text:
8ª partida de campionat - Gsiesertal
La Val se mët i trëi punc te gaiofa mo mëss aspeté cina l’ultim menüt por mët al sigü le resultat.
L’ultim fin dl’edema é le Gsies ruvé a La Val por l’otava de campionat. La scuadra aversara, tumada jö te categoria l’ann denant á porvé cina l’ultim de avalié le resultat, mo á spo msé zede sön le terzo gol dl La Val. Le derby dl’edema passada á costé deplö infortunns y porchël tröpes asënzes la dumënia dô. L’ alenadú Floriani á messü por chësc aporté val mudaziun ala formaziun cun l’injunta bele dal pröm menüt de dui sogadus plö jogn. Plö iadi denant é l’aiüt di sogadus plö jogn sté fondamental por i trëi punc y te ince te chësta partida esi stá d’öga. Ince sce La Val á pité n bel jüch, él indere mancé la determinaziun mostrada tl derby dan otedé.
I prüms menüc dla partida vëgn comaná dala formaziun aversara, la buna posiziun te ciamp y les combinaziuns di sogadus fej jí in confujiun i ladins, che lascia trö massa lerch y röia insciö têrt sön le curan. Dô la chert’ora cambia la situaziun y al è i ghesc che se lascia dô fora y i atacanc é bugn de fa presciun sön le portadú dl palê, rovan ince dan porta. La prüma ocajiun d’or röia al 20^ cun la combinaziun tra i dui atacanc ladins, Alex sciampa al defensur y mët le palê a mez te area por Adrian che ne vega nia la trata al jore y vegn insciö antizipé. Al ne passa nia tröp che i medemi dui atacanc prô ciamó n iade al 35^ a sbloché le resultat. Adrian vëgn sorví cun na passaja filtranta da Alex, le prüm se fej trú dassú cuntra le verdaporta y indirizëia le palê sön le pé lunch de porta por le 1 a 0. Dan le pröm tëmp é ciamó na passaja filtranta dl Gsies prigorosa, sön na dijatenziun vëgn la defenjiun taiada fora y le atacant röia sé dan porta a trá, por fortüna röia le curan dlungia ia.
Le pröm temp se röia sön le resultat de 1 a 0 por La Val
La prüma mesora dl secundo tëmp vëgn dominada dai padruns de ciasa. Al vëgn scialdi sughé tl mezciamp aversar y cun gran sostëgn de düta la scuadra che se alza, garetel ince tosc le radopl dl resultat. Al 55^ vëgn Stefan sorví da Freddy al limit de area, ôt cun le spiné cuntra porta se girel y sënza sighité vêghel la trata tl ciantun bass de porta por le 2 a 0. Atira dô é la trata sön puniziun de Marco C. che fej destrá le portier aversar por devié le palê. Le defensur Egon tôl ince coraje y se alza da na pert plö iadi cuntra le ciantun por alzé le palê alt amez, gunot ne se prejentëia indere degügn a rebat te porta. Al 80^ la sóra ocajiun por le Gsies, sön na crossada al limit de area ti sciampa le palê al defensur zentral y ti röia al atacant Laimer che controlëia bun y indirizëia le curan cuntra l’incrujiada de porta, en gol nia aspeté che mët in prigo le resultat. Na gran ripartënza ti gareta püch dô a Alex, al fej só le palê tl mezciamp ladin y cun velozité se fejel trú cuntra porta, ruvé dan le portier cun le flé rové prôl la trata che röia de püch dlungia porta ia. A renforzé l’atach röia te ciamp Franz Tolpeit che castighëia ciamó al’ultim menüt de jüch. Le medemo vëgn sorví cun n palê arlungé dal portier Sepl, le sogadú se fej lerch y ti sciampa al defensur, dan che al vëgnes ciamó abiné spizurëiel le curan sön le pé lunch de porta y mët insciö al sigü le resultat. Püch dô sciüra l’arbiter la fin. La Val se tëgn insciö toch pro la ferata y fej le balz al terzo post de tlassifica.
La Val – Gsiesertal : 3 - 1
Formaziun La Val: 1. Sepl Kantioler, 2. Egon Frenes, 3. Luca Pescollderung 4. Paolo Vallazza, 5. Marco Castlunger, 6. Freddy Sottara, 7. Christian Dapoz, 8. Stefan Sottara - capitan, 9. Adrian Miribung (dal 75^ Felix Nagler), 10. Alex Elzenbaumer, 11. Michele Campei (dal 70^ Franz Tolpeit)
Goi por La Val: Adrian Miribung 35^, Stefan Sottara 55^ y Franz Tolpeit 90^
Proscima partida:
La Val süga en domënia ai 25 de otober dales 14:30 A Mühlwald cuntra la scuadra de ciasa
Insëra, mercui ai 23 de aurì él gnü sughé l’andata dla semifinala de Copa Provinzia cuntra la scuadra da Ritten, che süga le campionat três te 3 categoria mo te n ater girone. La scuadra da La Val à incuntè na scuadra sterscia, che à lascè udëi sües cualitês portan a ciasa la devënta por 2 a 0. Ai 7 de mà gnaral sughé le ritorno sön le ćiamp dl Ritten.


c: text/html

text:
Leventina (distret)
El distrèt de Leventina l'è giü dei òt distrècc del Canton Ticino, endèla Svìsera italiàna. El capolöch del distrèt l'è Faid ma la cità piö grànda l'è Airolo.
Colocàt a nòrt del cantù, el sò teretóre el töl dét le ài de Bedretto e Val Leventina. La superfìce totàl del ditrèt l'è de 479.9 km² e la popolasiù l'è de 10,173 abitàncc (dàto del Dezèmber del 2005).
El distrèt de Leventina l'è dividìt en quàter sóta-distrècc, ciamàcc "cìrcoi".
Variazion aministrativ dal 1803[Modifega | modifica 'l sorgent]
- 9 de Mas 1853: el cumün de Campel al vé scurpuraa dal cumün de Calpiögna.
- 14 de Utuber 1940: cambi de nom italian del cumün de Pró (prima Prato Fiesso, adess Prato Leventina).
- 29 de Ginee 2006: el comün de Faid l'ha incorporaa i cumün de Cüsgiögna, Russüra e Calóni.
Abitant censii in Leventina
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tar ils Swiss Football Awards 2017 a Rapperswil-Jona èn Granit Xhaka e Lara Dickenmann vegnids undrads sco ils megliers giugaders da l'onn. Xhaka ha survegnì la nominaziun pervi da sias prestaziuns constantas tant tar Arsenal sco er tar la squadra naziunala svizra.
Dickenmann è gia vegnida per la 7avla giada giugadra da l'onn. Dapi il 2011 ha la lucernesa da 31 onns fatg 47 gols en 122 partidas internaziunalas. Ella è uschia sin plaz dus da las meglras campiunessas da gol da la squadra naziunala svizra, suenter Maria Crnogorcevic.
Trenader da l'onn è daventà il trenader naziunal, Vladimir Petkovic. L'Associaziun svizra da ballape ha prolungà anticipadamain ses contract per dus onns, fin la fin dal 2019.
RR novitads 06:00


text:
Tranter auter survegn la politologa Silja Häusermann da l'universitad da Turitg 1,5 milliuns euros per ses project «conflicts da distribuziun dals stadis socials», Andreas Fichtner, professur assistent per la seismologia a l'ETH Turitg survegn ses «Starting Grant» per ch'el e sia gruppa po analisar a moda traidimensiunala las undas da terratrembels.
Tenor l’ETH Turitg è quest premi fitg dumandà tar ils perscrutaders giuvens. Il mument n’èsi dentant betg cler sche la Svizra po er l’auter onn profitar da quel. La Svizra sto esser commember cumplain dal program da perscrutaziun «Horizon 2020». L'associaziun cumplaina dependa dentant da l'extensiun da la libra circulaziun da persunas sin la Croazia. Il protocol da la Croazia n'è anc betg ratifitgà.
RR novitads 15:00


text:
La partida tranter Lugano e Zug ha spert purtà tensiun, gia suenter 156 secundas è Zug ì en avantatg tras in gol da powerplay da Gregory Hofmann. Mo 20 secundas pli tard ha Luca Fazzini dentant pudì egualisar per Lugano. En la 16avla minuta ha Dario Simion lura sajettà il 1:2 per ils giasts.
Bain ha Lugano lura fatg bler pressiun, il goli dal EV Zug Leonardo Genoni è dentant sa preschentà en fitg buna furma. Zug ha lura anc fatg il 1:3 tras Calvin Thürkauf en la 47avla minuta. E per dapli ch'il 2:3 tras il nov defensur svedais Tim Heed n'hai lura betg tanschì a Lugano.
En la tabella maina da nov Zug, tuttina blers puncts han dentant era Lugano, Friburg e Losanna. Il HCD è cun ina partida e nagins puncts sin plaz 10.
Ulteriuras partidas da la saira:
- Ambri – Lakers 1:5
- Bienna – Friburg 4:5
- Berna – Losanna 3:4
- ZSC Lions – Genevra 4:5 suenter sajettar penaltis


text:
La Confederaziun aveva avertì gia il favrer d'ina derasaziun dal vidrustgel. L'Uffizi federal per la sanadad aveva danovamain cusseglià da sa laschar vaccinar, pertge er en l'Europa sa derasa il vidrustgel.
Il mars ha il center da l'Europa per prevenziun e controlla da malsognas registrà sulet en la Rumenia 3'446 cas da virustgel dapi il settember. Ils pli blers pertutgads n'èn betg stads virolads.
Scola da Savognina aveva fatg pli lungas vacanzas da Nadal
En il Grischun hai dà intgins cas da virustgel, il temp da Nadal e Bumaun, a Savognin ed a Tavau. Dapi ils 27 da schaner n’hai dentant dà nagins pli, di il medi chantunal Martin Mani. La populaziun saja da principi immunisada bain envers il virustgel, uschia che quai saja ina malsogna rara. Magari dettia quai in pèr cas da virustgel, e suenter ditg nagut. Quai saja il svilup normal da questa malsogna.
Emprima unfrenda dapi il 2009
Il favrer è l'emprima giada dapi il 2009 morta ina persuna dal virustgel. In giuvenil è mort sin la staziun intensiva pervia d'in collaps dal lom. Perquai ch'el aveva leuchemia aveva l'unfrenda fatg ina terapia che aveva flaivlentà fermamain ses sistem d'immunitad. Perquai n'haja er la virola betg gidà.
Quest cas mussia tenor la Confederaziun quant impurtant ch'i saja da sragischar il virus dal virustgel er en Svizra. Tenor studis èn almain 95% da las persunas che han virolà ina giada cunter quel immunas.Tar persunas ch'èn viroladas duas giadas crescha il schurmetg sin 98%.
Ensemen cunter il virustgel
Finamira da la Confederaziun è che almain 95% da la populaziun laschan virolar cunter il virustgel. Uschia n'avess il virustgel naginas schanzas pli da sa derasar en Svizra.
Sche 95% da la populaziun fiss virolada protegess ella uschia er quellas persunas che n'han senza savair nagina protecziun dal virus e quels che na pon betg laschar virolar per motivs medizinals.
RR novitads 14:00


text:
Marriner valeva sco in dals gronds dirigents contemporans. El aveva fermas colliaziuns sur ils cunfins britannics. Tranter auter è el stà schef-dirigent dal orchester sinfonic dal radio Stuttgart. Ses grond success ha el dentant gì cun ses orchester 'Academy of St. Martin in the Fields' ch'el ha fundà l'onn 1958. Grazia al film 'Amadeus' èn Marriner e ses orchester vegnids enconuschents sin l'entir mund.
Per ses merits musicals ha la Queen Elisabeth surdà ad el il titel da «Commander of the British Empire». Pli tard ha el survegnì il titel da noblezza.
RR novitads 20:00


text:
Alan Milne, Ernest H. Shepard
Il chantunet da l’uorsin Winni
Vallader
Uniun dals Grischs, 1993, numer d’empustaziun 3-652784-01-5
L’autur ha insè scrit sias istorgias e sias poesias per seis figl, Cristoffel Robin. L’uorsin Winni d’eira stat ün uorsin cha Cristoffel vaiva tschüf per seis prüm cumplion. Eir tschellas bes-chettas d’eiran insè il prüm be stattas giovarets. Ma minchüna es lura gnüda vivifichada da l’autur e na in ultim eir tras las inschmanchablas illustraziuns.
translaziun: Taggart G.


text:
Tge èn "tradiziuns vivas"?
Las "tradiziuns vivas" èn noss patrimoni cultural immaterial. Il patrimoni cultural immaterial cumpiglia las tradiziuns e praticas che vegnan dadas vinavant d'ina generaziun a la proxima ed ans dattan in sentiment d'identitad e da cuntinuitad. Da quest patrimoni fan part per exempel las paraulas e ditgas, la musica ed il saut, ils usits e las festas, ma er la savida tradiziunala. Il patrimoni cultural immaterial è fitg varià e multifar ed èn cuntrast cun il patrimoni cultural material sa transfurma el constantamain.
Tge è la glista da las tradiziuns vivas en Svizra?
La glista da las tradiziuns vivas en Svizra cuntegna 167 elements represchentativs dal patrimoni cultural immaterial che derivan da tut las regiuns da noss pajais. L'inventari cuntegna tradiziuns che han ina impurtanza speziala en Svizra a nivel local, regiunal u naziunal e che derivan dals champs musica, saut, teater, usits, artisanat, industria u che han ina relaziun cun la savida davart la natira e l'ambient. La Svizra è sa impegnada da rediger questa glista ratifitgond la Convenziun da l'UNESCO per la preservaziun dal patrimoni cultural immaterial.
Pertge fai senn da rediger ina tala glista?
Quai che duai vegnir preservà sto l'emprim vegnir identifitgà e documentà. L'inventarisaziun dal patrimoni cultural immaterial è perquai in element central da la convenziun da l'UNESCO. Quai pussibilitescha d'intermediar e promover effectivamain ils elements da quest patrimoni. Ultra da quai è l'inventarisaziun ina cundiziun per che tschertas da questas tradiziuns possian vegnir integradas en las glistas da l'UNESCO ("Glista represchentativa dal patrimoni cultural immaterial da l'umanitad" e "Glista dal patrimoni cultural che sto vegnir preservà urgentamain")
Gida questa glista er a promover las tradiziuns vivas?
Il patrimoni cultural immaterial viva mo uschè ditg che las tradiziuns vegnan pratitgadas ed han in senn per las persunas che las realiseschan. Perquai pon las mesiras per preservar quest patrimoni adina mo esser indirectas. Ellas han la finamira dad intermediar ina conscienza per la valur da las tradiziuns vivas. La glista permetta da sensibilisar vastas parts da la populaziun per l'impurtanza da las tradiziuns vivas ed ella gida a valurisar las persunas che vivan e mantegnan questas tradiziuns.
En tge relaziun stat la glista da las tradiziuns vivas cun las glistas da l'UNESCO?
Ils stadis contractants da la convenziun da l'UNESCO èn obligads d'inventarisar il patrimoni cultural immaterial sin lur territori. Cun la glista da las tradiziuns vivas ademplescha la Svizra questa obligaziun a nivel federal. Divers chantuns han fatg il medem a nivel chantunal. L'UNESCO maina a nivel internaziunal ina "Glista represchentativa dal patrimoni cultural immaterial da l'umanitad" ed ina "Glista dal patrimoni cultural che sto vegnir preservà urgentamain". L'inventarisaziun sin ina glista svizra n'è betg cumparegliabla cun l'inventarisaziun sin ina glista da l'UNESCO, ma ella è ina cundiziun per nominar ina tradiziun per ina glista internaziunala
Tgi ha redigì la glista da las tradiziuns vivas?
La glista actuala sa basa sin propostas dals chantuns. La fin da matg 2011 ha l'Uffizi federal da cultura preschentà las 387 tradiziuns vivas ch'ils uffizis chantunals han proponì per l'inventarisaziun sin la glista naziunala.


text:
Mus musculus
El Mus musculus (in Insübregh: Murigiö (de cà), Ratìn o Murgiö; in Bergamàsch: Rat; in Bressan: Sorèc; in Camün sorés o horèc), l'è un animal ruditur ben piscinin che'l pertuca a la fameja di murinae, la qual, a sua völta, la pertuca a la fameja di muridae (rat). I murigiö gh'è in asquas tücc i paes de'l mund.
I murigiö vegnen druaa int i laburatori in del fà esperiment.
Parensa di Murigiö[Modifega | modifica 'l sorgent]
El murigiö, de'l crapin fin a'l dedree, a l'è lungh de set a vündes ghei, e'l gh'ha na cua che l'è lunga de set a des ghei. El pesa de vint a vintcinch gram. Però i murigiö bianch druaa int i laburatori hin de solet ben püssee gross. I dinc de sura de'l murigiö hinn un puu intajaa. El corp de sura l'è gris, gris-marun, però de suta a l'è d'un culur püssee ciar. La cua l'è ben squamada e la gh'ha anca un puu de pej. Quand ch'i murigiö de cà hinn chersüü sü de'l tüt, la difarensa cunt i murigiö de campagna la vegn ciara e patent già che i murigiö de campagna gh'han un cuin che l'è ben püssee cürt de la cua de'l murigiö de cà adült.
Möd de Viv[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Murigiö 'l va no a drumì d'inverna, però quand che l'è ben fregg giazzaa u 'l gh'ha poch de majà, a l'è bun de crudà in una trance e de restà inscí un bel puu de temp. I murigiö che viv in di sit indua gh'è tant de majà fan minga una scorta inscí granda. De solet i murigiö vegnen föra di sö pertüs de nocc, quand che i omen hinn in de'l lecc a drumì, però se senten ben segür u gh'han na bela fam, vegnen föra anca de dí.
Dürada de la sua Vida[Modifega | modifica 'l sorgent]
Int i laburatori, i murigiö poden viv ánca püssee de düü-trii agn, però quij che viven deparlur poden minga speciass de viv inscí a lungh: gh'han desegür na vida ben püssee cürta.
Nemis Natüraj[Modifega | modifica 'l sorgent]
El nemis natüral nümer vün di murigiö a l'è 'l gat. Pö gh'è anca 'l martur (anca ciamaa fuin), e in di er la stria bianca (che la cascia anch int i edifizzi). Delunsg di cà i murigiö vegnen casciaa anca di üsej rapazz, di strii de tücc i tip, di martur, e fignanch di gulp russ.


text:
Duas uniuns fan l’organisaziun
Per la festa da 10 onns da l’uniun «Pro Siat» organisescha lezza ensemen cun l’uniun da dunnas quest onn la festa dal vitg. Per l’emprima giada organiseschan duas uniuns l’occurrenza cuminaivlamain. Sco adina datti ina festa modesta che duai cunzunt dar la pussaivladad a la populaziun da s’entupar.
Nus empruvain da far la festa fitg simpel, ei duai dar sco ina gronda festa da famiglia
Pli baud avevan las festas dal vitg fitg gronda muntada, di l'istoricher Arnold Spescha. Ellas eran l'occurrenza nua che la populaziun pudeva seser ensemen, mangiar, chantar e sa divertir en cuminanza ed uschia tgirar ils contacts.
Cun l'independenza e meglras vias d'autos hajan las festas pers la muntada ed èn per part svanidas ord il chalender d'occurrenzas dals vitgs. Plaschaivlamain returnia plaunet quest spiert da cuminanza en ils vitgs., manegia Spescha.
RR actualitad 08:00


text:
Il terratrembel è dentant stà da sentir en la regiun, er en il chantun cunfinant, il Vad. Quai enturn las 01:20. L'epicenter è stà da manaivel da Martigny en ina profunditad da bun 9 kilometers. Curt suenter han pliras persunas annunzià il terratrembel tar l'ETH.
En Svizra datti adina puspè levs terratrembels. Il 2018 ha la ETH gia dumbrà fin uss da quai da 800 stremblidas. L'onn passà èn 1'230 terratrembels sumegliants vegnids registrads. Propi sentir, sentan ins però be 10 fin 20 da las stremblidas ad onn. Il pli ferm terratrembel dals ultims 10 onns hai dà il 2017 en il chantun Uri cun ina fermezza da 4,6.
RR novitads 06:00


text:
Lavurs
Manaders d'indrizs lavuran en differents manaschis industrials, sco p.ex. en l’industria da victualias, chemia, farma, biotecnologia, da materias sinteticas, d’uras e da maschinas. Els manevreschan e surveglian ils implants da producziun e d’emballadi che produceschan ed emballeschan ils products producids en gronds dumbers. La paletta da products è fitg vasta e tanscha da bavrondas e medicaments sur mecanissems da l’ura fin a tocca da maschinas.
Manadras d'indrizs planiseschan l’andament da la producziun tenor l’incumbensa. Cun endrizzar e midar ils implants a moda professiunala garanteschan els il pli aut grad d’utilisaziun pussaivel e procuran per la pli gronda productivitad. Els èn responsabels per la qualitad da la producziun da serias e procuran ch’ils products correspundan a las prescripziuns ed als giavischs da la clientella. En cas da basegn adatteschan els ils implants. Ils products ston per exempel vegnir emballads bain e la data da la vendita e da scadenza sto vegnir inditgada correctamain.
Il process da producziun surveglian ils manaders d'indrizs a moda precisa. En cas da disturbis e pannas intervegnan ils manaders d'indrizs spert e cun clera finamira. Sch’els constateschan deviaziuns, vegnan quellas curregidas. Pitschnas reparaturas e mantegniments fan ils manaders d'indrizs sezs, uschia che la producziun po cuntinuar. Grazia a lur enconuschientschas da la pneumatica, da l’electrotecnica e da la mecanica san els exact co las maschinas funcziunan.
Durant la lavur resguardan las manadras d'indrizs las prescripziuns da segirezza, da la sanadad e da l’ambient. L’igiena è in impurtant factur en bleras branschas, sco p.ex. en la producziun da products farmaceutics e da victualias. Ils manaders d'indrizs sa tegnan vi da las prescripziuns da la vestgadira da lavur e garanteschan uschia cundiziuns igienicas. Els portan in protegiabucca, in vestgì suren, ina schlappa e guants.
Per ordinari lavuran las manadras d'indrizs en in team: en blers manaschis èn las lingias da producziun ed ils implants en funcziun 24 uras per di e quai set dis per emna. Ellas surveglian per quest motiv las maschinas en squadras.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 12-12-2008 (versiun dal 1-1-2020)
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi industrial
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala u emnas da bloc en ina scola professiunala a Bulle, Cuira, Friburg, Olten u Porrentruy
Roms professiunals
- lingias d’implants e da producziun
- producziun ed emballadi
- garanzia da qualitad
- economia da manaschi
- scienza e tecnica, igiena, segirtad da lavur, protecziun da la sanadad, protecziun da l’ambient
Curs ordaifer il manaschi
emprender ed exercitar las basas professiunalas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "manader / manadra d'indrizs AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- enclegientscha tecnica: enclegientscha da basa per apparats tecnics e process mecanics
- inschign manual resp. dun pratic
- moda da lavurar exacta e conscienziusa
- abilitad da sa concentrar
- fidadadad e senn per responsabladad
- dun d’organisar
- abilitad da lavurar en in team
- abilitad da supportar squitsch e prontadad da lavurar a temp irregular (lavur en squadras)
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas d’associaziuns professiunalas e scolas professiunalas
Spezialisaziun
persuna responsabla per il team da manaders e manadras d'indrizs, manader / manadra da sectur u mainagestiun
Examen professiunal (EP)
cun certificat professiunal federal:
p. ex.
spezialist / spezialista d’automatica
logisticher /logisticra
spezialist/spezialista da logistica
spezialist / spezialista da process
spezialist / spezialista da producziun
Scola spezialisada superiura (SSS)
p. ex.
tecnicist diplomà / tecnicista diplomada SSS construcziun da maschinas
tecnicist diplomà / tecnicista diplomada SSS tecnica da sistems
tecnicist diplomà / tecnicista diplomada SSS process da manaschi
Scola auta spezialisada (SAS)
p. ex. Bachelor of Science (SAS) en tecnica da maschinas, Bachelor of Science (SAS) en tecnica da sistems
Cundiziuns da lavur
Manaders d'indrizs lavuran en divers manaschis industrials. Els chattan plazzas en l’industria da farma e da chemia sco era en la branscha da victualias, bavrondas e da la producziun dad uras. Era en concerns che sa fatschentan cun tecnica, energia, cement, biotecnologia, palpiri ed emballadi chattan els lavur. La purschida da plazzas d’emprendissadi è perquai gronda.
Grazia a lur vasta furmaziun pon ils manaders d'indrizs lavurar en differents manaschis. Suenter curt temp d’introducziun en la nova lavur pon els midar la branscha.
Il temp da lavur è savens irregular e cuntegna servetsch da notg e da fins d’emna. Ils manaders d'indrizs èn cunresponsabels per la productivitad e lavuran savens sut squitsch da temp.
Ulteriuras infurmaziuns
Vereinigung für die Ausbildung von Anlagenführern / Anlagenführerinnen FOMA
3007 Bern
Tel: 031 381 64 54
URL: www.foma-oma.ch
Berufsbildungszentrum Olten
Gewerblich-Industrielle Berufsfachschule GIBS
URL: www.bbzolten.so.ch


text:
Plirs testimonis avevan annunzià ad RTR curt avant las 14:00 in fieu dador la vischnanca da Susch en direcziun da Lavin.
La Polizia chantunala ha confermà en il fratemp ch'igl sa tracti dad in incendi da cultira. I ardia ina spunda cun da tutta sorts bostgets e bostaglia en il lieu God Val Ota tranter Susch e Sagliains e quai sin ina surfatscha da radund 400 sin 300 meters.
Pitschens disturbis sin la via
Cun ils radund 80 pumpiers e 4 vehichels gronds eran era 2 helicopters en acziun per gidar a stizzar il fieu. Il traffic sin la via d'Engiadina era mo interrut, per ch'ils helicopters possian sgular cun l'aua da stizzar sur la via. Auters disturbis n'haja igl betg dà.
La lingia da la Viafier retica era interrutta enfin las 20:00
Tgi che vuleva viagiar vers e da l'Engiadina Bassa ha gì da far quint cun retards u trens che na viagiavan betg. Viagiaturs vers l'Engiadin'Ota u a Zernez avevan da viagiar via Cuira - Tusaun.
Sin dumonda dad RTR ha ditg Yvonne Dünser, pledadra da medias da la Viafier retica, che lur trens sappian viagiar dapi curt suenter las 20:00 danovamain senza disturbi sin ils trajects en Engiadina Bassa.
Motiv dal fieu anc en il stgir
Tenor la Polizia chantunala è il motiv per il fieu enfin uss anc betg enconuschent.
RR novitads 15:00+


text:
Cabiaa
Cabiaa (nom ufizial in italian: Cabiate in Italian) l'è on comun de 7 553 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 3,2 km² e 'na densità de 2 360 ab./km² ch'el se troeuva in de la Provincia de Còmm.
In origin el paes a l'era on castell faa sù arent al torent Terrò.
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del numer de abitant del comun de Cabiaa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
En il center da l’emissiun stattan dus cudeschs, nua che duas protagonistas descrivan a moda fitg precisa in tschert temp da lur vita. Preschentads vegnan ils romans «Resto qui» da Marco Balzano e «Mutter. Chronik eines Abschieds» da Melitta Breznik. Ils giasts dal Magliacudeschs èn questa giada las duas lecturas passiunadas Marcella Pult e Christina Caprez.
«Resto qui»
L’autur talian Marco Balzano ans maina sin il Pass dal Raisch u Reschen nua che l’istorgia da Trina è ambientada. La dunna descriva il temp burascus en la regiun dal Tirol dal sid enturn la segunda guerra mundiala. Ses diari scriva ella per sia figlia ch’era sparida in bel di.
Credevo che mi potessero salvare, le parole
«Mutter. Chronik eines Abschieds»
En il cudesch descriva Melitta Breznik, che viva e lavura sco psichiatra en Engiadina Bassa, ina dunna che accumpogna sia mamma las davosas emnas avant la mort. Sentiments d’affecziun sa maschaidan cun regurdanzas vi da conflicts che na vegnan betg pli schliads.
Il tip
Il tip dal Magliacudeschs Flurin Caviezel è «Irrland» da Margrit Sprecher. Il cabarettist e musicist tradescha pertge che questa collecziun da reportascha n’è betg propi adattada per la maisina da notg.


text:
La gronda part dals geniturs che rivan tar l'experta per mobing Nathalie Brady han miserias. Bleras giadas han els schon empruvà differentas chaussas per gidar lur uffants.
Jau ma giavischass in post central spezialisà per mobing en il chantun, in nua ch'uffants, geniturs e scolas avessan access.
Rola centrala
Tar ina consultaziun tar mobbing.gr èsi central da guardar tge ch'è gia vegnì fatg per schliar la situaziun. Tge che la scola ha purschì, co ch'ins savess sustegnair vinavant e tge pussaivladads ed opziuns che sajan avant maun. La persuna d'instrucziun haja ina rola centrala, da lezza dovri avertadad e prontezza da luvrar cun l'entira classa. Perquai che la persuna d'instrucziun haja ina rola uschè centrala fussi impurtant da fixar dapli quella tematica en la scolaziun da scolastas e scolasts.
Programs da plirs livels
Tar la tematica da mobing saja impurtant da lavurar sin plirs livels. Per exempel elavurar cun la classa reglas cleras per il viver ensemen e mussar ch'i haja consequenzas sche quellas na vegnian betg tegnidas en. Ils uffants stoppian savair ch'els hajan in dretg sin agid. Era ina cultura da schliar conflicts en classa saja eminent impurtanta. En il cass ideal saja tut quali la basa per mintga classa gia avant ch'i dettia problems accentuescha Nathalie Brady.
Ina buna scola duess avair ina tenuta clera e transparenta: Mobing na vegn betg acceptà tar nus e nus avain in plan sche quai capita tuttina


text:
Suenter ch’ils Grischuns han elegì avant trais onns Magdalena Martullo Blocher sco cussegliera naziunala, ha ussa era la pli famusa vischnanca grischuna dà asil politic ad in Turitgais. San Murezzan ha elegì l’entschatta october 2018 il Turitgais Christian Jott Jenny sco nov president communal. Ina sensaziun. E Jenny ha premissas idealas per ses job sco capo da «Top of the world»: El è cumediant, entertainer, chantadur, actur, performer ed organisatur da festivals. Läck Bobby, Jenny – quai vegn interessant!
Chalender d'advent 2018 7-12-2018: «Miis Dach isch dä Himmel vo St. Moritz»
David Truttmann


text:
Stagn
indio ← stagn → antimonio Aspèt Generalità Nòm, sìmbol, nömer atòmich stagn, Sn, 50 Serie metall del blocch p Grupo, periot, bloch 14 (IVA), 5, p Densità 7 310 kg/m³ Dürèsa 1,5 Configürasiù dei eletrù Proprietà atomiche Peso atòmich 118,710 Ragio atòmich (calc.) 145 (145) p m Ragio covalènt 141 pm Ragio de van der Waals 217 pm Configürasiù dei eletrù [ Kr]4d 10 5s 2 5p 2 e per leèl energétich − 2, 8, 18, 18, 4 Stàcc de osidasiù 4,2 ( anfotero) Strütüra cristalìna tetragonàl Proprietà fìziche Stat de la matéria solido Pont de füziù 505,08 K (231,93 ) °C Pont de ebulisiù 2 875 K (2 602 °C) Volüm molàr 16,29 ×/ 10 −6 m³ mol Entalpia vapurizasiù 295,8 k J/mol Calùr de füziù 7,029 kJ/mol Tensiù de vapùr 5,78 × a 10 −21 Pa 505 K Velocità del suono 2 500 a 293,15 K m/s Otre proprietà Nömer CAS Mudel:CAS Eletronegatività 1,96 ( Scala de Pauling) Calùr specìfich 228 J/(kg·K) Condücibilità elètrica × 10 /(m· Mudel:Val/delimitnum Ω) Condücibilità tèrmica 66,6 W/(m·K) Energia de prìma iunizasiù 708,6 kJ/mol En. de segónda iunizasiù 1 411,8 kJ/mol En. de tèrsa iunizasiù 2 943,0 kJ/mol En. de quàrta iunizasiù 3 930,3 kJ/mol Energia de quìnta iunizasiù 7 456 kJ/mol Izòtop piö stàbii
iso NA TD DM DE DP 112Sn 0,97% Sn l'è stàbil con 62 neütrù 114Sn 0,65% Sn l'è stàbil con 64 neütrù 115Sn 0,34% Sn l'è stàbil con 65 neütrù 116Sn 14,54% Sn l'è stàbil con 66 neütrù 117Sn 7,68% Sn l'è stàbil con 67 neütrù 118Sn 24,23% Sn l'è stàbil con 68 neütrù 119Sn 8,59% Sn l'è stàbil con 69 neütrù 120Sn 32,59% Sn l'è stàbil con 70 neütrù 121Sn m sintétich 55 agn IT B − 0,006 0,394 121Sb 122Sn 4,63% Sn l'è stàbil con 72 neütrù 124Sn 5,79% × 10 agn Mudel:Val/delimitnum B −B − 2,2870 124Te
126Sn sintétich × 10 agn Mudel:Val/delimitnum B − 0,380 126Sb iso: isotopo NA: bondànsa en natüra TD: tép de smezamènt DM: modalità de decadimènt DE: energia de decadimènt in MeV DP: prodót del decadimènt
El
stagn l'è on element chimegh. El sò numer atomegh l'è 'l 50, e 'l sò simbol a l'è Sn.
L'è on metall de post-transizion putost ladin, dificil de ossidàss e che 'l resist a la corosion. L'è doperaa in d'ona motta de legh (la pussee importanta l'è 'l bronz), e per quattà alter metai che se coroden pussee facilment (per esempi piomb, zinch e azzal).
El stagn el se tira foeu soratutt de la cassiterite e de la stannite.
A l'è de color bianch argentaa e 'l gh'ha ona forma de cristall. L'è staa vun di primm metai a vess doperaa de l'omm, soratutt per fà su el bronz (insemma al ramm). I primm miner de stagn hinn nassuu in Cornovaja, e de lì el metall el s'è spantegaa in tutta l' Europa.
La parolla
stagn la riva del latin stannum, con l'istess significaa. L'è doperaa in tutt i lengov romanz ( italian stagno, catalan estany, frances étain, spagnoeu estaño, romen staniu, portoghes estanho, sardegnoeu istangu). La parolla la s'è spantegada anca in di lengov celtegh goidelegh ( irlandes stán, scozzes staoin, manx stainney) e in del basch ( eztainu).


text:
La processiun tradiziunala che cumenza a Jerusalem e finescha a Betlehem è vegnida manada dal chau da la baselgia catolica en la Terra sontga Pierbattista Pizzaballa. Suenter ha lieu a Betlehem - che vala sco lieu da naschientscha da Jesus - ina messa per festivar la vigilgia da Nadal. En ses messadi da Nadal ha Pizzaballa discurrì d'ina situaziun difficila per la regiun d'Israel e la Cisjordania. Quai pervia dals problems politics, la violenza e la tensiun che regia adina puspè en la regiun.
Gronda fulla da glieud
Il ministeri da turissem da l’Israel quinta durant ils dis da Nadal cun radund 150’000 turists cristians. Malgrà ch'i ha adina puspè dà tensiuns, saja l'onn 2018 stà in onn da record per il turissem en l'Israel e la Palestina. Enfin la fin da l'onn quinta l'Israel cun passa 4 milliuns turists e turistas. Tenor indicaziuns dil ministeri da turissem palestinais hajan bunamain 3 milliuns turists visità las regiuns da la Palestina.
RR novitads 14:00


text:
Angela Merkel sto ir a chasa en quarantina, quai ha dà enconuschent il pledader da la regenza tudestga. Suenter ina conferenza da pressa saja la chanceliera tudestga vegnida infurmada ch'ella ha gì il venderdi contact cun in medi ch'è entant testà positiv sin il coronavirus.
Reglas anc pli severas
La Germania fa reglas anc pli severas per cumbatter ch'il coronavirus sa derasia. Davent dad immediat èn scumandads inscunters giuador cun dapli che duas persunas cun excepziun da famiglias. Er serrar ston tuttas ustarias e saluns da frisunzs. A quai èn sa cunvegnids la chanceliera Angela Merkel ed ils primministers dals pajais federativs. En il spazi public dastg'ins sulet sa tegnair si persul u cun ina persuna supplementara che na tutga betg en il medem tegnairchasa. La decisiun vala per almain duas emnas.
RTR novitads 21:00


text:
Malcesine
Malsézen (nòm uficiàl en italià: Malcesine; en vèneto: Marsexen) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha 3 739 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 68,1 km² e 'na densità de popolasiù de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avio (TN), Brentonico (TN), Brenzone, Ferrara di Monte Baldo, Limù (BS), Nago-Torbole (TN), Rìa del Garda (TN), Tignàl (BS) e Tremùzen (BS).
L'è sö la ria a matina (èst) del lach de Garda.
De èt[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol castèl di Scaligeri a pich söl lach.
Personagi ligàcc a Malcesine[Modifega | modifica 'l sorgent]
Gustav Klimt[Modifega | modifica 'l sorgent]
In del estàt del 1913, ol Gustav Klimt l’à pitüràt dò tra i sò quàder piö 'mportàncc e cognusìcc pròpe de chèste bande. Ol prim l'è La césa a Casone che l'è a Roma in de la Galleria Nazionale d'Arte Moderna di Roma, ol segónt l'è Malcesine söl lach de Garda e l'éra in de la colesiù Lederer e l'è 'ndàcc perdìt in del incèndio del castèl de Immendorf di bànde de Vièna in del 1945.
Johann Wolfgang von Goethe[Modifega | modifica 'l sorgent]
Malcesine l'è stàcia visitàda dal Goethe che l' n'ha pò parlàt in del sò viàs in Italia, e pròpe a Malcesine l'à ris-ciàt de ès 'nfina arestàt e acüzàt de ès öna spia, quan che i l'ha ciapàt a fà 'l ritràt del castèl di Scaligeri.
Franco Vegliani (1915-1982), scritùr e giurnalista.
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il motiv daco che l'inscripziun da la fatschada succeda be per tudestg è tenor il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli perquai ch'ì sa tractia dal logo dal museum d' art. «L' inscripziun principala che descriva il bajetg sco edifizi chantunal sa chatta vid la porta principala dal museum.
L'inscripziun è translatada en tschintg linguas.» Sper las trais linguas chantunalas er anc en franzos ed englais.
Ordinaziun pretenda inscripziun en linguas chantunalas
La Lia Rumantscha n'è betg cuntenta cun questa situaziun, sco il pledader da medias, Andreas Gabriel, declera. «L'inscripziun duess cumparair en tut las trais linguas chantunalas.» Quai er pervia da l'ordinaziun da la lescha da linguas dal chantun Grischun, il link avra en ina nova fanestra. Tala prescrivia ch'inscripziuns sin bajetgs dal chantun stoppian vegnir fatgas en tut las trais linguas. I dettia bain l' inscripziun rumantscha vid la porta. «Sch'ins guarda sin quest bajetg han ins tuttina il sentiment che l’inscripziun saja be per tudestg. Quai n' è segir betg ina buna schliaziun.»
RR actualitad 11:00


text:
Schebain ord vista dals requirents d'asil sco er ord vista dals collavuraturs en il sectur da tgira è l'engaschament da spirituals muslims en ils centers d'asil in gudogn. Perquai vegn il project da pilot prolungà fin la fin zercladur 2018. Quai ha il Secretari da stadi per la migraziun (SEM) communitgà.
Per l'ina possian ils spirituals muslims construir punts tranter las culturas. E per l'autra possian els intermediar l'Islam a moda ch'el vegnia chapì.
Extender il project
Dapi il prim da zercladur 2016 han ins engaschà spirituals da l'Assoziaziun dad organisaziuns islamicas da Turitg (VIOZ) en centers d'asil federals. Ils spirituals da la VIOZ hajan sa cumprovà. Per ch'ins possia dentant extender il project sin auters centers d'asil federals stoppian ins engaschar ulteriuras organisaziuns muslimas.
Er la scolaziun dals spirituals muslims stoppa sa meglierar. Il SEM propona d'introducir ina scolaziun specifica per spirituals muslims. Tar quella duain ins metter il focus sin tgira spirituala, la relaziun da baselgia e stadi e sin las relaziuns tranter religiuns.
Finanziaziun averta
Sco ch'ins veglia finanziar la tgira da spirituals muslims en centers d'asil federals saja dentant anc avert. Ils custs per spirituals cristians surpiglian las baselgias chantunalas. Las organisaziuns muslimas han dentant declerà ch'ellas n'hajan betg la capacitad per surpigliar ils custs.
RR novitads 10:00


text:
L'intenziun da la citad da Lugano da spazzar il center da giuventetgna autonom «Il Molino» sin l'areal Ex Macello procura gia dapi onns per discussiuns. E questa intenziun daventa uss realitad. La notg dals 29 da matg ha la citad da Lugano stratg giu il bajetg da center da giuventetgna autonom – in gest ch'è daventà il tema da discussiun tranter la glieud e las medias da las ultimas emnas. Tge è precis capità?
La demoliziun dal center da giuventetgna autonom a Lugano
Dapi onns procurescha il center da giuventetgna per discussiuns.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Il nov schef da la SBB ha num Vincent Ducrot. Il Friburgais da 57 onns è vegnì elegì sco successur d'Andreas Meyer che sa retira l'auter onn. Quai han confermà trais funtaunas independentas envers l'agentura da novitads Keystone-SDA.
Ducrot enconuscha gia la SBB
Ducrot timunescha dapi il 2011 las interpresas da transport friburgaisas TPF. Avant quai ha el gia gì funcziuns da manar tar il traffic da persunas da la SBB. Uschia è el stà davent dal 1999 schef dal sectur traffic a lunga distanza e cunquai stà participà a la pli gronda cumpra da trens en l'istorgia da las Viafiers federalas: Ils trens cun vaguns a dus plauns da Bombardier ch'èn daventads enconuschents co trens da pannas.
Dal 1997 fin al 1999 è Ducrot er stà delegà da la SBB per la Expo.02. En quella funcziun ha el realisà il concept da traffic cun radund 1'700 trens spezials ch'han manà ensemen cun ils trens regulars radund 3,5 milliuns visitaders e visitadras da l'Expo en la regiun.
Cussegl d'administraziun è cuntent
Il cussegl d'administraziun è persvas ch'el ha chattà cun Vincent Ducrot la dretga schliaziun ed ina persunalitad persvadenta per la SBB. Quai ha ditg la presidenta dal cussegl d'administraziun, Monika Ribar, il mardi a Berna davant las medias. Tranter auter pervi da sias experientschas sur onns tar las interpresas da transport da Friburg e tar las Viafiers federalas haja il nov CEO las qualificaziuns ch'i dovria per quest post.
Reacziuns positivas
Las reacziuns sin l'elecziun da Vincent Ducrot sco nov CEO da las Viafiers federalas èn dal tuttafatg positivas. La ministra dal traffic, Simonetta Sommaruga, ha ditg ch'ins haja elegì cun il Friburgais ina persuna ch'enconuschia fitg bain il sectur da viafier en Svizra. Ed ella ha dà vinavant a Ducrot che las clientas ed ils clients spetgian che la SBB saja segira, punctuala e funcziuneschia a moda fidabla.
Er il sindicat dal persunal dal traffic SEV vesa Ducrot sco ina buna elecziun. El enconuschia il service public e saja conscient da la muntada da la SBB. Ducrot stoppia uss purtar ruaus en l'interpresa.
RTR novitads 11:30


text:
Pli e pli bleras candidatas e candidats sa preschentan en curts videos. Il cumbat electoral è arrivà en las medias socialas.
Per Armin Spescha, possessur d'ina agentura da marketing, èsi cler: Be cun in video na pon ins betg ir per dapli vuschs. I dovria ina campagna cun in cler concept.
Sch'ins fa ina buna campagna, betg mo cun videos, alura pon ins vegnir tar novs electurs. Igl è dentant impurtant d'avair placats, flyers ed era videos ch'evocheschan emoziuns.
Posiziunar ils dretgs videos sin ils dretgs chanals, quai possia funcziunar. Dentant dovria quai daners. I dettia ussa simplamain anc dapli pussaivladads da far reclama, ma placats à veglia vegnia quai vinavant a dar.
TR Telesguard 17:40


text:
Passa 3'500 persunas èn s'inscrittas per las pre-elecziuns da la partida socialdemocratica dal Grischun - e quellas 3'500 persunas vegnan a decider cun dar lur vusch en scrit, tgi dals dus candidats da la PS che duai ir en il cumbat per in sez en la regenza l'auter onn.
A disposiziun stattan Peter Peyer (52) da Trin, ubain Andreas Thöny (49) da Landquart. Cunquai ch'els èn dentant da la medema partida è lur opiniun e tenuta politica per gronda part la medema. E nua èn lura las differenzas?
Politica da furmaziun vs. politica d'economia
Peter Peyer che ha lavurà blers onns tar ils sindicats saja cunzunt sa fatschentà ils ultims onns cun politica d'economia e cun politica sociala.
Andreas Thöny perencunter saja sco scolast primar ferm en politica da furmaziun, haja dentant er gì durant ses temp en suprastonza da la vischnanca Landquart la responsabladad per il manaschi industrial e saja perquai er sa fatschentà fermamain cun politica da l'ambient, politica d'energia ubain er politca da traffic.
RR actualitad 07:20


text:
Per ses rapport sa basa l'organisaziun sin interrogaziuns ch'ella ha fatg quest onn en il nord dal pajais. Tenor Amnesty èn ils acts da sgarschur vegnids comess a moda sistematica da truppas dal president Salva Kiir e da las milissas alliadas. Ils culpants stoppian avant dretgira, pretenda l'organisaziun.
Gia dapi onns sa cumbattan en il Sudan dal Sid il president Kiir e ses rival Riek Machar ch'è er stà vicepresident sut Salva Kiir.Sut squitsch internaziunal eran els sa cunvegnids il 2015 sin in cuntract da pasch ed avevan instrada ina regenza da l'unitad naziunala. Curt suenter hai dentant gia puspè dà cumbats sanguinus. Tenor Amnesty International èn da quai da 2,3 milliuns persunas sin la fuigia.
RR novitads 06:00


text:
Bëgnester söl post de laur
Liví dl bëgnester organisatif*
- Resultac dl'inrescida sön le bëgnester sön le post de laur - 2018
- Resultac dl'inrescida sön le begnester sön le post de laur - 2015
*Chisc dovëis de publicaziun preodüs originariamënter dal articul 20, coma 3 dl decret legislatif n. 33/2013, é gnüs abrogá dal decret legislatif n. 97/2016.
Smart working
- Plann organisatif dl smart working tl'aministraziun provinziala - 2021-2023
- Resultac dl'inrescida sön le personal por ci che reverda le smart working tl'aministraziun provinziala - 2019
- Resultac dl'inrescida sön le smart working tl'aministraziun provinziala - merz-ma 2020
- Resultac dl'inrescida sön le smart working tl'aministraziun provinziala - jügn-agost 2020
Plann de trëi agn dles aziuns positives


text:
En la Cuort Ligia Grischa è vegnì installà ina stanza che duai regurdar a l'atelier da l'artist Alois Carigiet. La stanza che duai signifitgar l'atelier dal pictur-artist da Flutginas, in aclaun sur Trun, è colurads cun pliras colurs. Cotschen, blau, verd e rosa. Colurs che Alois Carigiet duvrava savens per ses maletgs. Per dastgar colurar la stanza hai duvrà ina lubientscha da la tgira da monuments.
Cuort Ligia Grischa a Trun survegn in «Cabinet Carigiet»
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Archiv dal stadi
L'archiv dal stadi è il lieu, nua che las scrittiras che vegnan producidas da l'administraziun chantunala, vegnan tegnidas en salv. Questas scrittiras èn actas, protocols, contracts, plans e.u.v. che ston vegnir tegnids en salv per defender ils dretgs ed ils interess dal chantun. Ultra da quai collecziunescha l'archiv dal stadi documentaziuns privatas davart l'istorgia dal Grischun. El segirescha e prepara ses effectivs ed als renda accessibels a la perscrutaziun cun agid da registers, d'inventaris e d'ediziuns. Sco "pertgirader" da las scrittiras istoricas da noss chantun è l'archiv dal stadi la funtauna la pli impurtanta per la perscrutaziun da l'istorgia dal chantun Grischun e da las culturas regiunalas.
Vulais Vus savair dapli da l'archiv dal stadi dal chantun Grischun?


text:
I va – resumà fitg curt – per quai: Il derschader Peter Schnyder aveva accusà avant passa in onn il president da la dretgira Norbert Brunner d'avair sfalsifitgà ina sentenzia. Brunner dentant di, quai na saja betg vair e cun Peter Schnyder na possian ins betg lavurar.
La cumissiun da giustia dal Cussegl grond ha intercurì il cas – ed igl è da quintar cun ina gronda debatta tranter las deputadas ed ils deputads. Tgi è numnadamain plitost da la vart da Norbert Brunner, e tgi tegn cun Peter Schnyder. E per il mument ston els anc far lur opiniun sin basa da speculaziuns. Perquai che la dumonda, schebain Brunner ha uss propi sfalsifitgà la sentenzia u betg – è la procura publica anc vidlonder d'intercurir.
Cumissiun da giustia dal Cussegl grond
La cumissiun sa cumpona dad 11 deputadas e deputads da differentas partidas:
- Bondolfi Ilario, PCD, president
- Schutz Felix, PLD, vicepresident
- Casty Guido, PBD
- Derungs Gian, PCD
- Flütsch Peter, PLD
- Kunfermann Roland, PCD
- Müller Julia, PS
- Perl Andri, PS
- Salis Mario, PPS
- Wellig Hans Peter, PLD
- Widmer Ursin, PBD
La cumissiun è il gremi che surveglia las dretgiras, uschia prepara ella per exempel las elecziuns per la Dretgira chantunala e la Dretgira administrativa dal Grischun, piglia posiziun tar leschas che pertutgan la giurisprudenza e rapporta al Cussegl grond davart las activitads tar las dretgiras chantunalas.
La PBD vul che Brunner sa retiria
In pitschen schatg da la dispita han gia Gian Michael da la PBD e Silvia Casutt da la PCD dà. Gian Michael e la PBD èn da l'opiniun, che Brunner stoppia per immediat sa retrair. El disturbia numnadamain las lavurs da la dretgira ed i saja evident che la dretgira possia puspè lavurar.
Silvia Casutt entant fida da la lavur da la cumissiun per giustia ch'è s'occupada cun la dispita. Ella vegn tar il resultat che Brunner haja bain fatg sbagls, ch'el na stoppia dentant betg per immediat sa retrair. Il medem vala per ils ulteriurs commembers da la dretgira. Entant che la PBD ponderescha la pussaivladad d'era gist midar ils auters commembers – na vesa la PCD nagina necessitad da far quai, ils auters n'hajan fatg nagut fallà. Gian Michael resta dentant critic, che la dretgira ha fatg avant paucs dis ina conferenza da pressa disturba el.
Ina dretgira na dastga betg prender posiziun uschia tar in cas pendent.
Omisduas partidas vulan dentant anc tadlar tge ch'ils derschaders din en chaussa. E cunzunt: Tuts vulan che la dretgira possia spert puspè lavurar, e che la populaziun possia puspè avair fidanza en la dretgira.


text:
La scheffa dal team, Monisha Kaltenborn, spera da pudair returnar ad anteriurs success. Grazia als novs possessurs, la Longbow Finance S.A., dettia la pussaivladad da puspè vegnir concurrenzabels. Suenter ils onns da trumpada (2014: 0 puncts e 2016: 2 puncts) duai il nov model puspè gidar da sa posiziunar entamez la tabella. Il 2015 ha Sauber rimnà 36 puncts.
Autos pli lads
Ils novs reglaments procuran che tut las 10 equipas ston construir autos dal tuttafatg novs. Il directur tecnic da Sauber, Jörg Zander, resumescha las midadas: «Ils autos èn pli lads (da 1,8 m sin 2,0 m), i dat pneus ch'èn per 25% pli lads, la front e la part davos èn medemamain pli ladas ed il diffusur vegn engrondì.»
RR novitads 14:00


text:
Il text «Binaris» da l'autura Asa S. Hendry tracta la vita d'ina dunna giuvna che fa sias emprimas experientschas sexualas maschadà cun metafras da trens. L'experiment linguistic ha persvas la giuria tras las differentas stresas da purtrets, sentiments e relaziuns. Questas dettian al text ina spessezza, profunditad ed avertadad, concluda la giuria. In text poetic cun metafras extraordinarias.
Il Premi Term Bel è dotà cun 3'000 francs.
Premi dal public per Viola Pfeiffer
Il premi dal public dotà cun 1'500 francs va al text «La curridra» da Viola Pfeiffer. In text che descriva, co ina dunna vegn traguttida da la natira e sa transfurma en ina planta. In text che la giuria aveva ludà per la lingua e per l'atmosfera ch'el vegnia dad evocar. In text subtil cun pliras significaziuns. Viola Pfeiffer è la presidenta da l'uniun per la litteratura rumantscha.
RR novitads 15:00


text:
L'onn passà han las ovras electricas producì 1,2 milliardas uras kilowatt electricitad. Dapli ch'ils ultims onns, però sut la media dals ultims 10 onns, communitgeschan las ovras cun sedia a Zernez. Ils custs da producziun han pudì vegnir sbassads sin sut 5 raps per ura kilowatt. Suenter ina pli lunga perioda da setgira sajan ils custs ussa puspè levet sut quels dals pretschs per electricitad negoziads als martgads internaziunals.
Las OEE – ina tipica ovra da partenari
Las ovras electricas da l’Engiadina èn ina tipica ovra da partenadi. Talas ovras dattan giu tut lur energia als acziunaris che pajan lura ils custs annuals. Ils pli gronds acziunaris da las OEE èn la BKW a Berna (30%) e l’Alpiq Losanna (22%). Il chantun Grischun tegna 14% dal chapital.
RR novitads 14:00


text:
Latiers vul la dretgira dumandar fin 90 perditgas e sclerir sche l'elecziun dal president sto vegnir repetida cumplettamain u parzialmain.
Il candidat da la FPÖ, Norbert Hofer, aveva pers l'elecziun cunter il candidat dals Verds, Alexander Van der Bellen. Quai però cun ina differenza da sulet 31'000 vuschs. La FPÖ ha però localisà numeruas irregularitads tar l'elecziun ed uschia purtà plant en in document da 152 paginas. La FPÖ crititgescha principalmain ch'i saja vegnì fatg sbagls en connex cun la dumbraziun da las vuschs ch'èn vegnidas per posta.
RR novitads 17:00


text:
Il SC Berna ha reagì sin la terrada dad 1:7 il mardi a Tavau. Il club da la chapitala ha mussà tut in’autra fatscha avant ils fans da chasa e gudagnà meritadamain. Procurà per la decisiun ha Tristan Scherwey ch’ha tutgà en la davosa minuta da la prolungaziun al 3:2. Scherwey ha dentant er profità, ch’il defensur dal HCD Beat Forster è ì en venter en il pli tup mument.
Berna cun bleras schanzas
Il SCB avess gì pliras schanzas da decider il gieu en il temp regular. Tut en tut han ils Bernais sajettà passa 50 sajets sin il gol dal HCD. Il goli Leonardo Genoni ha dentant tegnì Tavau en il gieu. En la 6avla minuta da la prolungaziun ha Genoni plinavant tegnì in penalti da Simon Bodenmann. E trais giadas han ils Bernais tutgà be la pitga u la latta. A la fin ai tuttina anc dà ina buna fin per ils Bernais.
Squitsch da gudagnar
Vul il HCD salvar la schanza da defender il titel da campiun svizzer, sto l’equipa d’Arno del Curto uss gudagnar 3 gieus en seria encunter Berna. Il proxmi gieu da questa seria da mezfinal è sonda saira a Tavau.
Genevra egualisescha la seria
En il quart gieu dal mezfinal tranter Lugano e Genevra ha per la 4. giada il club d'ordaifer gudagnà. Genevra batta ils Bianconeris en in gieu tissientà cun 6:1, en la seria statti uschia 2:2. Pervi da las bleras patangadas han ils arbiters dà en tut 125 minutas chastis.
Bienna en avantatg en il playout
Cun la victoria da 3:0 a chasa cunter ils SCL Tigers maina il EHC Bienna en la seria dal final playout cun 2:1. Uss dovra Bienna anc duas victorias per pudair restar en la liga naziunala A.


text:
Sco quai che la Gurlaina SA scriva en ses rapport annual, serra il rendaquint cun in retgav da 336’717 francs. Il deficit duess vegnir transferì sin il proxim onn da gestiun. La perdita è oravant tut d’attribuir a lavurs da mantegniment nunspetgadas.
Pervi d’ina ulteriura sfessa en il sistem da condots da l’implant per sfradar e stgaudar, haja la societad duvrà ina gronda quantitad da Freezium quai che ha chaschunà expensas extraordinarias.
Investiziuns en stabiliment
Ultra da quai ha la societad investì l’onn passà en in annex da la halla Gurlaina duas novas gardarobas cun duschas supplementaras, in nov implant cun glatsch sintetic sco er ina butia cun artitgels per hockey sin glatsch.
Sco quai che la presidenta dal cussegl administrativ, Leta à Porta, scriva en ses rapport annual, hajan ins pudì augmentar cun quellas investiziuns la purschida cumplessiva da la halla ed uschia er attrair squadras da hockey per champs da trenament durant la stad en la halla da glatsch Gurlaina.
Spargnar energia
Per garantir ina gestiun sauna er ils proxims onns, vul il cussegl administrativ megliurar l’effizienza energetica da la halla e quai cun duvrar uschè pacs mezs sco pussaivel.
La radunanza generala da la Gurlaina SA ha lieu ils 2 da zercladur 2016.
RR novitads 20:00


text:
Renaa
Renaa (nom ufizial in italian: Renate in Italian) al è un cumün de la Pruvincia de Munscia e Brianza con 4 129 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,8 km² e ona densità de 1 475 ab./km².
Al è chì che al è nassüü in dal 1934 a l'è nassüü ul Dionigi Tettamanzi, cardinal e arcivescuv da Milan in dal 2002-2011.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Renaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Vos correlad[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
San Prôsper ed Rèz
Prôsper (… - Rez, 25 zógn 466) (Prospero in italiân) l'é stê vèschev ed Rèz, as pèinsa per 22 ân; venerê da la Cēşa catôlica.
Véta
Pôch as sà ed la só véta, mó i documèint a testimônien che ló l'é stê dabòun vèschev ed Rèz int al V sècol.
A pêrlen ed ló dō prèdichi dal X sècol, óna per la véta e 'n' êtra p'r al spustamèint dal só côrp: al vîn arcurdê p'r al só sèins ed caritê; l'é al sânt prutetōr ed Rèz, ânca se la catedrêla an n'é mia dedichêda a ló: a Rèz, invēce, a gh'é incòra la cēşa ed Sân Prôsper, fâta tirêr só dal vèschev Emeraldo.
Venerasiòun
La só venerasiòun l'é dimòndi antîga e la s'é sparpagnêda tra l' XI e al XIV sècol. Prôsper l'ēra venerê a Pèrma, Lóca e da êtri sitê in pió ed Rèz. Almēno 31 cēşi e capèli în stêdi dedichêdi a ló int al Medioēv. Però, dōp al Cuncéli ed Trēnto, la só venerasiòun la s'é arduşîda sōl a Rèz. La diōceşa ed Rèz la festègia la só divusiòun a livèl lochêl al 24 ed novèmber. Mó al 25 ed zógn l'é al só giōren ed fèsta int al Martirologio Romano.
Arléqui
Al só arléqui în stêdi spustêdi in al 703 in 'na cēşa nōva fâta tirêr só in só unōr dal vèschev arzân Tommaso. In stêdi mési atâch a còli ed sân Venerio l'Ereméta e Cosma e Damiano
Int al 962 al vèsch Emeraldo l'à spustê al só arléqui int la catedrêla ed Santa Maria int al cèinter ed la sitê, mèinter a s'ērea drē tirêr só la cēşa dedichêda a Prôsper. Còsta l'é pó stêda finîda dal vèschev ch' é gnû dôp Tenzo (Tenzone) int al 979 cun al nòm ed "Sân Prôsper ed Castèl", per arcgnòserla da còla int al bōregh di Strinê fōra dal mûri, la nōva cēşa la vîn cunsacrêda da Gregorio V int al 997. Int al XVI sècol la cêsa la vîn arfâta dal Luca Corti e Matteo Fiorentino só incâregh dal Cmûn e cunsacrêda int al 1543, al côrp ed Prōsper l'é sòt al grôs l'altêr.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun ed San Prospero di Reggio Emilia trâta da it.wikipedia.org.


text:
Hannibal (film)
Hannibal (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 2001 ad Ridley Scott trat da 'n rumànś ad Thomas Harris.
'L è custâ utànta-sèt migliòṅ ad dòlar ma 'l è stâ bòṅ ad far-an sù da piò ad tarśènt-sinquànta.
Sunt
Al migliardàri Mason Verger (Gary Oldman) 'l è l'ùnica vitma scampàda a 'l masadōr seriàł canìbal Hannibal Lecter (Anthony Hopkins), scapâ da sèt an da na parśòṅ ad Baltimòra, ma adès al gh'à tuta la ghigna dasfurmàda dòp che lò al gh'iva fat tiràr via di pès ad carna da dar da magnàr a i caṅ. Par vindicàr-as, al decìd ad métar na taja 'd tri migliòṅ ad dòlar p'r avēr dal nutìsi su 'd lò e pò al paga na banda 'd sardagnōi criminài, specialìsta in di sequést'r ad parsòni, par tiràr sù 'n grup ad signài catìṿ par dar-ag da magnàr al sò cadàvar quànd al 'l arà ciapâ.
In cal méntar, su incàrag dal sò cap Paul Krendler (Ray Liotta), l'agìnta speciàla d'l FBI Clarice Starling (Julianne Moore), ch'l'iva laurâ sèg déś an prima par ciapàr Buffalo Bill, la taca a indagàr par capìr in du 'l pōl ès'r-'s lugâ al sasèṅ.
Hannibal, ch'adès al s fà ciamàr dutōr Fell, 'l è andâ a vìv'r in Itàglia a Firénse in dua 'l è drē a dvintàr al curadōr dla Bibliutéca Capponi. 'L ispetōr ad pulisìa Rinaldo Pazzi (Giancarlo Giannini), purtànd avànti dgl'indàśin su la sparisiòṅ dal curadōr precedènt, al fà a mènt che Fell 'l è cumpàgn a 'l latitànt signalâ da gl'americàṅ. Esénd ch'i bèsi dla taja i gh farévan pròpria còmad, anc da druàr in famìja cun sò mujēr Allegra (Francesca Neri), Rinaldo al taca a dar-ag la casa ma 'l vîṅ ciapâ prima da Hannibal ch'al 'l impìca butànd-al śò p'r al Palàs Vèć śbudlànd-al.
Turnâ in di Stat Unî, Hannibal al scampa a na trapla di óm ad Verger, pò al fà in manéra ch'al sia lò a fùnśar da magnàr p'r i sò signài. A cal punt lè al canìbal al decìd ad cavàr-as via la fam magnànd al sarvèl còt ad Krendler, dòp avēr-al lubutumiśâ e avèrt al crani.
La saga
La saga la tōś riferimènt da i rumànś ad Thomas Harris ma i film i n èṅ minga vgnû fóra in d'l órdan giùst:
- Hannibal Lecter - Le origini del male 2007, regìa ad Peter Webber
- Manhunter - Frammenti di un omicidio 1986, regìa ad Michael Mann
- Red Dragon 2002, regìa ad Brett Ratner (afracimènt ad Manhunter - Frammenti di un omicidio)
- Il silenzio degli innocenti 1991, regìa ad Jonathan Demme
- Hannibal 2001, regìa ad Ridley Scott


text:
N sada ai 3 de nuvėmber ą la Under 9 abł n turnoi n cėsa tl stadio Pranives te Sėlva. La scuadres che ėssa dassł fé pea fova l HC Alta Badia, HC Ritten Sport, l HC Vinschgau Warriors y sambėn l HC Gherdėina. L fova pensą de fé danora na stafeta per se sciaudé ite y daldņ partides da 18 menuc. Davia che l HC Alta Badia ą messł desdģ al ultim mumėnt, ąn messł mudé mpue l program y l ie unģ metł su n pitl parcour sun una na pert dl ciamp, ulache la terza scuadra pudova se sciaudé ite, ntan che lautra doves jugova.
Tla prima partida ąl jugą l Renon contra l Vinschgau, ulache chisc ultimi ą vencił. Riesc do ą l Gherdėina jugą contra l Renon. L fova na partida scialdi da druch y nosc mutons ą jugą drėt bėn, fajan nce bele de biei passaggi y goi de marueia. I ą nscila vencił chėsta partida per 5:3 cun gran legrėza. Puech do ąi pona mo jugą contra l Vinschgau y coche bele tla prima partida ąi desmustrą n gran mpėni y ie nsci nce stac boni de vėncer chėsta partida. Sambėn ova i mutons na gran legrėza y ą festeją te spogliatoio chėsc gran suzes. Rengrazion l publich che ie unit a fé tifo y sambėn duc chėi che ą judą ntėurite per fé garaté chėsc beliscimo turnoi.
U13 Toblach - Gherdėina 2:0 (0:0, 0:1, 0:1)
N sada ai 3 de nuvėmber ie i mutons dla U13 furnei te Puster, plu avisa a Toblach per fé la cuinta partida de chėsc campiunat. Pervia dla feries manciova n valgun jugadėures y n ą messł tņ pea trėi jugadėures dla U11. Purtruep ne ąla nia drė butą y la ne ti nia jita fata de fé almanco un n gol. Do l prim tėmp ne cialņvela nianca no ora tan mel (0:0), ma canche l ie tumą l prim gol tl segondo tėmp, fova i mutons bele n pue stanc y fova nce mpue ju de moral (0:1). Tl terzo tėmp ne iesi nia plu stac boni de recuperé y ą giapą sėuraprņ mo n segondo gol. Nscila ie la partida purtruep fineda per 0:2 per la scuadra de Toblach. L proscimo iede jirąla bėn inņ miec!
U17 Gherdėina - Valli del Noce 12:0 (5:0, 6:0, 1:0)
N sada ai 3 de nuvėmber ą la U17 jugą n cėsa contra la scuadra dla Valli del Noce. Na partida che ie jita mé de un n viers, coche n vėija nce dal resultat. L Gherdėina ne ą lascią pro nia y davia che l verdiaporta Manuel Insam ne ą nianca no lascią ite n gol, ąl pudł drusé la cassa per l "shutout" che l ą fat.
Per l Gherdėina ąl fat i goi: 3 prun n ą fat Leo Rabanser y Leo Messner, 2 goi de Tobias Moroder, un n gol prun ą fat Anton Perathoner, Julian Senoner, Gabriel Stenico y Nicholas Paratoni.
U19 Gherdėina - Maran 1:4 (0:1, 0:0, 1:3)La scuadra dla U19 ą jugą n dumėnia ai 4 de nuvėmber n cėsa contra l Maran. I jugadėures ne ie perdrėt mei ruvei ite tla partida sciche l toca, danter l auter nce pervia di arbitradėures che ą sciblą scialdi melamėnter straufan cun bėn 45 menuc l Gherdėina y cun 22 menuc l Maran. L ne ulova garaté nia n chėsc di y nsci ąi pona perdł la partida per 1:4. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Tim Linder.


text:
L’idea è d’avair IN lieu da scolaziun e perscrutaziun. Actualmain èn las localitads da la HTW sparpagliadas en differents lieus a Cuira. La purschida da a la HTW saja centrala per garantir l’innovaziun en il Grischun e per cumbatter la mancanza da persunas qualifitgadas, per exempel en ils secturs da tecnica ed informatica.
Critica per agir da la regenza
Deputadas e deputads n’èn betg cumplainamain cuntents cun l’areal Pulvermühle, che la regenza grischuna ha evaluà sco lieu per il campus. In lieu pli central a Cuira fiss stà pli ideal, uschia il tenor en il Cussegl grond.
Plinavant haja la regenza grischuna retardà l’entir project cun l’evaluaziun, malgrà ch’il project saja urgent ed impurtant per l’economia grischuna. Uss saja dentant da dar gas ed emblidar il passà.
Finamira: Realisar il campus enfin il 2025
Las localitads planisadas sin l’areal Pulvermühle duain porscher plaz ad enfin 2’000 studentas e students. La realisaziun è planisada per l’onn 2025 e custa 125 milliuns francs. Il chantun vul contribuir 90 milliuns.
Tut ils detagls davart il bajetg sto la regenza ussa lavurar ora e preschentar en in ulteriur messadi al Cussegl grond. Previs è ch’il chantun è responsabel per la planisaziun e construcziun e che la HTW surpiglia silsuenter ils edifizis.
RR actualitad 18.00


text:
Cun ses 26 onns po Anja Furger da Cumbel festivar ses pli grond success sportiv. Cun las dunnas dal FC Lucerna gudogna ella il final da la Cuppa svizra da ballape. Cumenzà a dar ballape ha la Lumneziana fitg tard – cu ina collega ha dumandà sch'ella n'avess betg era tschaffen da vegnir a dar cun las dunnas da Laax.
Anja Furger è svelt stada infizada. Sia via ha continuà tar las dunnas da Schluein, lura en 2. liga tar quellas da Domat. Suenter la scola mercantila ha sia via professiunala manà ella en il chantun Berna. Era là è Anja Furger stada savens sin la plazza da ballape. Cun las Bernaisas èsi ì fin en la segund'auta liga svizra. Era sche quai era per la giuvna Lumenziana bler dapli, che quai ch'ella avess insumma ristgà da siemiar è sia via anc ida enavant.
En in gieu d'amicizia cunter las ballapedistas da Lucerna ha ella sco i para impressiunà. Ella è vegnida envidada ad in trenament da prova tar il FC Lucerna. Era qua ha ses talent persvadì.
Dapi l'enviern 2020 dat Anja Furger ballape en la pli aulta liga svizra. Bler saja stà casualitad, ch'ella saja arrivada uschè dalunsch. Ma igl ha sper il talent era duvrà bler engaschi e surtut sustegn e motivaziun davart da sia famiglia. Quai punctuescha Anja Furger adina puspè.


text:
Clubs professiunals da ballape e da hockey ch'han survegnì sustegn pervi da la crisa da corona ston reducir las pajas dals giugaders parzialmain per fin a 20%. Giugaders cun autas pajas ston purtar ina pli gronda perdita che giugaders cun bassas pajas. Uschia vul ins impedir che pajas excessivas vegnan finanziadas cun daners da la Confederaziun.
Suenter il Cussegl naziunal ha uss er il Cussegl dals chantuns approvà questa soluziun. En tut è previs per il sport in credit da 175 milliuns francs da la Confederaziun.


text:
Da quella fan part represchentants da 9 differentas partidas, però naginas dunnas. Temer spera d'uschia segirar avunda sustegn en il parlament per ils programs da refuma.
E n ses emprim pled ha Temer empermess da procurar ch'il pli grond pajais da l'America latina daventia puspè vardaivel. I saja impurtant da restabilir la pasch e d'unir la Brasilia.
Pervi da rinfatschas da corrupziun aveva il senat brasilian suspendì gievgia, ils 12-05-2016, la presidenta Dilma Rousseff per 180 dis.
RR novitads 06:00


text:
La banca naziunala americana FED sbassa per la segunda giada entaifer duas emnas il tschains directiv. Quai sin in nivel datiers da nulla. Cun quest pass vul ella proteger l'economia americana da las consequenzas da la pandemia da Covid-19 chaschunà dal coronavirus.
Ultra da quai ha annunzià la banca d'emissiuns americana in pachet da mesiras cunter la crisa cun cumprar emprests per sustegnair la conjunctura – quai en la valita da pliras milliardas. Questa midada fa part d'in pachet da mesiras concertà dals instituts d'emissiuns mundials en il cumbat da l'epidemia da coronavirus.
Co sustegna il sbassament l'economia?
Cun in tschains directiv pli bass pon bancas emprestar tar la banca naziunala daners per cundiziuns pli favuraivlas ed uschia era surdar ad interpresas credits pli favuraivels. Quai duai dar schlantsch a l'economia.
Era la banca naziunala giapunaisa schlucca sia politica da daners. Sco quai che la «Bank of Japan» communitgescha, vul ella era far investiziuns en fatschentas pli ristgadas. Ins saja era pront da schluccar vinavant la politica da daners, sche quai saja necessari per sustegnair l'economia, ha ditg il schef da la banca centrala Haruhiko Kuroda. Las finamiras per ils tschains vul la banca anc salvar.


text:
Per part saja simplamain vegni fatg novas liadiras sin la colur, declera il stuccatur, Thomas Krüger. Uschia na fetschia quai betg smirvegliar che la liadira vegnia giuadora. La nova liadira vegn fatga sco avant tschientaners. Cun sablun chaltschina e pail da portgs selvadis. Il pail procura per ina sort rait en la liadira e tegn ensemen questa. Il pail procura dentant era che la liadira sa lia bain cun la crappa suten.
Era ils restauraturs dals purtrets murals han sfidas. Tar els mancan per part entiras parts dals purtrets. Uschia sto il purtret en il culmar tranter las duas turs per part vegnir reconstruì sin fundament d’ina fotografia ch’è vegnida fatga ils onns 50 suenter l’ultima restauraziun da la claustra. Ma tar ils maletgs han n’han ins betg gì surpraisas.
Sin ils custs ha il surpli da lavur vid las liadiras betg influenza. Tenor la pledadra da medias Nina Hug. Per tals cas saja vegnì calculà en ils custs da restauraziun a 15 milliuns reservas. Ils daners per la renovaziun n’èn dentant anc betg rimnads. I mancan anc var 4 milliuns. Las lavurs da renovaziun da la baselgia da la claustra da Mustér externas ed internas duain esser a fin il 2019.
TR Telesguard 17:40


text:
En l'ost da Paris han investigaders franzos chattà in segund auto dals attentaders probabels. Tenor ils experts munta quai ch'i saja reussì da fugir ad in dals 3 commandos da terror. Uschia rapporta l'emettur franzos, Europe 1.
L'auto saja probabel vegnì duvrà dals terrorists ch'han sajettà enturn en plirs cafés ed ustarias. Betg cler resta sch'ils delinquents èn vinavant en fugia u sche quels èn gia vegnids arrestads sonda passada en Belgia.
Attentaders èn eventualmain vegnids sco fugitivs en l'Europa
Dus dals attentaders da Paris èn eventualmain viagiads sco fugitivs sur la Grezia en l'Europa. Il possessur dad in pass sirian ch'è vegnì chattà tar in dals attentaders mort saja vegnì l'entschatta october sur l'insla Leros en l'UE, ha declerà la regenza ad Athen.
Tar l'entrada en il pajais hajan ins prendì las improntas dals dets. In segund terrorist saja probablamain vegnì sur la Tirchia e la Grezia. Ils pass e las improntas dals dets stoppian anc vegnir cumparegliads cun las baras. Ils documents pudessan esser engulads u cumprads.
Polizia arresta pliras persunas en Frantscha ed en Belgia
En Frantscha ha la polizia entant arrestà plirs parents dad in dals attentaders da terror a Paris, quai rapporta l'agentura da novitads AFP sa referind sin ils investigaders.
Plinavant saja vegnì controllà pliras abitaziuns. Ordavant eran gia almain 3 persunas vegnida arrestada en Belgia. Sco reacziun sin la seria d'attatgas ha il pajais prendì mesiras pli rigurusas per occurrenzas grondas. Pervi dad ina smanatscha directa vala entant il pli aut stgalim d'alarm da 3, quai ha la regenza communitgà suenter ina sesida dal cussegl da segirezza.
Las autoritads controlleschan tut quai ch'è pussaivel.
Il secretari dal stadi per migraziun svizzer Mario Gattiker ha entant reagì sin las temas ch'i pudessi er dar terrorists tranter ils requirents d'asil. Tut ils requirents d'asil che vegnian surdads als chantuns sajan vegnids registrads ed identifitgads, ha ditg Gattiker envers la «SonntagsZeitung».
Las autoritads controlleschian tut quai che saja pussaivel. Dossiers pli delicats vegnian plinavant surdads al servetsch secret. La cumpletta vita precedenta dals requirents d'asil na possia però betg vegnir sclerida.
Tschients da persunas sa rimnan sin la Place de la République
La sonda saira èn tschients da persunas sa radunadas a Paris sin la Place de la République per mussar solitaritad e cumpassiun cun las unfrendas da las attatgas.
Malgrà il scumond da sa radunar sin plazzas publicas èn las persunas sa gruppadas sut il monument per il simbol naziunal «Marianne» per laschar enavos messadis sin scrits, placats e transparents. «Nus n'avain nagina tema« èsi stà da leger. U er «Nus essan la republica» u «Nossa libertad vegn adina ad esser pli ferma che lur terror».
NATO avertescha da discurer da «guerra da religiun»
Suenter la seria d'attatgas da terror ha il secretari general da la NATO Jens Stoltenberg avertì da discurrer dad ina guerra da religiun. Quai na saja nagin cumbat tranter il mund islamic ed il vest.
Quai n'è nagin cumbat tranter il mund islamic ed il vest.
I saja in cumbat d'extremists e criminals cunter umans che crajan vid las valurs fundamentalas sco pasch ed il respect dals dretgs umans, uschia Stoltenberg. Ussa saja impurtant da punctuar quant fitg ch'ins condemneschia ils acts da sgarschur e las attatgas sin umans innocents a Paris.
Ina Svizra sa chatta tranter ils blessads
Tranter ils blessads da las attatgas sa chatta er ina Svizra, sco quai ch'il departament federal per fatgs da l'exteriur ha fatg a savair. I na dettia però nagins indizis che Svizzers u Svizras pudessan esser tranter ils morts.
Tenor la bilantscha ad interim da la procura publica èn almain 129 persunas vegnidas mazzadas, 352 ulteriuras èn vegnidas blessadas tar las attatgas en la chapitala franzosa.
RR novitads 06:00/12:00


text:
Il campiunadi svizzer da snowboard ha gì lieu en la regiun da skis Motta Naluns ils 12 e 13 da mars, quai sut il patrunadi dal club da snowboard Umblanas. L’organisaziun da l’eveniment, ch'è entant daventà d’interess er per ils gronds stars dal sport da snowboard, han ils Engiadinais surpiglià a curta vista da Flumserberg.
3 da 4 campiuns olimpics ed in entir set da medaglias da Sotchi 2014 èn a la partenza a Scuol.
Cracs da snowboard en l'Engiadina
Cunquai ch’i na dat betg in’autra cursa la fin d’emna, quinta la cursa er tar la cuppa mundiala da snowboard. Perquai èn er preschents numerus sportists renumnads che vulan ramassar puncts al campiunadi svizzer en l'Engiadina Bassa.
Gia annunziada è la participaziun dal russ Vick Wild, il victur da la medaglia d’aur als gieus olimpics a Sotchi, l’indigen Nevin Galmarini, ch’aveva gudagnà la medaglia d’argient en Russia u er Patrizia Kummer, victura d'aur olimpic en la disciplina da slalom gigant.
Fin uss sajan annunziads passa 60 sportists, fatg quint avev’ins cun var 50, ha declerà la presidenta dal comité d’organisaziun Martina Hänzi envers RTR.


text:
Gianda (frut)
Cont el termen gianda se indega el frut di roghere[1], alber del gener Quercus (Europa), de Lithocarpus (Asia e Nord Amerega) e de Cyclobalanopsis (Asia) in de la familia Fagaceae.
Descrizzion[Modifega | modifica 'l sorgent]
A l'è un frut sech e del tip acheni, quatad domà in part de una cupola, la contegn de norma un singol sem (rar, du). La gh'ha una forma squas cilindrega. I carateristeghe morfologeghe di giande costituissen un important element diagnostegh in de la determinazzion a nivell specifegh del gener Quercus.
I giande representen un'important part de la dieta de tant animai: usei (coma per es. i gasgie, i pivion, un quai anseriform e tante spece de picozz), mamifer piscinit (es. rat, sghirat). Olter mamifer de grossa e media taja coma cengiai, ors e cerv se nudren de giande che poeuden representà in fina al 25% de la so dieta autunala.
I giande contegnen, in percentuai variabel a segonda de la spece, una granda quantitaa de proteine, carboidrad, grass, minerai e vitamine.
Un temp vegniven doperade coma alimentazzion per i porscei per l'elevad podé nudritiv del frut. Incoeu, la gianda coma mangià principal per i suin a l'è ancamò doperada in Spagna[2] e in Italia (Calabria) per la produzzion de qualitaa pregiade de giambon coma quell de Suin Negher[3].
Note[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Ghianda
- ↑ Maiale iberico puro alimentato a ghiande. URL consultato in data 21 settembre 2016.
- ↑ Razze suini: Calabrese
Bibliografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
- (IT) Michele Rosa, Della ghianda e della quercia e di altre cose utili a cibo e coltura del (in it), Giacomo Marsoner, 1801.
- (IT) La ghianda del bel bambino sventolo vipero di Ghido, 2019.


text:
En la carriera da la giuvna engiadinaisa ch'è goli, Seraina Friedli vai spert: Ella mida la stad en la seria A taliana tar Florentia San Gimignano. Las davosas duas stagiuns ha Seraina Friedli dà en il gol da l’equipa da las dunnas dals Young Boys da Berna. La davosa stagiun perfin sco capitani da l’equipa.
Da Samedan en Toscana
Ils pass en la carriera da Seraina Friedli èn gronds. Suenter che Friedli ha dà las davosas duas stagiuns tar l’equipa da las dunnas dals Young Boys da Berna, mida il goli oriundamain da La Punt tar Florentia. L’equipa ch'è da chasa tranter Firenza e Siena è vegnida fundada avant tschintg onns.
Suenter las emprimas partidas en las ligas pli bassas ha la squadra fatg mintga onn il pass ina liga pli aut. Dapi l’onn 2018 dat la squadra en la pli auta liga da ballape taliana, la serie A. En la serie A tutga Florentia actualmain tar las meglras tschintg equipas. Mo las equipas grondas sco Juventus, Milan e Roma èn per il mument anc pli fermas che Florentia.
Emprim tar ils Lusitanos ed uss en top equipa taliana
Ils emprims campiunadis ha Seraina Friedli dà cun ils Lusitanos da Samedan. Da là è il viadi i vinavant en emprima liga tar las dunnas da Tusaun-Cazas. Suenter dus onns en la pli auta liga da ballape da las dunnas en il Grischun ha Friedli alura savì far il pass tar las dunnas dal FCZ. Cun il campiun da record ha Seraina Friedli gudagnà tschintg giadas il titel naziunal e quatter giadas la cuppa Svizra. Pervi dal studi da sport e psicologia ha l’Engiadinaisa fatg il pass tar l’equipa da las dunnas dals Young Boys a Berna.
Cun il midament uss en l’exteriur fa Seraina Friedli in ulteriur pass impurtant era sin livel internaziunal. Dapi quatter onns dat ella era per l’equipa naziunala Svizra e gist en l’equipa naziunala valian questas experientschas aur.


text:
Il bap dals zombies: George Romero (77)
George Romero è vegnì legendar sco reschissur da films dad orrur e vala sco fundatur dal gener da films da zombies. Romero saja mort en la vegliadetgna da 77 onns pervi da cancer dal pulmun, ha communitgà ses manager.
In da ses films ils pli enconuschents è il classicher «Night of the Living Dead» dal 1968. Il film ha gì tschintg cuntinuaziuns.
Dapi 60 onns sin palc e set da film: L’actur Martin Landau (89)
L'actur da film american Martin Landau è mort en la vegliadetgna da 89 onns en in ospital a Los Angeles. Ina pledadra da l'actur ha confermà rapports da medias correspundents. El è mort pervi d'ina malsogna.
Martin Landau ha gì ina lunga carriera da film e televisiun ch'ha cumenzà l'entschatta dals onns 50. El ha giugà en films sco «Cleopatra» u «Der unsichtbare Dritte» da Alfred Hitchcock. Per sia rolla en il film «Ed Wood» ha Landau survegnì l'Oscar sco meglier actur secundar.
RR novitads 06:00


text:
Tastadura (computer)
La tastadura a l'è un dispositiv de input di computer che 'l serviss a meter dent di dacc a man in la memoria, de solet alfanumeregh. La po vesser mituda in l'unità centrala - inscì a l'era in la pupart di home computer e l'è in la pupart di laptop - o tacad foeura 'me periferega.
I modej de tastadura pussee doperade inn el QWERTY, el QWERTZ, el AZERTY, el C'HWERTY e la tastadura Dvorak.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su tastiera


text:
Beschreibung
Flurina Plouda Lazzarini, Yvonne Gienal, Annalisa Cathomas
Mias amias e meis amis
Vallader
Lia Rumantscha, Lia Rumantscha, numer d’empustaziun 978-3-03900-145-3
Che sast tü da tias amias e da teis amis? Hana jent temporals, tschiculatta
o tractors? Sana sunar ün instrumaint? Far vaschias cul tschic? Stüder ün fö? Ed hana fingià durmi üna jada in üna tenda? Fat ün gol? Stuvü cridar dal plaschair?
Dumondas allegras, directas e divertentas cha be tias amias e teis amis san respuonder …
Ähnliche Beiträge


text:
Il rapport naziunal da la sanadad 2015 descriva tranter auter pussaivladads constructivas, sco per exempel promover l'agid a sasez da las persunas pertutgadas.
2,2 milliuns pateschan da malsognas cronicas
Actualmain èn 2,2 milliuns persunas en Svizra pertutgadas da malsognas cronicas sco cancer, diabetes, depressiuns u demenza. Tar las persunas sur 50 onns patescha mintga 5avla vid pli ch’ina malsogna cronica.
Surdiever da medicaments en la vegliadetgna
En la vegliadetgna datti plinavant in surdiever da medicaments che duessan vegnir duvrads a moda reservada. Bunamain mintga 8avla persuna sur 74 onns prenda quasi bunamain mintga di meds calmativs u da durmir.
RR novitads 10:00


text:
A partir dal schaner 2019 duessan tut las tschintg vischnancas avair minimalmain in sez en il cussegl d'administraziun independent da la participaziun finanziala. Fin ussa pudevan sulettamain vischnancas cun ina participaziun minimala da 10% vid ils custs annuals avair in sez. Cun questa nova regla dastga ussa era Valsot sa participar a las sesidas strategicas dal turissem.
La nova constellaziun prevesa che Scuol e Samignun han mintgamai trais sezs, Zernez, Val Müstair e nov era Valsot mintgin cun in sez en il cussegl administrativ.
Dar glisch verda a questas structuras sto anc la radunanza generala da la destinaziun turistica «Turissem Engiadina Scuol Samignun Val Müstair» il mez da december.
RR novitads 17:00


text:
Gieus da computer sajan ina cultura marcanta dal 21-avel tschientaner, ha ditg Berset en ses pled. Ultra da quai ha el discurrì d'in grond potenzial cultural ed economic.
Cun plirs tschientmilli visitadras e visitaders tutga la Gamescom tar las pli impurtantas exposiziuns da la branscha da gieus internaziunala en l'Europa. La 11avla ediziun dura fin ils 24 d'avust.
Gia per la setavla giada ha la fundaziun culturala Pro Helvetia organisà il stan per ils sviluppaders da gieus svizzers. Part a la delegaziun svizra fa tranter auter il studio «Momo-pi» da Bulle che ha per ses gieu «Persephone» gist gudagnà il Top 10 Award Google Play al Indie Games Festival 2019 en il Giapun e ch'è vegnì premià sco «best new game» tant sin Apple Store sco er sin Google Play.
RR novitads 15:00


text:
La filosofia dal festival «Alpentöne» è d'envidar musicistas e musicists da tut ils pajais da las Alps, da la Slovenia fin l'Occitania (part da la Frantscha, gist sper Andorra) che han plaschair da las tradiziuns musicalas e che han er gust da «metter sin il chau» in zic questas tradiziuns. En in'emprim Artg musical preschentain nus a vus la «Ländlersinfonie» da Thomas Aeschbacher. Cun il Ländlerorchester ha el preschentà la voluminusa ovra «Jahreszyte im Ämmitau» nua ch'el cumbinescha diversas chanzuns e melodias dal Emmental.
Alpentöne - Ländlersinfonie
Dapi il 1999 datti mintga dus onns il festival en il chantun Uri. Uschia hai er dà quest onn in tal festival dals tuns magari in zic specials.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Il cumbat encunter la derasaziun dal coronavirus para da mussar effect en l'Austria. Il dumber da novs cas d'infecziun è creschì tranter sonda e dumengia be per 15%, u per 430 cas, sin total 3'244 infecziuns, ha declerà il minister da sanadad Rudolf Anschober la dumengia. Avant las restricziuns severas da sortir ha l'Austria gì in augment d'infecziuns da 40% en in di.
Las mesiras entschaivan pia a mussar effect. Il svilup da las cifras d'infecziuns sto dentant vinavant ir engiu, l'augment è anc adina bler memia aut. Nus stuain smatgar giuadora l'augment entras quai che nus sa tegnain a moda consequenta vid las restricziuns.
Anschober ha agiuntà ch'ins saja sin la dretga via, ma ch'ins na possia betg laschar luc ussa. Tuts stoppian gidar cun per vinavant sbassar la curva. Be uschia saja la crisa da dumagnar. Finamira saja da vegnir fin Pasca tar dumbers cun be ina cifra.


text:
Ospitale di Cadore
Ospitale di Cadore (en vèneto: Ospedal de Cador) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 365 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 9 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellavazzo, Cibiana di Cadore, Erto e Casso (PN), Forno di Zoldo, Perarolo di Cadore, Valle di Cadore.
L'ospése[Modifega | modifica 'l sorgent]
A Ospitale, endèla part àlta del paés, gh'è giü dei palàs piö antìchi e prestigiùs dislocàcc söl Canàl del Piave, sede, 'na ólta, destinàda a dàga ospitalità ai viandàncc che pasàa per la àl. Encö l'edifìcio el consèrva amò la decorasiù de 'na bìfora en stìle gòtich, docümentàda zamò 'ndèl sècol XlV.


text:
Laiv
Laiv è a l'è el primm - e per adess ünich - album live del Davide Van De Sfroos. A l'è la registraziun del cuncert del 15 giügn 2002 a Menas, paes sül lagh de Comm.
L'album el gh'ha dent 24 canzun che 4 a hinn surtii mai in sü i alter cd.
Canzun[Modifega | modifica 'l sorgent]
Disch 1[Modifega | modifica 'l sorgent]
- La balera
- Cau Boi
- Sügamara
- Kapitan Kurlash
- San Macacu e San Nissoen
- Pulenta e galena fregia
- 'La balada del Genesio
- Il duello
- Hoka Hey
- Me canzun d'amuur en scrivi mai
- Sciuur Capitan*
Disch 2[Modifega | modifica 'l sorgent]
- El diavùl
- Televisiòn
- Poor Italia
- La nocc
- La curiera
- De sfroos
- Ventanas
- ... e semm partii...
- Cyberfolk
- Ninna nanna del contrabbandiere
- L'esercito delle 12 sedie*
- Sguarauunda*
- I ann selvadegh del Francu*
- Canzun mai surtii in sü i alter cd
Grüp[Modifega | modifica 'l sorgent]
Member[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Davide Van De Sfroos - Vus e ghitara
- Caludio Beccaceci - Ghitara
- Alessandro Parilli - Bass
- Diego Scaffidi - Bateria
- Angapiemage Galiano Persico - Viulin
- Simone Pozzini - ferr
Alter müsicista[Modifega | modifica 'l sorgent]
- I Balentes - Cor
- Alessio Canino - Trumba
- Maurizio Aiello - Trumbun
- Pier Muccio - Trumbun
- Massimo Germini - Armandulin
- Davide Brambilla- ferrĉ


text:
Per internar insatgi per vita duranta pretenda la lescha che dus experts independents giuditgeschan in delinquent sco betg terapabel. E quai na saja betg il cas tar il delinquent da Rupperswil.
La Dretgira superiura da l'Argovia conferma uschia la decisiun da la Dretgira districtuala da Lenzburg, ch'aveva sentenzià l'assassin da Rupperswil a praschun per vita duranta ed ad in internament ordinari. El saja culpabel en tut ils puncts da l'accusaziun.
Procuratura publica cuntenta
La procuratura publica Barbara Loppacher è cuntenta cun la sentenzia dal la Dretgira superiura. I saja stà davent da l'entschatta la finamira da la procuratura publica da cuntanscher in internament ordinari.
Il crim
L'um, che ha oz 35 onns, era entrà curt avant Nadal 2015 en ina chasa d'ina famiglia a Rupperswil. Là aveva el malduvrà in buob da 13 onns e suenter mazzà el, la mamma, il frar e l'amia da quel. L'assassin aveva assaglì la famiglia en la vischnanca da Rupperswil – il medem lieu, en el qual ch'el viveva sez. L'um era stà ina giada trenader da ballape da giuvenils.
RR novitads 15:00


text:
«Duas enfin trais uras a di passent jau ein il guaud per guardar tge bulieu che crescha nua», uschia Lia Heini Piacentini.
Dapi diesch onns sa deditgescha la dunna da 50 onns a la fascinaziun bulieus. La passiun per questa planta misteriusa ha motivà ella da sa scolar e da daventar controlladra da bulieus tar il servetsch da bulieus en Surselva avant prest diesch onns.
Savens chatt'ins bulieus uschè bels per bitschar els.
Passa 300 kilos bulieus vegnan controllads entaifer ina stagiun dals controlladers da la Surselva. Sper las controllas emnilas a Siat, Glion, Mustér e Laax, sa scolescha la controlladra diplomada emna per emna als curs e sentupadas per controlladers da bulieus a Cuira tar l'Uniun grischuna da bulieus.
Il guaud merita respect e ruaus.
Tschertgar e chattar bulieus e dapli ch'in hobi per Lia Heini-Piacentini. I saja plitost in regl. Plinavant è il plaschair da sa mover en il guaud, giudair la diversitad, colurs ed odurs dals bulieus pli impurtant che mangiar ils bulieus. Tar la famiglia Heini-Piacentini a Siat na datti betg savens bulieus. E tuttina, a nossa cuschina biodiversa dat Lia Heini-Piacentini pled e fatg davart il tschertgar, preparar e conservar bulieus durant il mais da settember.


text:
Sche Gian-Andrea Huonder vul sa retrair dal mintgadi, las medias socialas e vul tancar energia va el en il guaud sur la chasa da ses geniturs a Mustér. Tge che na dastga lura betg mancar: sia camera da fotografar.
Sche jau vom giuadora a far fotografias lura è quai per mai. Sch’i dat ina fotografia lura datti ina e sche betg lura betg. L’impurtant per mai è d’esser giuadora ed en in lieu nua ch’ins è gugent.
Fotografar è la gronda passiun dal giuven che fotografescha e filmescha per paginas d'internet e medias socialas da diversas fatschentas. Ir en il guaud senza la camera na vegniss per el betg en dumonda.
Durant quellas spassegiadas patratga el vid tut il pussaivel: La lavur, collegas e collegs u sur da la vita en general. Malgrà ch'el è cun ses patratgs simplamain insanua – ses egls èn alerts. Adina a la tschertga d'in nov motiv ch'ins pudess fotografar.
Pli gugent fotografar la natira che persunas
Gian-Andrea Huonder ch'ha 21 onns, fotografescha pli gugent la natira che persunas u per clients.
I dat adina spetgas. E sche jau vom giuadora, prend cun la camera e fotografesch la natira lura na datti naginas spetgas.
Perquai sappia el era tschentar giu cura ch’el va en il guaud malgrà ch’el prenda cun la camera. Perquai ch'i n’emporta betg sch’i dat la finala fotografias che pon vegnir publitgadas insanua u betg.
Trais tips per tschiffar l'atun
Tips da Gian-Andrea Huonder e dal fotograf da natira ed animals, Cundrau Spescha:
- Ir a fotografar la damaun marvegl u la saira – lura è la glisch pli interessanta
- Era ir a fotografar cura ch’i plova u ha tschajera – quai dat fotografias pli misticas
- Fotografar ord differents anguls – quai fa pli unica la fotografia


text:
Historia dall’Uniun da harmonicas Cadi
L’Uniun da harmonicas Cadi ei vegnida fundada ils 15 d’avrel 1981 da nies dirigent d’honur Gion Giachen Capaul da Trun. Ella ei sepresentada a fiastas orientalas, federalas, fiastas da famiglia/fatschenta e concerts annuals.
Da lez onns dumbrava l’uniun 38 commembers/-ras e dasperas haveva l’uniun aunc la formaziun dils giuvenils cun rodund 15 commembers/-ras. Gion Giachen Capaul ha dirigiu e menau siu orchester digl onn 1981 entochen igl onn 1995. Silsuenter ha el surdau la bigetta alla commembra Yvonne Monn-Monn da Sumvitg. Lezza ha dirigiu igl orchester entochen igl 2001 e surdau alura a David Giger da Zignau che ha dirigiu entochen igl onn 2009. Igl onn 2009 dumbrava igl orchester aunc 16 commembers/-ras. Suenter la fiasta federala a Herisau nua che l’Uniun da harmonicas Cadi ei separticipada cun success ha la mesadad dils commembers/-ras bandunau l’uniun. Ei ha dau ina interrupziun da biebein in onn. Igl onn 2011 han ils 7 dels restonts puspei concertau avon publicum e quei cun oreifer bien resun. Aschia ch’ei ha motivau els da trer il car vinavon. Actualmein dumbrein nus 9 commembers/-ras. Rinforzai vegnin nus da nies coach Martin Monn sco era d’in keyboarder, in batterist e nies bandierel. Nossa commembra la pli giuvna dumbra 16 onns e nies senior 73 onns. Nus havein in grond plascher ch’ina dallas fundaturas numnadamein Marlies Venzin-Bundi secatta aunc en nies miez. L’uniun da harmonicas Cadi ei la suletta formaziun da quei gener egl entir cantun Grischun.
In eveniment special ed unic ha l’Uniun da harmonicas Cadi organisau e menau atras igl onn 2006 numnadamein la fiasta d‘accordeon dalla svizra orientala e quei a Mustér. La fiasta ei stada in cumplein success ed ha schau anavos biars fastitgs positivs cunzun tiels participonts dalla bassa. Tgi havess da lez temps semiau che l’Uniun da harmonicas Cadi menass 10 onns pli tard atras ina fiasta federala d’accordeon? Buc olma da carstgaun. Pertgei ensasez havess la proxima fiasta federala giu da vegnir organisada en in’autra regiun. Denton quella regiun ha buca saviu anflar in’uniun organisonta. Aschia ha il president dall’Uniun da harmonicas Cadi Flavio Murer dau d’entellir che l’uniun fussi promta da surprender l’organisaziun. Quei han ils responsabels d’Accordeon Sivzra buca schau dir duas gadas ed immediat fatg las adattaziun neccessarias per saver surdar la fiasta federala 2016 all’Uniun da harmonicas Cadi che fuss dil reminent vegnida vidlunder per en ca. 20 onns. En vesta a quella fiasta federala ha Mustér era saviu organisar la radunonza da delegai dad Accordeon Sivzra che ha giu liug ils 21 da mars 2015 en sala da Peter Kaiser ella claustra da Mustér. La fiasta federala d’accordeon ha liug dils 3 entochen ils 5 da zercladur 2016 a Mustér. Gest il medem temps sa l’Uniun da harmonicas Cadi festivar il giubileum da 35 onns. Per ils organisaturs vegn la fiasta ad esser ina gronda sfida ch’ei mo da dumignar cun forzas unidas e bia gidonters. Nies pensum ha entschiet e nus selegrein d’astgar organisar quella fiasta segirafranc unica da quei gener en nossa regiun muntagnarda.
Sin seveser entochen sil pli tard ils 3 da zercladur 2016.


text:
Podest
- 1. Stina Nilsson da la Svezia 3:31:91
- 2. Sophie Caldwell dals Stadis Unids + 2.27
- 3. Jessica Diggins dals Stadis Unids + 2.27
Final senza las svizras
- Nadine Fähndrich aveva cumenzà bain la cursa. Ella era ditg davos las favuritas da la Finlanda e la Norvegia sin plaz 3. Sin il traject da sprint croda Fähndrich dentant en la naiv e cuntanscha lura be il 5avel plaz.
- Laurien Van der Graaff penda tar in'attatga sin Belorukova da la Russia e croda. Cuntinuescha dentant la cursa. Suenter ina curva cupitga ella cun Heidi Weng. Suenter quella cupitgada è la cursa per Van der Graaff definitiv a fin.
- E Nathalie von Siebenthal na po betg tegnair il tempo da l'elita, ella è vegnida quarta en ses quartfinal.
RR novitads 12:00


text:
Clinton haja voluntarmain dà pled e fatg davart il diever das ses conto dad e-mails privat. Quai ha ditg il pledader da la probabla candidata dals democrats per la successiun da president Barack Obama.
Tranter il 2009 e 2013 aveva Clinton duvrà per sia communicaziun uffiziala in’adressa dad e-mail privata ed arcunà quests e-mails sin in server privat. Cun quai ha ella cuntrafatg a las reglas da segirezza vertentas.
Ils republicans renfatschan a Clinton plinavant ch’ella haja zuppà sia communicaziun uffiziala cun intenziun da la controlla publica.
Clinton renviescha tut las renfatschas.
RR novitads 21:00


text:
«A partir da glindesdi, ils 16 da mars 2020, a las 12.00, per entant fin ils 30 d'avrigl 2020, a las 24.00, valan las suandantas mesiras supplementaras: […]», uschia cumenza il decret istoric che la regenza ha decidì dumengia saira e publitgà glindesdi en damaun. En vista al dumber da cas da la malsogna Covid-19 che crescha e l'effect che quai ha sin il sectur da sanadad e l'economia.
Las pretensiuns principalas
- la populaziun duai reducir sia mobilitad – pia restar a chasa
- serrads vegnan negozis, butias, restorants, purschidas da bellezza
- scumandadas èn era tut las reuniuns religiusas (sepulturas mo pli en il pli stretg ravugl da la famiglia).
Excepziuns per viver e surviver il mintgadi
Averts restan negozis e partiziuns da negozis cun victualias, apotecas, drogarias, spurtegls da bancas e posta, kioscs e butias da tancadi.
Lubidas restan furniziuns da pasts da restorants, da curiers da pizza e sumegliants servetschs – sco era stans da vendita betg stabels senza la pussaivladad da mangiar al lieu.
Era lubidas restan terapias medicinalas, entant che tractaments da cosmetica e da wellness n'èn betg pli pussaivels.
Schliaziun speziala per hotels
Hotels dastgan restar averts e dastgan vinavant porscher pernottaziuns e pasts als giasts che pernotteschan. Era qua però mo cun respectar strictamain la regla da 50 persunas, e las recumondaziuns da l'Uffizi federal da sanadad publica pertutgant l'igiena e la distanza sociala.
Cantinas da manaschis dastgan era restar avertas, quai dentant senza giasts externs. I vala però la regla che maximalmain 50 persunas dastgan esser il medem mument en la medema localitad (cumprais il persunal) e las reglas recumandadas dals uffizis da sanadad.
Consequenzas economicas
La taskforce che la regenza ha instradà vegn ad analisar las consequenzas da questas novas mesiras per ils manaschis – surtut areguard la dumonda da la liquiditad.
Coronavirus
Dapli fatgs, infurmaziuns ed istorgias chattais qua.
RTR novitads 22:00


text:
Giuseppe Pietro Bagetti
Giuseppe Pietro Bagetti (Türìn, 14 aprìl 1764 – 29 aprìl 1831) l'è stai un pitùr e architèt piemuntés, famùs suratüt cume vedüdìsta.
Furmassión[Modifega | modifica 'l sorgent]
Anca se l’ha stüdiàd cume architèt a l'Üniversità de Türìn, l'è famùs par la sò culaburassión cun l'armada francés ind el curs d’la prima campagna napuleònica d'Italia. I sò paesàg i en el racùnt dal viu de tüti i dì tra la fin dal XVIII e l'inisi dal XIX secul. De chel mumént chi l’è 'na furtünàda serie de panurama che cuntun d'le vituriuse bataie de Napuleón ind i an dal 1796 al 1800.
Par la creassión di sò diségn, Bagetti el stüdièva diretamént sura le carte tupugràfiche. L'era solit ancasì, prima de disegnà i sò sboss ins al camp, de catà sü infurmassión dai spetatùr o dai prutagunista dei fat.
Grassie al sò savè tecnich che’l vegneva dai stüdi da architèt, l’è riüssìd a descrìu 'na realtà particularmént vera. I sò acquarèi i en nitid e detaiàd. El giögh de equilibri fra i part dell'insema el dà ‘na sensassión de un tüt armonich indùe gh’è miga la percessión de particulàr che cambiun l'ünità d'efèt.
Anca se la descrissión l'è particularegiada, tüt l'è prupursiunàd e stüdiàd par dà la pussibilità a quél che’l guarda de avègh una visión d'insema cun un sul culp d'ög.
El Bagetti el s’è furmàd in ambit müsicàl suta la guida de Bernardo Ottani che’l se dedicheva anca ala pitüra. Lì, el Giüsèp Pédor l’ha imparàd la tècnica dell'acquarèl da Pietro Giacomo Palmieri[1]. El 23 de disémbor dal 1782 l’ha utegnüd, dala Régia Üniversità de Türìn, l'abilitassión cume architèt civìl e militàr.
Cun i piemuntés[Modifega | modifica 'l sorgent]
Dal 1792 l’ha insegnàd diségn tupugrafich e l’è stai al servisi de Vittorio Amedeo III cume disegnadù reàl de paesàg. Dal 1793 l’hà seguìd le regie armade de Sardegna ind el cuntàd de Nissa e Tulón cun l'incarich de disegnà tüti i fat d'arm de ch’la campagna lì.
Quànd l’è turnàd a Türìn, ind el 1797, l’ha utegnìd l'incarich de maestor de tupugrafìa a la Scola dal Géni e al Reàl Corp de Artijerìa.
Cun i francés[Modifega | modifica 'l sorgent]
Dopu l'ucupassión francésa l’è entràd a fa part dall'ufìsi tupugrafich Piemuntés cul grad de Capitàn Ingegnér Geograf. L’è pö entràd ind l'Armada d'Italia cume artiste chargé d'exécuter les vues des sites les plus intéressants des principales affaires aux quelles la guerre va donner lieu.
Vün di sò prim mesté l'è stai la rapresentassión d'la bataia de Maréngh, impurtànt cuntràst che l'ha fai nass la legénda de Napuleón. Par i sò mérit sura el camp l’è stai nüminàd capitain ingénieur géographe artiste.
Dal 1802 al 1805 l’è stai suta el cumànd del capitàn Joseph Marie François de Martinel, de dré al quàl l’ha percùrs el teritori fra la Ligüria, i Alp Maritim e la Pianüra Padana e l’ha disegnàd le vedüde d'le principài bataie dell'esercit francés d’la Prima Campagna d'Italia. Dopu l’è andài adré a l'Armada dal Nord in Germania e pö l’ha fai part d’la Campagna de Rüsia, indùe l’ha disegnàd la ducümentassión gràfica d'le püsè impurtànt uperassión militàr di chi frunt lì.
Ind el 1806 el s’è trasferìd a Parìs, menter tra el 1806 e'l 1807 l’ha disegnàd ‘na scunda serie de vedüde d’la ex Repüblica de Venessia.
Ind el 1807, par vuluntà de Napuleón, la serie cumpleta di sò 68 acquerèi l’è staia missa ind la Galeria dal Castél de Fontainebleau[2].
La Legión d'Unùr[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ind el 1811, l'imperadù el gh’ha dai la Legión d'Unùr, par avè fai 'na carta geugràfica cun vedüda a sgul d'üsél de l'Italia, dai Alp fin a Nàpuli, menter ind el 1812 l’ha miss in pé ‘na mustra al Salón de Parìs e l’è stai umagiàd cun la medaia d'or.
Ind el 1815, a la fin de l'impér l'è turnàd a Türìn, par isegnà tupugrafìa a l'Académia militàr e pitüra a acquarèl all'Académia d’le Bele Art. L’è stai ancasì al servìsi di Savoia, par i quai l’ha pitüràd i paesàg che i decorun el castél de Muncalié, tra i quài la Vedüda de Muncalié e La sagra de San Michél.
Eredità[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ind el 1827 l’ha püblicàd un tratàd intitulàd Analisi dell'unità di effetto nella pittura e dell'imitazione nelle belle arti[3]. I sò sboss ins al camp i en stai druàd cume bas par 'na famusa culessión de acquerèi e témpere disegnada da l'ingegnér geograf Gautier e dai tupograf Pasquieri e Bucler d'Albe.
Da la metà dal XIX secul le copie di sò mesté s’en multiplicade grassie al laurà de Morel e Parent. Dinturnu al 1830, suta la guida dal diretùr dal dipartimént d'la guera francés, Generàl Pelet, l'è inisiada l'incisión d'le òpere de Bagetti che l'è pö servida a la realisassión dal catalugh, Vues des champs de bataille.
El pitùr l’è mort a Türìn el 29 de aprìl dal 1831. Ind el 1834 Louis Philippe I de Francia l'ha fai spustà i 68 acquarèi a Versailles ind el castél sistemàd cume Musée de l'Histoire de France.
Müsé[Modifega | modifica 'l sorgent]
Le sò òpere i en cunservade anca al Musée de l'Armée de Vincennes, visìn a Parìs, al Musée de l'Histoire de France de Versailles e Trianon e a la Galleria civica d'arte moderna e contemporanea, all'Accademia Albertina, al Palazzo Reale, al Museo Nazionale del Risorgimento Italiano e a la Biblioteca Reale de Türìn.
Galerìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
La bataia dal punt le Lod, 10 mag 1796
Napuleón el riva a Milàn, 15 mag 1796
Sboss ins al camp d'la Bataia de Fumbi
Riferimént[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ G.A.L. Mongioie, Consorzio Valli del Bormida e Giovo Leader G.A.L.
- ↑ Associazione Beatrice di Tenda
- ↑ Enciclopedia Treccani
Bibliugrafìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Alain Chevalier, Les Paysages de la Liberté, Campagne d’Italie 1795-97, Album des dessins et aquarelles de Giuseppe Pietro Bagetti (1764-1831) ISBN 2-909170-07-1