text:
Beatrix Vital resta presidenta communala da Masein. La radunanza communala ha reelegì ella en ses uffizi. Medemamain reelegids en suprastanza èn Flurina Feltscher, Aurelia Spadin, Rico De Steffani e Mario Gartmann. Plinavant ha il suveran da Masein approvà il preventiv per l'auter onn. Tar entradas totalas da bun 2,1 milliuns francs serra quel cun in gudogn d'enturn 26'000 francs.
La vischnanca da Segl en Engiadina ha approvà la cunvegna da prestaziun cun l'Engadin St. Moritz Tourismus AG per finanziar uschenumnads top-events regiunals. Plinavant ha il suveran da Segl approvà il preventiv per il 2019.
Era las vischnancas Breil en Surselva, Zernez e Grüsch han clamà a la radunanza communala. En tuttas 3 vischnancas ha il suveran approvà il preventiv per l'auter onn e laschà il pè da taglia sin il stgalim actual.
RR novitads 06:00


c: text/html

text:
La Biblioteca provinziala „Dr. Friedrich Teßmann“ é gnüda metüda sö cun la lege provinziala n. 5 di 16 de forà dl 1982 y porta l’inom dl iurist y politich de Südtirol Friedrich Teßmann (* ai 15 de forà dl 1884 a Schloss Korb a Eppan; † ai 23 de jügn dl 1958).
Dl 1957 ti à Teßmann scinché süa biblioteca privata, metüda adöm dantadöt da Tirolensia (incër 12.000 volums y passa 1000 operes grafiches) ala „Österreichische Akademie der Wissenschaften“ a condiziun che la racoiüda gniss metüda a desposiziun al publich a Balsan y che ara gniss ampliada tresfora cun publicaziuns nöies corespognëntes.
L’Academia ti à surandè la racoiüda Teßmann al „Südtiroler Kulturinstitut“ che menâ bele na süa picia biblioteca de stüde, a na moda ch’al la aministrass y ćiarass dla racoiüda.
Canche al é gnü metü sö la Biblioteca provinziala dl 1982 ti à le “Südtiroler Kulturinstitut” surandè süa biblioteca de stüde, y l’Academia ti à surandè sciöche imprëst permanënt la racoiüda Teßmann, che ê deventada tres majera.
Incö é la Biblioteca provinziala la maiù biblioteca scientifica generala de Südtirol. Ai utilisadus se presentëia trames les racoiüdes dla biblioteca sciöche unité.
Pruspet dla Biblioteca Provinziela
50 agn Teßmann (1958-2008)
Prioritês por la racoiüda dla Biblioteca provinziala "Dr. Friedrich Teßmann”
La Biblioteca provinziala abina adöm dantadöt materiai scrić por todësch ti ćiamps de savëi desfarënć (ater co leteratöra por i mituns y por i jogn).
Tirolensia
La Biblioteca provinziala abina adöm döt le material che é gnü scrit da porsones de Südtirol, sura Südtirol y che é gnü publiché te Südtirol. Na gran importanza ti vëgn dada inće ales publicaziuns dl raiun dl vedl Tirol.
Dać statistics:
Mprësć tres la biblioteches de zënter (2016): 10.345 uniteies medieles.
Cronologia:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il pitschen minus da pernottaziuns da mo 9,2% en il Grischun declera Martin Nydegger il directur da Svizra Turissem cun blers giasts Svizzers che vegnan tradiziunalmain en il Grischun ed er cun paucs giasts da fatschenta. Il pli aut turisticher da la Svizra è entant fitg intgantà da la strategia actuala dal Grischun en connex cun corona.
Jau admir ils Grischuns e lur perseveranza e jau quettel ch'els van enturn fitg precaut e scort cun la pandemia.
Saja quai la buna communicaziun suenter ch'i ha dà erupziuns da corona en ils lieus turistics San Murezzan ed Arosa u er la strategia da testar che funcziuni fitg bain. Er che las terrassas en il territoris da skis èn anc adina avertas - malgrà inqual lavachau da Berna - chatta Martin Nydegger bun.
Jau sai ch'ils giasts stiman fermamain da betg stuair mangiar lur liongia da brassar en la naiv mabain sin ina terrassa.
Malgrà blers bels pleds per il Grischun quinta Martin Nydegger er per il 2021 cun in schlet onn per il turissem. El quinta bain ch'el vegn megler ch'il 2020, la pandemia vegnia dentant vinavant ad avair in effect.
En Grischun hai dà il 2020 total 4,7 milliuns pernottaziuns. Quai èn 9,2% u 500'000 pernottaziuns pli pauc che l'onn 2019. Uschia è il Grischun vegnì ord vista turistica il meglier da tut ils chantuns tras l'onn da corona.
Tenor Grischun Vacanzas haja quai cunzunt da far cun ils turists da l’exteriur che n’èn betg arrivads. Vinavant hajan ils giasts dad occurrenzas da fatschenta e da congress mancà.
Intginas regiuns cun dapli pernottaziuns ch'il 2019
Differenzas datti er tranter las destinaziuns en Grischun. Uschia ha Cuira per exempel nudà 43,7% pli paucas pernottaziuns en congual cun il 2019. En Surselva ed en l'Engiadina Bassa hai percunter dà dapli pernottaziuns.
Dapli giasts svizzers en Grischun
Ils giasts svizzers han procurà en Grischun per passa 3,6 milliuns pernottaziuns. Quai èn uschè blers giasts sco anc mai, numnadamain passa 12% dapli.
Vesì sur tut la Svizra han ils giasts indigens procurà per passa 16,4 milliuns pernottaziuns. Quai è in minus da 8,5% en congual cun il 2019. Dapli osps svizzers hai er dà en il Tessin (+9,7%), en la regiun Berna (6,4%) u il Vallais (3,5%). Surtut durant ils mais da la stad èn bleras Svizras e Svizzers ids en las muntognas.


text:
Diplomazia
La diplomazia é la sciënza da traté, da pert dl Stat, les cuestiuns de politica internazionala. Ara tol ite les prozedöres tres chëres che le Stat porta inant i raporc cun d’atres entités de dërt internazional -stac foradecá y d’atres entités cun personalité internazionala- por porté ite na buna colaboraziun y ciafé soluziuns a conflic y contrasć.
Storia
La diplomazia moderna tl’Europa á sües raisc ti stac dl nord dla Talia tratan le XV. secul. Milan, Aunejia y la Toscana ê te chël tëmp zëntri importanc por les relaziuns diplomatiches. La Spagna é sté le pröm Stat che á mené n rapresentant sciöche ambasciadú ala curt dl’Inghiltera dl 1487. A pié ia dal XVI. secul s’á la pratica da mené fora ambasciadus slarié fora a düc i Stac dl’Europa.
Soluziun di conflic
Danter i stromënc plü adorá por la prevenziun di conflic él:
Negoziat
Mediaziun
Inrescida
Conziliaziun


text:
Nus avain tratg la sort. Gudagnà in pachet giapunais ha Laila Semadeni. Ella ha fauda 1000 grus. Tenor ina legenda dal Giapun ha la persuna che fauda milli grus d'origami in giavisch.
L'istorgia
Origami, quai che munta per giapunais ‘faudar palpiri‘, è probabel vegnì pratitgà dapi il sisavel tschientaner en il Giapun. Muntgs da la China han purtà la savida davart la producziun da palpiri sin l’insla. Damai che palpiri era fitg custaivel vegniva origami cunzunt duvrà tar ceremonias religiusas.
Emprims fastizs dal diever d'origami sco nus enconuschain oz dateschan dal 17. tschientaner. Emprims cudeschs che descrivevan tecnicas da faudar èn cumparids la fin dal 18. tschientaner ed era pir lura è origami propi vegnì popular en il Giapun. In boom mundial ha il faudar palpiri gì suenter la Segunda Guerra mundiala.
Simbol per la pasch
Sch’ins discurra d'origami lura vegn a blers endament il gru (Kranich) che vala oz sco simbol principal. El na represchenta dentant betg mo l’art dal faudar palpiri. Dapi la Segunda Guerra mundiala e cunzunt suenter l’explosiun da la bumba atomara a Hiroshima ha l’utschè era anc ina muntada pli profunda. En il Giapun stat il gru per ina vita lunga e ventiraivla. Tenor ina legenda adempleschan ils dieus a quella persuna in giavisch che fauda 1'000 grus. Tras l'istorgia da la scolara Sadako Sasaki ha la legenda chattà la via en l’entir mund.
Suenter l'attatga cun la bumba atomara sin Hiroshima è la buoba vegnida malsauna da leuchemia. Cun la speranza ch’ella vegnia puspè sauna sch’ella fauda 1'000 grus ha ella cumbattì la malsogna. Ella ha pers il cumbat, è dentant daventada ensemen cun ils 1'000 grus in simbol per la pasch mundiala. Anc oz chattan ins millis da grus faudads da tut il mund en las chasettas sper il monument en il parc da la pasch a Hiroshima.
Fauda era ti!
Dovras agid? Nus avain preparà per tai trais manuals per faudar animals d'origami. In divertiment per pitschen e grond.


text:
Der brave Deutschlehrer Balz Näf gerät in eine finanzielle Schieflage. Um an Geld zu kommen, beginnt er Sportwetten auf Flitzer zu organisieren. Doch dadurch verstrickt er sich in eine noch ausweglosere Situation und verliebt sich ausgerechnet in die Polizistin, die ihm das Handwerk legen soll.
Peter Luisi
Spotlight Media Productions
SRF
Peter Luisi
Beat Schlatter
Pablo Aguilar
Philippe Graber
Gilles Tschudi
Doro Müggler
Luna Wedler
Bendrit Bajra
Una Rusca
Christian Stucki
Dani Mangisch
Dominic Deville
Büne Huber
Rainer M. Salzgeber
Gilbert Gress
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
La stad, tar la prima sanaziun dals emprims 50 meters suenter il mir da fermada, ha la gruppa da lavur che sa cumpona tranter auter da represchentants da l'Uffizi per la natira e l'ambient e dal Parc Naziunal Svizzer scuvert las suandantas chaussas.
- las particlas da PCB che sa chattan sin radund 5,3 kilometers en il Spöl èn pli pitschnas che 2 millimeters
- sin ils ultims 2,3 kilometers è la contaminaziun uschè bassa ch'ins na sto betg intervegnir
- i dat duas pussaivladads per allontanar il PCB
1. pussaivladad: Il tschitschapulvra
La prima varianta fiss stada quella da lavurar sco cun in tschitschapulvra vi dal bratsch d'in trax che tschitscha si tut il sediment ch'è pli pitschen che 2 millimeters - precis quest material ch'è contaminà cul PCB.
2. pussaivladad: Ils crivels
La segunda varianta è da chavar or il letg dal flum e da crivlar el tras differents crivels, uschia ch'i resta mo anc enavos il material fin ch'è contaminà.
Cun l'emprima varianta è il success mo tar circa 14%. Cun la segunda varianta dentant èsi pussaivel d'allontanar radund 93% dal PCB. Tenor ils responsabels perfin dapli che quai ch'ins ha fatg quint.
Las cifras en furma cumpacta
- sin il traject da radund 3 kilometers sto vegnir crivlà radund 46'000 tonnas material
- radund 13'000 tonnas vegnan allontanads definitivamain
- en quest material sa chattan radund 3,8 kilos PCB
- ils custs per las lavurs e l'allontanament muntan circa 14 milliuns francs
Il material restant ch'è contaminà cun PCB duai vegnir transportà en ina brischera per allontanar el definitivamain da l'ambient. Cura che las lavurs duain cumenzar e sche insumma vegn decis sin il pli baud il matg.
Gugent o navidas per il Parc Naziunal Svizzer
Per l'emprima giada en l'istorgia dal Parc Naziunal Svizzer - cun excepziun da la construcziun da las ovras electricas - sto vegnir intervegnì en la natira dadens il cunfin. In fitg greva decisiun. Finalmain vegnan ils responsabels dentant a stuair decider per quella varianta ch'è a favur da la natira e per l'entir ambient dadens e dador il cunfin dal parc.
Tgè e PCB?
PCB è in chlorid organic che vegniva duvrà sco isolaziun en condensaturs, transfurmaturs, ieli idraulic, colurs ni collas.Tenor l’uffizi federal per sanadad, tutga PCB tar las substanzas nuschaivlas persistentas. La Svizra è s'obligada d'identifitgar nua che PCB vegn avant ed eliminar quest. L'onn 1986 hai dà in scumond general per PCB.


text:
La Spagna avra ses cunfins per turists pli baud che planisà. Il prim-minister, Pedro Sanchez, ha annunzià da vulair avrir ils cunfins per viagiaturs ord ils pajais da l'UE e dals ulteriurs pajais dal spazi Schengen ils 21 da zercladur. Ina excepziun resta dentant il Portugal. Quel avra ses cunfins pir il prim da fanadur – oriundamain era er stà planisà d'avrir er pir lura ils cunfins da la Spagna.
A partir dals 21 da zercladur na ston viagiaturs da l'Europa lura betg pli ir per duas emnas en quarantina, sch'els entran en la Spagna. A Mallorca e sin las ulteriuras inslas balearas dastgan turists – en il rom d'in project da pilot – gia viagiar a partir da damaun, ils 15 da zercladur.


text:
Chémmica
La chémmica l é la siänza ch'la stóddia la conpuṡiziån e äl reaziån chémmichi dla matêria.
Generèl
A guardèr cla definiziån qué, al pèr ch'a n i séppa mégga un cunfén cèr stra la chémmica e la fîṡica; ed sòlit a cunsiderän cme chémmic i fenòmen ch'i arguèrden äl canbiaziån di ligâm chémmic stra i diferént cunpunént dla matêria.
A dscårrer pió in fén ed âtum as va dänter al duméṅni dla fîṡica (fîṡica nucleèr, fîṡica däl particèl). Intignimôd, as pôl dîr che la fîṡica la téggn dänter la chémmica.
Stòria
La stòria dla chémmica la tâca int la preistòria, quand l é stè dscuêrt al fûg, 40.000 ân fà: e l é pròpri druvànd al fûg ch'al s'é psó tachèr, dal prinzéppi di ténp antîg, a lavurèr i metâl.


text:
Olbia
Olbia (Tarranóa 'n galürés; Tarranòa 'n lèngua sàrda) l'è 'na citadìna italiàna, de la regiù de la Sardegna, capolöch — ensèma a Tempio Pausania — de la Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha 57 889 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 376 km² e 'na densità de 154 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alà dei Sardi, Arzachena, Golfo Aranci, Loiri Porto San Paolo, Monti, Padru, Sant'Antonio di Gallura, Telti.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Manhunter - Frammenti di un omicidio
Manhunter - Frammenti di un omicidio (Casadōr 'd óm - Cunsèṅ 'd un masamènt) 'l è 'n thriller americàṅ dal 1986 ad Michael Mann trat da 'l rumànś “Al delìt dla tèrsa luna” ad Thomas Harris. In cla pelìcula chè a s véd par la prima vòlta al persunàǵ 'd Hannibal Lecter (chè ciamâ Lecktor), dvintâ famóś cun la ghigna 'd Anthony Hopkins in dal film Il silenzio degli innocenti dal 1991.
'L è custâ quìndas migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca faghénd-an pò sù gnanc nóṿ.
Sunt
Will Graham (William Petersen) 'l è 'n agìnt d'l FBI in pensiòṅ, ritirâ prima dal tèmp dòp avēr ciapâ un masadōr seriàł tarménd, al dutōr Hannibal Lecktor (Brian Cox). Adès che 'd sasèṅ psicupàtig a gh 'n è 'n àt'r in gir, Francis Dollarhyde (Tom Noonan) dit Dint ad Fata, al pulisiòt 'l è custrét a turnàr in servìsi.
P'r incastràr al manìag, ch'al cópa dal famìji in dal nòt ad luna pîna, Will al próa a pinsàr cuma lò e, par far-al méj, al dmanda ajùt a Lecktor in parśòṅ.
La saga
La saga la tōś riferimènt da i rumànś ad Thomas Harris ma i film i n èṅ minga vgnû fóra in d'l órdan giùst:
- Hannibal Lecter - Le origini del male 2007, regìa ad Peter Webber
- Manhunter - Frammenti di un omicidio 1986, regìa ad Michael Mann
- Red Dragon 2002, regìa ad Brett Ratner
- Il silenzio degli innocenti 1991, regìa ad Jonathan Demme
- Hannibal 2001, regìa ad Ridley Scott


text:
Región del Maule
La Región del Maule è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región del Libertador General Bernardo O'Higgins, al sid cun la Región del Biobío, a l'ost cun l'Argentinia ed al vest cun l'Ocean pacific. Il num da la regiun deriva dal flum Maule, il batschigl dal qual cuvra grondas parts da la regiun.
La regiun ha ina surfatscha da 30'269,1 km² ed ina populaziun stimada da 1'007'831 abitants (2010). La regiun cumprenda las provinzas da Cauquenes, Curicó, Linares e Talca. La chapitala da la regiun è la citad da Talca.
Mintg onn als 30 da fanadur vegn celebrà il Día da la Región del Maule.


text:
Da vart sportiva aveva la curridra svizra Fanny Smith gia dominà en la qualificaziun cun il meglier temp – la cursa da final ha ella dentant gudagnà en in fotofinish. Smith è vegnida emprima avant la Svedaisa Sandra Näslund, la victura da la cuppa mundiala da l'onn passà. Per la dunna svizra è quai la 14avla victoria en la cuppa mundiala.
Success svizzer er tar ils umens
Tar ils umens ha gudagnà Jonas Lenherr. Per il skiunz da 29 onns è quai la terza victoria en la cuppa mundiala. Lenherr ha gudagnà avant il Svedais Oehling Norberg. Sin plazza trais è in ulteriur svizzer, Alex Fiva.
Mancanza da naiv ha custà gnerva als organisaturs
Atgnamain avessan las cursas da ski-cross gì lieu gia ils 11 da december. Pervi da la mancanza da naiv èn las cursas dentant vegnidas spustadas curt avant la cursa.
Per il comité d’organisaziun èn las ultimas emnas stadas intensivas. Las ultimas emnas hajan duvrà bler pazienza e gnerva conceda era il schef dal comité d’organisaziun, Noldi Heiz. Els avevan gia fatg il november l’emprima naiv, ma lura èsi vegni pli chaud ed i ha era pluvì:
Avant bun 10 dis avevi en l’arrivada in pitschen lai.
Per che las cursas han tuttina pudì vegnir fatgas ha il team da Noldi Heiz stuì dar gas l’ultima emna: Bun 40 persunas han dà tut per che Arosa ha savì manar atras las cursas da skicross.
RR actualitad 07:10+


text:
Stamp:Cité un video
. ""
Avis[modifiché la sorgiss]
Cost ëstamp-sì a ciama vàire paràmetro che a l'han nòm n'anglèis. Coma dovreje a dovrìa esse ciàir da 'nt l'esempi. A ven-o nen virà an piemontèis përchè al dì d'ancheuj i l'oma pa basta ëd risorse për steje dapress a tut, e sòn a l'é na part dël programa che a podrìa avej dj'evolussion ant lë stàndard antërnassional. An tute le manere, se a l'avèissa dle gran-e a capì chèich-còs che as fasa pa gnun sagrin a contaté n'aministrator e ciameje che a jë spiega lòn che a l'ha dë manca dë savej.
Ambelessì i vë smonoma un cit elench për ij nòm ëd paràmetro che a podrìo fé confusion:
- first ël nòm (për sòlit a son riferì a n'autor)
- last: ël cognòm (për sòlit a son riferì a n'autor)
- accessdate: data dl'ùltim contròl dël test (a serv për coj travaj che a peulo cangé ij sò contnù e deve dij problema con vòstr arferiment, parej i peule dì che a che data d'agiornament che i-j feve arferiment)
Sust[modifiché la sorgiss]
Cost ëstamp-sì a serv për fé na citassion normalisà d'un video, un film, un documentari ò na trasmission televisiva. A l'é në stàndard antërnassional dël formà wikipedia, donca a l'é bon deuit dovrelo për fé dle citassion che a resta belfé a dovresse për tùit. Che a ten-a present che dovré costi stamp a l'é nen mach question dë standardisassion, ma ëdcò ëd formé na catalogassion automàtica dle citassion.
Esempi[modifiché la sorgiss]
Ën scrivend ant ël quàder ëd modìfica dël test:
{{Cité un video | People=Al-Issawi, Omar (Director) | ReleaseYear=2001 | Title=[http://www.imdb.com/title/tt0386207 Harab libnan] | Medium=TV-Series | DistributorsLocation=Lebanon | DistributorsName=Al-Issawi, Omar.}}
ant ël test an consultassion a së s-ciàira: Al-Issawi, Omar (Director). (2001). "Harab libnan" [TV-Series]. Lebanon: Al-Issawi, Omar..
Nòte për dovré ij paràmetro[modifiché la sorgiss]
- people a serv për elenché ator, regista, diretor dla fotografìa e via fòrt, butand che travaj che a l'han fait antra paréntesi
Che a varda ëdcò[modifiché la sorgiss]
La categorìa djë Stamp për citassion (a fa mach basta dë sgnacheje ansima a l'anliura ambelessì sota) për trové la lista completa djë stàndard formaj për le citassion.


text:
Grenchen
Grenchen a l'è un cumün svizzer del distret de Lebern. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 16173 abitant e una süperfiss de 26.08 km², e al se tröva a una altitüden de 451 meter sura al livel del mar.
El cumün de Grenchen a l'è tacaa ai cumün de Arch (BE), Bettlach, Büren an der Aare (BE), Court (BE), Lengnau (BE), Romont (BE), Rüti bei Büren (BE), Selzach.
Ligam de föraModifega
- Grenchen (Todesch) official website
- Grenchen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Bachtelen-Bad in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
-
- Media relaa a Grenchen su Wikimedia Commons


text:
Malgrà la digren da naschientschas han 766 scolaras e scolars fatg l'examen d'admissiun per ina da las nov scolas medias en il chantun Grischun. Quai èn circa tants sco l'onn passà cun 764 candidatas e candidats. Dumagnà han la finala 296 scolaras e 222 scolars igl examen.
348 uffants han fatg l'examen nà da la scola primara, e 418 giuvenils da la segunda u terza superiura u d'in emprendissadi. La quota da scolaras e scolars che cumenzan ina scola media è cun quai restada stabila.
RR novitads 10:00


text:
Il Cussegl naziunal aveva pretendì cun ina maioritad da dus terz che la SRG produceschia vinavant las emissiuns d’infurmaziun per gronda part a Berna. Gist tschintg moziuns da la PPS, la PS, la PCD, la Verda e la PBD aveva il Cussegl naziunal approvà. Entras la decisiun dal Cussegl dals chantuns èn quellas moziuns uss giud maisa.
Critica da dretg fin sanester
Grondas discussiuns davart ils lieus da producziuns ha chaschunà l'annunzia da la SRG, da vulair spustar ina gronda part dals studios da radio da Berna a Turitg. Ils plans da midada han chaschunà per critica da dretg fin a sanestra.
Gia manà debatta
En il Cussegl dals chantuns han questas moziuns betg chattà sustegniders. Senza opposiziun è il cussegl suandà a la cumissiun per traffic e telecommunicaziun CTT ed ha renvià las tschintg moziuns. Il Cussegl dals chantuns è sa fatschentà cun quest tema gia avant il Cussegl naziunal.
Novs plans
En il fratemp ha la SRG dentant midà lur plans dispitaivels. Cun ina nova strategia d'audios pudessan las redacziuns d'infurmaziun, las emissiuns «Echo der Zeit», «Tagesgespräch» ed era «Rendez-vous» restar vinavant a Berna. Tenor quest plan vegn Radio SRF4 a dischlocar a Turitg.
RR novitads 15:00


text:
Lavurs
Nobilisadras e nobilisaders d'uras e bischutaria dattan a chaschas dad uras, bratschlets dad uras, tocca da bischutaria e products sumegliants lur cumparsa finala. Cun glimar e raffinar ils elements d'aur, da platin, d'argient e d'ulteriurs materials elimineschan els lieus malgulivs. Els fan traglischar ils elements u als dattan ina satinaziun smorta.
Lur incumbensas planiseschan ed elavuran nobilisaders d'uras e bischutaria a basa da dissegns tecnics. Per ordinari survegnan els dals incumbensaders in sboz cun tut las indicaziuns necessarias. Avant ch'els cumenzan cun la lavur al banc da lavur, elegian els las maschinas, las endrizzan e fixeschan ils tocs en elavuraziun. Cunquai ch'els lavuran savens cun fitg pitschnas materialias, prendan els sche necessari per agid ina marella u in microscop. Cun fresas u turns dirigì dal computer muneschan els ils tocs en elavuraziun cun profils.
Suenter gliman, puleschan e barschunan els ils tocs. Tut tenor material e structura da la surfatscha giavischada elegian nobilisaders d'uras e bischutaria il proceder adattà e dovran differentas rudellas da mular, pasta da pulir e tecnicas da smerigliar e mular. Els decoreschan ils elements da las uras e da la bischutaria era cun diamants u autras pedras preziusas. Suenter mintga pass da lavur controlleschan els ils elements cun apparats da mesira e da controlla pertutgant massa ed estetica. A la fin nettegian els ils elements conscienziusamain cun dissolvents, alcohol u aua da savun. Ultra da quai nettegian e mantegnan els tut ils apparats e las maschinas ch'els han utilisà.
Nobilisaders d'uras e bischutaria èn era responsabels per la producziun dals utensils ch'èn necessaris per lur lavur, per exempel zangas ed indrizs da francada. Sch'els dovran indrizs pli cumplexs, fan els skizzas e las dattan al micromecanist per exequir la lavur.
Durant tut ils pass da lavur resguardan nobilisaders d'uras e bischutaria che pedras preziusas, material organic ed ornaments na vegnian betg donnegiads. Cunquai ch'ils elements che vegnan elavurads èn savens fitg pitschens e ston constar sin in milliavel millimeter, ston els avair in maun ruassaivel e lavurar a moda precisa e cun pazienza.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 19-01-2018
Durada
3 onns
Accents da scolaziun
Haute Horlogerie; CNC
Furmaziun en la pratica
En in atelier da polier u en in manaschi da l'industria d'uras e bischutaria
Furmaziun en scola
1 di l'emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- organisaziun, preparaziun da la lavur, protecziun da l'ambient, sanadad e segirezza al lieu da lavur
- preparaziun da surfatschas e tecnicas da l'elavuraziun manuala
- realisaziun da l'elavuraziun da la surfatscha finala ed ornaments
- producziun d'utensils ed indrizs da francada
Curs ordaifer il manaschi
Davart differents temas
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "nobilisader / nobilisadra d'uras e bischutaria AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- persuna inschignaivla e mauns ruassaivels per lavurar a moda exacta
- inschign manual
- pazienza e perseveranza
- abilitad da sa concentrar
- pensar logic
- enclegientscha tecnica
- buns egls (era vesida curregida)
- naginas allergias en contact cun metals
- sentiment per nettezza
- sentiment per bellezza
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da l'Associaziun svizra dals patruns da l'industria d'uras, da l'Associaziun svizra da las aurerias e las fatschentas spezialisadas d'uras VSGU, da scolas professiunalas e da scolas d'art spezialisadas
Examen professiunal (EP)
p.ex. spezialist / spezialista da process cun certificat professiunal federal
Examen professiunal superiur (EPS)
maister urer / maistra urera
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. tecnicist / tecnicista dipl. SSS construcziun da maschinas (approfundaziun en tecnica da producziun)
Scola auta spezialisada (SAS)
p.ex. Bachelor of Science (SAS) en microtecnica, Bachelor of Arts (SAS) en design da products e d'industria
Cundiziuns da lavur
Nobilisaders d'uras e bischutaria lavuran en manaschis da l'industria d'uras u da bischutaria.
Plazzas da lavur datti surtut en manaschis ch'èn sa spezialisads sin fabricaziun da chaschas d'uras. Quellas èn domiciliadas en l'industria d'uras en la regiun da l'artg dal Giura, tranter Genevra e Schaffusa.
Ulteriuras infurmaziuns
Associaziun svizra dals patruns da l'industria d'uras
Avenue Léopold-Robert 65
Chascha postala
2301 La Chaux-de-Fonds
Tel: 032 910 03 83
URL: www.cpih.ch
Revista professiunala:
www.goldor.ch


text:
Il cor dat uschè svelt e fitg ch'el para da siglir or dal pèz, la schanuglia trembla sco sch'ins stess avant in tigher cun dents gizzads. Uschia as po sa sentir durant in'attatga da panica – ina reacziun corporala sin in disturbi da tema. Saja quai tema da filiens, tema da stanzas stretgas ubain tema da bandunar la chasa. Disturbis da tema tutgan tar las pli frequentas malsognas psichicas. Dentant quasi nagin gughegia da tschantschar dals quitads. La tema da «betg esser normal» è anc adina gronda. L'uffizi da sanadad vul cun 34 differentas acziuns en l'entir chantun rumper cun quest tabu.
RR actualitad 07:00


text:
cuntegn
Grischun Central
-
Action a Lai - ils mountainbikers èn qua
Lai è en febra da mountainbike. Questa fin d'emna ha lieu il UCI MTB Worldcup. Ils organisaturs fan quint cun radund 15'000 aspectaturs durant las cursas da Nino Schurter e co.
I spetga ina fin d’emna plain acziun a Lai. Ils megliers mountainbikers sco era ils megliers ciclists da downhill dal mund cumbattan a Lai per plazzas da podest.
Durant l’entira fin d’emna vegnan spetgads radund 15’000 aspectaturs che vulan guardar las abilitads da Nino Schurter e co. En mintga cas dastgan ils ciclists sco era il aspectaturs sa legrar sin ina fin d'emna cun bler sulegl e temperaturas da stad.
Era il comité d’organisaziun ha plaschair da las aspectativas e sa legra sin ina buna fin d’emna cun usché paucs accidents sco pussaivel. Quai ha ditg Reto Laim, responsabel per las cassas sin l’entir areal da la cuppa mundiala, a RTR.
Maletg
1 / 8
Legenda:
Avant las qualificaziuns èsi plitost ruassaivel tar la staziun da val Rothorn a Lai.
RTR, Silvana Degonda
Maletg
2 / 8
Legenda:
Differents teams èn preschents cun stans.
RTR, Silvana Degonda
Maletg
3 / 8
Legenda:
Era quest onn sa mesiran ils megliers mountainbikers dal mund a Lai. La fotografia mussa la cursa dal 2015.
Keystone
Maletg
4 / 8
Legenda:
Lavar il velo sto er esser.
RTR, Silvana Degonda
Maletg
5 / 8
Legenda:
Era suenter ch'ils emprims arrivan...
RTR, Silvana Degonda
Maletg
6 / 8
Legenda:
...hai anc betg blers aspectaturs il venderdi suentermezdi a Lai
RTR, Silvana Degonda
Maletg
7 / 8
Legenda:
Er ils pitschens mountainbikers pon anc mussar tge ch'els san.
RTR, Silvana Degonda
Maletg
8 / 8
Legenda:
Las ristgas da las cursas da downhill n'ên betg da sutvalitar...
RTR, Silvana Degonda
Gia avant bun in’emna han cumenzà las lavurs da construcziun. En acziun èn radund 30 persunas da l’armada e var 200 voluntaris.
RR actualitad 11:00


text:
Il tunnel dal San Bernardino
In dals impurtants tunnels grischuns per la colliaziun dal nord al sid è il tunnel dal San Bernardino. L‘inauguraziun da quel ils 1 da december 1967 ha intimà il Radio Rumantsch ad ina emissiun speziala.
Per il balcun tort è l’avertura stada il mument per preschentar la muntada dal pass dal San Bernardino e la construcziun dal tunnel.
Il tunnel da viafier tras il Vereina
Ils 19-11-1999 è il tunnel da viafier tras il Vereina vegnì inaugurà. La Televisiun Rumantscha n`è betg mo stada a la festa d’inauguraziun – ella ha era rapportà dals dis avant l’avertura cun exercizis da catastrofas e cun dis dal tunnel avert.
Il tunnel Crapteig
Il tunnel Crapteig è vegnì inaugurà il 1996. Uschia è l’ultim tschancun da la A13 stà a fin – era qua ha la populaziun pudì contemplar quell’ovra, avant ch’ils autos èn charrads atras.
Ils tunnels da sviament da Trin e Flem
La Surselva ha survegnì dus impurtants tunnels en il decurs da gnanc 20 onns. Ils 4 da november 1994 è il tunnel da Trin vegnì avert. In tunnel ch’ha distgargià fitg Trin dal traffic sin via. Lura hai dà dals 26 fin ils 28 d’october 2007 festa a Flem – quels dis è il tunnel da sviament vegnì surdà al traffic ch’ha betg pli da circular tras il vitg da Flem.
Natiralmain hai anc blers tunnels da via e viafier en il Grischun - dentant n'èn betg tut las festas d'inauguraziun documentadas en ils archivs dad RTR.


text:
Cun reducir il tempo vul la polizia chantunala er reducir las colonnas. Sin plirs tschancuns tranter Zezras e Tusaun vegn il tempo reducì durant pliras fins d'emna da stad sin 100 u schizunt be sin 80 kilometers. Uschè duai il traffic pudair rudlar meglier ed i duai dar pli paucas colonnas.
Test dad RTR
Cun far il test davent da Cuira a Tusaun la sonda avantmezdi n'han quellas mesiras betg mussà bler effect. I aveva simplamain memia bler traffic. Da principi è la limita da fin d'emna tranter Cuira sid e Reichenau la Punt tar 80 kilometers l'ura, quai porta dentant pauc sch'i è be pussaivel da charrar 30 kilometers l'ura. La polizia n'ha anc betg fatg in facit enfin uss.


text:
Las flommas sa muventan en direcziun nordost vers la provinza vischina Saskatchewan. Ils pumpiers speran entant cun ina midada da l'aura. Senza plievgia substanziala pudessian ils incendis anc arder sur mais, teman las autoritads canadaisas.
Evacuà in'entira citad
En la provinza canadaisa Alberta èsi grategià a millis da persunas dad ir en segirezza. En la citad canadaisa Fort McMurry han passa 88'000 persunas stuì fugir dal fieu. Ellas eran serradas en dals incendis da guaud. Ils abitants han pudì bandunar la citad en direcziun sid. La polizia e helicopters han surveglià l'evacuaziun. I sajan destruids almain 1'600 bajetgs en la citad. Il donn vegn schazegià sin passa set milliardas dollars americans.
Guauds ardan vinavant
Ils guauds enturn la citad da Fort McMurry brischan vinavant. Ils pumpiers fan tut lur pussaivel per limitar ils incendis e per evitar ulteriurs donns vi da chasas. I saja dentant da quintar che la surfatscha d'incendi sa dublescha.
Il fieu era rut or avant in'emna. La regiun pertutgada il pli ferm è la provinza Alberta, che giascha l'industria d'ieli canadaisa.
RR novitads 6:00