 28% tar hotellaria svizra
Sco gia ils mais avant è il dumber da pernottaziuns cumpareglià cun l'onn avant er rut en l'avust. Las 3,2 milliuns pernottaziuns muntan in minus da 28% en cumparegliaziun cun l'avust 2019. Quai resulta da las cifras da l'Uffizi federal da statistica.
Indigens enstagl da giasts da l'exteriur
Entant ch'il dumber dals giasts da l'exteriur è ì enavos per 60% è quel dals indigens creschì per passa 15%. Guardà sur tut ils emprims otg mais da quest onn ha la hotellaria svizra registrà 40% damain pernottaziuns.


text:
Tenor las indicaziuns da Zermatt Turissem è il vitg turistic betg pli cuntanschibel sin via u binaris dapi sonda saira. Radund 9'000 giasts da vacanzas sajan en il vitg. Dapi la dumengia suentermezdi sgolan dentant helicopters da Täsch a Zermatt. Quella vegn utilisada intensivamain: ina fotografia da la gasetta «Le Matin» mussa lungas colonnas davant ils helicopters.
Anc almain fin il glindesdi da mezdi na curseschan nagins trens tranter Täsch e Zermatt, uschia la Viafier Matterhorn Gotthard.
Avant curt era Zermatt er gia isolà
Zermatt era gia avant bunamain 10 dis isolà pervia dal privel da lavinas. 13'000 turists han curt suenter la midada da l'onn stuì spetgar dus dis u pigliar in helicopter per bandunar la destinaziun da vacanzas.
Evacuaziuns en il Vallais / mesiras da segirtad a Tavau
En il Vallais è il privel da lavinas grond – quai è il segund aut stgalim. SRF Meteo scriva ch'il privel da lavinas pudess enfin il glindesdi s'augmentar al pli aut stgalim. En parts cunzunt privlusas han ils abitants perquai stuì bandunar lur chasas. Pertutgads èn stads ils abitants da parts da La Fouly, Zinal en la Val d'Anniviers ed a St.Niklaus.
Era en autras parts da la Svizra è il privel da lavinas grond.
RR novitads 15:00


text:
7,5 milliuns francs
La punt nova sur la Val Mulinaun è vegnida construida dal 2015 enfin il 2017. Ella è 240 meters lunga ed ha custà 7,5 milliuns francs. L’entir project, pia inclusiv las vias novas fin en ils vitg da Rabius e Sumvitg, haja custà passa 22 milliuns francs, ha Damian Marino da l’Uffizi da construcziun bassa dal Grischun ditg a Radiotelevisiun Svizra Rumantscha.
Uss nagins accidents tar la construcziun...
Ina sfida saja stà da betunar l'artg e da construir la punt persa, declera Damian Marino. El fa dentant ina bilantscha positiva, perquai ch'els n'hajan betg gì accidents. E perquai che l’aura saja stada buna hajan els pudì finir la punt pli baud che previs.
Enfin mez avust hajan els anc da far lavurs da fin e lavurs da segirtad, alura stoppian els amplifitgar la via cun ina platta da 2,4 meters e construir ina via nova fin la chasa en la Val Mulinaun ed ina via nova en il vitget da Runs.
... dentant pli baud blers accidents sin via
Ina dunna che'è creschida si a Runs è Clotilda de Preux-Tgetgel. Uss viva ella en il Vallais. Ella haja plaschair da la punt nova. Dad uffants schevan els mintgatant, pertge ch’ins na possia betg far ina lingia directa tras la Val Mulinaun. Il motiv è che quai haja dà blers accidents en la storta gist sut lur chasa.
RR actualitad 08:00


text:
cuntegn
Da viadi cun Viola Cadruvi
-
«Mia challenge: 147 kilometers en 5 dis»
Autur:
Anna Serarda Campell
Ir a pe dal mises dal tat e la tatta a Con en Val Sumvitg fin a Turitg. Questa tura da tschintg dis ha fatg Viola Cadruvi avant dus onns. Mintga etappa ha manà ella en in lieu ch'è collià cun sia biografia.
Ad Andiast ha ella emprendì da scriver rumantsch. A Glaruna ha ella badà, che schurnalissem n'è nagut per ella ed ad Uznach è ella creschida si. L'inspiraziun dad insumma far in tal viadi a pe, ha ella survegnì cun leger in cudesch. E cudeschs èn omnipreschents en la vita da la doctoranda. Viandant sfegliain nus en trais da quests cudeschs – notabene tuts scrits da Viola Cadruvi sezza.
Maletg
1 / 6
Legenda:
Viola Cadruvi.
MAD
Maletg
2 / 6
Legenda:
Emprima etappa: Dal mises da tat e tatta a Con e la Val Sumvitg fin ad Andiast.
MAD
Maletg
3 / 6
Legenda:
Segunda etappa: I vegn pli stip dad Andiast fin sin la Muttseehütte.
MAD.
Maletg
4 / 6
Legenda:
Terza etappa: Da la Muttseehütte vers Glarus tar vegls collegas da la Südostschweiz.
MAD
Maletg
5 / 6
Legenda:
Quarta etappa: Cun vaschias vi dals pes da Glarus ad Uznach tar ils geniturs.
MAD
Maletg
6 / 6
Legenda:
Ultima etappa: Cun il velo dad Uznach fin a chasa a Turitg.
MAD


text:
L'UE e la regenza tirca èn sa cunvegnidas en la dumonda da la crisa da fugitivs, quai ha ditg il president dal cussegl da l'UE, Donald Tusk.
Ils schefs da stadi e regenza da l'UE han approvà da principi il resultat da las contractivas che Tusk ha fatg cun il primminister tirc Ahmet Davutoglu.
Il pachet da mesiras duai franar l'unda da fugitivs. Tranter auter prevesa la cunvegna che la Tirchia piglia enavos ils fugitivs ch'èn arrivads en la Grezia. Persuenter fa la Tirchia concessiuns tranter auter tar la liberalisaziun da Visa.
RR novitads 16:00


text:
Ina segunda raschun sajan las mesiras ch'il Cussegl federal haja decidì ier, sco la regenza scriva. Cunquai veglian els cuntanscher ch'il proceder aifer il chantun succedia a moda unitara e ch'ins possia reagir bain sin blers cas en singulas regiuns.
La direcziun en il cumbat cunter la pandemia surdat la regenza a l'Uffizi da sanadad. L'uffizi duai sviluppar in catalog cun ulteriuras mesiras per cumbatter il coronavirus. Da quest catalog duain las vischnancas far diever en discussiun cun il chantun, sch'i dess en ina u l'autra vischnanca blers cas.


text:
Entant ch'ils profis da hockey giaudan anc in zichel il temp da stad senza hockey, èn ils uffants gia puspè enavos sin il glatsch. A Scuol en Engiadina Bassa s’entaupan adina durant las vacanzas da stad uffants e giuvenils per il tradiziunal champ da trenament da hockey. Quest’emna èn varga quaranta uffants da la partida. La gronda part dad els giogan tar il Cdh Engiadina. Intgins vegnan er d'autras equipas sco dal EHC Samedan, dal EHC San Murezzan, da Lai Valbella o era dal Tirol dal Sid. Ils uffants emprendan e treneschan en la halla da glatsch da Gurlaina il sport da hockey.
Program l’entir di
Il di è fitg structurà. Gia l’avantmezdi s’entaupan ils uffants davant la halla da glatsch. Sco emprim vegn sa stgaudà en. Suenter dattan ils uffants magari in per gieus per trenar uschia era la coordinaziun. Alura spetga la midada sin il glatsch. En mondura cumplaina cuntinuescha il trenament sin il glatsch.
Trenaders professiunals sco era Benny Wunderer, il trenader dal Cdh Engiadina, instrueschan ils uffants sin il glatsch. La finamira è da vegnir pass per pass in meglier giugader. Il plaschair e la cumpagnia cun ils auters uffants e giuvenils dessan sa chapescha er avair lieu durant quest emna.


text:
Il giurist Pieder Tuor (1876–1957) n’è betg be stà in’autoritad federala sin il champ dal dretg d’ierta, mabain er in Rumantsch fitg engaschà. In pitschen insatg da ses vast operar porscha ses tractat davart la Passiun da Sumvitg dal 1801 che sa legia sco in veritabel crimi.
Tar la Passiun sa tracti d’in drama religius che represchenta ils eveniments da Pasca. En il temp medieval e temp modern tempriv eran tals gieus derasads en l’entira Europa. Entant ch’il gieu da Pasca sez metteva l’accent sin la levada da Jesus, è la represchentaziun da la Passiun s’extendida ad in’inscenaziun cumplessiva che cumpiglia er l’arrestaziun ed il process cunter Jesus, la via da la crusch e sia mort sin il Calvari.
Talas Passiuns duravan savens bleras uras u plirs dis. Ellas vegnivan realisadas cun participaziun d’in grond dumber d’acturs laics ed avant ina gronda fulla d’aspectaturs. Per tut ils preschents na sa tractavi betg be d’ina represchentaziun da teater, mabain d’in act religius che vegniva celebrà en tutta solennitad.
En las regiuns ch’han aderì a la refurmaziun è questa tradiziun ida a fin en il 16avel tschientaner. Ed er en tscherts territoris catolics n’èn las Passiuns betg vegnidas cuntinuadas sur il temp da la cuntrarefurma or. Autras regiuns percunter – savens territoris rurals e muntagnards – han mantegnì fin oz questa pratica (Baviera, Tirol, ma er Pologna e.a.). Bain la pli enconuschenta inscenaziun da la Passiun è quella dad Oberammergau (Baviera) che vegn dada dapi il 17avel tschientaner senza interrupziun.
Er l’entir intschess rumantsch enconuscheva pli baud la tradiziun dal gieu da la Passiun. Dapi la refurmaziun èn be pli cumprovadas represchentaziuns en il territori catolic, concretamain a Savognin, Lumbrein e Sumvitg. Ils texts ch’èn sa mantegnids valan sco veritabels stgazis da la litteratura e cultura rumantscha. Quels èn vegnids edids en publicaziuns da tempra scientifica (p.ex. en la ‹Crestomazia›), ma er reelavurads en furma litterara (Gion Deplazes, Ursicin Gion Gieli Derungs e.a.).
Adina puspè è er la scienza s’interessada per las Passiuns rumantschas (istoriografia, linguistica, scienza litterara, istorgia dal dretg e.a.). In tal exempel furma il tractat da Pieder Tuor ch’è cumparì en l’‹Ischi› dal 1911. En quel descriva l’autur l’inscenaziun dal 1801 – dal reminent la suletta represchentaziun da Sumvitg da la quala la data è enconuschenta. Da quel temp sa chattava il Grischun entamez ils embrugls da las Guerras da coaliziun. E perquai ch’ils Sursilvans eran gia sa rebellads il matg 1799 cunter il domini ester, n’aveva la regenza franzosa nagin plaschair d’ulteriuras reuniuns dal pievel ed ha empruvà d’impedir la represchentaziun.
«Quest scumond para d’esser crudà sco ina bumba sur Sumvitg. Tant il plevon sco er la societad dramatica, la vischnanca e l’entir pievel èn stads grondamain surstads da quel ed ina generala malaveglia è sa derasada dapertut. Tut che sa legrava gia d’emnas ennà sin la represchentaziun desiderada dapi daditg. Las preparaziuns uschè difficilas, unfisantas e betg pauc custaivlas eran quasi a la fin, l’emna sontga steva avant porta, tut Sumvitg pensava, pledava e sa siemiava mo pli dal sublim drama dal spendrament. Qua arriva tut surura, sco in chametg or da tschiel serain, il scumond da la regenza e da la curia.»
Be suenter avair tratg tut ils registers da la diplomazia politica e curiala èsi reussì a sur Michael Anton Henni da realisar la Passiun; e quai sut la resalva ch’i sa tractia d’in act religius che sa restrenschia a sia plaiv e betg d’ina occurrenza cun participaziun da l’entira regiun.


text:
Korn
I Korn i èṅ un grup califurgnàṅ mis in pē a Bakersfield in dal 1993, fundadōr insém a i Deftones dal gènar nu metal, in dua al bas a vèṅ sèmpar sparâ a mila. In sal cupertìni di sò disc e in di materiài prumusiunài al nóm dal grup 'l è ripurtâ sèmpar cun la R arbaltàda ad KoЯn.
In dal sò caréra i aṅ vindû da piò ad 30 migliòṅ ad disc, 17 migliòṅ in di sōi Stat Unî.
Biugrafìa
Gl'inìsi
James Shaffer, Reginald Arvizu e David Silveria i aṅ tacâ a sunàr a la fiṅ di an Utànta, insém a 'l cantànt Richard Morrill, in un grup ciamâ L.A.P.D. (acrònim ad Los Angeles Police Department ch'a vōl dir Dipartimènt ad pulisìa ad Los Angeles ma par lōr subìt al vliva dir invéci Love and Peace Dud, Amōr e paś umàsa e pò Laughing as People Die, Ridénd mèntar la gint la mōr) mèntar Brian Welch 'l éra armàś sèg sōl in soquànt cuncèrt.
Par la Triple X Records i regìstran 'l EP umònim e pò 'l àlbum Who's Laughing Now in dal 1991 ma 'l an dòp al cantànt, ch'al druàva dal dròghi, al i mòla. In dal 1994 i quàtar i cgnósan a 'n bar Jonathan Davis, cantànt di SexArt, e Shaffer e Welch i decìdan bvénd che chi lò al gh'arà da èsar al vocalist nóṿ dal grup.
Subìt al cantànt 'l éra persuàś ad dir ad no ma pò un sò amìg ch'al vdiva al futùr al gh fà cambiàr idéa. Cun Davis dèntar, i L.A.P.D. i decìdan ad cambiàr nóm, prima i sarnìsan Creep e pò Korn. Cal nóm chè al gh'éra stâ dit p'r un fan che 'l i vliva ciamàr Corn (Gran). A 'l inìsi al grup al n éra briśa dl'idéa ma pò, a n cavànd-gh-la minga a catàr di àtar nóm, i al tōś. In séguit, Shaffer al s invènta ad cambiàr la "C" cun na "K" e ad prilàr la "R" in "Я", faghénd dvintàr al nóm "KoЯn". Al logo invéci 'l è na pinsàda ad Jonathan Davis.
A Huntington Beach i tàcan al sesiòṅ cun Davis che, cun un micròfun da dū sòld, al próa la prima canta, Alive (al vìddeo dla registrasiòṅ al s vadrà pò in dal 1997 in dla caséta ad Who Then Now?).
In dal 1993 i pùblican al demo ad Neidermeyer's Mind cun dèntar i pès Predictable, Blind, Daddy e Alive. Un bcóṅ dal riff ad cla canta chè al sarà pò druâ in dal braṅ Need To che, insém a i àtar tri, i faràṅ part dal prim disc dal grup. Invéci Alive la sarà pò arfàta ad nóṿ soquànt an dòp, finénd in dal disc dal 2003 Take a Look in the Mirror.
Korn
In dal 1994 i Korn i faṅ catàr in di negòsi al lōr prim disc, ch'al pòrta al sò nóm e ch'l è stâ prudót par Ross Robinson dl' Epic Records, cunsiderâ al prim lavōr nu metal ad sèmpar. I sìngui tirâ fóra dal disc i èṅ Shoots and Ladders (braṅ cun dal curnamùśi a 'l inìsi e numinâ a i Grammy cuma Best Metal Performance), Clown e Blind.
In dal canti a vèṅ druàda, par la prima vòlta par la mùśica heavy metal, la tècnica dal scatting (in dal braṅ Ball Tongue) ch'la daśvèṅ da 'l jazz e ch'la cunsìst in dal bacajàr in présia soquànti paròli sénsa séns una a drē a cl'atra sōl par dar-gh al ritm e la meludìa. I tèst, scrit par Jonathan Davis, i dascóran dla sò vita e i èṅ dimóndi dûr e pîṅ ad parulàsi (cuma in dal braṅ Faget, Fnòć), anc parchè chi lò da pìcul 'l à patî dal bòti e di suprùś. In particulàr, in dla canta Daddy, Davis al cònta ch'l è stâ viulentâ quànd 'l éra un putèṅ, da 'n amìg ad famìja, òṅ ch'al vivìva davśèṅ da lò.
Par dar 'n apòǵ a 'l disc, ch'l à vindû 4 migliòṅ ad còpi in tut al mónd, i Korn i tàcan un tour ad 'n an e mèś.
Fra Mars e Avrìl dal 1995, i vaṅ in gir a sunàr insém a i Danzig e a Marilyn Manson. In Agóst i s śibìsan cun Megadeth, Fear Factory e Flotsam and Jetsam e pò in Aṿtòṅ cun Ozzy Osbourne, Deftones, Sugar Ray e Cradle of Thorns.
Life Is Peachy
In d'l Utóbar dal 1996 al grup al pùblica al sò secónd lavōr in studi, Life Is Peachy (La vita l'è tòga), un disc ch'al s piàsa drit a 'l tèrs pòst in di Stat Unî, anc séns avér i cuć dal ràddio, dal televiśiòṅ e di giurnài, anc parchè al canti i èṅ pini stópi ad parulàsi (specialmènt al braṅ K@#0%! ch'al gh'i à dèntar tuti una a drē a cl'atra, anc quéli più malnéti ch'a sa gh sia) e cun di tèst dimóndi dûr (Swallow). I sìngui tirâ fóra i èṅ tri: No Place to Hide, A.D.I.D.A.S. (òṅ di sò braṅ più famóś, ch'al n dascór briśa, cuma a s prés crédar, dal scarpi americàni, ma dal sès parchè 'l è 'l acrònim ad All Day I Dream About Sex, Tut i dè a sógn al sès) e Good God (gnû fóra in dal 1997, cun Davis ch'al dróa la sò vóś cuma s'al gh'is al diav'l adòs). In dla cansòṅ Wicked (cover 'd Ice Cube) Davis al fà un duét cun Chino Moreno, cantànt di Deftones, mèntar la canta Chi la tōś al nóm pròpria dal basìsta ad cal grup lè, Chi Cheng.
La b-side Proud l'è stada druàda dènt'r al film ad scarésa So cosa hai fatto (A 'l sò quél ch't à cumbinâ) dal 1997.
Life Is Peachy 'l è stâ numinâ a i Grammy cuma "Best Metal Performance", par la canta No Place To Hide e 'l à vindû quàtar migliòṅ ad còpi in dal mónd (dū in dal sò paéś), ciapànd dū disc ad plàtin.
I Korn i 'l àṅ sunâ pò dal viṿ durànt un tour in gir cun i Metallica e anc in dla réda Internet, òṅ di prim grup a far-al.
A la fiṅ dal 1997 al grup al dà vita a la Elementree Records faghénd firmàr sèg subìt al grup di Orgy.
Follow the Leader
Prima ch'a gnis fóra al sò tèrs àlbum, i Korn i s faṅ védar par na stmana in un spetàcul ciamâ KornTV traśmìs sōl via intèrnet ch'al fava védar i lavōr ad prudusiòṅ ch'i éran drē a far. Fra i òspit dla prugràma a s arcòrda 'l atōr ad film purcùs Ron Jeremy e al grup di Limp Bizkit.
Al 18 'd Agóst dal 1998 al disc Follow the Leader al vèṅ vindû finalmènt in di negòsi. I gh'aṅ dâ na maṅ al rapper Ice Cube (ch'al canta insém a Davis in dal braṅ Children Of The Korn, un tìtul ch'al fà gnir in mènt al film da scarésa Furmintòṅ Rós Sangṿ, cuntâ par Stephen King), Tre Hardson di Pharcyde e Fred Durst di Limp Bizkit mèntar la cupertìna dal disc, ch'la véd na putìna śugàr a la campanèla in sal pic dna muntàgna andànd in a risć ad cascàr śò e spaplàr-'s a tèra, l'è un lavōr ad Greg Capullo, diśegnadōr ad fumét americaṅ cuma Quasar, Spawn e X-Force.
'L àlbum al finìs subìt a 'l prim pòst in dal nòrd Amerìca, Austràglia e Śelànda Nóva, tirâ sù da dū sìngui da nuànta cuma Got the Life (canta tìpica di Korn) e Freak on a Leash, cun un vìddeo fat a pòsta p'r al diśegnadōr Todd McFarlane, creadōr ad Spawn e vèć artìsta dla Marvel Comics in dua 'l iva laurâ a 'l Óm Ragn a la fiṅ di an Utànta e Hulk.
Follow the Leader 'l è dvintâ al disc più cgnusû dal grup cun déś migliòṅ ad còpi vindùdi e sinc disc ad plàtin.
Issues
In dal 1998 al grup al dà vita a 'l Family Values Tour insém a Incubus, Orgy, Limp Bizkit, Rammstein e Ice Cube. Al tour al gh'à dimóndi sucès e al registrasiòṅ su CD e DVD i ciàpan un disc 'd òr e ad plàtin.
Al 23 ad Luj dal 1999 al grup al s śìbis a Woodstock, in frònt a 250.000 spetadōr.
In dal Nuvémbar dal 1999 'l è al tùran ad Issues (Questiòṅ), prudót par Brendan O'Brien. Al disc 'l è gnû fóra cun quàtar cupertìni difarénti, frut 'd un cuncórs 'd MTV fra i sò sustenidōr ch'i gh'ìvan da mandàr un diśégn. Quél ch'l à vins, fat p'r Alfredo Carlos, al véd un putòcio ad pèsa, su sfónd aràns, cun la pansa vèrta e sénsa al butòṅ d'l òć.
Cuciâ sù p'r i sìngui Falling Away from Me (cun al vìddeo dirèt par Fred Durst), Make Me Bad (cun la danéśa Brigitte Nielsen e 'l atōr Udo Kier ch'i rècitan in dal vìddeo) e Somebody Someone, 'l àlbum al finìs a 'l prim pòst dla Billboard, vindénd da piò 'd ùndas migliòṅ ad còpi in tut al mónd (al ciàpa anc tri disc ad plàtin). Dal punt ad vista muśicàl, al disc al véd un stîl misć, cun 'l uś dla letrònica e un pôc ad méno dal rap metal. Davis al sòna la curnamùśa in dal prim braṅ, Dead, e la baterìa in di pès Trash e Dirty.
Durànt la prumusiòṅ dal disc, i Korn i sònan dal viṿ, insém a la banda dla pulisìa dla sità, tut i sò pès a 'l teàtar Apollo ad New York, secónd grup a druàr ch'al pòst lè dòpa i Buddy Holly ch'i 'l ìvan fat a la fiṅ di an Sinquànta. Al cuncèrt 'l è anc stâ traśmìs a la ràddio.
In dal stés an i Korn i cumparìsan in 'n epiśòdi dal cartòṅ animâ South Park intitulâ Korn's Groovy Pirate Ghost Mystery, in dua a vèṅ anc sunâ la canta Falling Away From Me.
Sèmpar in ch'l an lè a vèṅ fóra 'n EP ad remix cun dèntar sinc braṅ: A.D.I.D.A.S. (radio mix), Good God (dub pistols mix), Got The Life (John Abraham remix), Twist/Chi (dal viṿ) e Jingle Balls, quésta chè na canta nóva.
Untouchables
'L 11 ad Śugn dal 2002, dòp tri an da 'l ùltim disc p'r un prubléma ad sàlut dal baterìsta David Silveria, i Korn i pùblican Untouchables (Intucàbii), al dè dòp dn'eśibisiòṅ dal viṿ par la televiśiòṅ a 'l Hammerstein Ballroom ad New York. 'L àlbum al gh'à dèntar di sòṅ gothic rock e di sistetiśadōr, arc e di efèt speciài, par la prima vòlta in òṅ di sò lavōr, specialmènt in di braṅ Alone I Break, Hating e Hollow Life.
Al prim sìngul tirâ fóra, Here to Stay, in dal 2003 al vins un Grammy Award cuma "Best Metal Performance". Al sò vìddeo, cuma quél dal secónd sìngul Thoughtless, 'l è stâ dirèt p'r i fradèi śmèi Allen e Albert Hughes, famōś p'r avér girâ in séguit al film La vera storia di Jack lo squartatore cun Johnny Depp. Un tèrs sìngul, Alone I Break, al vèṅ dirèt in séguit par Sean Dack.
Al disc al vénd pôc anc parchè di hacker, di làdar dla réda internet, i gh l'ìvan cavàda a rubàr dal computer ad Munky al canti dal disc, sinc méś prima ch'al gnis fóra. Untouchables però al ciàpa listés al disc ad plàtin.
Take a Look in the Mirror
A 'l inìsi dal 2003 i Korn i pùblican cuma sìngul Did My Time, un braṅ ch'al cumparìva in dla culòna sunóra dal film Tomb Raider: La culla della vita cun l'Angelina Jolie ch'la cumparìs anc in dal vìddeo priumusiunàl.
'L ùltim lavōr fat cun tut i cumpunènt uriginài (e par la cà discugràfica Sony / Epic) 'l è Take a Look in the Mirror (Dà n'uciàda in dal spèć) dal Nuvémbar dal 2003. Al disc al vénd 98.000 còpi in dla prima stmana, tucànd la puśisiòṅ 9 in dal sò paéś. A s trata 'd un lavōr dimóndi grèś e rabî e pîṅ ad distursiòṅ, cuma quéi di inìsi e 'l è stâ prudót diretamènt par Jonathan Davis.
Cuma i aṅ dit anca lōr durànt di intervìsti, al disc 'l è stâ fat in présia par via dal vendìti dimóndi basi dal lavōr precedènt, cun al prubléma 'd èsar in gir p'r al Ozzfest tour in cal mèntar.
Al disc al gh'à dèntar quàtar sìngui: Did My Time, Right Now (cun un vìddeo rivultànt fat a cartòṅ animâ par Spike & Mike), Y'All Want A Single (braṅ ch'a tōś in gir al cà discugràfichi) e Everything I've Known. Cuma in “Follow the leader”, a s cata na canta (Play me) cun di pès rap fat par Nas. A la fiṅ dl'ultma cansòṅ, When Will This End, dòp soquànt minùt ad vōd, a gh'è un braṅ lugâ, One (cover di Metallica), sunâ dal viṿ in dal prugràma MTV Icon: Metallica in dal Maǵ dal 2003. Al fà finalmènt anc la sò cumpàrsa in s'n àlbum uficiàl al braṅ Alive, vèć demo dal grup.
Greatest Hits, Volume 1
Al 5 'd Utóbar dal 2004 a véd la luś la prima racòlta di Korn ciamàda Greatest Hits, Volume 1, cun dèntar i sìngui più cgnusû gnû fóra da 'l 1994 a 'l 2003, al remix ad Freak On A Leash e dū cover: Word Up di Cameo e Another Brick In The Wall di Pink Floyd, tirâ fóra cuma sìngui. In tut al disc al gh'à dèntar daśnóṿ pès.
Al 22 ad Favràr dal 2005 al chitarìsta Brian Welch al mòla tut 'd un trat al grup dgénd: «A-j-ò sarnî al Sgnór Gesù Crist cum al mè salvadōr, e a gh tindarò a drē faghénd la mè mùśica». "Head" al s fà batśàr in dal fiùm Giurdâṅ dascurénd liberamènt dla sò cunversiòṅ, specialmènt in dal sò sit internet. Òṅ di mutìṿ ch'al gh'à fat mulàr lè la baràca 'l è stâ quél ch'al n s cumpatìva piò ad sintìr sò fiōla pìcula dir dal parulàsi cantànd al canti di Korn.
See You on the Other Side
Pôc tèmp dòp che Welch 'l iva mulâ 'l grup, i Korn i fìrman un cuntràt da vint-sinc migliòṅ ad dòlar cun la EMI e Virgin Records.
Al 6 ad Dicémbar dal 2005 i faṅ catàr in di negòsi al prim lavōr fat da lōr par la nóva cà discugràfica, See You on the Other Side (A sa vdém da cl'atra banda), ch'al s piàsa a 'l pòst nùmar tri dla Billboard. Al prim sìngul Twisted Transistor al s cumpàgna cun un vìddeo dirèt par Dave Meyers, in dua i Korn i èṅ imitâ in na manéra da far rìdar da di rapper cuma Xzibit, Lil' Jon, Snoop Dogg e David Banner. Àtar dū sìngui i gnaràṅ fóra in séguit: Coming Undone e Politics, quést chè minga sustgnû da 'n vìddeo, ma fat giràr sōl a la ràddio.
Al grup al decìd cun cal lavōr chè ad cambiàr un pôc gènar, avśinànd-as da piò a la lerònica e a 'l stîl ad Marilyn Manson e di Nine Inch Nails ad Peter Steele.
Al disc, ch'al gh'à dū versiòṅ: quéla nurmàla, cun quatòrdas braṅ dèntar, e quéla deluxe cun un CD da piò cun dèntar tri braṅ inèdit, dū mix ad Twisted Transistor e dū vìddeo live, 'l à vindû da piò ad dū migliòṅ ad còpi in tut e al gh 'l à cavâ a rivàr a 'l disc ad plàtin in di Stat Unî, armanénd par 35 stmani in dla Top 200.
Al 13 ad Śnar dal 2006 i Korn i sònan a 'l Hollywood Forever Cemetery, dand vita a 'l See You on the Other Side World Tour cun 'l apòǵ 'd Axl Rose di Guns N' Roses, Chester Bennington e Joseph Hahn di Linkin Park e l'atōra Jessica Biel.
Live & Rare e Unplugged MTV
Al 9 ad Maǵ dal 2006 i Korn i faṅ gnir fóra na racòlta, ad pès dal viṿ e di àtar rar, ciamàda Live & Rare. Al disc al gh'à dèntar sèt canti 'd un cuncèrt dal Nuvémbar dal 2003 a New York e àtar quàtar live, cun in śònta dū pès in studi (Proud e Earache My Eye, quést chè braṅ lugâ dal disc Follow The Leader).
Sèmpar dal 2006 'l è la racòlta dal cuncèrt dal 29 ad Luj a Nashville, The Family Values Tour 2006, cun dèntar sinc braṅ dal grup califurgnàṅ (cun na Shoots and Ladders/Wicked cantàda insém a Chino Moreno) e soquànt di àtar grup cuma i Deftones e i Stone Sour.
Al 12 ad Śugn dal 2006, durànt al tour in dal nòstar cuntinènt, a Davis a gh vèṅ catàda na malatìa dal sangṿ, la Idiopathic Trombocitopenic Purpura, ch'la 'l tîṅ a 'l uśdàr par na stmana.
In dal Dicémbar dal 2006 al baterìsta David Silveria, famóś anc p'r avér fat al mudèl par Calvin Kline e cgnusû p'r èsar al mémbar tìmid dal grup, al fà savér ch'al s turà na pàuśa e ch'al n sunarà briśa in di disc e in di cuncèrt a gnir.
Sénsa 'd lò, al 9 ad Dicémbar dal 2006 i Korn i sònan dal viṿ cun di strumènt acùstic par la traśmisiòṅ dal canàl televiśìṿ MTV insém a la Amy Lee di Evanescence (in dal braṅ Freak on a Leash, sarnî cuma sìngul) e Robert Smith di The Cure in dal braṅ Make Me Bad misćiâ par l'ucaśiòṅ cun In Between Days, vèć pès dal 1985 dal grup ingléś. Da nutàr anc la cover di Radiohead Creep, òṅ di ùndas dal pachét (tri i èṅ i pès tirâ via: No One's There, Thoughtless e Dirty), insém a na Throw Me Away sunàda cun sitar e di taiko giapunéś. L'eśibisiòṅ la vèṅ registràda p'r èsar misa in un disc selebratìṿ ch'al gnarà fóra al 6 ad Mars dal 2007 cun al tìtul MTV Unplugged. In dla prima stmana al lavōr al vénd 51.000 còpi e al finìs a 'l pòst nóṿ dla Billboard 200.
Al 7 ad Śnar dal 2007 i Korn i càtan in dal vèć amìg Terry Bozzio al baterìsta nóṿ.
Untitled
Al 31 ad Luj dal 2007 i Korn i véndan 'l utàṿ disc dla lōr caréra (sertificâ 'd òr dal mumènt ch'l à vindû da piò 'd un migliòṅ ad còpi in tut al mónd), un lavōr sénsa tìtul cgnusû in gènar cuma Untitled o anc The Ominous Root (da 'l nóm dl'òpra ad Richard Kirk ch'la figùra in cupertìna). Al cantànt Jonathan Davis 'l à dit in prupóśit: „A n vlìvan briśa dar n'etichéta a c'l àlbum chè. Al n gh'à minga di cunfìṅ e gnanc di lìmit. Parchè a n dar mia l'ucaśiòṅ a i nòstar sustenidōr ad ciamàr-al cuma i vólan?“.
I sìngui tirâ fóra i èṅ tri: Evolution (Maǵ 2007), Hold On (Utóbar 2007) e Kiss (Avrìl 2008).
Sénsa Silveria da drē da la baterìa par la prima vòlta, in cal disc chè i sònan al sò pòst Terry Bozzio (ch'al vliva dvintàr a tut i cóst òṅ di Korn ciapànd la sò part dal 25% e par cal mutìṿ lè 'l è stâ mandâ via), Brooks Wackerman ma anc Davis stés. I Korn i ciàman anc Zac Baird par sunàr al tastéri.
Al disc al fà al sò debùt diretamènt a 'l secónd pòst dla Billboard 200, un quèl ch'al n capitàva briśa da Untouchables dal 2002, ma in dal gir dna stmana al taca a véndar sémpar méno (un quàrt dal còpi), sparénd dal tut da la clasìfica dòp dódas stmani.
Mémbar
Quéi 'd adès
- Jonathan Davis - vóś e curnamùśa (1993 - incō)
- James "Munky" Shaffer chitàra (1993 - incō)
- Reginald "Fieldy" Arvizu bas (1993 - incō)
- Ray Luzier - baterìa (2007 - incō)
Ex cumpunènt
- Brian "Head" Welch - chitàra (1993 - 2005)
- David Silveria - baterìa (1993 - 2006)
Discugrafìa
Àlbum
- 1994 - Korn
- 1996 - Life Is Peachy
- 1998 - Follow the Leader
- 1999 - Issues
- 2002 - Untouchables
- 2003 - Take a Look in the Mirror
- 2005 - See You on the Other Side
- 2007 - Untitled album
- 2010 - Korn III: Remember Who You Are
- 2011 - The Path to Totality (al gnarà fóra al 15 ad Nuvémbar)
Racòlti
- 2004 - Greatest Hits, Vol. 1
Dal Viṿ
- 2006 - Live & Rare
- 2007 - MTV Unplugged: Korn
Demo
- 1993 - Neidermeyer's Mind
EP
- 1997 - Live at the Palace
- 2001 - All Mixed Up
- 2005 - The Other Side
- 2005 - The Other Side, Part 2
- 2006 - Politics Election EP
- 2009 - Korn Digital EP#1
- 2010 - Korn Digital EP#2
- 2010 - Korn Digital EP#3
Sìngui
- 1993 - Christmas Song
- 1994 - Blind
- 1995 - Need To
- 1995 - Shoots and Ladders
- 1996 - Clown
- 1996 - No Place to Hide
- 1997 - A.D.I.D.A.S.
- 1997 - Good God
- 1998 - All in the Family (insém a Fred Durst)
- 1998 - Got the Life
- 1998 - Children of the Korn (insém a Ice Cube)
- 1998 - B.B.K.
- 1999 - Freak on a Leash
- 1999 - Falling Away from Me
- 2000 - Make Me Bad
- 2000 - Somebody Someone
- 2002 - Here to Stay
- 2002 - Thoughtless
- 2002 - Alone I Break
- 2003 - Did My Time
- 2003 - Right Now
- 2004 - Y'All Want a Single
- 2004 - Everything I've Known
- 2004 - Word Up!
- 2004 - Another Brick in the Wall
- 2005 - Twisted Transistor
- 2006 - Coming Undone
- 2006 - Coming Undone wit It (insém a Dem Franchize Boyz)
- 2006 - Politics
- 2006 - Hypocrites
- 2007 - Freak on a Leash (unplugged, insém a Amy Lee)
- 2007 - Evolution
- 2007 - Hold On
- 2008 - Kiss
- 2008 - Haze
- 2010 - Oildale (Leave Me Alone)
- 2010 - Let the Guilt Go
- 2011 - Get Up! (insém a Skrillex)
Videugrafìa
- 1997 - Who Then Now? Vhs
- 2002 - Deuce Vhs e Dvd
- 2002 - Korn Live Dvd
- 2006 - Live on the Other Side Dvd e Blu-ray
- 2006 - Chopped, Screwed, Live and Unglued Dvd e Cd
- 2008 - Live at Montreux 2004 Dvd e Blu-ray


text:
Giovanni Gianotti
Giovanni Gianotti (1867-1947)[modifiché]
Giovanni Gianotti, poeta piemontèis nassù an cola d’Ast ant ël 1867 e mòrt a Turin ant l’invern dël 1947. Ël sò pass poetich a l’è stàit col d’un òm fòra da jë spatuss e da le crije provocatris, ch’a brandavo 'nt la prima andan-a dël '900 piemontèis. Un ghëddo literari, gropà a la poesìa 'd nòsta tèra, sempe cortes e mai volgar. Pien ëd cola limpidëssa sentimental da gran poeta e bon gust da intenditor. “ Fërvaje d’ànima ” a l’é 'l volum ëd poesìa, andova a son arportà ij sò pì bej vers.


text:
Suenter il Cussegl dals chantuns è uss er il Cussegl naziunal pront da conceder dapli daners che quai ch'il Cussegl federal aveva pretendì.
L'augment munta a 395 milliuns francs. Quels èn repartids sco suonda:
- la sparta ETH survegn 160 milliuns dapli
- la furmaziun professiunala 100 milliuns
- las scolas autas e scolas autas professiunalas chantunalas 95 milliuns
- ed ils indrizs da perscrutaziun da muntada naziunala survegnan 40 milliuns dapli.
Il Cussegl federal aveva previs var 26 milliardas francs per scolaziun e perscrutaziun. Il parlament è pli generus e vul dar bun 1,5% dapli. Il Cussegl naziunal era l'emprim anc suandà la proposta dal Cussegl federal. Cun discutar las differenzas ha el dentant dà raschun al Cussegl dals chantuns.
ETH dapli plazzas da studi per medis
Cun quest augment ha il parlament er dà glisch verda als 100 milliuns francs ch'i dovra per stgaffir ulteriuras plazzas da studi per medis. Grazia a la midada da lescha da l'ETH po la scola ultra da quai pretender dapli taxas da studi da students da l'exteriur che da students svizzers.
RR novitads 12:00


text:
Puspè pon ins guardar, quant bumbastic ch'il mund na va betg sutsur. Er en il nov film da Roland Emmerich è l'apocalipsa datiers; quai en il segund toc da «Independence day», cumparì 20 onns suenter l'emprima part. E puspè èn ils aliens quels che vulan destruir la carstgaunadad. Natiralmain pli blers, pli gronds ed er pli ferms. E natiralmain dat quai in happy end sco el po vegnir be da Hollywood.
Insumma: I na dat betg bleras surpraisas. Bleras giadas san ins gia ordavant, tgi che è quel che sgola il pli agil tras las attatgas dad aliens, tgi che s'unfrescha per la humanitad e tgi che ha la gloriusa idea che spindra la fin finala tuts. Ed er sch'ils acturs - per part anc quels da l'emprim film sco il superperdert David Levinson (giugà da Jeff Goldblum), ses bab, il president, ubain il professer trubistgà - bittan trasora cun plattitudas. Ma lungurus na vegn quai betg.
BFG - fitg bel, e quai èsi
In auter starreschissur ch'è pil mument da vesair sin la taila gronda è Steven Spielberg cun ses film da fantasia «Big friendly giant» - ubain curt: BFG.
Il gigant daventa l'ami dad ina buoba orfna da 10 onns ed ensemen cumbattan els ils gigants nauschs. Il film sa basa sin ina istorgia da Roald Dahl da l'onn 1982 ed è ina coproducziun da Spielberg, Dreamworks e Disney. Igl è l'emprima giada che Spielberg surpren la reschia tar in film da Disney. Quai film sto pia bunamain esser bun.
Dentant èn las spetgas forsa in zic grandas. Il film n'è ni quai ch'ins è disà da Disney (per exempel muments da larmas sco cura che Mufasa sto murir) ni la tensiun ch'ins è disà da Steven Spielberg (cura ch'il T-Rex è davos l'auto). Il plus dal film è dentant la super animaziun, cunzunt da la fatscha e mimica dal gigant. Er sche l'istorgia n'è pia betg tant excitanta, cura ch'il gigant ri uschè charin, èn ins tuttina led dad avair guardà il film.
Captain Kirk en la crisa
Ed il terz film che procura per il mument per tensiun en ils kinos è il nov Star Trek. Quella giada betg dal reschissur renumà J. J. Abrams, mabain da Justin Lin che ha tranter auter fatg «Fast and furious». La fermezza dal film èn las scenas da cumbat che persvadan: La Enterprise vegn rapinada, cupitga dal tuttafatg, n'ha nagina schanza cunter ils aliens che sgolan en formaziun da schauma.
Ils puncts negativs: Captain Kirk ha l'entschatta dal film in zic ina crisa da lavurar. Dentant quai n'è betg propi impurtant per la istorgia e fa lura era in zic lungurusa l'emprima part dal film. In auter punct negativ è che Scotty, ch'entaupa la nova heroxa Jaylah, di adina a quella «Schätzchen». Quai è pegiurativ e va cun il temp in zic sin la gnerva.
RR actualitad 11:00


text:
Provinça (Italia)
I province italiane (province in italian) i è dei ents territoriai de area vasta qe i costituiss una sotadivision aministrativa de segond nivell, sota ai rejon e sora ai comun. I province ative del pont de vesta aministrativ i è 80.
Le province i è miga l'unega sotadivision prope sota ai rejon. A l'istess nivell i è metide anca dei oltre entitaa aministrative o statistege, per ol total de 107 division territoriai:
- i 80 province ative;
- i 2 province autonome del Trentin-Sud Tirol;
- i 6 vegie province de la Rejon siciliana (abolide cond L.R. n° 8 del 24.03.2014[1]) sostituide de 6 Liber consorzi comunai;
- i 14 Citaa metropolitane;
- le 4 vegie province del Friul-Venezia Julia (abolide cond L.R. n° 20 del 09.12.2016[2]), considerade domà a nivell statisteg;
- la vegia provinça de Aosta, anc'pò lee considerada domà a nivell statisteg.
Mape per rejon[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
In siemi d’aur
Contemplar bain l’atun cun sias bellezza colurs pon ins cun viandar sur prads e pradas. Ina gronda impressiun fan las colurs da las differentas plantas en ils guauds. L'um da camera Mic Feuerstein da la Televisiun Rumantscha aveva ramassà talas impressiuns sut il titel «Il sömmi d’or» l’atun dal 1987.
Las fieras d’atun d’antruras
In grond di per ils purs e per ils martgadants era avant onns las fieras da muvel l’atun. Suenter che las alps eran stgargiadas vegniva la biestga vendida. Ina impurtanta fiera era quella d'Andeer sco center geografic amez il Grischun.
Suenter ch’ils marcadonts dalla Bassa han empleniu si lur nuegls vegn biara biestga vendida egl exteriur
Lavurs d’atun en iert e curtin
In'emissiun dal Radio Rumantsch dal 1982 era sa profundada cun il tema da las lavurs d’atun en iert e curtin. L'emissiun s'adressava surtut a las puras, ma era a persunas interessadas da las lavurs en iert e curtin.
Sch’ins volva la terra da l’iert lura duess ins volver quella cun il zerclim.
Far laina l’atun
Suenter l’atun suonda l’enviern. Pli baud, avant ch’ins stgaudava cun ieli u indrizs solars, stueva la laina vegnir semtgada per ch'ins saja preparà sin la stagiun fraida. Il redactur Gion Tschuor da la Televisiun Rumantscha aveva preschentà la fin dal 20avel tschientaner differents Sursilvans cun lur plunas da laina avant chasa ed en clavà.
Sch’jeu sesentel mal mond’jeu egl uaul a far lenna, quei ei per mei sc’ina cura.
L'utuon es per murir
Ina poesia d'atun da Peider Lansel legida il 1952 da Cla Biert.


text:
Sco l'inspectur da scola da Tinizong ha communitgà a las medias, saja sia decisiun da betg candidar gia crudada mez fanadur. Ed el stettia tar sia decisiun, era sche la radunanza communala da la fin fanadur haja decis d'auzar la paja dal president per 30'000 francs per l'emprima perioda d'uffizi da 4 onns.
Plinavant scriva Pauli Dosch, ch'el na stettia era betg a disposiziun per la nova suprastanza. L'elecziun dal president communal e da la suprastanza da Surses succeda ils 20 da settember.
RR Novitads 06:00


text:
Franca Cathomas ha gugent chavals – quai era gia uschia, cur ch'ella era anc ina buoba. Ma per ella n’è il siemi da pudair ir ed emprender dad ir a chaval betg ì en vigur sco buoba, perquai che la purschida mancava. Cura ch’ella ha alura gì da sa decider, tge emprendissadi far, è ella sa decidida da vegnir professiunala da chavals ed alura pli tard ha ella fatg la scolaziun sco scolasta da chavaltgar. L’onn 2016 ha ella avert la scola da chavaltgar a Breil cun in chaval.
Jeu less ademplir ils siemis da tut quels uffants che vulan emprender da chavaltgar.
Cumenzà cun in chaval
Per la dunna da 25 onns ha tut cumenzà cun in chaval. Il mument ha ella trais chavals sulet per la scolaziun e dus chavals da sport. Cun quels va ella er ad occurrenzas – quai che dovra bler temp ed è collià cun lungs viadis. Las occurrenzas ch’èn il pli datiers èn a Maiavilla. Per ella na datti nagut dasper il chavaltgar, mintga di passenta ella pliras uras en stalla u cun la tgira dals chavals ubain cun dar scola. Sco Franca Cathomas di, è la passiun la gronda forza da far tut quai. Il chavaltgar è numnadain ina chaussa betg propi bunmartgada. Ma per ina passiun fan ins gea tut, di Cathomas.


text:
Cupenaghen
Cupenaghen (København in danes; Kopenhagen in tudesch; Copenhagen in ingles; Köpenhamn in svedes; Kaupmannahöfn in islandes; Kööpenhamina in finlandes; Hafnia in latin) a l’è la capital de la Danimarca.
A l’è anca la prima cità de la Danimarca per pupulaziun, cun 503.861 abitant (2008).
Geugrafìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
La cità a l'è in de la part de urient de l'isula de Sjælland e, in part, in sü l'isula Amager, propi denanz al strecc de l'Øresund, che'l separa la Danimarca de la Svezia.
Cità gemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Copenaghen a l'è gemelaa cun:


text:
Transport Layer Security
El Transport Layer Security, cont el sò predecessor Secure Sockets Layer, a l'è on protocoll che 'l permett de fà 'na comunicazion cifrada in su red TCP/IP e che 'l garantiss autenticazion e integrità.
Principi de fonzionament[Modifega | modifica 'l sorgent]
Fas[Modifega | modifica 'l sorgent]
El protocoll TLS se pò divid in trè fas:
- Negoziazion in tra i part de l'algoritm de doperaa
- Scambi di ciav e autenticazion
- Crittografia simmetrica e autenticazion di messagg
Protocoj doperaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
In TLS a hinn doperaa i protocoj:
- Per el scambi de ciav: Diffie-Hellman, RSA, ECDH, SRP, PSK
- Per l'autenticazion: RSA, DSA, ECDSA
- Per la cifratura: RC4, DES, 3DES, AES, IDEA, Camellia
STARTTLS[Modifega | modifica 'l sorgent]
STARTTLS el permett de cifrà i dacc in sui port tipicament doperaa per el standard minga cifraa, e donca de inizià la comunicazion in ciar e de decid de cifrà prima de invià i comunicazion sensibij.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Crittografia - Secure Sockets Layers (SSL)
- Cosa sono i protocolli SSL/TLS e OpenSSL
- Posta elettronica e TLS/SSL
- Email: SSL, TLS e STARTTLS. Differenze e perché usarli


text:
Trais pussaivladads datti per la Biosfera Val Müstair:
- Proseguir sco fin qua,
- finir giu ils projects existents
- u il scenari il pli mal – da far ina fin cun la Biosfera.
Uss piglia ina firma spezialisada per mauns il tema. Ella prevesa da far intervistas cun radund 40 persunas da differents gremis e da differentas posiziuns. La finamira è da chattar las raschuns per la problematica da las diversas desditgas dals directurs, ma era d'eruir, sche la populaziun da la Val Müstair stat insumma davos il label «Biosfera». Il president da vischnanca Rico Lamprecht è plain speranza, ch'i dettia anc in avegnir per la Biosfera.
Dacurt ha la populaziun da la Val Müstair decis da sustegnair il project la Sassa. Per il mainaproject da «La Sassa» tar la firma Domenig Architects SA Cuira, fiss in naufragi nausch per il marketing, ma els prevesan independentamain da proseguir cun il project.
RR actualitad 17:00


text:
Santo Domingo
Santo Domingo l'è la capital de la Repüblica Dominicana. La so area la gh'ha 2.850.320 abitant e, la cità, l'è sitüada dinanz al Mar dei Caraibi. Santo Domingo la gh'ha el livel d'educaziun püsèe volt de tüta la naziun.
Persunagg[Modifega | modifica 'l sorgent]
Cità gemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Santo Domingo a l'è gemelaa cun:
- New York, Stat Ünì d'America
- Berlin,Germania
- Miami, Stat Ünì d'America
- Taipei, Taiwan
- Caracas, Venezuela
- Sarasota, Stat Ünì d'America
- Paris, Francia
- Madrid, Spagna
- Toronto, Canada
- Haifa, Israel
- Buenos Aires, Argentin-
- Boston, Stat Ünì d'America
- Berna, Svizzera
- Lundra, Regn Ünì
- Tenerife, Spagna
- Providence, Stat Ünì d'America
- La Guardia, Spagna


text:
Sin la glista da tractandas da la radunanza communala a Puntraschigna steva scrit ils 12 da december 1968: «Einführung des Frauenstimm- und Wahlrechtes in Gemeindeangelegenheiten». Trais onns avant che quest dretg vegn francà sin nivel naziunal. Dà hai in resultat piz a cup cun 78 vuschs Gea e 76 Na. Per festivar questa decisiun ha il president communal laschà tutgar durant 10 minutas ils zains da las baselgias da Puntraschigna.
Oz, 53 onns pli tard, è Nora Saratz Cazin l'emprima presidenta communala da Puntraschigna. Il fatg ch'ils umens da la vischnanca sajan stads pioniers, n'era betg enconuschent ad ella. Tant pli saja ella sa legrada da pudair udir quai en il mument ch' ella surpiglia il timun.
Jau crai, ils blers da quels fissan stads cuntents sch'els avessan savì che quai giaja anc ditg enfin ch'i vegnia l'emprima dunna al timun.
In che sa regorda anc da questa radunanza communala è Mathis Roffler, lezza giada chanzlist. El sappia anc che betg tuts umens eran stgaudads per far questa midada, tuttina n'haja betg dà gronda opposiziun. Almain betg publicamain. El aveva da lezzas uras era stuschà quella votaziun. L'emprim saja vegnì fatg ina votaziun consultativa tar las dunnas per savair sch' ellas veglian insumma il dretg da vuschar.
Al cumenzament tut ils documents en la cuverta da l'um
Oz sa regorda Mathis Roffler anc ch'ina dunna saja ina giada vegnida sin il spurtegl da la chanzlia communala ed haja pretendì da survegnir il material da vuschar en in'atgna cuverta. Fin l'ura avevan els adina tramess tut en ina per uschia pudair spargnar il porto. Dentant la dunna haja manegià ch'ella na veglia betg adina dumandar ses um per il material. Pia, han era ils umens da Puntraschigna stuì emprender da parter lur pussanza cun las dunnas.
Anc oz betg bleras dunnas a la testa da vischnancas
Nora Saratz Cazin ch' è dapi l'entschatta 2021 en uffizi, è loscha da pudair far questa via. Ina via anc oz plitost unica. Da 101 vischnancas en il Grischun èn sulet 13 da quellas timunadas da dunnas. Ella spera da pudair animar anc dapli dunnas da far questa via.
Sch'ins candidescha per in'incarica politica, lura èsi era pussibel ch'ins na vegn betg elegì. Jau crai che dunnas han dapli fadia da simplamain ina giada far e ristgar.
Metter davent ils dubis e far cun curaschi quai ch'ellas veglian, quai saja impurtant, di Nora Saratz Cazin.


text:
La stad 2016 na saja propi betg ina stad da vespras. Quai han constatà eras differentas firmas che cumbattan insects. Uschia er Robert Cathomas cun firma a Glion.
«ll fanadur n'hai quasi gì naginas vespras, uss l’avust hai cumenzà a vegnir, ma la quantitad è bler pli pitschna che l’onn passà». Robert Cathomas di ch’el saja stà il fanadur 10 giadas pli pauc en acziun pervia da vespras ch'il 2015. L’onn passà è dentant era stà in onn da vespras ch’i na dat betg mintg’onn.
Primavaira frestga e bletscha
En l’entir Grischun è la primavaira stada bletscha e frestga. Bleras reginas na sajan uschia betg vegnidas da far igniv.
Tuttina savessan las vespras anc vegnir pli activas. Sch’i resta bell’aura sco actualmain, savessan las vespras era pir vegnir il settember manegia Robert Cathomas.


text:
L'Alp Sprella en la Val Müstair na duai betg vegnir transfurmada en ina chamona dal Club alpin svizzer (CAS). Las organisaziuns per l'ambient WWF Grischun, Fundaziun svizra per la protecziun da la natira e la Pro Natura han inoltrà in recurs tar la Dretgira administrativa.
Las organisaziuns per l'ambient teman che la Val Mora – nua che l'alp sa chatta – vegnia strapatschada turisticamain e chaschunia problems a bleras spezias d’animals periclitadas.
Avant radund 15 onns aveva il Club alpin svizzer cumprà l’Alp Sprella per midar ella en ina chamona. Ils ultims onns è il project da total 2,5 milliuns francs vegnì surlavurà pliras giadas.
Tenor il CAS na vegniss la val betg strapatschada
La Val Mora saja degna da vegnir protegida. Quai conferma er il president dal Club alpin svizzer Engiadina Val Müstair, Heinz Gross. El accentuescha però er che la val na vegniss betg strapatschada turisticamain pervi da la chamona planisada. Quai hajan er confermà las instituziuns chantunalas.
Er suenter il recurs da las organisaziuns d'ambient a la Dretgira administrativa, stattan perquai la secziun Engiadina Val Müstair sco er l'organisaziun da tetg dal CAS cumplainamain davos il project da transfurmar l'Alp Sprella en ina chamona dal CAS.


text:
- En il territori da skis da Tignes en las alps franzosas è ina lavina vegnida sin ina pista. Plirs skiunzs èn vegnids sutterrads da la lavina. Probabel ha quai dà naginas unfrendas mortalas.
- Il mument n’èsi betg cler quantas persunas che sa chattan anc sut la naiv.
- Las lavurs da salvament vegnan impedidas da la malaura. Il mument na pon helicopters betg sgular. Las forzas da salvament tschertgan cun chauns suenter persunas sut la naiv.
- Il privel da lavinas en il territori da Tignes era sin il segund aut stgalim d’avertiment.
Gia mez favrer era vegnida a val ina lavina a Tignes. Quatter persunas eran mortas.
RR novitads 12:00


text:
Igl cumegn Albula/Alvra cun radond 1'307 abitantas ed abitants sa cumpona dallas set fracziuns Alvagni, Alvaschagn, Brienz/Brinzauls, Casti, Mon, Stierva e Surava. Mintgigna dallas set fracziuns è singulara e preziousa cun lour caracteristicas territorialas, economicas, turisticas e culturalas. Communablamaintg furman las set fracziuns en cumegn attractiv, tgi so sa far valeir scu center digl Grischun Central e so gidar cotras a crear ed anfirmeir la regiun.
Cun la nossa pagina-web lessans metter a disposiziun schibagn alla populaziun indigena, scu er agls noss giasts da vacanzas ena vasta plattafurma, tgi lubescha da clamar giu las infurmaziuns giavischeidas svelt e nuncumplitgia.
Igl cumegn Albula/Alvra infurmescha extendia sur dalla situaziun actuala ainten igl territori dalla bova da Brinzauls.
Infurmaziuns actualas tar la bova da Brinzauls cattez cò.
Coronavirus (COVID-19) - infurmaziuns actualas cattez cò.


text:
Pli datiers e meglier: adina dapli Svizzers e Svizras tschernan lur destinaziun da vacanzas tenor quest moto, malgrà che destinaziuns en l'exteriur valan sco attractivas. Surtut il Grischun, il Tessin ed il Vallais tutgan tar ils lieus da vacanzas ils pli preferids dals Svizzers. Ils trais chantuns han ils ultims onns cuntinuadamain pudì augmentar il dumber da giasts da la Svizra.
Il pajais da vacanzas preferì dals Svizzers en l'exteriur resta l'Italia, suandà da la Spagna e dal Portugal. Pers l'attractivitad han dentant destinaziuns influenzadas da l'Islam sco l'Egipta, ils Emirats Arabs e la Tirchia. E quai malgrà che la tema da terror è ida enavos.
Internet adina pli impurtant per planisaziun
Per la planisaziun da viadis, daventa l'internet adina pli impurtant. L'onn passà han 71% dals dumandads inditgà, che infurmaziuns da viadi e segirezza en l'internet sajan impurtantas – quest onn èn quai gia 78%.
En pli è l'internet ina impurtanta funtauna per planisar in viadi. Bunamain 60% dals dumandads han inditgà da planisar in viadi sin basa da commentaris e valitaziuns online.
Barometer da viadi dal TCS
Per il barometer èn vegnidas dumandadas 1'000 persunas creschidas che vivan en Svizra per telefon. En pli ha il TCS dumandà online 1'371 commembers dal TCS ch'èn vegnids tschernids per casualitad. L'enquista è vegnida fatga tranter ils 21 da schaner ed ils 11 da favrer.
RR novitads 12:00


text:
L'EHC Cuira ha gudagnà la partida a chasa cunter Hockey Huttwil cun 3:2. La decisiun è però pir crudada suenter sajettar penaltis.
L'EHC Arosa ha gudagnà la partida cunter l'EHC Thun cun 3:1. Ils gols per il club dal Grischun han fatg Rui Zryd, Stefan Diezi e Patrick Bandiera.
Resultats MySports League
En la segunda liga ha Lai/Valbella gudagnà la partida cunter Dielsdorf-Niederhasli cun 5:4.
Il Club da Hockey Engiadina ha pers la partida ordaifer cunter Kreuzlingen-Konstanz cun 1 a 4.
San Murezzan ha gudagnà la partida ordaifer cunter ils Dürnten Vikings cun 4 a 3. La decisiun è però pir crudada en la prolungaziun grazia al gol da Marc Camichel.


text:
Per la chantadura che fa endament in pau Beth Ditto quai che pertutga la parita, è «Toy» ina resposta sin la debatta da MeToo davart mulesta sexuala en la branscha da divertiment. La chanzun cumbinescha pop corean cun hip-hop e suns orientals.
Betg l'emprima giada
Igl è la quarta giada che l'Israel gudogna il Eurovision Song Contest. La davosa giada era quai stà avant 20 onns cun la victura Dana International.
Sin plazza dus è vegnì quest onn la Cipra (Eleni Foureira cun «Fuego»), e sin plazza trais l’Austria (Cesár Sampson cun «Nobody But You»).
Svizzers senza success
La gruppa svizra ils «Zibbz», era gia crudada ora en il mezfinal. En tut han 43 naziuns prendì part al 63avel Eurovision Song Contest da quest onn a Lissabon.
L’onn passà era il Portugais Salvador Sobral ì cun la plima cun sia chanzun ruassaivla «Amar pelos dois».
RR novitads 06:00


text:
- Tar il fieu en la buda hai dà nagins blessads
- Il bajetg gist dasper la buda n'è betg stà pertutgà dal fieu
- Il fieu è rut or pervi d'ina frittera en la buda
La buda da burgers gist dasper la Legna bar a Flem ha cumenzà ad arder oz avantmezdi. Las 11:14 èn ils pumpiers da Flem vegnids alarmads ed èn ids al plaz. Gia las 11:30 è il fieu puspè stà stizzà. En tut èn ils pumpiers stads en acziun cun 20 persunas dals pumpiers da Flem. Quai ha ditg ad RTR il cumandant dals pumpiers, Albert Christoffel.
Ils pumpiers da Trin èn era vegnids alarmads perquai che la buda sa chatta gist dasper ina bar che consista per gronda part da lenn. Quels èn dentant puspè turnads a mesa via perquai ch'il fieu è stà stizzà uschè svelt.
RR novitads 14:00


text:
Quai tenor il rapport che la cussegliera federala Viola Amherd ha preschentà il glindesdi a Berna. Cun la midada vul ella meglierar ils process per cumprar material d’armament.
Ozendi preschenta il Cussegl federal mintg'onn al Parlament federal in messadi da l'armada. Là preschenta el il material d'armament ch'el vul cumprar ensemen cun la dumonda per il credit correspundent. Ils ultims onns han ils parlamentaris uschia gì da decider davart novas monduras ni novs bastiments da patruglia. Quai saja pauc effizient, ha ditg la ministra da defensiun Viola Amherd.
Dapli effizienza e flexibilitad
En il futur duai il Parlament federal perquai decider mintga quatter onns, en tge direcziun che l'armada duai sa sviluppar e nua ch'ella duai investir daners per cuntanscher tschertas abilitads. Il Cussegl federal duai lura decider en atgna cumpetenza tge che sto vegnir cumprà per ademplir las finamiras dal parlament.
La midada rinforzia la rolla dal Parlament federal sin nivel strategic da l'armada, ha cussegliera federala Viola Amherd accentuà. La controlla saja vinavant pussaivla. I dettia duas giadas per onn in rapport davart il svilup da las acquisiziuns, ed a chaschun da la debatta da budget possia il parlament intervegnir en chaussa. Enfin en dus onns spera Amherd da pudair realisar ils novs process.


text:
Battaja dei Camp Catalaunich
La Batàia dei Camp Catalaunich (o apò Batàia de Châlons o Batàia de Maurica,[1] l'è stàda combatìda endèl an 451 dòpo del Signur 'ntra 'na coalisiù comandàda del generàl romàno Flavio Esio e del rè Vizigòt Teodorico I cùtra i Uni e i sò aleàcc guidàcc del sò emperadùr Atila. L'è stàda öna de le ölteme operasiù militàr en granda scàls del Imper Romàno de Ucident aisebé che i soldàcc Vizigòt.[2] El combatimènt el s'è terminàt con la vitória stratégica dei Romani, che i è riàcc isé a fermà el tentatìf de cunquistà la Galia Romàna. I Uni i s'è mìa piö riprindìcc del töt de chèsta scunfìta e i è stacc mitìcc en róta del töt poch agn dòpo 454 de 'na coalisiù de pòpoi germànich endela Batàia del fiöm Nedao endel 454.
I facc[Modifega | modifica 'l sorgent]
La nòt prìma de la batàia, en drapèl de Franch, aleàcc dei Romàni e dei Vizigòti, l'è nit a scuntràs condena bànda de Gepidi, fedéi de Atila. La batàia che d'è 'ngeneràt par che la sàpe stàda sanguinùza, se se pènsa che Giordane (Getica 41.217) el referés de 15.000 mórcc de töte dò le bànde.
Giordane el referés che i Romani i s'ìa schieràcc söl la àla mansìna e i Vizigòti sö 'n chèla dèstra, i Alani 'nvéce, sospetàcc de mìa éser tròp fedéi, i éra stacc schieràcc en mès, endóche fórse i püdìa véser controlàcc piö bé. Sèmper a stà a chèl che g'ha scriìt Giordane, en mès a la piàna Catalàunica gh'ìa 'na culìna co le còste piötòst en pé. Chèsta culìna la duminàa el camp de batàia e l'ìa stratégich püdì controlàla, e isé l'è deentàda el cèntro dei combatimèncc. I Uni i tentàa de rampegà sö de la bànda destra de la culìna, i Romani i sercàa de fà estès sö la còsta mansìna ma gne i ü gne i óter i riàa a ciapà 'l cùlem. Quan che i Uni i è riàcc a rià 'n sìma, i g'ha troàt che i Romani i éra riàcc prim de lur e i è stacc casàcc endré. La ritiràda Una l'è stàda dezurdenàda e s'è creàt cunfuziù 'ndèle sò file 'nfìna a fà colasà töt el schieramènt (Getica 38)
Atila el g'ha sercàt de reorganizà 'l sò ezèrcit per tègner la puzisiù e 'ntàt però Teodorico I, el re dei Vizigoti, l'è restàt copàt fórse entàt che 'l minàa i sò òm a atacà i sò nemìci. Giordane el dis che fórse l'è stat sbalsàt de caàl e travulgìt dei sò stès òm sènsa che chèsti i se nincurzìes de negót.
I Vizigoti, endèla fóga de la càrica, i è riàcc a mèter en perìcol la salvèsa de l'Atila, che l'è stat ubligàt a sercà de riparàs endèl sò camp furtificàt. La carica dei Romano-Goti l'ìa oramài söl pónt de travòlger le diféze del camp de Atila, quan che gh'è nìt séra. Torismundo, el fiöl del re Teodorico, endel rientrà endèle sò fìle, el s'è troàt per erùr endèl acampamènt de l'Attila, endóche l'è restàt ferìt prìma che i sò òm i riés a salvàl. El stès Esio el g'ha perdìt el contàt coi sò òm per vìa del fósch, e, per póra che i éres stacc scunfigìcc, el g'ha pasàt la nòt ensèma ai sò aleàcc Goti (Getica 40.209-212).
El dé dòpo, dàto che i Uni i gh'ìa nesöna edèa de mèter fò 'l có del sò acampamènt, i Romani e i sò aleàcc i g'ha cuminciàt a tompestài de frèce e i ha mitìcc sóta asédio. I cöntàa söl fat che i Uni i éres a cürt de rifurnimèncc.
Co l'Atila 'n tràpola, i Vizigoti i s'è mitìcc a sercà 'l sò re che i catàa piö del dé prìma. Quan che l'è stat troàt mórt sóta de 'n mòcc de cadàer, el sò fiöl Torismundo el vülìa asaltà l'acampamènt dei Uni, ma Esio l'è riàt a fàga cambià edèa. A stà al Giordane, Esio el gh'ìa póra che, semai che i Uni i fös stàcc anientàcc del töt, i Vizigoti i g'harès püdìt rómper l'aleànsa co l'Impér e deentà per Roma en perìcol amò piö grant. Isé Esio l'è riàt a cunvìncer Torismundo a turnà 'ndré a la svèlta a Tolosa per fà valì i sò dirìcc de söcesiù prìma che i la fès i sò fredèi e che magàre s•ciopès fò 'na quach guère civìi 'ntra i Vizigòti. Torismundo el g'ha scultàt l'Esio e 'na ólta a Tolosa el g'ha ciapàt el tròno sènsa che nisü el g'hès vergót en contràre. El stès trüch l'è stat dopràt per mandà vià i aleàcc Franch e isé l'Esio l'è restàt padrù del camp de batàia.
Endel véder che i vizigoti e i Franch i partìa, a l'Atila gh'è nit el döbe che la fös 'na finta per fal nì fò del sò camp e anientà chèl che restàa del sò ezèrcit, l'è restàt isé riparàt endèl sò acampamènt per en pó de tép, 'nfìna che el s'è cunvincìt che 'l püdìa res•ciàs a tentà de scapà envers en Reno e ritiràs.
Riferimencc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Gibbon, Decline and Fall, volume II, p.537
- ↑ Encyclopedia of European People


text:
- Ina maoritad dals pajais industrials fa pauc u memia pauc cunter la corrupziun tar ils exports.
- Quai resulta da in rapport che l'organisaziun d'anticorrupziun Transparency International ha publitgà.
Tenor il rapport da l'organisaziun Transparency International cumbattan mo 7 da 44 pajais intercurrids corrupziun entras interpresas u persunas singulas. A quels appartegnan dasper la Svizra ils Stadis Unids, la Gronda Britannia, la Germania, l'Italia, la Norvegia e l'Israel.
Transparency International attestescha a quests pajais da realisar a moda activa ina cunvegna correspundenta da l'Organisaziun da cooperaziu ne svilup economic en Europa (OECD).
Ils blers fan memia pauc
Betg ina buna figura han 22 pajais fatg. Tranter quels er la China e l'India. Ma er stadis commembers da l'Uniun europeica sco la Belgia, la Pologna u la Finlanda na chastieschan betg firmas che corrumpian auts funcziunaris en l'exteriur, concluda il rapport da Transparency International.
RR novitads 06:00


text:
Covid-19: mosöres nöies de sostëgn ales artistes y ai artisć
Scritto da Red.azione il 7 Giugno 2021
Aiüc economics nüs é gnüs aprová dan da püch dala Junta provinziala a bëgn dles artistes y di artisć locai, öna dles categories plü atocades dal’emergënza Covid-19. Al 1 de jügn él gnü aprové sön proposta di trëi assessurs por la cultura Daniel Alfreider, Philipp Achammer y Giuliano Vettorato n plan economich nü por chësc setur y ponsé ai artisć y ales artistes che podará damané cina ai 3 de agost n sostëgn straordinar de 5.000 euro vignöna y vignun.
“Dal mëteman dla crisa dl coronavirus fajunse le poscibl por ti dé n sostëgn ales porsones che laora tl monn cultural ladin y por trasmët ala popolaziun le valur dla cultura te sües formes plü desvalies”, á dit l’assessur por la cultura ladina Daniel Alfreider. L’assessur por la cultura todëscia Philipp Achammer á sotligné che al gnará finanzié pordüdes de davagn, sovenzioné investimënc digitai y sostegní le ativites culturales y l volontariat cultural. Ince l’assessur por la cultura taliana Giuliano Vettorato á recordé che chësta mosöra é n vare inant de sostëgn por raforzé le setur dla cultura y la promoziun de nosc teritore.
Indöt él preodü n sostëgn ajuntif de 2 miliuns de euro: cun chësta soma él la Provinzia che á metü a desposiziun indöt 9 miliuns de euro por le terzo pachet de mosöres culturales.
Che vëgn pa sostigní?
Al vëgn sostigní artisć y artistes de profesciun de düc trëi i grups linguistics. La sovenziun straordinara é de 5.000 euro a artist/artista. Les artistes y i artisć che á n numer de CVA (Partita IVA) mëss fá domanda de contribut-Covid de 5.000 euro pro la Repartiziun provinziala Economia. Chësc contribut – Covid ne pó nia gní acumulé cun la sovenziun por artistes y artisć. La domanda pó gní fata da atira inant cina ai 3 d’agost dl 2021 pro öna dles trëi repartiziuns por la cultura (todëscia, taliana o ladina).
Cai é pa i recuisic?
I recuisic é che i artisć y les artistes de profesciun n’á nia n contrat de laur dependënt de passa le 50% (contrat a tëmp parzial) dl Südtirol o che laora tl Südtirol. L’ativité artistica é da descrí tl curriculum vitae. Implü mëssel gní desmostré d’avëi realisé y presenté al publich altamo dui proiec sides dl 2018 che dl 2019 (rapresentaziuns, mostres, letöres, publicaziuns de vigni sort). Les artistes y i artisć südtirolesc, che ne vir nia tl Südtirol, mëss avëi realisé i proiec dl 2018 y dl 2019 tl Südtirol. Da chësta mosöra él stlüt fora i artisć y les artistes che á n contrat de laur dependënt de passa le 50%, é en ponsiun o frecuentëia le pröm percurs universitar de formaziun artistica. Artistes y artisć che ciafa dl 2021 n contribut-COVID dla Repartiziun provinziala Economia de 5.000 euro é stlüc fora da chësta mosöra. La sovenziun é coliada ala realisaziun dl proiet aristich, che vëgn fat do che al é gnü dé jö la domanda.
Por nen savëi deplü söl sorvisc y la documentaziun nezesciara: https://www.provinzia.bz.it/la/sorvisc-a-z.asp?bnsv_svid=1036144


text:
Las renfatschas èn pesantas. La firma Tscharner SA da Domat duai avair cugliunà ses collavuraturs. Sururas betg pajadas or, lavur da notg e fin d’emna betg pajada e rendaquints manipulads. Quai tut è vegnì or l’avrigl da l’onn passà. Dapi lura intercurescha la procura publica il cas. Er la cumissiun paritetica svizra, ch’è responsabla per ch’il contract da lavur collectiv da la branscha vegni tegnì en, ha prendì sut la marella la firma. Gia la fin dal 2015 èn la Tscharner e la cumissiun vegnidas perina, uschia Adrian Schneider, il president da la cumissiun vers RTR. La Tscharner sto pajar enavos als collavuraturs ina summa da sis cifras. Er ha ella stuì pajar a la cumissiun paritetica in chasti convenziunal – er qua ina summa da sis cifras. Pli precis n’ha Adrian Schneider betg vulì vegnir.
Firma duai vegnir reabilitada
Adrian Schneider è da l’avis che la Tscharner duai vegnir reabilitada. Ella stettia nà per ils sbagls ch’ella ha fatg e paja persuenter. Sche quels sajan capitads per sbagl u cun intenziun na saja betg decisiv. Per la cumissiun paritetica è il cas en quest senn serrà. Rico Tscharner, il mainagestiun dalla Tscharner SA, n’ha betg vulì prender posiziun vers RTR.
UNIA pretenda dapli
Tut auter guarda quai or tar la UNIA. Las pretensiuns ch'il sindicat UNIA fa en il rom da la procedura penala sajan bler pli autas che la summa ch’è vegnida pajada enavos als lavurers da la Tscharner, uschia Adrian Scarpetetti, l’advocat che represchenta ils lavurers. Quant auta precis n’ha el dentant anc betg savì dir. Tar la procura publica dal Grischun è il cas anc pendents. I saja in cas cumplitgà e quai dovria ses temp.
RR actualitad 07:00


text:
Scriver cun collegas e collegs, guardar videos, giugar gieus u per exempel esser activ sin las medias socialas: En media èn giuvenils quatter uras il di online. Persunas creschidas dus uras e mez. Quai mussa in studi ch'è vegnì fatg sin incumbensa da la Cumissiun federala per l'uffanza e la giuventetgna. Dentant era sch'ils giuvens èn en media dapli online che lur geniturs van els enturn pli precaut cun il mund digital. Els fan dapli patratgs che creschids cura ch'els èn online, di il studi. Ina part dad els haja perfin ina strategia per il mund digital. Uschè vegnan per exempel duvradas apps che limiteschan il temp ch'ils giuvens èn davant il monitur.
Squitsch da medias socialas
La mesadad dals giuvens dumandads sa sentan sut squitsch d'esser adina online. Oravant tut las medias socialas sajan in factur da stress. Mintga terza persuna sa senta sut squitsch da medias socialas cun in effect da recumpensa per exempel tras «likes».
Il studi mussa che mintga quart giuvenil vegn gnervus sch'el na po betg esser online per in temp. Uschia haja ina gronda part dad els era effects da mancanza.
Per il studi en vegnids dumandads passa 1'000 persunas tranter 16 e 25 onns e bundant 400 persunas tranter 40 e 55 onns.
Tgenina plattafurma dovran giuvenils quant ditg?
Text, tun e video – per mintga gust datti infurmaziuns. Ma tuttina han giuvens pretensiuns al mund da medias. Era Battaporta ha tractà quest tema:
RR actualitad 12:00


text:
La historia da sutgeras e runals en Tujetsch
Ils runals da Milez a Cuolm Val funcziuneschan sin la sesiun 1962/63. La via a quella purschida unica ei buca stada leva. Mo ussa ei tut instradau e semptgau per ina nova era turistica ed ina nova sparta economica per la val. L'entschatta ei stada per tuts resch nova. Il viver en Tujetsch era ils onns 1960 aunc fetg attaschaus all'agricultura. La vesta anavon era bein d'optimissim, denton regeva era malsegirtad. Ils onns avon fuvan buca adina stai dils megliers ed als biars aunc en buna memoria. Denton, la curascha per megliurar la situaziun era cheu. Il success ei scochemai staus evidents. Ei mo crescha e prosperescha e quei dat curascha. Gia egl emprem decenni dall'historia dall'interpresa vegn fatg grondas investiziuns ed aschia slargau la purschida. En tuts graus in svilup prospereivel!
15 onns Societad da runals, Sedrun/Rueras SA
25 onns Societad da runals Sedrun/Rueras SA
50 onns Sedrun Pendicularas SA
Protocols digl onn dalla fundaziun 1962
Die Skilifte von Milez nach Cuolm Val sind für die Saison 1962/63 in Betrieb. Der Weg zu dieser Anlage war alles andere als leicht. Aber damit war jetzt alles in Gang gesetzt und vorbereitet für eine neue touristische Epoche und Ökonomie für das Tal. Dieser Start war für alle etwas ganz Neues. Das Leben der 1960er-Jahre war in Tujetsch noch sehr stark mit der Landwirtschaft verbunden. Die Aussichten für die Zukunft waren wohl von Optimismus geprägt, doch herrschte noch grosse Unsich erheit. Die vorangegangenen Jahrzehnte waren vielen noch in schlechter Erinnerung, aber der Mut, etwas Neues zu wagen, um die Situation zu verbessern, war vorhanden. Der Erfolg war sogleich offensichtlich. Die Wirtschaft wächst und gedeiht und das gab neuen Mut. Schon im ersten Jahrzehnt ihrer Existenz investiert die Gesellschaft viel Geld und erweitert damit ihr Angebot. Die Entwicklung verlief in je der Beziehung sehr vielversprechend.
25 Jahre Skilifte Sedrun/Rueras SA
50 Jahre Sedrun Bergbahnen AG
Ein Zeitzeuge berichtet
La historia dils runals tenor cudisch da Tujetsch, 1987
La historia da sutgeras e runals
Ils emprems sforzs da metter neu runals ein stai vans
Las empremas ponderaziuns da metter neu runals tonschan anavos el temps cuort avon la secunda uiara mundiala. Quels plans ni giavischs ein lu prest stai emblidai cul temps d'uiara ei vegnius. Igl onn 1947 ha Alfred Decurtins montau igl emprem runal «il runal dils tagliors» ella vischinonza dil Sontget dils gedius che ha tratg ils hosps circa entochen si tier il trasse dalla viafier. La stad stueva el puspei vegnir demontaus e vegneva mess a guvern en in baghetg d'agricultura. Igl onn dils gronds barschaments 1949 ei era quel daventaus ina unfrenda dallas flommas.
Cuort suenter han ins montau dador Sedrun el territori Foppa-Niregl in runal mo da suga senza cundrez da setener che vegneva tratgs d'in motor da benzin. Ins stueva setener cun tutta forza vid la suga e serrar ella mordio sut bratsch per serabitschar egl ault. Ei mava denton aunc pli tgunsch e pli spert che a pei. Cun ils raps che nus buobs incassavan da cattar biemaun, savevan ins selubir enzacontas ascensiuns che custavan mintgamai 20 centims. Ei deva magari enqual sfriada pli maltschecca ella giacca, els vons e schizun vid la pial. Cu ins mava a casa cun quels bategls sfranzlai e bratscha sgarflada, deva ei lu aunc ina detga reprimanda enstagl plaids da cumpassiun.
1951, igl onn dalla neiv gronda, han enzacons scolasts da skis montau in runal modern al pei dil Calmut. Jeu seregordel d'ina spassegiada dalla scola sil pass. Ei era stermentusas ferdaglias ed il runal era prest staus schelaus en. Il motor da benzin leva buca funcziunar, cura ch'ei era freid. Muort las enormas nevadas da gliez onn eis ei da supponer ch'il runal seigi buca staus las massas en funcziun.
Aunc gliez onn ein plirs umens iniziativs dalla val s'organisai per examinar la pusseivladad da realisar in runal stabel sil Calmut. Ins era digl avis che mo il manteniment e la promoziun dil svilup dad jasters possi meglierar la paupra situaziun economica da Tujetsch. En tut havess l'erecziun previda custau entuorn 70'000. - francs. Tutta entschatta ei greva. Quella experientscha han ils iniziants stuiu far persenn cuninaga, cura ch'igl ei iu per la finanziaziun dil project.
Ord ils medems motivs ein era ils plans dall'uniun da cura e traffic digl onn 1953 i dall'aua giu. Da gliez temps stevan treis projects en discussiun: il runal Dieni-Milez che custava 125'000. - francs, il runal Dieni-Cuolm Val che custava 250'000. - francs ed il runal Surrein-Sutseivs ch'era calculaus cun 90'000. - francs. Era ei aunc memia paucs daners avon maun, ni fidavan ins aunc buca al turissem?
La sutgera da Cungieri
Malgrad ils fiascos dils projects menziunai, lai il patratg da baghegiar mieds da transport buca ruaus als Tuatschins. Vuleva il liug da cura da Sedrun sesviluppar ad in liug che stat era en concurrenza cun auters loghens el Grischun, stueva ei vegnir anflau mieds e vias revoluziunaras che promovevan detschartamein il turissem. Ei era clar, il hosp prefereva pli e pli cuntradas da vacanzas cun mieds cumadeivels da transport da stad ed unviern. Suenter gronds sforzs han ins finalmein saviu fundar all'entschatta digl onn 1956 la societad «Sutgera SA, Sedrun-Cungieri». Ord il protocol dalla radunonza da fundaziun san ins prender la remarca: «Senza lavur da pionier da Lucas Berther e vessen nos hosps d'ordeifer buca purtau daners sco cufla sur cuolms e vals, fussen nus stai paupra glieud.» Il nuder da lezzas lingias ha giu tutta raschun. En Tujetsch han ins rabitschau ensemen sulettamein 19% dil capital d'aczias!
La pintga sutgera ei aunc vegnida realisada gliez onn ed ins ha saviu metter ella en funcziun la fin digl onn 1956. L'erecziun da sutgera e restaurant han custau da gliez temps 235'000. - francs e quella investiziun ei vegnida curclada cun in capital d'aczias da 195'000. - francs. Deplorablamein ha la giuvna interpresa stuiu prender encunter gia igl emprem onn in mudest deficit. Quei ei era stau il cass ils proxims onns, pertgei ad ina dividenda ha ei mai tunschiu. La sutgera ha tuttina adempliu cumpleinamein sia incarica, seigi quei sco mied da transport dils turists ni sco attracziun supplementara dil liug da sport da stad ed unviern. Aunc oz eis ella il sulet implont da transport da stad els aults e vegn aunc adina frequentada bugen da giuven e vegl, da hosp ed indigen. Ils 27 da zercladur 1967 ha la societad acziunara dils runals Dieni-Milez surpriu ella e dapi lu ein tuts fastedis da deficits e finanzas stai sligiai. Aunc avon paucs onns, entuorn 1983/1984 levan ins far pli attractiva la sutgera cun ereger ina ruschnera da Cungieri giuadora sco divertiment supplementar pil hosp da stad. Denton ei «la paupra ruschnera» cun ses prighels vegnents per glieud ed animals vegnida cumbattida aschi da rudien d'ina part dalla populaziun che negin ughegia pli da prender ord truchet ils plans.
Ei suonda megliers temps
La suandonta perioda flurenta dil turissem san ins dir che l'erecziun dalla Ovra electrica Reinanteriur 1956-1968 hagi effectuau. Cun l'erecziun dall'ovra ei la tscherca da forzas da lavur s'augmentada considerablamein. Oravontut ha l'erecziun purtau bia mieds liquids als vischins ed allas interpresas indigenas da baghegiar. Ils Tuatschins ein buca stai lischents, cu igl ei inaga stau enzacons daners avon maun. Ins ha restaurau hotels, restaurants ed oravontut las habitaziuns privatas. Nua ch'igl ei stau pusseivel, han ins beinspert scaffiu novs suttetgs per ils hosps da vacanzas.
Ina fatschenta che ha empermess da rabitschar spertamein daners senza pli grondas investiziuns e cuosts da menaschi ein las casas da colonias stadas. Tuttenina era ei cheu in triep casas da quei gener, bunamein sco ils bulius suenter ina pli liunga plievgia da bunaura.
Igl emprem runal ei vegnius erigius sil Calmut
A Selva ei Fidel Venzin vegnius surura - entras ina ierta neu digl exteriur - ad ina mudesta facultad; el ha realisau ensemblamein cun Benedetg e Stiafen Venzin in runal al pei dil Calmut igl onn 1959. Quei runal ha oravontut vivificau la frequenza dalla viafier Furca-Alpsu, sco era fatg pli leva ed attractiva la tura da skis sur Tiarms-Cuolm Val. Da lezs onns era il project da lavineras e plontaziun Scharinas aunc buca realisaus, aschia che la viafier cursava sur il Cuolm mo cu ei era propi segir da lavinas. Ei capitava che la viafier era serrada jamnas ora. Il menaschi dil runal Calmut era naturalmein interruts, cura che la viafier cursava buca, essend negin sin la pista.
Igl onn 1982 han ils frars Venzin - essend arrivai els onns da pensiun - fatg venal l'interpresa da famiglia. Suenter dirs cumbats cun il concurrent viafier Furca-Alpsu eis ei tuttina reussiu alla societad dils runals Sedrun-Rueras SA d'acquistar il runal dil Calmut.
Gronds territoris vegnan aviarts cun runals
Suenter biars onns da pupira era la vischnaunca vegnida tier raps en connex cun l'erecziun dalla Ovra electrica Reinanteriur. Igl augment d'entradas da taglia, oravontut la taglia alla fontauna dils luvrers digl exteriur, veva fatg vegnir pussenta la cassa communala. Las lavurs d'execuziuns dall'ovra electrica mavan alla fin. Ins ei sedaus giu cun la politica da scaifir novs plazs da lavur el sectur dil turissem per evitar ina pli gronda sminuaziun dalla populaziun. Ord quels motivs porta l'uniun da cura la proposta alla radunonza communala dad intercurir la pusseivladad d'arver pli gronds territoris cun implonts da skis. La radunonza communala elegia ina cumissiun cun l'incarica da elaborar propostas concretas. Gia cuort temps sissu propona la cumissiun dad arver il territori da Dieni-Milez-Cuolm Val cun dus runals. La radunonza dat ladinamein glisch verda alla cumissiun da luvrar vinavon. Ei sappi vegnir fundau ina societad acziunara cun la resalva che 51 % dil capital d'aczias vegni signaus dalla vischnaunca e ch'ins detti vinavon en emprema lingia la caschun alla populaziun indigena da schar sutsignar igl ulteriur capital d'aczias. Il rest dil capital d'aczias da 450'000. - frs. ei prest staus d'ina vart, aschia ch'ins ha scochemai saviu semetter alla realisaziun. Igl atun 1962 han ins surdau ils dus runals Dieni-Milez e Milez-Cuolm Val al traffic.
La realisaziun tgeua dil runal Valtgeva digl onn 1961 entras dus «fifics» vischins da Sedrun era quasi vegnida survesida, muort il grond dafar el territori da Milez. Cun risguardar las cundiziuns dils erigiders (in ha teniu ora il dretg da survegnir cun caschun in'occupaziun adequata tenor sias habilitads tier la societad dils runals, l'auter ha teniu ora la preferenza d'affittaziun dil restaurant Milez, per cass ch'el fetschi offerta, cu ei vegni scret ora da schar a tscheins el) ha la societad dils runals saviu acquistar il runal da Valtgeva sco ei era vegniu teniu ora dalla vischnaunca a caschun dalla lubientscha.
Oz san ins dir che la realisaziun dils runals seigi stada ina fatschenta dad aur per igl entir Tujetsch. Buca mo menaschis e hotels, casas d'albiert, habitaziuns privatas, menaschis da vendita ed aschia han profitau, mobein ina entira cudria da luvrers d'interpresas da baghegiar, purs ed auters han obteniu ina buna occupaziun d'unviern.
Survesta dalla erecziun dils runals
1947 Runal dils tagliors sper Sontget dils gedius a Sedrun
1950 Runal da suga a Niregl
1951 Emprem runalet sil Calmut
1956 Erecziun dalla Sutgera si Cungieri
1959 Erecziun dil runal existent sil Calmut
1961 Erecziun digl emprem runal a Valtgeva
1962 Erecziun dils runals Dieni-Milez
1966/67 Erecziun dil runal a Surrein
1966 Erecziun dil runal Drun si Valtgeva
1969 Erecziun dil runal Tegia gronda
1973 Erecziun dil runal Planatsch
1974 Erecziun dil Runal Strem
1980 Erecziun dil runal Val Val-Cuolm Val
1982 Erecziun dil runal schumellin Cuolm Val
1986 Fatg la damonda per la concessiun d'ina sutgera el territori Cuolm Val-Val Val-Calmut.


text:
Las puras èn Svizra duajan esser segiradas meglier finanzialmain. Suenter il Cussegl naziunal ha er il Cussegl dals chantuns approvà differentas intervenziuns che vulan reducir ils ristgs fianzials. Savens sajan tut ils meds finanzials da tut ils participads vegnids investids en il bain puril hai gì num durant la debatta. Bleras partenarias e partenaris sajan ruinads sch'ina letg vegn divorziada. Sco proxim tracta il cussegl federals las moziuns.
Da nov duain commembers da famiglia survegnir ina paja en daner blut u ina part da las entradas dal bain puril sco luvrer independent. Tar in divorzi duai il partenari u la partenaria survegnir ina indemnisaziun adequata. Il Cussegl federal refusescha questa proposta. Questa schliaziun na saja betg pratica e dificil da controllar, di Guy Parmelin, il minister da l'agronomia. Schliaziuns sajan vegnì proponì en la politica agrara 2022+. Il parlament ha dentant stuschà la discussiun davart quest tema fin ch'il Cussegl federal preschenta in rapport detaglià.


text:
Ferm per la vita
Il battisem es ün segn da vita vantüraivla. Cun el
bivgnantain nus da maniera amuraivla l’uffant sün terra, illa famiglia ed in
nossa cumünanza cristiana. Nus ingrazchain pel miracul da la vita e rovain
pella benedicziun e pella furtüna da Dieu. Pro’l battaisem bogna la/il ravarenda
trais jadas il frunt da l’uffant cun aua. Nus battiain in nom dal Segner, dal
Figl e dal Spiert Sonch.
Pro’l battaisem survain l’uffant sün sia via da la vita ün vers da la Bibla e suvent eir üna chandaila da battaisem. Ils genituors impromettan pro’l battaisem dad educar lur uffant da maniera cristiana. Il ritual dal battaisem vain manzunà fingià i’l Nouv Testamaint. Gesu svess es gnü battià ed el ha dat uorden als apostels da battiar. Il battaisem es illa baselgia evangelic-refuormada ün sacramaint.
Sch’Els vöglian battiar Lur uffant schi chi fetschan il bain da tour sü contact cun la ravarenda da Lur raspada. I’l rom dad ün discuors pon Els manzunar Lur ideas e Lur giavüschs. Id es eir pussibel da battiar a creschüts e dar la benedicziun ad uffants.


text:
Ornagh
Ornagh (nom ufizial in italian: Ornago) l'è on comun del Vimercates, in la Provincia de Monza e Brianza con 4 931 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 5,8 km² e ona densità de 850 ab./km².
El se troeuva al confin con la Provincia de Milan (Basian) e a 14 chilòmeter del sò capploeugh.
A Ornagh l'è mòrta voeuna di figur pussee grand e important de l'Illuminismo lombard e italian, el Peder Verri (Milan, 12 dicember 1728 - Ornagh, 28 giugn 1797).
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del numer de abitant del coumun de Ornagh l'è mostraa in de la tabella chi de sota
Abitàncc censìcc
ReferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il nov contract da lavur collectiv prevesa in auzament da la paja minimala da mintgamai 50 francs ils proxims dus onns. Era vegn il congedi per babs auzà sin 10 dis, scriva la societad svizra d’emploiads da commerzi communabel cun la Valora.
Il contract da lavur collectiv duai era valair per collavuraturs da Kiosks independents che gestiuneschan il manaschi sin agen quint sin incumbensa da la Valora. Quai radund duas terzas da tut ils Kiosks da la gruppa.
A partir dal 2018 duai render pli fitg da sa scolar enavant. E la scolaziun duai survegnir dapli paisa, era finanzialamain. Il sindicat Syna recloma che la gronda part dals collavuraturs na profiteschia dentant betg dal nov contract. Uschia saja da beneventar ch'il contract porschia dapli dis da congedi per babs, ma la gronda part dals collavuraturs sajan dunnas. E damai che la paja vegnia auzada be per collavuraturs cun ina scolaziun na profiteschia il persunal che saja per la pli gronda part betg scolà er betg da l'augment.
RR novitads 12:00


text:
8ª partida de campionat - derby ladin cuntra la Val Badia
Te n derby emozionant y combatü cina l'ultim menüt mëss les döes formaziuns ladines se acontenté cun en punt porom.
Al bel publich de spetadus rové adalerch a La Val l’ultim fin dl’edma ti él dessigü gnü pité en derby plajor y interessant, cun le resultat insigü cina l’ultim menüt de jüch. Les döes scuadres ladines a cunfrunt combat por la devënta, insciö da cöi adum punc preziusc por se garantì la salvëza de categoria. De chësc vers s'à ince fat sintí la tenjiun te ciamp, cis tla prüma pert dla partida, daulache al á en pü mancé la segurté y la prezijiun ti passaji.
Sot la plöia lisiera é la Val Badia che pëia ia cun sbunf, passan bele ti prüms menüc in vantaje, plö avisa al 8^ menüt: Matthias Stampfer se fej lerch da na pert jö y crossëia amez por le compagn Alex Felder, chësc ultim röia a dërt mumënt por rebat cun dezijiun le palé cun le ce te porta. Do le svantaje por La Val pro ince i padruns de ciasa a costruí le jüch, les passajes debles vëgn indere interzetades dai ghesc y anuzades por les repartënzes. Al 35^ impostëia La Val l'aziun da na pert jö, ulache Luca Pescollderung pro la crossada cuntra porta, la trata alta indere é indirizada cuntra porta y é fatala por le un dla Val Badia Rene, che pro da se destrá sënza suzes y le curan röa sot l’ incrujiada por le 1 a 1. Ti ultims menüc dan la fin dl pröm tëmp ne ele nia plö da alzé fora gran ocajiuns.
Al é la Val Badia che mët info man le secundo tëmp cun plö determinaziun, bele al 50^ ti conzed le diretur en önescmetri ala Val Badia, gaujé da n fal de man tla defenjiun da La Val. A se presenté ala trata é l' atacant Stampfer, che tira sigü te porta por le 2 a 1. Püch plö tert röia dal'atra pert Stefan sú dan porta y vëgn contrasté dal verdaporta Rene, l'arbiter ne sighita nia y se vëigha le fal, mostran sön le punt dla mascima puniziun. Chilé á Alex E. l’ocajiun de avalié le resultat, indere Rene lî bun la trata zentrala y se tëgn la cogura ti brac. Insciö manacia ciamó i ghesc de segné le terzo gol cun na trata de Felder che rebat indere sön le pé lunch de porta. La Val crëia inant y al 81^ röia le per: le defensur Paolo Vallazza vëgn sorví dan area y pro la trata de prüma cuntra porta che ti gareta ince, Rene pro da se destrá mo ince in chësc iade le palonët é plö alt co les manëces dl numer un. Le bel gol porta avaliëia le resultat y descëda ince la formaziun de ciasa. Al 83^ röia Alex E. a dërt mumënt sön n palé alt a rebat de ce sura le portier ite, chilo é le defensur dla VB reatif a desfanté le curan sön la linea de porta. Dal'atra pert driblëia Stampfer la defenjiun y se presentëia su dan le portier Sepl, al'ultim mumënt antizipëia indere le defensur Marco C. la trata salvan insciö le resultat. A püc menüc dala fin röia ciamo na crossada sön le ce de dl sogadú a mezciamp Max, chësc pro le stach de ce che röia indere de püch dlungia ia. Cun le sciür dl'arbiter röia insciö le derby ladin anter La Val y La Val Badia, na partida emozionanta y combatüda cina la fin cun en resultat iüst. Cun le punt se porta la VB insciö al terzultim post adüm al Vandoies cun 13 punc, deperpo che La Val resta al'ultim post cun 12 punc. Ala fin dl campionat restel ciamó trëi partides, da chëres che vigni punt davagné pudará fa la desfarënzia por la salvëza de categoria.
La Val – Val Badia 2-2
Formaziun La Val: 1. Kantioler Josef, 2. Pescollderung Luca, 3. Campei Michele, 4. Dapoz Christian, 5. Castlunger Marco, 6. Vallazza Paolo, 7. Frenes Michael (dal 60^ Nagler Max), 8. Tolpeit Franz, 9. Elzenbaumer Alex, 10. Stefan Sottara – capitan, 11. Frenes Daniel
Goi por La Val: 35^ Luca Pescollderung, 81^ Paolo Vallazza
Atri resultac
Altherren (La Val): La Val – Rodenech 0-4
Juniores (La Val/Mareo/Rina): Chienes – La Val 1-2
U-13 (La Val): Obopuschtra Jugend – La Val 7-0
U-10 (La Val): Stegen – La Val 1-3


text:
Mercurio (element chimich)
El mercùrio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Hg. El g'ha nömer atòmich 80, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de mercùrio el g'ha 80 prutù. L'è 'n metàl de tranzisiù de culùr gris löster e arzentàt. A temperadüra e presiù standard el se tróa al stat lìquit, ünich metàl a ìga chèsta particolarità.
L'è stat dopràt per la custrusiù de strümèncc meteorològich come termòmetri e baròmetri, ma al dé d'encö, coi nöf strümèncc digitài, l'è nàt en pó 'n dizüzo. L'è 'n materiàl tòsech e vilunùs.


text:
Concret vul Gerhard Pfister limitar il temp d'uffizi per cussegliers federals e cusseglieras federalas sin maximal otg onns. «Sche otg onns tanschan per in president american, daco betg per in cusseglier federal?», dumonda Pfister retoric en l'intervista.
Pfister va da quai anora ch'ins possia cun ina limita remplazzar mintga legislatura trais u quatter sezs dal cussegl federal. Uschia spera el che la cumposiziun da la regenza pudess correspunder pli spert a la veglia dal suveran ch'ozendi.
Svilup necessari
I giaja er persuenter da tegnair a quint a la situaziun ch'i dettia adina dapliras partidas en Svizra. Sch'ins veglia che las relevantas forzas politicas sajan er il futur represchentadas en il Cussegl federal, fetschia quai da basegn d'adattar la furmla magica, ha Pfister accentuà.
RTR novitads 08:00


text:
Beneventà a la plazza aviatica da Genevra vegn papa Francestg dal president da la Confederaziun, Alain Berset, il cusseglier federal Ignazio Cassis, il president dal cussegl naziunal, Dominique de Buman, sco er d'ina delegaziun da la regenza da Genevra. Quai han las autoritads federalas communitgà il mardi a Berna. Plinavant è er previs in barat tranter il papa ed il president da la Confederaziun sco er in inscunter cun il cusseglier federal Ignazio Cassis ed il president dal cussegl naziunal.
Papa Francestg vegn a Genevra a visitar il cussegl ecumenic da las baselgias che festivescha ses 70avel anniversari dapi sia fundaziun. Suenter la messa planisada en las hallas da la Palexpo vegnan Alain Berset e la cussegliera federala Doris Leuthard a dar adia al papa.
Accumpagnà vegn il papa en Svizra dal cardinal svizzer Kurt Koch, il president da dal cussegl papal per promover l'unitad dals cristians. Plinavant vegnan er spetgads auts represchentants da la Sedia Sontga a Genevra.
RR novitads 14:00


text:
Grignasch
Grignasch (nom ufizial in italian: Grignasco) l'è un cumün valsesian de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 4 712 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 14,6 km² e ona densità de popolaziun de 323 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Boca, Borgosesia (VC), Praa, Serravalle Sesia (VC) e Valdügia (VC).
Geugrafia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sitüaa a est del Sesia, al principi de la val, el paes el cunfina cun la Pruvincia de Vercej (cumün de Al Bórch, Seraval e Valdügia). L'è post lungh la strada Nuvara-Alagna. Grignasch l'è gemelada cunt el cumün frances de Pont-Sainte-Maxence.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
I testimunianz scrit sü Grignasch tachen a vessegh inturna a l'ann Mila. El diploma de l'imperaudr Utun III del 7 magg 999 el nomina per la prima völta el nom de Grignasch trai ter restitüii e cunfermaa al vescuv de Vercej: confirmamus [...] cum Bornade et Grignascho et districto Vallis Sicidae. In ducüment sücessiv cumparissen riferiment precis al castel. La prima indicaziun de Grignasch cume sede de piev de la diocesi de Nuvara l'è del 26 giügn 1132, cuntegnüda in d'una bula del papa Inucenz II che, trai alter, el nomina la plebem Grinassi. In d'un ducüment del 1151 el ven föra el nom de vün di prim ceregh del sit, un tal Marinus diaconus de Grignasco.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Grignasch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
current events
L Circolo-Lia Mostra d’Ert à l plajëi de Ve nvië
ala prejentazion dl liber y giaurida dla mostra
“La banalità dl uni di”-
Ntroduzion: Katy Moling
Ntan l prim “lockdown” de merz 2020, ova abù la artistes sudtirolejes Veronica Moroder y Sarah Solderer, una viv y lëura a Hamburg, l'autra a Urtijëi y Laion, l’idea de n proiet particuler. Te n dialogh artistich ales fat cunëscer la “Banalità dl uni di” tres na serie de chertes mandedes per posta, scrites y depëntes, che les se mandova inant y zeruch nchin che les deventova na opera d'ert autonoma. Depenjan la chertes cun acuarei, cun peneledes flinches ales fermà si mprescions y sensazions spontanes. Semient a n diare, dà la chertes dl proiet artistich udledes ala banalità dl uni di dl coronavirus 2020 y 2021.
Arjënt pra l cuncors
EUROPEAN DESIGN AWARD
ala Gruppe Gut per la grafica dl liber “100 ani Circolo” L ann 2020 à la Lia Mostra d’Ert/Circolo festejà si 100 ani. Per chësc aniverser iel unì dat ora na publicazion, che uel mustré su la storia dla lia auzan ora i mumënc plu vives, plu particuleres y plu carateristichs de si vita. Sce l cuntenut dl liber, sentà sëura cun l aiut de deplù autëures, ma nce de truepa jënt che ie stata prutagonista de ativiteies y ntraunides, conta la storia dla lia, metuda adum da truepa de pitla y de gran stories, po’ à la grafica ulù vester n spiedl dla vivanda y dla autentizità de chësta stories, che ne se lascia suvënz nia repurté a paroles.
library opening hours
the space
MON 20.00 – 23.00
TUE 16.00 – 19.00
WED 9.00 – 12.00 / 16.00 – 19.00
THU 16.00 - 19.00
FRI 9.00 - 12.00 / 16.00 - 19.00


text:
localhost
In informatega localhost l'è 'l nòmm daa a l'inscì ciamada interfaccia de loopback, ossia el computer indoa l'è in esecuzion on determinaa servizzi.
Descrizion[Modifega | modifica 'l sorgent]
In di red TCP/IP l'adressa de localhost l'è 127.0.0.1 in del IPv4 o ::1 in del IPv6. L'adressa la permett de comunicà cont el computer local comé se fuss on computer remott, e l'è util per fà di proeuv o anca per contattà on servizzi che 'l se speccia de vess contattaa da remott.
Leggend[Modifega | modifica 'l sorgent]
Se cunta, in di ambient di informategh, che gh'era on hacker ciamaa "bitchchecker", el pussee gram del mond, che l'ha taccaa l'IP 127.0.0.1 senza savè che l'è la soa adressa.
In de la coltura informatega[Modifega | modifica 'l sorgent]
localhost l'è drovaa on poo 'me sinonim de cà, in fras comé "There is no place like 127.0.0.1".


text:
Quarta Croxada
La Quarta Croxada l'è staita una spedizion militara, partida da Venezia ind el 1202.
L'obietiv l'eva la reconquista dei Lœg Sants, perdids con la borlada de Jerusalem; inscambe, despò de una serie de faits miga prevests (e sota influenza veneziana), l'è staita conquistada Costantinopel e cread un Imper Latin a'l post de qell Bizantin.
Del so desligament, in sui territore miga ciapads dei latin, i è nassids tri stats qe i n'ha ciamad l'ereditaa: l'Imper de Nicea, de Trebisonda e ol Despotad d'Epir. De l'oltra banda, la republega de Venezia l'ha ciapad tants territore e bas comerçai ind el mar Ejee, qe i ge darà la supremazia ind la rejon fina a'l rivar dei Otoman.
Riferiments[Modifega | modifica 'l sorgent]
- (IT) Marco Meschini, 1204: l'incompiuta. La IV crociata e le conquiste di Costantinopoli, Milano 2004, ISBN 8851401837.
- (IT) L'età del comune - La grande espansione del duecento: LA QUARTA CROCIATA


text:
Per entant lavura il rectur Kohler anc e survegn sustegn d'ina nova gruppa strategica. Da quella fa era part Beatrice Tschanz, l'anteriura scheffa da communicaziun da la Swissair.
En il team strategic èn 7 persunas: Jon Peer (strategia, restructuraziun), il Cusseglier naziunal da Zug Gerhard Pfister (svilup da la scola, concept d'internat), Paul Häring (finanzas, dretg), Sven A.Kohler (manaschi da scola, novas purschidas), Guido Parolini (represchentant da la regiun Pro Engiadina Bassa), Beatrice Tschanz (communicaziun e marketing) ed Andri Lansel (secretari).
Il team strategic propona d'eleger sco novs commembers dal cussegl d'administraziun: Jon Peer, Christian Fanzun, Sven A.Kohler, Paul Häring e Beatrice Tschanz.
Flury fa liber la via
Er Johannes Flury, che era avant bain in onn vegnì clamà a Ftan per sa gidar cun l'institut, na fa betg pli part da la nova gruppa strategica da l'institut. Flury n'è dentant betg dischillus da questa decisiun. Sch'ins saja persvas da metter a disposiziun il sez en il cussegl d'administraziun, saja quai pli scort ch'ina nova squadra surpiglia. I saja er meglier che la nova squadra possia gist tschertgar in nov directur per l'Institut Otalpin.
Squitsch da metter a disposiziun ils posts en il cussegl d'administraziun na haja quai dentant betg dà. Il cussegl d'administraziun haja basegn da la fidanza dals acziunaris e da la populaziun e quella fidanza na saja betg pli stada la medema.


text:
dad Ursicin G. G. Derungs-Bartolomei
Jesus sepresenta ella sinagoga de Nazaret, siu marcau nativ. Ei dattan ad el da leger ord il profet Jesaja: il Spert dil Segner ei sur mei per purtar la buna nova als paupers, per dar la vesida als tschocs. El di: Oz ei quei plaid secumplenius. Ei dat in grond scandel. «Ei quei buc il fegl de Giusep?» E Jesus: «Buc in profet ei beinvesius en sia patria.»
Setracta ei d’in pregiudezi, il solit pregiudezi che tucca quels ch’ein enconuschents, mo ein buca «sco tschels»? Na, ei setracta è buca da malcapientscha. Sco da dir: Sche Jesus fuss fegl d’in renomau doctur della lescha, fuss tut clar! Ei setracta da nuncapientscha. Pertgei l’autoritad ch’ins ha ni ha buc, aschia di Jesus, vegn buca neu da pli u meins impurtontas parentellas. Ella genealogia de Jesus (Mt 1,1–17) dat ei buca «prers, paders, muniessas», mobein pitaunas ed umens pucconts assassins (buca meins che retg David che fa mazzar Uria!). Sche Jesus di: Il Spert dil Segner ei sur de mei, e: oz ei quei plaid secumplenius, lu sa mintga mument esser igl «oz» ni igl «uss» della grazia de Diu, independentamein da pregiudezis è religius ni da derivonzas. Quei capeschan ses convischins buc. Perquei han ei vuliu encarpar el. Quei capin è nus mo vess.
Lc 4,21–30
21Ed el ha entschiet a dir ad els: Oz ei secumplenius quei plaid dalla Scartira che vus veis udiu. 22E tuts han applaudiu ad el ed ein sesmarvigliai dils plaids legreivels che vegnevan da sia bucca. Ed els schevan: Ei quei buc il fegl da Giusep? 23Cheu ha el rispundiu ad els: Senza dubi vegnis vus a citar a mi il proverbi: Miedi, medeghescha tetez! Fai era cheu en tia patria da quellas ovras, sco nus vein udiu ch’ellas seigien daventadas a Cafarnaum! 24Lu ha el aunc detg: En verdad, jeu ditgel a vus: Buc in profet ei beinvesius en sia patria. 25Daveras, jeu ditgel a vus: Bia vieuas ha ei dau en Israel dil temps d’Elia, cura ch’il tschiel ei staus serraus per treis onns e sis meins, ed in grond fomaz ei vegnius sur tut la tiara. 26Denton tier buc ina dad ellas ei Elia vegnius tarmess, mobein sulettamein tier ina vieua a Sarepta ella cuntrada da Sidon. 27E bia leprus ha ei dau en Israel dil temps d’Elisa, denton buc in dad els ei vegnius purificaus dano Naaman dalla Siria.
28Udend quei, ein tuts ella sinagoga vegni plein gretta. 29Els ein sigli en pei ed han fiers el giuado dil marcau. Lu han ei stuschau el osum il grep, sin il qual lur marcau fuva baghegiaus, per spuranar surengiu el. 30Mo el ei passaus permiez els ora ed ius per siu fatg.


text:
Ils Tessinais han gudagnà il gieu da suentermezdi cunter TPS Turku cun 3:0, quai è stà lur segund gieu. Il prim gieu ha Ambri-Piotta gudagnà cunter Salawat UFA cun 4:1.
La decisiun per Ambri è crudada en il segund terz. L'emprim ha Flynn sajettà en la 29avla minuta in gol, pia cura che sulet quatter giugadurs Tessinais eran sin il glatsch. Set minutas pli tard ha D'Agostini fatg il segund gol. Er il terz ed ultim gol ha D'Agostini fatg en il gol vid. Quel è crudà 78 secundas avant che la sirena ha resunà en il stadion vendì ora.
Damaun dastgan l'equipa Tessinaisa giudair in di liber, ils 30-12 vegn Ambri a giugar il segund mezfinal. Cunter tgi n'è anc betg cler.
RTR novitads 18:00