text:
L'uschenumnà «Gottesbrief» pudess vegnir ingiantà per fin 1,5 milliuns dollars, quai manegia la chasa d'aucziun Christie's. L'aucziun è planisada per ils 4 da december a New York.
La brev che cumpiglia duas paginas da l'onn 1954 è adressa al filosof Eric Gutkind. Il fisicher descriva ses patratgs davart religiun, sia atgna derivanza gidieua ed il senn da la vita.
Albert Einstein
Il fisicher è naschì ils 14 da mars 1879 ad Ulm en Germania. L'onn 1922 ha Albert Einstein obtegnì il premi Nobel da la fisica. Il pli enconuschent è el dentant vegnì cun sia teoria da la relativitad che descriva la relaziun tranter temp e spazi. El è mort ils 18 d'avrigl 1955 en la vegliadetgna da 76 onns a Princeton.
RR novitads 09:00


c: text/html

text:
Organisaziuns d’ambient crititgeschan che la Norvegia ha auzà la quota per balenas pitschnas da 880 animals sin 999 animals, quai scriva l’organisaziun Pro Wildlife. Ina part da la charn da balena vegn exportada en il Giapun.
Ils davos dus decennis ha la Norvegia bajegià ora sistematicamain la chatscha sin balenas
333 balenas pitschnas
Chatschadres da balenas dal Giapun han mazzà en l'antarctica tschients da balenas. Il bastiment «Nisshin Maru» e dus ulteriuras bastiments èn turnads il venderdi en il port Shimoneseki suenter ch'els han mazzà 333 balenas pitschnas, uffizialmain per motivs scientifics.
Il tribunal internaziunal aveva decis il 2014 ch’il Giapun na dastgia betg pli far chatscha ord motivs scientifics. Silsuenter ha Tokio reducì il dumber da las balenas ch'ins dastga mazzar. Il Giapun spera da pudair far chatscha commerziala sin balenas ch'è scumandada dapi il 1986.
RR novitads 12:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Las bibliotecas interculturalas èn s’engaschadas gia da l’entschatta per l’access da litteratura era per requirents d’asil e fugitivs e tegnan a disposiziun cudeschs e material adequats.
Intginas bibliotecas collavuran era cun centers d’asil.
Gia dapi onns proveda p.ex. la biblioteca interculturala a Genevra en roda plirs centers d’asil cun cudeschs e revistas en differentas linguas primaras ed en franzos. En la «biblioteca ambulanta» che sa cumpona da pliras chaschas da cudeschs, pon ils requirents d’asil emprestar a moda simpla cudeschs ed als returnar la proxima giada. En centers cun bleras famiglias organisescha il CIC regularmain uras da paraulas suandadas d’ina marenda.
Il lieu da scuntrada da la biblioteca interculturala a Lucerna organisescha en collavuraziun cun ils centers d’asil dal conturn regularmain spassegiadas e suenter mezdis per requirents d’asil.
Artitgel en la SAB-Info 04/16 (deutsch-français)
Artikel Plattforum Leseforum/Forum lecture 2.2018 (deutsch)
Collavuraziun cun centers d’asil federals
Il matg 2016 ha Interbiblio lantscha cun sustegn dal Secretariat federal da migraziun in project per la collavuraziun cun plirs centers d’asil federals.
Involvids en quel èn
- Kanzbi und PBZ Hardau en il center Juch a Turitg
- Ricciogiramondo im Alloggio per richiedenti l’asilo di Losone
- JUKIBU en il center da recepziun e da procedura a Basilea
- Bibliomonde ed Associaziun PIP en il Centre fédéral d’hébergement de Perreux a Boudry
- Trix Bürki und Katja Schnitzer, Dozentinnen der PH FHNW Liestal, im Bundeszentrum Feldreben Muttenz
Bericht aus Losone und zusätzliche Informationen zum Projekt


text:
La Triada
- Mardi, 8.9.2015, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 8.9.2015, 19:00, RTR
La Triada preschenta in nov disc fascinant cun chant a-capella. Nus tadlain chanzuns popularas sco «Jeu sai da mats che van a mattauns», «Che fasch quà tü randulin» ni «Il Toni da Strada» las chanzuns che nus enconuschain tuts ma questa giada tunan ellas in pau auter.
34 chanzuns popularas rumantschas: per part las pli enconuschentas, ma era da quellas che quasi nagin enconuscha pli. La Triada ha rimnà las chanzuns e dà ad ellas in nov vestgì. Corin Curschellas, Ursina Giger ed Astrid Alexandre sa laschan inspirar da culturas estras e schlargian il bain popular tradiziunal cun elements musicals contemporans. Ed en mintga cas animescha il disc da chantar!
Redacziun: Jachen Prevost/Rosvita Barenius


text:
Applicaziuns mobilas sco gidanter da viandar
- Venderdi, 13.10.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 13.10.2017, 11:15, RTR
En las stizuns virtualas datti bleras differentas Apps che gidan a planisar ina tura e da chattar il lieu da finamira. Ma betg tuttas èn tuttina gidaivlas u era survesaivlas.
Il bun vid las applicaziuns mobilas per viandar è, che bleras funcziunan era senza colliaziun mobila. Quai fa senn, pertge en las muntognas datti adina puspè lieus senza rait. Era las chartas da las trais applicaziuns testadas pon gidar bain tant tar la planisaziun da las turas sco era per sorientar durant lexcursiun.
Betg tut las applicaziuns persvadan
Tar la «Wanderapp» è la navigaziun entaifer il menu plitost greva. I dovra in temp enfin chins po sorientar. Era la variaziun da turas nè betg gronda. La funcziun da charta po dentant esser in bun gid.
Lapp «Swiss Hike» da Svizra Turissem è survesaivla e simpla da duvrar. Las rutas èn descrittas bain.
L applicaziun da Grischun Vacanzas (Graubünden Wandern) porscha in mantun differentas rutas. Quellas èn illustradas e descrittas bain. Sulet la tschertga tenor chavazzins nè betg adina gidaivla.


text:
Il parlament federal na vul savair nagut da novas regulaziuns en favur da l'ambient.
El ha decidì cun 25 cunter 17 vuschs e duas abstenziuns da betg entrar en la fatschenta. Cun adattar la lescha vuleva il Cussegl federal sbassar il consum da resursas natiralas.
Las midadas da la lescha eran la cuntraproposta indirecta tar l'iniziativa «Economia verda» dals Verds. Quella pretenda che la Confederaziun defineschia finamiras e prendia mesiras per sbassar il diever da resursas e d'energia. Il parlament ha er recumandà da refusar questa iniziativa dals Verds.
RR novitads 11:00


text:
Suenter ina preschentaziun detagliada dals fatgs vegn la regenza grischuna a la conclusiun che:
- la procedura da vendita saja stada correcta
- la vischnanca po decider sezza davart il pretsch da vendita da la terma
Uschia che la regenza na possia betg dar suatientscha al recurs da surveglianza e n'intervegnia perquai betg tar la vischnanca, ha ditg la presidenta da regenza, Barbara Janom Steiner.
Il chantun haja en mintga cas prendì serius las rinfatschas gravantas durant sa fatschentar cun il recurs da surveglianza. Cunquai ch'i na saja però betg stà pussaivel da dumandar perditgas u d'avair invista en autras actas, na saja quai betg stà pussaivel da giuditgar il cas ord vista penala.
Per che las rinfatschas da corrupziun possian però vegnir scleridas definitivamian, ha la regenza inoltrà denunzia penala cunter nunenconuschent, quai sin cussegliaziun da Mark Pieth, l'expert dal dretg penal e d'anticorrupziun. Las actas èn ussa tar la procura publica grischuna.
Il recurs e las renfatschas
Quest recurs era vegnì fatg il 2015 d'in abitant da Val per laschar sclerir las circumstanzas da la vendita da la Therme. Rinfatschà ha el tranter auter il pretsch da vendita memia bass e che l’interpresa 7132 SA da Stoffel na sto betg pajar il tschains d’aua. La rinfatscha principala da la regenza grischuna davart la vendita è ina decleraziun d'intenziun tranter l'investider Remo Stoffel ed il cussegl d'administraziun da la terma da lura. Quel aveva concedì a Stoffel in dretg da tractativas exclusiv e suttascrit in'obligaziun d'indemnisaziun (500'000 francs) sch'i na vegniss tar ina vendita.
Il cussegl d'administraziun saja stà pront da sa liar vid Stoffel anc avant ch'ins enconuscheva sia offerta da cumpra, ha declerà Pieth. E quai mettia en discussiun dumondas.
Ils indizis existents
Problematic è para er stà la politica d'infurmaziun dal cussegl d'aministraziun: Cura ch'ina segunda offerta da cumpra - cun la cuminanza d'interess enturn l'architect Peter Zumthor - è vegnida sin maisa, n'ha quella betg survegnì ina invista cumplexa en las actas da fatschenta, sco avant Stoffel.
Qua chattais ina cronica da Val Son Pieder e da Remo Stoffel.
RR novitads 12:00


text:
Ferèr
Ferèr (nòm uficiàl en italià: Ferriere; en emilià: Al Frér) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
Al gh'ha 1 351 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 179,6 km² e ona densità de 8 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Bardi (PR), Bedonia (PR), Cerignale, Coli, Corte Brugnatella, Farini, Ottone, Rezzoaglio (GE), Santo Stefano d'Aveto (GE).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Ferèr l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sco quai che Christian Fanzun ha ditg envers RTR, han els survegnì in onn dapli temp da l’UNESCO per reglar tut: quai senza garanzia che Paris dia alura era gea. Damai enfin l’atun 2016.
Anc ina giada laschar vuschar
Era il BAFU ed il chantun sustegnian la via da la Val Müstair e Scuol. Scuol vul cunquai anc ina giada laschar vuschar en chaussa.
Christian Fanzun è persvadì che quai è in duair da la vischnanca, cunquai che 70% da la populaziun da Scuol avevan ditg gea al contract da cooperaziun Biosfera Val Müstair Parc Naziunal.
Mo Sent serra cun in deficit
Plinavant ha la radunanza communala da Scuol approvà ils rendaquints 2014 da tut las 6 vischnancas che furman uss la vischnanca fusiunada da Scuol. Mo Sent serra cun in deficit da 139’000 francs.
Era in credit da 333'000 francs per realisar ina nova fermativa da bus en vischnanca è vegni approvà. Quai suenter lungas discussiuns. Questa fermativa duess remplazzar ina actuala che vala sco malsegira.
Biosfera senza label
Dapi il 2010 ha la Val Müstair il label da l'UNESCO Biosfera Val Müstair Parc Naziunal. Gia dapi lura eri dentant enconuschent che la zona da tgira enturn il Parc sto vegnir engrondida. A la solaziun elavurada dal cussegl da Biosfera e las vischnancas pertutgadas (Val Müstair, S-chanf, Zernez e Scuol) han Zernez e S-chanf dentant ditg na.


text:
Il verrucano è la gera d’erosiun da quella muntogna ch’è sa furmada e danovamain sa defurmada ditg avant las Alps.
Forsa enconuschais Vus il crap squitschà che consista da gera groppa. Cura che las Alps èn sa furmadas, ha il process d’erosiun immediat puspè cumenzà a defurmar la giuvna muntogna. Ils auals e flums han alura purta il material a l’ur da las Alps, nua ch’el è vegnì deposità ed è s’endirì a crap squitschà. Er il verrucano è sa furmà en sumeglianta maniera, però 200 milliuns onns pli baud. La muntogna da lez temp variszica è vegnida defurmada – sco oz las Alps – tras erosiun, ed il material è vegnì purtà davent dals flums e deponì en lieus pli bass.
Il verrucano consista da crappugls e grauns da sablun endirids. La colur cotschna deriva dal cuntegn bass da fier.
Las parts alvas èn surtut quarz d’anteriurs crappugls e grauns da sablun. Tgi che suonda l’aual da l’hotel Parc Naziunal Il Fuorn amunt, inscuntra sin via adina puspè scoluradas violettas per terra. Quellas derivan dal verrucano. Ils pli marcants èn ils blocs da verrucano a l’entschatta da la Val Trupchun: els sa chattan en il letg dal flum a mesa via tranter la plazza da parcar Prasüras e la chamona Varusch.


text:
Ils 14 d'october 2000 pluveva quai sco cun sadellas a Gondo. Las enormas massas da plievgia han chaschunà ina bova. Aifer 15 secundas ha la bova destruì ina part da la vischnanca e stratg 13 persunas cun sai.
La vischnanca vallesana che sa chatta al cunfin cun l ‘Italia era vegnida evacuada immediatamain, da quai sa regorda Roland Squaratti. El è president communal da Gondo – oz sco quella giada avant 17 onns, cura che la bova era vegnida.
Sbaglià Bondo cun Gondo
Suenter la bova a Bondo ha Roland Squaratti survegnì ina pluna telefons da tut la Svizra che dumandavan, sch'i saja vegnida anc ina bova a Gondo. Er abitants da Gondo sez, che han udì la novitad en il radio, hajan scumbiglià Gondo cun Bondo.
Jau vuless visitar Bondo per raquintar da las experientschas da la bova a Gondo ed uschia pudair gidar.
Cun guardar ils purtrets da la bova da Bondo ha Roland Squaratti vis bleras parallelas cun Gondo: L’enorma devastaziun da la bova, l’evacuaziun da la vischnanca, persunas sparidas e persunas mortas.
Perquai ha la vischnanca da Gondo decis da gidar Bondo cun 20’000 francs. Era vul Roland Squaratti ir a Bondo per discurrer cun ils responsabels e parter las experientschas.
"I vul temp e pazienza"
I veglia temp per vegnir a fin cun la tragedia di il president communal sa regurdond a las atgnas experientschas. En l'emprim schoc nagin che vuleva pli turnar a Gondo.
Gia in per dis pli tard vulevan ils abitants dentant turnar enavos a lur ragischs. La gronda part dals abitants da Gondo vulevan fabritgar si da nov lur vischnanca. Els na vulevan betg bandunar lur vischnanca.
Avant la bova quintava la vischnanca da Gondo 160 abitants – oz èn quai anc 90. In terz da la populaziun da Gondo eran guardias da cunfin. Quels vegnan uss dentant be pli per lavurar a Gondo. Perquai saja la cifra sminuida talmain di il president da vischnanca.
Jau giavisch als da Bondo en emprima lingia blera forza.
Tranter las unfrendas eran dus frars da Roland Squaratti. El haja dentant gì enorm blera lavur suenter la bova ed haja uschia elavurà l’eveniment di el. El è da l'avis, che cun quellas persunas che n'avevan nagut da far, che spetgavan, saja quai i bler pli mal. Diversas persunas da Gondo hajan gì problems psichics suenter la bova. Organisaziuns hajan gidà a la populaziun sur onns dad elavurar la catastrofa.
Gondo viva
Gondo è vegnì fabritgà da nov. Quai er sche divers han manegià, ch'i saja da fabritgar la vischnanca en in auter lieu pli segir. Uss regia ina nova realitad a Gondo – e quella includa la regurdanza a las unfrendas da la bova: 13 stailas d’in meter lunghezza straglischan mintga notg per regurdar als 13 abitants che han pers la vita.
Per rivar ad in punct da normalitad haja quai vulì en prima lingia blera forza. E quella giavischa Roland Squaratti era als da Bondo.
Return a chasa – il di d'allegria
Ils 14 october pon ils emprims abitants da Bondo turnar a chasa. Quai è precis il datum cura che la bova da Gondo e vegnida avant 17 onns. Dal di nua ch'ils emprims abitants da Gondo han pudì turnar a chasa sa regorda Roland Squaratti anc fitg bain. Per el è quel di en memoria sco di d'allegria.
RR actualitad 12:10


text:
Trebbia
El Trebbia (anca al femminil; inscì anca in Italian) l'è on fiumm de l'Italia del nòrd longh 115 km, affluent de dritta del Pò. El traversa i provincc de Genova e de Piasenza e 'l marca per on tratt brev el confin tra Emilia-Romagna e Lombardia arent ai comun de Brall de Pregoeula e de Cort (Provincia de Pavia). L'è 'l fiumm de l'Emilia-Romagna con la portada media maggior (40 m³/s).
El percors[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fiumm el nass in Liguria ai pendis del Mont Prelà (1406 m) e dòpo vess passaa in de l'Appennin ligur (indè che 'l ciappa i aqui del riaa Terenzon), el va dent a la Provincia de Piasenza. El mantegn semper on andament puttòst tortuos. El passa arent al Mont Lesima, indè che 'l ciappa el riaa Burech e l'Avet, che l'è 'l sò affluent pussee important. De fatt l'avè trovaa l'Avet in del sò percors ghe dà el dobbi de la portada che 'l gh'eva fina a quell moment chì. Dòpo vess passaa per ona quai frazion de Cort, el ciappa i aqui del Carlon e del riaa Bòbbi (che 'l ven giò del Mont Penes). A 'sto pont el fiumm el toeu on andament Nòrd-Est e 'l finiss in de la Pianura Padana. El Trebbia el finiss in del Pò pròppi arent a Piasenza.
In del sò percors, el fiumm el traversa i comun de Montebruno, Fontanigorda, Rovegno, Gorreto, Otton, Zerb, Cerignal, Cort, Bòbbi, Cor, Trav, Rivergar, Gragnan e Piasenza.


text:
Münegh
Münegh (Tudesch: München, Bavares: Minga/Mingga, Talian: Monaco, Ingles e Frances: Munich; Latin: Monacum; Pulach: Monachium; Cech: Mnihov; Purtughes: Munique) l'è la capital de la Bavaría e cunt i sò 1,45 mijun de gent a l'é anca la zità Bavaresa püssee granda, la tersa zità de la Germania, e la dudesema zità de l'Uniun Ürupeja. Münegh l'è vün di center ecunomegh, cultüraj e stradaj püssee impurtant de tüta la Federaziun Tudesca e anca vün di sit püssee danarus de tüt' Üropa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik – Tabelle 12411-001: Fortschreibung des Beölkerungsstandes: Bevölkerung: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (Hilfe dazu)


text:
La Uniun Ladins Val Badia á invié ai 07.10.2015 al monologh satirich de Simon Kostner tl'Ostaria Posta a Picolin. Dan da n bel publich unse podü passé na bela serada y se tó para spunc por la vita! Dilan al ospitalité dl Ostaria Posta!
La prozesciun é gnüda acompagnàda da pinsiers meditatifs, che se à portè cina dan la dlijia da Oies. Siur Pire Irsara à condüt la Santa Mëssa abelida dal cor di ëi da Badia.
La partezipaziun é stada valgamia numerosa, encer 100 pelegrins y 200 porsones presëntes ala funziun, desmostran insciö che la religiun é tresfora öna dles peres de fondamënta plü stersces dla Uniun.
N valgönes impresciuns dla matinée culturala en Lönesc de Pasca, tl Istitut Ladin Micurá de Rü a San Martin de Tor.
N danmisdé de musiga, cultura y aurela cörta… cun lapró üs da cufé, de bunes liagnes blances y n gote de vin!
Ala manifestaziun ál tut pert döes personalités dla cultura moderna de Fascia:
Manuel Riz, che á presenté le liber "Patofies".
La ciantauturia Martina Iori, davagnadëssa al SUNS y al Liet, dui festival musicai internazionai por i lingac de mendranza.
Por l'ocajiun él gnü stampé n valgönes copies de n’ilustraziun de Manuel Riz arjignada ca aposta por chësc dé. Les stampes é gnüdes fates a man da Emil Valentini cun la tecnica dla serigrafia.
Ai 15.02.2015 él ste la Uniun Ladins Val Badia che à daidé presentè la "Enrescida sun la prejenza dl ladin te gliejia tles valades ladines" scrita da Susan Rubatscher. En chësta ocajiun él ste deplü esperć sciöche le Dut. Paul Videsott, Siur Degan Iaco Willeit, Siur Iaco Ploner, Siur Eugen Runggaldier, che à tut pert y che à arichì le domisdé cun sü intervënć. La cornisc musicala é gnüda fata dal cuartet da San Martin de Tor.


text:
Open Air Lumnezia e Chapella èn naschids cun bler idealissem
Entschiet han omadus open airs sin iniziativa d'insaquants giuvenils e sut cundiziuns mudestas ils onns 80 dal tschientaner passà. Per bleras gruppas rumantschas sco era da l'ulteriur Grischun eran ed èn ils dus open airs ina buna plattafurma da pudair sa preschentar a la publicitad. Senza voluntaris n'avessan ils open airs dentant mai pudì exister uschè ditg. Ils dus open airs Lumnezia e Chapella èn entant sa sviluppads a moda fitg differenta.
Chapella Open Air
L’open air a Chapella è vegnì realisà l’emprima giada il 1981. Chapella è il num d’ina fracziun da la vischnanca da S-Chanf en Engiadina Ota. Il festival vegn organisà amez la natira alpina. La tribuna vegn installada gist sper la baselgia da Chapella. Ils visitaders sa chattan tranter prada e guaud.
Sper la musica ch’è l’element principal da l’open air Chapella vegn era purschì ina infrastructura per campers e surtut per famiglias cun uffants. Tar insiders vala il festival da musica sco open air da cult.
Quest onn avra l’open air Chapella sia portas l’emprima fin d’emna d’avust per la 35avla giada.
Open Air Lumnezia
Mintgamai il fanadur vegn organisà a Degen l’Open Air Lumnezia. Da sias uras il 1985 era l’emprim open air en Lumnezia anc vegnir fatg sur Vattiz si Davos Munts avant 700 visitaders. Ozendi visitan onn per onn da quai da 13’000 fans l’Open Air Lumnezia.
Il 2008 hai dà ina fasa da crisa tar l’Open Air Lumnezia. Igl event ha scrit cifras cotschnas. Claudine Cavegn dal comité d’organisaziun aveva dà pled e fatg a Paula Nay en il Radio Rumantsch:


text:
Tettnang
Tettnang l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bodenseekreis.
La süperfìce aministràda de la cità l'è de 71.22 km² e 'ndel Dic 2017 la gh'ìa 'na popolasiù de 19 055 abitàncc.
Tettnang l'è sitüàda a 7 km del Lach de Costànsa a 'na altèsa de 466 méter sura 'l leèl del mar.
La regiù de Tettnang l'è famùza per la sò prudusiù de luertìs, esportàt en töt el mónt e dopràt endèla fabricasiù de la bìra.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità de Tettnang l'è stàda mensiunàda per la prìma ólta col nòm de Tettinang o Tettinac endèl an 882 endèn docümènt de l'Abasìa de San Gal.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Óter progècc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Il giugader svizzer da 25 onns ha suttascrit tar il campiun portugais in contract da 5 onns. Benfica haja mussà il pli grond interess ed el vulevia puspè ina giada ina midada. El sa legria sin la nova sfida, ha ditg Seferovic.
Ina terrada en il final DFB
En il final da la cuppa tudestga da sonda saira cunter Borussia Dortmund tutga Seferovic ina giada la pitga. E bain vegn ses club la Eintracht d’egualisar avant la pausa in retard. Grazia ad in gol da penalti gudogna il BVB dentant la finala per la quarta giada en si’istorgia il pocal tudestg.
Nagin futur tar la Eintracht
Haris Seferovic aveva midà il 2014 da Real Sociedad San Sebastian a Frankfurt. Cun la Eintracht ha el dà 86 gieus en la Bundesliga, e sajettà 16 gols. Il club n'ha betg prolungà il contract che scada la stad.
RR novitads 06:00


text:
Diluvi
Il diluvi es üna catastrofa d'auaziun in bgeras culturas veglias e cumponenta da raquints mitologics.
Cuntegn
BibgiaModifitgar
Aint ils chapitels 6 fin 9 dal prüm cudesch da Moses infra il Vegl Testamaint dals cristiauns respectivmaing la Tora dals güdevs vain descrit ün tel evenimaint illa preistorgia da l'umanited.
Dals umauns surviva be Noe, ün hom pietus, il diluvi insembel cun sia famiglia sün üna barcha cha'l ho fat seguond il cumand da Dieu. Da las bes-chas vegnan salvos sülla barcha adüna ün pêr dals exemplars melnets e set pêrs dals exemplars nets.
Orient anticModifitgar
Eir l'epopea da Gilgamesch cugnuoscha l'istorgia d'ün diluvi chi ho desdrüt la vita sün terra.
Teorias actuelasModifitgar
La teoria la pü plausibla es quella chi declera las bgeras istorgias similas illas mitologias dals pövels intuorn la müdeda dal seguond al prüm millenni cun ün'inundaziun dandetta dal mer nair. Quella inundaziun vaiva lö incirca dal 7000 avaunt la naschentscha da Gesu ed es gnida apparaintamaing mantgnida illa memoria collectiva.


text:
Las prognosas da conjunctura per il 2015 valitescha il Cussegl federal sco positivas. Il rapport è dentant vegnì scrit il december, pia avant l'aboliziun dal curs minimal da l'euro. Tenor il rapport aveva la regenza fatg quint che quel vegnia anc a valair ditg.
Maschadada è la bilantscha quai che pertutga la finamira da rinforzar la relaziun tranter la Svizra e l'UE.
Dumondas d'asil
Cuntanschì las finamiras hajan ins tranter auter quai che pertutga "nizzegiar las schanzas da la migraziun". La regenza renda qua attent a la refurma d’asil planisada ed a la cunvegna cun l’UE davart ina participaziun svizra al biro europeic en dumondas d’asil.
RR novitads 12:00


text:
Nom / vopna
Il nom Sent
La derivanza da Sent es intscherta. Id existan teorias cha quist nom haja ragischs celticas. Plü probabel esa però cha Sent saja paraint cul nom local Senna chi's chatta in Lombardia. L'origen da quel nom es ün pled preroman incuntschaint.
Ün documaint da l'on 930 nomna il cumün sco Vicus Sindes. Otras fuormas veglias sun p.ex. Sindes, Sinnes o Sins. Sent es il nom ufficial daspö il 1879.
La vopna da l'anteriur cumün da Sent
Descripziun: Sur trais collinas verdas as rechatta üna clav naira.
Motivaziun: La clav tira adimmaint l'anteriura baselgia da San Peder*. Las collinas simboliseschan il grip ingio chi's rechattan amo restanzas da la müraglia ed il clucher.
Culuors dal cumün: nair-alb-verd
*La baselgia d'eira consecrada a l'apostel Petrus, la clav es ün da seis attributs.


text:
Agnosticism
L'agnosticism (dal grech ἀ- (a-), "senza", e Yvῶσις (gnōsis), "savè") l'è l'atteggiament de sospend el giudizi in su 'na quiston, perchè gh'è pocch element per capìll o se pòden minga avègh. In del sens pussee doperaa la quistion l'è quella de l'esistenza del Dio
Donca l'agnostegh el dis che per lu se pò minga avègh ona proeuva de l'esistenza o de l'inesistenza del Dio, e donca el voeur minga decid. Donca, di voeult, el temin l'è doperaa anca quand che se parla di tem politegh o etegh, per indicà l'ideja de quej che han no on pensee definii.


text:
Sali
Sali (nom ufizial in italian: Sali Vercellese) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 125 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 8,8 km² e ona densità de popolaziun de 14 ab./km².
El paes el se tröva arent a Vercei. L'è tacaa ai cumün de Gnan-a, Salasch, Vercèj.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Sali l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Impurtant saja che mintgina e mintgin saja conscient a tge ch’ins di la finala gea e tge cundiziuns generalas da fatschenta ch’ins suttascriva. Ina gronda part da las utilisadras ed utilisaders chargian per exempel giu ina app e na legian betg tras las cundiziuns.
Quai saja però era chapibel di Adrian Lobsiger, quellas cundiziuns èn savens pli gronds texts, scrit pitschen e betg survesaivels. E precis là vul uss Lobsiger agir.
Mo sche jau sai a tge ch'jau ditg gea – alura poss jau decider tgi che survegn mias datas e tge ch’ins po far cun quellas.
La surfatscha d’installaziun dal program ni da l’app duai esser survesaivla. Era duai esser scrit il text en pleds simpels, uschè pon ins sez svelt decider sur da las datas ch’ins vul dar liber ni tgeninas betg. Impurtant saja era che las utilisadras ed ils utilisaders possian adina puspè adattar las opziuns. Enavant duain ins era survegnir mo curts texts ch’en relevants tar l’opziun e betg tut las cundiziuns da fatschenta en ina.
I n'è mai memia tard per proteger nossas datas!
Ins na dastga betg capitular sch’i va per las datas di Adrian Lobsiger. Ed ins na dastga betg laschar starmentar ch’ì saja tut memia cumplitgà e internaziunal uschè ch’ins na possa betg pli agir. Da patratgar uschè saja faus. Ins possia agir e megliurar la situaziun era cunter gronds concerns. In exempel è «Moneyhouse» ina plattafurma che porscha infurmaziuns da firmas e persunas. Dapi l’avrigl na dastga la plattafurma betg pli publitgar infurmaziuns da persunas privatas che n’han betg dà la lubientscha per far quai.
Sco en quest cas, era sche las firmas possedian gia las datas, possian ins evitar che quellas dovran ellas. Perquai betg capitular ha accentuà Lobsiger.
Pli autas taxas per mirar documents uffizials
L'onn passà hai dà pli paucas dumondas per survegnir invista en documents uffizials. Il medem mument èn dentant las taxas per questas dumondas creschidas. Quai resulta dal rapport annual da l'incumbensà federal per la protecziun da datas Adrian Lobsiger.
En tut èn vegnidas inoltradas l’onn passà 550 dumondas da survegnir invista en documents uffizials. En cumparegliaziun cun l’onn passà èn quai 50 dumondas pli pauc. En 303 cas han las autoritads dà la lubientscha totala en tals documents. En 105 dumondas han las autoritads sulet dà ina invista parziala.
Marcant augment da taxas
Las taxas per l'invista èn s'augmentadas sin bunamain 23'000 francs. Il 2015 era quai anc stgars 14'000 francs, il 2014 anc tar 2’600 francs. Quest augment stettia en cuntradicziun cun ina iniziativa parlamentara che pretenda l’access gratuit als documents uffizials, ha ditg Lobsiger. Las taxas èn vegnidas dumandadas das per sulet 13 dals cas. En ils blers dals cas na vegnia quai betg dumandà daners, hai num en il rapport da Lobsiger.
RR novitads 11:00


text:
ДeTckoe aBTokpecлo BabySafe Sport VIP - green
14.08.2015
ДeTckoe aBTokpecлo BabySafe Sport VIP - green Heдoporo Yīng'ér zuò yǐ BabySafe yùndòng VIP - lǜsè vk qìchē zuò yǐ de értóng BabySafe tǐyù VIP - lǜsè f bùtóng de zhìliàng, shūshì xìng hé yuánchuàng shèjì. Yǐzi shì zhuān wèi 9 yuè líng zhì 12 suì (9-36 gōngjīn) de értóng ānquán, shūshì de yùnshū. Zhè zhǒng móshì shì zuì guǎngfàn de zuòwèi zài zhège zhòngliàng jíbié zhī yī.
Tèzhēng
dāng háizi zhǎng dào 4 suì shí, tā qīng qīng gùdìng de wǔ diǎn shì ānquán dài, zài zuògǔshénjīng qūyù tígōngle yīgè kě yídòng de ruǎn chèn diàn de biànlì. Suízhe yīng'ér de értóng de zuì jiā bǎohù shēngzhǎng zēngjiā dài de tóu zhěn kuàngjià de, kuāndù hé gāodù de chángdù. Dāng háizi zhǎng dào 15 gōngjīn de zhòngliàng nèibù de wǔ diǎn shì ānquán dài bèi shānchú, yīgè xiǎo de lǚkè kěyǐ gùdìng sāndiǎnshì ānquán dài. Tóu zhěn, zuò yǐ shēndù hé kuāndù de cè xiàng zhīchēng de wèizhì, yǐjí tiáojié. Lǐmiàn de cè xiàng zhīchēng shì tèshū de chārù xī néng cáiliào, tāmen bùjǐn bǎozhù háizi, érqiě hái fángzhǐ cèmiàn zhuàngjí. Nèi shì shì yóu shēngtài pígé zuò yǐ hé Alcantara miànliào. Yīng'ér zuò yǐ BabySafe yùndòng VIP - ānquán xìng hé shūshì nǐ de háizi de bǎozhèng.
KoMMeHTapии
Пoka HeT koMMeHTapиeB


text:
Il forum cun Adolf Collenberg
- Dumengia, 14.6.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 14.6.2015, 12:30, RTR
È quai l'ossa da Genatsch? In crimi archeologic
La veglia Republica da la Trais Lias è adina puspè vegnida scurlattada da cumbats tranter differentas fracziuns, religiuns e famiglias - ina vita politica cun corrupziun, faidas e sbarradas anarchicas. Il pli accentuà era tut quai durant il temp dals Scumbigls grischuns ed il represchentant il pli tipic per questa politica è il preditgant guerrier Gieri Genatsch u Güerg Jenatsch. Sper ina skizza dal temp sa metta l'istoricher Adolf Collenberg als fastizs dal crimi scientific ch'ha lubì da sclerir l'identitad da l'um sepuli sut l'orgla en la catedrala da Cuira.
Redacziun: Adolf Collenberg
Cudesch:
«unter die orgl begraben» - Das Grab des Jörg Jenatsch in der Kathedrale zu Chur. Archeologia Grischun. Quadern spezial 4. Cuira 2014.


text:
La scolaziun fundamentala dura dus mais, uschia communitgescha la Guardia svizra papala. Durant las emprimas emnas emprendan ils recruts d'enconuscher ils servetschs, fan ils emprims curs da talian e divers tests medicinals. Lura van els en il chantun Tessin, nua ch'els survegnan da la Polizia chantunala il trenament da segirtad, tranter auter cun emprender da cumbatter fieu, da sajettar u il secuntegnair tactic. Previs è ch'els cumenzan lur servetsch en il Vatican l'emprim da december.
Chantun Trais Grischuns cumenzan tar ils gardists papals
Maurizio Cavelti (Trun), Silvan Wolf (Trun) e Samuele Menghini (Li Curt) èn ils trais recruts grischuns dals totalmain nov recruts che han cumenzà oz la la scolaziun per la Guardia svizra papala a Roma.


text:
Castél Arquà
Castél Arquà (istéss ind la parlada piasentina; en italiàn Castell'Arquato), l'è un cumün italiàn d'la región Emilia-Rumagna che'l se tröva en Pruincia de Piasensa.
Al gh'ha 4 687 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 52,2 km² e ona densità de 90 ab./km².
El paés el cunfina cun i cumün de Alseno, Carpaneto Piacentino, Fiorenzuola d'Arda, Lugagnano Val d'Arda e Vernasca.
I sò frassión i en Bacedasco Alto, Doppi, Pallastrelli, San Lorenzo, Sant'Antonio e Vigolo Marchese.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Castél_Arquà l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
En Svizra èn vegnids sustegnids 22 projects per giuvenils e famiglias en difficultads finanzialas. L'agid en Svizra munta a 7% u 3,3 milliuns francs.
42,1 milliuns francs ha la Chadaina da Fortuna dà ora per projects en l'exteriur, en spezial per unfrendas da catastrofas natiralas, sco il terratrembel en il Nepal u las malauras en las Filippinas ed il Haiti.
Il 2016 ha l’ovra d’agid survegnì donaziuns da 17,9 milliuns francs. Quellas èn vegnidas rimnadas en favur da las unfrendas dal hurican «Matthew» en il Haiti e per las unfrendas da la sitgira en l’Africa da l’Ost.
Il cussegl da fundaziun ha er approvà la nova strategia da la Chadaina da Fortuna. Questa strategia prevesa dad esser pli datiers dals pertutgads d'ina catastrofa, ma er dals donaturs e da las ovras d'agid partenarias.
RR novitads 06:00


text:
Quai ch'è da dir a l'entschatta: Ils exponents da la CDU da Würselen n'han betg vulì prender posiziun envers RTR. Dad els resta sulet la brev nua ch'els han communitgà ed argumentà la visada da la coaliziun.
Auter la SPD: Tenor il parsura da la SPD da Würselen Andreas Dumke è il crap da stgarpitsch per la coaliziun gronda stà in parc da sport. Bain han omaduas partidas vulì quel, la SPD ha dentant anc pretendì ina votaziun dal pievel perquai ch'i ha dà resistenza. Quella votaziun n'ha la CDU betg vulì ed ha visà la coaliziun.
Communicaziun n'ha betg plaschì a la CDU
En la brev da visada scriva il parsura da la CDU Würselen: La SPD haja decidì ensemen cun il president communal da far quella votaziun senza infurmar la CDU sco partenari da coaliziun. Quai na saja betg vardaivel. Sin quai di Andreas Dumke da la SPD be:
Bun, insatge ston ins gea scriver sch'ins visescha in contract senza raschun...
Andreas Dumke n'ha lura er nagina chapientscha per la decisiun da la CDU. Cun maioritads che sa midian trasor saja la regenza da la citad bler pli pauc stabila.
Plitost il cas excepziunal
Ch'ina partida visescha il contract da coaliziun forsa pli tgunsch sin livel communal che naziunal na crai Adreas Dumke betg. Pertge tenor el èn las partidas communalas, malgrà tschertas differenzas d'opiniuns, bler pli savens dal medem avis che sin livel naziunal. Tuts sajan numnadamain interessads da prender decisiuns per il bun e per il svilup da la citad.
El saja bain trumpà, ma uschè mal n'haja il naufragi da la coaliziun gronda en la regenza da la citad Würselen er betg fatg, manegia Andreas Dumke da la SPD. I saja numnadamain sa mussà che las differenzas tranter la SPD e la CDU sajan pli grondas che quai ch'ins haja pensà al cumenzament.
RR actualitad 12:00


text:
Quai ch'aveva entschet cun 15 autos l'onn 1987, è daventà ina festa per giuven e vegl. La fascinaziun per vehichels vegls – surtut quels da la firma svizra Saurer – è creschida ils davos onns. Annunziads eran var 160 vehichels per la spassegiada ch'ha manà ils oldtimers davent da Cuira sur Panaduz tras la Ruinaulta a Glion e silsuenter vinavant sur Flem a Tusaun. La finala vegnids èn la sonda vargada passa 200 vehichels.
Sco Hans Fischer, l'organisatur da la spassegiada, ha ditg envers RTR saja quai ina memia gronda dimensiun. L’organisaziun cun la polizia ubain era la chapientscha dals auters automobilists na saja betg pli la medema sco avant 30 onns. El giaja vers ils 80 e per el bastia quai ussa. Sch'i dat vinavant ina tala sentupada, è anc betg cler. Ses biadi vegnia forsa a trair vinavant quest char, manegia Hans Fischer cun in surrir.
RR Actualitad 07:00


text:
Servissi divìn (prim)
Na liturgìa dël servìssi divin
Tirà da la veja liturgìa valdèisa: “La liturgie vaudoise” ou la manière de célébrer le service divin comme elle est établie dans l’église évangélique des vallées du Piémont, Lausanne: Blanchard, 1842. http://goo.gl/ZzfQSp
Preludi
Introdussion
Nòstr agiùt a sia ant ël nòm ëd Nosgnor, ch’a l’ha fàit ël cel e la tèra. Amen!
Confession ëd pecà
Mè frel e seur, che minca un ëd vojàutri as presenta ‘dnans a Nosgnor, për fèje, con tut ël cheur, ëd manèra ùmil e sincera, na confession ëd pecà, an andasendje dapress a coste mie paròle:
"Nosgnor! Pare etern e tut-potent! Nojàutri i confessoma e arconossoma, dëdnans a toa santa majestà, ch’i soma dij pòver pecador, concepì e nà ant ël pecà e ant la corussion, ch’i l’oma la propension al mal, ch’i soma, da noi medèsim, nen bon a fé ‘d bin, e ch’ i rispetoma nen, an diverse manere, ij tò sant comandament, parèj che i tiroma an sù nojàutri, për tò giust giudissi, la punission e la mòrt. Contut, Nosgnor, i l’oma ‘n grand dëspiasì d’avèj ofendute. I condanoma nojàutri e ij nòstri vissi, con un pentiment ës-cet, an sustanda che tòa grassia a ven-a an agiut a nòstra misèria. Che Ti veuje, donca, avèj pietà ‘d nojàutri, Nosgnor, ch'it ses tant bon, Pare ‘d misericòrdia, ant ël nòm ëd tò Fieul Gesù Crist, nòstr Signor. An përdonanda nòstri pecà, acordane e aumenta an nojàutri, dì aprèss dì, le grassie ‘d tò Spirit Sant, parèj che, an arconossand ëd tut nòst cheur, nòstra ingiustissia, i sio tocà d’un dolor ës-cet, ch’a anienta an nojàutri ël pecà e ch’a porta ij frut dla giustissia e dl’inossensa, coj ch’at son gradì, për Gesù Crist, nòstr Signor. Amen!"
Orassion (Apress ël cant d’un Salm e anans dël sermon)
Nosgnor, tut-potent e nòstr Pare dël cel! It suplicoma, conforma le promësse ch’at l’has fane, d’esse Ti antrames coj ch’a son radunà ‘n tò nòm e ‘d scutene cand nojàutri i t’invocoma ant ël nòm ëd tò Fieul; ch’at piasa ‘d vardene an toa misericòrdia, e d’alvé a Ti ij nòstri pensé e ij nòstri desideri, parèj ch’it rendoma ancheuj ‘n servissi ch’at sia gradì.
Gran De! Nojàutri is umilioma dëdnans a Ti; i adoroma toa màssima Majestà; i selebroma toa saviëssa, toa potensa e toa benevolensa, cola ch’as mostra con tant splendor ant le grand’ euvre dla creassion e ‘d nòstra redension për Gesù Crist. It benedissoma, Nosgnor, për tuti ij bin temporaj e spirituaj che nojàutri i arseivoma da toa man generosa. Ma it laudoma, an particolar, con tuti ij cristian ch’a son radunà ancheuj ambelessì, che ti’t l’has mandà Tò Fieul an ës mond për salvene; e che aprèss d'avèjlo consignà për nòstre trasgression, ti’t l’has arsussitalo për nòstra giustificassion. Nojàutri it rendoma gràssie për tut lòn ch’it l’has donane, për costa gloriosa arsurression, na tan granda esperiensa d’inmortalità.
Nosgnor! Toa glòria a l’é granda an tute le Cese, e la làuda ‘d Tò Nòm a arsona an tute le radunanse dij tò sant. Che nòstre assion ëd grassie a monto dëdnans a tò tròno. Rendne degn d’avèj part un dì a l’arsurression dij giust a la glòria dël regn dij cej, andoa Gesù Crist a l’é intrà coma nòstr precursor, andoa Chiel a viv e a regna, andoa a l’é glorificà e adorà con Ti e con l’ Ëspirit Sant, De benedì për sèmper. Amen.
Nosgnor! Che nojàutri i sio istruì da toe Sante Scriture, përché i dovoma minca dì lesje, scoteje e mediteje. Anlumina ij nòstr ëspìrit e purifica ij nòstri cheur, parèj ch’i podoma comprende e arsèive, coma ch’as dev, lòn ch’a-i é arvelà; guarda ij tò minister, parèj che a nunsio toa Paròla con purëssa, ciairëssa, semplicità e cossiensa. Rend d’efèt soa predicassion an virtù dlë Spirit Sant, për che costa santa smens a sia arsèivùa ant ij nòs cheur, coma ant una tèra bin prontà; ch’a-i porta ‘d frut con abondansa; che nojàutri nen mach i scotoma toa Paròla, ma ch’i doma da ment, an vivend ant na manera conform a toe divin-e istrussion, e che nojàutri i riva a la fin a la salvëssa eterna, për Gesù Crist, ch’a l’ha comandane ‘d preghé an disand:
Pare nòstr, ch’it ses ant ij Cej, ch’a sia onora tò nòm. Ch’a ven-a tò regn, ch’as fasa tòa volontà coma ‘n cel parèj an tèra. Dane ancheuj nòst pan cotidian. E përdon-ne ij nòstri débit, coma noi i-j përdonoma ai nòstri debitor. E fane nen droché an tentassion, ma liber-ne da la mal. Përché a l’é a Ti ch’a aparten ël regn, e la potensa, e la glòria për sèmper. Amen.
Orassion (apress ël sermon)
Nosgnor tut-potent! Nojàutri it ringrassioma për la grassia ch’it l’has fane d’avèj podù scoté ancheuj toa Paròla: rend d’efet, për tò Spirit Sant, j'istrussion ëd salùte ch’a l’ha dane, parèj che soa Paròla a dimòra an nojàutri con abondansa e an ampinissa ‘d saviëssa.
Sovran Signor dël mond! Ti ch’at fas ël destin dle nassion, nojàutri it pregoma për i Rè, ij prinsi e le autorità ch’it l’has fidà l’ govern dij pòpoj e l’aministrassion dla giustissia. It adressoma nòstri vòt an particolar an favor dël Rè ___ , nòstr stimà Sovran, e për tuta la famija real; spàntia ans lor toe benedission; drissa ij sò vòt e imprèise, e fà che sota ‘l regn ëd ___ nojàutri as peussa servite ëd manera libera, an pas e prosperità.
Nojàutri it suplicoma ëdcò për tute le person-e ch’a l’han na quàich autorità antrames a nojàutri; benedìss soa aministrasion përché a sìa për toa glòria, për gardé la moral e për la bon-a salute dël pòpol fidà a soe soagn.
Nojàutri it pregoma ëdcò për le potense amise e aleà d’ës Ëstat e, an particolar, për cole ch’a professo nòstra istèssa fej e ch’an fan gòde j’efet argiojissant ëd soa beneficensa cristian-a; benediss ëdcò le person-e generose ch’a manifesto soa carità a nòstr rësguard, sia për sosten-e la religion, sia për ël solagi dij pòver.
Nojàutri it pregoma, Nosgnor, nòstr Pare e nòstr Salvator, për tuti coj che Ti ‘t l’has stabilì pastor an toa Cesa, e dzortut për coj che Ti ‘t l’has donaje la condota dij strop ëd coste Val; rendje animà da tò Ëspìrit, parèj ch’a compisso sò ministeri con fidelità e diligensa, e ch’a travajo con fòrsa për la conversion e la salvëssa dj’ànime. Fà nasse daspërtut, e dzurtut antrames nojàutri, dij minìster fidej, impegnos, ùmil e ch’a l’abio cara la vrità e la pas, e për lòn fà ‘l don ëd toa grassia e tëmma a coj ch’a saran destinà un dì a tò servissi ant ël ministeri sant.
Conserva a costa Cesa la pas ch’a gòd ancheuj e seguita a spantié ij tò favor pì pressios andzora ‘d costa porsion ëd toa ardità, che Ti ‘t l’has an manera tant miracolosa preservà an coste contrà. Guerna an l’istèssa manera ij àutre cese, e faje sente l’efet ëd toa compassion paterna a cole ch’a seufro për la profession ëd toa vrità.
Nosgnor ëd minca consolassion! Nojàutri it racomandoma tuti ij pòpoj ch’a son crussià da la pestilensa, da la guera ò da la fam; tute le person-e che ‘t visite con ëd maladìe, con la povertà o con dj’àutre disgrassie quai ch’a sio. Nojàutri it pregoma an particolar për ij malavi ‘d costa cesa e për tuti coj ch’a l’han da manca dal sostegn ëd nòstre orassion. Delivra cole person-e dai sò sagrin, ò nostr De! Dzurtut, fa che lor a capisso bin ch’a l’é për l’efet ëd tò amor che ti a-j pròva, parèj che an seufrend con passiensa e an arnunsiand a ij sò pecà, lor a oten-o ël boneur che ti ‘t l’has promettù ai tò fedej.
Pare dla misericòrdia! Ti ch’it veule esse arconossù coma ël Dé e ‘l Salvator dël mond antregh, ant la Redension ch’a l’ha procurà Tò Fieul Gesù Crist, fa che coj ch’as treuvo ancora privà ‘d toa conossensa e a son ant la ténëbra dl’ignoransa e dl’eror, a sio anluminà da tòa lus e portà ant ël senté dla salvëssa, ch’a consist ant l’arconòsse Ti coma ël sol e ver De e Gesù Crist che Ti ‘t l’has mandane. Anrichìss sèmper ëd pì ‘d toe benedission coj ch’a Ti ‘t l’has già onorà ëd toa conossensa, parèj che tuti ansema it adoroma coma nòstr De, nòstr Creator e nòstr Pare; e che noi i sio sogetà a Gesù Crist, To Fieul, coma nòstr Redentor e nòstr Rè.
Për finì, ò nòstr De e nòstr Pare, a nojàutri ch’i soma venù ambelessì a scoté toa Paròla, fane la grassia che, penetrà dij sentiment ëd nòstra miseria ëd natura, convint che ij nòstr pecà an rendo nen meritévol d’avèj part a tò regn, i foma ricors a toa misericòrdia për Gesù Crist, nòstr Salvator; che nojàutri i butoma an Chiel tuta nòstra fiusa, parèj ch’a abita an noi, për dësblé tute le abitùdin dël pecà e për fruté na vita neuva.
Scotne, Pare ‘d grassia! A l’é ant ël nòm ëd tò Fieul che nojàutri it suplicoma.
Pare nòstr, ch’it ses ant ij Cej, ch’a sia onora tò nòm. Ch’a ven-a tò regn, ch’as fasa tòa volontà coma ‘n cel parèj an tèra. Dane ancheuj nòst pan cotidian. E përdon-ne ij nòstri débit, coma noi i-j përdonoma ai nòstri debitor. E fane nen droché an tentassion, ma liber-ne da la mal. Përché a l’é a Ti ch’a aparten-o ël regn, e la potensa, e la glòria për sèmper. Amen.
Signor, aumenta nòstra fèj!
Credo
Mi i chërdo an De, Pare tut-potent, Creator dël cel e dla tèra. E in Gesù Crist, Sò ùnich Fieul, nòstr Signor, ch’a l’é stàit concepì d’Ëspìrit Sant, ch’a l’é nà da Marìa vèrgin, ch’a l’ha patì sota Ponsio Pilàt, ch’a l’é stàit butà an sna cros, ch’a l’é mòrt e l’è stàit sotrà. Ch’a l’é calà giù ant j’ìnfer, ch’a l’é arsussità dij mòrt ël ters dì. Ch’a l’é montà sù an cel, a l’é setasse a la drita ‘d De, Pare tut-potent.. Da là a vnirà për giudiché ij viv e ij mòrt.. Mi i chërdo an l’Ëspìrit Sant, la santa Cesa catòlica (universal), la communion dij sant, la remission dij pecà, l’arsurression dla carn, la vita eterna. Amen.
Benedission (Apress ël cant d’un Salm, ël minìster a dà la benedission)
Che ‘l Signor av benedissa e av goerna; che ‘l Signor av guarda con n’oej ‘d favor e av sia propissi; che ‘l Signor a volta soa facia anvers a voi e av manten-a ‘nt la pas e ‘nt la prosperità. Andé an pas, arcordeve dij pòver e che ‘l De dla pas a sìa con vojàutri e con vòstre famìje. Amen.


text:
S-chanf: Il stgazi d’aur
- Glindesdi, 29.6.2015, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 29.6.2015, 11:45, RTR
Dapi 13 onns datti gia la deponia Bos-chetta Plauna a S-chanf. Questa ha purtà fin uss 15 milliuns francs en la cassa da la vischnanca.
Cun raschun ha la deponia perquai il surnum stgazi d'aur, di il president communal Duri Campell. Grazia a questas entradas hajan ins pudì far investiziuns tar tut las infrastructuras da la vischnanca e las fracziuns.
Cumenzà cun la deponia han ins l'onn 1992. Quella giada eran ins en la regiun en tschertga d'in lieu per depositar material da stgav.
Cura è a fin cun la deponia?
Anc han ins plazza per radund 200'000 meters cubic material. Suenter dovri ina nova plazza. Era questa pudess esser vinavant a S-chanf. La vischnanca discuta numnadamain d'engrondir la deponia vers la via maistra. Quai fiss plazza per ulteriurs 800'000 meters cubic material da stgav.


text:
Schlogn/tschic – Co far sez?
- Mardi, 17.11.2015, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 17.11.2015, 11:15, RTR
Il schlogn fatg sez
Betg «noss paun...», mabain «noss ieli da mintga di» pudess ins dir. Pertge ils schlogns, ils tschics che nus schlugnain di per di, quels n'èn ozendi per gronda part betg or da products natirals, mabain or da plastic. Sumegliants plastics ch'ins dovra per far collas u guants da gumma. Tgi che vul dentant schlugnar sin insatge natiral e betg mo sin plastic, lez po far sez il schlogn.
Recept:
ingredienzas
- 60 grams chicle
- aroma
- colur da vivonda
- 18 grams glicerin (per evitar ch'il schlogn setgenta ora)
- in mez tschadun acid da citrona
- 10 grams sirup da glucosa (per la consistenza dal schlogn)
- 70 grams pulvra da zutger
L'emprim maschadar il chicle, il sirup da glucosa, l'aroma giavischà ed in mez tschadun pitschen cun acid da citrona en ina stgadella. Quella mett'ins lura, sco tar far luar tschigulatta en l'aua buglienta, e truscha uschè ditg fin ch'i dat ina buglia. Lura maschadar viaden il glicerin - glicerin fa ch'il schlogn resta lom e ch'el na setgenta betg ora. Tut tenor gust in zichel colur da vivondas. Suenter prender l'entira buglia e derscha quella sin la pulvra da zutger e maschadar cun ils mauns. Zullar ora la pasta e tagliar si en strivlas u far cullas.


text:
La controlla parlamentara da l'administraziun
La controlla parlamentara da l'administraziun (CPA) è il servetsch d'evaluaziun da l'Assamblea federala. Per incumbensa da la cumissiun da gestiun (CdG) realisescha ella retschertgas areguard la legitimitad, l'opportunitad ed efficacitad da las activitads da las autoritads federalas. En pli po la CPA examinar sin proposta d'autras cumissiuns parlamentaras l'efficacitad da mesiras da la Confederaziun.
Projects Terminads dacurt
Administrativhaft im Asylbereich, Bericht (PDF)pdf
Evaluation zu den Auswirkungen von Freihandelsabkommen, Bericht (PDF)pdf
Projects currents
- Examinaziuns administrativas e disciplinaras en l’administraziun federala
- Adempliment da las moziuns e dals postulats approvads
- Analisas ADN en proceduras penalas
- Relaziuns publicas da la confederaziun
- Effects da las convenziuns da commerzi liber
- Dumbraziun da vuschs electronica
- La Confederaziun sa participescha a sancziuns economicas
- Opportunitad dals scenaris davart il svilup da la populaziun da L'UFS
Jahresbericht 2017 (PDF)pdf
Contact


text:
La cifra – 2,51 milliardas
- Mesemna, 4.4.2018, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 4.4.2018, 10:15, RTR
2,51 milliardas ovs èn vegnids mangiads l'onn 2017 dals Svizzers. Quai è in record – anc mai èn vegnids mangiads uschè blers ovs.
Mintga Svizzer ha uschia mangia en media 177 ovs l'onn 2017. Quai n'è dentant betg uschè bler, sch'ins guarda sin ils Tudestgs. Quels han mangià en media 235 ovs. Il pli savens cumpran ils Svizzers ovs da giaglinas che vegnan tegnidas per terra, numnadamain 58%. Dentant cumpran els er adina dapli ovs da bio e da giaglinas che vegnan tegnidas en il liber.


text:
Alt-J al Montreux Jazz Festival
- Sonda, 12.8.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 12.8.2017, 19:00, RTR
Alt-J da l'Engalterra han gia fatg musica ensemen dal temp da studi. Alura han els inventà lur sound minimalistic-melanconic singular.
Cun ses sound ha il trio il mument bler success. Uschia ha Alt-J preschentà el gia per la terza giada al Montreux Jazz Festival quest onn. Alt-J èn giasts regulars al festival da jazz al Lai da Genevra. Sche l'atmosfera al concert è er stada uschè singulara sco il sound da la band englaisa, quai tradin nus en il «Soundcheck».


text:
Quercus robur
El Quercus robur (u anca: Quercus pendunculata; en Lombàrd ucidentàl: Rùgura; en Lombàrd orientàl: Rùer), anca ciamada in temp andaa Rugura Tudesca (Deutsche Eiche) a l'è un Arbur a Föja de la fameja di Fagaceae. Un mügg de rugur tüt insema 'l vegn ciamaa Ruguree.
Cuntegnüü
Descriziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Rùgura la vegn grand fin 20 u anca 40 meter e 'l so diameter el cress fin a trii meter. La vegn vegia fin a 500 u anca 1000 agn. Di völt anca fin a 1400 agn. La sua rüsca, prima l'è möja e verda-grisa, pö, püssee tard, la vegn düra e grossa e grisa-marun de culur.
Difüsiun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Rugura l'è ben difüsa departüt, u asquas departüt, in Eüropa: la manca dumà in del süd de la Penisula Ibérega, in Sizilia, in Sardigna, in del süd de la Grecia, e in del nord de la Scandinavia e de la Rüssia. Int i Alp la riva fin sü a 1000 meter in sül nivel del mar.
I giand[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In Val Ciavenna, i giandol de rover a vegnen faa seccà, tostaa e masnaa: dopo a vegnen buii, e de lì se tira foeura on debev cont on savor compagn del caffè. On temp se diseva che quella bevanda chì la podeva servì de medesina Giacinto Caligari, Chiavenna in dialetto, Ciavenna, Centro Studi Storici Chiavennaschi, 1970. .


text:
Atualité
Lîtes provinziales d’altonn: 424.184 porsones á le dërt da lité
Ales proscimes lites podará dé jö süa usc indöt 424.184 zitadins, de chisc 35.003 por posta. 14 é les listes, 420 i candidac.
La data dles lites provinziales dl 2018 vëgn tres plü daimpró. En domënia ai 21 d’otober dales 07:00 ales 21:00 podará les zitadins y i zitadins dl Südtirol jí a lité le Consëi provinzial nü. Indöt él 14 listes che se presentëia ales lîtes, cun indöt 420 candidates y candidac. Les listes y i inoms di candidac é publicá sön le portal web dla Provinzia dediché aposta ales lites sön lites.provinzia.bz.it.
LÎTA POR POSTA
L’Ofize Afars istituzionai á mené fora chisc dis indöt 35.003 zetoles litales ...
La data dles lites provinziales dl 2018 vëgn tres plü daimpró. En domënia ai 21 d’otober dales 07:00 ales 21:00 podará les zitadins y i zitadins dl Südtirol jí a lité le Consëi provinzial nü. Indöt él 14 listes che se presentëia ales lîtes, cun indöt 420 candidates y candidac. Les listes y i inoms di candidac é publicá sön le portal web dla Provinzia dediché aposta ales lites sön lites.provinzia.bz.it.
LÎTA POR POSTA
L’Ofize Afars istituzionai á mené fora chisc dis indöt 35.003 zetoles litales ...
Turism: tres deplü prenotëia online
Le dé 27 de setëmber é gnü detlaré dala Organisaziun Mondiala dl Turism sciöche Dé Internazional dl Turism. L’ASTAT á por l’ocajiun dé fora dac interessanc sön la manira de prenotaziun, che é tres deplü telematica.
Tres plü sciori prenotëia süa vacanza online. Chësc é le fazit de na statistica che l’ASTAT - l’Istitut Provinzial de Statistica - á mené fora en gaujiun dl Dé Internazional dl Turism ai 27 de setëmber. Dl 2016 êl le 38,5% di taliagn che á fat la prenotaziun online, n dat che é rové dl 2017 al 43,9%. Tla regiun Trentin - Südtirol rovunse ciamó plü insö. Bëgn le 55% di turisć á fat süa prenotaziun online, tan co plü co mec.
Che le turism á na gran importanza savunse nos ladins plü co d’atri. Tla ...
Tres plü sciori prenotëia süa vacanza online. Chësc é le fazit de na statistica che l’ASTAT - l’Istitut Provinzial de Statistica - á mené fora en gaujiun dl Dé Internazional dl Turism ai 27 de setëmber. Dl 2016 êl le 38,5% di taliagn che á fat la prenotaziun online, n dat che é rové dl 2017 al 43,9%. Tla regiun Trentin - Südtirol rovunse ciamó plü insö. Bëgn le 55% di turisć á fat süa prenotaziun online, tan co plü co mec.
Che le turism á na gran importanza savunse nos ladins plü co d’atri. Tla ...
Ospedal de Agort: la parola ai comitati per la sanità
Darè dute le ciampane sentide e liete nte sti di passai su la cuestion del ospedal de Agort (se l tegnì o manco davart, Fondi dei comugn de confin, opiniogn dei capicomune, situazion dei dotor,...) incuoi da le siei da da sera i comitati per la sanità i invida duta la popolazion agordina nte la biblioteca de Agort per na conferenza stampa ulache vegnarà tirade fora e descoreste dute ste tematiche liade al destin del ospedal. Duta la popolazion la è invidada.
Pelegrinaje Ladin a Oies
L’Union di Ladins endreza na coriera che pea via da Sèn Jan. Se pel se prenotèr amò anché e doman dant dal mesdì
En sabeda ai 29 de setember l’Union di Ladins de Ampez, en colaborazion con l’Union Generela di Ladins de la Dolomites e con la desvaliva Unions de valèda, endreza l pelegrinaje de la jent ladina a Oies da Sèn Giosef Freinademetz. L program perveit de se troèr da les 14.30 te gejia de Sèn Linert de Badia. Da les 15.00 ponta via la procescion dò la Via Crucis, con dantfora la bandieres, la croujes, i preves, la jent col guant e duc i etres. Da les 16.00 l’é la messa zelebrèda da sn. Pire Irsara ...
En sabeda ai 29 de setember l’Union di Ladins de Ampez, en colaborazion con l’Union Generela di Ladins de la Dolomites e con la desvaliva Unions de valèda, endreza l pelegrinaje de la jent ladina a Oies da Sèn Giosef Freinademetz. L program perveit de se troèr da les 14.30 te gejia de Sèn Linert de Badia. Da les 15.00 ponta via la procescion dò la Via Crucis, con dantfora la bandieres, la croujes, i preves, la jent col guant e duc i etres. Da les 16.00 l’é la messa zelebrèda da sn. Pire Irsara ...
Cuntra la svenüda: convenzionamënc al 100%
La Junta Provinziala de Südtirol á tut n provedimënt cuntra la svenüda di paisc a foresć. Te feter düc i comuns ladins dl Südtirol mëss i cuatiers nüs gní convenzioná al 100%.
La Provinzia de Balsan le definësc ”N vare important por mëte a desposiziun lerch da abité a prisc che an pó s’impormëte y cuntra la suravënta dles secundes ciases”. Ci él pa miné plü avisa? Iniann ai 8 de jügn â le Consëi Provinzial aprové la lege urbanistica nöia, che se tlama sëgn Lege por le Teritore y la Contrada.
Chësta prevëiga che al ti vëgnes resservé ala jënt dl post i cuatiers nüs, te chi paisc olache al é plü dl 10% de abitaziuns che vëgn adorades sciöche secundes ciases. Tröc paisc ...
La Provinzia de Balsan le definësc ”N vare important por mëte a desposiziun lerch da abité a prisc che an pó s’impormëte y cuntra la suravënta dles secundes ciases”. Ci él pa miné plü avisa? Iniann ai 8 de jügn â le Consëi Provinzial aprové la lege urbanistica nöia, che se tlama sëgn Lege por le Teritore y la Contrada.
Chësta prevëiga che al ti vëgnes resservé ala jënt dl post i cuatiers nüs, te chi paisc olache al é plü dl 10% de abitaziuns che vëgn adorades sciöche secundes ciases. Tröc paisc ...
Maran incunta la Ladinia: la manifestazion ie unida giaurida
N lunesc sëira ai 24 de setëmber iel stat a Maran, tl pavillon des Fleurs, tl Kurhaus, l'inaugurazion de 'Maran incunta la Ladinia'. L ambolt dla zità Paul Rösch, prumotëur dl proiet, à sotrissà la mpurtanza per la zità dla Passer y per dut Südtirol de cunëscer i ladins, si rujeneda y cultura, si storia y mo truep aspec de chësta grupa linguistica de nosta provinzia. Paroles de salut iel stat da pert de Florian Mussner y Leander Moroder. Moroder à sotrissà l gran mpëni di urganisadëures a mëter ...
Rai Ladinia ince te internet
En lönesc ai 24 de setëmber é jü online le portal internet de noeles dla TGR y insciö ince chël de Rai Ladinia.
Avëi n portal internet é aldedaincö sides por n foliet che por na emitënta televisiva n canal implü che mëss ester, sce an ó arjunje y ti rové pormez ince a chë sona de utënc che vá a se do l’informaziun suradöt online. Sëgn á ince la Rai Ladinia fat chësc vare. En lönesc ai 24 de setëmber dales 13:00 é jü online le portal dla TGR dl Trentin - Südtirol, cun na seziun ince por la redaziun todëscia de Rai Südtirol, y sciöche dit por Rai Ladinia - che an ciafa sot ala misciun www.rai.it/trail
Le ...
Avëi n portal internet é aldedaincö sides por n foliet che por na emitënta televisiva n canal implü che mëss ester, sce an ó arjunje y ti rové pormez ince a chë sona de utënc che vá a se do l’informaziun suradöt online. Sëgn á ince la Rai Ladinia fat chësc vare. En lönesc ai 24 de setëmber dales 13:00 é jü online le portal dla TGR dl Trentin - Südtirol, cun na seziun ince por la redaziun todëscia de Rai Südtirol, y sciöche dit por Rai Ladinia - che an ciafa sot ala misciun www.rai.it/trail
Le ...
L’atività da sucors dla scuadra dl Aiut Alpin Dolomites
L’atività da sucors dla scuadra dl Aiut Alpin Dolomites va inant, iel pu for inò vel’ un che à debujën de aiut. Chëst’ena passeda iel unit ite plu cherdedes dala uties da mont, ulache un o l’autra ova debujën de n dutor o de unì menà cun l joler te spedel. Nsci danter l auter te Sarntal, pra na utia ulache l ti ova picià na bespia a n’ëila da tlo de 52 ani, che ova na alergia ai pic dla bespies; perchël fòvel riesc da ti dé vel’ spriza. N’autra cherdeda univa dala utia sun Scilier, ulache n ël ...
Les persones suvenz desmentiedes
N comentar fora dla redazion
En cont di foresć che i ne volon nia y dles forestes che i adoron: Aldó dl INPS él tla Talia almanco 840.000 assistentes familiares, o "badantes" - sciche i son ausés da les clamé. Situazion: ann 2017. Feter doi terc de chestes n’á nia n contrat regolar. L numer dla jent atempeda y nia autosufizienta assistida da les "badantes" se roda entourn al milion (sun i residenc dla Talia che fej fora chi 60.484.000). L numer dla jent che adora assistenza te ciasa cresc per merit ence dla eté personala ...
En cont di foresć che i ne volon nia y dles forestes che i adoron: Aldó dl INPS él tla Talia almanco 840.000 assistentes familiares, o "badantes" - sciche i son ausés da les clamé. Situazion: ann 2017. Feter doi terc de chestes n’á nia n contrat regolar. L numer dla jent atempeda y nia autosufizienta assistida da les "badantes" se roda entourn al milion (sun i residenc dla Talia che fej fora chi 60.484.000). L numer dla jent che adora assistenza te ciasa cresc per merit ence dla eté personala ...
Comentar de Pruma
L coraje de la eles
L Comun general de Fascia à endrezà na lingia de evenc duc dediché a la femena. La pruma scontrèda à tout dant l tem delicat de la violenza su la eles. Chisc i dac: del 2016 tel Trentin l'é stat 532 denunzies de violenza, tant fisica che psicologica, che vel dir 2 femenes al dì. N numer aricegol! E chisc l'é demò i dac ofiziai. Tel 62% de chisc caji l "violent" l'é l'om o l convivent. La femenes é cresciudes con la cultura de la "sotmiscion", te l'otica cristièna de donazion de sé enstesc, ...
L Comun general de Fascia à endrezà na lingia de evenc duc dediché a la femena. La pruma scontrèda à tout dant l tem delicat de la violenza su la eles. Chisc i dac: del 2016 tel Trentin l'é stat 532 denunzies de violenza, tant fisica che psicologica, che vel dir 2 femenes al dì. N numer aricegol! E chisc l'é demò i dac ofiziai. Tel 62% de chisc caji l "violent" l'é l'om o l convivent. La femenes é cresciudes con la cultura de la "sotmiscion", te l'otica cristièna de donazion de sé enstesc, ...
„Futurum“ a Balsan, la fiera dla formaziun
Ara döra trëi dis: dai 20 ai 22 de setëmber
„Ciafa tüa strada“: chësc é le moto dla setima ediziun dla Fiera dla Formaziun Futurum 2018 che vëgn tignida chisc dis, dai 20 ai 22 de setëmber, tla sënta dla Fiera da Balsan y che pita na suraodüda sön les propostes formatives dl monn dles scores altes y profescionales, dla formaziun profescionala, dles Universités tl Südtirol y tles vijinanzes sciöche ince dles profesciuns plü praticades tl Südtirol. Al gnará pité na suraodüda sön i percursc formatifs y profescionai dales ...
„Ciafa tüa strada“: chësc é le moto dla setima ediziun dla Fiera dla Formaziun Futurum 2018 che vëgn tignida chisc dis, dai 20 ai 22 de setëmber, tla sënta dla Fiera da Balsan y che pita na suraodüda sön les propostes formatives dl monn dles scores altes y profescionales, dla formaziun profescionala, dles Universités tl Südtirol y tles vijinanzes sciöche ince dles profesciuns plü praticades tl Südtirol. Al gnará pité na suraodüda sön i percursc formatifs y profescionai dales ...
Florian Zerzer proponü sciöche diretur general
La Junta provinziala de Südtirol á dé jö so arat y proponü Florian Zerzer por la inciaria de diretur general dl’Aziënda sanitara provinziala (suzessur de Thomas Schael)
La Junta provinziala á ejaminé dantier les trëi candidatöres di candidac cun idoneité por la inciaria de diretur general dl’Aziënda sanitara provinziala. Al se trata de Florian Zerzer, diretur dl Departimënt Urbanistica, Irene Pechlaner, direturia dl Comprensore de Maran y de Thomas Schael, diretur general dl’Aziënda sanitara da denant. L’assessuria por la sanité y les politiches soziales, sön la basa dla discusciun gnüda fata tratan la sentada, á spo fat la proposta da nominé Florian ...
La Junta provinziala á ejaminé dantier les trëi candidatöres di candidac cun idoneité por la inciaria de diretur general dl’Aziënda sanitara provinziala. Al se trata de Florian Zerzer, diretur dl Departimënt Urbanistica, Irene Pechlaner, direturia dl Comprensore de Maran y de Thomas Schael, diretur general dl’Aziënda sanitara da denant. L’assessuria por la sanité y les politiches soziales, sön la basa dla discusciun gnüda fata tratan la sentada, á spo fat la proposta da nominé Florian ...
La documentaziun sanitara eletronica
Te Südtirol dess i iscric al sorvisc sanitar podëi ciaré ite da Gnissant 2018 inant online te sü dac de sanité y povedimënc albüs. Le "fascicul sanitar eletronich" é na novité che sparagna tëmp y grovaries
Sciöche la Provinzia de Balsan scri dess "dai 31 d’otober dl 2018 inant düc i zitadins y dötes les zitadines dl Südtirol che á complí 18 agn y é scric ite tl sorvisc sanitar provinzial podëi ti rové pormez online a so fascicul sanitar eletronich y ti ciaré iló a sü dac sanitars y ai intervënc albüs". L’azes vëgn a se le dé tres la cherta di sorvisc ativada o tres l’identité digitala SPID, y chësc indlunch y tres. Bele da mez otober dl 2018 inant gnará dötes les prescriziuns digitales ortiades ...
Sciöche la Provinzia de Balsan scri dess "dai 31 d’otober dl 2018 inant düc i zitadins y dötes les zitadines dl Südtirol che á complí 18 agn y é scric ite tl sorvisc sanitar provinzial podëi ti rové pormez online a so fascicul sanitar eletronich y ti ciaré iló a sü dac sanitars y ai intervënc albüs". L’azes vëgn a se le dé tres la cherta di sorvisc ativada o tres l’identité digitala SPID, y chësc indlunch y tres. Bele da mez otober dl 2018 inant gnará dötes les prescriziuns digitales ortiades ...
Maran encontará la Ladinia
Da en lunesc inant sará la jent y cultura ladina protagonistes anter i evenc culturai de Maran. "Deborieda volonse promueve n barat cultural vif che porte pro a nes entene un con l auter y a fé tegní adum i grups etnics desferenc. Ajache demé con l dialogh vála de costruí deborieda l davegní", chestes les paroles invitantes dl assessour provinzial ladin Florian Mussner y dl ombolt de Maran Paul Rösch
L projet "Maran enconta la Ladinia" metará man en lunesc da les set da seira con la vernissaja ufiziala tl Pavillon des Fleurs a Maran, a la prejenza dl assessour provinzial ladin Florian Mussner y dl ombolt da Maran Paul Rösch. Da iló inant - per chinesc dis alalongia - ruvará a Maran da les valedes ladines (dantaldut da Gherdeina y da la Val Badia) manifestazions de leteratura, ert, mujiga, lingaz, storia, film y dl mond dles liejendes. (foto: www.visitmerano.it)
De plu y l program ...
L projet "Maran enconta la Ladinia" metará man en lunesc da les set da seira con la vernissaja ufiziala tl Pavillon des Fleurs a Maran, a la prejenza dl assessour provinzial ladin Florian Mussner y dl ombolt da Maran Paul Rösch. Da iló inant - per chinesc dis alalongia - ruvará a Maran da les valedes ladines (dantaldut da Gherdeina y da la Val Badia) manifestazions de leteratura, ert, mujiga, lingaz, storia, film y dl mond dles liejendes. (foto: www.visitmerano.it)
De plu y l program ...
Les biblioteches ciafa n plann cina l’ann 2021
Südtirol: Aprové le Plann biblioteches 2021 por les strotöres dl grup ladin y todësch. Ampliamënt dla rëi, cualité y dialogh cun les biblioteches talianes
Ti ultims 20 agn él gnü a se le dé tl sistem dles biblioteches tl Südtirol na seria de mudamënc, dantadöt por ci che reverda la cualité dl’oferta. Cun le plann biblioteches 2021 por la promoziun dles biblioteches di grups linguistics ladin y todësch él l’obietif da garantí n svilup dla cualité dl sistem bibliotecar. La Junta provinziala á aprové le plann ai 11 de setëmber te süa sentada edemala. Le plann biblioteches 2021 é partí sö te 13 capitui a chi che al ti é gnü assegné ciamps d’aziun y ...
Ti ultims 20 agn él gnü a se le dé tl sistem dles biblioteches tl Südtirol na seria de mudamënc, dantadöt por ci che reverda la cualité dl’oferta. Cun le plann biblioteches 2021 por la promoziun dles biblioteches di grups linguistics ladin y todësch él l’obietif da garantí n svilup dla cualité dl sistem bibliotecar. La Junta provinziala á aprové le plann ai 11 de setëmber te süa sentada edemala. Le plann biblioteches 2021 é partí sö te 13 capitui a chi che al ti é gnü assegné ciamps d’aziun y ...
Comentar de Pruma
Lites, an á tut ia le porcel damat!
Canche i á odü les listes di candidac por les lites provinziales tla Provinzia da Balsan m'ái emponsé: "Düc y degügn". 5-6 listes á candidac ladins, cotanc ince conesciüs y sön lista dancá, che chir usc dan les lites y messass se cruzié extra di ladins do les lites. Düc ne ruvará te Consëi, mo ester esi sön na lista che á sü rapresentanc a Balsan,Trënt y Roma. Chisc partis se cruziará di ladins tan inant che al é te so interes, tan inant che al ti porta val' a so partí y a söa politica. Ma che ...
Canche i á odü les listes di candidac por les lites provinziales tla Provinzia da Balsan m'ái emponsé: "Düc y degügn". 5-6 listes á candidac ladins, cotanc ince conesciüs y sön lista dancá, che chir usc dan les lites y messass se cruzié extra di ladins do les lites. Düc ne ruvará te Consëi, mo ester esi sön na lista che á sü rapresentanc a Balsan,Trënt y Roma. Chisc partis se cruziará di ladins tan inant che al é te so interes, tan inant che al ti porta val' a so partí y a söa politica. Ma che ...
Aria nëta te classa: vigni mes’ora él da mudé l’aria por cin’ menüc
Por mioré la cualité dl’aria tles aules scolastiches gnarál metü da jí sëgn n stüde
Danter forá y aurí dl 2018 él gnü metü da jí la scomenciadia por n’Aria plü nëta te classa tratan chëra che al á tut pert indöt 115 classes de scores todësces. Le proiet á preodü le monitoraje por döes edemes alalungia dla conzetraziun de anidrida de carbonium tles aules. Cun les finestres y les portes stlütes él bele gnü registré do mes'ora le superamënt dl valur consintí de anidrida de carbonium CO² (1400 ppm). Les concentraziuns de anidrida de carbonium é stades ...
Danter forá y aurí dl 2018 él gnü metü da jí la scomenciadia por n’Aria plü nëta te classa tratan chëra che al á tut pert indöt 115 classes de scores todësces. Le proiet á preodü le monitoraje por döes edemes alalungia dla conzetraziun de anidrida de carbonium tles aules. Cun les finestres y les portes stlütes él bele gnü registré do mes'ora le superamënt dl valur consintí de anidrida de carbonium CO² (1400 ppm). Les concentraziuns de anidrida de carbonium é stades ...
Racoiüda de fonguns, apel al respet dles regoles
Südtirol: Tla fin dl’edema él sté la staziun forestala che á albü de plü intervënc porvia dla violaziun dles normes sön la racoiüda de fonguns. Apel al respet dles regoles
Do n’isté dër cialt él gnü a se le dé n aumënt dles ploüdes acompagnades da temparatöres cialdines che é na condiziun ideala por la chersciüda de fongus, dantadöt de porcins ti bosć tl Südtirol. Tla Provinzia de Balsan é la racoiüda de fongusregolamentada sides por ci che reverda la cuantité co ince i dis de racoiüda y les autorisaziuns.
Implü tles zones sot a sconanza de paesaje y olache i proprietars á metü sö tofles aposta de proibiziun ne é la racoiüda consinitida te degun caje. ...
Do n’isté dër cialt él gnü a se le dé n aumënt dles ploüdes acompagnades da temparatöres cialdines che é na condiziun ideala por la chersciüda de fongus, dantadöt de porcins ti bosć tl Südtirol. Tla Provinzia de Balsan é la racoiüda de fongusregolamentada sides por ci che reverda la cuantité co ince i dis de racoiüda y les autorisaziuns.
Implü tles zones sot a sconanza de paesaje y olache i proprietars á metü sö tofles aposta de proibiziun ne é la racoiüda consinitida te degun caje. ...
Chël 11 de setëmber 2001
I atentac teroristics de massa á scassé sö le monn y i americagn. Aldedaincö gnunse controlá indlunch deplü y tres i ac vendicatifs di USA cuntra organisaziuns islamistes é döt le monn gnü ciamó plü malsigü
I ac teroristics di 11 de setëmber 2001 é na seria de atentac coordiná a stutöres americanes importantes: les döes tors dl WTC a New York, le Pentagon a Arlington (Virginia) y bunamënter le palaz de govern a Washington (nia ruvé a fin).
Zirca 3.000 porsones á pordü la vita ti atentac, danter 15.000 y 17.500 porsones é stades bones da se salvé dal WTC.
Sciöche l’America dij ê i 19 terorisć che â delot i fligri militanc dla organisaziun al-Qaida. Bin Laden che se detlarâ dl 2004 capo dl’al-Qaida, é ...
I ac teroristics di 11 de setëmber 2001 é na seria de atentac coordiná a stutöres americanes importantes: les döes tors dl WTC a New York, le Pentagon a Arlington (Virginia) y bunamënter le palaz de govern a Washington (nia ruvé a fin).
Zirca 3.000 porsones á pordü la vita ti atentac, danter 15.000 y 17.500 porsones é stades bones da se salvé dal WTC.
Sciöche l’America dij ê i 19 terorisć che â delot i fligri militanc dla organisaziun al-Qaida. Bin Laden che se detlarâ dl 2004 capo dl’al-Qaida, é ...
I Ladins vá a Maran
Maran incunta la Ladinia dai 24 de setëmber ai 7 d’otober 2018: la capitala plü vedla dl Tirol incunta le plü vedl di trëi lingac ofiziai de Südtirol
Les manifestaziuns culturales y soziales che vëgn desfirades a Maran chës döes edemes (l’ultima de setëmber y la pröma de otober) dess ester atratives y rapresentatives por i Ladins y söa vitalité. Les manifestaziuns dess ester na ocajiun por s’incunté, sciöche l’assessur provinzial ladin Florian Mussner y l’ombolt da Maran Paul Rösch dij, y inant: "Deboriada orunse promöie n barat cultural vi che portes pro a nes capí un cun l’ater y a fá tigní adöm i grups etnics desvalis. Deache ma cun ...
Les manifestaziuns culturales y soziales che vëgn desfirades a Maran chës döes edemes (l’ultima de setëmber y la pröma de otober) dess ester atratives y rapresentatives por i Ladins y söa vitalité. Les manifestaziuns dess ester na ocajiun por s’incunté, sciöche l’assessur provinzial ladin Florian Mussner y l’ombolt da Maran Paul Rösch dij, y inant: "Deboriada orunse promöie n barat cultural vi che portes pro a nes capí un cun l’ater y a fá tigní adöm i grups etnics desvalis. Deache ma cun ...


text:
The Cure
The Cure (La Cura) 'l è 'l nóm 'd un grup muśicàl ingléś post punk, ch'l à eśurdî in dal 1976, durànt i an dla New Wave, insém a dal bandi cuma i Joy Division, i Bauhaus, i Sisters of Mercy, i Cocteau Twins e i Siouxsie and the Banshees.
Al grup, ch'l à cambiâ da spés furmasiòṅ in dal cōrs dal tèmp rivànd a muciàr sù siē elemènt a 'l màsim c'n un mìnim ad dū, 'l à tucâ al punt più grand dal sucès in dal secónda mità di an Utànta, c'n i sìngui Close to Me e Lullaby, in fiṅ a 'l inìsi di an Nuànta. Robert Smith, cantànt, chitarìsta, aṿtōr di tèst e fundadōr dla banda, 'l è 'l ùnic mémbar c'l à sémpar fat part di Cure.
I Cure i èṅ dimóndi da spés mis incóst a i gènar gothic rock e dark, par via dla manéra ad far-as védar, trista e decadènta, specialmènt in di prim an Utànta c'n i disc Seventeen Seconds, Faith e Pornography specialmènt, préda migliàra dabòṅ dal gènar. Robert Smith però 'l à sèmpar parâ via cla definisiòṅ lè, dgénd ch'i Cure i n èṅ mai stâ goth.
Biugrafìa
I prim an (1976-1982)
Robert Smith, leader sénsa dubi dal grup, al nas a Blackpool in dal Lancashire, al 21 'd Avrìl dal 1959, ma al crés a Crawley in dal West Sussex. Da pìcul al vliva dvintàr un scritōr e 'l iva garantî ch'al s sarév masâ prima ad cumpìr vint-sinc an, ma pò al s è curèt dgénd:
I sò prim grup i èṅ i The Obelisk e i Malice. In dal 1977 al dà vita a gl'Easy Cure e al dvènta 'l cantànt (prima a gh'éra 'n giurnalìsta ch'al s ciamàva Martin Creasy). La banda l'è furmàda da lò a la chitàra, Michael Dempsey a 'l bas, Lol Tolhurst a la baterìa e Porl Thompson, al fradèl dla muróśa ad Lol.
I nàs'n i The Cure
In d'l Avrìl dal stés an, la tedésca Hansa Records la fà 'n cuncōrs par catàr di talènt nóṿ e la i mét sóta cuntàt dand-ag mila starlìni, druàdi par cumpràr i strumènt muśicài e par far i prim demo. Però sōl déś méś dòp gl’Easy Cure i vaṅ par cònt suo parchè i éran stuf ch'la cà discugràfica la gh stis sèmp'r adòs e ch'la vliva sōl dal cover ad braṅ famóś.
In Maǵ Porl Thompson al mòla 'l grup parchè al vdiva ch'al stîł muśicàl sarnî 'l éra difarènt ad qvél ch'l arév vlû lò. In cal méntar ch'i àtar tri i càmbian nóm in The Cure.
La prima publicasiòṅ dla banda, par la cà discugràfica Small Wonder, l'è dal Dicémbar dal 1978. A s trata dal sìngul Killing an Arab (Masànd 'n àrab) e 'l sò tèst al tulìva ispirasiòṅ da 'l lìbar Al furastēr 'd Albert Camus. La canta l'à fat sù un muć ad pulèmichi p'r al sò tìtul e, dimóndi vòlti, i Cure i èṅ stâ custrét a far dal dichiarasiòṅ uficiàli par dir ch'a n è minga véra ch'la cansòṅ l'è rasìsta o viulènta. Purtròp cla giustificasiòṅ chè la n è minga abàsta e la cansòṅ la sarà misa da na banda da 'l ràddio americàni in dal perìud dòp 'l 11 ad Setémbar e i Cure, par far in manéra ad casàr via tut al pulèmichi, a s pōl dar, i n l'aṅ più cantàda in fiṅ a l'Istâ dal 2005, quànd l'è turnàda indrē ma c'n un tìtul più alśēr, Kissing an Arab.
Al prim àlbum
'L àlbum ad debùt, vgnû fóra in dal 1979 par la péna nada Fiction Records ad Chris Parry dla Polydor, al s intìtula Three Imaginary Boys (Tri ragàs imaginàri). I èṅ ciàr fin da subìt i riferimènt muśicài dla banda, al punk e 'l art rock ad David Bowie ma anc i trat minimalìsta e persunài.
A s fà nutàr anc la cretinìśia ad So What? (E alóra?), c'n un Robert Smith imbariàg ch'a n gh la cava minga a far-as vgnir in a mènt gnanc un tèst basta ch'a sia e alóra al lèś a 'l micròfun la reclàm 'd un sèt par la decurasiòṅ dal tórti a partìr da na cunfesiòṅ ad sùcar.
In Śugn i faṅ vgnir fóra al secónd sìngul Boys Don't Cry (I ragàs i n piànśan minga) che, insém a 'l canti fati dòp Lullaby e Close to Me, 'l è, a s pōl dar, òṅ di sìngui più cgnusû dal grup.
Al méś dòp Robert Smith al regìstra un sìngul c'n un grup tirâ sù in cal mumènt, i «Cult Heroes», c'n al pustèṅ 'd Horley Frank Bell cuma cantànt e 'l sò amìg Simon Gallup a 'l bas. Durànt la sesiòṅ ad registrasiòṅ, i s śóntan via via anc Porl Thompson, la Janet Smith (ch'l'è pò la surèla ad Robert), e àtar dódas parsòni sèmpar 'd Horley, tuti lè a divertìr-as. Al sìngul I'm a Cult Hero/I Dig You al vénd bèn in Cànada: 35.000 còpi.
In cal mèntar i Cure i cuntìnuan a far-'s i ós, sunànd a drē a i Wire, a i Generation X, a i The Police e a i Joy Division. Al 3 'd Agóst dal 1979, in particulàr, Robert Smith al cgnós i mémbar dal grup di Siouxsie and The Banshees e a gh fà subìt amicìsia. Quand a Aberdeen tut 'd un trat al baterìsta e 'l chitarìsta di Banshees i mòlan lè 'l grup, Robert al vèṅ tòlt da Siouxsie (al sècul Susan Ballion) par rimpiasàr-i e psēr acsè cuntinuàr al tour.
Dòp la publicasiòṅ, in Nuvémbar, dal tèrs sìngul, Jumping Someone Else's Train (Dasfrutànd qualchidòṅ àtar), Dempsey al vèṅ rimpiasâ par Simon Gallup parchè al n gh la cavàva minga a supurtàr 'l ategiamènt autoritàri ad Smith.
'L an dòp, p'r al marcâ americàṅ, a vèṅ publicàda na versiòṅ difarénta d'l àlbum intitulàda Boys Don't Cry cun dèntar i tri sìngui (Killing An Arab, Boys Don't Cry e Jumping Someone Else's Train) e àtar dū braṅ (Plastic Passion e World War) a 'l pòst ad Foxy Lady (cover ad Jimi Hendrix), Meathook e It's Not You.
Al perìud dark (1980-1982)
Cun 'l ingrès ad Gallup e dal tasterìsta Matthieu Hartley (ex di Magspies cuma Simon), i tôṅ i sa scurìsan, incanalànd-'s in dal melancónig Seventeen Seconds (Darsét secónd, 1980).
'L ùnic sìngul tirâ fóra da 'l àlbum 'l è A Forest, un clàsic dal grup sunâ sèmpar in di cuncèrt e c'n un vìdeo da i tôṅ dimóndi scûr e claustrufòbic. Anc chi atri canti (cuma M, Play For Today, At Night, In Your House o la title track) i sònan cumpàgni.
A cal punt lè i Cure i ìvan bèla tacâ a giràr p'r al mónd in tour: Europa, Stat Unî e Austràglia. Na vólta turnâ a cà però Smith, Gallup e Tolhurst i s réndan cònt che Hartley a n è più adàt a 'rmàgn'r in dal grup e acsè al tastérista al tōś 'l us.
'L è acsè ch'i Cure i s càt'n incóra in tri quànd 'l è óra 'd registràr al tèrs àlbum, Faith (Fēd, 1981), un lavōr incóra più trist e vilî dal precedènt, ch'al dascór dla fēd e dla fidùcia e dal rapòrt che la gint la gh'à sèg.
Dimóndi impurtànt in d'l àlbum 'l è 'l braṅ trist e melancònig The Holy Hour dedicâ a 'l cantànt di Joy Division, Ian Curtis, ch'al s éra masâ da pôc. Al sìngul 'l è Primary 'l è stâ sunâ più in présia ch'in dla demo par far in manéra ch'a gh fus quèl ch'a s dastachìs un pôc da 'l rèst, in manéra da psēr èsar trasmìs a la ràddio. 'D atra part The Funeral Party, All Cats Are Grey o The Drowning Man, dedicàda a 'l persunàǵ dla Lady Fuchsia Groan, i n psiva minga èsar sarnìdi par cal scòp lè.
In dla versiòṅ in caséta, la banda B al gh'à dèntar 'l inèdit Carnage Visors, un braṅ lung e strumentàł rigistrâ da Robert Smith par la culóna sunòra 'd un curtumetràǵ ad Ric Gallup, fradèl ad Simon. Carnage Visors 'l è stâ mis dèntar sōl adès in dla versiòṅ deluxe ad Faith.
In dal 1982 i Cure i faṅ vgnir fóra Pornography (Purnugrafìa), al tèrs e ùltim àlbum ad na trilugìa tacàda cun Seventeen Second. Però 'sta vòlta chè 'l disc 'l è scûr fòrt e pesimìsta, pîn 'd arlìa (Lol al gh dà dèntar cun la sò baterìa) e disperasiòṅ.
Al sìngul 'l è The Hanging Garden ma i s faṅ nutàr anc One hundred years (ch'la dascór dla guèra), The figurehead, Cold e A Strange Day, la stòria 'd 'n óm ch'al s dà la mòrt decidénd 'd andgàr-'s in un dè strâṅ.
In cal perìud lè, anc par cólpa dal dròghi e dal strès p'r i tròp impégn (Robert al sòna anc p'r i Siouxsie and the Banshees), i rapòrt a 'l intéran dal grup i s fànan sèmpar più téś. Smith a s pìcia cun Gallup durant al Pornography tour e al basìsta al và via finìda la tournée.
Robert, da 'l cant suo, al s tōś un perìud ad vacànsa ma in séguit al dirà che, in cal mumènt lè, i Cure i s éran finî praticamènt.
Al perìud pop (1983-1986)
Dòp i prubléma ad Pornography, Robert Smith praticamènt da par lò al regìstra un braṅ par la rivìsta "Flexipop Magazine" ch'al s intìtula Lament. Al parti ad bas i èṅ sunàdi par Steven Severin. A s trata dna cansòṅ ch'la dascór incóra 'd 'n àtar persunàǵ andgâ, dòp The Drowning Man e A Strange Day.
Al prudutōr Parry al próa a cunvìnsar Smith e Tolhurst (pasâ in cal mént'r a sunàr al tastéri) a cambiàr gènar, mulànd al dark p'r al pop e par di cumpunimènt più alégar. 'L è acsè che i dū Cure armàś, insém a 'l turnìsta Steve Goulding, i daṅ vita a Let's Go To Bed' c'n al vìddeo dal pès girâ par Tim Pope, un regìsta ch'a s lig'rà a i Cure par dimondi tèmp.
Fra Mars e Maǵ dal 1983, Smith al taca 'n àtar prugèt muśicàl insém a 'l basìsta di Banshees Steven Severin, ciamâ The Glove (Al guànt) dand vita a 'l disc psichedèlic Blue Sunshine (Al Sōl al luśa 'd blù) vgnû fóra in Setémbar c'n i sìngui Like An Animal e Punish Me With Kisses. Smith par via ad probléma cuntratuài al n pól minga ès'r al cantànt e 'l parti vucàli i èṅ òpra dla Jeanette Landray, la muróśa 'd Budgie, baterìsta e marè in séguit dla Siouxsie. Smith al canta sōl in dū braṅ: Mr. Alphabet Says e Perfect Murder.
Finî 'l lavōr c'n i Glove Smith al cuntìnua a muciàr sù di àtar sìngui c'n i Cure: prima The Walk e pò The Lovecats ispiràda a 'l film ad Walt Disney Gli Aristogatti. Insém a Phil Thornalley a 'l bas e a Andy Anderson a la baterìa (Lol 'l armàgn incóra a 'l tastéri), i Cure i tórn'n a far di cuncèrt méntar la Fiction la fa sù i sìngui fat dòp Pornography e l'imbastìs na racòlta ciamàda Japanese Whispers (Bacajamènt giapunéś, 1983) ch'la gh'à dèntar na versiòṅ nóva ad Lament e di atri b-sides.
'L an dòp a vèṅ fóra The Top (La sima, 1984), un lavōr dimóndi difarènt in di pès cun Porl Thompson ch'al tórna in dal grup cuma chitarìsta. Al sìngul 'l è The Caterpillar.
I Cure i pàsan anc dal nòstri bandi: al 20 ad Maǵ dal 1984 i èṅ a Bulógna.
In cal perìud chè Robert Smith al s masa 'd fadìga: 'l è incóra mémbar di Banshees (in dal 1984 al dà na maṅ a 'l disc ad Siouxsie Hyæna) e in The Top al scriv lò tut i braṅ e al i sòna anc (Phil Thornalley al s catàva in Austràglia c'n i Duran Duran) tulénd da spés anc dal dròghi.
In Utóbar a vèṅ publicâ al prim disc da 'l viṿ, Concert: The Cure Live trat da soquànt cuncèrt ingléś dal Maǵ dal 1984 ad Lóndra e 'd Oxford dal «Top Tour». In dla banda B dla caséta, a s pōl catàr na versiòṅ ad Forever, na canta ch'i Cure i aṅ fat impruviśànd da 'l viṿ, cun Smith ch'al s invintàva 'l paròli in sal mumènt.
Durànt la tournée in Giapòṅ al baterìsta négar Andy Anderson, alculiśâ pódag, al s buta adòs a chi àtar par piciàr-i 'd nòt in 'n albêrg e acsè al vèṅ casâ via. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt par pôc tèmp prima Vince Ely di Psychedelic Furs e pò Boris Williams di Thompson Twins. Sèmp'r in cal tour lè, Robert al decìd ad dar-'g un taj c'n i Banshees e ad tōr indrē Gallup, ch'l iva sunâ c'n i Fools Dance in cal méntar, a 'l pòst ad Thornalley ch'l éra andâ par la sò strada.
In dal 1985 i Cure nóṿ (Smith/Tolhurst/Gallup/Thompson/Williams) i pùblican 'n àt'r àlbum The Head on the Door (La tèsta insìma a 'l us) al sucès cumersiàł più grand in fiṅ lè, cun dū sìngui dimóndi famóś anc in Itàglia: Inbetween Days e Close to Me, dal canti dimóndi alśēri, cun di vìddeo fóra 'd tèsta ad Tim Pope.
In dal 1986 'l è 'l tùran dla racòlta Standing on a Beach - The Singles 1978-1985 (Stand in spiàgia - I sìngui 1978-1985) cun dènt'r anc un sìngul dal 1981 mai vgnû fóra su di àlbum, Charlotte sometimes, e na versiòṅ difarénta 'd Boys Don't Cry. La versiòṅ su CD la s intìtula Staring at the Sea (Guardànd al mar) e la gh'à dèntar di pes da piò méntar la versiòṅ su caséta la gh'à anc tuti 'l B-sides di sìngui in dla banda B.
Par selebràr cal perìud lè ad sucès, a vèṅ filmâ al cuncèrt dal 9 'd Agóst a 'l teàtar rumàṅ 'd Orange, in Pruvénsa, distribuî 'l an dòp in di cinéma c'n al tìtul "The Cure in Orange".
Madurasiòṅ artìstica e cunsacrasiòṅ internasiunàla (1987-1993)
Al 5 ad Maǵ dal 1987 a vèṅ fóra al sètim lavōr dal grup ingléś, un disc dópi ad 18 canti ciamâ Kiss Me Kiss Me Kiss Me (Baś-am Baś-am Baś-am). La cupertìna d'l àlbum la móstra un prim piàṅ di làbar ad Smith, piṅ ad rusét 'd un ros ch'al dà a 'l òć in mèś a un sfónd arans viṿ.
Al disc 'l è dimóndi vari cun di pès rock (The Kiss e Shiver And Shake), psichedèlic (If Only Tonight We Could Sleep e The Snakepit), pop (Why can't I be you?) e dark (One more time). Par di prubléma 'd spasi, la canta Hey You!!! la n gh'è briśa in dla versiòṅ su CD dal lavōr, ma sōl in sal vinîl e in sla caséta. La s cata però in dla versiòṅ deluxe dal 2006.
A difarénsa di lavōr vèć, in c'l àlbum chè tut i mémbar i aṅ dâ 'l sò cuntribùt, difàti Icing Sugar e The Perfect Girl i partìsan da di idéi ad Simon, Like Cockatoos, Fight e The Snakepit i èṅ stadi scriti par Porl e par Boris mént'r A Thousand Hours l'è ad Tolhurst.
In Itàglia quést chè 'l è 'l secónd disc di Cure ch'a gh la cava a finìr in di prim vint pòst dal clasìfica (13śum). A la fiṅ d'l an al sarà al 54śum disc più vindû dal 1987. Al vìddeo dal sìngul Just Like Heaven 'l è girâ in dla baja ad Beachy Head (cuma anc Close to Me) ch'l'è dvintàda famóśa par tut i suicìdi ch'a gh'è. In d'l àlbum a gh'è anc na canta ispiràda a Les yeux des pauvres (I òć di pòvar) ad Charles Baudelaire, How beautiful you are.
A Bruxelles, durànt al cuncèrt dal prim ad Nuvémbar, a s śònta 'n àtar mémbar, al tasterìsta Roger O'Donnell, tòlt sù par jutàr Lol ch'al tacàva a pèrdar di cōlp, sémpar da piò inmisćiâ cun di prubléma 'd alcol. Al Kiss me tour al pasa anc par Emìglia-Rumàgna: al 29 and Nuvémbar dal 1987 i Cure i èṅ a Mòdna.
Al disc dal 1989, Disintegration (Diśintegrasiòṅ), al tórna a 'l dark a róta 'd còl ma al vénd bèṅ listés, difàti 'l è stâ 'l prim di sò disc a entràr in di prim déś pòst in dla calsìfica itagliàna (a 'l sètim pòst) c'n al sìngul Lullaby cuciâ in élt da 'n vìddeo spavintóś in dua Robert, culgâ a lèt, al s impinìs via via 'd tlarédi par pò èsar magnâ da 'n ragn gigànt. 'L àlbum al misćia bèṅ di braṅ rock, adàt a i cuncèrt (cuma Fascination street e Disintegration), di braṅ più persunài e vilî (cuma Plainsong, Pictures Of You, Closedown e Homesick) e di àtar dark dal tut (Prayers For Rain e The Same Deep Water As You).
In dal vinîl, i braṅ Last dance e Homesick i n gh'ènan minga par di mutìṿ ad spasi.
Durànt al registrasiòṅ, Laurence «Lol» Tolhurst al vèṅ śluntanâ via da 'l grup sénsa però èsar rimpiasâ. In dal disc però al figùra listés cuma sunadōr 'd „àtar strumènt“, tant par dir ch'al sò lavōr 'l è stâ praticamènt nul. In séguit, in dal 1994, Tolhurst (ch'l iva dâ vita in cal mént'r a i Presence e ch'l iva fat vgnir fóra sōl un disc, Inside) al farà n'asiòṅ legàla in di cunfrónt ad Smith par psēr druàr al nóm dal grup ma al perdarà la càuśa.
Dòp al sucès bèl grôs mis in bisàca cun Disintegration, Smith al fà vgnir fóra na racòlta ad braṅ rimixâ, Mixed Up, cun 'l inèdit Never Enough in cóa.
In dal 1992 i Cure i pùblican Wish (Deśidèri), al secónd àlbum dal grup ch'a finìs drit in dla top ten itagliàna (nùm'r òṅ in dal Régn Unî e nùmar dū in di Stat Unî) e ch'al mét 'd acòrd pùblic e crìtica. 'L è 'n disc misć ch'al mét insém di pès pîṅ ad lòrgna (Apart e To Wish Impossible Things) e di àtar dimóndi alégar cuma High, Doing The Unstuck e Friday I'm In Love, una dal canti più cgnusùdi dal grup. Al schitaràdi rock i s càt'n invéci in Cut, End e Open, un braṅ ch'al squàsa pròpria e ch'al gh'à 'n tèst dimóndi vilî parchè al dascór dla depresiòṅ.
Dal Wish tour i Cure i regìstran dū àlbum live: Show (Spetàcul) e Paris (Parì), tut i dū dal 1993. Finî al tour, Thompson e Williams i làs'n al grup, rimpiasâ par Roger O'Donnell, ch'al tórna indrē, e Jason Cooper. Par quàt'r an i Cure i n fànan piò di àlbum ma sōl di braṅ stramnâ, dimóndi da spés par di culóni sunòri o dal compilation: Purple Haze ad Jimi Hendrix p'r al tribùt Stone free, Burn p'r al film Il corvo (Al còruv), Young Americans ad David Bowie par la compilation 104.9 XFM.
I an recènt (1994-incō)
In dal 1996, dòp quàt'r an, a vèṅ fóra finalmènt 'l àlbum nóṿ 'd inèdit in studi, Wild Mood Swings (Śbals 'd umōr selvàdag). Pîn ad sôṅ ad mùśica latìna (cuma 'l prim sìngul The 13th in dua Robert Smith in dal vìddeo al và a lèt c'n un travestî), al disc al lasa i sustenidōr dal grup a bóca vèrta parchè a n pâr gnanc un disc di Cure. I fan più vèć i gh'aṅ al brusc in bóca ma 'l grup 'l è bòṅ ad catàr-an di nóṿ. In tut al manéri al disc 'l è 'n flòp.
'L an dòp la Fiction la fà vgnir fóra la secónda racòlta di Cure, Galore - The Singles 1987-1997 c'n i sìngui muciâ sù da Kiss Me Kiss Me Kiss Me a Wild Mood Swings, cun da piò 'l inèdit Wrong Number.
In dal 2000 al grup al fà catàr in di negòsi Bloodflowers (Fiōr ad sangṿ) e Smith al batéśa cal lavōr chè cuma la tèrsa part dna trilugìa gòtica ch'la gh'à dènt'r anc Pornography e Disintegration. Na versiòṅ rimixàda dal braṅ Watching me fall la s cata in dla culòna sunóra dal film American Psycho dla Mary Harron cun Christian Bale.
Bloodflowers al gh'à un bòṅ sucès fra i crìtic ma 'l véndidi i làs'n a deśideràr.
In dal 2001 i Cure i pùblican n'àtra racòlta Greatest Hits ch'la sèra par sèmpar al ligàm dal grup cun la Fiction. Al disc al gh'à dū canti nóvi Cut Here e Just Say Yes.
In dal 2003 i Cure i tàc'n a lauràr a 'l àlbum nóṿ par la Geffen insém a Ross Robinson (prudutōr di Korn e di Slipknot) e in dal 2004 a vèṅ publicâ The Cure ch'al gh'à un sòṅ in gènar pop ma anc di pès dûr cuma Lost e The Promise. Al disc 'l è difarènt da qvéi 'd prima parchè 'l è dimóndi misć.
Al canàł televiśìv MTV al gh fà 'n tribùt faghénd un prugràma speciàł preśentâ par Marylin Manson ciamâ MTV Icon cum éra bèla sucès prima par di àtar grup cuma gl'Aerosmith e i Metallica. Durànt la traśmisiòṅ a s fà vìv'r incóra la caréra dal grup e di àtar cantànt cuma i Deftones e i Blink 182 i càntan di braṅ lōr.
In dal Maǵ dal 2005, Robert Smith al lasa a cà O'Donnell e Bamonte par tōr indrē Porl ch'in cal méntar 'l iva sunâ c'n i Led Zeppelin. In dal Setémbar dal 2005 a vèṅ fóra 'l film Se solo fosse vero (Se sōl a fus véra) cun Mark Ruffalo e la Reese Witherspoon. In dla culòna sunóra a s cata la cansòṅ Just Like Heaven anc parchè al tìtul uriginàl dla pelìcula la gh'à pròpria 'l stés nóm.
In dal 2008 i Cure i pùblican al tredicéś'm àlbum in studi da 'l tìtul 4:13 Dream (4:13 Insùni) ch'al gh'à dèntar trédas braṅ: l'ouverture 'd Underneath The Stars, al carsénd sinìst'r ad The Scream, la rabìda It's Over e al pop traśversàł ad Sleep When I'm Dead e ad Freakshow in dua Thompson al gh dà dèntar dimóndi.
Prima ch'a vgnis fóra 4:13 Dream, al grup 'l iva bèla decìś ad publicàr quàtar sìngui (The Only One, Freakshow, Sleep When I'm Dead e The Perfect Boy), òṅ a 'l méś al 13 ad tut i méś, cun la sò etichéta, la Suretone Records, che però la n éra briśa tant 'd acòrd. In tut al manéri chi braṅ lè i gh'aṅ abû un sèrt sucès in Spaggna e in di Stat Unî.
In dal 2011, in ucaśiòṅ d'l aniversàri di trént'an ad Faith, Lol Tolhurst al tórna a sunàr insém a i Cure durànt al spetàcul "The Cure Reflections" a 'l Vivid live festival ad Sydney.
Mémbar
Quéi 'd adès
- Robert Smith vóś e chitàra - (1976-incō)
- Simon Gallup bas - (1980-1982, 1985-incō)
- Reeves Gabrels chitàra - (2012-incō)
- Jason Cooper baterìa - (1995-incō)
- Roger O'Donnell tastéri - (1987-1990, 1995-2005, 2011-incō)
Ex cumpunènt
- Porl Thompson saxòfun e chitàra - (1976-1979, 1984-1993, 2006-incō)
- Laurence Tolhurst baterìa e tastéri - (1976-1989)
- Michael Dempsey bas - (1976-1979)
- Matthieu Hartley tastéri - (1980)
- Phil Thornalley bas - (1983-1984)
- Andy Anderson baterìa - (1983-1984)
- Boris Williams baterìa - (1984-1993)
- Perry Bamonte tastéri, chitàra e bas - (1990-2005)
Discugrafìa
Àlbum
- 1979 - Three Imaginary Boys Fiction Records
- 1980 - Seventeen Seconds Fiction Records
- 1981 - Faith Fiction Records
- 1982 - Pornography Fiction Records
- 1984 - The Top Fiction Records
- 1985 - The Head on the Door Fiction Records
- 1987 - Kiss Me Kiss Me Kiss Me Fiction Records
- 1989 - Disintegration Fiction Records
- 1992 - Wish Fiction Records
- 1996 - Wild Mood Swings Fiction Records
- 2000 - Bloodflowers Fiction Records
- 2004 - The Cure Geffen Records
- 2008 - 4:13 Dream Suretone Records
da 'l Viṿ
- 1984 - Concert: The Cure Live Fiction Records
- 1991 - Entreat Fiction Records
- 1993 - Show Fiction Records
- 1993 - Paris Fiction Records
- 2011 - Bestival Live 2011 Sunday Best
EP
- 1982 - A Single Fiction Records
- 1983 - The Walk Fiction Records
- 1985 - Half an Octopuss & Quadpus Fiction Records
- 1990 - Lost Wishes Fiction Records
- 1997 - Five Swing Live Fiction Records
- 2006 - From Festival 2005 (Live Audio Version) Geffen
- 2008 - Hypnagogic States Suretone
Racòlti
- 1980 - Boys Don't Cry Fiction Records
- 1981 - Happily Ever After A&M Records
- 1983 - Japanese Whispers Fiction Records
- 1986 - Standing on a Beach - The Singles 1978-1985 Fiction Records
- 1990 - Integration Elektra Records
- 1990 - Mixed Up Fiction Records
- 1997 - Galore - The Singles 1987-1997 Fiction Records
- 2001 - Greatest Hits Fiction Records
- 2004 - Join the Dots: B-sides and Rarities, 1978-2001 (The Fiction Years) Rhino/Universal Records
- 2006 - 4 Play Fiction Records


text:
Murmarera – prest emblidà?
- Dumengia, 14.10.2018, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 14.10.2018, 9:03, RTR
Ils 17 d'october èsi 70 onns dapi ch'ils votants da Murmarera han dà glisch verda per unfrir lur vitg a las ovras electricas da Turitg. Cun tge consequenzas?
La destrucziun dal vitg – unfrì a las ovras da Turitg – n'ha betg be procurà per blers raps en las cassas vidas, mabain er per bleras cuntraversas.
Oz è il destin da Murmarera per blers be pli istorgia. Èn las plajas dentant propi guaridas suenter 70 onns? E tge legendas, tge istorgias han ins construì enturn il vitg destruì?
Per questa Marella avain nus retschertgà en archivs e discurrì cun persunas che portan vinavant la memoria dal vitg.


text:
Attiswil
Attiswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.7 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1325 abitant.
El cumün de Attiswil al se tröva a una altitüden de 464 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Farnern, Flumenthal (SO), Günsberg (SO), Hubersdorf (SO), Kammersrohr (SO), Rumisberg, Wangen an der Aare, Wiedlisbach.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Attiswil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1364 col nom de Attenswile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Attiswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Valeria Holinger da San Murezzan ha guadagnà las primas duas cursas da skijöring da l'ediziun White Turf 2017. Perquai valaiva ella era per la terza dumengia sco gronda favorita. Malgrad che la cursa da la terza dumengia è vegnida annulada suenter il grev accident dad in jockey ed in chaval, vaglia l'engiadinaisa ussa sco victura da tut las concurrenzas da skijöring.
Uschia è ella la regina da l'Engiadina. Quai è il titel per il u la victura dal classament da las trais cursas da skijöring. Igl è l'emprima giada en l'istorgia dal White Turf a San Murezzan ch'ina dunna guadagna quest titel.
RR actualitad 07:00


text:
En dus fin trais lieus en la Surselva manavan pitschens flums memia pauc'aua, uschia ch'els hajan stuì salvar ils peschs, ha declerà il schef da l'Uffizi da chatscha e pestga Adrian Arquint. Quai sajan mintgamai stads tranter 30 e 100 peschs. Quels hajan els lura mess ora en in auter lieu.
Quai è dentant er in lieu ch'ins sa dals onns precedents ch'i vegn pauc aua, e ch'igl è da far insatge a favur dals peschs.
A Mesocco hajan els mesirà curt ina temperatura da 22 grads, ha Adrian Arquint agiuntà. Quest lieu vegnia observà vinavant, ma fin uss na saja quai anc betg stà problematic.
RR actualitad 08:00


text:
Il cussegl dals stadis ha dat in cler signal per la cunvegna da clima da Paris. Cun ina discussiun che e ida sur 1 ura han ils parlamentaris intunà l’importanza da la cunvegna.
La svizra saja congualà cun auters pajais cleramain in dals pajais che è responsabel per paucas emissiuns, dentant tant pli pertutgada è la Svizra dal midament dal clima. Oramai che il clima n’enconuscha betg cunfins.
Dentant n’èn betg tuts en il parlament per la cunvegna. Opposiziun vegn da la vart dretga en il parlament. La Svizra saja pitschna e gia sin buna via quai che pertutga las emissiuns da CO2. Uschè saja quai tant pli ambizius per la Svizra da tegnair en las finamiras.
Finamira reducir emissiuns da CO2 – ma quant
Cun ratifitgar la cunvegna da clima da Paris vul la Svizra gidar ad accumplir la finamira che la temperatura na s’augmenta per dapli che 2 grads. Tge che quai munta propi per la Svizra n’è anc betg cler. Impurtant vegn ad esser la debatta da CO2 en il parlament. Là vegn lura discussiunà sur da las mesiras concretas.
Finamiras da cunvegna da clima da Paris
La finamira da la cunvegna da Paris è da reducir las emissiuns mundialas da CO2 per 50% fin l’onn 2030 quai cumpareglià cun l’onn 1990.
Ina minoritad en il parlament, vul reducir las emissiuns da CO2 be per 30%. Quai cun l’argument, che la Svizra ha gia uss fitg paucas emissiuns en cumparegliaziun cun ils auters pajais. Ma il Cussegl federal propona perfin da reducir las emissiuns per 60%.
La cunvegna e sia rolla globala
Cun la decisiun dal president dals Stadis Unids da l’America Donald Trump da betg pli far part a la cunvegna è il segund grond pajais responsabels per ina gronda part dal stgaudament dal clima sortì da la cunvegna.
Las reacziuns èn vegnidas da l’entir mund e propi chapientscha n’ha nagin mussà. Era en il Cussegl dals chantuns è il num Donald Trump crudà e quai pliras giadas.
Però divers experts han ditg, che primo na po Donald Trump betg sortir da la cunvegna avant il 2020. Segundo datti blers guvernaturs ch’èn cunter la decisiun dal president american e terzio dettia quai era in midament en l’economia americana. Bleras firmas emprovan da reducir il CO2 era senza la cunvegna.
Dentant la Svizra ha cun questa decisiun ed il «gea» a la lescha d’energia dà in cler signal per far frunt a la midada dal clima.
RR actualitad 12:00


text:
L'anteriur boxist tudestg Graciano Rocchigiani è mort en la vegliadetgna da 54 onns. El saja vegnì surcharrà d'in auto sin l'insla taliana Sicilia, quai ha ditg il pledader da la polizia locala envers l'agentura da novitads tudestga DPA.
Il 1988 è Rocchigiani stà campiun mundial en la super-paisa-mesauna. 10 onns pli tard ha el cuntanschì il titel en la paisa mez-greva. Il boxist ha dentant era procurà per lingias grassas suenter sia carriera. Quai pervi da divers delicts e chastis da praschun.
RR novitads 17:00


text:
En il center stoppia star il rinforz dals cumbattants locals; perquai na dovria quai naginas ulteriuras truppas terrestras. Tar il conflict en Siria na sa tractia quai betg d’ina guerra tranter il vest ed il mund islamic, ha ditg Stoltenberg. Plitost saja quai in cumbat cunter extremissem e terrorissem.
Rolla constructiva da Russia è impurtanta
Vinavant ha Stoltenberg pretendì ina rolla constructiva da la Russia en il conflict en Siria. Fin uss haja il pajais era attatgà auters rebels e sustegnì il regime d'Assad. In signal positiv saja dentant, che la Russia saja da la partida als discurs da pasch a Vienna, uschia il secretari general.
RR novitads 12:00