text:
Dumonda Fasani-Horath concernent la situaziun da las datas ed il monitoring dals parameters da decisiun relevants en il chantun Grischun areguard la politica da corona
Sessiun: 08.12.2021
Corona è ussa gia dapi bun dus onns noss accumpagnader permanent. Ina situaziun ch'i n'ha anc mai dà signifitga sfidas ch'i n'ha anc mai dà. Praticamain la suletta pussaivladad per chapir il fenomen, è in'observaziun empirica dal svilup actual sco er la collecziun e l'evaluaziun sistematica da datas relevantas che pussibiliteschan da tschertgar novas soluziuns e da sviluppar mesiras pli adattadas. Perquai che la Confederaziun deleghescha puspè dapli decisiuns areguard la politica da corona al chantun, fissi util ch'il chantun disponiss d'ina collecziun fidada da datas per ses agir.
La Confederaziun metta a disposiziun datas davart differents secturs parzials. Ellas èn dentant suttamessas a largias e pon mo grevamain vegnir deducidas per las relaziuns en il chantun. En il senn d'ina surveglianza epidemiologica activa èsi la finamira da mesirar l'efficacitad effectiva da la vaccinaziun en la realitad, da pudair excluder effects secundars pervia da la vaccinaziun, da survegliar la cumparsa da novas malsognas e da mesirar l'existenza reala dal coronavirus (chavazzin: segirtad da test). En quest senn pudess il chantun Grischun puspè surpigliar ina rolla da pionier ed ils resultats pudessan er esser nizzaivels per auters chantuns.
Tavau sco lieu da perscrutaziun ha en collavuraziun cun la Scola auta spezialisada dal Grischun (Data-Science) tut las pussaivladads d'evaluar las datas generadas er en il senn d'ina medischina translaziunala.
Perquai dumandain nus la Regenza:
- Tge datas da la Confederaziun stattan a disposiziun a la Regenza?
- Tge datas vegnan eruidas directamain en il Grischun ed annunziadas a la Regenza?
- En tge secturs pudess la Regenza preschentar ina meglra situaziun da datas (p.ex. dumber da las pazientas e dals pazients ospitalisads vaccinads u betg vaccinads, definiziun status da vaccinaziun, test PCR cun sintoms u senza sintoms, evaluaziun da giudicament dal success da differents tractaments cun medicaments, criteris per autopsias e lur evaluaziun)?
- Fiss la Regenza pronta da duvrar meds finanzials per in monitoring sistematic da datas da giudicament relevantas (p.ex. registraziun automatica da parameters sco situaziun da letgs, status da vaccinaziun da tut las pazientas ed ils pazients, midadas significativas da facturs da morbiditad e.u.v.)?
Cuira, ils 8 da december 2021
Fasani-Horath
Resposta da la regenza
Tar la dumonda 1: La Confederaziun metta a disposiziun sin ses dashboard a la publicitad ed uschia er a la Regenza mintga di datas cumplessivas areguard COVID-19 (cf. admin.ch -> Informationen des Bundes zum Coronavirus -> Lage: Zahlen). Questas datas cumpiglian infurmaziuns davart cas confermads en il labor, ospitalisaziuns confermadas en il labor, mortoris confermads en il labor, persunas vaccinadas, capacitads dals ospitals, variantas dal virus e.u.v. Sche pussaivel vegnan las datas deducidas sin plaun chantunal e preschentadas en moda survesaivla.
Ulteriuras infurmaziuns da la Confederaziun survegn la Regenza tras il Servetsch sanitar coordinà (SSC) dal sistem d'infurmaziun e d'acziun (SIA). Il SSC è ina plattafurma d'infurmaziun en l'internet che sustegna ils process da las organisaziuns da la direcziun e d'acziun en il sectur da sanitad en il mintgadi ed en situaziuns spezialas ed extraordinarias. Il SSC porscha funcziunalitads sco survista da las resursas en ils fatgs da sanadad, management da persunas e da pazients, communicaziun ed alarm, survista da las capacitads da recepziun da cas urgents e bleras chaussas dapli. Il SIA registrescha cun il SSC – tenor l'Ordinaziun davart las mesiras per cumbatter cunter l'epidemia da COVID-19 en la situaziun speziala – regularmain las capacitads dals ospitals en general e particularmain en la tgira intensiva. Las infurmaziuns registradas sustegnan il giudicament da la situaziun sin plaun federal e permettan ina gulivaziun regiunala fin naziunala da l'occupaziun dals ospitals.
Tar la dumonda 2: Il chantun eruescha las datas dal ISM (sistem d'annunzia per mal-sognas contagiusas) e publitgescha ellas sin plaun regiunal en in dashboard sin sia pagina d'internet (gr.ch -> Info Coronavirus -> Situaziun actuala & updates). Tut tenor la situaziun ed il basegn vegnan registradas datas supplementaras dals uffizis en lur sectur e messas directamain a disposiziun a la Regenza. Per analisas sur in temp pli lung stattan a disposiziun al chantun er la statistica medicinala dals ospitals en il chantun Grischun.
Tar la dumonda 3: Ina meglieraziun considerabla da la situaziun da las datas fiss ord vista da la Regenza mo pussaivla, sche datas persunalisadas da differents secturs pudessan vegnir colliadas ina cun l'autra (p.ex. status da vaccinaziun cun actas da persunas malsaunas u cun resultats da test e.u.v.). Per motivs da la protecziun da datas è quai dentant scumandà per lescha en Svizra.
Tar la dumonda 4: Na, la Regenza na vesa betg la necessitad d'eruir datas supplementaras.
4 da favrer 2022


c: text/html

text:
Conservazzion de l'energia
La conservazzion de l'energia a l'è un principi de la fisega che 'l dis che 'l total de l'energia in d'un sistema isolad el resta costant, l'è donca conservad. Quell principi chi, insubid per la prima voeulta de l'Émilie du Châtelet, el dis donca che l'energia la po no vesser fada, e nanca destrugada, ma che tusscoss el cambia de forma: per esempi l'energia chimega de 'n candilot de dinamita la deventa energia cinetega quand che 'l se fa s'ciopà, l'energia eletriga che la passa in d'una lampadina a incandescenza la se trasforma in energia termega e in energia luminosa.
La conseguenza la pussee famosa de quell principi chi a l'è che se po minga fà su una machina che l'è bona de fà energia de nient. 'Sta roba chi, però, la val no in tucc i sistema possibel, e gh'è varie ipotesi de sistema indova che l'energia la se conserva no.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Vos corelade[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Segond principi de la termodinamega
- Trasformazzion de l'energia
- Teorema de Noether
- Univers a zero energia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Las datas publitgadas qua sa basan sin infurmaziuns ch'ils chantuns ed il Principadi da Liechtenstein ans annunzian regularmain. Quellas publitgain nus mintgamai il mardi. Perquai pon ellas divergiar da las datas communitgadas dals chantuns e dal Liechtenstein. Las cifras resguardan ils vaccins da tut ils producents.
En Svizra ed en il Principadi da Liechtenstein èn admess differents vaccins per prevegnir a COVID-19. Ina vaccinaziun da rinfrestgament cun in vaccin mRNA da Moderna (Spikevax®) u da Pfizer/BioNTech (Comirnaty®) sco er cun il vaccin Novavax (Nuvaxovid®) vegn recumandada a persunas a partir da 16 onns il pli baud quatter mais suenter l'ultima vaccinaziun u infecziun. Ulteriuras infurmaziuns davart ils vaccins recumandads e davart l'interval tranter ina vaccinaziun a l'autra chattais Vus sin la pagina d'internet dal UFSP > Coronavirus: vaccinaziun.
Las infurmaziuns davart effects nungiavischads da la vaccinaziun (ENV) vegnan registradas sur il sistem d'annunzias spontanas da Swissmedic. Swissmedic examinescha e valitescha las annunzias dals effects secundars ch'èn vegnidas registradas. Infurmaziuns detagliadas èn publitgadas sin la pagina d'internet da Swissmedic.
Repartiziun geografica
Persunas vaccinadas tenor chantun da domicil, Appenzell Dadora, Stadi: 01.10.2022
La grafica mussa il dumber e la quota da persunas cun almain ina dosa dal vaccin sco er la quota da persunas cun ina vaccinaziun durant ils ultims sis mais per la classa da vegliadetgna tschernida. Las classas da vegliadetgna inditgadas correspundan a la strategia da vaccinar cunter COVID-19.
Svilup temporal
Persunas vaccinadas, Appenzell Dadora, dals 21.12.2020 fin ils 01.10.2022
La grafica mussa il svilup da las persunas vaccinadas. Las surfatschas mussan la quota da persunas cun almain ina dosa dal vaccin sco er la quota da persunas cun ina vaccinaziun durant ils ultims sis mais sa basond sin l'entira populaziun.
Persunas cun almain 1 dosa dal vaccin
Cun vaccinaziun durant ils ultims sis mais
Quota da persunas vaccinadas
Demografia
Persunas vaccinadas, Appenzell Dadora, dals 21.12.2020 fin ils 02.10.2022
La grafica mussa il svilup da las persunas vaccinadas tenor classas da vegliadetgna da 10 onns e tenor las classas da vegliadetgna confurm a la strategia da vaccinar cunter COVID-19. Ina verificaziun da las datas ha mussà ch'i sa tracta principalmain d'endataziuns incorrectas tar ils uffants tranter 0 e 4 onns. Vaccinaziuns sistematicas tar uffants sut 5 onns n'ans èn betg enconuschentas. En il senn da la transparenza publitgain nus las datas ch'ils chantuns ans han tramess senza las modifitgar.


text:
这个版本真都雅 越野又运动 全新路虎揽胜海外实车
全新路虎揽胜海外实车,这个版本的配色设计照旧显患上很是有高级的运动气质 ,在动力上搭载3.0T直列6缸策动机匹配微混体系,另有4.4T V8策动机,匹配8速手自一体变速箱 ,这一代路虎揽胜虽然变化不年夜,可是依旧是耐看的外不雅设计,同时车内中控的气势派头也是倾向奢华.从车身配色来看 ,拥有较为奢华的运动觉得,这个车身配色觉得照旧很喷鼻,接纳了白色的车身,而且接纳了悬浮式的侧窗线设计 .
0/50
0/50
0/50
0/50
0/50
0/50
全黑化的中网照旧很是动感 ,接纳了矩孔状的造型,前包抄内部嵌入了玄色的片状设计,增长了奢华的运动气质 ,头灯组也是接纳了熏黑的气势派头.来到侧面,双色的造型显患上奢华感较强,接纳了黑化的轮毂 ,黑化的车顶线条也是很运动的气势派头.尾部接纳了全黑化的尾灯设计,显患上高级感较强 .
0/50
0/50
0/50
0/50
进入车内,全黑的设计也是颇有质感 ,标的目的盘带有银色的粉饰,档把的设计也长短常精妙.爱体育-爱体育app-官方网站
(读音):
quán xīn lù hǔ lǎn shèng hǎi wài shí chē ,zhè gè bǎn běn de pèi sè shè jì zhào jiù xiǎn huàn shàng hěn shì yǒu gāo jí de yùn dòng qì zhì ,zài dòng lì shàng dā zǎi 3.0Tzhí liè 6gāng cè dòng jī pǐ pèi wēi hún tǐ xì ,lìng yǒu 4.4T V8cè dòng jī ,pǐ pèi 8sù shǒu zì yī tǐ biàn sù xiāng ,zhè yī dài lù hǔ lǎn shèng suī rán biàn huà bú nián yè ,kě shì yī jiù shì nài kàn de wài bú yǎ shè jì ,tóng shí chē nèi zhōng kòng de qì shì pài tóu yě shì qīng xiàng shē huá .cóng chē shēn pèi sè lái kàn ,yōng yǒu jiào wéi shē huá de yùn dòng jiào dé ,zhè gè chē shēn pèi sè jiào dé zhào jiù hěn pēn bí ,jiē nà le bái sè de chē shēn ,ér qiě jiē nà le xuán fú shì de cè chuāng xiàn shè jì .
0/50
0/50
0/50
0/50
0/50
0/50
quán hēi huà de zhōng wǎng zhào jiù hěn shì dòng gǎn ,jiē nà le jǔ kǒng zhuàng de zào xíng ,qián bāo chāo nèi bù qiàn rù le xuán sè de piàn zhuàng shè jì ,zēng zhǎng le shē huá de yùn dòng qì zhì ,tóu dēng zǔ yě shì jiē nà le xūn hēi de qì shì pài tóu .lái dào cè miàn ,shuāng sè de zào xíng xiǎn huàn shàng shē huá gǎn jiào qiáng ,jiē nà le hēi huà de lún gū ,hēi huà de chē dǐng xiàn tiáo yě shì hěn yùn dòng de qì shì pài tóu .wěi bù jiē nà le quán hēi huà de wěi dēng shè jì ,xiǎn huàn shàng gāo jí gǎn jiào qiáng .
0/50
0/50
0/50
0/50
jìn rù chē nèi ,quán hēi de shè jì yě shì pō yǒu zhì gǎn ,biāo de mù de pán dài yǒu yín sè de fěn shì ,dàng bǎ de shè jì yě zhǎng duǎn cháng jīng miào .

seg_langs: zho_Hans zho_Hans unk unk unk unk unk unk zho_Hans unk unk unk unk zho_Hans zho_Hans lmo_Latn unk unk unk unk unk unk lmo_Latn unk unk unk unk lmo_Latn


text:
La basa da la PBD svizra sustegn l'idea da furmar ina nova partida dal center ensemen cun la PCD. Tar ina enquista han 60% da las persunas dumandadas sustegnì quell'idea. Per la suprastanza da la partida rinforza quest resultat las tractativas actualas cun la PCD. I na stettia uss nagut pli en ils pes per concretisar quellas, scriva la partida.
Il matg avevan las duas partidas communitgà, ch'ellas hajan cumenzà discurs davart la furmaziun d'ina nova, cuminaivla partida dal center. Ina decisiun davart ina fusiun da la PCD e PBD duai dar fin la fin da quest onn. Omaduas partidas han ils ultims onns pers adina dapli electurs.
Ensemen cun l'EVP furman las duas partidas gia ina fracziun communabla en il Cussegl naziunal. Suenter la PPS e la PS è quella la terz ferma fracziun en la Chombra gronda.


text:
Piev de Porlezza
La Piev de Porlezza l'era vuna di piev religios e civil del Milanes.
El sò patronn a l'era el San Vitor.
La confinava con la Piev de la Valsolda a ovest, con la Piev de la Cavriasca a nord e con la diocesi de Comm a est e sud.
L'era ona piev importanta perchè l'era part de la strategia de serciament de la diocesi comasca operaa de la gesa ambrosiana.
In del 1640 gh'è staa destaccaa el territori de la Valsolda: inoltra, in del 1786, l'imperador austriegh Giusepp II l'ha spostada in de la Provincia de Comm, per poeu vess riportada in del Milanes del sò sucessor, Leopold II.
Compagn de tutt i olter piev milanes, l'ha perduu el sò roeul civil in del 1797 e quell religios in del 1972.
A la fin del XVIII secol la gh'eva denter i comun de Porlezza, Tavord, Buggioeu, Seghebbia, Carlasc, Cavargna, Scima, Scin cont Osten, Corred, Cusin, Gotter, Pian, San Bortol e San Nazzar.


text:
A partir da questa fin d'emna duai esser pussaivel da viagiar cun il certificat da Covid svizzer en l'Uniun europeica. Il gremi responsabel da l'UE haja approvà da renconuscher il certificat svizzer. Pliras funtaunas a Brüssel hajan ditg quai envers SRF. Sco proxim sto anc la cumissiun da l'UE confermar la decisiun. Quai duaja succeder ils proxims dis.
Il certificat cumprova ch'ina persuna è cumplainamain vaccinada cunter Covid-19, guarida da la malsogna u ch'ella ha fatg in test negativ.
Adattà al tema


text:
Sper la cussegliera naziunala Silva Semadeni candidescha era la presidenta da la vischnanca da Domat Beatrice Baselgia, la presidenta da la partida giuvna socialdemocrata Hanna Bay, il president da la partida socialdemocrata grischuna Jon Pult ed il president da la fracziun socialdemocrata dal cussegl grond Andreas Thöny.
L’ultim pled en chaussa ha dentant anc l’inscunter da nominaziun ils 31 da schaner, là vegnan decisas la successiun sin la glista e las finamiras per las elecziuns.
RR novitads 15:00


text:
En las tschintg ovras atomaras svizras hai dà l’onn passà 34 incidents ch'han stuì vegnir annunziads. Cun excepziun dad in schabetg en il AKW Leibstadt sajan dentant tuts cas vegnids valitads sin il stgalim 0 da la scala d'incidents internaziunala INES. L’avrigl avevi dà a Leibstadt problems cun l’indriz per il sfradentament d’urgenza, il cas era vegnì valità sin stgalim 1.
Ils pli blers incidents hai dà il 2018 tar las ovras atomaras da Leibstadt e Gösgen, quai cun mintgamai 13. En l'ovra atomara Mühleberg hai dà quatter incidents, en l'ovra Beznau 1 trais ed en l'ovra Beznau 2 in incident. Tenor l'Inspecturat federal da la segirezza nucleara Ensi sajan però ils standards da segirezza vegnids resguardads da tut il temp.
RR novitads 12:00


text:
Ellas èn soras e figlias da plevon. Ed ensemen fan ellas dapi in onn in podcast cun il num «Unter Pfarrerstöchtern» – Sabine Rückert, schurnalista e suppleanta dal schefredactur da la gasetta tudestga «Die Zeit» e Johanna Haberer, professuressa per teologia a l'Universitad dad Erlangen. Dapi che 30 uras istorgias or da la Bibla han ellas gia raquintà. E stuffas n'èn ellas anc ditg betg.
Cronologicamain mainan ellas ils auditurs e las audituras tras la scrittira sontga – rivadas èn ellas entant pir tar l'onuraziun dal vadè d'aur. «Unter Pfarrerstöchtern» è in podcast fitg instructiv, ma mai magistral.


text:
Vila d'Ossula
Vila d'Ossula (nòm uficiàl in italian: Villadossola) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 6 803 abitàncc (dàto del Desember 2013[1]), cunt ona superfis de 18,0 km² e ona densità de popolaziun de 378 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Beura, Dòm, Muntaschéi, Palanzén e Sapiana.
Gh'è dò frazión: Buschet e Noga.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El 8 nuvember 1943, düü mes dopu l'Armistizi a Vila d'Ossula la gh'è stada vöna di prim insürezión cuntra l'ucüpazión tudesca e la növa Repübliga Suciala Italiana. I revultus han ucüpaa i punt strategigh del paes e i stabiliment indüstriai. Dopu un quaj sücess inizial, i nazi-fascista hin riessii a purtà la sitüazión sota cuntrol. L'episodi l'è staa repress dürament e gh'è staa un mücc de mort sia trai partisan che tra la pupulazión civil.
Lögh d'interess[Modifega | modifica 'l sorgent]
La gesa de San Bartulumee l'è vün di munüment püssee impurtant de l'Ossula. La strütüra primitiva del IX secul la pò vess recunussuda anca incö in de l'edifizi a tre navad. La gh'ha una pianta basilicala e un'absid semicircular, impreziusida da tanti finester e archet. Dent a gh'è di bei afresch e decurazión in legn. El campanil, d'edà rumaniga, l'è de set pian e 'l gh'ha munofur, bifur e trifur.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vila d l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Val Müstair
Val Müstair (tudestg Münstertal, taliana Val Monastero) è ina vischnanca politica svizra en il chantun Grischun. Ella è situada en il circul Val Müstair dal district En.
La vischnanca da Val Müstair è sortida il 1. da schaner 2009 ord la fusiun da las vischnancas anteriuramain autonomas Fuldera, Lü, Müstair, Santa Maria Val Müstair, Tschierv e Valchava, pia tut las vischnancas sin la vart svizra da la val. La suletta autra vischnanca da la Val Müstair è Tuer (Taufers im Münstertal) ch'appartegna gia al Tirol dal Sid.


text:
La naiv da venderdi suentermezdi ha procurà per situaziuns difficilas sin las vias grischunas. Fin venderdi saira haja dà tenor la polizia chantunala almain sis accidents.
A Nufnen è in auto collidà cun in camiun cisterna. Pervia da pneus da stad na saja l’automobilist da 62 onns da l'Italia ch'era en direcziun vers Spleia betg vegnì da franar. Ses auto è vegni donnegià dal tut, il camiun cisterna ha gì in donn da var 5'000 francs.
A Bivio è in automobilist charrà en in auto da furniziun. Omadus autos èn vegnids donnegiads dal tut. Era qua hajan pneus da stad chaschunà l’accident. Blessads naja dentant dà nagins.
Spustà avertura dal pass Alpsu
Sco consequenza da la naiv vegn l'avertura dal pass Alpsu spustada sin mesemna, l'emprim da matg. Sin il pass haja actualmain dapli naiv che auters onns ed ins quintia ils proxims dis cun enfin 40cm naiv nova. Quai communitgescha l'uffizi da construcziun bassa dal Grischun.
RR novitads 11:00


text:
Il White Turf a San Murezzan chaschuna lingias grassas en la gasetta dal fatg «Galopp intern». La cuminanza d'interess White Turf crititgescha fermamain las structuras dal turnier. Tranter auter vegn crititgà:
- Cursas èn dotadas memia bass, perquai han ins pli paucs chavaltgaders.
- Mancanza d'in program accumpagnant sco i tutga
Per il president da la suprastanza dal White Turf, Thomas Walther, è quella critica dentant nungiustifitgada. Ed er la vischnanca da San Murezzan è cuntenta cun l'organisaziun da la cursa da chavals sco fin ussa. Cunzunt er perquai ch'il focus giascha sin la segirtad e sin las finanzas.
La IG White Turf na fa dentant betg be critica, ella vuless gist surpigliar l'organisaziun da questa occurenza. Ils 10 da settember ha lieu la radunanza generala e là vegn lura gist proponì ina nova suprastanza. Sco president stat l'interprendider Markus Kirchgeorg a disposiziun.
Ord l'archiv
RR novitads 12:00


text:
La primministra Theresa May sto laschar vuschar il parlament davart la dumonda co precis extrar da l'Uniun europeica. Tut quels schischuris dapi la votaziun dal Brexit sajan la consequenza che la Gronda Bretagna haja darar votaziuns dal pievel, uschia l'expert per dumondas da democrazia Andreas Glaser vinavant.
Normalmain fissi meglier da savair ordavant las reglas dal gieu.
«Brexit resta Brexit»
Vid la decisiun dal Brexit sa mida nagut. Bain avess il parlament britannic las cumpetenzas da volver la decisiun dal Brexit, quai n'è dentant betg probabel. Quai di l'expert per dumondas da democrazia Andreas Glaser. Ils commembers dal parlament hajan da resguardar la votaziun democratica cunquai ch'els sajan elegids dal pievel (almain quels dad ina chombra parlamentara - il House of Commons). Pussaivel sajan emprovas da midar il plan che la primministra Theresa May ha preschentà per extrar da l'UE.
May vul in «tagl dir»
Dapi la votaziun da Brexit dals 23 da zercladur 2015 èsi stà intschert co che la Gronda Britannia vul sa distatgar da l'Uniun Eurpeica. Pir dacurt ha Theresa May annunzià da vulair in "tagl dir" - pia dad era sortir da la fiera economica e da la libra circulaziun da persunas.
La regenza britannica insista sin l'urari previs. Quai vul dir: Inoltrar la fin da mars uffizialmain la dumonda d'extrada a l’Uniun europeica. In urari realistic, di Andreas Glaser.
RR novitads 11:00


text:
Sco raschun per las reclamaziuns suppona la gasetta l’augment da retards da sgols en l’entir’Europa.
Auter che societads aviaticas europeicas refuseschian societads svizras però savens da pajar indemnisaziuns.
Nauschas notas per eroports da Turitg e Genevra
Atgnamain è punctualitad ina vertit svizra, sch'i va dentant per il traffic aviatic na para quai dentant betg ad esser uschia. En in nov studi na survegnan ils eroports da Genevra e Turitg naginas bunas notas en chaussa retards. Cumpareglià cun ils 20 pli gronds eroporrts en l'Austria, la Germania e la Svizra ha Turitg las segund mendras valurs davart punctualitad. Er Genevra è fitg davant cun plazza tschintg.
Mintga quart sgol davent da Turitg ha retard
Da bunamain 60'000 sgols èn 16'300 partids cun retard u crudads or. Quai munta ina cumpart da 27,4%. A Genevra avevan 24% dals sgols retard. L'eroport cun ils pli blers retards è quel da Frankfurt am Main cun 30%. Ils pli paucs retards ha Dortmund cun 10%.
Eroport empermetta migliur
Il pli grond eroport da la Svizra (Turitg) ha la finamira che 80% dals eroplans duain partir punctual, vul dir cun in retard da maximalmain 15 minutas. Ils retards sajan deplorablamain anc adina pli numerus che lur finamira, ha declerà la schefa da communicaziun Sonja Zöchling.
RR novitads 09:00


text:
L’equipa da dunnas da Panaduz ha adina stuì cumbatter cunter il manco da giugadras. Uschia han ils responsabels gia stuì sa fatschentar avant la crisa da corona cun il fatg, ch’i pudess vegnir stretg en vista a la stagiun 2020/2021. Suenter che la stagiun passada è lura vegnida interrutta il mars pervia da la pandemia da corona è l’equipa da dunnas definitivamain vegnida schliada.
Las giugadras restantas han midà tar auters clubs u terminà lur carriera da ballape. Ina gronda part dat oz cun l’equipa da dunnas dal Club da ballape da Domat che dat sco l’equipa da Club da ballape Tusaun/Cazas en la 2. liga regiunala.
Club da ballape Panaduz
Umens da Panaduz vulan returnar al success
Sin in grev temp miran er enavos ils umens dal Club da ballape Panaduz. Dapi il 2017 dattan ils umens be pli en la quarta liga regiunala. E durant quels davos onns ha il club mintgamai stuì tremblar fin la fin da la stagiun da betg crudar en la 5avla liga. Il schef da sport, Edgar Camenisch, è dentant da buna speranza ch’i giaja puspè da stgala si cun il FC Panaduz e ch'ils umens possian puspè far il pass almain en la terza liga, quai che saja la finamira ils proxims onns.
Il mument dumbra il cader dals umens 26 giugaders. La gronda part abitescha e lavura er en la regiun uschia ch’ins possia trenar er durant l’emna cun fin a 20 giugaders, quai che saja la basa per la finala avair success, uschia Camenisch ch’ha sez giugà blers onns cun il FC Panaduz. Avant anc strusch 20 onns era il club ina da las fermas equipas grischunas. Fin la stagiun 2002/2003 ha il FC Panaduz giugà en la segunda liga regiunala.


text:
Da Benedetto Vigne - La chantautura sursilvana sesenta a Turitg ans surprenda cun ses segund portatun cumplessiv, l’album «When I Let Go».
I dat bels albums. I dat grondius albums. «When I Let Go», la nova ovra dad Ursina, fa part da omaduas categorias. Quai ha da far cun la vusch straordinaria da la chantautura sursilvana – ina vusch fina ma zunt modulabla, subtila ma tuttina cutizzanta. Quai ha da far cun ina musicalitad expressiva, iertada ed optimada en tantas etappas, l’art cantica en famiglia e scola a Mustér, las choristas Crambambuli da Claudio Simonet, ils studis da jazz a Lucerna, il segiurn musical en Scandinavia, l’aventura vocala cun la Triada. Quai ha da far cun in dun cumpositori excuisit dad Ursina, cumpartì danov cun ses consort e cunmusicant turitgais Florian Egli. E quai n’ha betg l’ultim da far cun ina producziun da camifo per ovras poppusas da quests dis, curatada dad in maister da fama internaziunala, l’irlandais David Odlum.
L’album, per duas terzas en englais, cumenza cun ina decleraziun ch’ins po udir sco motto, «Lay Low», ubain «(Betg) dar si!». Sur figuras electronicas ligeras-zaclinas chanta Ursina en vusch velusa da na vulair succumber, ni a nauschaspierts, ni a rusnas nairas, ni ad urizis vizius, ni a glischs trumpantas. E baindalunga capriola sia vusch si e giu d’autezzas temerarias per lura sa platgar en il plimatsch dad agens chors multiplitgads en eternitads sfericas. E quel tun sa derasa tras l’entir album, saja en ils texts e titels che varieschan l’appel inizial en in «Hold On» u en in «Let Go», saja en las atmosferas siemiusas plain armunia e tensiuns mez zuppadas.
Ma nus udin adina puspè erupziuns or da quella textura che pudess magari er parair repetitiva. Gia la segunda chanzun, rumantscha, deditgada a «la mar», pia a sentiments marins, ans confrunta cun ina tunalitad differenta, pli bassa, pli calma, che cumprova quasi la constataziun da la chantadura ch’il linguatg matern evocheschia autras tempras musicalas che l’englais. Ina calma che cula or en ina coda da ramurs ambientalas che laschan litteralmain resentir las undas da la mar. Ma er l’encreschadetgna da las Alps.
En la chanzun «Let Go», che dat er il titel a l’album, suonda, suenter in intro retegnì, ina bella ritmica da saut tecnoid, rinforzada qua e là d’in bass invers (in bass sunà cunter la logica armonica). Frestg er il tact da «Miu cor», ina chanzun d’amur bunamain maternala, la melodia la pli poppusa da l’album, cun in refrain da qualitad abbaesca u schizunt beatleana. Ed uschia sa splega er il rest da la nova ovra dad Ursina en moda varianta, cun sturs jazzus sintetics en «Tut semida», cun clavazins arpeggiants classicistics en «Finally», cun accords impressiunistics en la ballada «Feelings», accords che laschan chaminar ora l’album en in finale avert.
E concernent «feelings», la lirica dad Ursina ha propi ina tendenza introspectiva, magari entaup’ins abstractums sentimentals – emptiness, speronza, compassion; ella operescha però cun bleras allegorias e metafras, meteorologicas u seismicas, mintgatant datti terratrembels e fieus artificials, mintgatant datti brentinas u burascas. Ed or da la mar cloman, malgrà calma, spérts, demunis e sirenas. Tut maletgs ch’ins po er considerar in pau stereotipics. Mabain, betg mintga chantautura sto exnum raquintar lungas istorgias ultra-poeticas. Mintgatant tanschi er sch’ins po «connect your body and soul», sco ch’igl ha num en «Let Go». E quai gartegi stupentamain ad Ursina Giger, surtut grazia a sia vusch pelvaira dialica.
Ursina: When I Let Go (Radicalis/Bandcamp)
Dapli & infos: https://www.ursinamusic.com/
Text: B. Vigne, Turitg
Fotografias: (c) ursinamusic, (c) Angelika Annen
PROXIMS CONCERTS:
16.09: Fribourg, Fri-Son @21:00
28.10: Parterre Basel @20.00
03.11: Werkstatt Cuera @20.30
06.11: Cinema Sil Plaz Glion @20.00
Suonda LATABLA!
Da Benedetto Vigne - Il nov album da la chantautura sursilvana è in invit al cor.
«You Have My Heart» – il titel dal nov album dad Ursina, quasi ses segund album, tuna sco in’invitaziun, in invit dad entrar en il mund musical da la chantautura sursilvana: Ti es part da mes cor e da mia cordialitad. Ma malgrà tut quella ospitalitad evidenta, la vusch strafina, las texturas filigranas, n’èsi betg usché lev da suandar il clom da la giuvna musicista. Ins sto vaira sa lavurar en ed approfundar en l’ovra. Gia l’emprima chanzun da l’album, il titel principal, ans irritescha cun sias tschintg quartas, ses glissandis fints e sias progressiuns semitonalas.
Ursina na vul betg ans render la vita simpletta e monocromica, ella sa mova lunsch dals mollissems e tralalas usitads da la musica pop, ella creescha in univers musical zunt ritg e variant, animà da folk, jazz e classica, purtà da melodias inspiradas ed embellì dad inqual tun da sturs forestal.
Ella maina l’auditori en in ambient magic, in ambient da dialas e nanins, da chavriels ed ursins.
E mintgatant para l’artista schizunt dad surmuntar sasezza, en las cadenzas «walrusianas» da «I’ll Fight For You», en l’erupziun ramurusa da «One Two Three». Nundir da las duas perlas rumantschas, omaduas en in tac da trais quartas respectiv da sis otgavlas ed in’atmosfera intima - silpli ins giavischassi dapli chanzuns en l’agen idiom. Ma Ursina s’orientescha evidentamain ad ina carriera internaziunala e preferescha il chant englais.
Ils noss cors ha ella tuttina gia conquistà.
.:. Tips: CD e video youtube:
https://www.youtube.com/user/ucalein
Dapli & infos: https://www.ursinamusic.com/
Text: B. Vigne, Turitg Fotografia: (c) ursinamusic
PROXIMS CONCERTS:
22.03 Lucerna
Schüür
24.03. Aarau
Kiff
31.03. Turitg
M4M Music Festival
12.04. Basel
Cafè Singer
Suonda LATABLA!
a noss commembers, sponsurs e donaturs:
Gaudenz Zimmermann, Merligen
Quarta Lingua,Turitg
Brigitte Wachsmuth, Männedorf
Christian Venzin, Trin Mulin
Alfred Laurent SA, Ramosch
Auto-Tecic SA, Ardez
Barata Gipser - Maler AG, Vattiz
Bearth & Cavegn Architectura, Breil
Bischoff Metallbau AG, Scuol
CAJO Bau GmbH, Breil
Caspar Haustechnik, Tinizong
Christoffel Sanitär-Heizung, Scuol
Cla Duri Janett Impraisa Forestala, Tschlin
Collenberg Inschigniers, Lumnezia
Conversa.gr, Sedrun
Coray Capaul architectura e habitar GmbH, Disentis
Electra Buin SA, Scuol
Falegnamaria Spiller, Sent
Falegnameria Curdin Müller, Strada
Furnaria Giacometti, Lavin
Furnaria Pastizaria Benderer GmbH, Sent/Scuol
Guler viadis, Sent
Hatecke, Scuol
Kaffee Badilatti + Co. AG, Zuoz
m2a2 Atelier d' Architectura, Savognin
Marangunaria Beer SA, Ftan
Meini Sport & Mode, Laax
Ming Bus AG, Sils-Maria
Resgia Koch SA, Ramosch
SelfieBox.info, Müstair
Teewerkstatt, Scuol
Tessanda Val Müstair
Valaulta Berni, Rueun
Vita Surselva, Ilanz


text:
Ina da las pli spectacularas traversadas da las Alps: Il Bernina Express da Cuira / San Murezzan - Valposchiavo - Tirano collia regiuns linguisticas e culturas – en serpentinas e senza rodas dentadas.
Ensi vers muntognas e glatschers traglischants, engiu en il paradis da palmas da l‘Italia: Il Bernina Express collia sco pli aut traject da viafier sur las Alps il nord da l’Europa cun il sid, furma punts tranter regiuns linguisticas e culturas.
E quai a moda singulara: Il traject da viafier s’integrescha armonicamain en il mund muntagnard da l’Alvra e dal Bernina. Cun facilitad dumagna il tren 55 tunnels, 196 punts e pendenzas fin a 70 promil. Sin 2 253 meters sur mar sa chatta il tetg da la VR, l‘Ospizio Bernina. Qua s’uneschan la natira e la cultura e daventan la pli bella experientscha da las Alps. Il traject da Tusaun - Valposchiavo - Tirano tutga tar il patrimoni mundial UNESCO. Ina fermezza.


text:
Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (en devanagari मोहनदास करमचन्द गांधी, Porbandar, 2 de utùer del 1869 – Nöa Delhi, 30 de zenér del 1948) l'è stat en òm pulìtich indiàno.
Guìda spiritüàla de prìma 'mportànsa per el sò paés, se 'l conós suratöt col nòm de Mahatma ("ànema grànda" 'n lèngua sànscrita), scötöm che gh'è stat dat per la prìma ólta del poéta Rabindranath Tagore. Gandhi l'è stat giü dei piuniér e dei teòrich del satyagraha, la rezistènsa a l'opresiù per mèzo de la dizübidiènsa civìl de màsa che la g'ha portàt l'India a la 'ndependènsa. El satyagraha l'è fondàt sö la satya (verità) e sö la ahimsa (nonviolènsa). Có le sò asiù 'l Gandhi 'l g'ha ispiràt divèrsi müimèncc de diféza dei dirìcc civìi e grànde personalità compàgn de Martin Luther King, Nelson Mandela e Aung San Suu Kyi.
'N India, 'l Gandhi l'è stat ricunusìt come pàder de la nasiù e 'l dé che l'è nasìt (el 2 de utùer) l'è 'n dé de fèsta. Chèsta dàta l'è stàda proclamàda apò a Zurnàda 'Nternasiunàla de la Nonviolènsa de l'Asemblèa generàl de le Nasiù Ünìde.


text:
Il skiunz Ramon Zenhäusern porta la bandiera svizra tar la ceremonia finala. Il Vallesan da 25 onns vegn a manar la delegaziun svizra en il stadion olimpic a Pyeongchang. Quai ha decis Swiss Olympic. Ils 23avels gieus olimpics d'enviern van a fin dumengia las 12:00 temp svizzer.
Zenhäusern ha surprendentamain gudagnà la medaglia d’argient en il slalom. Igl è stà l'emprima medaglia svizra en il slalom dapi 38 onns. Ensemen cun Daniel Yule, Wendy Holdener e Denise Feierabend ha el schizunt gudagnà aur en la concurrenza d’equipa.
Tar l’avertura dals gieus olimpics avant trais emnas aveva Dario Cologna purtà la bandiera svizra.
Atlets russ vinavant suspendids
La Russia resta er suenter la fin dals gieus a Pyeongchang suspendida. Quai pervi dal scandal da doping. Uschia na dastgan els er betg entrar en il stadion cun l’atgna bandiera a la ceremonia finala. Quai ha decis il comité executiv dal Comité olimpic internaziunal IOC.
RR novitads 06:30


text:
A la radunanza generala da la Swiss Football League ils 22 da november vegn proponì als clubs da ballape svizzers ina nov sistem. Il comité, che ha elavurà las midadas, vul refurmar sin la stagiun 2021/22 il ballape svizzer:
- La Super League duai da nov survegnir 12 equipas empè da mo 10.
- En il futur duai dar in modus da duas fasas. Sco emprim datti 22 rundas da qualificaziun. Suenter quella duain ils puncts vegnir smesads. Quai duess auzar la tensiun en la fasa finala.
- Alura giogan las meglras sis equipas en 10 partidas per il titel. Las autras sis equipas giogan cunter la relegaziun.
- La mendra equipa da la Super League (posiziun 12) vegn relegada directamain en la Challenge League. La segund mendra equipa gioga en la barrascha cunter la segund meglra equipa da la Challenge League.
RR novitads 11:00


text:
Zarvèl
Al zarvèl l'è l'orghen principèl dsl sistamma nervåus centrèl.
I l'an tott i vertebrè e in generèl totti äl bîsti simetrî bilaterèl (donca anch l'òmen).
Int'i vertebrè al zarvèl sl s câta in vatta al neurâs, int'al crâni. La parôla sientéffica par ciamèr l'insamm ed strutûr cuntgnó dänter al crâni l'è encèfel: al zarvèl l'è una pèrt dl'encefel.
Al zarvèl, insamma al sistamma endòcren, al cûra una pèrt dla regolaziån däl funziån vitèl; l'è anca la sede däl regolaziån omeostâtich e däl funziån cerebrèli superiåuri. L'ativitè dal zarvèl int'l'òmen, studiè a livèl empirich däl neurosiénz, al dà la vétta a la mänt, col só funziån cognitîvi superiåuri; pió in generèl, al dá vétta a la psiche e totti äl só funziån, studiè da la psicologî.


text:
Stazion de Saronn
La Stazion de Saronn l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia, doperada anca del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de Sarònn. L'è in la ligna Milan-Saronn, Saronn-Comm, Saronn-Noara, Noara-Saronn e Saronn-Laven e l'è collegada ai stazion de Saronn Sud, Rescaldina, Gerenzan-Turaa e stazion de Rovell.
Struttur[Modifega | modifica 'l sorgent]
La stazion a l'è in del center de Saronn e se incontren i lign:
El piazzal binari a l'è faa de noeuv binari de che 3 tronch, tipicament inscì doperaa:
- Binari passant
- Binari tronch
Finna al 2009 la linia per Seregn a l'era minga elettrificada e l'era doperada domà per el traffich merci e l'è verta dal dicember 2012 per el traffich passegee. El 14 de dicember 2014 a l'è attivaa el binari 7, tronch, per permett ai lign S, cadenzaa mezz'ora, de fermà no el traffich.
Moviment[Modifega | modifica 'l sorgent]
La stazion a l'è vun di noeud principai di FerrovieNord e ghe passen circa 7'200'000 l'ann.
La stazion l'è servida di treni regionai, di suburban (S1, S3 e S9) e del treno Malpensa Express.
Servizzi[Modifega | modifica 'l sorgent]
La stazion la gh'ha:
Interscambi[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Fermada di bus (z110, z111, z112, z113, z114, z115, z117, z119, z160, z161-c, c67, h203, h204, s14)
- Articol in Milanes
- Articol in ortografia milanesa
- Stazion del servizzi ferroviari suburban de Milan
- Stazion ferroviari regionai de la Lombardia
- Stazion del Malpensa Express
- Stazion de la ferrovia Saronn-Noara
- Stazion de la ferrovia Milan-Saronn
- Stazion de la ferrovia Saronn-Comm
- Stazion de la ferrovia Saronn-Laven


text:
RNA
El RNA (breviazzion de Acid Ribonucleich) a l'è una molecola polimerega biologica che la toeu part a 'n bon numer de process biologich, soratut ligad ai proteine, che revarden el DNA. De solet, in di facc, a l'è trascrivud del DNA cont la RNA polimerasi e l'è fad domà de una elica inveci che di dò del DNA.
El RNA el po vesser messagger, che 'l porta i informazzion in sui proteine de fà su in di ribosoma, ribosomial, che 'l compon i 2/3 di ribosoma, e de straport, che 'l permet de conligà el RNA messagger ai aminoacid per fà su i proteine.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su RNA


text:
Dumondas frequentas
Valurs
Valur da nov
La valur da nov correspunda als custs actuals per construir in edifizi dal medem gener, da la medema grondezza e dal medem standard en il medem lieu.
Valur actuala
La valur actuala correspunda a la valur da nov, main la reducziun da la valur ch'è vegnida chaschunada da la vegliadetgna, da l'isada, da l'influenza da l'aura, dals donns da construcziun, da mancanzas da construcziun u per auters motivs.
Valur materiala (valur reala)
La valur materiala sa cumpona da la valur actuala (valur dal stadi) da tut ils stabiliments sin il bain immobigliar, da las lavurs preparatoricas ch'èn necessarias per construir quels, da las lavurs da conturn e dals custs da construcziun accessorics plus la valur dal terren.
Valur da locaziun
Sco valur da locaziun vala il tschains da locaziun senza custs accessorics ch'ins po obtegnair mintga onn per l'utilisaziun da bains immobigliars e da stabiliments architectonics. La valur da locaziun cumpiglia la summa dals retgavs che pon vegnir obtegnids per locals e stabiliments da l'agen diever u dal diever tras terzas persunas.
Valur da l'atgna locaziun
La valur da l'atgna locaziun è la valur da locaziun d'unitads d'utilisaziun (locals) per l'agen diever, pia l'import che pudess vegnir obtegnì en cas d'ina locaziun sut circumstanzas normalas a terzas persunas independentas.
Valur da rendita
La valur da rendita correspunda a la rendita chapitalisada da las valurs da facultad utilisablas. Ella vegn calculada dals retgavs d'edifizis, da surfatschas surbajegiadas e da terren necessari per il manaschi.
valur da rendita = rendita da locaziun netta x 100 :
pertschient da chapitalisaziun
Valur commerziala
La valur commerziala correspunda als pretschs da vendita ch'èn vegnids obtegnids per medems u per sumegliants bains immobigliars sut circumstanzas normalas.
Valur fiscala
Per eruir la valur fiscala èn decisivas la valur da rendita e la valur commerziala. La valitaziun da las duas valurs sa drizza tenor la lescha da taglia. La pratica vertenta sa preschenta sco suonda:
Chasas d'abitar, chasas da fatschenta ed abitaziuns d'atgna proprietad:
valur fiscala = (2 x valur da rendita + 1 x valur commerziala)
: 3
Lavuratoris e hallas da deposit:
valur fiscala = (valur da rendita + valur commerziala)
: 2
Valur dal terren
La valur dal terren correspunda als pretschs da vendita ch'èn vegnids obtegnids per medems u per sumegliants bains immobigliars sut circumstanzas normalas.
Investiziun
Per eruir las valurs ston vegnir inditgadas tut las investiziuns. La differenziaziun tranter augment da la valur e mantegniment da la valur vegn fatga tras l'expert da valitaziun.
Pertschient da chapitalisaziun
Il pertschient da chapitalisaziun è la procentuala, cun la quala la valur da rendita vegn calculada sin basa da la rendita da locaziun netta. El sa cumpona da la tariffa dal tschains da chapital e dals supplements procentuals dals custs per l'administraziun (custs da gestiun, custs da mantegniment, custs d'administraziun, ristga per perditas dal tschains da locaziun, amortisaziuns).
Calculaziun da las cubaturas
La calculaziun da las cubaturas serva ad examinar ils custs da construcziun. Il volumen da l'edifizi vegn eruì en cas d'edifizis novs tenor la norma nr. 416 da la Societad svizra dals inschigners ed architects (SIA). Il volumen d'edifizis pli vegls è eruì ubain tenor SIA nr. 116 ubain nr. 416.
Surfatscha d'abitar netta
La surfatscha d'abitar netta cumpiglia la surfatscha abitabla da tut ils locals interns inclusiv da las stgalas, dal corridor, dals sulers e.u.v. Betg latiers na tutgan las surfatschas da las stgalas externas, dals balcuns, da las terrassas, dals tschalers sco er dals palantschins. En cas da pendenzas dal tetg vegn resguardada la surfatscha a partir d'ina autezza dal local da 150 cm.
Plainpudair
Agiuntai per plaschair il plainpudair correspundent, sche Vus As laschais represchentar d'ina terza persuna. En cas che Vus duvrais ils documents giavischads sulettamain en Vossa funcziun sco notara/notar, ans inoltrai per plaschair la conferma respectiva.
Taxas
La taxa che sto vegnir pajada importa minimalmain 150 francs e maximalmain 25 000 francs per mintga bain immobigliar. Per unitads da proprietad en condomini importa la taxa minimalmain 30 francs e maximalmain 25 000 francs.
Per la part da la taxa a partir da 5000 francs vegn concedida ina reducziun da 25 pertschient.
Urden da taxas detaglià: guardar art. 37 OVI.
Metter a quint copias
La lavur administrativa per copiar actas vegn messa a quint. Valair valan las suandantas tariffas:
- copias da las communicaziuns da valitaziun: 30 francs per bain immobigliar
- copias dals documents da valitaziun: 50 francs per bain immobigliar
- copias da documents da l'archiv dal stadi: 80 francs per bain immobigliar
Sch'i vegnan duvrads documents per dapli che trais bains immobigliars, vegn messa a quint mo pli la mesadad a partir dal quart bain immobigliar.
Exempel: documents da valitaziun da 5 bains immobigliars:
3 x fr. 50.– + 2 x fr. 25.– = fr. 200.–
Invista e consegna da las actas
Sin dumonda vegnan consegnadas copias dals documents da valitaziun:
- a las proprietarias ed als proprietaris sin dumonda a bucca u en scrit;
- a las successuras legalas ed als successurs legals (novas proprietarias e novs proprietaris). Ina valitaziun uffiziala ha in effect giuridic er per las novas proprietarias e per ils novs proprietaris d'in bain immobigliar, uschè ditg che questa disposiziun na vegn betg remplazzada tras ina nova valitaziun.
- a terzas persunas p.ex. bancas u advocatas ed advocats cunter la preschentaziun d'in plainpudair actual da la proprietaria u dal proprietari.
Meds legals
En la procedura da protesta n'è la correspundenza electronica betg legalmain valaivla. La procedura sto vegnir inoltrà a l'uffizi per la valitaziun d'immobiglias, direcziun da l'uffizi, Hartbertstrasse 10, 7001 Cuira.
Il dretg da far procedura han las proprietarias ed ils proprietaris u – en cas da proprietad en condomini – l'administraziun da tut l'immobiglia, entaifer 30 dis a partir da la communicaziun. Quest termin è fixà en la lescha e na po betg vegnir prolungà. L'acta giuridica sto cuntegnair ina proposta ed ina motivaziun. Ella sto vegnir suttascritta ed inoltrada en la versiun originala cun ils meds da cumprova correspundents. Resguardai per plaschair ch'i dovra – en cas da cumproprietad – las suttascripziuns da la maioritad da las proprietarias e dals proprietaris che represchentan a medem temp la gronda part da la chaussa. En cas d'ina cuminanza d'ertavlas e d'ertavels ston tut las ertavlas ed ils ertavels suttascriver l'acta giuridica ubain dar il plainpudair da far quai a la represchentanza da las ertavlas e dals ertavels.
Sche Vus As laschais represchentar d'ina terza persuna, stuais Vus agiuntar a l'acta giuridica in'autorisaziun da represchentanza suttascritta u in plainpudair suttascrit en la versiun originala.
Ina retratga d'ina protesta sto vegnir fatga en scrit e cun suttascripziun. Sch'ina protesta è vegnida fatga da pliras persunas, sto la retratga vegnir suttascritta da tut las persunas respectivas u da lur represchentanza autorisada e consegnada en l'original per posta a l'uffizi. En cas da basegn po vegnir duvrà il model per la retratga.
Basas legalas
DG 810.100
Lescha davart las valitaziuns uffizialas d'immobiglias (LVI)
DG 850.110
Ordinaziun davart las valitaziuns uffizialas d'immobiglias (OVI)
SR 211.412.11
Bundesgesetz über das bäuerliche Bodenrecht (BGBB)
SR 211.412.110
Verordnung über das bäuerliche Bodenrecht (VBB)


text:
A Tavau na vegni a dar naginas demonstraziuns durant il WEF. Pervia da la situaziun extraordinaria cun la naiv ed uschia la mancanza da plaz ha la suprastanza da Tavau decidì da refusar la dumonda da demonstrar da la Juso, la PS ed ils Verds. Quai communitgescha la vischnanca.
La vischnanca accentuescha però ch'i saja impurtant ch'il dretg da demonstrar e da la libra opiniun vegnia vivì a Tavau. Ils ultims onns sajan tut las dumondas vegnidas lubidas er durant il WEF. Il Forum mundial d'economia cumenza damaun e dura fin venderdi, ils 26 da schaner.
RR novitads 14:00


text:
La vischnanca da Scuol ha previs da sanar la punt da Gurlaina per 2,2 milliuns francs. Finida stuess la nova punt da 145 meters lunghezza e 70 meters autezza esser il november da quest onn. Curt suenter che las lavurs han dentant cumenzà, han ins uss puspè rumì il plazzal da construcziun.
La raschun per la bloccada da construcziun e tge consequenzas che quella porta cun ella, n'ha il president communal da Scuol, Christian Fanzun, anc betg vulì tradir. La populaziun vegnia infurmada tenor Fanzun, durant la proxima radunanza communala. Lieu ha quella ils 29 da zercladur.


text:
Il podest:
- Vincent Kriechmayr, Austria
- Andreas Sander, Germania
- Beat Feuz, Svizra
A la cursa rapida «Vertigine» a Cortina d'Ampezzo pon era ils umens svizzers recaltgar l'emprima medaglia. Beat Feuz che valeva avant la cursa sco favurit gudogna la medaglia da bronz cun 18 tschientavels retard sin il victur austriac Vincent Kriechmayr.
Ina fitg buna prestaziun ha era il giuven svizzer Marco Odermatt mussà, el vegn en l'arrivada cun il medem temps sco il Top-favurit talian Dominik Paris e cunquai sin rang 4. Quai è per il giuven da 23 onns ses meglier resultat en la cursa rapida en il campiunadi mundial insumma. Il grischun Carlo Janka sa tschenta sco terz meglier Svizer sin rang 9.
Cunquai ha la Svizra gudagnà tschintg medaglias als campiunadis mundials a Cortina. Las medaglias èn vegnidas recaltgadas da Corinne Suter (1x aur ed 1x argient), Lara Gut-Behrami (1x aur ed 1x bronz) e Beat Feuz (1x bronz).


text:
Las cursas rapidas dal final da la cuppa mundiala a Lai èn periclitadas. Suenter il trenament da glindesdi sto er quel dad oz mardi vegnir annullà pervia da la naiv ed ils ferms vents, communitgescha la FIS.
Per mesemna fiss mintgamai planisà ina cursa rapida da las dunnas ed ina dals umens. Avant la partenza stoì però dar in trenament ufficial. La suletta pussaivladad che resta uss anc è perquai, da far in trenament la mesemna en damaun avant las cursas. In scenari che vegnia però engrevgià da la schletta previsiun da l'aura.


text:
cuntegn
La populara
-
Registraziuns dal temp da las plattas fonograficas
Sauts registrads ils onns 40, 50 e 60
En noss archiv da musica populara datti tschients da discs cumpacts, però anc dapli plattas da vinil, per part fitg veglias. En l’emissiun dad oz tadlain nus registraziuns veglias ed istoricas dals onns 30 e 40 fin la fin dals onns 60. Vus udis las chapellas Berner Ländlerquartett, il Ländlertrio Zoge-n-am Boge, la chapella Erni, la chapella da Karl Grossmann, il Schwyzerörgeli-Duo Peter Conrad e Josias Jenny e bleras autras. E cler che la qualitad da las registraziuns da quella giada era tut in’autra sco ozendi, per la paja tuna però propi autentic.
Ils tocs da l'emissiun


text:
Flurina Badel
Flurina Badel (*1983 a Lavin) viva a Guarda. Davo üna prüma scolaziun da schurnalissem e communicaziun publica, ha ella lavurà tanter oter sco moderatura e cineasta libra. Dal 2015 ha Flurina Badel absolt il Master of Fine Arts a l’institut d’art da la HGK FHNW a Basilea e dal 2017/2018 es ella statta studenta ospitanta a l’institut per art litterara da l’Università d’art applichada a Vienna. Daspö il 2014 es sia professiun principala la lavur artistica i’l duo Badel/Sarbach cun exposiziuns sün tuot il muond (badelsarbach.com) Implü es Flurina Badel la redactura respunsabla per l’emischiun „Impuls“ da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha ed ella es co-curatura dal program litterar da LitteraturA Nairs. Flurina Badel publichescha da temp in temp eir agens texts litterars, ch’ella scriva biling, vallader e tudais-ch. Dal 2018 ha ella survgni il premi OpenNet dals Dis da litteratura a Soloturn.
-
2018-19: mit Romana Ganzoni


text:
Varga in onn e miez suenter che las votantas ed ils votants da Mustér han approbau il credit per la valurisaziun dil Center Fontauna (CF) han las lavurs da baghegiar persuenter entschiet. Duront ils proxims biebein dus onns ei il Center Fontauna in plazzal, mo tuttina stat la gronda part dallas purschidas dil CF accessiblas.
Per ina vischnaunca sco Mustér ei ina investiziun da 10,6 milliuns francs ina summa immensa. Igl ei il pli grondproject dalla vischnaunca pils proxims onns. «L’investiziun ei in signal per tut ils investurs che han investau ils davos onns biars daners en nossa regiun e che planiseschan d’investar grondas summas» declara Clemens Berther, ilpresident dalla cumissiun da baghegiar CF. La vischnaunca stoppi far ils pensums da casa e mantener ed investar en l’atgna infrastructura. «Ina vischnaunca perifera sto far dapli sforzs per esser attractiva per habitar, per esser in desiderau secund domicil, sco era per esser in liug popular da vacanzas. Perquei sto l’infrastructura constar ecorrispunder al temps». La val- urisaziun dil Center Fontauna seigi perquei fetg impurtonta, declara gerau Clemens Ber- ther vinavon.
Sfidas duront e suenter il baghegiar
Il Center Fontauna, ch’exista gia dapi 40 onns, daventa pli attractivs. Sper in niev local adattaus per sports da sanadade fitness vegn era il spazi da reiver e bouldrar engrondius. Pils sportists daventan quels locals pli interessants e porschan dapli variaziun. La finamira ei da crear ina purschida per giuven e vegl. Sentupadas sportivas e culturalas, sco era divertiment e recreaziun dueien haver plaz el Center Fontauna. La cumissiun da baghegiar ei perschuadida, che quell’investiziun augmenta las attractivitads turisticas en nossa vischnaunca e regiun.
Rodund 15’000 pernottaziuns generescha il Center Fontauna egl alloschi cun gruppas d’af- fons e giuvenils. Quei ein ilshosps da damaun per nossa regiun turistica. Vinavon dat ei era discuors cun l’armada d’activar igl alloschi per truppasels temps denter sesiun. In augment dallas entradas ei en vesta dalla gronda investiziun indispensabels.
Gib hier deine Überschrift einIl menaschi resta en funcziun
Tgi che ha gia inaga midau casa sa tgei che quei munta da pachetar e transportar tut enzanua auter. Il Center Fontaunamida buca casa e tuttina ei quei empau semegliont. Per saver entscheiver cullas lavurs ha ei num svidar numerus locals e far plaz als mistergners. Mo auter che tier il midarcasa sto tut igl inventari restar zanua el liug e savens sto quel era aunc esser accessibels, per ch’il menaschi funcziuneschi ton sco pusseivel senza impedi- ments. Quei munta ina gronda sfida per il meinaproject Gioni Cavelti(cavelti derungs sa, Laax). El sto coordinar las lavurs ensemen cul menaschi e tuttina mirar da buca piarder temps e saver tener en il plan da termins.
Pliras etappas
Las lavurs che han ussa entschiet cuozan entochen la stad 2024. Sco emprem vegn la part sut la halla da tennisbaghegiada ora. Leu vegn construiu in nova stanza da fitness sco era ina localitad per sports da sanadad, fitness da gruppa ni era per sesidas e seminaris. Sper quei dat ei el plaunterren novas gardarobas cun duschas ed indrezs sanitars. En ina secunda etappa vegn l’entrada existenta disfatga ed ei vegn construiu la nova caffetaria. Duront igl unviern 2023/24 vegnan silsuenter las lavurs internas exequidas. La tiarza etappa cumpeglia la nova part da bouldrar, la halla da reiver ed il plantschiu dalla halla da tennis. Sco davos vegn igl implont fotovoltaic montaus sil tetg e las fatschadas sco era il contuorn renovai.
Sche tut va sco planisau vegn il Center Fonrtauna inauguraus cun ina gronda fiasta per la populaziun ils 24 d’uost 2024.


text:
La Scola auta da pedagogia dal Grischun fa bilantscha positiva da l’onn passà. Las mesiras da corona hajan accelerà il process da digitalisaziun a las scolas autas. Uschia saja er la gronda part da l’instrucziun da la PH stada a distanza; la scola haja purschì bunamain 11'000 formats online.
Actualmain saja in quart da las passa 350 studentas e students dal studi da bachelor umens. Quai sajan 3% dapli ch’anc il 2019.
Ord l'archiv
Adina esser cuntanschibel, la communicaziun cun las docentas e cun ils students, mantegnair la qualitad da la scolaziun ed empruvar da sminuir la stancladad da la pandemia – quai sajan las grondas sfidas da la Scolas autas.


text:
Sco emprima gruppa da teater d’uffants sa participescha la gruppa da Mustér ad ina Biennala svizra dal teater d’amaturs, che ha lieu quest onn ils 15 e 16 d’october a Sagogn. La gruppa da Mustér sa preschenta cun il toc «Pulit e carin ei stau, ei vargau – cu mattatschas sedostan!». Il toc tracta la istorgia da duas gruppas, ina da quatter giuvnas ed ina da trais giuvens, che campeschan en in guaud. Sa chapescha ch'i na cuzza betg ditg e las duas gruppas vegnan en ils chavels ina a l’autra e la dispita entschaiva.
Da 90 minutas sin 60
Il toc original cuzza circa 90 minutas, per la producziun a Sagogn ha la reschissura Christina Bundi dentant stuì scursanir il toc sin 60 minutas. I na saja betg simpel d’emprender da nov il toc, l’abreviaziun saja tenor las acturas ed acturs dentant gartegiada bain. In ulteriur problem è, ch’ina da las acturas è returnada en il Portugal e possia pir vegnir enavos en Svizra per l’emprova generala che ha lieu l’avantmezdi avant la producziun a Sagogn. Ils uffants e la reschissura èn dentant era persvadids, che quai na saja betg in grond problem. Cun 120% engaschi gartegia era quella producziun.
RR actualitad 08:00


text:
Di da la mort
- La primministra vegn infurmada davart la mort da la Queen. La primministra u il primminister tegna sco emprim ina decleraziun uffiziala.
- Ils auters ministers vegnan infurmads, dentant via mail. Il pli tard 10 minutas suenter avair annunzià la mort, vegnan las bandieras messas a mesa asta. Tar il Buckingham Palace vegn pendì or ina communicaziun uffiziala.
- Il ministeri da l'exteriur infurmescha las regenzas dad auters stadis davart la mort da la Queen. Ils parlaments da la Britannia sco er ils parlaments da la Scozia, da l'Irlanda dal Nord e da la Valisa vegnan spustads.
- La famiglia roiala vegn a publitgar ils plans per il funeral. Quel vegn ad esser probablamain 10 dis suenter la mort.
- Successur dad Elizabeth II. vegn ad esser il figl il pli vegl, prinzi Charles. Er ses num sco retg è gia enconuschent: King Charles III.
Emprim di suenter la mort
- In cussegl vegn ensemen e proclamescha il proxim retg. Il parlament vegn ensemen per deliberar ina decleraziun da condolenza. Tut las lavurs parlamentarias vegnan messas da la vart per 10 dis.
- A las 15:30 inscuntran la primministra ed il cabinet il nov retg da la Gronda Britannia.
Ils proxims dis
- Il nov retg vegn ad acceptar la dumonda da condolenza. Suenter vegn el ad ir sin in viadi da cordoli. Quest viadi maina el en la Scozia, l'Irlanda dal Nord ed en la Valisa. Durant il viadi vegn el a far part a plirs servetschs divins.
- En il fratemp vegn il vaschè da la Queen manà a Londra. Là datti pliras emprovas per la processiun e per il funeral statal.
- Il vaschè da la Queen vegn mess en bara. 100'000 persunas vegnan spetgadas per render la davosa onur ad Elizabeth II.
10avel di suenter la mort
- Il dieschavel di suenter la mort ha lieu in Di da cordoli naziunal. En la Westminster Abbey ha lieu il funeral statal. En tut il pajais vegni a dar minutas da silenzi. La regina vegn enterrada tar il chasti Windsor en la «Memorial Chapel», sper ses bab.
- Il maletg da la Queen vegn pendì si en tut las chasas municipalas. Suenter in mais vegn questa fotografia remplazzada dad ina fotografia dal nov retg, King Charles III.


text:
En in e-mail als acziunaris avevan las pendicularas dumandà sch’els fissan pronts da surpigliar in probabel deficit a la fin da la stagiun. Bun 70% dals acziunaris che han respundì, èn sa declerads pronts da gidar a finanziar las pendicularas cun ina donaziun sche quai avess da resultar in deficit.
Pervi da la mancanza da naiv è la svieuta da l'interpresa stada uschè bassa ch'ils responsabels avevan ponderà da serrar singuls runals.
Ulteriur Grischun Tut ils runals da Tschiertschen restan averts
Las pendicularas da Tschiertschen pon laschar avert tut lur runals. Quai ha il president dal cussegl d'administraziun Martin Weilenmann confermà ad RTR. Ils acziunaris surpiglian in deficit probabel la fin da la stagiun.
En in e-mail als acziunaris avevan las pendicularas dumandà sch’els fissan pronts da surpigliar in probabel deficit a la fin da la stagiun. Bun 70% dals acziunaris che han respundì, èn sa declerads pronts da gidar a finanziar las pendicularas cun ina donaziun sche quai avess da resultar in deficit.
RTR/gc


text:
Rovell
Rovell (nom ufizial in italian: Rovello Porro) l'è on comun de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de circa 6 212 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 5,6 km² e ona densità de 1 109 ab./km².
El paes, che 'l se troeuva longh el Lura, el costituiss vun di limit estrem de la provincia comasca, e 'l confina cont i provincc de Vares (comun de Gerenzan e de Sarònn) e de Monza (comun de Cogliaa e de Misint). Se troeuva donca in del territòri de l'Alt Milanes.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Rovell l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
cuntegn
Exteriur
-
Almain 49 morts tras explosiuns en la Nigeria
In’attatga dubla sin in martgà en il nordost da la Nigeria maina a la mort d'almain 49 persunas. Tar l'attatga en la citad da Gombe sajan ultra da quai 71 persunas vegnidas blessadas, ha ditg in pledader da las forzas da salvament.
Pliras da quellas persunas sajan blessadas uschè grev ch'il dumber d'unfrendas pudess anc crescher.
Fin uss n'ha nagin surpiglià la responsabladad per l'attatga. La moda da l'attatga lascha dentant supponer che la gruppa da terror islamistica Boko Haram è la culpa.
RR novitads 07:00


text:
Mosöres straordinares y emergënzes
Publicaziun di provedimënc che reverda i intervënc straordinars y de prescia aprovà desvian dala legislaziun varënta aladô dl art. 42, c. 1, dl d.lgs. n. 33/2013:
WN/3-2022 Situaziun de emergënza idrica tl raiun idrografich dl Adesc:
- Fin dla situaziun de emergënza idrica tl raiun idrografich dl Adesc - Ordinanza de prescia dl Presidënt dla Provinzia n. 19 di 26.9.2022
- Detlaraziun dla situaziun de emergënza idrica aladô dl articul 12 dla lege provinziala di 30.09.2005, Nr. 7 - Ordinanza dl Presidënt dla Provinzia di 13.7.2022
Mosöres de prescia por tó sö la popolaziun che vëgn dal’Ucraina porvia dla crisa internazionala da sëgn:
- Ordinanza de prescia dl Presidënt dla Provinzia n. 9 di 21.3.2022
- Ordinanza de prescia dl Presidënt dla Provinzia n. 8 di 11.3.2022
Mosöres por arjiné le Covid-19 tla fasa de reinviamënt dles ativités:
Mosöres de prescia por la prevenziun y gestiun dl’emergënza epidemiologica da Covid-2019:
- Downloads - documënc da desćiarié
- Surandada de funziuns aministratives che reverda les sanziuns Covid-19 - Decret dl Presidënt dla Provinzia n. 9379 di 18.06.2020
- Delega al’Aziënda Sanitara dl Südtirol por cumpré material sanitar por la prevenziun y gestiun dl’emergënza epidemiologica da Covid-19 - Decret dl presidënt dla Provinzia n. 4900 di 20.03.2020
- Deliberaziuns dla Junta provinziala che reverda l’emergënza dl Covid-19
Provedimënc che reverda i evënc meteorologics ezezionai te döta la provinzia dai 12 cina ai 19 de novëmber dl 2019:
- Detlaraziun dla situaziun de emergënza aladô dl articul 8 dla lege provinziala di 18 de dezëmber dl 2002, n. 15 - Ordinanza dl presidënt dla Provinzia di 9.12.2019
Provedimënc che reverda i evënc meteorologics ezezionai cun de grandiscimes prezipitaziuns y n gran vënt tla nöt dai 29 ai 30 d’otober dl 2018:
- Prorogaziun dla situaziun de emergënza aladô dl articul 8 dla lege provinziala di 18 de dezëmber dl 2002, n. 15 – Ordinanza dl Presidënt dla Provinzia di 13.12.2019
- Emergënza bur’ tëmp – Recostituziun dla canalisaziun tla Val Badia y te Puster -Deliberaziun dla Junta provinziala n. 557 di 2.7.2019
- Surandades al’Agenzia Demane provinzial por l’ann finanziar 2019 por spëises de investimënt por laurs en aministraziun direta da pert dla Repartiziun Bosć – Mosöres por catastrofes naturales otober 2018 - Deliberaziun dla Junta provinziala n. 556 di 2.7.2019
- Criters por la conzesciun de aiüc por condüje demez atira i lëgns tomá jö aladô dl art. 48 dla lege provinziala n. 21 di 21 d’otober dl 1996 - Deliberaziun dla Junta provinziala n. 555 di 2.7.2019
- Surandades al’Agenzia Demane provinzial por l’ann finanziar 2019 por spëises de investiziun por laurs en aministraziun direta da pert dla Repartiziun Bosć - Mosöres por catastrofes naturales otober 2018- Emergënza bur´ tëmp dai 29 ai 30.10.2018 - Deliberaziun dla Junta provinziala n. 1342 di 11.12.2018
- Detlaraziun dla situaziun de emergënza aladô dl articul 8 dla lege provinziala di 18 de dezëmbrer dl 2002, n. 15 – Ordinanza dl Presidënt dla Provinzia di 05.11.2018
Provedimënc che reverda les dlaciades ezezionales dai 18 ai 22 d’aurí dl 2017:
- Delimitaziun di raiuns danejá dala dlaciada ezezionala dl 2017 - Deliberaziun dla junta provinziala n. 1099 di 10.10.2017
*****


text: Suenter duas emprovas betg reussidas ils onns 1980/81 e 1985 ha il svilup da la giurisdicziun sin ils nivels surordinads manà natiers la vieuta: il 1997 ed il 1999 ha la Confederaziun ratifitgà duas convenziuns dal Cussegl d'Europa che tractan tranter auter la protecziun dal rumantsch. L'artitgel da linguas en la Constituziun federala è vegnì realisà e cumplettà ils onns 1996 e 2000. Sin il nivel chantunal ha la revisiun totala da la Constituziun l'onn 2004 fullà via ad ina lescha. Il Cussegl grond ha deliberà la lescha l'october 2006. Suenter ch'igl è vegnì fatg diever dal referendum ha il pievel ditg gea a la lescha cun votaziun dals 17 da zercladur 2007. Lescha ed ordinaziun èn entradas en vigur il prim da schaner 2008.


text:
Nov onn – nova regenza. Per Peter Peyer e Marcus Caduff n'ha betg entschet mo in nov onn, mabain era lur nov uffizi. Marcus Caduff sco schef dal departament d'economia e fatgs socials – Peter Peyer sco schef dal departament da giustia, polizia e sanitad.
Peter Peyer vul l'emprim sa disar
Il nov cusseglier guvernativ ha passentà ses emprim di en uffizi en ses biro. Senza pli gronds termins. El vul l'emprim sa disar vid sia nova lavur. Ses emprim di ha el passentà cun drizzar en ses biro ed emprender d'enconuscher sia nova plazza da lavur.
Sias finamiras per l'emprim onn d'uffizi
La gronda finamira da Peter Peyer è d'emprender d'enconuscher tut ils uffizis che tutgan tar ses departament. Entschet a sa preparar sin sia incumbensa ha el gia dapi l'atun. El è stà a visitar plirs uffizis ed ils collavuraturs da ses departament. Ses proxim termin impurtant è l'emprima sesida da la regenza che ha lieu l'emna proxima.
Sguard enavos cun Marcus Caduff
RR actualitad 07:00


text:
Era en il chantun Uri sa derasa la tschorvadad da chamutschs. Il chantun ha perquai decis da franar la chatscha sin chamutschs per la segunda emna da la chatsch'auta – quai per proteger ils animals e per evitar che la malsogna sa derasia vinavant. Durant l'emprim'emna da chatscha han quels dad Uri observà che plirs chamutschs han gì la malsogna dad egls ch'è fitg contagiusa.
La tschorvadad da chamutschs chaschuna inflamaziuns tar ils egls e cuntrari als animals da niz, po la malsogna contagiusa manar ad ina tschorvadad cumpletta u schizunt a la mort. Ordavant avevan gia ils chantuns Sur- e Sutsilvania scumandà la chatscha da chamutschs pervia da la tschorvadad.
Or da l'archiv:


text:
Union of European Football Associations
L'Union of European Football Associations (Union dei Associazion Europee de Folber in lombard), pussee semplicement UEFA (parnonzia lombarda /'wefa/, parnonzia inglesa /juːˈeɪfə/, parnonzia italiana /'wɛfa/) a l'è el corp aministrativ per i associazion de folber in Europa, anca se tants member g'hann parts del territori o inn per intreg in Asia. L'è anca vœna dei ses confederazion qe fann su el corp governativ de la FIFA. L'UEFA la consist de 55 associazion nazionai.
Henri Delaunay l'è stad el prim segretari jeneral e Ebbe Schwartz el prim president. El president a'l dì d'incœ a l'è Aleksander Čeferin, un ex president de la Associazion de Folber de la Slovenia, qe l'è stad elejud 'me el setim president de l'UEFA, e donca l'è deventad anca el vice-president de la FIFA.
L'UEFA la rapresenta i associazion nazionai de folber de l'Europa e la jestiss i competizion intra club e nazionai, che sont:
- El Campionad Europee de Folber
- La Coppa di Campion/UEFA Champions League
- La Coppa UEFA/UEFA Europa League
- La Supercoppa UEFA
La controlla anca i daner per i premi, i regole e i dirits dei media per qeste competizion qì.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'UEFA l'è stata fondada el 15 jugn del 1954 a Basilea,in Svizera, dopo consultazion intra i associazion italiane, francese e belge. A'l princip a g'eren domà 25 member. Fin a'l 1959, i quarter jenerai eren a Paris, pœ inn stads spostads a Berna e ind 1995 a Nyon, semper in Svizera.
Member[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ex member[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Associazion de Folber de Saarland (1954–1956), la s'è jontada a la Associazion de Folbal de la Jermania Ovest;
- Associazion de Folber de la Jermania Est (1954–1990), la s'è jontada a la Associazion de Folbal de la Jermania Ovest 'me Associazion Tedesca de Folber;
- Federazion de Folber de l'Union Sovietica (1954–1991);
- Associazion de Folber Iugoslava (1954–1992);
- Associazion de Folber de Serbia e Monteneger (1992–2006);
- Associazion de Folber Cecoslovaca (1954–1993).
Note[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Fondada comè Związek Polski Piłki Nożnej (part de la desligada Austrian Football Union) ind el 1911, un predecessor de la federazion de incœ.


text:
Cümignà
Cümignà (nòm uficiàl en italià: Cumingnano sul Naviglio) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Cremuna che g'ha 444 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), condèna süperfis de 6,6 km² e 'na densità de popolasiù de 67 ab./km².
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Cümignà l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Per quests geniturs e lur uffants na saja la situaziun betg vegnida pli simpla uss, di Matthias Steiger, il CEO da l’Academia a Samedan. Steiger fa quint che plirs scolars vegnian tuttina a far la midada, cunquai che l’institut a Ftan na possia betg garantir in manaschi da scola a lunga vista.
Chapientscha per mintgin che vul restar a Ftan
L’academia haja dentant chapientscha per mintgin che veglia restar a Ftan, era sch’el saja gia s’annunzià per Samedan. Plirs discurs cun scolars han era ils responsabels dal Lyceum alpinum a Zuoz gì cun scolars dal institut a Ftan. Fin mez da l’autra emna stoppian scolars e geniturs sa decider.


text:
Murbegn
Murbegn o Mürbegn (nom ufizial in talian: Morbegno; in tudesch storich: Morbend) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh’ha 12 221 abitant (dato del Dic 2015 [1]), 'na superfis de 15 km² e 'na densità de 815 ab./km². A l’è tacaa a Albarei, Bema, Sciv, Cös, Dasc, Talamuna, Trauna.
L'è sitüaa in de la Valtelina bassa e l'è circundaa a nord di Alp Retegh e a sud di Alp Urobegh. El fiüm Ada el spartiss el center principal de le fraziun de Camvich, Paniga e Desch.
El center istoregh de Murbegn l'è straversaa dal turent Bit, che l'è un afluent de l'Ada.
In del 1966, Murbegn la vegn ufizialment unurada col titul de cità.
Cità ingemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Llanberis, Galles, Gran Bretagna. - 2004
Pruverbi in dialet murbegnasch[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Marz pulverent, tant segal e tant furment.
- Al cativ zapaduu, i zap ghe da duluu.
- Quand el pà el fa Carnevaa, el fiö ghe tóca quaresma.
- Bisugna sumnà cun la maa e minga cul sach.
- De marz e de agóst quand l'è gió el suu l'è fósch.
- Quand el suu el tramunta, l'asen el se impunta.
- Scua nöa la scua bee la cà.
- ...
- Chi a vint nu 'l sa, a trenta nu 'l fa.
- Ul vent setembrin el mangia la castegna e biv ul vin.
- Del bel temp, de la bóna gent e del vin bón se stüfiss miga.
- Quand el suu el va e 'l vee, incö o doman gh'em l'aqua ai pee.
- Quand se resta scutad de l’aqua còlda, se gh'ha pagüra anca de quéla frégia.
- A San Matee el durd l’è in pee.
- De San Matee la castegna la va u la vee.
- Quant che 'l póm l'è marö el croda.
- De utura chi che ha laurad fort al tröva tant de pan de mord.
- A Santa Teresa semna a distesa.
- Chi trop tira strunca.
- Santa Barbara e San Simun, Diu te salvi di saet e di trun e di lègi di Grisun.
- I duluu de vedov i è cume quii de gumbet: fort al mument e pö poch u nient.
- Serée de nocc, caval de trot, maridozz de vegg i g'ha poca dürada.
- El Signur el manda el fregg segund i pagn.
- L'aqua che se vö minga bev se ghe nega dent.
- El vee giò l'aqua del vilà, l'è féna ma la passa 'l gabà.
- De Santa Cateréna se scumincia a impizzà la pégna.
- Santa Cateréna, la nev a la casséna, e la granda e la pinéna.
- El sücc e 'l bagnaa i se l'è mai perdunaa.
- Un mes dopu i Mort l'è sfiurii anca l'ort.
- Se 'l fa suu a Santa Bibiana farà bel un dé e una setimana.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Nus utilisain cookies per questa pagina-web. Cun l'utiliasaziun da nossa pagina-web, giais Vus d'accord cun l'utilisaziun da cookies. Ulteriuras infurmaziuns lasura, co che nus utilisain cookies e co quels pon midar las preselecziuns, chattais Vus qua:
Cookies èn pitschnas infurmaziuns da texts, che vegnan arcunadas en Voss browser e che stattan era a disposiziun tar ulteriuras visitas. Uschia pudain nus p.ex. mantegnair il chanaster da rauba e quai sur plirs clics e tar la proxima visita surpigliar la furma correcta da lur lingua, lur valur, lur pajais furnitur ed il parameter da lur maniera da spediziun. En il cookie sco tal na sa chattan naginas datas persunalas. En ils plirs browsers chattais Vus parameters per vesair ils cookies e per stizzar eventualmain quels.
Geschmack:Ein blumiger , delikater Malt mit einem Duft nach Fruchtsalat, vermischt mit einem Hauch Kokosnuss, Sandelholz und flüchtigen, süssen Tabakdüften. Mild und gut ausbalanciert, wird er im Abgang trockener mit leichten Anklängen an Schokolade.


text:
Davent da sia naschientscha en l’Italia ha l’engiadinais oriund da S-chanf adina puspè vivì, studegià e lavurà en differentas terras europeicas. Il schurnalist e correspundent da blers onns n’ha dentant sco istoricher e scrivent betg emblidà u pers sias ragischs grischunas e rumantschas. Sias ovras litteraras cuntegnan ferms messadis da betg mo mantegnair mabain era da renovar la cultura e lingua tradiziunala.
Participants: Reto Caratsch, Chasper Pult, Jacques Guidon
Redacziun: Gion Pol Simeon
Il patnal 7-9-1975
Numer d’archiv: 6060


text:
L'emprim gol dal gieu è crudà en la 32avla minuta entras Alessandro Giacomelli, il trenader e giugader da Schluein Glion. Anc avant pausa ha l'equipa da chasa pudì augmentar al 2:0. La decisiun è lura crudada tranter la 70avla e la 79avla minuta, cura che Schluein Glion ha sajettà trais gols en seria al resultat final da 6:0. L'um dal gieu è stà Lars Caduff ch'ha tutgà gist trais giadas.
La revantscha n‘è uschia betg gartegiada al CB Lumnezia. En la davosa runda d‘atun avevan ils Lumnezians pers a Vella l‘emprim derbi cun 1:3.
USSI resta sin ils chaltgogns dal leader
Grazia a questa victoria resta Schluein Glion vinavant sin ils chaltgogns al capo-gruppa Bogn Ragaz che maina la tabella cun 4 puncts avantatg, dentant era cun in gieu dapli. Il CB Lumnezia percunter resta a la cua da la tabella. Per ils Lumnezians èsi gia la 9avla terrada en il 13avel gieu da campiunadi en questa 3. liga. Il dischavantatg sin il stritg munta a 3 puncts.
Minuta da silenzi
Avant il gieu è vegnì commemorà a Stephan Berni, il defensur da l'US Schluein Glion ch'è mort nunspetgadamain avant in'emna. Berni ha gì be 33 onns ed è stà durant blers onns ina da las pitgas da l'uniun sportiva Durant il gieu han tut ils giugaders purtà ina fascha naira.
Bun 10 dis pausa
Ils proxims gieus da campiunadi dattan las duas equipas sursilvanas la fin d‘emna dals 27 e 28 d‘avrigl. L‘US Schluein Glion frunta ordaifer sin il Club da ballape da Domat ed il CB Lumnezia dat ordaifer encunter il FC Netstal.
RR novitads 06:00


text:
Malgrà ch'il plazzal è puspè deliberà da l'aua, na pon las lavurs betg cuntinuar. Il mument fissi memia malsegir perquai che la blera naiv ha era emplenì las raits cunter crappa. La bloccada vegnia a cuzzar anc enfin che la segirezza per ils lavurers po puspè vegnir garantida. Quai munta enfin la primavaira. Uschia vegn retardà l'entir project ch'avess gì da vegnir en funcziun il 2020.
Tunnel da pressiun chaschuna er retard
Er tar il tunnel da pressiun da 20 kilometers tranter Ovella (CH) e Prutz (A) datti difficultads. Omaduas maschinas da furar èn vegnidas il schaner en zonas geologicas da disturbis. Il mument ston tuttas duas maschinas vegnir deliberadas uschia ch'il manaschi sa retardescha era qua.
En tge furma che la situaziun vegnia a chaschunar custs supplementars a las ovras èn ins anc vid sclerir, scrivan las ovras electricas Engiadina.
RR novitads 10:00


text:
I sa tracta da cas nua che cussegliers federals, parlamentaris e derschaders fan quitads per lur segirtad. En cas extrems vegn smanatschà cun la mort. Avant tschintg onns hai anc dà 105 talas smanatschas ad onn, l’onn passà eran quai gia 1'691 cas. Quai rapporta la gasetta «Schweiz am Wochenende».
Scriver da smanatscha
En Chasa federala è il 2016 arrivà suandant scriver senza speditur: «La proxima gievgia vegn jau ad assassinar vus. Il proxim di vegn jau lura a siglientar la Chasa federala. Forsa vegn jau ad assassinar tut ils commembers dal Cussegl federal». L’uffizi federal ha silsuenter dà alarm, orientà las persunas periclitadas e ha supplementarmain ordinà mesiras da segirezza.
Motivs per quest augment
L’Uffizi federal da polizia numna dus motivs: Per l'ina saja la politica vegnida pli criva cun debattas agressivas che polariseschan gist en temp enturn las elecziuns naziunalas u era tar il tema fugitivs. Per l'autra sajan era ils politichers pli sensibilisads ed annunzian pli savens a la polizia sch'els survegnan smanatschas.
Las mesiras da segirtad en ed enturn Casa federala vegnan dentant betg adattadas. Controllas pli rigurusas datti gia dapi l’onn 2001, quai dapi l’attentat en il parlament a Zug.
RR novitads 12:00


text:
Tar l'attatga sin l'hotel èn almain duas persunas vegnidas mazzadas. Il resort da vacanzas Kangaba sa chatta en la chapitala da Mali a Bamako. A las forzas da segirtad sajan quai dentant reussì da liberar radund 36 osps dal hotel ord ils mauns dals attatgaders. Tenor il schef da polizia èn quatter attatgaders vegnids mazzads. Duas baras han ins chattà, duas baras vegnan anc tschertgadas. Quantas persunas che han attatgà l'hotel na vegn betg menziunà.
Tgi che ha attatgà il hotel n’è betg cler, il minister da segirtad dal Mali ha discurrì d’ina attatga da dschihadiststs.
RR novitads 07:00


text:
Era sch’ei ha dau ella perioda da legislature actuala tier differents temas bloccadas e polarisaziun muort la politica stinada dallas partidas digl ur, ha ei dau ella politica da turissem beinenqual success. Bia temas ein denton aunc sin rucca e ston vegnir sligiai ella proxima legislatura. Leger vinavon: lq 2019 0802 3
05.08.2019 / Medien / /
Era ella politica da turissem dumbran sulettamein las ovras
Era sch’ei ha dau ella perioda da legislature actuala tier differents temas bloccadas e polarisaziun muort la politica stinada dallas partidas digl ur, ha ei dau ella politica da turissem beinenqual success. Bia temas ein denton aunc sin rucca e ston vegnir sligiai ella proxima legislatura. Leger vinavon: lq 2019 0802 3


text:
Questa fin d'emna s'inscuntran 9 gruppas da teater da 4 regiuns linguisticas a Sagogn. Per l'emprima giada è la Biennala svizra dal teater d'amaturs osp en Surselva. Il magazin da cultura è preschent en sala da teater – e quai cura che la tenda s'avra per lemprim toc. Nus discutain era cun Manfred Veraguth, il president da l'Uniun grischuna per il teater popular, la UTP.
En la rubrica litterara preschentain nus «Sagenhaftes Grischun» 2, ina collecziun da ditgas e legendas ch'eran idas en emblidanza.
Redacziun: Esther Berther


text:
Las elecziuns e votaziuns ha carmalà blera glieud a las uras: La participaziun è stada tar 79,3%.
Surpigliar ensemen responsabladad
Martin Hug è pertschert che sia elecziun muntia ch'el haja ina clera incumbensa dal suveran, ma da vegnir elegì cun ina tala maioritad fetschia losch ed er plaschair.
El veglia uss surpigliar responsabladad e guardar che la vischnanca ed ina populaziun engaschada lavurian bain ensemen e vegnian perina.
Sco pli grond problem vesa el la communicaziun tranter vischnanca e populaziun. En l'avegnir vul el perquai infurmar dapli e savair l'opiniun da la populaziun per uschia betg stuair investir blera lavur e suenter na vegnian projects betg acceptads da la populaziun.
In schoc per Adrian Steiger
Il president actual da Flem, Adrian Steiger, è stà l'emprim mument sut schoc cura ch'el ha udì ch'el na saja betg reelegì. Surtut la gronda differenza da vuschs n'avess el betg spetgà:
Probabel saja era il sustegn da l'Arena Alva per Martin Hug stà in dals motivs per la gronda differenza da vuschs. Martin Hug è stà 20 onns mainafatschenta da l'Arena Alva, questa stad ha el dentant dà giu quest post. Avant las elecziuns era gist quest punct vegnì crititgà.
Plinavant ha Flem elegì er la suprastanza: Elegids èn Jürg Caprez cun 537 vuschs, Guido Casty cun 495 vuschs e Nicola Fantini cun 465 vuschs.


text:
Durant la notg sin venderdi datti per part plievgia intensiva. Cunzunt en il nord dal chantun daratgia fermamain, localmain possia er in aual ir surora, quai di Ivo Sonderegger da SRF Meteo. En il decurs dal venderdi datti lura er naiv. En la Surselva dal nord, en il Scanvetg, il Partenz, Tavau e l'Engiadina Bassa possia quai dar 20 enfin 60 centimeters naiv sur 1'000 meters. Pli pauca naiv dettia en il Grischun central e l'Engiadin'Ota cun enfin 20 centimeters. Uschia èsi da quintar venderdi e sonda cun vias curcladas sur ils pass grischuns.
Sonda fasas suleglivas
En il decurs da sonda datti puspè inqual sclerida. Las temperaturas restan dentant bassas. A Cuira datti maximalmain 9 grads. Il cumenzament da l'emna mussava il termometer anc passa 20 grads en la chapitala. A partir da dumengia e l'emna proxima dettia aura variabla. Tenor Ivo Sonderegger possia tuttina anc dar qua e là in zic naiv. Ma betg pli tanta sco venderdi.


text:
Apartheid
Artéccol in dialètt mudnés
Apartheid ("separaziòun", in d'la léngua afrikaans) l'è la pulética ed segregaziòun rażiêl istituìda d'al guvéren d'i biànch in d'al Sudafrica in d'al dopguêra e armèsta in vigôr fîn al 1990. La paròla "apartheid" l'è stèda usèda in sèins pulétich par la prémma vòlta in d'al 1917 d'al prémm minìster sudafricân Jan Smuts. L'apartheid l'avìva dô manifestaziòun: la separaziòun d'i biànch d'i négher in d'i pòsti abitê da tót e dô (pr'esèimp rispêt a l'ûs d'i mêż póbblich) e l'istituziòun d'i bantustan, i teritòri quèsi indipendèint in d'i quêl di mòndi négher i gh'ân avû d'andêr a vìver. L'apartheid l'è stê aplichê d'al guvéren sudafricân anca a la Namibia, ch'l'era aministrèda d'al Sudafrica fîn al 1990.
L'apartheid l'è stê ciamê cmé crémin internażiunêl da 'na convenziòun d'le Naziòuni Unî, vutèda da l'Assemblea Generèla in d'al 1973 e entrèda in vigôr in d'al 1976 (International Convention on the Suppression and Punishment of the Crime of Apartheid) ed è stê méss da pòch in d'la lésta d'i crémin còunter l'umanitê pr'i quèli la Côrt pnèla internażiunèla la pôl cundanêr.
L'apartheid in d'al SudafricaModifica
I urégginModifica
In Sudafrica, mèinter i négher i éren l'80% circa d'i cristiân, i biànch i-s dvidìven in culòni d'uréggin inglês e afrikaner. Gli afrikaner, ch'i éren la magiurèinża d'la gìnta biànca,i éren da sèimper a favôr d'na puléttica razzésta.
Cun i eleziòuni d'al 1924 i sun stèdi fâti in d’al paês i prémm elemèint ed segregaziòun rażiêl. Mo in d'al 1939 Jan Smuts (ex chèp d'al guvéren africân) l'è turnê al putêr e al nazionalìsem afrikaner l'an n'à mia pssû cuntinuêr al sô prugêt pulétich.
In d'im tèimp d'la scánda guêra mundièla un grópp d'i inteletuêli afrikaner influenzèdi d'al nazìsem i ân cumpletê la teorizażiòun d'al prugêt d'l'apartheid. La filosufî d'l'apartheid la dgîva d'vulêr dêr ai vèri grópp etnich la pusibilitê d'condùrr al pròpri svilópp suciêl in armunia cun i propri tradiziòuni. Cmé a-s srèvv vést, sta giustificaziòun chè l'a-n n'éra èter ch’un paravèint pa adfènder 'na pulética razzésta. La vîn crièda 'n'organizażiòun sgréta par prumôver j'interês d'i afrikaner.
L'istituziòun d'l'apartheidModifica
In d'al 1948 l'apartheid l'à ciapê definitivamèint fórma.
Al léżi prinżipèli ch'i ân méss in pê al sistèma i én stèdi:
- proibiżiòune d'i matrimòni inter-rażièli;
- léż scánd la quèla avêr d'i rapòrt sesuèli cun un cristiân ed raża advérsa dvintèva 'na cùlpa penalmèint perseguìbil;
- léż c'la cmandèva ai cristiân ed argistrèrsi cmé biànch o négher;
- léż c'la dèva al permês ed bandîr tótt le oposiżiòuni ch'i gnìssen etichetèdi d'al guvéren cmé "comunésti" (usèda par mètter fórilêż in d'al 1960 l'African National Congress (ANC), la pió grènda organizażiòun pulética d'i négher, ed stâmp socialésta, ma ménga comunésta);
- léż c'la pruibìva a la gìnta négra d'intrêr in di mòndi "aree urbane";
- léż c'la pruibìva a biànch e négher ed druvêr al stèssi strutûr pùbblich (funtàni, dutôr, etc.);
- léż c'la rindìva dûr pr'i négher l'acês a l'istrużiòun;
- léż c'la sancìva la discriminażiòun rażièla in àmbit lavuratîv;
- léż c'la istituìva i bantustan, 'na sòrta ed "risèrvi" pr'i cristiân négher, numinalmèint indipendèinti ma in realtê sòta al cuntrôl d'al guvéren sudafricân;
- léż c'la privèva d'la cittadinèinża sudafrichèna e d'i dirétt culeghèdi j'abitèinti d'al risèrvi.
In d'al 1956 la pulética di apartheid la fù slunghèda a tótt i żitadèini ed culôr cumprês j'asiàtich. In d'i ân 60 3,5 miliòun ed négher, ciamê Bantù, i én stèdi cażê cun la fòrsa da cà lôr e méss in d'le "homeland of the south". A i négher i furen tôt tótt i dirétt pulétich e civîl. I pssìven frequentêr sôl l'istitużiòn d'i scóli agrécol e cumerżèli. I negoż i dvìve servîr i biànch prémma d'i négher. I dvìven anca avêr d'i pasapòrt speżièli intéren pr'andêr in d'al zòni d'i biànch, péna èser arestèdi o picèdi.
La lòta còunter l'apartheidModifica
In d'un prémm tèimp sia i négher ch'i biànch, i ân fât d'i prutésti còunter l'apartheid, chi gnìven puntualmèint sofuchèdi cun brutalitê d'la pulizìa afrikaner. In d'al 1960 l'ANC insìma a un grópp d'i sôl négher, al Pan-African Congress of Azania, utiliżò par la prémma vòlta la fòrsa; l'ANC, c'l'avìva 'na sòlida tradiżiòun pacifésta, a-s limitò a i ubietîv stratègich cmé spachêr al żentrèli elêtrich (mutîv d'arêst d'al futûr presidèint Nelson Mandela) ed ètri strutùri, mèinter il Pan-African Congress a-s dedicò al terorìsem.
In d'al 1975, i guvernànti decìser ed fêr rispetêr 'na léż sminghèda da tèimp: tót i fój ufiżièli i dvìven èser scrétti in léngua afrikaans. Sta léż che la-s slungò in tótt al scóli, in d'i quèli di mòndi mìstri e studèint i féser resistèinsa i gnìren butê fóra d'al scóli Sta chè l'éra sôl ónna d'i fiumàni ed léż cmandèdi a-l quèli di mònd négher i-s opunìven par fêr acsè c'al guvéren al caschèss.
Fîn d'l'apartheidModifica
Cun la liberażiòun ed Nelson Mandela in d'i ân '90 agh fù la fîn d'l'apartheid: i ùltem eleżiòuni i ân vést la schiasèint vitòria d'l'ANC, ch'l'à prumôs 'na nóva costitużiòune totalmèint democràtich c'la guvérna ininterottamèint d'alóra al paês, prémma cun Nelson Mandela. La Truth and Reconciliation Commission ("Cumisiòun per la Veritê e la Riconciliaziòun"), istituìda in d'al 1995, la s'è è occupèda ed catêr testimunièinżi sóvra al violażiòuni d'i dirétt umân e ha cuncês l'amnistî a chi l'à cunfesê spuntaneamèint e totalmèint i crémin fèdi sóvra i órden d'al guvéren. La Comisiòun l'à anca stabilî l'amuntêr d'i risarcimenti ch'il guvéren l'è tgnû a versêr a chi é-l stêato vìtima d'al vec' argîm. Al Sudafrica d'al dòp-apartheid l'à ażûnt nôv léngui africhèni a l'ulandês-afrikaans e a l'inglês, cmé léngui ufiżièli, purtànd al tutêl a óndes. Un èter gést d'al nôuovov guvéren l'è stê l'abatimèint d'l'arsenêl sudafricân. Atualmèint al Sudafrica al gh'à ancòra da lutêr pr'arivêr a la cumpléta ugualitê d'i biànc cun i Bantù.


text:
Giambellin
El Giambellin (Giambellino) l'è on quarter de Milan, ciamaa inscì perchè la soa via principal l'è dedicada al pittor venezian Giovanni Bellini o, appont, Giambellino.
Storigament el partegn al territòri del vegg comun de Lorentegg, in de la periferia sud-òvest de Milan.
L'è famos per la canzon del Giorgio Gaber La Ballata del Cerutti (1960), che la descriv in manera on poo iròniga la situazion de micro-criminalità present in del quarter al temp. De fatt l'è staa a longh on quarter popolar, che 'l s'era molto grandii con l'emigrazion meridional in Lombardia.
Vos correlaa[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Grègia de sfrüs, spösa de bu dei me ch’endré, proibìda pès d’èn pecat mortal fàda de niscus, co pai e sentinele a palezà él rià de finansì. Östa turculàt, nèl paröl leàa èl boi presac’, göse, grate , raspoi, coi vinasöi e vi gaiard, sura, èn coèrc’ ben sigilat da ‘na ma de gès, Con…Continua la lettura di Grègia de sfrüs
Categoria: LETTERE
Qand i copàa èl sì
di Candida Gottardi L’era asé ‘na us:” curì…ì còpa èl sì. D’enturen da löch, stale e contrade, riàa curius, de ul, èn ròs de gnari, i piö picinì èn bras a le so mame. Per èn spetacol d’engremì la pel. Sota èn portèch, tacàt a ‘na tresera, pindìa le corde endo, spartit per mès, i…Continua la lettura di Qand i copàa èl sì


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Abazias vadaisas
Descripziun
En il chantun Vad pon ins daventar president d'abazia («Abbé-président») senza ch'ins ha da far insatge cun la baselgia - sch'ins è numnadamain president d'ina da las 183 uniuns da tiradurs. Las abazias vadaisas èn numnadamain confraternitads che organiseschan grondas festas popularas cun concurrenzas da tir. Ultra da tiradurs avanzads pon sa participar a questas festas er purs principiants. Questas festas nua ch'il vin cula en abundanza duran mintgamai quatter dis ed han lieu tranter matg e settember. Per il solit vegn organisà in cortegi, in banchet u in bal da tiradurs. Las vias vegnan decoradas en moda pumpusa e festiva cun dretgas fluras u cun fluras faudadas da palpiri. A la surdada dals premis vegnan ils megliers tiradurs savens premiads cun vaschella da zin e cun ina rosa, ils auters participants giaudan la cumpagnia. Las emprimas confraternitads d'abazia èn vegnidas fundadas dal temp autmedieval, la pli veglia datescha da l'onn 1381. Lezza giada discurrivan ins dal tir da papagagl («Tir au Papegai»). Ins sajettava numnadamain propi sin in papagagl giagl da lain, da strom u da taila che vegniva montà sin in fist da var 50 meters autezza. Las abazias, stgaffidas dals conts da Savoia, ademplivan da quel temp er funcziuns paramilitaras, per exempel da mantegnair l'urden public e da defender ils territoris. Pir il 19avel e 20avel tschientaner è questa rolla vegnida messa en dumonda e silsuenter èn las abazias daventadas concurrenzas da sport vi e pli paschaivlas per celebrar la fraternitad ed il patriotissem.
Gallaria d'illustraziuns
Documents da video
L'abazia da Goumoens-la-Ville, 2008 © Quelle: http://www.youtube.com/watch?v=waNCsfw6u_Q
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
AAVV : Le Tir et les Abbayes. In : Encyclopédie illustrée du Pays de Vaud (tome 11). Lausanne, 1984, p. 195-209
Frédéric Amiguet : Les Abbayes vaudoises, histoire des sociétés de tir, leurs origines, leur développement. Lausanne, 1904
Jean-Jacques Fiechter (Ed.) : Les Abbayes vaudoises. Yens-sur-Morges, 1991
Gilbert Marion : Les fêtes de tir. L’Abbaye de la Milice bourgeoise de Grandcour. In : Présences. L’esprit de la fête populaire no. 35, octobre 1988, p.125-129
Gilbert Marion et al. : Abbayes, vie associative et tir à l'arc à Lausanne - XVIIe au XXe siècles. Lausanne, 2014
- Dossier
- Abbayes vaudoises
description détaillée Ultima modificaziun: 30.05.2018
Dimensiun: 278 kb
Tip: PDF
- Abbayes vaudoises


text:
Per Petra Klingler è sia premiera olimpica en il raiver a fin suenter la qualificaziun. Ella ha cumenzà bain il di da qualificaziun e mussà ina ferma prestaziun. Cun 8,42 secundas vi da la paraid da 15 meters ha ella perfin battì ses agen record svizzer en il speed. Cun quai è la Turitgaisa suenter l'emprima da trais disciplinas sa rangada sin il 10avel plaz.
Suenter ch'ella aveva realisà in nov record Svizer, n'èsi betg pli gartegià sco giavischà. Tar la disciplina dal bouldrar ha ella cumenzà bain, ma è suenter dada ensemen e na saveva betg pli far vinavant.
Tar la terza e davosa disciplina, il raiver da lead, ha ella pudì raiver enfin il 16avel tegn, nua ch'ella è silsuenter crudada en la suga.
La fin hai tanschì per la Svizra per il 16avel plaz. Per pudair ir en il final avessi duvrà in plaz en ils top otg. Tut en tut èn 20 revidras stadas a la partenza.


text:
David Friedli
Giugiu & Roro – In’istorgia dad amicizia e toleranza
Sursilvan, Deutsch
Somedia Buchverlag, 2020, numer d’empustaziun 978-3-907095-21-8
Il pitschen capricorn Giugiu, creschì si sin in piz grischun en il ravugl protegì da sia famiglia, va per l’emprima giada or en il mund.
Pir cura ch’ils auters capricorns al sclaudan e chatschan davent, remartga Giugiu ch’el è auter che tschels.
Betg tuts na paran però da vulair mal a Giugiu.
Incl. la colliaziun ed il code QR per telechargiar il cudesch da chanzuns Giugiu &Roro en format da PDF – per chantar ed accumpagnar las chanzuns d’uffants en scola ed a chasa.
traducziun en sursilvan: Gino Carigiet


text:
Quart Oggiee
Quart Oggiee (Quarto Oggiaro) a l'è on quarter de Milan situaa in del nòrd-òvest de la città.
El quarter el confina coi comun de Novaa e Baranzaa e coi quarter de Vialba, Villapizzon, Bovisasca e Comasina.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
Quart Oggiee (che fina al 1872 se ciamava offizialment Quarto Uglerio) a l'è staa on quarter del comun de Musòcch fina al 1923, quand che 'l sò centro comunal l'è staa unii a Milan. El ciappa ciarament el nòmm de la posizion che 'l gh'eva respett al Dòmm de Milan, cioè a quatter milia de distanza (compagn de Quint Roman, Sest San Giovann e Settim). El s'è molto grandii in de la segonda metà del XX secol, grazie a l'immigrazion de la Bassitalia, che l'ha faa vegnì on quarter-dormitòri. L'è diventaa vun di simbol del degrad de la periferia milanesa.


text:
Dapi oz, il prim da zercladur, èsi puspè lubì da rimnar suttascripziuns en la publicitad. La sistida dals termins pervia da la crisa da corona è ida a fin. Ils comités d’iniziativas e referendums ston dentant sa tegnair vid concepts da protecziun. Tenor la chanzlia federala vegn en il mument rimnà suttascripziuns per 15 dumondas dal pievel. Tranter quellas èn per exempel l’iniziativa per la finanziaziun da la tgira, in moratori per e-voting e l’iniziativa per ina 13avla renta.
Critica vid il concept da protecziun
Il concept da la Confederaziun preveda per exempel che las persunas che rimnas suttascripziuns ston tegnair dus meters distanza tranter ellas ed autras persunas e ston nettegiar regularmain ils mauns. Las glistas da las suttascripziuns duain vegnir fixadas uschia ch'ins na sto betg prender ellas en maun. Quest concept ha crititgà la cumissiun dals dretgs politics dal Cussegl dals chantuns. Ella dubitescha sche quest concept saja realisabel en la pratica.


text:
Prendì cumià dals fugitivs sin la plazza aviatica a Roma-Ciampino han tranter auter il minister da l'intern talian, Angelino Alfano, ed il minister da l'exteriur dal Luxembourg, Jean Asselborn.
Plan europeica per distgargiar l'Italia e la Grezia
Avant paucs dis eran ils fugitivs da l'Eritrea arrivads sin l'insla taliana da Lampedusa. Suenter lungas discussiuns avevan ils stadis da l'Uniun europeica (UE) decidì da reparter radund 160'000 fugitivs en l'Italia e Grezia sin auters stadis commembers. Quai en duas parts: Ina giada 40'000 ed in'ulteriura unda cun 120'000.
Era la Svizra surpiglia
Tar la repartiziun dals 40'000 è la Svizra sa declereda pronta da surpigliar 1'500 fugitivs.
RR novirtads 12:00


text:
Casti Lagenberg
Il num Lagenberg vegn mess en connex cun ils lags en siu contuorn e da quels deriva era il num Laax («lages» dal latin lacus = lag). Mintgaton san ins denton era leger che la denominaziun «Langenberg», seigi inspirada dalla liunga collina (Cuolm liung). Las paucas restonzas da mirs sigl areal lain percorscher ch’ei setracta d’in stabiliment spazius. Il baghetg principal consisteva d’ina tuor el nord, d’ina pintga cuort circumdada d’in mir e d’in baghetg d’habitar cunfinont da vart meridiunala. Pli lunsch naven da quella vart existeva in casti vastus sco predustonza ch’era separaus dil baghetg principal tras in foss. Tras la specia dils rests dil mir selai concluder ch’igl edifeci ei vegnius construius en la secunda mesadad dil 13avel tschentaner. Documents screts leutier mauncan.
Dapli informaziuns
Lagenberg ha aunc divers misteris
Sonda, ils 23-10-2021, ha la Fundaziun Platta Pussenta mussau alla populaziun la ruina Lagenberg. Duront la stad ha quella instituziun, en collaboraziun cun la Pro Laax, realisau in project da conservar las ruinas ed arver migeivlamein gl’areal sin la collina amiez igl Uaul Casti.
Dapli informaziuns
Il casti emblidau da Lagenberg
Las restonzas dil mir dil casti denter il vitg da Laax e Murschetg ein vegnidas restauradas. Quei ch’ei denton zuppau sut mescal e tratsch duei era restar leu.
Las dimensiuns digl anteriur casti ein vegnidas tschaffadas dil Survetsch archeologic cantunal en in model 3-D
.
Ella contribuziun dil Radio Romontsch dils 9-11-2021 raquentan Corsin Caduff e Murièle Jonglez dalla Fundaziun Platta Pussenta e Christoph Walser dil Survetsch archeologic dil cantun Grischun dalla historia dil casti e dil project dalla sanaziun migeivla dils mirs.
Dapli informaziuns
Ruina dil casti Lagenberg
MATG 2021
Fagei cun nus ina spassegida sigl areal dalla ruina Lagenberg.
FENADUR 2022
Impressiuns dils mirs sco els sepresentan suenter las lavurs da sanaziun.


text:
Ils adversaris da la lescha da Covid-19 cumenzan il cumbat da votaziun suenter ch'els han gì rimnà bunamain 190'000 suttascripziuns per il referendum. Els averteschan che las adattaziuns en connex cun Covid sajan privlusas e surtut han els en mira il certificat. Quel dividia la Svizra. Dapi in mais èn persunas senza certificat exclusas da bleras activitads – sin basa da la regla 3G extendida. Il certificat saja perquai in instrument da discriminaziun che dividia la societad en duas classas, uschia il tenor dals adversaris da la lescha.
Sustegn da la PPS
Il zercladur aveva il referendum cunter la lescha da Covid-19 fatg naufragi. Cun 60% aveva il suveran svizzer ditg Gea a la fatschenta. Sper divers moviments da populaziun cun sceptichers da mesiras da corona survegn il referendum quella giada er sustegn da la Partida populara svizra. L'uniun Gastrosuisse ha decidì da dar liber la vusch.
Davart la lescha da Covid-19 votescha il suveran svizzer ils 28 da november. Uschia datti gia per la segunda giada ina votaziun dal pievel en connex cun la politica da corona dal Cussegl federal e parlament.


text:
En Svizra èn sa furmads ils ultims 170 onns numerus novs lais da glatschers. La raschun per quest svilup sajan ils glatschers che lieuan pervia da la midada dal clima. Quai scriva l'Institut per la perscrutaziun da l'aua en ina communicaziun.
En las Alps svizras devi uschia il 2016 prest 1'200 lais da glatscher dapli ch'anc il 1850. Tenor il studi correspunda quai ad ina surfatscha totala dals lais da var 622 hectaras – var 870 plazzas da ballape. Uschia hai dà mintg'onn da quai da 18 novs lais. Intgins dals lais hajan ins dentant svidà u ch'els èn ruts or.
L'analisa sa basa sin chartas topograficas, geodatas e maletgs ord l'aria da studis da pli baud. Questas datas duain uss esser la basa per chapir l'influenza da la midada dal clima sin ils glatschers svizzers. Fatga l’analisa ha l'institut da perscrutaziun Eawag e l'Universitad da Turitg ensemen cun l'Uffizi federal da l'ambient.
Ord l'archiv
L'emissiun «Minisguard» ha visità l'enviern passà il glatschers da Morteratsch.


text:
En la vischnanca da Chancy, datiers da Genevra, han forzas d'intervenziun pudì salvar duas persunas ch'eran crudadas ier en damaun en il Rodan. Ellas sajan vegnidas transportadas en l’ospital cun levas sfradentadas. Quai han communitgà ils pumpiers da la citad da Genevra.
Il flum avevi da questas uras ina quantitad da deflussiun da 850 meters cubic aua per secunda. Per cumparegliar: L'Aara a Berna ha gì suenter la malaura il venderdi saira ina deflussiun maximala da bun 560 meters cubic aua per secunda. En acziun sajan stadas en tut 45 persunas, tranter auter ils pumpiers, la polizia e la Rega.