text:
Mintga chantun festivescha sias festas. Ch'ina da questas festas è quasi l'essenza d'in chantun, quai è il cas tar il cumin glarunais. Il chantun Glaruna resta fidaivel a questa furma originara da demussar sia opiniun politica, er sche la communitad vegniss perquai resguardada sco antiquada. Il cumin na vegn atgnamain betg fatg per tut il mund, mabain da e per las Glarunaisas ed ils Glarunais. La realisaziun sco tala custa il chantun mintga onn var 125'000 francs, quai n'è betg dapli che quai che chantuns cumparegliabels dovran per realisar lur elecziuns e lur votaziuns chantunalas.
Las activitads musicalas han ina impurtanza speziala en la promoziun chantunala da la cultura. Senza la promoziun tras il fond chantunal da cultura pudessan preschentaziuns pli grondas vegnir dadas mo darar. Ils imports che ston vegnir pajads ordavant per l'organisaziun e per las solistas ed ils solists surpassan las pussaivladads finanzialas da las uniuns. Perquai sustegna il chantun Glaruna las uniuns cun contribuziuns considerablas, d'ina vart per attrair musicistas e musicists da qualitad musicala en il chantun Glaruna e da l'autra vart per sustegnair artistas ed artists locals en lur activitads en orchesters ed en chors. Da la promoziun chantunala han profità decisivamain surtut las emnas da musica a Braunwald ed il center da cultura e d'uniun Holenstein, uschia che la populaziun glarunaisa ha pudì giudair in pèr delicatessas musicalas.
L'onn 2008 è Anna Göldi vegnida reabilitada dal cussegl guvernativ dal chantun Glaruna e deliberada da la renfatscha da la «tissientada». Cun quai ha la regenza fatg il pass che la populaziun glarunaisa aveva fatg gia daditg en sia conscienza: da declerar sco malgista la sentenzia da l'onn 1782. Davart Anna Göldi e sia reabilitaziun vegn discutà a moda controversa en il chantun Glaruna. La populaziun, ils istorichers ed ils politichers han differentas opiniuns areguard l'interpretaziun dal cas e pertutgant il senn da reabilitaziuns istoricas. Quest cas da giustia glarunais ch'è fitg enconuschent e ch'è vegnì documentà a moda conscienziusa è francà en la memoria collectiva. Co il public e la politica van enturn cun questa memoria collectiva stat en il center da la tradiziun viva. Latiers tutgan oravant tut la discussiun davart l'occupaziun cun l'istorgia tant sco la commemoraziun dals victims d'arbitrariadad e d'abus da la pussanza.
Festas localas en il decurs da l'onn
En il chantun Glaruna datti plunas da tradiziuns, da las qualas pon dentant vegnir registradas mo fitg paucas en l'inventari da las tradiziuns vivas. I sa tracta da praticas localas ch'èn savens francadas en il chalender ecclesiastic. Durant l'advent ha lieu en ils cumins da Glaruna il «Klausschellen». Latiers van ils scolars primars ils 6 da december, pia il di da San Niclà, cun stgellas sin in percurs fixà tras las giassas da las vischnancas e «batlegian» dultscharias. Ils scolars da l'ultima classa primara instrueschan ils scolars pli giuvens, persunas creschidas n'èn betg da la partida. Il favrer ha lieu en il Sernftal il «Schybefleuge», il laschar sgular schibettas. Sco a Danis (GR) vegnan schlavazzadas dals mats dad 11 fin 15 onns schibettas da badugn ardentas giu en la val. En il chantun Glaruna vegn envidà mintgamai ils 6 da mars il «Fridlisfüür», il fieu per festivar il sontg patrun Fridolin. Pli baud han ils uffants da scola plunà si tut quai ch'ins pudeva insumma arder, perquai che mintga vischnanca vuleva avair il fieu il pli grond. Ozendi vegnan ils stgandlers erigids cun agid da la vischnanca, er sco garanzia che las prescripziuns da la protecziun da l'ambient vegnian resguardadas. Sch'ils fieus vegnan envidads, na mancan betg las cumprovas da curaschi ed il fimar cuminaivel - malgrà il scumond da fimar che vala uschiglio per ils uffants.
La primavaira han lieu las duas grondas festas uffizialas. L'avrigl la processiun da Näfels, la «Näfelser Fahrt», ed il cumenzament da matg il cumin, la «Landsgemeinde». Questas èn las «tradiziuns vivas» las pli impurtantas dal chantun Glaruna. Tuttas duas han lur ragischs en il temp medieval tardiv ed en la consolidaziun dal stadi glarunais. Ch'ils Glarunais hajan defendì lur «democrazia da cumin», la «Landsgemeindedemokratie», l'onn 1388 en la battaglia da Näfels è revedì en il fratemp. Quai na sminuescha ni l'impurtanza da la processiun sco act statal e sco commemoraziun da la battaglia, ni la funcziun oriunda dal cumin sco lieu da sentenzia e sco element per confermar la furma da pussanza da caracter oligarchic. Il 19avel tschientaner èn la processiun ed il cumin schizunt anc vegnids rinforzads tras novas significaziuns: La processiun cuminaivla dals catolics e dals refurmads a partir da l'onn 1836 ha mussà la voluntad da las Glarunaisas e dals Glarunais da superar la separaziun confessiunala dal chantun (1623-1837), e la nova constituziun liberala da l'onn 1837 ha mantegnì il cumin sco instituziun constituziunala e sco autoritad suprema dal stadi, entant ch'ella era vegnida abolida a Sviz l'onn 1830.


c: text/html

text:
Termudinamica
La termudinamica l'è el brocch de la fisica e de la chimica (suratütt de la chimica fisica) che la descrif i trasfurmasiun che süceden in d'un sistema per i prucess de trasfurmasiun de calur in lauu e anca a l'incuntrari. La termudinamica la gh'ha almen trii brocch:
- termudinamica claśega;
- termudinamica statistica;
- termudinamica dij prucess ireversibil, che l'è un estensiun dij alter brocch de la termudinamica per i prucess che süceden in cundiśiun ch'a hinn luntan de l'equilibri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Timea Bacsinszky è sa qualifitgada per la terza runda da l’Australian Open. La giugadra da tennis svizra ha gudagnà la partida encunter la qualifitganta russa Natalia Wichljanzewa. Quai en dus sets cun 6:2, 7:5.
Tar il stan da 6:5 en il segund set ha la partida stuì vegnir interrutta per passa in'ura pervia da la plievgia. Bacsinszky sa qualifitgescha uschia per la segunda giada suenter il 2015 la terza runda dal turnier da Grand Slam a Melbourne.
Sin Bacsinszky spetga uss u la Spagnola Garbiñe Muguruza u la Brita Johanna Konta.
Stan Wawrinka out
L'Australian Open è dentant a fin per Stan Wawrinka suenter la segunda runda. Il Svizzer da 33 onns ha pers il duel plain tensiun cunter il Canadais Milos Raonic en quatter sets cun 7:6, 6:7, 6:7, 6:7. La partida ha cuzzà bunamain quatter uras.
RR novitads 07:00+


text:
Quest augment possia star en connex cun variantas dal virus pli contagiusas, scriva la WHO. Ulteriuras raschuns pudessan dentant er esser schluccadas da mesiras en tscherts pajais e la stancladad da corona aifer la populaziun.
Il pli fitg creschian ils dumbers da cas tenor rapport en il Proxim Orient ed en l'Orient Central (14%). Plinavant er en l'Asia dal Sidost (9%), dentant er en l'Europa (9%) e l'America (6%).
En Svizra stagnescha il dumber da novas infecziuns. La situaziun saja actualmain fitg fragila, ha communitgà ier l'Uffizi federal da sanadad BAG.
Intginas partidas svizras vulan sfurzar averturas
En Svizra vul ina part da las partidas sfurzar il Cussegl federal d'avrir las ustarias ed implants da cultura a partir dals 22 da mars. Quai cun fixar questa data en la lescha da Covid-19. Il Cussegl naziunal debattescha mesemna avantmezdi en chaussa. Il Cussegl dals chantuns lura gievgia.
Vegnida è questa moziun da la PPS, sustegnida vegn ella er da represchentants da la PLD. Per ina maioritad en il parlament duvrassi dentant er vuschs dal center. Lezza fracziun vul bain er schluccar pli fitg las mesira, Ina data per questas schluccadas, na vul ella dentant betg fixar. Quai ha ditg la presidenta da fracziun, Andrea Gmür. La cumpetenza d’agir duai er en il futur restar tar il Cussegl federal.


text:
La vischnanca Albula/Alvra cunfinescha cun divers centers turistics. Per Daniel Albertin il president communal na aja betg uschè simpel da dir a tge organisaziun turistica ch’ins veglia dar la preferenza en l’avegnir. « Nossa vischnanca è turisticamain drizzada vers il Surses, vers Lai, vers Bravuogn e Filisur e schizunt era vers Tavau ». Uschia saja la lescha da turissem ina da las grevas lescha ch’i valia da realisar, uschia Daniel Albertin.
Betg anc decidì cun tgi collavurar
In pass impurtant saja ussa però fatg, cun il gea da Surses al Parc Ela. Quai saja in grond avantatg cun quai che la collavuraziun cun l’uniun Parc Ela saja en mintga cas fitg impurtanta. Ins haja però betg anc decidì, sch’ins veglia alura era sa participar vi da la Turissem Savognin Bivio Alvra (TSBA) SA, tut saja anc avert uschia Albertin.
Purschida gratuita per turists
Il mument paja la vischnanca Albula/Alvra mintg’onn 200'000 francs per il turissem, senza d’incassar taxas da turissem. Tranter auter survegnian ils turists da la Val Alvra la Ela Card, cun la tala igl è pussaivel da nizzegiar la stad gratuit la pendiculara da Savognin.
I deva gia taxas da turissem
Las davosas fracziuns da la vischnanca Albula/Alvra ch’incassavan taxas da turissem èn stads Brinzauls ed Alvagni. Quellas leschas èn però avant circa dus onns vegnidas schliadas, per betg chaschunar per ina malgistadad entaifer la vischnanca.


text:
Galio
El gàlio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ga. El g'ha nömer atòmich 31, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de gàlio el g'ha 31 prutù. El sò nòm el vé del latì "Gallia", cioè Francia ma per en zöch de paròle pò a de "gallus" cioè 'l gal. Difàti el sò scupridùr l'è stat l'Émile Lecoq de Boisbaudran, che 'l g'ha batezàt el nöf elemènt en unùr al sò paés, la Francia, ma pò a 'l sò nòm "Le coq" en fransés völ dì gal.
El gàlio l'è 'n metàl rar, mulzì e de culùr arzentàt. L'è fràgil fés a temperadüra ambiènt e 'l fónt póch de sùra de chèsta, tat che 'l pöl fundìs apéna a tignìl endèle mà. L'è giü dei póch elemèncc (ensèma al bismuto e a l'antimonio a prezentà en volüm piö grant de sòlido che de lìquit.
Se 'l tróa en tràse endèla bauxite e 'nden quach mineràl de zinch. L'arseniùro de galio l'è 'n semicundutùr importànte, dopràt endena möcia de dispuzitìf eletrònich, duradetöt endèi diodi LED.


text:
La proposta d'engrevgiar la lubientscha per far servetsch civil, na vegnia betg ad augmentar l'attractivitad da l'armada, uschia han ditg ils adversaris da la revisiun avant las medias. Civiva ponderescha da prender il referendum cunter la revisiun planisada dal servetsch civil.
Tgi surpiglia la lavur?
Las persunas che fetschian servetsch civil prestian ina gronda lavur en Svizra, en spezial en las spartas socialesser, sanadad ed ambient ha ditg la cussegliera naziunala Lisa Mazzone Verds/GE. Passa 5'000 instituziuns porschian plazzas per far servetsch civil, latiers tutgan er chantuns e vischnancas.
Las propostas dal Cussegl federal mettan en dumonda il dretg da far servetsch civil.
La Confederaziun flaivlentia in sistem che funcziunia bain senza mussar alternativas, ha avertì Thomas Honegger da l'uniun Konkret. Ins na dastgia betg opponer in a l'auter il servetsch civil al servetsch militar. I saja chastiabel da vulair schliar il problem d'in servetsch cun stuschar il problem sin tschel servetsch, ha ditg la cussegliera naziunala Rosmarie Quadranti PBD/ZH.
Servetsch civil chatta adina dapli interess
Cun la revisiun vul il Cussegl federal engrevgiar la midada dal servetsch militar al servetsch civil. El fa propostas per sbassar il dumber da permiss.
Cun dischmetter l'examen da conscienza il 2009 è il servetsch civil vegnì pli attractiv. Eri l'onn 2008 anc 1'632 permiss è il dumber s'augmentà il 2009 sin 6'720. L'onn passà èsi stà 6'785 permiss.
RR novitads 12:00


text:
Arni (AG)
Cuurdinàde: 47°19.1667′N 8°25.3333′E
Arni a l'è un cumün svizzer del distret de Bremgarten. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 1 741 abitant e una süperfiss de 3.37 km², e al se tröva a una altitüden de 568 meter sura al livel del mar.
El cumün de Arni a l'è tacaa ai cumün de Aesch bei Birmensdorf (ZH), Hedingen (ZH), Islisberg, Jonen, Oberlunkhofen, Oberwil-Lieli, Unterlunkhofen.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Arni l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1184 col nom de Arne.[1]
L'andament storegh de la popolazion de Arni l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
- ^a with out Islisberg, which separated in 1983
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Arni website
- Arni (AG) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Sgrif
I sgrif a inn di lavorà che a se troeuven a l'estremità di sciampe de la pupart di mamifer, usei e un quai retil.
Inn di fanere a forma de rampinera. La parolla sgrif la poeul anca vesser doperada per i invertebrad, un quajcoss de compagn el poeul vesser de fad trovad in di artropod coma i bordoch o i ragn, che a gh'hann una strutura rampinada conligada in manera direta a la sciampa o al tars in manera de podé ciapà mej i robe o per podé andà in su una qualsessia superfis. I sgrif a poeuden vesser doperad per ciapà e tegnì franca una ciapada, sgarlà o rampegàss in su i piante. I sgrif a inn componid de una proteina resistenta ciamada cheratina. Esisten apendis compagn che però a inn minga rampinade e guzz e donca ciapen el nom de onge. In passad, i sgrif de leon, tigher e ors vegniven doperad in de la costruzzion de ornament, collane e fermaj. Incoeu la produzzion a l'è vegnuda illegala perchè part de animai protesgiud.
In di tetrapod[Modifega | modifica 'l sorgent]
In di tetrapod, i sgrif a inn de cheratina spartid in du strad. L'ongia (unguis) a l'è la part de foeura e pussee dura, formada de fiber de cheratina metude in perpendicolar a la direzzion de cressida e stratifegade in obliquo.
In di mamifer[Modifega | modifica 'l sorgent]
Inn element a la fin di did di sciampe che serven per sgarlà, ciapà su e a defendess. Inn de longhezza variabila a segonda di speci e inn formade de alfa cheratina. In de l'om l'equivalent inn i ongie. Un'ongia assee granda de podé tegnì un bell pes a l'è ciamada zocor. I sgrif a poeuden vesser protratel (scondud e tirad foeura de l'animal), semi-protratel, minga protratel né retratel, semi-retratel o retratel (tirad foeura normalment e scondud de l'animal). Di voeulte la cressida di sgrif la se ferma e la repart, coma el vegn in di pel. L'unega diferenza a l'è che i pel borlen sgiò per poeu vesser sostituid an'mò, in di sgrif, inscambi, el vegg segment el vegn perdud. El process de sostituzzion de l'ongia del mazza-pioeugg de l'om el ciama devers mes. Tant animai vegnen despess vedud in de l'at de "molàss i ongie" sora un toch de legn o olter material, quei selvategh ghe n'hann minga besogn desgià che i so a se consumen indeperlor al contat cont el terren. I animai domestegh coma (cavai, asen e mul) despess a gh'hann besogn de una spuntada ai zocoi cont un maniscalch, a causa del so poch moviment in su terren dur.
In di artropod[Modifega | modifica 'l sorgent]
I sgrif a inn di espansion de chitina in su i segment terminai di (tars) di art. A inn minga equivalent de un pont de vista filogenegh ai sgrif di tetrapod.
Ligam de foeura[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su artiglio
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su artiglio


text:
Per tegnair pass cun la digitalisaziun e recrutar persunal qualifitgà stoppian ins crear in entir ecosistem, explitgescha Patricia Deflorin, experta d'innovaziun e digitalisaziun che docescha a la HTW a Cuira. Quai munta nagut auter che attrair diversas interpresas industrialas en il Grischun.
«Sch'jau ma decid sco persuna qualifitgada da vegnir en il chantun Grischun, lura hai jau pliras pussaivladads da ma sviluppar vinavant.» Ins na stoppia betg lavurar tar ina interpresa per adina, mabain possia era midar patrun.
Spezialists èn là, nua ch'i dat pussaivladads da sa scolar
Ch' i saja in dischavantatg d'avair la sedia en la periferia, na crai Werner Cajacob betg. El è manader da la partiziun da perscrutaziun e svilup da la fatschenta Oblamatik a Cuira. Tala construescha apparats electronics per il sectur sanitar, sco per exempel per spinas d'aua. Cun buna electricitad e bun internet possian ins manar in'interpresa, danunder ch'ins veglia. Innovaziun possia nescher dapertut, è el persvadì. «I dovra be la glieud che ha il curaschì da far uschia insatge en nossas regiuns.» Persunas qualifitgadas anflian ins en emprima lingia là, nua ch'i dettia la pussaivladad da sa scolar. «Sch'i van a Turitg a studegiar, savurani autra aria e restan forsa là.»
L'Oblamatik ha duas strategias per schliar il problem: Per l'ina furman els emprendists sin il sectur da l'electronica. Tals scoleschian els era vinavant. «Plinavant essan nus activs en las scolas. Saja quai tar la HTW a Cuira, a Rapperswil u a Buchs. «Nus giain a las fieras, discurrin directamain cun la glieud per far vegnir els a Cuira.»
Programmar davent l' Australia u la China
I dovria ils megliers talents, statuescha Reto Gurtner. Per il startup che haja creà sia app «inside Laax» haja el engaschà persunas da la Finlanda u era insatgi da la California. Tuttina datti cunfins: «Jeu na poss betg retrair spezialists da l'India. Els avessan in problem cun il magun suenter duas emnas qua tar nus», di il CEO e president da l' Arena Alva.
Gist la digitalisaziun sezza porta dentant ina schliaziun per quest problem: Las persunas stoppian gnanc esser preschentas fisicamain en il Grischun. Sur l'internet possian ils programmaders er far lur lavur davent da l' Australia u la China.
RR actualitad 06:00


text:
Il cussegl d'administraziun ed il nov CEO han nuà in pachet da mesiras finanzialas che segirescha la fatschenta operativa a partir dad ussa ed uschia era 40 plazzas a Landquart.
Sco Carna Grischa scriva sajan ils manglaments da qualitad e dals process da controlla dal davos temp vegnids eliminads. Il CEO d'enfin ussa, Xaver Dietrich, bandunia l'interpresa en enclegientscha vicendaivla.
Carna Grischa resta Carna Grischa
Carna Grischa na mida betg num, quai malgrà ch’i aveva dà emnas a la lunga novitads negativas en ils meds da massa svizzers. Sco il nov schef ad interim da Carna Grischa Martin Niederberger ha detg ad RTR, na vesess quai betg ora bain sche Carna Grischa midass il num. Ins faschess be la parita d’in ulteriur engion. La decisiun da salvar il num Carna Grischa saja stada ina greva.
RR novitads 12:00


text:
L’onn 2016 aveva la vischnanca dà in credit da 3 milliuns francs a l’institut Otalpin Ftan pervia da problems finanzials. La fin da quest onn scada il termin da pajar enavos quel.
Annullaziun da dretg da cumpra e precumpra
Tras questa restituziun vegn annullà il dretg da cumpra e precumpra da la vischnanca da Scuol. Er sche la durada dal dretg da cumpra durass anc in onn pli ditg e quel da precumpra fin l’onn 2040, è la suprastanza da Scuol da l’avis ch’ina annullaziun anticipada fetschia senn, co ella scriva en la missiva per la radunanza communala. Quai oravant tut per simplifitgar a la nova possessura dal Institut Otalpin Ftan – il Dulwich College – las finanziaziuns per investiziuns planisadas, scriva la vischnanca en la missiva. Vinavant n’exista tenor la suprastanza nagin privel da proteger l’immobiglia da speculaziuns a curta vista.
La radunanza communala decida ils 4 october davart questa fatschenta.
Ord l'archiv
Ils da Scuol han stuì decider il 2017 schebain il credit da 3 milliuns francs per l'Institut Otalpin a Ftan vegn prolungà.


text:
Infurmaziuns per interprendidras e per interprendiders
Blers manaschis en il chantun Grischun occupan collavuraturas e collavuraturs da differents pajais e da differentas culturas e procuran per lur integraziun en differenta moda e maniera, per exempel cun:
- integrar ellas ed els en la cultura dal manaschi
- promover l'acquisiziun da la lingua locala
- sustegnair furmaziuns supplementaras internas ed externas
- sustegnair pussaivladads da qualificaziun ed il prender suenter in diplom professiunal
- intermediar activamain infurmaziuns davart la muntada e l'impurtanza d'emprender la lingua locala, da s'integrar en la societad sco er davart la furmaziun professiunala e la furmaziun supplementara en Svizra
Interpresas che promovan l'integraziun da lur collavuraturas e da lur collavuraturs esters prestan ina contribuziun essenziala per tut la societad e profiteschan per lur manaschi en blers reguards, tranter auter:
- cun garantir la communicaziun e la chapientscha
- cun simplifitgar process interns
- d'ina cuntentientscha pli gronda da las collavuraturas e dals collavuraturs
- d'ina meglieraziun dal clima da manaschi
- d'ina loialitad pli gronda per l'interpresa
CTA – dialog d'integraziun cun il mund da lavur
Il discurs d'integraziun cun las federaziuns economicas sco er cun ulteriurs partenaris da dialog ch'è vegnì lantschà l'october 2012 da la conferenza tripartita davart las aglomeraziuns (CTA) ha la finamira da promover il success tar l'integraziun da lavurantas e da lavurants esters sin basa d'ina collavuraziun rinforzada ed intenziunada dal stadi e da l'economia.
Sin la pagina d'internet www.dialog-integration.ch chattais Vus infurmaziuns actualas davart projects currents sco er ina collecziun da good practices, infurmaziuns da basa e generalas, glistas da controlla e diversas adressas da posts da cussegliaziun e d'infurmaziun.
Curs da lingua e purschidas d'integraziun per Vossas collavuraturas e Voss collavuraturs
Vus tschertgais in curs da lingua per Vossa collavuratura u per Voss collavuratur u al vulais render attent a purschidas d'integraziun existentas? Ina survista dals curs da lingua che vegnan purschids en il chantun e da las purschidas d'integraziun dal Grischun chattais Vus sut la rubrica "Kurse/Angebote".
Infurmaziuns quotidianas en 20 linguas
Vus vulais sustegnair Vossa collavuratura u Voss collavuratur immigrà ch'el po s'orientar uschè svelt sco pussaivel en ses novs conturns da viver e tschertgais infurmaziuns davart la vita e davart la lavur en Svizra. La broschura chantunala da bainvegni cuntegna infurmaziuns impurtantas davart ils secturs tematics ils pli differents ed è disponibla en 20 linguas. Ulteriuras infurmaziuns chattais Vus qua.


text:
Stela
Una stela a l'è un corp celest che'l sberlüsiss per la sua lüs. Per l'astrunumia, una stela a l'è una sfera de plasma (gass bel junizaa a temperadüra propi granda) propi granda e sberlusenta che la genera energia in del sò nücli per prucess de füsiun nücleara; 'sta energia chì la va in del spazi cume und eletrumagnetich e neütrit. Un bel poo de element chimigh püssee pesant del idrogen e del eli (quij che ghe n'è püssee in del Ünivers) a hinn sintetizaa in di nücli di stel cunt el prucess de nücleusintesi.
La stela che l'è püssee arent a la Tera a l'è el Suu, che'l da la püssee part de l'energia de la Tera. I alter stel, asca i süpernov, se poden vidè duma a la nocc e paren di puntit sberlusent e che tremen per i efet destursiv de la nostra atmusfera.


text:
da sora Maria Vincenz
Il text da questa dumengia meina nus aunc ina gada ella sala dalla sontga Tscheina. Jesus ei serimnaus cun ses giuvnals. El lai dar nus in’egliada en siu cor! Nus vegnin pri viaden en in’atmosfera fetg intima denter il Bab en tschiel e Jesus. Igl ei in text che va per cor a nus.
El descriva grondas verdads, las qualas nus capin mo tec a tec. Igl emprem udin nus enzatgei sur dils giuvnals.
1. Il Bab en tschiel ha dau ils giuvnals a Jesus. Co ei quei manegiau? Il Spert Sogn arva lur cors, aschia ch’els possien udir il clom da Jesus. Sche nus arvein nos cors en carezia ed attaschadad, vegn il Spert da Diu era ad operar en nus.
2. Jesus vegn glorificaus ed honoraus entras ils giuvnals ed entras ils carstgauns, ch’ein vegni salvai e spindrai entras el e che han retschiert la forza da menar ina veta cristiana. Els han ina missiun.
3. Sco Dieus ha tarmess Jesus el mund, aschia tarmetta Jesus era ses giuvnals el mund. El fa oraziun per els. Els ein en quei mund, mo buca da quei mund, di Jesus. Il mund, ils carstgauns da gliez temps, sco era nus oz, essan en prighel da sedrizzar en e viver senza Diu. Perquei tarmetta Jesus ses giuvnals viado el mund, per ch’els meinien ils carstgauns anavos tier Diu, il Bab en tschiel.
4. Ed aunc enzatgei udin nus en quei discuors, en quella oraziun grondiusa: Jesus annunzia legria. Ina legria che negin sa prender dad els.
5. Mo el di era tgei che spetga sin els; numnadamein difficultads, prighels, gie odi e mort. Plaids pia, che savessen prender la curascha ed il planschiu sutta peis! Jesus lai ses giuvnals e nus denton buca persuls. «Jeu sun cun vus tut ils dis, tochen alla fin dil mund» (Lc 28,20b).
Gn 17,11b–19
11bSogn Bab, salva els en tiu num che ti has dau a mi, per ch’els seigien units sco nus. 12Aschiditg che jeu sun staus cun els, hai jeu salvau els en tiu num che ti has dau a mi. Jeu hai pertgirau els, e buc in dad els ei ius a piarder dano il fegl dalla perdiziun, per che la Scartira secumpleini. 13Mo ussa vegn jeu tier tei. Quei denton ditgel jeu aunc el mund, per ch’els hagien en els mia legria en tut sia plenezia. 14Jeu hai dau ad els tiu plaid, ed il mund ha odiau els, perquei ch’els ein buca ord il mund, sco era jeu sun buca ord il mund. 15Jeu roghel buca, che ti prendies els ord il mund, mobein che ti preservies els dil mal. 16Els ein buca ord il mund, sco era jeu sun buca ord il mund. 17Sanctifichescha els tras la verdad; tiu plaid ei verdad. 18Sco ti has tarmess mei el mund, aschia hai jeu era tarmess els el mund. 19E per els sanctificheschel jeu memez, sinaquei ch’era els seigien sanctificai ella verdad.


text:
Marco Odermatt gudogna il super-G da Saalbach cun in avantatg da 62 tschientavels sin il Franzos Matthieu Bailet. Terz daventa l'Austriac Vincent Kriechmayr cun in retard da 0,81 secundas. Per Odermatt èsi la terza victoria en ina cursa da la cuppa mundiala. Ed il duel per la culla pitschna dal super-G tranter Odermatt e Kriechmayr n'è anc betg decidì.
Dus ulteriurs Svizzers vegnan tranter ils top 6 – Justin Murisier perda 0,98 secundas e vegn sin plaz 5 e Beat Feuz è 1,17 secundas enavos e fa rang 6. Ina buna prestaziun mussa era il Grischun Stefan Rogentin, cun 2,18 secundas retard sin Odermatt daventa el 17avel. Gino Caviezel vegn 36avel.
Betg arrivads en l'arrivada èn dals Svizzers: Loïc Meillard, Ralph Weber e Niels Hintermann.


text:
POV: junges theater basel, BS
Lingua:
udestg svizzer
Durada: 55 Minutas
lieu d’occurrenza: Alte Reithalle, Aarau
«Hallo ensemen, bel che vus essas qua! POV: n'è betg ina saira da teater classica, mabain ina maschaida da film en directa e game. En il decurs da la saira datti in pèr muments, nua che vus pudais decider co ch'i va vinavant.»
Cun quests pleds beneventa Adi las visitadras ed ils visitaders. Els èn envidads da parter cun el e cun Ying l'inquietezza davart la scumparsa da lur ami Elio. Ying va en l'abitaziun dad Elio per chattar ora, nua ch'el pudess esser. Per videocall è ella colliada cun Adi – e cun il public en il teater. Il gir da Ying tras l'abitaziun dad Elio irritescha il maletg ch'ella s'ha fatg dad el. Igl è in pau sco navigar en l'internet. Adina puspè s'avra insatge nov. Curiusitads sa chattan ina sper l'autra ed igl è grev da decider tge fastiz suandar.
«La tecnica che pussibilitescha la saira da teater interactiva è cumplexa, ma resta per gronda part zuppada a las visitadras ed als visitaders. Uschia pon ins s'approfundar cumplainamain en l'eveniment. La dumonda co che quai funcziuna tut resta nunrespundida, sco il tric d'in bun magi.» (BAZ, 28-4-2022)
La gruppa
Al junges theater basel vegnan elavuradas e represchentadas inscenaziuns sut ina direcziun professiunala. L'ensemble variabel da profis e laics vegn mess ensemen mintgamai aposta per ils projects correspundents. Sco actur:as vegnan pledentads surtut giuvenils dals agens curs da teater. Enturn ils giuvenils èn tut las posiziuns occupadas cun profis – p.ex. la reschia, l'inscenaziun, ils costums, la musica, l'illuminaziun, la dramaturgia. Ils temas da las producziuns vegnan sviluppads en discurs cun giuvenils, persunas d'instrucziun ed artist:as.
Il 2014 ha il junges theater basel survegnì il Premi svizzer da teater.
Credits
- Reschia Anna Fries
- Egls da Sascha Rijkeboer
- Tribuna Jennifer Merlyn Scherler
- Costums Yann Slattery
- Sound Yanik Soland
- Dramaturgia Uwe Heinrich
- Assistenza da la reschia Jan Dagorov-Grobben
- Maletg da tribuna assistenza Harumi Mumenthaler
- Tecnica Claudio Bagno, Pina Schläpfer
Giugaders
Promovì tras
ProHelvetia, Kanton Basel Stadt


text:
Bataria (eletrotecnega)
Una bataria (anca bateria o pila) a l'è, in eletrotecnega, un dispositiv che l'è bon de convertì l'energia chimega in energia eletriga, a travers de 'na reazzion de ossid-reduzzion. Fina al 1869, ann de invenzion de la dinamo, a l'è stada l'unega manera cognossuda de prodù energia eletriga per l'om.
Istoregament, se ciamava bataria domà quella fada su de pussee celle, e ogni cella l'era ciamada pila, ma incoeu i termen inn doperad in manera assee intercambiabel. La prima pila comè la cognossom incoeu l'è stada fada su del fisegh lombard Lissander Volta in del 1800, l'inscì ciamada pila del Volta, ma l'era stad no bon de capì fina in fond el fonzionament del sistema, roba che la sarà fada circa 50 agn inanz del Michael Faraday. A nivell prategh a l'è stada la cella del Daniell del 1836 la prima pila doperabel foeura di dimostrazzion, che l'è stada doperada per alimentà i linie telegrafeghe.
Incoeu gh'è vari tipi de batarie, de quelle piscinine che reagissen con l'aria che inn doperade per i aparecc acustegh a quelle pussee grand doperade per i grup che tegnen in pè i gran impiant se la cala la corrent, a passà per i pile alcaline doperade per l'eletronega piscinina e ai batarie ai ion de litio, doperade soratut per l'eletronega pussee granda recaregabela e per i grup de continuità piscinin, e ghe n'è alter pussee specialisteghe.
A bon cunt, gh'hann una energia specifega propi pussee bassa rispet a la pupart di combustibel, però la possibilità de spostài, e di voeulte l'eficienza di generator, i renden aprezzabel rispet a 'n generator.
RiferimentModifega
Alter progetModifega
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su pila
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su pila


text:
Gejú Crist
Gejú Crist o Gejú de Nazaret (Betlem, 7-2 dan C. [1], 23-36 do C. [2]) é le fondadú y la figöra zentrala tl cristianejim, te chël che al é le Messia, le Fí de Dî gnü söla tera, mort y ressorí. Al é üna dles figöres plü importantes tla storia dla porsona. Süa storia, dantadöt i ultims agn de süa vita cun l’indicaziun de 24 mirachi, é cuntada tl Nü Testamënt, dantadöt ti Vangeli y tles Lëtres dl Apostul Paul.
La crusc sön chëra che Gejú é mort é le simbol dl cristianejim. Tl iudaism é jú n predicadú itinerant, mo nia le Messia Fi de Dî. Tl islam él un di maius profec dan da Maomet.
La numeraziun di agn dla storia Anno Domini, che é na abreviaziun dla scrita “anno ab Incarnatione Domini nostri Iesu Christi” (chël ó dí "ann dal'Incarnaziun de nosc Signur Gejú Crist"), indicada cun “dan C.” (dan la nasciüda de Gejú Crist) y “do C.” (do la nasciüda de Gejú Crist) é chëra plü adorada al monn y ince scrita dant da istituziuns internazionales sciöche les Naziuns Unides.


text:
L’ auto-cisterna veder, ch’è stà 33 onns en servetsch, n’ademplescha betg pli las pretensiuns dumandadas als pumpiers en la vischnanca da Glion suenter la fusiun l’onn 2014. El è simplamain memia plauns. Entaifer 10 minutas suenter che l’alarm da fieu è dà, sto l’emprim pumpier esser sin il plaz dal brischament. En la vischnanca fusiunada n’è quai dentant betg pli pussibel cun il vehichel veder, perquai che differentas fracziuns èn memia lunsch davent da la basa da pumpiers da Glion.
Ord quai motiv ha la vischnanca decidì da remplazzar quai auto-cisterna cun in nov. Il nov auto è pli spert, ha ina tracziun a quatter rodas e dispona vitiers anc d’in tanc d’aua pli grond. 2’400 l aua stattan uss a disposiziun als pumpiers, quai èn ca. 30 bogneras plainas. Plinavant è l’auto equipà cun different material tecnic sco p.ex. uders, indriz d’illuminaziun, generaturs e reservuars d’oxigen. Custà ha il nov auto-cisterna CHF 335’000.-.
CHF 515’000.- per il corp da pumpiers
Sper il nov auto-cisterna ha il corp da pumpiers anc savì prender en funcziun ulteriurs novs vehichels ils davos onns dapi la fusiun da la vischnanca da Glion. Uschia ha i dà in bus per transportar persunas, in vehichel spezial per tschentar uders e per l’onn 2017 è planisà la cumpra d’in auto cun punt cun cabina dubla.
Per ils interessads:
Il nov auto-cisterna dals pumpiers da Glion vegn exponì a l’ILHGA dals 13 enfin ils 16 d’october a Glion sin l’areal da la chasa da scola.


text:
En il segund gieu da gruppa encunter l’Ungaria vul la Svizra danovamain festivar ina victoria ed uschia gia sa distanziar in zic da la concurrenza.
La Svizra vala sco il favurit encunter l’Ungaria, tuttina sto l’equipa da Vladimir Petkovic avair adatg. Ils Ungarais han pudì in grond pass da stgala si suenter ch’els vegnan trenads dal duo tudestg Bernd Storck (scheftrenader) ed Andreas «Andy» Möller (trenader assistent). En l’emprim gieu da qualificaziun ha l’Ungaria dentant stuì sa cuntentar cun in pari da 0:0 encunter las Inslas Feroe.
Al campiunadi d’Europa en Frantscha ha l’Ungaria dentant mussà lur potenzial, quai cun sa qualifitgar sco victurs da gruppa per la fasa da K.o. Suenter l’otgavelfinal han ils Ungarais sco ils Svizzers era stuì turnar a chasa.
Il segund gieu da qualificaziun tranter l’Ungaria e la Svizra cumenza a las 20:45 uras. A partir da las 20:00 uras tegn er il Radio Rumantsch vus si current tge che curra e passa en il stadion a Budapest.


text:
Vulais Vus returnar in product, As laschar restituir il pretsch da cumpra u barattar in artitgel? Cudeschs, autos u vestgadira – en Svizra na prevesa la lescha nagin dretg da returnar u barattar per consumentas e consuments. Mintga fatschenta po far sias atgnas reglas.
Intginas fatschentas concedan a lur clientella in dretg da revocaziun da 14 dis u dapli: durant quest temp pudais Vus returnar u barattar in product.
La lescha regla sulettamain ils suandants affars:
vendita da porta a porta: quai vul dir tut ils affars, tar ils quals Vus vegnis surprais – betg mo a la porta chasa, mabain per exempel er sin via u ad in’occurrenza da reclama;
contracts fatgs al telefon, damai contracts, tar ils quals Vus consentis ad ina cumpra al telefon.
En tuts dus cas pudais Vus revocar il contract aifer 14 dis sche la valur da la rauba importa dapli che 100 francs.
Per il commerzi online valan en Svizra las medemas reglas sco per la cumpra en fatschenta. Legiai adina las cundiziuns generalas da fatschenta dal purschider; la lescha prevesa darar disposiziuns obligantas.
En cas da conflict cun fatschentas online svizras, As gida il post da mediaziun E-Commerce.
Precauziun speziala vala per cumpras online a l’exteriur.
Tips per restituziuns e barats
Impurtant è che Vus possias mussar la quittanza.
Returnai la rauba sche pussaivel en l’emballadi original.
As laschai per segirtad dar ina quittanza en scrit per in barat u per ina restituziun.
Artitgels d’igiena e rauba a pretsch reducì na pon per il solit betg vegnir returnads.
Per products novs vala en Svizra ina garanzia da dus onns. Suenter stat ina fatschenta buna mo, sch’il contract da cumpra prevesa ina garanzia prolungada. Per products d’occasiun vala ina garanzia d’in onn.
Las purschidras ed ils purschiders na dastgan betg scursanir quests termins; els pon dentant excluder cumplettamain la garanzia.
En cas d’ina mancanza, contactai la vendidra u il vendider uschè spert sco pussaivel. La purschidra u il purschider ha las suandantas pussaivladads:
prender enavos la rauba e restituir il pretsch da cumpra;
dar in rabat;
substituir l’artitgel cun defect.
La lescha n’è betg lianta en quest resguard, perquai pon las purschidras ed ils purschiders er mo prevesair il dretg da reparatura en lur cundiziuns generalas da fatschenta. Infurmaziuns detagliadas survegnis Vus tar l'Uffizi federal per dumondas dal consum.
En cas da conflicts As gidan las organisaziuns da consumentas e consuments e posts d’intermediaziun.
La lescha na regla betg la durada da valaivladad da bons. Verifitgai la valaivladad sin il bon e fixai tut tenor ina durada pli lunga. Ulteriuras infurmaziuns chattais Vus sin la pagina d’internet da l’Uffizi federal per dumondas dal consum.
Infurmaziuns per consumentas e consuments (Uffizi federal per dumondas dal consum)
Respostas a las dumondas las pli frequentas davart il consum ed il dretg (Uffizi federal per dumondas dal consum)
Post da mediaziun E-Commerce per reclamaziuns en connex cun cumpras online
RecallSwiss (admin.ch) l’app per revocar products privlus


text:
Il Bernina Gran Turismo è la cursa da muntogna la pli populara per autos istorics. La cursa da muntogna furma la fin da l’emna da l’automobil en Engiadina Ota che ha lieu dals 2 fin ils 11 da settember. La cursa sezza ha lieu ils 10 ed ils 11 da settember.
Cun autos istorics e classics da viadi sin il Pass dal Bernina.
La cursa da muntogna Bernina Gran Turismo era fitg populara anc avant la segunda guerra mundiala. Duas giadas ha quai dà questa cursa da muntogna. L’onn 1930 è quai dentant stà fini cun sa mesirar cun ils pli sperts autos da quella giada sin in traject da la via dad in pass. Uschia è il Bernina Gran Turismo sparì da la carta cun occurrenzas dad autos. Pir l’onn 2014 han in per amis – cun la passiun per autos vegls, per istorics, e per models ch’èn daventads classichers – dà nova vita al Bernina Gran Turismo. Dapi lura datti puspè questa occurrenza.
Autos dal 1905 fin tar il 1990
Il dumber da participants che fan part a questa cursa istorica è limitada. Mo 80 autos pon ir a la partenza da la cursa ch’è gia puspè uschè populara sco tar las emprimas ediziuns al principi da l’ultim millenni. Ils autos partan sa chapescha en differentas categorias. Decisiv per questa classificaziun èn ils onns da construcziun dals vehichels. Uschia fan ins ina categoria per exempel cun autos sco il Aston Martin LM2 da l’onn 1928, en ina autra classa parta dentant per exempel il Shelby Cobra u il Porsche RSR dal 1974.
Pass dal Bernina serrà pervia dal Gran Turismo
La cursa en il format sco quai ch'ella sa preschenta ozendi ha lieu sin il traject original dal Pass dal Bernina. Perquai è il pass serrà sonda e dumengia per pliras uras per tut l'ulteriur traffic. Ils autos da cursa han da far in traject da 5,7 kilometers da La Rösa fin sin l'Ospiz dal Bernina. Sin il traject dat quai circa 50 stortas ed ils pli sperts autos fan quel traject en in zichel dapli che trais minutas.


text:
Duminica 18 d’Otober 2020 – Leture bìbliche
Duminica 18 Otòber 2020 – Duminica apress la Pancòsta ch’a fà 20
Leture bìbliche: Salm 99; Surtìa 33:12-23; 1 Tessalonicèis 1:1-10; Maté 22:15-22 con le vos ëd Paolo Castellina, Marco Moretti, Massimo Marietta, Anin Ferrero, Gianni Marietta.
“La fòrsa d’un bon esempi” a podrìa esse ‘n tìtol adat a gionté ansema le quatr leture bìbliche ‘d costa duminica. Ant ël quàder ëd n’umanità arvirosa, Dé a l’é arzervasse ‘n pòpol ch’a l’é fedel a chiel. Cost pòpol a l’é sortì da la consacrassion a chiel ëd përsonagi eminent tanme Abram, Mosè, Aaron, e Samuel ch’a l’han servilo e che chiel a l’ha stabilìje coma ij sò portavos e model. A l’era nen belfé lòn ch’a l’avìo da fé d’òm coma Mosè: a l’avìo da mné anans un pòpol ch’a l’era soens teston e malarconossent. Lor, contut, a dvento ‘d modèj ‘d fidelità a Nosgnor e determinassion ant sò sërvissi, e parèj a resto ‘dcò për nojàutri. I vëdoma sossì ant le prime leture bìbliche d’ancheuj. Ël carater esemplar dij “amis ëd Dé” i lo vëdoma confërmà ant la tersa letura dj’Epìstole, andova che la coerensa e la fidelità dl’apòstol Pàul a vagna ‘n bon arcòlt ëd cristian ch’a lo ìmito e che, a soa vira, a dvento d’esempi për d’àutri. Ant la quarta letura, cola dij vangej, Gesù a ten testa a d’aversari an malafé e a stabiliss ël prinsipi dl’autorità suprema ‘d Dé dzora qualsëssìa autorità uman-a.
I.
La grandëssa ‘d Nosgnor Dé, Creator e sovran dl’univers antregh, a dovrìa anfonde timor e frisson a minca na përson-a ‘d bon sens. L’arogansa e l’arvira a chiel ëd tanti uman, contut, a riva fin-a a aceté d’esse campà ant l’infern pitost che pieghesse ‘dnans a chiel. Ël timor ëd Nosgnor, contut, a l’é ‘l fondament dla vera sapiensa: tuti coj ch’a-j dan da ment a l’han ëd bon sens (Salm 111:8). Sossì a l’é ‘l cas ëd Mosè, Aaron e Samuel, che Nosgnor a l’ha fàit ij sò portavos e mediator, e che Chiel a l’é compiasusse ëd ciamé “amis” e ‘d parleje facia a facia. I vëdoma tut sossì ant ël Salm 99, che adess i andoma a sente.
“Nosgnor a regna! Le nassion a tërmolo! Chiel a l’é setasse dzora ai cherubin e la tèra a l’é stàita socrolà. Nosgnor a l’é grand an Sion, a l’é dzura a tute le nassion. Che tute le nassion a làudo tò Nom grand e maravijos! Ch’a làudo la fòrsa dël Rè ch’a l’ha cara la giustissia! Ti ‘t fortisse la dritura. Ti ‘t sicure an Giacòb la giustissia e l’equità. Laudé Nosgnor, nòstr Dé! Prostreve dë ‘dnans a sò scagn! Chiel a l’é sant! Mosè e Aaron a l’ero an tra ij sò sacerdot! Samuel a l’era an tra coj ch’a ‘nvocavo Sò Nom! A l’han pregà Nosgnor e Chiel a l’ha scotaje. Chiel a-j parlava da na colòna ‘d nìvole, lor a scotavo lòn ch’a-j comandava, le régole e a j’istrussion ch’a-j dasìa. Nosgnor, nòstr Dé, Ti ‘t l’has scotaje. A l’han trovà ‘n Ti un Dé ch’a përdon-a, ma ‘dcò un ch’a castiga coj ch’a fan ëd pecà. Laudé Nosgnor, nòstr Dé! Rendje onor an sla montagna santa, përché Nosgnor, nòstr Dé a l’é sant!” (Salm 99).
II.
L’incarich che Nosgnor a fida a Mosé a nen pròpi belfé, e as capiss coma Mosé a-j ciama, a Nosgnor, “ëd garansìe” che përdabon chiel a lo compagna e a lo giuta. Sossì a l’é lòn ch’i trovoma ant l’episòdi dël lìber dla Surtìa, capìtol 33, anté ch’i trovoma Mosé ch’a ciama a Nosgnor d’acordeje n’arvelassion ëspecial ëd chiel medésim ch’a-j daga sigurëssa. Parèj Dé cost’arvelassion ëd soa glòria a-j la dà, ma mach ed manera limità. La grandëssa ‘d Dé, an efet, a l’é nen quajcòsa che j’uman a podrìo soporté e comprende. A l’é për lòn che, për raportesse a Dé, i l’oma da manca ‘d na “interfacia”, na mediassion, cola che chiel medésim aas compias dë stabilì.
“Mosè a l’ha dit al Signor: “Varda, ti ‘t l’has dime: ‘Fa monté ës pòpol’, ma ‘t l’has nen dime chi ch’ a vnirà con mi. Ma ti ‘t l’has dit: ‘It conòsso për nòm e ‘t l’has trovà grassia dë ‘dnans ai mè euj’. Ora, s’i l’hai trovà grassia dë ‘dnans ai tò euj, fame conòsse toe vie, parèj ch’it conòssa e ch’i peussa seguité a trové grassia dë ‘dnans ai tò euj. Varda, costa nassion a l’é tò pòpol”. E Nosgnor a l’ha dit: “Mìa presensa at compagnerà e i ‘t darai d’arpòs”. E Mosè a l’ha dije: “Se toa presensa a ven nen con nojàutri, fane gnanca parte da sì, përchè coma podrìa-ne savèj ch’i l’hai trovà grassia dëdnans ai tò euj, mi e tò pòpol, s’ it ven-e nen ansema a noi, parèj ch’a-i sìa na distinsion fra nojàutri e tute j’àutre nassion ch’a-i é an sla facia dla tèra?”. E Nosgnor a l’ha dije a Mosè: “I farai lòn ch ‘it ëm ciame, da già ch’ it l’has trovà grassia dë ‘dnans ai mè euj e ch’it conòsso për nòm”. E Mosè a l’ha dit: “Fame conòsse toa glòria!”. E ‘l Signor a l’ha dit: “I farai passé dë ‘dnans a ti tut mè splendrior. Dë ‘dnans a ti i proclamerai ‘l nòm ëd Nosgnor. I l’avrai pietà ‘d chi i vorerai avej-je pietà e i l’avrai compassion ëd chi i vorerai avèjne compassion”. Ma a l’ha ‘dcò giontà: “Ti ‘t peude nen vëdde mia facia, përchè gnun a peul vëdde mia facia e vive”. Nosgnor a l’ha dit: “Varda-sì ‘n leugh dacant ëd mi: ti të staras an sna rochera. Quand ch’a passërà mia glòria, it butrai ant na chërpura dla rochera e i ‘t quatrai con la man fin tant ch’i sìa passà. Antlora i gavrai via la man e it më vëdras da daré, ma mia facia a l’ha pa da vëddse” (Surtìa 33:12-23).
III.
An costa tersa letura, ciapà dal prinsipi dla prima litra ai cristian ëd Tessalònica, l’Apòstol a-j làuda për le bon-e assion ch’a fan e ch’a seurto da na fé génita (na fé ativa), për l’amor ch’as angagio a dé sensa strachess-ne, e për la costansa ‘d soa speransa e lolì tant da dventé lor medésim n’esempi për tant d’àutri cristian. Tut sossì perché lor a son dventà “d’imitator” dl’apòstol Pàul ch’a l’ha mostraje an pràtica coma ch’as ha da vive da cristian. Ëd sicur Pàul an lòn a l’era un ch’a pijava an sël sério l’imitassion dël Crist. Varda ‘n pòch la potensa dël bon esempi!
“Pàul, Silvan e Timòt, a la cesa dij Tessalonicèis ch’a l’é an comunion con Dé, ël Pare, e con Nosgnor Gesù Crist; grassia e pas a voi! Quand ch’i foma mension ëd vojàutri an nòstre orassion, i rendoma sèmper grassie a Nosgnor për tuti vojàutri, e dë ‘dnans a Dé nòst Pare i arciamoma sèmper a nòstra memòria vòstra fé ativa, vòstr amor mai strach e la costansa ‘d vòstra speransa an nòst Signor Gesù Crist. Frej e seur, amà da Nosgnor! I savoma che chiel a l’ha vreman sernuve përchè nòst Evangeli a l’é spantiasse an tra ‘d vojàutri nen mach con ëd paròle, ma ‘dcò con potensa, përchè lë Spirit Sant a l’ha dave na përsuasion ancreusa che lòn ch’iv disìo a l’é vera. I seve ‘dcò pro dl’anteressament amorèivol ch’i l’oma avù për vojàutri da coma ch’i soma comportasse quand ch’i j’ero an mes a voi. I l’eve arseivù la Paròla con la gòj ch’a ven da lë Spìrit Sant malgré ij grand patiment ch’a l’ha compagnala. An ësta manera i seve stàit imitator ëd nojàutri e dël Signor. A l’é parèj ch’i seve dventà ‘dcò ‘n model për tùit ij cristian ëd la Macedònia e dl’Acaja, dagià che, grassie a vojàutri, nen mach la Paròla ‘d Nosgnor a l’é arsonà an Macedònia e ant l’Acaja. ma tant a l’é spantiasse la fama ‘d vòstra fej an Nosgnor, ch’a l’é fin-a pì nen necessari che nojàutri i na parlo. A son lor medésim a conté coma ch’a l’é stàita nòstra vnùa da vojàutri e coma ch’a l’é stàita vòstra conversion da j’ìdoj a Nosgnor për serve ‘l Dé viv e ver. Pì ‘d lòn, lor a diso ‘d coma ch’i l’eve anvìa dl’artorn dal cel dël Fieul ëd Nosgnor – Gesù, che Dé a l’ha arsussitalo dai mòrt, ch’a l’é col ch’a l’ha liberane da la tëmma dël giudissi ch’a l’ha da vnì” (1 Tessalonicèis 1:1-10).
IV.
J’aversari ‘d Gesù, ch’a l’ero gelos ëd la popolarità ‘d chiel, a lo consideravo na mnassa për el podèj che lor a l’avìo ant la società, e a pijavo minca n’ocasion për ciapelo an fala e podèjlo discredité e acusé. Gesù, contut, ch’as na rendìa bin cont ëd soa malìssia ‘d lor, a savìa bin coma rispondje e buté an evidensa l’ipocrisìa e la malafé ch’a l’avìo. I vëdoma sossì ant l’episòdi dël Vangel ch’i andoma adess a sente ëd Maté 22. An cost passagi Gesù a stabiliss ëdcò ‘l prinsìpi che Nosgnor Dé a l’ha la primassìa dzura qualsëssìa autorità uman-a che a chiel a dovrà rende cont ëd lòn ch’a fà. “Rende a l’imperator lòn ch’a l’é ‘d chiel” a veul nen dì sogetesse a j’autorità coma se nojàutri i l’avèisso da fé tut lòn ch’an diso sensa banfé. Al contrari i podoma bin decide se lòn a l’é giust o nò.
“Antlora i Farisé a son andass-ne e a son consultasse an tra ‘d lor për podèj ciapé Gesù an fala con soe istèsse paròle. E a l’han mandaje ij dissépoj che lor a l’avìo ansema a dj’erodian ch’a l’han dije: “Signor, i savoma che ti’t ses sincer, ch’it mostre la stra ‘d Nosgnor an vrità, e ch’it dise le còse nete e ciàire sensa vardé an facia gnun. Dis-ne donca, còsa na dises-to ‘d sossì: ‘É-lo giust dé ‘l tribut a l’imperator?”. E Gesù, ch’a l’era rendusse cont dj’intension grame ch’a l’avìo, a l’ha risponduje: “Gent fàussa ch’i seve! Përché i veule buteme a la preuva? Mostreme la moneda ch’a serv për paghé le taje!”, e a l’han sporzuje ‘n dné. E a l’ha dije: “Ëd chi ch’a l’é sta facia e sta scrita ‘mbelessì?”. A l’han rësponduje: “Ëd l’imperator!”. Antlora Gesù a-j dis: “Donca, rende a l’imperator lòn ch’a l’é ‘d chiel, e a Nosgnor lòn ch’a l’é ‘d Nosgnor”. Quand ch’a l’han sentù lòn, a son restà sbalordì e, an chitand-lo, a son andass-ne vìa” (Maté 22:15-22).
Orassion
Nosgnor tut-potent e etern! An Crist it l’has arvelane Toa glòria an tra le nassion: dësfend j’euvre ‘d Tòa misericòrdia, che Toa Cesa për tut ël mond a ten-a bon-a con costansa la confession ët Tò Nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.


text:
Nua che Raphael Rauch va, là savura el istorgias. Quai sa mussa gia al cumenzament da la spassegiada si tar la curt episcopala, sin la quala che Vita e cretta ha envidà il teolog e schurnalist.
Anc in zic ord flad da las lungas stgalas, che mainan da la citad veglia si tar la curt da l'uvestg, constatescha Raphael Rauch apaina arrivà sin plazza, che l'uvestgieu da Cuira saja «in grond plazzal da fabrica». L'analogia è evidenta – sin plazza da la curt ramplunan maschinas da construcziun. Il chastè episcopal è amez ina fasa da restauraziun – sco l'uvestgieu cun ses nov uvestg Joseph Maria Bonnemain.
Vent frestg en l'uvestgieu – u l'istorgia dal selfie
Igl era gist suenter avair finì la reportascha, ch'ina remartga cun in tschegn d'egl ha en ina survegnì ina dinamica nunspetgada: Lain ir ina giada a scalinar tar l'uvestg? E quai vain nus dus schurnalists, Raphael Rauch ed jau, lura er fatg.
En sasez ina simpla istorgia: Ir via, scalinar, ir en, discurrer. Che quai è pussaivel è, per tgi ch'è disà il stil da l'uvestgiu dals decennis passats, pauc auter ch'ina sensaziun.
Cun il nov uvestg Joseph Maria Bonnemain tira definitivamain in vent nov en l'uvestgieu da Cuira – ed in simpel discurs da tschintg minutas daventa uschia spezial, ch'el merita er da far in selfie, perfin per nus schurnalists.
L'epicenter d'istorgias ed intrigas
Per sa scuntrar cun in schurnalist investigativ na datti a Cuira betg in meglier lieu che la plazza cun catedrala e chastè episcopal. Qua, en l'epicenter dad istorgias ed intrigas, datti dapertut analogias, che fan glischar er ils egls da Raphael Rauch:
Nus guardain uss gist sin il santeri e jau ma dumonda natiralmain, tgeninas baras che spetgan sin nus schurnalists en l’uvestgieu da Cuira. En ils ultims trais decennis èn succedidas tantas ingiustias. La baselgia na steva betg per misericordia, ma per ina politica da pussanza conservativa diraglia ed jau pens ch’igl è la lezia da nus schurnalistas e schurnalists da rumir si là.
Avant che lavurar per kath.ch ha l'istoricher e teolog promovì rapportà per ARD, ZDF e la Rundschau da SRF. Il schurnalist Raphael Rauch n'era betg disà da far saramonas. Ina tenuta, ch'el maina vinavant er sco manader da redacziun tar kath.ch.
Kath.ch è il portal da novitads catolic, incumbensà da la baselgia catolic-romana da la Svizra. Da lavurar sco schurnalist investigativ per la baselgia catolica – per Raphael Rauch nagina cuntradicziun.
Betg pledader da medias – ma observatur attent
Er sche sia paja vegnia finanziada la fin dals quints cun las impostas da baselgia, na sa vesa Raphael Rauch betg sco «dirigent che guarda ch’il orchester tuna anc meglier». El saja «il criticher attent en l’emprima lingia», che observa critic ed exact:
Mia incumbensa è da far in portal da novitads catolic, actual e relevant. Latiers na tutgan per mai betg be rapports na critics, ma er schurnalissem investigativ.
Dapi che Rauch è manader da redacziun aud'ins e leg'ins adina puspè dal portal da medias catolic. Kath.ch vegn cità dad autras medias sco funtauna baininfurmada – uschia tar l'elecziun dal nov uvestg da Cuira, cura che kath.ch ha publitgà il protocol secret da l'inscunter dal chapitel catedral.
Lingias grassas ed in lavachau pulit
Ma kath.ch ha er sez procurà per lingias grassas. En il cumbat da votaziun per l'iniziativa per concerns responsabels ha Raphael Rauch pisserà cun in'allusiun istorica al holocaust per chaus cotschens en tut la Svizra.
Er sche ses commentari era istoricamain argumentabel, n'è el betg fruntà sin grondas simpatias – anzi, la conferenza dals uvestgs svizzers e la conferenza centrala catolic-romana èn sa perdunads publicamain e han dà in lavachau a Rauch. El saja sa stgisà e las undas sajan sa calmadas, raquinta Raphael Rauch. Tar las vuschs, che crititgeschan ses stil da rapportar senza schanetg è sia tenuta clera:
Sch’igl dat lura quasi l’eco medial sco prestaziun gartegiada, ma legra quai. Sch’i sveglia protests pens jau tutga quai simplamain tar il ristg professiunal. Sch’ins vul be vegnir amà na dastg’ins betg vegnir schurnalist. Lura ston ins forsa vegnir medi.
A la fin da nossa spassegiada per Vita e cretta è daventà ina pli cler: Raphael Rauch è bain catolic e teolog cumpetent, ma surtut è el schurnalist – e sia missiun è il schurnalissem.


text:
Brembi
Brémbi (Brembio in Italian) l'è un cumün de la Pruìncia de Lod, Lumbardia cun 2 668 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) .
La sò urìgin l'é, sicüramént, rumana. In del 725 l'é stàt priprietà del Munastèr de San Pèder in ciel d'or de Pavia. Dopu, l'é stai pruprità d'i Gerolomini de Uspedalétt, che in del 1731 o hann custrüìd la cesa.
Par che'l sò num el vegna da la parola d'i celt "brem", che la vör dì "rissunà", "fà dal rumur".
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Brembi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
L'emprim gol per ils Ollandais ha fatg Memphis Depay en la 11avla minuta via penalti. Il segund gol ha fatg Denzel Dumfries en la 67avla minuta. Grazia a la segunda victoria en la segunda partida da la fasa da gruppas sa qualifitgeschan ils Pajais Bass anticipadamain per l'otgavelfinal.
Belgia en l'otgavelfinal
Ils Danais n'han betg gì il cletg da lur vart, e ston quintar da crudar ora dal campiunadi europeic. Suenter il 0:1 cunter la Finlanda è suandà la gievgia in 1:2 cunter la Belgia.
Bain ha Yussuf Poulsen marcà gia suenter 99 secundas il 1:0 per il Danemarc. E durant in quart d'ura han ils Danais gì ina schanza suenter l'autra. Il pli tard suenter la pausa è il maletg lura sa midà, cura che Kevin de Bruyne è vegnì en il gieu – il Beltg ch'è stà blessà. Il giugader da Manchester City ha preparà il 1:1 sajettà da Thorgan Hazard, ed il 2:1 suenter 70 minutas ha de Bruyne gist fatg sez.
Emprima victoria per l'Ucraina
Cunter il noviz al campiunadi europeic la Macedonia dal Nord gudogna l'Ucraina cun 2:1. Suenter var mes'ura han Jarmolenko e Jaremtschuk sajettà gist dus gols (29avla e 34avla minuta). Suenter la pausa ha Alioski procurà en la 57avla minuta per il gol da la Macedonia dal Nord, quai che ha anc laschà sperar ina giada quels. L'anteriur giugader da Lugano ha l'emprim manchentà da realisar in penalti, cun in segund culp ha el lura dentant tuttina tutgà il gol.
Era l'Ucraina ha gì ina schanza da penalti, en la 84avla minuta n'ha Malinowskyi dentant betg pudì realisar quel.


text:
Nino Schurter na vegn er cun la 11avla emprova betg d'egualisar il record dal Franzos Julien Absalon da las 33 victorias en la cuppa mundiala. Il mountainbiker oriund da Tersnaus è vegnì quart (+34 sec.) en l'ultima cursa da la cuppa mundiala en questa stagiun a Snowshoe en ils Stadis Unids. Suenter ch'el era ditg a la testa ha l'actual campiun mundial gì in plat en l'ultima runda, paucs meters avant l'arrivada.
Gudagnà la cursa ha la finala l'American Christopher Blevins. Igl è sia emprima victoria insumma en ina cursa da la cuppa mundiala da cross country. Il campiun mundial da short track a Val di Sole a triumfà avant il Rumen Vlad Dascalu (+9 sec.) ed il Tschec Ondrej Cink (+20 sec.).
Er Mathias Flückiger cun defect
Mathias Flückiger, il vice-campiun olimpic ha stuì sa cuntentar cun il plaz 16. Il Bernais ha gì in defect gia en l'emprima runda e n'ha silsuenter gì nagina schanza da cumbatter per in plaz da podest, quai ch'era reussì fin ussa en mintga cursa da la cuppa mundiala en questa stagiun. Gia avant la cursa eri però cler ch'il Svizzer gudogna il classament general, quai per l'emprima giada en sia carriera. El è uschia il quart svizzer suenter Thomas Frischknecht (3x), Christoph Sauser (2x) e Nino Schurter (7x) ch'astga sa numnar il meglier mountainbiker da la cuppa mundiala durant in'entira stagiun.
Vital Albin cun dus plats
Cun Reto Indergand sco 19avel ed Andri Frischknecht sco 20avel han anc dus ulteriurs svizzers terminà la stagiun da la cuppa mundiala sut ils top 20. Il segund grischun a la partenza, Vital Albin, ha terminà la cursa a Snowshoe sco 31avel cun in retard da bun set minutas. Il mountainbiker da Tersnaus è vegnì franà da dus plats ed uschia manchentà in plaz sut ils top 30. Stuì dar si la cursa ha Filippo Colombo ch'era vegnì terz en il short track ed ha uschia astgà parter da l'emprima retscha. Ma er il Tessinais è vegnì franà d'in defect, el ha stgarpà la chadaina, e n'ha silsuenter gì nagina schanza pli.
Classament general da la cuppa mundiala (6/6):
- 1. Mathias Flückiger, Svizra, 1573 puncts
- 2. Victor Koretzky, Frantscha, 1310 puncts
- 3. Ondrej Cink, Tschechia, 1309 puncts
- 4. Nino Schurter, Svizra, 1182 puncts
Er naginas svizras sin il podest
Er en la cursa da cross country da las dunnas n'hai betg tanschì per in plaz da podest per las Svizras. Sina Frei ha dentant be per pauc manchentà sia emprima plazza da podest en ina cursa da la cuppa mundiala. La vice-campiunessa olimpica e campiunessa mundiala da short track è sco meglra svizra vegnida quarta (+2:10 min.). La Turitgaisa para d'avair abunà questa plazza en la cuppa mundiala. Frei è numnadamain uss gia vegnida quatter giadas quarta en questa stagiun.
Ina buna prestaziun ha er Linda Indergand mussà. La mountainbikera dal chantun Uri è vegnida 7avla (+3:19 min.). La campiunessa olimpica Jolanda Neff ha perencunter stuì sa cuntentar cun plazza 9 (+4:08 min.). Nicole Koller è plinavant vegnida 14avla (+6:07 min.) ed Alessandra Keller 23avla (+11:58 min.).
Evie Richards ina classa per sa sezza
Gudagnà l'ultima cursa da la stagiun ha la campiunessa mundiala Evie Richards da la Gronda Britannia, quai a moda suverana. Segunda è vegnida l'Australiana Rebecca McConnell cun in retard da 1:31 minutas, terza l'Ollandaisa Anne Tauber cun in retard da 1:54 minutas.
Classament general da la cuppa mundiala (6/6):
- 1. Loana Lecomte, Frantscha, 1550 puncts
- 2. Evie Richards, Gronda Britannia, 1310 puncts
- 3. Jenny Rissveds, Svezia, 1275 puncts
- 5. Sina Frei, Svizra, 1100 puncts
- 6. Linda Indergand, Svizra, 1018 puncts


text:
Per velos a motor/e-bikes resch novs vegn il document dal vehichel surdà da la vendidra u dal vendider.
L'uffizi per il traffic sin via emetta mo documents dal vehichel per velos a motor, sch'il document vegl è ì a perder. En tals cas sto il velo a motor/e-bike vegnir preschentà l'emprim tar noss uffizi.
Resguardai per plaschair er che betg noss uffizi, mabain che las administraziuns communalas u municipalas respectivas èn cumpetentas per surdar las vignettas ed ils numers d'immatriculaziun.
A partir dal 1. da schaner 2023 è l'Uffizi per il traffic sin via il post d'emissiun per vignettas e per numers d'immatriculaziun per mopeds (velos a motor) e per e-bikes. Ulteriuras infurmaziuns per retrair ils numers d'immatriculaziun e las vignettas per mopeds (velos a motor) ed e-bikes a partir da l'onn 2023 chattais Vus qua.
Velos electrics (e-bikes)
Las perscripziuns per velos electrics (e-bikes) anflais Vus qua.


text:
Il stemprà vala da nov sco hurican da la categoria 4 da 5. Quai ha communitgà il Center naziunal da huricans. «Ida» duaja cuntanscher fermezzas da vent d’enfin 215 kilometers per ura. Il stadi federativ da Louisiana ed er la citad da New Orleans stoppian quintar cun ferma plievgia, mar burascusa e suffels desastrus. La forza electrica pudess crudar or per in lung temp. Il guvernatur da Louisiana ha proclamà il stadi d’urgenza e mobilisà la garda naziunala. Millis da persunas èn en fugia dal stemprà.
Ospitals na pon betg evacuads
Malgrà il privel na possian ils ospitals en vischinanza da la costa betg vegnir evacuads. Là vegnian numnadamain tractads memia blers pazients da Covid. Quels na possian per mancanza da capacitads betg vegnir transferids en auters ospitals, han declerà las autoritads. Gist avant 16 onns aveva il «Hurricane Katrina» devastà la citad da New Orleans. Radund 1’800 persunas eran mortas.
Privel dad ina «catastrofa cun dimensiuns istoricas»
Tant ils vents ferms che sajan prognostitgads, la plievgia intensiva sco er la mar burascusa sajan mintgin per sa sez gia fitg privlus, ha ditg il directur dal center naziunal da hurricans, Ken Graham envers l'emettur da televisiun CNN. Pertutgada vegnia ad esser la costa da Louisiana ma era il stadi vischins Mississippi. Graham ha appellà a tut ils abitants e las abitantas da questa regiun dad ir en segirtad. I smanatschia in fenomen da la natira catastrofal cun dimensiuns istoricas.


text:
La partida da giubileum tranter il HCD ed ils ZSC Lions vess stuì vegnir ina partida da festa per l’equipa grischuna. Or da quel siemi na è dentant vegni nagut. Sco gia durant las emprimas trais partidas encunter ils ZSC Lions, as ha la squadra turitgaisa era questa giada mussà sco adversari malempernaivel.
Il HCD e bain adina i en avantatg encunter ils Lions. L’equipa turitgaisa ha dentant mintga giada pudì egualisar la partida. En il davos terz han ils ZSC Lions giu in zichel dapli forza en las chommas ed uschia decidi il gieu per sai.
Partida da giubileum
Il classicher tranter il HCD ed ils ZSC Lions è stà l’entschatta dal on da giubileum, 100 onns Club da hockey da Tavau. Sche corona permetta duess quai dar il principi da settember, curt avant la nova stagiun, ina gronda festa da famiglia per tut la populaziun ed ils fans da l’equipa da tradiziun. Sper las differentas occurrenzas dat quai durant l’entir on ina exposiziun speziala davart 100 onns HCD en il Museum da sport d’enviern a Tavau.


text:
Lavurs
Artisanas ed artisans da lain lavuran en turnarias e lavuratoris da vaschler. Là elavuran els tocs singuls e products da seria or da lain massiv. Els exequeschan incumbensas a moda autonoma, dal sboz a la producziun enfin a la vendita.
Per preparar la lavur planiseschan artisans da lain il temp e fan ina glistas da material, planiseschan il process da la producziun e da la lavur per products singuls e products da seria, fan skizzas e dissegns a maun liber sco era dissegns tecnics.
Artisans da lain spezialisads sin la turnaria fabritgeschan elements da turnaria e da resgiar: chommas da maisa e chommas da sutgas, gianigls dal tschabargal, pilasters ed auters elements da la construcziun interiura sco cuppas, stgadellas, plats, manetschs per utensils, gieus, objects d’art ed anc bler dapli. Fertant ch’intginas turnarias produceschan per gronda part objects d’art, sa concentreschan autras sin elements tecnics.
Artisans da lain spezialisads sin la turnaria fan las bleras lavurs al turn. Els tendan il toc da lain resgià ed elavuran il toc da lain che rotescha cun utensils da turnaria d’urs gizs. Uschia allontaneschan els stalizza per stalizza ed il toc nunelavurà survegn plaunsieu la furma giavischada. Per finir ina lavur gliman, sblatgeschan, empizzeschan, colureschan e dattan els si lac u mettan si ieli sin las surfatschas.
Artisans da lain spezialisads sin la vaschlaria s'occupan cun la producziun d’utensils or da lain ischi u lain pign cler. Oriundamain èn quai surtut products per l’economia da latgiras e d’alp: sadellas da latg, vaschs per paintg, tignas, e.u.v ch'èn savens entagliads. Ozendi tutgan er utensils da cuschina ed objects d’endrizzament, regals, souvenirs ed anc bler dapli tar il sortiment.
Per la producziun da vaschs taglian artisans da lain spezialisads sin la vaschlaria laina da pign e d’ischi a planettas da lain da furma speziala. Quellas uneschan e furman els a vaschella radunda u ovala. Tschertgels da lain u da metal ch'els han fabritgà sezs tegnan ensemen las planettas.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 5-12-2008 (stadi dal 1-1-2018)
Durada
4 onns
Direcziuns
- turnaria
- vaschlaria
Furmaziun en la pratica
En ina turnaria u ina vaschlaria
Furmaziun en scola
A la Scola da sculptura da lain a Brienz/BE (4 blocs à 2 emnas l'onn d’emprendissadi)
Roms professiunals
- incumbensa / administraziun
- producziun
Curs ordaifer il manaschi
Davart differents temas
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "artisan / artisana da lain AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns mediocras u autas
Pretensiuns
- persuna inschignaivla
- bun sentiment per furmas
- buna imaginaziun dal spazi
- bun egl
- abilitads da dissegnar
- moda da lavurar exacta
- forza corporala
- nagina sensibladad cunter pulvra e canera da maschinas
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas, da scolas per art applitgà, da la Scola auta svizra per economia da lain a Bienna, sco era da l'Associaziun svizra dals maisters scrinaris e fabricants da mobiglias ASSFM
Examen professiunal (EP)
Creader / creadra d'artisanadi cun certificat professiunal federal
Scola spezialisada superiura (SSS)
curs da furmaziun en direcziuns spezialas parentadas, p.ex. creader / creadra products da design SSS, tecnicist / tecnicista dipl. SSS tecnica da lain
Scola auta spezialisada (SAS)
studis en direcziuns spezialas parentadas, p.ex. Bachelor of Science (SAS) en tecnica da lain, Bachelor of Arts (SAS) en architectura d’interiurs u Bachelor of Arts (SAS) en design da products e d’industria
Cundiziuns da lavur
En Svizra na datti betg pli bleras turnarias e vaschlarias che scoleschan emprendists. La tschertga da plazzas d’emprendissadi pretenda per quest motiv flexibilitad pertutgant il lieu da lavur.
Artisans da lain han bunas premissas da lavurar independentamain, cunquai ch’ins dovra per in agen manaschi mo paucas maschinas.
Ulteriuras infurmaziuns
Scola da sculptura da lain
Schleegasse 1
3855 Brienz BE
Tel: 033 952 17 51
URL: www.holzbildhauerei.ch
Cuminanza d'interess artisanadi da lain IGKH
3855 Brienz BE
Tel: +41 33 952 17 51
URL: www.kunsthandwerk-holz.ch


text:
La princessa da Samedan
Einzelheiten
GenerIstoria, Purtrets
Sia vita para ina paraula. La bella Norina crescha si a Firenza sco figlia dal pastizier Luigi Gilli da Samedan. Ella daventa actura e lavura cun Max Reinhardt a Berlin, è ina da las emprimas acturas dal film mit e daventa enconuschenta sin l'entir mund sco Maria Carmi. Ella viva ina vita da jetset, enconuscha tut las grondas persunalitads dal mund cultural e vegn ludada sco actura cun gronda preschientscha e sco ina da las pli bellas dunnas da l'Europa.
Claudia Knapp
Cuntrasts (RTR)
monte films
Meistgesehen in der Schweiz
La nova plattafurma da streaming da la Svizra
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Access nunlimità a las emissiuns da la SSR – senza custs supplementars
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Guardar televisiun a moda moderna sin Voss monitur preferì grazia ad in login
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Scuvri la Svizra senza barriera linguistica
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Baden-Baden
Baden-Baden l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, endèl distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La g'ha 54 718 abitàncc (dato del 31. Dic 2017) e l'è übicàda 'ndèla part ucidentàla del sò Land, al màrzen ucidentàl de la Forèsta Négra.
Baden-Baden l'è la piö pesèna de le cità extra-circondariài (kreisfreie Städte) del Baden-Württemberg, ma adognimòdo la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt. El circondàre rüràl (Landkreis) de Rastatt el circonda completamènt el teretóre de la cità de Baden-Baden ma la cità del pont de vìsta aministratìf la na fà mìa part.
Cità 'nzemelàdeModifega
- Menton, (Alpes-Maritimes, Francia)
- Moncalieri (Italia)
- Yalta (Ukraina)
- Karlovy Vary (Repüblica Céca)


text:
L'innovaziun e la cumpetitivitad pli gronda d'interpresas furman la basa per la creschientscha e per l'occupaziun.
En cas d'innovaziuns na vai betg per invenziuns sco talas, mabain per products, per servetschs u per process novs e meglierads.
Innovaziuns vegnan realisadas ozendi adina pli savens en cooperaziuns. Ils motivs per quai èn tranter auter la cumplexitad creschenta da tecnologias e la spezialisaziun che va a pèr ed a pass cun quai sco er ils gronds ristgs d'innovaziun en projects d'innovaziun gronds. En spezial per interpresas pitschnas e mesaunas (IPM) èn perquai cooperaziuns l'unica pussaivladad per realisar projects d'innovaziun ambizius. Pervia da quai sa basa la politica d'innovaziun svizra fermamain sin la promoziun da projects da cooperaziun.
Sin plaun federal ha la cumissiun per tecnologia ed innovaziun (CTI) lantschà l'onn 2010 ed alura il 1. da zercladur 2011 ils uschenumnads schecs d'innovaziun cun ina summa da promoziun totala dad 1 milliun francs. Ils schecs d'innovaziun duain dar impuls a las IPM da prender insumma per mauns projects d'innovaziun e da realisar quels en collavuraziun cun instituziuns da perscrutaziun renconuschidas. Il transfer da savida e da tecnologias tranter las IPM e las scolas autas duai vegnir intensivà uschia. Il schec d'innovaziun sin plaun federal na datti betg pli en il fratemp.
Il studi «Monitur d'innovaziun dal Grischun» è sa fatschentà cun la dumonda, quant innovativas che las interpresas grischunas èn. Ils resultats da la retschertga represchentativa èn stads ils suandants: 6 pertschient da las interpresas pon vegnir classifitgadas sco fitg innovativas e circa in quart sco innovativas.
En quest connex vegn la regenza supplitgada da respunder las suandantas dumondas:
1. Han interpresas grischunas profità dal schec d'innovaziun federal? Sche betg, pertge betg? Tgenins èn ils motivs?
2. Co pon las cundiziuns generalas vegnir meglieradas per augmentar la capacitad d'innovaziun da las interpresas grischunas?
3. È la regenza pronta da conceder a la promoziun da la capacitad d'innovaziun la valur necessaria en la nova lescha per promover il svilup economic?
Cuira, ils 15 da favrer 2012
Nick, Dudli, Geisseler, Aebli, Barandun, Bezzola (Samedan), Bezzola (Zernez), Brandenburger, Buchli-Mannhart, Burkhardt, Caduff, Casanova-Maron, Casty, Casutt, Cavegn, Claus, Clavadetscher, Conrad, Davaz, Della Vedova, Dermont, Engler, Felix, Fontana, Furrer-Cabalzar, Gunzinger, Hardegger, Hartmann (Champfèr), Hartmann (Cuira), Heiz, Hitz-Rusch, Holzinger-Loretz, Jeker, Jenny, Kasper, Kleis-Kümin, Koch (Tumein), Koch (Igis), Kollegger (Cuira), Kollegger (Malix), Komminoth-Elmer, Kunz (Fläsch), Kunz (Cuira), Lorez-Meuli, Marti, Meyer-Grass, Michael (Donat), Michel, Niederer, Niggli-Mathis (Grüsch), Papa, Parolini, Parpan, Pedrini, Perl, Pfäffli, Rosa, Sax, Stiffler (Tavau Plaz), Stiffler (Cuira), Troncana-Sauer, Valär, Vetsch (Claustra Vitg), Waidacher, Wieland, Zweifel-Disch, Deplazes, Epp, Hauser, Menghini, Motti, Patt, Schucan
Resposta da la regenza
La cumpetitivitad d'ina regiun dependa tranter auter directamain da la forza innovativa da sias interpresas. Quella da sia vart è mo avant maun, sch'ils acturs da l'economia han la savida correspundenta per realisar il potenzial d'innovaziun. Er decisivas en quest connex èn la disponibladad da forzas da lavur qualifitgadas e
las pussaivladads respectivas da pudair far scolaziuns e furmaziuns supplementaras sco er in transfer da savida e da tecnologia d'instituziuns da la furmaziun e da la perscrutaziun. Oravant tut tar interpresas pitschnas e mesaunas (IPM) che n'han betg in'atgna partiziun da perscrutaziun e da svilup pon ils contacts cun scolas autas e cun instituziuns da perscrutaziun regiunalas, naziunalas, ma er internaziunalas gidar ad augmentar la forza innovativa. La promoziun da projects tras la cumissiun per tecnologia ed innovaziun (CTI) è in instrument cumprovà per promover l'innovaziun e vegn er duvrà d'interpresas dal chantun Grischun.
Dumonda 1: Ils schecs d'innovaziun che la CTI ha lantschà l'onn 2010 duain gidar a simplifitgar la collavuraziun cun scolas autas e cun instituziuns da perscrutaziun sco er il contact cun autras interpresas. La finamira da la CTI è quella ch'i sa sviluppan projects da CTI u projects da perscrutaziun da la UE or da las lavurs en connex cun ils schecs d'innovaziun e che l'innovaziun vegn promovida en questa moda. Tenor l'infurmaziun da la CTI èn vegnids registrads tut en tut 638 schecs d'innovaziun (2009, project da pilot: 165; 2010, cleantech: 258; 2011, 3. seria: 215). 400 da quels èn vegnids approvads. Dal Grischun èn vegnids registrads 13 schecs d'innovaziun, 3 da quels èn vegnids approvads (2009: 2, approvà: 1; 2010: 5, approvà: 1; 2011: 6, approvà: 1). Cumpareglià cun il dumber da schecs d'innovaziun ch'èn vegnids cumprovads totalmain en auters chantuns è la bilantscha dal Grischun sut la media (schecs d'innovaziun approvads: Turitg 26, Son Gagl 18, Tessin 5, Vallais 4, Glaruna 1). Ils motivs da refusa na vegnan betg inditgads da la CTI.
Dumonda 2: Per meglierar las cundiziuns generalas concernent la capacitad d'innovaziun collavura il chantun Grischun activamain vi d'in project interchantunal da la nova politica regiunala (project TST Svizra orientala). La finamira da quel project èsi da rinforzar la forza innovativa d'interpresas da start-up, d'interpresas micro sco er d'interpresas pitschnas e mesaunas che han in aut potenzial da valurisaziun. Quai duai vegnir cuntanschì integrond meglier questas interpresas en las scolas autas ed en la perscrutaziun en il senn d'in transfer da savida e da tecnologias. Il medem mument duai vegnir cuntanschì che interpresas grischunas tiran a niz pli fitg ils instruments da promoziun da la confederaziun.
Dumonda 3: La finamira principala dal program da la regenza 2013-2016 è quella da promover la creschientscha da l'economia e d'augmentar uschia l'attractivitad dal Grischun sco lieu d'economia, da lavur e da domicil. La promoziun da l'innovaziun ed il rinforz da la cumpetitivitad ch'è collià cun quai pon gidar essenzialmain a cuntanscher questa finamira. En quest senn vegnan l'aspect da la promoziun da l'innovaziun ed ils instruments da promoziun che stattan en connex cun tala resguardads spezialmain en la revisiun totala da la lescha per promover il svilup economic en il chantun Grischun (LSE).
02 da matg 2012


text:
Sper ils marschs da via che fan adina puspè gronda impressiun a la populaziun datti er ils uschenumnads « gronds » marschs u marschs sinfonics. Quai èn marschs che paran d’esser pli nobels, pli pompus ch’ils simpels marschs per marschar. Tar questa sparta tutgan per exempel il Radetzky-Marsch, Florentiner Marsch u er Pomp&Circumstances. Prendai plaz e giudai in’ura marschs pompus, eroics che vegnan preschentads sunads da diversas musicas svizras ed er da l’exteriur.
L’emissiun preschenta furmaziuns da brass, armonias, fanfaras, musicas militaras, furmaziuns pitschnas ed auter pli.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Fascia – Altopiano Paganella 2 a 2 (goi de Sebastiano Rasom e Matteo Lorenz)
Formazion del Fascia: Colusso Alessandro, Trottner Luca, Deflorian Giovanni (37’ s.t. Cincelli Federico), Bernard Manuel, Rasom Sebastiano, Riz Gianni (30’ s.t. Defrancesco Anwar), Lorenz Matteo, Pezzei Michael (35’ s.t. Lastei Mattia), Rasom Lorenzo (15’ s.t. Debertol Cristoforo), Cigolla Patrizio, Deflorian Giuseppe (25’ s.t. Lorenz Daniele).
L’é n pareje che sà de desfata chel arjont dal Fascia a cinch menuc da la fin contra l’Altopiano Paganella ultima squadra en clasifica.
L’é n Fascia che no sà dèr seghit a la bona parides de l’ultima setemènes.
L’é n grop, chel de mister Chelodi, che cogn crescer amò n muie e l lo cognessa fèr più prest possibol.
Se l resultat de parità de la domenia dant contra l Monte Ozolo, aea lascià l braus te bocia perché i fascegn aessa dassen vadagnà i trei ponc de gra al bon jech e a la gaissa palesèda, l doi a doi de chesta partida, lascia te bocia, se se pel, na saor amò più braussa, ajache enstouta l no aer vent, l’é dut per merit o miec, per colpa dei jiadores de cèsa.
Dant de pontèr via l messaje de l’alenador l’era stat chièr: “Via i eies da la clasifica e gran gaissa dal prum mentu per proèr a serèr la partida tel prum temp”.
Ampò coscì no la é stata e i bec de cèsa à metù te ciamp l più burt prum temp de la sajon con sacotenc erores e soraldut zenza gaissa e zenza endrez. Demò l valor schiet dei ghesć à fat scì che al carantacincheisem menut l resultat fossa de un a un, aldò de doi trates dai unesc metres. Praticamenter la soula trates te usc del prum temp.
Te la seconda pèrt de la partida l Fascia à proà a fèr zeche de più, se trajan inant più co la gaissa che col cef, ampò a troèr endò l vantac l’é stat i trentins de gra a n’autra trata dai unesc metres conzeduda per n fal de man n muie dubie. Amò sot tel resultat i ladins à tirà fora la ombies dajan l miec de chesta endesfida, troan sobito l doi a doi co na trata de Matteo Lorenz e seghitan dapodò a schicèr i aversaries te la propia area metan ensema trei cater gran ocajions, falèdes dalbon per n nia.
Metan ensema dut e conscidran la ocajions, ai ponc aessa segur vent l Fascia, ampò tel balon conta demò i goi e al triple scìgol del diretor de jech, sul tabelin resta l numer doi. Doi a doi l resultat e doi vèresc endò de Debertol e compagnes.
Chel che lascia chesta partida l’é segur n gran lurier, soraldut de cef, che va fat se se vel crescer e arjonjer obietives emportanc.
Per chel che vèrda la squadra mendres, l’é ruà trei bela ventes de gra a la formazions A e B dei Giovanissimi 5a1 e 4a0 contra Civezzano e Gardolo, e ai Esordienc 2a1 contra l Fiem. La Juniores alincontra à perdù un a nia semper contra l Fiem.
Chesta sabeda, da mesa les sie i Giovanissimi “B” jia a Perjen e la Juniores da les sie a Vich contra l Verla.
Domenia la Pruma Squadra jia da mesa les trei a Juan contra la Cauriol, i Arleves a Vich da mesa les unesc contra l Porfido Albiano e i Giovanissimi “A” da les unesc contra l Verla a Masen di Giovo.


text:
Montréal
Montréal a l'è la cità püssee granda de la pruincia canadesa del Québec, la segunda cità francofuna del mund, e la segunda cità canadesa per pupulaziun e impurtanza. El gh'ha una pupulaziun de 1.620.693 (2006=, che vegnen 3,6 miliun se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. La cità la se tröa in sü l'isula de Montréal, a la cunflüenza di fiüm St-Laurent e St-Pierre, a 246 km a süd-ovest de la cità del Québec, la capital de la pruincia, e a 202 km de Ottawa, la capital del Canada.
Arrondissements[Modifega | modifica 'l sorgent]
El teritori münicipal de Montréal a l'è dividüü in 19 arrondissements:
- Ahuntsic-Cartierville
- Anjou
- Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce
- Lachine
- LaSalle
- Le Plateau-Mont-Royal
- Le Sud-Ouest
- L'Île-Bizard–Sainte-Geneviève
- Mercier–Hochelaga-Maisonneuve
- Montréal-Nord
- Outremont
- Pierrefonds-Roxboro
- Rivière-des-Prairies–Pointe-aux-Trembles
- Rosemont–La Petite-Patrie
- Saint-Laurent
- Saint-Léonard
- Verdun
- Ville-Marie
- Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension
Edücaziun[Modifega | modifica 'l sorgent]
Montréal el gh'ha 6 üniversità e 12 "cégep" (Collège d'enseignement général et professionnel, un'istitüziun d'edücaziun per i agn dopu i scör süperiur carateristiga del Québec e del Canada); a l'è anca la cità nord-americana cun la püssee granda prupurziun de stüdent de edücaziun süperiura per abitant.
Üniversità francofun[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Université de Montréal:
- Université du Québec:
- Université de Sherbrooke (a l'è a Sherbrooke, e la gh'ha una campus a Longueuil)
- Université Laval (a l'è a Québec, e la gh'ha una campus a Longueuil)


text:
Il vaccin retardà da la firma Moderna è arrivà en Svizra ed è sin via en il Grischun. Quai ha la media chantunala Marina Jamnicki confermà. Il chantun na haja betg stuì spustar termins gia fatgs, i vegn dentant a dar in zic retard da far novs termins da vaccinar.
Grazia a las reservas che nus avain qua en Grischun n'avain nus per cletg betg stuì dar giu termins. Raschun è che nus dain liber termins pir cura ch'il vaccin è arrivà fisicamain en Grischun.
Be ina dosa per persunas che han gì Covid
La nova recumandaziun da vaccinar prevesa, che persunas che han gia gì Covid-19 ston laschar vaccinar be cun ina dosa. Els ston dentant spetgar in mez onn suenter la malsogna.
Nov è er, che medis da chasa survegnan mez matg mintgamai 50 vaccins. Dentant be quels ch'èn er s'annunziads da vulair pudair dar il vaccin, e quai na sajan betg tuts ha la media chantunala infurmà.
Radund 20'000 persunas vaccinadas cumplain
En il Grischun han per il mument radund 37'000 persunas survegnì l'emprima dosa dal vaccin, 20'000 persunas il segund. Quai vul dir che radund 10% da la populaziun dal Grischun è gia vaccinada.
A partir dad oz pon era persunas da 16 onns ed ensi s'annunziar per sa laschar vaccinar.


text:
Ils hoteliers svizzers duain avair pli ditg sustegn, en vista a la crisa da corona. Quai pretenda HotellerieSuisse. L'agid per cas da direzza duai dar fin a la fin da l'onn. Per blers hotels na sajan ils problems betg schliads fin la fin da zercladur, cura ch'ils sustegns actuals scadessan.
Mesemna che vegn a lieu in ulteriur inscunter turistic cun il Cussegl federal. Là vul HotellerieSuisse era pretender d'astgar avrir lur ustarias e spazis interns la fin da quest mais. Plinavant veglian els pretender da stritgar l'obligatori da purtar mascrina sin las terrassas d'ustarias. Quai rapporta la «NZZ am Sonntag».


text:
Aquileia
Aquileia (en furlà: Aquilee; endèla parlàda locàl: Aquilea; en slovéno: Oglej; en francés: Aquilée; croàto: Akvileja; en todèsch antìch: Agley) l'è 'n cümü italià de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, pruvìncia de Udine, che g'ha presapóch 3.330 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 93 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fiumicello, Grado (GO), Terzo d'Aquileia, Villa Vicentina.
Fondàda come colònia romàna 'ndèl an 181 prìma del Signùr, l'è stàda capitàl de la X regiù augustèa e metròpoli de la céza cristiàna. Enséma co Ravenna l'è sit archeològich piö 'mportànt de l'Italia del Nort, e 'nsèma a Cividale del Friuli e Udine l'è stàda giöna de le capitài stòriche del Friuli.
Famùs en töt el mónt i è i mozàich conservàcc endèla Bazìlica de la cità.


text:
Il sistem actual cun pajar taglia tenor stadi civil na correspundia betg a la realitad d’ozendi. Quai è stada l’argumentaziun dal deputà Lukas Horrer (PS, Cuira). Cun ina taglia individuala pajassan umens e dunnas taglia independent da lur stadi civil – pia sch’els èn maridads ubain vivan en concubinat. I ha dentant era dà vuschs criticas che han mess en dumonda tge ch’ina tala iniziativa dal chantun portia insumma en las discussiuns a Berna ed han numnà quai «politica da placebo».
Tema permanent a Berna
Sin livel naziunal vegn gia discutà dapi onns davart ina taglia individuala: Il 2016 ha il suveran refusà in’inizitiva da la PCD. Il Tribunal federal ha dentant annullà pli tard la votaziun, damai che la Confederaziun aveva publitgà faussas cifras.
Actualmain rimna in comité suttascripziuns per ina nova iniziativa, tranter auter cun l’anteriura cussegliera federala Ruth Metzler.


text:
La Swiss Covid App da la Confederaziun pudess bainbaud survegnir ina ulteriura funcziun. Quella duai avertir sch’ins ha visità in'occurrenza nua ch’er ina persuna infectada è stada. Auter che tar la applicaziun d’enfin uss, avertescha quella app era sch’ins ha tegnì distanza, annunzia la ETH Losanna.
Interrumper chadainas d'infecziun
La nova applicaziun da corona ha num «NotifyMe Check-in», registrescha naginas datas persunalas e na dovria nagin Bluetooth ed er nagin GPS. La finamira da l'app che vegn or dals medems mauns sco la SwissCovid-app saja d’interrumper chadainas d’infecziun. Pertge sch’ina persuna infectada sa chattia en ina stanza cun nauscha ventilaziun, creschia il ristg da s’infectar tras erosols en l’aria.
Per duvrar l'applicaziun creescha l’organisatur da l’occurrenza in QR-Code.
Tgi che visita l’occurrenza po inditgar via quel sia arrivada e partenza. Sch’ina persuna vegn testada pli tard positiv, lura pon tuttas visitadras e visitaders vegnir contactads.


text:
Muscasà
Muscasà o Muschesà, Moschesà (Moscazzano in Italià) l’è ‘n paìs da 810 abitàncc (dàto del Desember 2015[1]) da la Pruincia da Cremuna.
L'è tacàt ai cümü de Credéra e Rübià, Muntóden, Riólta Grasa, Riultelina, Türà (LO) e Bertònech (LO)
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Muscasà l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagin tacade[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Maletgs ed impressiuns da las visitas en ils chantuns ed en las regiuns (de)
Maletgs ed impressiuns da las visitas en ils chantuns ed en las regiuns (it)
Bun di, buongiorno, bonjour und Grüezi mitenand!
«Da chasa en Svizra ed or en il mund", uschia ha noss ambassadur a Berlin, Paul Seger, descrit ultimamain sias ragischs.
Ma tge signifitga propi questa professiun che porscha tants motivs per istorgias, anecdotas e mintgatant er per clischés?
Tge fan nossas diplomatas e noss diplomats di per di, sch'els represchentan la Svizra en il mund?
E tge enconuschientschas dovri per rinforzar la scienza e la forza innovativa da la Svizra a l'exteriur, per defender ils dretgs umans, per promover la scienza u per realisar projects da l'ambient?
Mo paucs san, tge che nossas collavuraturas e noss collavuraturs prestan mintga di da Washington sur Dakar, da la ONU a Genevra fin a Riad u Bangkok, sch'els s'engaschan sco ambassadur, sco consula u sco collavuratura e collavuratur da la DSC.
Perquai As vuless jau envidar cordialmain da scuvrir il mund da la diplomazia en Vossa vischnanca! Sin questa pagina d'internet, dentant anc meglier direct en differents chantuns ed en differentas regiuns.
Dals 19 d'avust fin ils 6 da settember è il DFAE sin viadi cun ina «Tour de Suisse» tras tut las parts da la Svizra, da l'Engiadina sur la Svizra orientala e la Svizra centrala, la Svizra bassa, il Tessin fin en la Svizra franzosa. Nossas diplomatas e noss diplomats turnan enavos en lur chantuns d'origin. Els visitan scolas, fan referats en salas communalas u baterlan cun la populaziun sin plazzas da vitgs. Els raquintan, tgi ch'els èn e tge temas che stattan actualmain en il focus da la politica exteriura. Ed anc bler auter: Els vulan savair tge accents che la politica exteriura da la Svizra duai metter.
Ad in dals indesch lieus pudais Vus emprender d'enconuscher meglier nossas collegas e noss collegas, tschentar dumondas ed als puspè trametter enavos en lur pajais ospitant cun Voss giavischs.
Il DFAE sa legra da Vossa visita: Meet the Ambassadors – quai vul dir, scuvrir las bleras fatschas da nossa diplomazia, chapir meglier la politica exteriura e gidar a la concepir.
Jau As giavisch bler plaschair d'entrar en contact cun las persunas che represchentan Voss giavischs sin tut il mund.
Pascale Baeriswyl, secretaria da stadi dal DFAE
La politica exteriura vegn en las regiuns:
Inscuntra ils / las ambassadur(a)s
Ambassaduras ed ambassadurs visitan lur chantuns d'origin en Svizra
Dals 19 d'avust fin ils 6 da settember 2019 sa renda il Departament federal d'affars exteriurs (DFAE) sin in Tour de Suisse tut spezial: En il rom dal project «Meet the Ambassadors» visitan ambassaduras ed ambassadurs svizzers durant 11 dis lur chantuns d'origin. Els raquintan là davart lur lavur a l'exteriur respectivamain tar il DFAE. En il center stat mintgamai il barat davart la politica exteriura e davart la lavur da las diplomatas e dals diplomats.
Dals 19 d'avust fin ils 6 da settember
Il Tour de Suisse da las ambassaduras e dals ambassadurs sa ferma en las suandantas regiuns / en ils suandants chantuns (schelta):
19.08.2019 Scuol (GR), Chasa da scoula/Schulhausplatz, 18:00
20.08.2019 Frauenfeld (TG), Bahnhofplatz, 16:00
21.08.2019 Altdorf (UR), Unterlehn, 18:00
22.08.2019 Aarau (AG), Igelweid, 14:00 / Meisterschwanden (AG), Dorfplatz, 19:30
23.08.2019 Liestal (BL), Foyer und Vorplatz der Kantonsbibliothek, 17:30
24.-29. avust : pausa
30.08.2019 Zollbrück (BE), "Brauschüür" Bahnhofplatz, 20:00
02.09.2019 Bellinzona (TI), Piazza Nosetto, 17:30
03.09.2019 Winterthur (ZH), Neumarkt, 12:30 / ZHAW-Volkartgebäude, 17:30
04.09.2019 Lausanne (VD), Place de la Riponne, 09:00
05.09.2019 Fribourg (FR), Place Georges Python, 11:45
06.09.2019 Sion (VS), Place des Remparts, 11:00


text:
Firmas ch'èn pervi da la crisa da corona crudadas en miserias economicas, survegnan agid per cas da direzza. Tut en tut han ils chantuns pajà, dapi la fin settember enfin l'entschatta avrigl, radund 1,6 milliardas francs per cas da direzza. Quai annunzia l’Administraziun federala da finanzas.
Ils emprims tschintg mais, enfin la fin da favrer, saja radund ina mesa milliarda vegnida pajada ora. Il mars ed ils emprims dis d’avrigl saja radund ina milliarda vegnida vitiers.
La raschun: Tenor la Confederaziun han intgins chantuns pir cumenzà a pajar or il mars quels daners a-fonds-perdu, pia daners che ston buc vegnir pajads enavos.
Cunzunt per gastronomia
Tut en tut han radund 20'000 fatschentas survegnì contribuziuns a fonds-perdu; principalmain èn quai fatschentas da la branscha da gastronomia. Quai èn 667 milliuns francs.


text:
Harry S. Truman
Harry S. Truman (* 8-5-1884 a Lamar, Missouri; † 26-12-1972 a Kansas City) è stà president dals Stadis Unids da l'America durant ils onns 1945 enfin 1953. Democrat. L'emprim farmer lura, suenter il return da la guerra, manader d'ina fatschenta da moda per umens a Kansas City. L'onn 1933 senatur, l'onn 1944 vicepresident da Roosevelt. Suenter la mort da lez, president saramentà. Cun daventar nunspetgadamain signur da la chasa alva aveva el da far decisiuns impurtantas: l'attatga cun bumbas nuclearas cunter il Giapun e la midada da la frunt cunter Stalin. La doctrina Truman, il plan da marshall, la bloccada da Berlin e la fundaziun da la Nato han gì lieu en ses temp d'uffizi, medemamain il cumenzament da la guerra da Corea l'onn 1950. Suenter ch'el aveva desistì da candidar anc ina giada è el sa retratg cun sia dunna ad Independence ed è mort là l'onn 1972.


text:
Belinda Conradin-Bourgeois è desperada. Corona ha numnadamain mess en malura tut si’existenza. Sia clientella na va actualmain betg en vacanzas. Ni ils patruns, ni ils chauns. Eran avant corona anc enfin 50 chauns il medem mument en vacanzas a Ramosch, èn quai ussa be anc singuls.
Betg perder la speranza, ma...
Ina situaziun che va sin il viv per la dunna da 65 onns. Planisà era numnadamain da pudair ir en pensiun insacura e vender la pensiun da chauns. Dentant saja l’interess da surprender in hotel senza giasts actualmain fitg pitschen tenor Belinda Conradin-Bourgeois. Ed era las perspectivas per l’avegnir èn pac empermettentas, uschia che la speranza da chattar a temp util ina soluziun è quasi nulla.


text:
Giovann Antoni Cotta
El Giovann Antoni Cotta (Giovanni Antonio Cotta in italian, ... - dopo del 1481) l'è stad un politegh e nobel milanes.
Biografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Fioeul de Peder e de la Madalena Leonatini, in del november 1461 l'è stad part de l'imbassaria insema al Tomas Moron, al Peder de Posterla e al Lorenz de Peser mandada del Duca de Milan per omagià el Luis XI de Franza per el so salì in sul trono. L'è staa poeu imbassador de Milan a Roma, senza nissun particolar obietiv otegnud.
El 5 de marz 1468 l'otegn del Duca una pension e poeu l'è nomenad l'ann dopo camerer imperial.
Semper in del 1469 l'è testimoni de 'n at del Galeazz Maria Sforza indova che 'l stabiliva la sucession ereditaria con la mier.
L'è inscì ben vist del Duca che el 20 de marz 1470 l'è infeudad de la Valcuvia insema ai fradei, ma poeu s'hann puu notizzi de luu fina a la mort del Duca, e se pensa donca che la soa carera la gh'habia havud un ralentament.
In del 1476 Genoa la proeuva a toeus via del giov milanes ma l'è prest missa ancamò sota el control meneghin cont un'operazion de l'Otavian Maria Sforza e del Lodovigh el Moro, indova che luu l'è comissari de guerra.
In l'agost l'è mandad in Corsega 'me governator per la segonda voeulta, dopo de 'n brev mandad in del 1468, ma l'è prest menad via del Tomasin Fregos e sostituid del Battista Geraldino d'Amelia; liberad prest, l'è mandad per un ann 'me comissari a Dòm, al post de l'Ambrosin de Longhignana, malad, ma l'è prima mandad in Toscana in su domanda de la regenza del Lorenzo de Medici, 'me comissari de l'armada.
Rivad al trono el Moro el noeuv Duca el se mostra a so favor, desgià che l'è ciamad in del Consili Secret e in del 1480 l'è nomenad Comissari de Parma, ma poeu l'è spostad a Piasenza.
In del fevrer 1481 el va a Napoli per discuter cont el Lorenzo de Medici e convincel a acetà i pat de restituzzion de la Lunigiana, ocupada del Re de Napoli.
El gh'ha sucess, e de quella data el se sa puu nient de luu.


text:
Cun spért fair e cumbativ al di da sport cantunal d' unihockey a Domat
Ils 2 d'avrel 2016 ein la scolaras ed ils scolars dalla 3. classa superiura dil Consorzi da scola da Sumvitg-Trun semiserai l'emprema ga cun la ferma concurrenza cantunala el giug d' unihockey. L' equipa dallas giuvnas ha contonschiu il miez-final e l'equipa dils giuvens ha per la lètga buca contonschiu il quart-final.
Cun motivaziun e grond engaschi ein las duas equipas dil scalem superiur da Sumvitg-Trun sebessas el cumbat encunter la ferma concurrenza cantunala el giug d 'unihochey.
Las giuvnas ein encaminadas da victoria tier victoria ed han spiars mo in giug ella runda da gruppa e quei cun 2:3 encunter la ferma equipa da Cuera dalla scola Quader. Aschia han ellas contonschiu suveranamein il quart-final. Leu han ellas battiu en in giug pleina tensiun l'equipa dallas scolaras da Domat cun 3:2. El miez- final han las giugaduras dall' equipa "Las Truvitgas" battiu sco liunessas encunter las adversarias da Claustra. Il davos han las forzas ed il cletg da giug denton decidiu en disfavur da noss' equipa.
Malgrad quella sperdita amara san las giuvnas esser loschas da figurar enteifer las quater meglieras equipas da scola populara d'unihockey dil Grischun, dil reminent ina bastiun digl unihockey svizzer.
Era l'equipa dils giuvens ei partida el turnier cun buns resultats. Denton han ils giugadurs stuiu seperschuader ch'il nivel da giug d'unihochey ei ella capitala ed ella regiun dils Tschun Vitgs surprendenta. Malgrad che l'equipa ha tratg tut ses registers ha ella per pauc buca cuntonschiu il quart-final. Denton sa l'equipa dils "Sutrucs" esser loscha d'esser ina dallas meglieras equipas da scola enteifer las regiuns cantunalas.
Las equipas d'unihockey dalla 3. superiura dil Consorzi da scola Sumvitg-
Trun han representau nossa scola formidablamein al di da sport cantunal d'unihockey. Cun lur prestaziuns e lur simpatica e faira preschientscha al turnier han els dau perdetga per l' impurtonza dall'educaziun e scolaziun sportiva en scola.
Allas giugaduras ed als giugadurs s'auda perquei nossa gratulaziun, reconuschientscha ed engraziament.


text:
Oberon l'è 'n satèlite natüral del pianetaUrano, chèl piö estèrno dei sich satèliti principài del pianeta, el segónt per dimensiù 'ntra i satèliti natürài de Urano (dopo Titania) e chèl dei nöf, sèmper per dimensiù, de töt el Sistema Solar.
Oberon el ghe gìra 'ntùren a Urano conden perìot de presapóch 13 dé e mès (dé terèstri); el semiàs magiur de la sò òrbita l'è de 583519 km. L'orbita l'è praticamènt circolàr condena ecentricità de presapóch 0,0016 e 'n inclinasiù de 0,7° en confrónt al equatùr de Urano.


text:
Nagin'electricitad, nagina glisch, naginas transacziuns da daners, nagins trens, naginas maschinas da mulscher, nagins ascensurs... Il scenari sch'i dess propi in uschenumnà Blackout è pulit inquietant. Bun, tschertas fatschentas han installà indrizs da current d'urgenza cun agregats d'electricitad. Cun questas pudess la lavur esser garantida sur in tschert temp, ma sch'i dura memia ditg patissan tuts.
Blackout
Tge capitass sch'il provediment d'electricitad crudass ensemen? In uschenumnà Blackout è pussaivel er qua tar nus.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.