text:
“Armiṡdanza TERZI N. 1” – Al zänt dal zänt l’é fâta con di cafà arâbica, tótt apanna côlt. L’é stè la prémma ch’avän strulghè e avän fât una pió fâta fadîga!
Mo ala fén a sän arivè d åura ed preparèr st’armiṡdanza che qué, bôna e armugnåuṡa: an i é brîṡa tròpa cafejéṅna es l’é bôna da par sé, mo anc int al lât par fèr un gran capuzén. La s pôl druvèr anc da fèr la mòca o par tótt chi èter uṡvéi mudêren.
L’à anc vént un prèmi dal dåu mélla e òt. A la fän såul quand ai é däli urdinaziån da di cliént pr un ménnum d utanta chíllo.
“Armiṡdanza TERZI n° 2” – Al zänt dal zänt l’é fâta con di cafà arâbica, tótt apanna côlt. A la mitän fòra såul quand ai é däli urdinaziån da di cliént pr un ménnum d utanta chíllo.
“Armiṡdanza TERZI n. 3” – Fâta con di cafà arâbica e rubóssta, tótt apanna côlt. L’é un’armiṡdanza fâta apòsta pr al capuzén. L’é lighè ch’l é una blazza, anc l’intensitè l’é bôna, fragranta, mo int al lât la dvänta un spetâcuel, un capuzén al ṡbéffi! Ai é un pôc ed pió ed cafejéṅna, la n é brîṡa adâta da bàvver ala sîra tèrd. Ala żänt la i pièṡ acsé tant, ch’i s la dmànden sänper, siché a l’avän sänper lé a dispuṡiziån.
“Armiṡdanza TERZI n. 4” – Fâta con di cafà arâbica e rubóssta armistiè insàmm tótt apanna côlt. L é pròpi quall che la żänt i i dîṡen un esprès itagliàn. L’é dimónndi bôna da par sé, mo anc int al lât par fèr un capuzén spetaculåuṡ: l’à pôca aziditè e dimónndi cafejéṅna. L’é preparè såul só ordinaziån, pr un ménnum d 80 chíllo.
“Armiṡdanza TERZI n. 5” – Tótta bèla rubustâza, anc se, par dîr quall ch’é vaira, l’é tótta apanna côlta. Al pèr ed bàvver un cafà pròpi napoletàn: l é un cafà fôrt magâra, dala gran intensitè, féss cunpâgna al siròp o al catrâm. Ói, a préssi pròpi arviṡèrel un pôc al catrâm quand a l bvî e pò l é pén ed cafejéṅna: mo l à un pió bån amursén ed cecolèta e cacào o ed pan apanna tôlt fòra d’int al fåuren. Al stà benéssum int al lât, mo avî da stèr in uraccia parché l é pròpi pén ed cafejéṅna.
St’armiṡdanza la n é brîṡa difézzil da lavurèr, anzi, da fèr l’é pròpi fâzil e l é inpusébbil ṡbaglièr.
“Armiṡdanza TERZI n. 6” – Al zänt dal zänt l’é fâta con di cafà arâbica, tótt apanna côlt. Ala żänt la i pièṡ da mât! L’é l’armiṡdanza ch’la pièṡ de pió e ch’a in vindän de pió. Ai ò fât cl’ armiṡdanza che qué par fèr un cafà adât a tótt, mudêren, ch’an custéss brîṡa dimónndi. Avän pinsè ed fèr st’armiṡdanza al zänt dal zänt arâbica, quand inción an cardêva gnanc che l arâbica as fóss al miåur cafà. Adès a n fän brîṡa la parè a tustèrla, ch’la và tótta vindó int un spéll. L’é fâzil da bàvver es l’é fâzil da fèr, int un ecuilébbri parfèt: l’é bôna da par lî, mo anc int al lât ai vén fòra un capuzén al ṡbéffi! Ai é dänter pôca cafejéṅna, siché la s pôl bàvver a tótti äli åur. Ai n abâsta pûc grâm par fèr una gran bôna tâza.
“Armiṡdanza TERZI Bio” – zertifichè biològica e al zänt dal zänt fâta con di cafà arâbica, tótt apanna côlt e anc tótt lavè.
Ai é da dîr che a truvèr sänper däl grèn bôni ch’äl séppen anc biològichi l é una bèla żîżla, siché däl vôlt la pôl mudèr ed gósst arîṡg un pôc: intinimôd l’à sänper pôca cafejéṅna.
“Singole Origini”: tótt i ân a cunprän såul i cafà miûr, mo i an da èser pròpi bón da bån!
Siché dånca a capirî ch’l é inpusébbil savair prémma quî ch’arän e fèren una léssta: par furtóṅna a n avän inción cuntrât, siché tótt i ân i nûster cafà i pôlen mudèr e èser difarént.
Insåmma, adès a n sän brîṡa bón ed scrîver qué in vatta cus’arän in butaiga: l é méi ch’a ciamèdi par savair cus’ai é dispunébbil in cal mumänt ch’a vgnarî.
SÓ MIṠÛRA
A sän di artigiàn, mo di artigiàn da bån! A lavurän pròpi cunpâgna una butaiga, e l é par quasst ch’a psän andèr incånter ai biṡóggn di cliént. Pròpi par ste mutîv, a psän fèr anc däli armiṡdànz só miṡûra, mitàndes d acôrd pr un’urdinaziån ménnima.
Per informazioni, contattaci!


c: text/html

text:
Germania sto laschar plimas
La Germania sto sa cuntentar cun in pari da 0:0 cunter la Pologna. Ils Tudestgs han bain gì dapli dal gieu, n’han però strusch creà situaziuns privlusas per ils Polacs.
In sajet cun il chau da Götze (5.) ed in sajet da Özil (69.) èn stadas las meglras pussaivladads.
La squadra da Joachim Löw manchenta cunquai la qualificaziun anticipada per l'8avel final. En la tabella da la gruppa C restan ils Tudestgs sin plazza 1, quai cun tuttina blers puncts sco la Pologna.
Emprima victoria d’EURO per Irlanda dal Nord
En il segund gieu da l’EURO en si’istorgia ha l’Irlanda dal Nord gudagnà per l’emprima giada insumma. Suenter il 0:1 cunter la Pologna en l’emprim gieu han ils ballapedists da l’insla verda battì l’Ucraina cun 2:0.
Il defensur McAuley ha curt suenter la pausa segirà l’avantatg cun in culp da chau. Bain han ils trumpants Ucranais fatg in zic squitsch en la fasa finala. Dentant han els directamain ids en in conter che McGinn ha transfurmà en in ulteriur gol – en l’ultima minuta da la prolungaziun.
Pervi d’in urizi da granella era il gieu vegnì interrut per curt temp en la 57avlal minuta.
Sturridge deliberescha Engalterra
Daniel Sturridge ha sajettà l’Engalterra a l’emprima victoria da la gruppa B da l’EURO. L’attatgader da Liverpool ha tutgà il 2:1 cunter Wales en la 91avla minuta. Curt avant la pausa era Wales i en avantatg cun in culp liber direct da Bale. Qua ha il goli d’Engalterra fatg ina paupra figura.
Per ils dominants Englais ha lura Vardy egualisà il gieu suenter 56 minutas. La victoria dals «Three Lions» è meritada, pertge l’arbiter Brych aveva refusà a l’Engalterra dus pussaivels penaltis da maun. Cun 4 puncts surpiglia l’Engalterra la testa.
RR novitads 17:00 / 20:00 / 23:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il grond segn da dumonda è stà sche Petkovic vegnia a laschar giugar Breel Embolo enstagl d'Admir Mehmedi, ni era enstagl da Haris Seferovic. Ni sch’i dettia schizunt duas midadas: Embolo enstagl Mehmedi ed Eren Derdiyok enstagl Seferovic. Mo uss èsi cler: Il trenader na fa insumma naginas midadas. Igl è l’emprima giada che Petkovic lascha giugar duas giadas ina suenter l’autra exact la medem'equipa.
Il gieu tranter la Svizra e la Rumenia pudess gia esser decisiv pertutgant la qualificaziun per ils otgavelfinals. Gudagna la Svizra, lura è ella gia qualifitgada definitivamain per ils otgavelfinals.
Il gieu cumenza a las 18:00. Il Radio Rumantsch rapporta en in’emissiun speciala direct da Paris dal gieu tranter la Svizra e la Rumenia.
RR novitads 20:00


text:
La Cumissiun per economia e taxas dal Cussegl grond recumonda al Cussegl grond d’approvar las duas ordinaziuns d’urgenza davart la pandemia da Covid-19. I sa tracta da las ordinaziuns davart products frestgs da manaschis da gastronomia ed execuziun da las regulaziuns per cas da direzza da la Confederaziun.
Cun l'ordinaziun davart products frestgs duai la gastronomia survegnir indemnisaziuns. Quai per products gia cumprads che n'han lura betg pli pudì vegnir duvrads pervi da las mesiras a partir dals 2 da december.
Plinavant beneventa la cumissiun la strategia da la regenza da far tests en manaschis en l’entir chantun. Ella pretenda dentant in sustegn finanzial pli grond per ils manaschis.
Il Cussegl grond vegn a tractar ils projects en la sessiun da favrer.


text:
Interpresa
La chasa da medias independenta SSR è in'interpresa da dretg privat organisada a moda federalistica cun var 6900 collavuraturas e collavuraturs. Ella cumpiglia ina direcziun generala e las tschintg unitads d'interpresa Radiotelevisione svizzera (RSI), Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR), Radio Télévision Suisse (RTS), Schweizer Radio und Fernsehen (SRF) e swissinfo.ch (SWI).
La SSR è la pli gronda chasa da medias da la Svizra che fa ina svieuta dad 1,45 milliardas francs. Ella sa finanziescha per 81 pertschient via las taxas e realisescha ils ulteriurs 19 pertschient cun sias offertas commerzialas. La SSR è in'interpresa da non profit che porscha per incumbensa da la Confederaziun in service public audiovisual.
La direcziun generala a Berna è responsabla per la direcziun, la coordinaziun e la communicaziun da l'entira SSR. Las unitads d'interpresa sviluppan e derasan las purschidas en las regiuns linguisticas da la Svizra, SWI swissinfo.ch publitgescha online cuntegns schurnalistics per l'exteriur.


text:
Campofranco
Campofranco (en Sicilià: Campufrancu) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Caltanissetta, en Sicilia. El se tróa a 70 km a sudest de Palermo e a 35 km òvest de Caltanissetta. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 3.491 abitàncc e 'na superfìce de 36,0 km².[1]
Campofranco l'è tacàt ai cümü de Aragona, Casteltermini, Grotte, Milena e Sutera.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
Colegamèncc estèrni[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Taècc
Taècc (Taleggio in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 37 km de la sità e a 758 méter söl lièl del mar. L'è furmàt de le frasiù de Olda, Peghera, Pisì e Sotacéza 'ndoche gh'è la sede del municìpio.
El g'ha 'na popolasiù de 576 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 46,5 km² e 'na densità de popolasiù de 12 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Camerada, Cassiglio, Füipià, Gerusa, Mòsc (LC), San Gioàn Biànch e Vedeseta
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Taècc l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lung da la senda da viandar datti diversas installaziuns. En la baselgia da Preaz èsi per exempel pussaivel da far in pitschen curs da rumantsch, nua ch’ins po emprender pleds en il rumantsch da la Mantogna. Sur ina app èsi era pussaivel da survegnir ulteriuras infurmaziuns sur da persunalitads da la Mantogna, per exempel dad Anna Capadrutt, ch’ha vivì tranter ils onns 1925 e 1985 a Preaz. Tar tut ils lieus visitads èsi pussaivel da far in bul da regurdientscha.
L’avertura da la senda da pelegrinadi è dumengia ils 4 d’october en la baselgia da Sarn.


text:
Le model paritetich: Co funzionëia pa le sistem scolastich ladin?
Le model scolastich paritetich é le resultat de na balanza linguistich-culturala danter i lingac d'insegnamënt talian y todësch y dl impëgn da presservé y svilupé le lingaz y la cultura ladina.
Te scolina adoron dantadöt le ladin, mo al é ince ativités adatades al'eté por talian y todësch, propi por avijiné i mituns al plurilinguism tres le jüch.
Tla pröma classa dles scores elementares ciaron da alfabetisé i mituns te trëi lingac: ladin, talian y todësch, sce ara vá te na forma balanzada; n’aziun nia propi saurida, conscidran les provegnënzes familiares desvalies y l'adoranza a ciasa de lingac desvalis. Na scora de chësta sort se damana sambëgn personal insegnant arjigné ca bun, nia ma por ci che reverda la competënza plurilinguala, mo ince por ci che reverda la capazité da interagí danter i lingac. Por chësc fin él gnü metü sö n curs universitar de formaziun por le personal insegnant ladin tl’Université Lëdia de Balsan, olache les leziuns é zirca por n terzo por ladin, por n terzo por talian y por n terzo por todësch. Implü mëss le personal insegnant ladin ince passé n ri ejam de trilinguism.
Pian ia dala secunda classa dles scores elementares vëgn düc i contignüs scolastics insigná öna n'edema por todësch y öna por talian; le ladin vëgn dagnora adoré sciöche lingaz de spligaziun y de sostëgn, sce al vá debojëgn. Implü él preodü döes unités d’insegnamënt al'edema de lingaz y cultura ladina.
N'atra particolarité unica de chëstes scores é l’insegnamënt de religiun ti trëi lingac dla scora. Pian ia dala cuarta classa dla scora elementara röiel lapró döes ores al'edema d'inglesc. La scora ladina devënta a chësta moda plurilinguala y i resultac é normalmënter dër bugn y ti dá ai mituns y ales mitans tröpes oportunités, dantadöt por ci che reverda l’aprendimënt de d'atri lingac, ajache ai á arjunt na majera capazité interlinguistica te chësc model d'istruziun.
Tles scores mesanes y altes indere ciara fora le sistem paritetich atramënter, ajache al vëgn insigné meses les materies dagnora por talian y meses por todësch; al ne vëgn nia plü baraté jö vigni edema i lingac sciöche tla scora elementara; al vëgn por ejëmpl insigné dagnora cunc por todësch, deperpo che geografia vëgn insignada por talian por döta la dorada dla mesana. Al ladin ti garantëscion inant na presënza tl curriculum y ince l’adoranza sciöche stromënt d'insegnamënt, indlunch olache le personal insegnant l'arates d'öga.
Chësc model d'adoranza plurilinguala vá inant cina ala conclujiun dla scora alta. An mëss dí che ince i ejams de stat refletëia chësta organisaziun plurilinguala dl insegnamënt, preodon proes ti lingac desvalis dl’istituziun scolastica.
Un di fins ofiziai dl ordinamënt scolastich ladin é la competënza paritetica por talian y todësch, dlungia la presservaziun y la promoziun dl ladin.
An pó dí, do avëi odü i resultac di tesć de competënza y de relevaziuns scientifiches, che i resultac é bindebó interessanc y rapresentëia sigü n valur formatif implü por les scolares y i scolars, de chël che ai pó s’anuzé nia ma tl monn dl laur, mo ince por na majera daurida interculturala al monn globalisé.
Le majer sforz che ti vëgn damané al personal insegnant y ai mituns y ales mitans te n model scolastich de chësta sort vëgn porchël retü dai resultac formatifs. Al ne vëgn indere nia scuté ia le problem dla lerch plülere picera resservada al ladin tl orar dles leziuns de chëstes scores. Döes ores al'edema n'é assolutamënter nia assá por garantí da mantigní le ladin te na sozieté che se müda debota, porvia dla gran forza di atri dui lingac cun na majera difujiun, dantadöt tles comunicaziuns de massa.


text:
Olt
El fiüm Olt (inscì in rumen e üngheres; tudesch: Alt; latin: Aluta o Alutus) a l'è un fiüm de la Rumania. Al scur in di distret de Harghita, Covasna, Braşov, Sibiu, Vâlcea e Olt.
Cità e paesModifega
Intra i paes in sü l'Olt a gh'hinn: Bălan, Sândominic, Miercurea-Ciuc, Sfântu Gheorghe, Făgăraş, Brezoi, Călimăneşti, Râmnicu Vâlcea, Călineşti, Drăgăneşti, Proieni, Corbu, Golotreni, Brezoi, Văratica, Păuşa, Căciulata, Călimăneşti, Râmnicu Vâlcea, Jiblea Veche, Drăgăşani, Slatina, Drăgăneşti-Olt.
GaleriaModifega
Olt – Arent a la surgent a Siculeni


text:
Per il president da l’Uniun Sutselva Rumantscha Rico Michael d’Andeer èsi cler: Sco minoritad en il mund rumantsch, na veglian ins betg vegnir sut las rodas quai che pertutga las medias rumantschas. Il giavisch saja, ch’ins vegnia resguardà e chattia era sco minoritad en il mund rumantsch l’access medial: «Nus vulain vinavant ina pussaivladad da pudair represchentar en ina gasetta dal di la Sutselva, ch’i fiss ina gasetta per tut ils rumantschs e che betg mintga part da la Rumantschia fa per sasez insatge». I fiss bun era vers anora sch’ils rumantschs pudessan star ensemen e far insatge cuminaivel, quai fissi segir meglier per tut la Rumantschia, ha ditg Rico Michael. Ina collavuraziun cun la revista tudestga Pöschtli, che cumpara ina giada l’emna, na saja nagin’opziun.
Lia Rumantscha piglia serius ils quitads
Tar la Lia Rumantscha vegn beneventà, che la Sutselva vul mantegnair ina gasetta rumantscha. Il secretari general Martin Gabriel piglia serius ils quitads da la Sutselva, che tema per l’avegnir d’ina gasetta stampada. La Sutselva haja il medem dretg sco autras regiuns, da vegnir resguardada en ils discurs da reorganisaziun da las medias rumantschas, ha ditg Gabriel envers RTR.
RR actualitad 12:00


text:
L'IBC maina il mument ina centrala secundara sin l'areal da l'anteriur lavuratori forestal entamez la citad. Uschia ina centrala transfurmescha la tensiun electrica d'auta en tensiun media. Questa centrala furnescha electricitad als ospitals, las chasas da vegls, la citad veglia e la regiun enturn staziun. La centrala sto vegnir remplazzada ord motivs da vegliadetgna.
Damai ch'il plaz na tanscha betg al lieu ch'els èn uss vulan els midar en il chantun tranter la via da Masans dal Quader. La plazza da gieus vegniss serrada durant in onn. Quest project custass radund 20 milliuns francs che l'IBC finanziescha.
La stad 2017 duain las lavurs da construziun cumenzas, il 2018 duain quellas esser a fin. Il bajetg nov da l'IBC na saja betg malsegir pervia da radiaziun. Quai vgnia tut protegì bain. Ils plans publics per la construcziun sutterrana vegnan publitgads uffizialmain il mars.
Inventx bajegia sin l'areal da l'anteriur lavuratori forestal
Gia la fin matg ha la Citad orientà davart ina cunvegna per planisar cun la fatschenta dad IT renomada Inventix. L'Inventx ha il mument radund 140 collavuraturs. La fimra è creschida fermamain ils ultims onns. Il nov bajetg duai pussibilitar da crescher vinavant. La firma vul porscher plazzas per radund 200 persunas.
Er intginas abitaziuns sajan previsas en quest bajetg nov. La preschentaziun detagliada dal project è prevesida per la primavaira 2017. L'ultim pled en chapitel ha la finala il suveran da Cuira.
Er per l'archiv datti ina schliaziun
L'archiv da la citad da Cuira cumbatta gia dapi blers onns cun problems da plaz. Cun il nov bajetg da l'Inventx fiss er quest problem schlià. Il bajetg nov lubiss da construir stanzas specialmain adattadas per archivs. La citad planisescha in contract da fittar cun l'opziun da cumprar. Tut tenor la decisiun dal cussegl communal sto era vegnir votà davart quest contract.
RR novitads 14:00


text:
L'instanza independenta da recurs per radio e televisiun, UBI, èn arrivads l'onn passà 30 recurs novs. 25 da quels pertutgan programs da la SRG SSR. Be en trais cas han ins constatà ina violaziun da dretg.
Da tut las reclamaziuns inoltradas pertutgian 19 la Svizra tudestga, otg la Svizra taliana e trais la Svizra franzosa, ha communitgà la UBI. Emissiuns da televisiun èn vegnidas crititgadas pli savens (24 en tut) che contribuziuns da radio ed online (mintgamai trais). L'onn passà ha la UBI er liquidà 35 proceduras, da quellas anc tschintg da l'onn 2018.
Trais cas cuntrafan al dretg
Tar ils cas liquidads l'onn passà ha l'instanza constatà tar trais ina violaziun dal dretg. Per l'emprima giada ha ella approvà ina reclamaziun perquai ch'igl è vegnì cuntrafatg al scumond da discriminaziun. I sa tracta d'in rapport da televisiun da SRF dal 2018 per ina preschentaziun stereotipa d'ina dunna en connex cun las emissiuns dal campiunadi mundial il 2018.
Tar ils dus ulteriurs cas vai per avair violà il principi d'objectivitad. In cas pertutga ina contribuziun davart in cas da protecziun d'animals da la televisiun regiunala Tele Top e tar in segund cas ina contribuziun da la «Rundschau» en connex cun il cas «Pierre Maudet».
Reclamaziun tar la UBI
Las preinstanzas (8 servetschs da mediaziun) da la SRG e dals organisaturs privats registrà l'onn 2019 en total 636 reclamaziuns (2018: 485). Da quellas èn la finala 4,7% vegnidas dadas enavant a la UBI (2018: 5,4%).


text:
Asti
Asti (en lombàrt ucidentàl e 'n piemontés: Ast; en italià: Asti; en latì: Hasta Pompea; en fransés: Aste) l'è 'na cità italiàna, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti.
El sò cümü 'l g'ha 76 135 abitàncc (dàto del Dic 2013 [1]), 'na superfìce de 151 km² e 'na densità de 504 ab./km². El cunfìna coi cümü de Azzano d'Asti, Baldichieri d'Asti, Calliano, Castagnole Monferrato, Castell'Alfero, Castello di Annone, Celle Enomondo, Chiusano d'Asti, Cinaglio, Cossombrato, Isola d'Asti, Monale, Mongardino, Portacomaro, Refrancore, Revigliasco d'Asti, Rocca d'Arazzo, San Damiano d'Asti, Settime, Tigliole, Vigliano d'Asti.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
"Municipium" romano cunusìt col nòm de Hasta Pompeia o apò apéna Hasta, l'è stat séde del Dücàt de Asti, de la Neustria Longobàrda. Cümü lìber endèl medioévo col dirìt de "bàter monéda", l'è stat giü dei cèntri comerciài piö 'mportancc 'ntrà i sècoi XII e XIII, i sò mercàncc i g'ha svelöpàt el comèrcio e 'l crèdet en töta l'Europa.
Endèl 1312 el cümü de Asti el s'è sotamitìt de sò volontà a la protesiù del Re de Napoli Roberto d'Angiò. Endèl 1349 la cità la g'ha aclamàt Gioàn II el Paleologo marchés del Monferàt e 'ndèl 1379 la pasarà sóta Giangaleazzo Visconti, che 'l la farà deentà 'na contèa e 'ndèl 1387 sóta i dùchi de Orleans, come dòte per la sò fiöla Valentina Visconti, ensèma a 'n sentenér de tère, castèi e paizì che custitüìa la sò antìca Repüblica, che de alùra la vegnarà definìda con orgòi "Patria Astese"
Endèl 1531 la Contèa de Asti la vegnarà cidìda de l'Imperadùr Carlo V ai Savoia come dòte de spùze per la sò chignàda, Beatrice del Portogàl che la g'ha spuzàt el duca Carlo III de Savoia. De alùra 'n aànti la cità la g'ha seguìt le sórcc dei Savoia.
Manifestasiù[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'è cunusìda 'n töt el mónt me i sò vì, en particolàr l'Asti spumante e töcc i agn, endèl més de setèmber, se organìza a Asti giü dei concórs enologich piö 'mportàncc de töta Itàlia, ciamàt la Douja d'Or.
Rinomàt l'è apò 'l sò Palio stòrich, manifestasiù 'ntra le piö antìche d'Italia, che la se té 'ndèl més de setèmber e che la g'ha 'l sò momènt piö significatìf co la gàra dei caài montàcc "a pél" (sènsa la sèla).
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Cità 'nzemelàde[Modifega | modifica 'l sorgent]
Asti l'è nzemelàda co le cità de:
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
La milissa radical-islamica dals Talibans è sa declerada responsabla per l'attentat en la citad Lahore. Ins veglia far chapir al primminister pakistan che nagin possia impedir ils Talibans da far attentats da suicidi.
La bumba era explodida en in parc public en vischinanza dad ina plazza da giugar. Almain 70 persunas èn mortas e passa 340 vegnidas blessadas. Bleras famiglias che fan part da la minoritad cristiana en il Pakistan festivavan la festa da Pasca en il parc. Tranter las unfrendas sajan bleras dunnas ed uffants, communitgeschan las autoritads localas.
Ban condemnescha attatga
Entant ha il secretari general da l'ONU Ban Ki Moon condemnà l'attatga terroristica cun vehemenza. El pretenda da la regenza dal Pakistan da proteger meglier minoritads religiusas e tut ils ulteriurs umans en il pajais. Quai ha Ban ditg en ina communicaziun da las Naziuns Unidas.
En il Pakistan èn mo 1,6% dals radund 200 milliuns abitants cristians.
Novitads 20:00+


text:
Il minister da defensiun da l’Israel Mosche Jaalon è sa retratg da ses uffizi il venderdi. Il politicher da la partida Likud fa quest pass pervi ch’el haja «fidanza mancanta» envers il primminister Benjamin Natanjahu.
La raschun per la dispita è che Jaalon aveva intimà uffiziers d’exprimer critica, er sche quella sa drizzia cunter la regenza. Perquai aveva Netanjahu crititgà massivamain Jaalon.
Nov minister da defensiun dastgass daventar l'anteriur minister da l'exteriur Avig-dor Liebermann. Cun el aveva Netanjahu gia manà discurs la mesemna.
RR novitads 11:00


text:
Sumegliant vesa quai era ora en il Grischun. Ils resultats da tut las 114 vischnancas grischunas è enconuschent.
Per quai èsi ì
La midada da la lescha duai dar a pèrs cun malsognas geneticas e pèrs che na pon betg survegnir uffants a moda natirala dapli opziuns. Quai per evitar da dar vinavant malsognas geneticas.
Per ils adversaris vegnessi dà via libra ad in sistem per selecziunar tranter uffants ch'èn degns e da quels che n’èn betg degns da viver. Quai mainia ad ina discriminaziun da persunas cun impediments.
RR novitads 12:00++


text:
Adina puspè capiti ch’ina pitschna equipa batta ad ina gronda. E tuttina èsi mintga giada ina surpraisa. Sco quella da l’Islanda che trametta a chasa l’Engalterra: In pajais cun 150 giadas damain abitants che l’Engalterra nua che ils giugaders dattan tar Bodo/Glimt en Norvegia u tar Sundsvall en Svezia.
La victoria da l’Islanda n'è lura gnanc in zic engulada. L’equipa da l’insla ha giugà fitg bain ed intelligent – uschia ch’ella ha propi merità la victoria.
Emprima participaziun ad in grond turnier insumma
Per l’emprima giada entaifer ils 70 onns ch’i dat la naziunala islandaisa è quella sa qualifitgada per in grond turnier. Tar la premiera en Frantscha cuntinuescha l’equipa da persvader e tgi sa, forsa er l’autra dumengia encunter la Frantscha.
RR actualitad


text:
Tenor l'uffizi presidial american haja Biden ditg a Poroschenko ch'el stoppia era contribuir sia part per evitar in’escalaziun. Ils Stadis Unids da l'America pretendian il medem era da la Russia.
Las tensiuns tranter la Russia e l'Ucraina èn puspè creschidas ils dis passads. La Russia ha tratg ensemen 40’000 schuldads sin la Crim e reproschà a l'Ucraina d'avair planisà acts da sabotascha sin la peninsla Crim. L’Ucraina aveva reagì cun metter sia armada en stadi da cumbat pli aut.
La Russia aveva annectà la Crim la primavaira 2014 da l’Ucraina.
RR novitads 09:00


text:
Bardineto
Bardineto (en lìgure: Berdënei) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de 727 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 29,6 km² e 'na densità de popolasiù de 25 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Boissano, Calizzano, Castelvecchio di Rocca Barbena, Garessio (CN), Giustenice, Loano, Magliolo, Pietra Ligure, Toirano.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Bardineto l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
L’emprima giada dapi 10 onns è il team dal grond Zinédine Zidane è la Frantscha puspè ina giada en il mezfinal dad in grond champiunadi. Grazia ad ina prestaziun suverana encunter l’Islanda s’ha la Frantscha qualifitgada per il mezfinal da l’Euro en il agen pajais. Là fruntan «les Bleus» sin la Germania.
Dentant - l’euforia per l’atgna squadra e per il champiunadi insumma è anc modesta en Frantscha. Sche la squadra naziunala na dat betg na ves'ins quasi ni fans da ballape a ni in tricot da la squadra naziunala a Paris. Ins vesa strusch in «libli» da ballape.
Pir dapi che la Frantscha ha fatg il pass tranter las meglras 4 equipas dal turnier è la sbrinzla da l’entusiassem planet rivada era tar ils fans. Quels spetgan uss sa chapescha che la Frantscha fa revantscha per la sconfitta d’avant duos onns en il quart final dal champiunadi mundial en Brasilia.


text:
Passa 1'100 aspectaturs han guardà la partida tranter il club da la Bundesliga ed il club local sin la plazza da ballape «Crap Gries» a Schluein.
Quai è stà in bun gieu. Il plaschair è segiramain stà en il center, era sche nus avevan ordavant che nus perdian. En il campiunadi è il squitsch secapescha adina avant maun, quai che n’è betg stà il cas qua.
Terrada amicabla
Trais giugaders hal HSV èn stads engaschads cun equipas naziunalas a l’EURO en Frantscha. Els han mancà a Crap Gries, tranter els il Svizzer Johan Djourou.
Il gieu sco tal è stà – sto spetgà – monoton ed è vegnì dominà cleramain dal HSV. La finala ha l’USSI rinforzada pers cun 0:13. L'attatgader Sven Schipplock ha tutgà 7 giadas per ils Tudestgs. L’onn passà aveva quai er dà 13 gols. Dentant avevan ils indigens almain sajettà in gol d’onur.
In eveniment è il gieu era stà per il giuven Rafael Deplazes (18) da Disla. El è in dals pli gronds talents da ballape da la Surselva ed è actualmain giugader da l’emprima liga da Balzers. «Mia finamira èsi segiramain da pudair dar in mument en ina liga anc pli auta. La proxima stagiun sun jau en mintga cas dentant anc a Balzers».
RR novitads 22:00


text:
La PCD Svizra possia emprender da la PCD giuvna l'engaschament, la PCD giuvna da la PCD la vista globala. Quai dian Gerhard Pfister, il nov president da la PCD Svizra e dapi 13 onns cusseglier naziunal dal chantun Zug, e Tino Schneider, il deputà Grischun dapi l'onn 2014 e president da la PCD giuvna Svizra. Tips n'ha Pfister dentant betg per ils giuvens, els fetschian tut endretg. Il giuven Schneider ha sco tip per Pfister, da tegnair la dira.
Insumma, en quai inscunter han els quasi be cumpliments in per l'auter - almain davant il microfon. Er en la dumanda, che ch'il «C» da la partida cristiandemocratica muntia per els, na vegnan els betg els chavels in a l'auter. Els dattan omadus respostas fitg humanisticas, quasi respostas sco ord las statutas: «Il C munta per mai dignitad umana, libertad e valurs», di Gerhard Pfister. Tino Schneider aschunta: «Per mai munta il C maniera, giustia e convivenza.» Pia, las differenzas tranter la partida-mamma e la partida dals giuvens n'èn betg uschè grondas.


text:
Els èn da l'avis ch'i dovria ulteriuras examinaziuns cunquai ch'il manischunz dal bus aveva da prender antidepressiva. Il Tribunal federal argumentescha sia sentenzia uschia ch'ina accusaziun saja sclaussa cunquai ch'il manischunz dal bus è mort tar l'accident. In process civil saja dentant era pussaivel suenter questa sentenzia.
Tar l'accident dal mars 2012 eran 28 persunas mortas. Tranter quellas 22 uffants da la Belgia ch'avevan fatg vacanzas da skis en Svizra. Tenor il rapport da l'accident era inattenziun u ina flaivlezza dal manischunz la raschun.
RR novitads 14:00


text:
VOGLIA DI RISCOPRIRE IL DIALETTO TIRANESE: 13^ E ULTIMA PUNTATA
CULTURA E SPETTACOLO - 07 02 2014 -
Questa può essere una buona occasione per chi ha voglia di riscoprire il dialetto tiranese dei primi del ’900 e capire il significato di alcuni vocaboli desueti nella parlata dialettale attuale.
Ezio Maifrè
Credere, ubbidire e combattere”
I bèi témp.
Tredicesima parte parte
I bòci iè sémpri stacc bòci e tra ‘na leziùn e l’òtra sü l’autarchìa e ‘na giütadìna ‘n ca, i sa rabatàva par giügà ‘n pit, an giügà tüt anventàa e facc sü cun ròba nustràna di grancc anventùr di noss témp, àa lur cun sü tücc li bràghi cürti cùi pèzi. Gh’éra la rüsca (corteccia) par fa sü i scìi, strasc par i fùtbai (palloni) de ciapà a pesciàdi, i cüscinèt sùta ‘n às par al munupàtin, la bìci a scat fis dèl pa par andà a pedalìn (con un pedale solo), a gavèl tüt sgalèrsc (storto di traverso) cun la gàmba süta ‘l telée u a menacül süla sèla trop òlta, la sfiùnda de ciapà pàsar, al slizèt facc a bob u ‘l carèt de casèta de ‘nviàs giù di Barfìi cu ‘na velucità de mat, li cìchi rùsi, li azàli, li verüs’ci, li védri de gazùsa, li cristàli cul sbròdul de giügà (tipi di bilie) ‘n di tröcc di risc (buchi nel selciato) e di curt, a sfidà i campiùn dèl pòlach d’or di òtri cuntràdi, fil de fèr par fa sü ‘l ferèt (gioco del ferretto), al scersciùn de biciclèta u chèl de ghìsa dèla pìgna de ca cun la sùa bràva manèta de calcàl (spingerlo), il mànach de scùa par la lìpa, la scàtula de laméra cun int al böcc de fa sultà cun al carbùro, la ciàv piéna de capèli de zufraghìn de fa s’ciupà cun an ciòo, la scerebutàna de bufà fo sörgu sgrafignàa ‘n tèl scrign de ca, càni de bambù par fa sü lànsci, frèci de bachèti de umbrèla de tirà cul’arch de scialèsc (salice) ‘n ti béghi (baruffe) cun li òtri bàndi de buciàsci; cùra ‘l piuvéva gh’éra i figürìni de ‘ngiüinà, i tulòcc (tappi a corona appiattiti) de picà int par al mür sùta la tècia, i ricalcamanìn (decalcamanie), l’òca, la tùmbula, ‘l minghìn-mingòn cùi nisciöli u i fasöi (indovinello) e se li risùrsi de fa sü li mancàva, i giügàva a quarantün u piacaröla (nascondino), àla piàta, a am-salàm, a scavalchèta, a ciaùn, a cafè u i truàva témp par sgrafignà capelìn de biciclèta, sgunfià cuertùn de càmius, spacà bicerìn (isolatori di corrente) cun la sfiùnda süi pilùn dèla lüs u giügà al dutùr cun li raisìni tiràdi ‘n crapéna par iscì rüàch a palpàli sü ‘n pit.
“Eh i noss bèi témp”, ‘ncuminciàa cun la papìna tastàda dèl’àva sénsa déncc; iè ‘ndàcc, finìi par sémpri e i tùrna pü, ma iè regòrcc luntàn che s’pü mìga scancelà, i rapresénta ‘n épuca sciùra (ricca) de ròba ümàna dèla gént cun nigùt, iéra témp che ‘nsegnàva ‘l valùr de chèl poch che s’gh’éra, a cuntàt ün cul’òtru ‘n amisìzia, unestà e s’cetèza.
An cunclüsiùn, stu stòria de robi pasàdi, la völ mìga rimpiàncc la mìa pèrsa giuentü; ‘l fil de sti regòrcc m’à purtàa amò ‘na òlta ‘n chél mund che bée u mal l’éra iscì, al mund di noss témp che doputüt ié stacc àa tant e tant bèi de vulè casciài giù ‘n tèl mè valisìn de tö sü par emigrà e tegnìm cumpagnìa ‘n di dì de magùn. Su diventàa ‘n furèst de pasapòrt, u duüü ‘mparà òtri léngui par guadagnà chèl pan pos (raffermo) di sèt crùsti, ma sòo iscì frèsch de amò parlà ‘l noss dialèt e tastà la saüü dèli nòsi ròbi de ca, de chèla ca luntàna fàcia sü de sas cun tècc de piödi, ma sémpri iscì visìna al cör dèl’emigrànt che regòrda ànca tancc amìs cun i söö num scupelàa a föch nèla sùa mént.
Fine.
Un caro ringraziamento all’Amico Cici Bonazzi per avermi ricordato e insegnato il
significato di molte parole dialettali tiranesi quasi scomparse o desuete, anche nella mia attuale parlata dialettale.
Ezio Maifrè
GALLERY
POTREBBE INTERESSARTI ANCHE:
LASCIA UN COMMENTO:
DEVI ESSERE REGISTRATO PER POTER COMMENTARE LA NOTIZIA! EFFETTUA IL LOGIN O REGISTRATI.
0 COMMENTI


text:
La selvaschina reducescha l’enviern sia temperatura dal corp, uschia ch’ella ha sulet anc tranter 17 e 20 grads temperatura, declera il guardiaselvaschina e manader dal district 2 da chatscha, Arnold Caminada. Uschia possia il tschierv surmuntar era in pli lung temp da navadas, senza perder grond energia. Surtut entras sportists da naiv u era entras persunas che vulan fotografar vegnia la selvaschina disturbada. Da quels disturbis hajan prendì tiers ils ultims onns.
Turissem e protecziun da selvaschina
Il turissem gioga in'impurtanta rolla en noss chantun. Ma il turissem e la selvaschina possian ir in sper l’auter ora. Surtut sche tut las persunas resguardian las zonas da ruaus. En Surselva hai il mument radund 50 talas zonas da ruaus, declera Arnold Caminada. Ina da las lavurs principalas il mument saja da far attent la populaziun, da laschar en ruaus la selvaschina cunzunt en questas zonas. Tar ina situaziun cun ina tala navada entaifer curt temp, saja quai er pussaivel d'instradar zonas da ruaus temporaras, accentuescha Arnold Caminada.
Betg pavlar ils animals
Cun pavlar la selvaschina vegnia quella concentrada en in pitschen territori ed uschia sajan donns vi dal guaud programmads. Plinavant saja vegnì observà ed era cumprovà che cun pavlar la selvaschina profiteschian surtut ils animals dominants. Ils animals flaivels na vegnian betg uschè tgunsch vitiers ina starliera, accentuescha il guardia selvaschina Gion Bundi. Era la biologia da l'animal selvadi saja concepida uschia ch’il magun vegnia pli pitschens durant l’enviern e cun porscher fain u auter pavel, na vegnia quest proceder biologic betg activà e la selvaschina pateschia, uschia Arnold Caminada.
Adina lavur per ils guardiaselvaschina
Durant l'entir onn vegni fatg la planisaziun e dumbraziun da chatscha. Uschia vegnia mintga animal observà ed era mintga animal ch’ins chattia futsch registrà e protocollà. Uschia possia il dumber dals animals vegnir stimà fitg bain, di Arnold Caminada. Plinavant saja impurtant che la populaziun annunzia a l'Uffizi chantunal da chatscha animals chattads u era observaziuns che han da far cun disturbis da la selvaschina. Senza las annunzias da la populaziun saja quai quasi nunpussaivel da far la lavur, quai surtut pervi ch’il territori saja grond.
RR actualitad 07:00


text:
Mintga lieu ha si'atgna istorgia. E cun il passà sa sviluppeschan cun il temp era tradiziuns. Tradiziuns che vegnan anc oz festivads cun grond plaschair davent da giuven fin vegl.
«Haaggeri» e «Achetringele»
En la vischnanca Samstagern en il chantun Turitg van ils umens giuvens sin via per far ina massa canera la notg da Silvester. Cun brunsinas e giaischlas vegn fatg canera durant la tradiziun «Haaggeri» per far fugir ils spierts nauschs. Uschia sappia il nov onn entschaiver cun blera fortuna. Era a Laupen en il chantun Berna datti cun il «Achetringele» ina tradiziun sumeglianta.
Fier-chaval dat cletg
A Möhlin en il chantun Argovia fa il fravi Hans Mahrer curt avant mesanotg in fier-chaval entamez la vischnanca. In dals aspectaturs survegn lura il fier-chaval che permetta a la persuna bler cletg per il nov onn. Quest usit ha cumenzà sco sgnocca avant 50 onns, ussa visitan dentant tschients persunas mintg'onn il spectacul, sco Hans Mahrer declera.
RTR actualitad 17:00


text:
Il Cussegl federal vul avrir dal tuttafatg il martgà da l’electricitad.
En il futur duain er privats dastgar tscherner libramain lur furniturs d'electricitad è betg be firmas. Plinavant duain energias regenerablas vegnir promovidas pli fitg, quai dentant cun novas mesiras.
Liberalisaziun dal martgà na tanscha betg
La liberalisaziun dal martgà d'electricitad na tanschia betg per cuntanscher las finamiras da la strategia d'energia 2050, ha ditg la ministra d'energia Simonetta Sommaruga oz a Berna.
Ins veglia en tutta cas avrir cumplettamain il martgà d'electricitad. Quella liberalisaziun è dentant dapi onns dispitaivla. Il 2002 aveva la populaziun vuschà cunter questa liberalisaziun. Il 2007 aveva il parlament deliberà ina lescha, che prevesa ina liberalisaziun successiva; a l'entschatta per interpresas grondas, silsuenter per fatschentas pitschnas e chasadas.
Per interpresas grondas è il martgà liberalisà dapi il 2009. L'avertura dal martgà per chasadas ha il Cussegl dentant spustà il 2016. Avant in onn ha la regenza alura fatg ina nova emprova per la liberalisaziun, da quest temp anc cun la ministra d'energia Doris Leuthard.
Maioritad per la liberalisaziun
En la consultaziun saja in maioritad stada en favur d’ina liberalisaziun cumpletta dal martgà da l’electricitad, ha communitgà il Cussegl federal. Quai dentant cun mesiras accumpagnantas per rinforzar la segirezza dal provediment e cuntanscher las finamiras da la strategia d'energia 2050.
Il Cussegl federal ha ord quest motiv incumbensà il departament da Simonetta Sommaruga d'elavurar mesiras correspundentas. Ils emprims resultats duai dar la primavaira dal 2020. Silsuenter datti da nov ina consultaziun.
Detagls n'èn anc betg clers
Ils detagls da la liberalisaziun n'èn anc betg enconuschent. La proposta ch'il Cussegl federal aveva tramess en consultaziun avant in onn preveseva che consumentas e consuments dastgian mintgamai midar la fin da l'onn lur furnitur.
La Partida Socialdemocratica, la partida da Sommaruga, refusa ina liberalisaziun. Ins possia pir discurrer da questa mesira, cura che la cunvegna d'energia saja en vigur. Las partidas burgaisas èn per ina liberalisaziun.
RR novitads 16:00


text:
Il president da la Republica Federala Tudestga, Joachim Gauck, na candidescha l’auter otg betg pli per ina segunda perioda d’uffizi. Quai ha communitgà il politicher da 76 onns en il chastè Bellevue a Berlin.
I saja ina grond’onur dad esser en uffizi fin il 2017. Però na possia el betg garantir che sia sanadad lubeschia in’ulteriura perioda d’uffizi, ha argumentà Gauck sia decisiun.
Il teolog è vegnì elegì il mars 2012 dad in’allianza da CSU, CDU, FDP, SPD e Verds en il pli aut uffizi public da la Germania suenter che Christian Wulff ha stuì demissiunar pervi dad in scandal da corrupziun. Wulff è be stà 2 onns en uffizi.
L’Assamblea federala tudestga sa raduna ils 12 da favrer 2017 per eleger la successura u il successur da Joachim Gauck.
Reacziuns sin la decisiun da Gauck
La chanceliera tudestga Angela Merkel deplorescha ch’il president tudestg Joachim Gauck na vul betg pli candidar per ina ulteriura perioda d’uffizi. Sco Merkel ha ditg, avess ella giavischà ina ulteriura perioda d’uffizi. L’atun vegnia ella a decider davart la successiun da Gauck.
Er il parsura da la SPD Sigmar Gabriel ha deplorà la decisiun da Gauck.
RR novitads 14:00


text:
Fragaria vesca
La Fragaria vesca (en bresà: Maöla salvàdega, Maöla de bósc o piö de spès apéna Maöla, en insübrich magiustra) l'è 'na piantìna erbàcea de la famìa botànica de le Rosaceae. La crès endèi sotabósc ma la vé apò a cultiàda per i sò fröcc, dèle fàlse bache picinìne condèn bù udùr bèl fòrte.
L'è diferènta de le varietà ibride che de sòlit vé cultiàde 'ndèi órcc. En confrónt a chèle ìbride, el fröt de la F. vesca l'è piö pesèn e mulzì (vesca en latì völ dì mulzì).
Descrisiù[Modifega | modifica 'l sorgent]
Le fòie i è tacàde a la base en ciöfècc picinì, i è trifoiàde e capetàde.
I fiùr i è picinì e biànc e i g'ha de 4 a 6 pétali. I fiorés endèl perìode de bril a löi, e a le ólte le refiorés apò 'n autùno.
Chèl che de sòlit l'è cunsideràt el fröt de la maöla, de fat l'è 'n fals-fröt. I fröcc véri e pròpri i sarès i granì che se èt sö la superfìce del fals-fröt.
Habitat[Modifega | modifica 'l sorgent]
F. vesca l'è uriginària de l'Eurasia, la crès salvàdega en töta Europa e l'Asia setentriunàla. La preferés i teré ömecc, bèi drenàcc, ric de nütrièncc e de humus; la g'ha bizògn de 'n bris de sùl ma mìa tròp, de sòlit la crès endèle radüre, ai màrzegn dei bósc de los bosques o endèi bósc mìa tròp spès.
Üzo[Modifega | modifica 'l sorgent]
Come èrba medicinàl la maöla la pöl véser dopràda per calmà i dulùr gastrointestinài.
I prensépe atìf cuntignìcc endèla piànta i è dèi oli esensiài, tanì e flavone.
L'è bastànsa rìca de vitamìna C, de iòdio, de fèr, de càlcio, de fòsforo. De mìa sotastimà apò a la prezènsa endèl fröt de acido salicilico. Se ghe atreböés proprietà depuratìve e diurétiche. L'è 'ndicàda per le 'nfiamasiù de la bóca e de la góla.
Pusìbol cunfuziù[Modifega | modifica 'l sorgent]
- la pöl véser cunfundìda co la Duchesnea indica, che però la g'ha gnè udùr gnè saùr e adognimòdo l'è mìa vilinùza.


text:
Scursalar ed ir cun bob è legher e fa plaschair. Pli spert ch’i va e meglier ch’i è. Il pli spert va quai sin l’Olympia Bobrun a San Murezzan/Schlarigna. Ina da las sulettats boberas che vegnan fatgas mintg'onn da nov e quai a maun. Sin quella bobera van ils pilots cun 130 km l’ura, pli spert ch’in auto sin l’autostrada!
Bobera a San Murezzan è singulara
La bobera a San Murezzan è il sulet canal da glatsch natiral. Sco mintg'onn hani fatg ella a maun durant trais emnas, quai era per la stagiun 2017/2018. Guardai sezza...


text:
Ai 9 de merz ą nosc pitli dla U9 abł si ultim turnoi dla sajon 2018/19 a Bulsan. La scuadres averseres fova chėst iede l HC Maran, l HC Toblach y i Foxes-Academy White. La prima partida fova contra l Maran, ulache la doi scuadres fova bėndebņ valives sun dlacia. La dlacia ne fova nia tla miėura cundizions y i jugadėures tumova do la rata suėnz. L ą durą n pez nchin che i ie ruvei ite sciche l toca tl juech y pona ąi nce vencił chėsta prima partida per 3-2. La segonda partida fova contra l Toblach. Tlo jugova nosc mutons bele scialdi miec, ma nce chėsta scuadra teniva dur y inņ fņvel n bel juech da udėi, che ie pona jit ora 4-4. L'ultima partida fova pona contra l Bulsan, ulache i nosc se ą giapą bele bėndebņ tl scumenciamėnt n goal. I minova bele de pierder contra chėsta scuadra, ma riesc ti iel garatą l goal nce ai nosc y nsci ąi inņ giapą snait y jugova drėt bėn. L jiva ite n gol ndolauter y l Gherdėina ą vencił ala fin per 7-1. Nscila ąn finą via chėsta sajon drėt bėn, vencian ntan duta la sajon bėn 18 partides! Per festejé iesen jic mo duc deberieda dal Mc Donald's y ai mutons ti ąl sapł drėt bel! Rengrazion duc chėi che ą for judą ntėurite y dantaldut i trainadėures y i mutons che ie for leprņ cun gran pascion.
U15 Gherdėina - Bulsan Foxes Academy 1:6 (0:3; 1:1; 0:2)
N juebia ai 7 de merz ą la U15 abł si prima partida di cherc de finela di playoff contra l Bulsan. Tl prim tėmp fova i averseres miėures y ti ą fat bele ti prim diesc menuc trėi goi ala scuadra dl Gherdėina. Tl segondo y terzo tėmp teniva pona l Gherdėina pea cun l Bulsan, trat sun cassa ąn feter unfat, ma la ne butova nia a fé ite goi y nsci ą nosc mutons perdł chėsta partida per 1:6. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Ben Linder.
U15 Bulsan Foxes Academy - Gherdėina 6:1 (1:0; 1:0; 4:1)
N dumėnia ai 10 de merz fņvel pona la partida de ėuta per la U15 a Bulsan. Nce tlo ne ąla nia ulł vester, nce sce per doi tėmps ą i mutons tenģ pea drėt bėn. Tl terzo tėmp se ąi pona giapą 4 goi, perdan nce chėsta segonda partida. Cun chėsta ie nsci fineda via nce per chėsta scuadra la sajon 2018-19. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Tommy Delucca.
U19 Eppan - Gherdėina 3:0 (0:0; 2:0; 1:0)
N mierculdi ai 13 de merz ą la scuadra dla U19 jugą si ultima partida de campiunat a Eppan, inņ n iede cumpedei y sciche segondo verdiaporta ą messł tenģ ca n jugadėur. La scuadra aversera fova plu ativa y n udova che i ulova vėncer chėsta ultima partida. Fina via l campiunat nce per la U19.


text:
ladin de Gherdëna
Nfurmazions aldò dl art. 13 dl Regulamënt UE 2016/679 dl Parlamënt Europeich y dl Cunsëi di 27 d'auril dl 2016
Tituler dl tratamënt di dac persunei
Tituler dl tratamënt di dac persunei ie la Provinzia autonoma de Bulsan, Plaza Silvius Magnago 4, Palaz provinziel 3a, 39100 Bulsan, e-mail: direzionegenerale@provincia.bz.it PEC: generaldirektion.direzionegenerale@pec.prov.bz.it.
Respunsabl dla prutezion di dac (RPD)
I dac de cuntat dl RPD dla Provinzia autonoma de Bulsan ie: Provinzia autonoma de Bulsan, Palaz provinziel 1, Ufize Urganisazion, Plaza Silvius Magnago 1, 39100 Bulsan; e-mail: rpd@provincia.bz.it; PEC: rpd_dsb@pec.prov.bz.it.
Fins dl tratamënt
I dac dai ju unirà elaburei, nce tla forma eletronica, dal personal dl’aministrazion provinziela autorisà per i fins istituzionei cunliei cun l pruzedimënt aministratif per chël che i vën dac ca, aldò dl decret dl Presidënt dla Republica di 26 delugio dl 1976, n. 752. La persona nciarieda dl tratamënt di dac ie l Diretëur/la Diretëura pro tempore dla Repartizion Presidënza y Relazion esteres te si sënta. L ie de ublianza dé ju i dac acioche i duvëies aministratifs damandei posse unì dejëuc. Sce n ne dà nia ju i dac damandei ne puderan nia jì inant cun la dumandes y ghiranzes dates ju.
Comunicazion y destinateres di dac
I dac puderà unì comunichei a d'autri sogec publics sciche al'Agenzia dla Ntredes, al’aministrazions stateles, ai Chemuns y ala Region Trentin-Südtirol, per ademplì i duvieres de lege tl cheder dl dejëujamënt de si funzions istituzioneles y a uni moda n relazion al pruzedimënt aministratif metù a jì. I puderà nce unì lascei fac al savëi a sogec che pieta servijes per la manutenzion y gestion dl sistem nfurmatich dl’aministrazion provinziela y/o dla plata internet istituzionela dl ënt nce tla maniera dl cloud computing. L cloud provider Microsoft Italia Srl, che ti mët a despusizion ala Provinzia l servisc Office365, s'à mpenià aldò dl cuntrat de ne trasferì nia i dac persunei ora dla Union Europeica y di paejes dl raion economich europeich (Norvegia, Islanda y Liechtenstein).
Defujion
Ulache la defujion di dac ie ublienta per ademplì duvieres spezifics de publizità preudui dal urdinamënt valëivl, ne vëniel nia arzicà la garanzies preududes da despusizions de lege sun la prutezion di dac persunei che reverda la persona nteresseda.
Dureda I dac unirà tenii su per l tëmp che ie de bujën per ademplì i duvieres de lege n forza tla materia fischela, cuntabla y aministrativa.
Dërc dla persona nteresseda
Aldò dla desposizions de lege valëivles possa uni persona nteresseda, sun dumanda, for ruvé permez a si dac; sce la i rata falei o nia cumplec possela se damandé che i vënie mudei o ntegrei; la possa damandé che i ne vënie nia elaburei, che i vëniei cancelei o che l vënie limità l tratamënt tan inant che l ie preudù dala lege. Tl ultimo cajo possa i dac persunei cun n tratamënt limità, stluta ora la cunservazion, mé unì elaburei cun l'autorisazion dla persona che fej dumanda per l eserzize giudizier de n dërt dl tituler, per la prutezion di dërc de terzi o per rejons de gran nteres publich.
La dumanda ie da garat sun chësta plata web: http://www.provinzia.bz.it/la/aministraziun-trasparenta/de-plu-dac.asp .
Recurs
La persona nteresseda possa fé na retlamazion pra l Garant per la prutezion di dac o pra l’autorità giurisdiziunela, sce la ne giapa nia na resposta te 30 dis da canche la à dat ju la dumanda, ora che sce l terminn vën slungià cun mutivazion nchin a 60 dis per rejons liedes ala cumplessità dla dumanda o ajache l ie tan de dumandes.


text:
Sco emprim han tscherts bogns stuì avrir pli tard che planisà pervi dal coronavirus. Silsuenter n'è l'aura betg propi stada ideala il zercladur. Il fanadur èsi lura dentant marschà ti mordio. Quai è il tenor tar tut ils bogns averts dumandads (Bravuogn, Cuira, Glion, Scuol).
Fitg bunas cifras cunzunt en bogns pitschens
Cunzunt ils bogns in zichel pli pitschens da Bravuogn e Scuol pon mirar enavos sin ina fitg buna stad. A Bravuogn quinta il manader Tobias Baumann cun 50% dapli giasts ch'en la media dals davos 5 fin 6 onns. Era il responsabel per il bogn Vulpera a Scuol, Karlheinz Zegg, di ch'els hajan gì 20% dapli entradas che autras stads.
Bogns averts pli gronds han in zichel pli grev
L'entira sperdita chaschunada dal coronavirus na vegnian els betg dal tuttafatg a pudair cumpensar, di il manader dal bogn Obere Au a Cuira, Sandro Straub. Schegea ch'ins haja il fanadur gì 30% dapli giasts, per quai saja durant il zercladur simplamain stà memia schletta aura.
Aziz Cheikh, il manader dal bogn Fontanivas a Glion, ha fin ussa pudì notar 28'000 visitadras e visitaders. Ils ultims onns han els adina gì tranter 32'000 e 34'000 giasts. I saja dentant pussaivel dad anc cuntanscher quai dumber, cunquai ch'els han avert fin l'entschatta settember. E quai malgrà ch'els han pudì avrir il bogn pir in mais pli tard che planisà.
Era bunas cifras al Lag la Cauma
La situaziun al Lag la Cauma a Flem sa preschenta sumeglianta sco tar ils bogns averts. Il zercladur n'èsi anc betg marschà uschè bain, il fanadur percunter tant pli. En cumparegliaziun cun la stad 2019 ha il Lag la Cauma gì quest onn 15% dapli giasts e quai malgrà il lockdown.


text:
Per prest ina mesa milliarda dollars ha il concern d'assicuranzas Zurich Insurance surpiglià la fatschenta da ses concurrent australian QBE en a America Latina. Grazia a questa surpigliada daventia il concern d'assicuranza svizzer il numer in en l'Argentina ed il numer trais en l'Ecuador, declera l'interpresa.
La transacziun sto anc vegnir lubida da las autoritads. Enfin la fin dal 2018 duai ella dentant esser gartegiada. Finanziada vegn ella tenor atgnas indicaziuns cun agens meds.
Entradas QBE
Las entradas da premias da la fatschenta ch'il concern svizzer vul surpigliar han l’onn passà muntà a radund 790 milliuns dollars.
RR novitads 06:00


text:
Cumpetenzas
La Cumissiun da grazia è responsabla per las dumondas da grazia che pertutgan las decisiuns dal Tribunal penal federal u d’ina autoritad administrativa federala, ma era per sentenzias militaras che vegnan pronunziadas dal Tribunal federal. La cumissiun transferescha las dumondas da grazia al Cussegl federal che preschenta in rapport ed ina proposta da decisiun. A medem temp examinescha era la cumissiun sezza la dumonda e suttametta ses rapport a l’Assamblea federala per la decisiun.
Dal 2004 fin il 2011 era la CGra er responsabla per las activitads da la cumissiun da reabilitaziun.
Cumissiun da reabilitaziun
Commembers Cussegl naziunal
Commembers Cussegl dals chantuns
Secretariat da la cumissiun


text:
Tgi che ha sco emprim rut l'armistizi n'è dentant betg cler. Medias simpatisantas da la regenza reproschan als rebels d'avair attatgà sco emprims. Tenor ils rebels, hajan las truppas da la regenza rut sco prims l'armistizi.
Ils Stadis Unids e la Russia avevan negozià in armistizi per la Siria. En lur bratscha giaschia la speranza da puspè pudair cumenzar discurs per obtegnair pasch en il pajais. En la guerra sajan mortas dapi il cumenzament da la guerra, la primavaira 2011, passa 300'000 persunas.
La guerra che cuzza gia dapi tschintg onns en Siria saja sa sviluppà tar ina crisa mundiala La Svizra haja dapi il cumenzament da la guerra piglià diversas mesiras.
L'agid svizzer en Siria
250 milliuns francs ha la Svizra fin ussa mess a disposiziun per gidar en Siria la populaziun che pattescha da la guerra. Quai resulta dal rapport dal cussegl federal pertutgant l'engschi svizzer en Siria.
Dapi il settember 2013 haja la Svizra ultra da quai possibilità a 4200 Sirianas e Sirians d'immigrar sin via segira en Svizra. Sin plaun europeic saja la Svizra s'engaschada per dapli solidaritad, quai vul dir, che las incumbensas per surventscher la crisa da fugitivs vegnian repartidas a moda pli gista sin tut ils pajais.
RR novitads 14:00


text:
Soquànti cunsiderasiòun mìa 'dl incō
Soquànti cunsiderasiòun mìa 'dl incō (Considerazioni inattuali in itagliàn, Unzeitgemäße Betrachtungen in tedèsch) l' è na racòlta 'd quàter scrit sia filuśòfic che pulèmic, 'd al filòśuf tudès'c Nietzsche, publichê tra 'l 1873 e 'l 1876.
Secònd quèl ch' a s è catê in di só apùnt, al numèr di scrìt ch' i avrèven duvû cumpòr cal liber chè, i éren trèdeś, mo pò mìa tùt i ìven vìst la lùś. 'L intendimèint 'd cla publicasiòun chè 'l éra 'd quistiunèr in sìm' al mond 'dla cultùra tedèsca 'd cal mèinter.
David Strauss, al cunfesór e 'l scritór
In cal scrìt chè (David Strauss: der Bekenner und der Schriftsteller) al Nietzsche al quistiòuna in sìm' a 'l óvra 'dal tudès'c David Strauss vgnùda fóra in dal 1871, L' antìg e 'l nóv crèder: na cunfesiòun, in dû 's catèva spieghê al storicìś'm 'd al Strauss, mèinter che invéci chè al Nietzsche al gh' dà còunter dgènd-eg 'dl òm fels, campiòun 'd la cultùra degenerèda tudèsca 'd cal mumèint.
C’est ainsi que David Strauss, un véritable satisfait en face de nos conditions de culture, un philistin-type, parle une fois, avec des tournures de phrases caractéristiques de la « philosophie d’Arthur Schopenhauer, pleine d’esprit, il est vrai, mais souvent malsaine et peu profitable ». Car une circonstance fâcheuse veut que ce soit surtout sur ce qui est « malsain et peu profitable » que « l’esprit » aime à descendre avec une particulière sympathie et que le philistin lui-même, lorsqu’il lui arrive d’étre loyal envers lui même, éprouve en face des produits philosophiques que ses semblables mettent au jour quelque chose qui ressemble beaucoup à du manque d’esprit, bien que ce soit d’une philosophie saine et profitable.
Il arrive, çà et là, que les philistins, à condition qu’ils soient entre eux, boivent une bonne bouteille et se souviennent honnètement et naïvement, lorsque la langue se délie, des grands faits de guerre auxquels ils ont pris part. Alors bien des choses viennent au jour que l’on cache généralement avec crainte.»
'L è acsè che David Strauss ch'l è un 'd quī dimòndi cuntèint 'd el cundisiòun 'dla nostra cultùra, un grèt cum' a gh'n è tant, al descòr na volta, cun di gir ed frêś propi 'dla « filuśufìa 'd al Shopenhauer, pina 'd spìrit, 'l è vera, mo despès mia sana e poc ùtil». Perchè un chèś sfurtunê al vōl ch' a sia pròpi in sìm' a quèl ch' ann è « mia sàṅ e pòc ùtil » che a 'l «spìrit» a gh' pièś ed pugèr-es cun dimòndi simpatìa e che 'l òm grèt anca lò, quand a gh' sucéd 'd an cuntèr-es mìa dal bali, alóra davànti ai scrìt ed filuśufìa 'd i só cumpàgn, al próva un quèl ch' a pêr dla mancànsa 'd e-spìrit, anca s' a s trata ed na filuśufìa sana e ùtil.
A sucéd, chè e là, che quī grèt, quand i s cat'n insèm, i bèven na bòuna butìglia, e cun onestê e sèinsa malìsia i stàn a cuntèr-es, quand la lèngva la se śliga, 'd i grand fat ed guèra ch' i àn vist. 'L è anca in cal mumèint lè che dimòndi quêl che normalmèint a s tin quacê cun dal timōr, i vinen fora.»
In sìm' a 'l ùtil e 'l mêl ch' a fa la stòria in dla vìta
Al scrìt dal 1874 (Vom Nutzen und Nachteil der Historie für das Leben) al dà na viśiòun particulèra 'd na manéra 'd léśer la stòria, mìa per na cgnusìnsia in sè stèsa, cum'l è in dl intènder 'd tùt, mo invéci secònda n' utilitê ch' la guardìs de piò a la felisitê dla vìta 'dl òm.
Al Schopenhauer cuma mìster
In cal scrìt chè dal 1874 (Schopenhauer als Erzieher) al Nietzsche al còunta che secònd lò al pinsér filuśòfic 'd al Schopenhauer al prèv fer arnàser la vitalitê dla cultùra tedèsca.
Richard Wagner a Bayreuth
Al scrìt dal 1876 (Richard Wagner in Bayreuth), in sìm' a gli idèi 'dl amìg muśicìsta Richard Wagner, al quistiòuna in na manéra mìa sèimper bòuna, al riguèrd 'dla mùśica, dal lavór e dal caràter 'd al Wagner.
Vóś lighèdi


text:
Lewis Hamilton gudogna sia cursa preferida en il Canada gia per la tschintgavla giada. Per Hamilton è quai la segunda victoria en seria suenter la victoria al Grond premi da Monaco.
Il pilot da Ferrari Sebastian Vettel ha atgnamain fatg tut endretg a la cursa en il Canada. Cun in start explosiv ha il Tudestg vargà ils dus pilots da Mercedes Hamilton e Nico Rosberg. Hamilton ha alura prendì si la cursa cunter Vettel, Rosberg croda dentant enavos.
Bler memia baud a la box
La strategia da l’equipa da Ferrari n’era la finala betg la buna. Durant ina fasa dal «safty-car» han ils responsabels clamà Vettel a la box, la finala memia baud, perquai che Vettel ha suenter anc ina giada stuì vegnir en la box, da l’autra vart ha Hamilton sulet duvrà in stop da boxa. Davos Vettel vegn il pilot da Willams Vallteri Bottas sin la plazza trais. L’avantatg en il classament general da Rosberg sin ses collega d’equipa Hamilton munta uss 9 puncts.
Sauber senza schanza
Ils dus pilots da Sauber n'han gì nagina schanza. Marcus Ericsson arriva sin plazza 15 e Felipe Nasr sin posiziun 18.
RR novitads 06:00


text:
Union of European Football Associations
L'Union of European Football Associations (Union dei Associazion Europee de Folber in lombard), pussee semplicement UEFA (parnonzia lombarda /'wefa/, parnonzia inglesa /juːˈeɪfə/, parnonzia italiana /'wɛfa/) a l'è el corp aministrativ per i associazion de folber in Europa, anca se tants member g'hann parts del territori o inn per intreg in Asia. L'è anca vœna dei ses confederazion qe fann su el corp governativ de la FIFA. L'UEFA la consist de 55 associazion nazionai.
Henri Delaunay l'è stad el prim segretari jeneral e Ebbe Schwartz el prim president. El president a'l dì d'incœ a l'è Aleksander Čeferin, un ex president de la Associazion de Folber de la Slovenia, qe l'è stad elejud 'me el setim president de l'UEFA, e donca l'è deventad anca el vice-president de la FIFA.
L'UEFA la rapresenta i associazion nazionai de folber de l'Europa e la jestiss i competizion intra club e nazionai, che sont:
- El Campionad Europee de Folber
- La Coppa di Campion/UEFA Champions League
- La Coppa UEFA/UEFA Europa League
- La Supercoppa UEFA
La controlla anca i daner per i premi, i regole e i dirits dei media per qeste competizion qì.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'UEFA l'è stata fondada el 15 jugn del 1954 a Basilea,in Svizera, dopo consultazion intra i associazion italiane, francese e belge. A'l princip a g'eren domà 25 member. Fin a'l 1959, i quarter jenerai eren a Paris, pœ inn stads spostads a Berna e ind 1995 a Nyon, semper in Svizera.
Member[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ex member[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Associazion de Folber de Saarland (1954–1956), la s'è jontada a la Associazion de Folbal de la Jermania Ovest;
- Associazion de Folber de la Jermania Est (1954–1990), la s'è jontada a la Associazion de Folbal de la Jermania Ovest 'me Associazion Tedesca de Folber;
- Federazion de Folber de l'Union Sovietica (1954–1991);
- Associazion de Folber Iugoslava (1954–1992);
- Associazion de Folber de Serbia e Monteneger (1992–2006);
- Associazion de Folber Cecoslovaca (1954–1993).
Note[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Fondada comè Związek Polski Piłki Nożnej (part de la desligada Austrian Football Union) ind el 1911, un predecessor de la federazion de incœ.


text:
Moderatorin: Cò lavurast. (Corin Curschellas: gie). Bel, bella chombra. Pudains güsta tschantar giò e dar üna baderlada? (Corin Curschellas: gie). A tai as cugnuoscha jo da bleras facettas : tü fast musica, tü chantast cun divers instrumaints, componeschast töchs, jovast teater, tuot quelò gia sur trent’ons, vaivast dafatta hits, cun divers oters acturs e chantadurs lavurast bler insembel e produceschast robas incrediblas, impustüt sün rumantsch.
Corin Curschellas: Gie, aso er romontsch (Moderatorin: er romontsch), ingles e franzos. Aber, bia romontsch.


text:
Sustegn prominent per ils organisaturs dal Maraton da skis engiadinais. En vista a la preparaziun sin il proxim maraton ch'è il mars da l’onn che vegn, han ins pudì engaschar l’expert Daniel Koch. Enfin questa primavaira è el stà il manader per malsognas transmissiblas tar l'Uffizi federal da sanadad BAG ed è vegni uschia enconuschent ad in vast public sco «Mister Corona».
Gia uss pensar vid tuttas pussaivladads
Ensemen cun Daniel Koch stipuleschan ils organisaturs dal Maraton da skis engiadinais differents concepts da segirezza. In grond problem da l’ediziun da l’onn proxim è segir la gronda massa da curriduras e curridurs che vulan far part a quest classicher. Ensemen cun l'expert elavuran ins uss ils concepts da segirezza. La lavur saja intensiva, dentant era interessanta. E cun Daniel Koch han ils organisaturs dal maraton in expert fitg cumpetent en la bartga.


text:
cuntegn
Naziunal/Internaziunal
-
Wawrinka danovamain en il mezfinal a Paris
Stan Wawrinka è per la terza giada en roda en il mezfinal dal French Open. El gudogna cun 6:3, 6:3 e 6:1 cunter il Croat Marin Cilic. Wawrinka n'ha anc pers betg in set en il turnier da quest onn. En il mezfinal a Paris frunta Wawrinka sin Andy Murray. Il medem duel sco avant in onn.
Andy Murray ha battì il giapunais Kei Nishikori en quatter sets cun 2:6, 6:1, 7:6 e 6:1. Il mezfinal tranter Murray e Wawrinka è venderdi. En l'auter mezfinal dals umens datti il duel tranter Rafael Nadal e l'Austriac Dominik Thiem. Lez ha battì il defensur dal titel Novak Djokovic en trais sets.
RR novitads 20:00


text:
Las regiuns muntagnardas hajan en general profità bain enfin fitg bain la stad. Quai di Martin Vincenz da Grischun Vacanzas. Quai vala er per il hotels conferma Andreas Züllig, president da Hotelleriesuisse. I dat dentant er regiuns ed en spezial lieus ch'han grondas difficultads. A Tavau e San Murezzan, che lavuran tradiziunalmain cun clientella internaziunala e Cuira nua ch'ils events gronds hajan mancà, saja la stad betg stada buna. Percunter hajan ils Svizzers scuvert autras regiuns sco per exempel la Val Müstair bilantschescha Züllig.
L'atun adina pli impurtant
Er senza corona saja ils ultims onns l'atun daventà adina pli impurtant per il turissem. Ussa en questa situaziun da malsegirtad saja da sperar che quellas bunas emnas da stad sa repetan er d'atun, spera Vincenz. La branscha en mintga cas stoppia sa preparar sin divers scenaris e la communicaziun saja uss pli impurtanta che mai, è Vincenz persvas.


text:
Ils davos quatter onns èn vegnids elavurads divers projects en connex cun il studi davart il futur turistic da Valragn. En tut èn vegnids investids passa 300’000 francs. Vi da quels custs è sa participà il chantun e l’agid da Muntogna Svizzer cun var in terz.
La bilantscha dals purtaders da la politica, dal turissem e Parc Beverin è positiva. Uschia è per exempel vegnida fatga ina senda da viandar da Valragn a Sufers, il bigl da Valragn è vegnì inscenà, igl è vegnì elavurà in concept gastronomic regiunal cun il tema aua, igl ha dà in program d’impuls per abitaziuns da vacanzas ed igl èn vegnidas fatgas retschertgas en connex cun l’albiert per gruppas a Spleia. Sin la senda da viandar per lung dal Rain tranter Valragn e Sufers infurmeschan tavlas d’infurmaziun davart temas da l’aua, tranter Medels e Spleia datti infurmaziuns davart il traffic da transit, e tranter Spleia e Sufers vegn infurmà davart l’agricultura.
Nizzegiar turisticamain lai da Sufers
En connex cun il project «Futur turistic Valragn» è vegnì elavurà in studi davart la realisabladad da projects turistics en connex cun il lai da fermada da Sufers. Uschia prevesa quel da far in piogn da lain a la riva dal lai, nua che pestgaders pudessan fittar bartgas. Accessibel duess quai piogn vegnir tras in sutpassadi sut l’autostrada A13. Plinavant pudessi dar ina plazza da giugar ed ina plazza da campar per durmir en tendas en il liber. Il studi prevesa era da far in lai artifizial per ir a far bogn.
Suveran sto decider co vinavant
Sche tut vegniss realisà sco previs en il studi, alura fiss da quintar cun custs da radund 850’000 francs. Anc quest onn vul la radunanza communala da Sufers tractar il tema e guardar quant grond che l’interess per nizzegiar turisticamain il lai è.
RR actualitad 17:00


text:
Sabine Süsstrunk
Copyright: SRG SSR
Commembra dal cussegl d'administraziun da la SSR
dapi il 2018
Carriera
Sabine Süsstrunk è dapi il 1999 professuressa per maletgs e preschentaziuns visualas a la facultad d'informatica e da las scienzas da communicaziun da la Scola politecnica federala Losanna (SPFL). Dal 1995 fin il 1999 è ella stada Principle Imaging Researcher tar la Corbis Corporation a Seattle en l'USA. Dal 1991 fin il 1995 ha ella instruì a la facultad da fotografia al Rochester Institute of Technology (RIT) en l'USA. Sabine Süsstrunk ha studegià a la SPFL, a la SPF ed al RIT. Ella ha fatg il doctorat en informatica a l'University of East Anglia en il Reginavel Unì.
Mandats
Fondation EPFL-WISH (commembra dal cussegl da fundaziun); Largo Films SA, Ecublens (commembra dal cussegl d'administraziun, cussegliadra); Cussegl svizzer da la scienza, Berna (presidenta).


text:
In spazi vital ed economic segir è la premissa per qualitad da viver e bainstar. Segirtad absoluta na datti dentant betg. Eveniments natirals pon periclitar umans e valurs materialas sco er la productivitad economica d’in pajas. Quai mussan eveniments, sco per exempel las inundaziuns da l’onn 2005. Cun realisar la strategia dal 2018 segirescha la Svizra ses spazi vital ed economic a lunga vista.
La strategia dal 2018 «Gestiun dals ristgs da privels da la natira» remplazza la strategia dal 2004 «Segirtad encunter ils privels da la natira». Elements cumprovads da la strategia dal 2004 vegnan persequitads e sviluppads enavant, sco per exempel il management integral da ristgs. En la strategia actualisada definescha la PLANAT las finamiras da gestiunar ils ristgs da privels da la natira e declera, co che questas finamiras pon vegnir cuntanschidas. Per sa proteger adequatamain da privels da la natira sco inundaziuns, granella, stemprads u terratrembels e per reducir ils effects d’eveniments sin ina mesira supportabla na sto la Svizra betg be augmentar sia forza da resistenza. Impurtant èsi er ch’ella daventia svelt puspè capabla d’agir suenter in eveniment. Ultra da quai sto la Svizra esser pronta e capabla da s’adattar a circumstanzas midadas. A quellas appartegnan per exempel undas da chalur u pli e pli er grevas precipitaziuns.
La strategia actualisada è adattada ad autras strategias naziunalas ed internaziunalas – sco «Svilup durabel 2016-2019» da l’Uffizi federal da svilup dal territori, «Adattaziun a la midada climatica 2012/2014» da l’Uffizi federal d’ambient u er «Sendai Framework for Disaster Risk Reduction» da l’ONU.
La strategia privels da la natira 2018 sa drizza a tut tgi ch’influenzescha cun acziuns e decisiuns la gestiun dals ristgs da privels da la natira. Tar quels s’audan tranter auter politicras e politichers sco er autoritads sin tut ils stgalims, planisadras e planisaders, proprietaris d’edifizis ed er assicuranzas. Mintga persuna, mintga instituziun porta ristgs da privels da la natira – per sa sezza sco er per la communitad. Il medem mument influenzeschan tuts ils ristgs cun lur agir e lur cumportament. Per cuntanscher las finamiras visadas èsi impurtant che tuts ageschian communablamain ed a moda solidarica.
- La Svizra gestiunescha ils privels da la natira considerond ils ritgs
- La Svizra viva ina cultura da ristgs cumplessiva
- Tuts participeschan al management integral da ristgs
- La gestiun dals privels da la natira succeda a moda solidarica
- La savida davart ils privels da la natira ed ils ristgs è actuala ed accessibla
- La gestiun dals ristgs respecta tuts aspects da la durabilitad


text:
cuntegn
Valladas talianas
-
L’auter onn 112 vischnancas en il chantun Grischun
Il chantun Grischun dumbra a partir da l'auter onn be pli 112 vischnancas actualmain èn quai anc 114. La regenza ha suttamess al Cussegl grond la missiva per la fusiun da las 3 vischnancas en la Val Mesauc – Leggia, Grono e Verdabbio.
Sco la regenza communitgescha vegn la fusiun da la nova vischnanca da Grono sustegnida cun ina contribuziun da promoziun da 5,4 milliuns francs.
Il Cussegl grond decida la fusiun en la sessiun d’avust. La fusiun duai entrar en vigur l’emprim da schaner 2017.
RR novitads 10:00


text:
Nina Zoller, la campiunessa mundiala da duatlon, ha gudagnà la cursa da 117 kilometers cun bunamain 3’000 meters differenza d’autezza ch’ha manà da Lantsch sur il Pass da l’Alvra ed il Pass dal Güglia enavos a Lantsch en in temp da 4:06.15 uras.
La sportista da Cuira da 33 onns è stada bunamain 18 minutas pli sperta che Sarah Tihanyi da Niederteufen en il chantun Appenzell Dadora. Cumplettà il podest sco terza ha Tanja Blickenstorfer da Horgen en il chantun Turitg.
Victoria austriaca tar ils umens
Tar ils umens ha gudagnà l’Austriac Patrick Hagenaars. El ha duvrà per ils 117 kilometers 3:38.44 uras ed è uschia stà passa duas minutas pli sperts che Andrea Bricalli da Cuira. Terz è vegni Dominik Salcher, in ulteriur austriac.
Nagina cursa roiala
Pervia da la situaziun actuala da corona n’han ils organisaturs da la cursa da velo Alpen Challenge curt avant la partenza betg survegnì la lubientscha dad ir sur cunfins. Uschia ha la cursa roiala, ch’avess manà sur passa 190 kilometers da Lantsch sur il Pass da l’Alvra, il Pass Malögia vers Chiavenna ed enavos sur il Pass dal Spleia a Lantsch, stuì vegnir annullada. Cunquai èn tut ils participants stads sfurzads da sa participar a la cursa curta. Tut en tut èn stads a la partenza a questa 21avla ediziun da l'Alpen Challenge 603 ciclists e 70 ciclistas.


text:
Il «Swiss Mountain Award» è in premi natiunal da l'organisaziun Pendicularas Svizra (SBS) per prestaziuns extraordinarias da la branscha da pendicularas. Premià vegnan projects e prestaziuns che pon purtar in stausch innovativ en il svilup da las pendicularas. Dotà è il premi cun 10'000 francs. Quest onn surdattan las Pendicularas svizras gia per la setavla giada il premi.
Nominads per il premi èn suandants projects:
- Schneesportparadies Arosa Lenzerheide (Arosa Bergbahnen AG)
- NESSy ZeroE Schneeerzeuger (Bächler Top Track AG)
- Geländegängiger Rollstuhl-Seewanderweg 'No limits' (Stockhornbahn AG)
Il premi vegn surdà ils 9 da november a Leysin.
RR novitads 11:00


text:
I e il emprim contact persunal tranter la presidenta ed il president. L’inscunter ha lieu mo radund 2 mais suenter l’elecziun dad Emmanuel Macron sco nov president da la Frantscha. Uschè baud na e la svizra anc mai vegnida envidada a Paris. Quai saja in segn che las relaziuns tranter ils dus pajas èn oz pli bunas sco en ils ultims onns.
Sche i va bain a la Frantscha va quai era bain cun la Svizra
Discutà sajan vegnids ina pluna temas, dentant focus era la politica svizra en connex cul ‘Uniun europeica. Era ha Emmanuel Macron ha lodà il svilup da la Svizra en il sectur da taglia. Ils auter temas ch’en vegnids tractads èn la politica dal clima, il cumbat encunter il terrorissem, l’engaschament da la Svizra en l’Ucraina, la situaziun en l’orient proxim ed en la regiun dal golf sco era la protecziun dals bains culturals internaziunals.
Suenter l’inscunter cun Emmanuel Macron ha la directura dal departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun anc gi in discurs cun il prim minister da la frantscha Edouard Philippe.
Oriundamain era planisà l’inscunter tranter la Frantscha e la Svizra per ils 3 da fanadur. Ord motivs da collisiuns da termins è l’inscunter alura vegni spustà sin ils 18-7-2017.
Colliaziun tranter la Frantscha e la Svizra
En nagin auter pajais vivan dapli svizras e svizzers a l’exteriur sco en Frantscha (200 000) e cuntrari il medem. Nagliur auter ordvart la Frantscha vivan uschè bleras franzosas e franzos sco en Svizra (180’000). Tiers vegnan anc 170’000 franzosas e franzos ch’en cunfinaris e penduleschan mintga di tranter la Frantscha e la Svizra per la lavur.
RR novitads 15:00


text:
Cianforlin
El Cianforlin, o anca cianforlinna, scopazzin, l'è on vestii, soratutt da òmen ma doperà anca di dònn.
L'è cusii in on fracch de tesuu, soratutt lana o seda, e 'l pò vigh di different fantasii.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El cianforlin el nass in di guerr prussian del secol quell de 17, doperaa dai mercenari croat, che doperaven ona sciarpa per legà el coll di sò camiss. Da li, la nobiltà francesa scomincia a imitai 'n tra 'l secol quell de 18 e quell de 19.
In di fatt, la parolla "cravatta" l'è rivada in on fracch di lengov (per esempi el lombard, el catalan, l'italian) da la parolla "croat".
Durant di primm agn del regim franchista, l'era on simbol di intelletualista catalan, e poeu l'è staa proibii perchè consideraa on simbol seccessionista.
Incoeu[Modifega | modifica 'l sorgent]
In di paes occidentai, el cianforin l'è vergott de elegant, doperà per i occasion formai, per i fest. L'è doperaa soratutt cont el smoking, indoa l'è minga tradizion doperà di olter robb.
Incoeu l'è dré a spantegàss anca per i occasion mia tropp formai, 'me i cocktail.


text:
La finamira da questa exposiziun speziala è da mussar a la glieud la producziun da charn regiunala. Plinavant vulan ins er dar la plattafurma per discussiunar davart charn e sia producziun. Per l'Uniun da purs Grischun esi impurtant da mussar che charn regiunala è da buna qualitad.
A l'exposiziun «dal prà sin maisa» chatta mintgin insatge da pruvar, emprender u discutar. Charn saja insatge per giuven e vegl.
Charn pon ins mangiar da poppin enfin en la vegliadetgna auta.
I na saja betg la finamira da persvader vegetaris e vegans da mangiar charn. Tuttina hajan ins plaschair sche la glieud survegnia quaida dad empruvar in toc ord la regiun.
RR actualitad 06:30


text:
Sco il chantun scriva han ils cussegliaders locals da privels da la natira fatg ils davos 4 onns buna lavur. Dapi il 2013 instruescha l'uffizi da guaud e privels da natira persunas en las vischnancas ch'observan il svilup da l'aura, che giuditgeschan la situaziun da privels ed ch'averteschan las autoritads communalas.
Ils cussegliaders da privels da la natira dovran enconuschientschas ed experientschas sur dals privels en lur territori per planisar il cas d'urgenza. Actualmain s'engaschan 65 cussegliaders en 80 vischnancas da tut las regiuns dal chantun Grischun per la protecziun da privels da la natira. Il chantun ha planisà d’instruir anc ulteriurs cussegliaders.
RR novitads 14:00


text:
Tar controllas d'alcohol lascha la polizia suflar l'automobilist en in apparat ch'è uschè gronds sco in telefonin. Sche quel indichescha pli pauc che 0.5 promils pon ins charrar vinavant, mussa quel tranter 0.5 e 0.8 promils lura ston ins pajar in chastì. Sch'ins ha varga 0.8 promils lura ston ins a partir dad oz suflar en quest nov apparat ch'è deponì sin il post da la polizia.
Nagina prova da sang pli
Gia ozendi ha la polizia la pussaivladad da far tests d’alcohol cun laschar suflar, communitgescha l'Uffizi federal da vias ASTRA. Il resultat tanscha fin uss sulet sco mussament sch’ils promils èn sut il cunfin da 0.8 promils. En tut ils ulteriurs cas era suenter adina da confermar il stadi d’alcoholisaziun cun ina prova da sang. Cun quest nov apparat croda ina controlla dal sang. En il futur èn provas dal sang mo anc necessarias en cas excepziunals ha communitgà l’ASTRA.
Novs apparats megliers resultats
Ils apparats novs pon uss mesirar ils promils uschè fidà ch’ina dretgira renconuscha ils resultats. Per evitar sbagls vegnan fatgas duas independentas mesiraziuns entaifer da secundas. Sche omaduas correspundian alura vegnia mussà il resultat.
L'introducziun da la nova metoda succeda uss pass per pass.
RR novitads 14:00


text:
Freiheitlichen: "al vegn venù massa cuartiers y terac a jent da foradecà"
La jent dl post mess depierpul vive te cuartiers arconcés su desche cajunciei sun na breia y ence chisc é bendebot cers
En venders à i scizeri metù a jí a Valsperch na seira de informazion sun i problems che resulteia dal desvene fora nostes valedes y nostes usanzes ai folestiers. L salament dla ciasa Paul Troger fova toch y plen. I reladours, dot. Peter Ortner, l professour architet Andreas Gottlieb Hempel y l ombolt da Toblach Bernhard Mair à duc trat ca chest problem che é entres plu da vedei. "L fabriché fora de mesura, l vene cuartiers a poura nia ai foresc', l desfé nostes beles contredes, l tré adalerch entres plu jent da foradecá che ne vuel nia vive do nost mued de vive, y la unfataria, dut chest ne pò nia plu jí inant enscí", fej alsavei i Freiheitlichen.
"L gran scrai da n venders à dit “STOP” a chisc svilups melsanns. Al é ence per nos n segn che la jent se sent arbandoneda y nia plu al segur. Nos nes on entres paré contra chesta politica da fabriché dla Svp, ma te sia superbia ne se àla mai degné de nes mete averda a nos pici. I son ruvés tant inant che te valch paisc ne pò nosta jent nia plu se empermete da sté, davia che les sourasperses da fabriché é true massa ceres. Ence i cuartiers popolars che ti someia aluesc a cajunciei arconcés sun na breia costa entratant bendebot de moneides. La jent te Gherdeina y su per l’ Alta à bele nout: chi che davagna dancialà y s’en aprofiteia é puec. I autri mess duc cialé pro desche de tel scuriés. I dinés, i dinés, dut demé per l Die dl diné. Se vene l'anima ne pèrel che sie plu degun picé. Les normes sun l fabriché mess vegní scrites da nuef!", ghira i Freiheitlichen.
"La SVP ne veid nia ite cie dann che ala fej, a d'ela ti é dut entres unfat, ala pò dut. Ai pici ne ti ciàlela bele die nia plu, y i gragn à dagnora sapù co. Medret fé gran y medret volei ester gragn. La seira da Valsperch a mostré che sen él la popolazion che mess se fé inant, mess se defene enstessa. Dadie onse nos bele dit che la gran politica ciala demé sun l gran grum. Sce nos tegnon duc adum, spo saronse bogn de devenje chest malester", scluj ju i Freiheitlichen sie comunicat.


text:
Statala de Gherdëna stlüta porvia dla tomada de lëgns sön strada
Scritto da Red.azione il 8 Luglio 2021
La strada statala de Gherdëna (SS242) é sarada porvia dla tomada de lëgns danter Pontives y Pruca. Deviaziun dl trafich por la strada statala 242dir danter Tlüses y Pontives y la strada provinziala 82.
Porvia de ones de vent danter la nöt dal mercui (7 de lugio) ala jöbia (8 de lugio) él tomé na seria de lëgns sön la strada statala de Gherdëna 242 danter Pruca y Pontives. Al é ince rové sön strada tröp material y peres y la strada á insciö gní messü stlüta al trafich. Atualmënter él le Sorvisc Strades dla Provinzia che coordinëia i laurs da romené sö y da mët en sigurté le toch de strada. “I laurs vá inant te na manira asvelta y i ciarun da podëi daurí la strada sön öna na striara por indoman da sëra”, dij Alexander Zelger dl Sorvisc Strades. Dlungia le Sorvisc strades él sön le post le Ofize Geologia dla Provinzia y döes impreses inciariades da romené sö.
Deviaziun dl trafich por la strada provinziala 82 danter Pruca y Laion/Ried y por la strada statala 242dir danter Tlüses y Pontives.


text:
Sur da nus
Let’s talk about us
Helvetiarockt è il post da coordinaziun e la plattafurma da rait svizzra per musicistas* da jazz, pop e rock. Dapi 2009 s’engascha l’uniun per in augment signifitgant da la quota da dunnas* en la scena da musica svizra. Cun nossas purschidas per dunnas* giuvnas stgaffin nus in simpel access tar la musica, promovain e colliain musicistas* professiunalas e sensibilisain la branscha. Nus pretendain ina visibilitad e renconuschientscha adequata da dunnas* e line-ups, teams e gremis equilibrads da gender. A medem temp inspirain nus di per di umans, da metter en dumonda l’existent e da chattar cuminaivlamain soluziuns.
Team
-
Angela Addo
Regiomanagement Inner & Ost
More info soon! angie@helvetiarockt.ch
-
Elia Meier
Direcziun communicaziun
Elia plazzass qua per tai pli bugen intgins GIFs, ch’in text sur da sasez. En il temp avant il boom dals maletgs animads, ha Elia passentà sia vita sin plazzas verdas. Dapi ch’Elia ha pendì ses chalzers da ballape vid la gutta, perscrutescha Elia las profunditads da la cuntrada culturala. Durant ses studi da scienza sociala e communicaziun a l’universitad da Lucerna è Elia s’engaschà sco confundatur_ dals formats «kopfkino», «Queer Office» e «Frau*, Mann*, Mensch», che vegnan tuts manads vinavant cun success. A sia passiun per management da project e communicaziun è Elia gia suandà sco assistent_ da program en il Neubad a Lucerna, tar il Museum istoric Berna en la partiziun sponsoring e fundraising e tar l’agentura d’intermediaziun da cultura Miozzari & Co. GmbH.
Dapi 2018 maina Elia la concepziun e transposiziun da nossa communicaziun. Elia sez sa era ina giada uras a la lunga insumma betg communitgar e simplamain fixar il monitur. Ni ch’Elia inventa ideas creativas, fila traglischant tras las localitads da biro e dissegna inquals flipcharts. Durant ses temp sco sportist_ d’elita ha el plinavant emprendì, quant impurtant ch’i è, dad era ina giada sa far insatge dal bun. Quai accentuescha Elia adina puspè en il team. Ses equiliber chatta Elia durant scriver, sco performra*tar il duo rau_, sin il skateboard u durant bouldrar.
-
Geneviève Rossier
Fundraising and Network Romandie
More infos soon! genevieve@helvetiarockt.ch
-
Jasmin Albash
Regiomanagement Nord
More infos soon! jasmin@helvetiarockt.ch
-
Kathy Bajaria
Co-direcziun Female* Music Lab
Kathy è nossa globetrottera*. Ella ha ragischs indicas, è creschida si a Sheffield, ha vivì a Liverpool, Berlin ed Amsterdam e siemia mintgatant dascusamain dad ina vita a New York u Buenos Aires. Dapi varga 15 onns viva ella a Lucerna ed influenzescha da vegl ennà la vita culturala locala cun l’organisaziun da concerts, partis ed occurrenzas politicas. Ella è confundatura* dal Queer Office, fa la programmaziun dal festival da film queer PinkPanorama e s’engascha tar la Cumissiun d’integraziun Lucerna.
Kathy maina dapi l’entschatta il project Female* Music Lab. Sco entusiasta da musica e dj e sco scolada managera* da cultura, guida* da viadi per gruppas da giuvenils e coach da ballape e tennis po ella applitgar qua la gronda dimensiun da sias experientschas. Vitiers vegn sia vista globala e la visiun globala da gronds contexts. A moda e maniera impressiunanta collia ella umans e projects decisamain in cun l’auter. La gronda savida ed il vast interess en il champ da cultura e societad da Kathy animeschan nus di per di. Vitiers vegn sia natira calma englaisa, ch’è nunpajabla en mintga discussiun chalurusa. Gnanc aua fraida fa vegnir ella gritta. Uschia poi capitar, che ti vesas ella anc la fin d’atun a nudar en il Lai dals Quatter Chantuns, la Limmat u l’Aara.
-
Letizia Carigiet
Direcziun Female* Bandworkshops e music directory
Ins savess manegiar che Letizia ha gia scuvert il feminissem en tgina. La grischuna* s’engascha cun divers projects per in meglier mund senza sa far da grond. Ella fa lavur da campagna per «Flirt Don’t Hurt» e «16 dis cunter violenza envers dunnas» ed è cuninizianta dal festival Queens* of Hip-Hop. Ella ha studegià scienza litterara tudestga, filologia d’ediziun e scienza da teater, ha manà il project da mentoring da la generaziun giuvna «womentoring» ed è s’engaschada en la politica da furmaziun e giuventetgna. Suenter ha ella lavurà sco collavuratura scientifica en in project da perscrutaziun a l’universitad da Berna.
Dapi 2018 è ella allroundra tar Helvetiarockt e collia sia passiun per musica cun il cumbat per egualitad. Sper ses project central Female* Bandworkshops maina ella il project da banca datas musicdirectory.ch ed influenzescha il diversity roadmap cun ses know-how tematic. Inputs frestgs e dumondas criticas èn il rom spezial da Letizia. Malgrà, u gist pervia da sia natira analitica e quieta, procura ella cun ses umor sitg regularmain per grondas risadas. Sche quai avess betg pli da tanscher en in cas da crisa, savain nus, ch’ella ha in davos ass en la mongia. Cun ses «Silly Dance» cura ella tut las plajas.
-
Muriel Rhyner
Direcziun purschidas Producing & Songwriting
Sur 600 concerts en l’in- ed exteriur. Tschintg portatuns. Dudesch onns Delilahs. Muriel è musicista, chantautura, organisatura da concerts e manadra da project. Gia cun dudesch ha ella scrit sias emprimas atgnas chanzuns, pauc suenter ha ella tschappà ina ghitarra da bass ed è sa profilada en la branscha sco autodidacta.
Tar Helvetiarockt s’engascha ella gia dapi l’emprim di. 2015 ha ella sviluppà la purschida Female* Songwriting Camp e dapi 2018 realisescha ella ulteriuras purschidas per musicistas* professiunalas. Cun sia natira frestga resista ella a ses pitschen pensum e rabitscha ora il maximum da sias resursas. Intern porta ella l’onuraivel surnum «catapult d’ideas» e fa era betg cas da surprender incumbensas administrativas. Sco coach dal Female* Bandworkshop a Berna e manadra dal Female* Songwriting Camp a Zug piglia ella lura vairamain fieu ed infecta dunnas* giuvnas cun sia passiun. Cun sias differentas rollas enritgescha ella noss team e contribuescha fitg bleras perspectivas impurtantas. Ella suna sin grondas tribunas, instruescha dapi onns, è sezza interessada vi da bunas purschidas e sa zunt precis tge ch’i vul dir, da purtar niev vent en la branscha sco dunna*.
-
Regula Frei
Direcziun fundraising e lavur da concept
Quantas notgs senza sien che Regula dumbra dapi ses temp tar Helvetiarockt, è in bain protegì misteri da la branscha da musica svizra. 2011 era ella l’emprima emploiada da Helvetiarockt en in stgir chamberlet, ussa lavura ella cun in team da pliras persunas vers sia finamira d’egualitad. Sch’ella patratga en ina minuta ruassaivla vid quest svilup – curran anc oz las larmas. Ruassaivel èsi tar Regula tuttina fitg darar. Sche ti has gia entupà sia egliada clera, sas ti, ch’ella na bajegia nagins chastels en l’aria, mabain realisescha be projects concrets. Dasperas perda ella mai ord vista il niz effectiv, metta adina en dumonda il pertge e per tgi.
Sco scolasta e furmatura da creschids procura ella plinavant per auts criteris didactics. Latiers vegnan sias vastas experientschas. Be paucs san pretender da sasez, da gia avair furnì buna lavur tar la gronda VFF sco era tar la famigliara stiva en il PROGR. Ma betg mo professiunalmain, mabain era sco uman è Regula in grip en las undas e cun sia moda averta po ella stgaffir approximitad, che resta. Nua ch’ella passenta sia saira sontga? Sco bassista en la glisch da la tribuna.
-
Sophie Kuhn
Leitung Administration & Finanzen
Il pli tard il 2004 ha Sophie fatg public sia passiun per la musica, cultura ed il moviment dals giuvens cun sia commembranza activa en il Gaskessel. Gia sco uffant sfundrava ella en il mund da la musica. Il Gaskessel è uschia stà l’emprima staziun da practicum suenter sia scolaziun à l’Ecole supérieure de commerce a Neuchâtel. Pli tard ha ella manà l’administraziun sco era la bar. Lasuenter è Sophie partida per novs champs professiunals. Durant 8 onns ha ella lavurà en l’administraziun d’immobiglias cun ina fermativa en l’administraziun da salari, la contabilitad da las finanzas e l’assistenza da direcziun. Simultanamain ha ella cumenzà ina scolaziun sco terapeuta d’essenzas da flurs tenor Bach per chauns.
Dapi il 2020 maina Sophie nossa administraziun e las finanzas. Ses know-how sfruscha a nus dapi il cumenzament enturn las ureglias. Sophie fa. Ella fa urden. Furnescha novas structuras. Reconstruescha. Erigia. E quai uschia che era noss mantun, mintgatant sturns da creativitad, chapescha per tge ch’i va. Sophie simplifitgescha process, creescha survistas e metta uschia l’entira uniun sin pilasters solids. E durant quella gronda lavur infecta ella nus era anc cun sia quietezza pragmatica. Ma na betg mo la quietezza distingua Sophie, ella sa era strapatschar e finir. Ses talent è: Savair cu i drova tge groove. E sch’ella na po betg pli savurar il biro, lura siglia ella sin il chaval u che ti entaupas ella cun ses dus chauns a la Aara.
-
Ursina Anesini
Co-direcziun Female* Music Lab
Cun Ursina vai bain sch’ella ha almain trais projects simultanamain enturn las ureglias. Betg da smirvegliar ch’ella è sa tschentada tar il studi d’animatura socioculturala. Durant e suenter il studi ha ella stendì sias antennas en divers projects sin il champ da la lavur cun giuvenils, lavurà cun giuvens creschids cun experientscha da fugia e sviluppà projects participativs. Ella collavura sco assistenza da dieta tar il moviment social da la GrossmütterRevolution ed organisescha demonstraziuns politicas.
Dapi il cumenzament dal 2020 lavura Ursina tar Helvetiarockt sco co-direcziun dal project Female* Music Lab. Ella influenzescha il project cun sia vasta experientscha en ils champs da l’integraziun directa da giuvenils, dal community-building e da la collavuraziun da lavur da giuvenils libra. E tut quels ch’enconuschan il rir d’Ursina, san cun tge energia ed avertezza ella fa ses job. En quest connex è ella adina bain organisada. Uschia fa era sia chadafieu betg surstar, cun tut ils magiels emplenids cun granezza e bunas chaussas. In nutriment conscient e durabel è precis tuttina impurtant per ella sco il cumportament direct e fortifitgà en il team ed in vast patratgar ed sustegn tar projects. Ella siglia era adina puspè bugen en l’aua fraida e as lascha persvader da novas ideas. Ella prenda en maun, dumanda suenter a moda critica, tschertga e chatta schliaziuns creativas. Latiers perda ella mai il connex tar il terren. L’agen terren rinforza Ursina en il guaud u cun meditaziun.
-
Yvonne Meyer
Direcziun Helvetiarockt On Tour e diversity roadmap
Sche ti entaupas Yvonne tar nus en biro, es ti fortunada. Vi da ses projects glima ella oravant tut ordaifer nossas quatter paraids. Scuntradas a Basilea, Lausanne u Lucerna èn nagina raritad. Cun divers umans e diversas organisaziuns ha ella l’incumbensa dad elavurar e realisar als pli differents festivals formats cun cleras finamiras. Malgrà las obligaziuns e sfidas multifaras, che questas collavuraziuns portan, reusseschi ad ella anc adina, da mantegnair la survista e da mai perder ord vista il focus tematic e sia intermediaziun. Suenter in’occurrenza gartegiada è la managera da cultura gia vid la finalisaziun dal program da l’onn che vegn. In kick che stimulescha ella. In kick, ch’ella dovra e charezza.
Suenter diesch onns sco co-directura dal bee-flat el PROGR a Berna èn quai mettain mo pli peanuts. Dasper sia lavur tar Helvetiarockt s’engascha ella tar il Cussegl svizzer da la musica en la suprastanza e tar Sonart en il cussegl consultativ Jazz. Yvonne è al puls da la branscha e sa reagir decisamain sin svilups actuals. Questa proximitad custaivla è il resultat da sia amur per musica e cultura. Cun sia passiun producescha ella en l’entir team adina puspè energia e guarda che nus n’emblidain betg, pertge che nus faschain quai che nus faschain.
Suprastanza
-
Anna Schädelin
Anna è pedagoga sociala da professiun e fa lavur averta cun uffants en la citad da Berna. Ella abita cun sia famiglia en il chantun Friburg. Ad ella stat fitg a cor da stgaffir dapli spazi per giugar – per grond u pign. Ella sa metta en per avrir tals spazis explicitamain per mattatschas* e dunnas*. Privat s’engascha Anna per integraziun da fugitivs, s’occupa creativamain ed è giast regular tar inqual club da musica.
-
Brandy Butler
Brandy, naschida a Reading, Pennsylvania (USA), è ina forza creativa enconuschenta naziunal- ed internaziunalmain. Ella parta ses temp tranter projects creativs e pedagogics, che vulan crear e mantegnair la cuminanza a moda diversa. 2001 ha ella terminà ses bachelor en jazz instrumental performance a l’Universitad Philadelphia e 2010 ses master en pedagogia da musica a la Scola auta d’art Turitg. Per il mument promova ella ses emprim album solistic ‘The Inventory of Goodbye’.
-
Chantal Bolzern
Co-Presidenta
Chantal è ina advocata obsessiunada da la musica e s’occupa professiunalmain da tut las dumondas giuridicas en la branscha creativa. Ella è stada sur onns tar la SUISA, nua ch’ella è s’occupada da dretgs d’autur, dretgs da contract e licenziament da represchentaziuns da musica. Dapi 2018 lavura ella tar la chanzlia BKS Rechtsanwälte AG. En sia vita privata pendulescha ella tranter Winterthur, Berna e Berlin ed è d’entupar regularmain avant tribunas da concert.
-
Christine Wyss
Christine è gia dapi 10 onns activa en la promoziun da cultura e dapi 2013 directura dal post d’administraziun da la cumissiun da cultura da l’uffizi da cultura dal chantun Berna. Ad ella stat a cor dad animar dunnas da conquistar spazi, dad ir l’atgna via, da sa far libras da stereotips e da dumandar contribuziuns da promoziun cun segirtad. Sco scienziada da litteratura e teater ha ella ultra da quai era in’ureglia per la musica ed ina passiun per ir a concerts.
-
Hélène Mourgue d’algue
Co-Presidenta
Oriundamain da Genevra ha Hélène postà sias valischs e quellas da sia famiglia a Berna per profitar da la moda e maniera da viver en svizra tudestga. Dapi varga 15 onns è ella activa en il champ da management da projects d’informatica e tanchescha adina puspè nova energia cun ils tuns da bass en ils clubs svizzers. Per ella èsi evident da sustegnair las dunnas svizras – e sch’ella sa far quai en il champ da la musica lura tant pli gugent!
-
Marion Meier
Dapi 2012 concepescha Marion il booking e la producziun dal Zürich Openair. Sia carriera ha ella cumenzà en la reclama. Plitost baud che tard ha ella midà en il champ da musica. Marion ha lavurà 10 onns en il legendar club turitgais Rohstofflager, ha manà cun dus ulteriurs partenaris in’atgna agentura da booking ed è stada involvida en la concepziun ed il lantschament da la localitad da concert ed event turitgaisa Komplex 457.
-
Melanie Aebli
Melanie è creschida si en il Grischun cun l’orgelet a maun. Oz suna ella battaria en la band da pink-punk Empress Piru. Ella è advocata e ha confundà 2017 l’advocatura 4A. Ella viva dapi onns a Berna ed influenzescha la cuntrada culturala da Berna cun la (cun)organisaziun da concerts ed ulteriuras occurrenzas politic-culturalas. Uschia è ella stada activa sur onns en il collectiv dal spazi da dunnas.
-
Stoph Ruckli
Stoph è in musicist e schurnalist austro-svizzer. Dasper sia lavur tar la IG Kultur Lucerna studegia el actualmain bass electronic a la Scola auta Lucerna – Musica. El è activ sco sidemand e co-leader en diversas bands e projects, principalmain en las spartas pop, rock, jazz, latin ed improvisaziun libra. Dasperas scriva el per 041 – Das Kulturmagazin, Saiten, piratenradio.ch, Jazzthetik, Neue Zürichsee Zeitung e Schweizer Radio Fernsehen SRF.
Coaches
-
Angie Addo
-
Anna Aaron
-
Anna Gosteli
-
Béatrice Graf
-
Belia Winnewisser
-
Billie Bird
-
Camila Koller
-
Cégiu Voser
-
Cyrielle Formaz
-
Daniela Weinmann
-
Debora Mittner
-
Eli Wolff
-
Ella Soto
-
Eva-Maria Stoller
-
Evelinn Trouble
-
Fernanda Ramos
-
Flèche Love
-
Francesca Lago
-
Franziska Staubli
-
Giulia Dabalà
-
Jasmin Albash
-
Jennifer Jans
-
Jessiquoi
-
Joan Seiler
-
Julia Michels
-
Ka(ra)mi
-
Kalixys
-
Keiran Chapatte
-
Laura Livers
-
Leila Moon
-
Lynn Maring
-
Madafi Pierre
-
Martina Berther
-
Martina Stutz
-
Melisa Su
-
Milena Krstic
-
Muriel Rhyner
-
Nadja Zela
-
Nathalia Anderson
-
nG
-
Sarah Zaugg
-
SASA
-
Sophie Adam
-
Ursina Giger
-
Vanja Vukelic
Matronat
-
Anne-Sophie Keller
Autorin, Journalistin, Kolumnistin
-
Barbara Krattiger
Leiterin Fachstelle für die Gleichstellung von Frau und Mann, Stadt Bern
-
Christine Wyss
Die Kultessen
-
Claudine Esseiva
Stadträtin Stadt Bern FDP
-
Esther Roth
Leiterin der Abteilung kulturelles.bl
-
Eva Jaisli
CEO PB Swiss Tools
-
Fabienne Schmuki
Geschäftsführerin Irascible Music, Vorstand IndieSuisse, Kulturvermittlerin und -förderin
-
Fabienne Wolfschläger
Open Air St. Gallen: Booking und Projektleitung Intro und Plaza Stage, Kulturmanagerin
-
Franziska Burkhardt
Leiterin Kultur Stadt Bern
-
Katharina Rufener
Vizepräsidentin bee-flat im PROGR, Bern
-
Leena Schmitter
Stadträtin GB, Co-Fraktionspräsidentin GB/JA!, Vorstand bee-flat im PROGR
-
Marena Whitcher
Musikerin
-
Martine Chalverat
Directrice administrative et opérationnelle Vision du Réel
-
Mattea Meyer
SP-Nationalrätin Zürich und Co-Präsidentin SP Winterthur
-
Muriel Utinger
Leitung Technik & Mitglied Geschäftsleitung Kantonale Museen Luzern
-
Nadja Zela
Musikerin
-
Nicolette Kretz
Leiterin AUAWIRLEBEN Theaterfestival Bern, Autorin, Performerin
-
Samira Marti
Präsidentin VPOD Region Basel, Vize-Präsidentin SP Baselland, Nationalrätin der SP
-
Sandra Knecht
Künstlerin
-
Sandra Künzi
Anwältin, Autorin, Performerin
-
Sandy Clavien
Kulturberaterin Bereich Musik, Dienststelle für Kultur des Kantons Wallis
-
Sylvie Reinhard
Unternehmerin und Vorstandsmitglied SUISA


text:
L'interess per votar è stà fitg grond ed i pudess dar in record da participaziun. A Londra han bleras votantas e votants gì tema da vegnir memia tard per votar cunquai che trens e bus avevan retard pervia da la plievgia intensiva che ha inundà per part vias e tschalers.
Ina votaziun istorica
Las persunas che han votà en il center da Londra, en la via che maina al palast dal Buckingham, èn pertschartas da l'impurtanza da questa votaziun: Independent dal resultat na dettia nagina pussaivladad da turnar enavos. E tuttas e tuts spetgan plain tensiun il resultat.
Jau hai avunda da discussiuns, cifras, statisticas e speculaziuns. Uss quinta be pli il resultat!
Critica envers l'UE er da persunas che vulan restar
Sper las persunas ch'èn persvadidas per in IN u OUT, datti bleras persunas che han gì difficultats da decider en tge direcziun che la Gronda Britannia duai sa mover en l'avegnir.
Ed i dat bleras persunas che voteschan zuar per restar en l'Uniun Europeica - n'èn dentant insumma betg cuntentas cun Brüssel: Memia blera birocrazia, memia char, memia paucas controllas als cunfins e memia pauca autonomia per ils singuls stadis èn be insaquants chavazzins dals critichers. Els speran dentant che la Gronda Britannia restia commembra e possia uschia gidar a refurmar l'UE e sa participar a las midadas.
David Cameron sto ir a Brüssel e dir tge che la Gronda Britannia mida - betg dumandar per lubientscha, mabain far!
RR novitads 20:00+


text:
Per il mument sa chatta la cumpagnia «Stradini» en il Grischun. En il center dal segund toc da teater cul num «Lillith», ina istorgia maritima cun musica e chant, stat il bus vegl che vegn numnà «Giorgina». Per las acturas ed ils acturs è quest bus bler dapli che mo in med da viagiar, el è culissa, tribuna e per part schizunt lieu per durmir.
Grischun Lillith - ina paraula sin 4 rodas
La gruppa da teater Stradini, che preschenta ses segund toc da teater, è sin turnea cun in bus vegl tras la Svizra.
RTR/dm


text:
Ṡdâz
Al ṡdâz l é un uṡvai ch'al sarvéss a fèr dla faréṅna o par cavèr äl góss dla frótta o dla verdûra, ch'la véggn separè da i pzulén pió grand ch'i s câten int al sô intêren. Al é druvè anc cme filter pr äl sâbi, sasulén, giarablén, prêd preziåuṡi e äl craid.
A Puntàcc', localitè dal Sâs (BO), i àn dedichè na fîra al ṡdâz, la Fîra di Ṡdâz.
Manîri ad dir[modifica | mudéfica la surzéia]
(CARPŚ) 'T î fureb com un śdas (ch'al tin su i ruśgòun e 'l lasa pasèr vìa la roba fina)! (IT) Sei furbo come un setaccio! (che conserva gli avanzi e lascia scorrere via i pezzetti fini)!