text:
Chímica
La chímica a l'è la scénza ca la stüdia la cumpusizziun e i reazziun de la matéria.
A vardà chèla definizziun chí, al paar ca g'è minga un cunfín bèll ciaar tra la chímica e la física; de sòlit sa cunsíderenn cumè chímich i fenòmen ca riguàrdenn i cambiameent de ligàmm chímich tra i difereent cumpuneent de la matéria.
A scaar püssee piscinítt de quii de l'àtum sa va deent in del dumíni de la física (física nücleaar, física dii partisèj).
In tütt i mòdi, sa pö dí ca la física la tègn deent la chímica.
StòriaModifega
La stòria de la chímica la cumença in de la preistòria, quaant a l è staa descuveert ul fööch, 40.000 ann fà: e l'è pròpi duperaant ul fööch ch'al s'è pudüü cumincià, cunt ul princípi dii teemp antích, a laurà i metàj, ca gh'érenn de vèss tiraa föra da i mineràj natüràj. De menemàn ch'al sa nava inaanz, a vegnéven descuveert ul véder e i primm leech metàlich, cumè l utún.
Invèr ul sécul IX primm de Criist la nasséva, in de la cità de Lissàndria d'Egítt, l'aart cunsiderada la màma de la chímica: l'alchímia. I alchimiist érenn dree, al paar, dumè a cercà la manéra de vultà i metàj nurmaal in òor (cunsideraa ul metàll perfètt); ubietiif secundàri a érenn truà la préa filusufaal, fabricà la panacea üniversaal (una spéci de medesína per guarí tütt i maladii) e creà la vída.
Anca sa i alchimiist i gh'éren di ubietiif impussíbil, e ga curéven adree cunt dii métud ca gh'éren pròpi nigútt de scentífich, in dii sécul ann metüü insèma un patrimòni de cunusceenz fisc gròss (suratütt elemeent, cumpòost chímich e maneer de fabricàii).
In del Renassimeent, Paracèls, cunt i sò ricerch de medesína, l'è cunsideraa ul pà de la chímica mudèrna; da chèl mumeent lí i stüdiuus de chímica ann descuveert un muntun de cumpòost chímich difereent e perfezziunaa sémper püssee i tècnich per utegní i difereent mulécul.
In dii teemp mudèrn sa fann dii gròss pass inaanz:
- in del 1869, Dmitri Mendelejev al büta giú la prima taula periòdica mudèrna, ca la cuntègn tütt i elemeent cugnussüü in dii chii teemp lí;
- in del 1913, Niels Bohr al püblica ul sò líber cunt la strutüra de l'àtum;
- in del 1926, ul físich Erwin Schrödinger al püblica un ólter mudèll de l'àtum, duperaa anca al dí d'incöö;
- 1959, ul Watson e ul Crick a ríven a capí cumè l'è faa ul DNA, ul quadrèll fundamentaal de la vída in sü la Tèra.
I lègg de la chímicaModifega
- Legg de la cunservasiun de la masa
- Legg de la cunservasiun del'energia
- Legg di prupursiun definii
- Legg di prupursiun mültipl
- Legg del'asiun de masa
- Legg di gass perfett
- Legg del'Hess
- Legg del Gay-Lussac
- Legg del Van der Waals
- Legg del Dalton
- Legg del'Henry
- Principi del Le Chatelier
Divisiun de la chímicaModifega
I bròch principàj de la chímica a inn:
- la chímica física, ca la g'à cumè ugètt ul stüdi dii lécc físich aplicaa a i sisteem e a i prucèss chímich;
- la chímica analítica, ca la stüdia i maneer per analizà i difereent materiàj per capí cum'inn faa e la strutüra ca g'ann;
- la chímica urgànica, ca la g'à cumè argumeent de stüdi i cumpòost del carbòni;
- la biuchímica, ca la stüdia la chímica dii sisteem viveent
- la chímica inurgànica, ca la descríff e la stüdia i elemeent chímich e i cumpòost inurgànich.
Indüstria chímicaModifega
L'indüstria chimica l'è un'impurtanta atività ecunomica: incö materiai sgresg cume l'oli, el gass natüral, l'aqua, l'aria, i metai e i minerai, a hinn trasfurmaa in püsee de 70000 prudott.


c: text/html

text:
Ch’i vegnia da nov decidì a l’urna haja divers motivs, di Leo Thomann, il president communal da Surses. Per l’ina haja la davosa radunanza communala dal december gì fitg pauca glieud en sala e per la segunda saja era la situaziun da corona betg sa meglierada. E ch’il Cussegl federal decidia ils proxims dis eventualmain ulteriuras restricziuns haja facilità la decisiun. Ed era las 180 suttascripziuns ch’han giavischà ina decisiun a l’urna per quel tema, hajan ins piglià serius.
Parc Ela po cuntinuar
Gia decidì davart la prolungaziun dal Parc Ela han las quatter vischnancas Bravuogn Filisur, Albula/Alvra, Ferrera/Schmitten e Tavau. Lantsch decida ils 18 da schaner a la radunanza communala. Gia uss èsi cler, ch’il Parc Ela po cuntinuar ils onns 2022 fin 2031, cun quai che quatter vischnancas ston approvar il contract.
En vischnanca da Surses è la decisiun però dispitaivla. Las Pendicularas da Savognin teman da restricziuns per investiziuns futuras en il territori da skis. Da nov è numnadamain l’entira vischnanca en il perimeter dal parc. L’anteriura vischnanca da Riom Parsonz, nua che la gronda part dal territori da skis da Savognin sa chatta, na fa il mument betg part al Parc Ela.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
En il sectur da sanadad duajan ils custs s'augmentar pli pauc ferm. Quai è la finamira dal pachet ch'il Cussegl naziunal ha approvà suenter che gia il Cussegl dals chantuns aveva dà glisch verda.
Ils custs dal sectur da sanadad duajan vengir survegliads. Sch'els s'augmentan fitg ferm, ed ins na po betg declerar quai cun facturs sco il vegnir vegl da la populaziun, duajan ils partenaris da tariffa prender mesiras. Vul dir cassas da malsauns, medis e medias e terapeuts duajan sa cunvegnir sin mesiras. Na grategia quai betg, na pon la Confederaziun ed ils chantuns dentant betg intervengir.


text:
Perscrutaders da l'ETH da Turitg han sviluppà in molecul che duai gidar da chattar pli simpel il cancer en il corp. Il molecul fa glischar in encim che sa sviluppescha per exempel sch'i dat in tumor, communitgescha la ETH.
La visiun saja che chirurgas e chirugus possian duvrar l'enzim sin la maisa d'operaziun per allontanar in tumor. Il molecul gidass lura da tschiffar l'entir tumor uschia che nagut restass pli en il corp. Plinavant duai il molecul che glischa vegnir duvrà en il sectur per la guariziun da plajas. Per exempel per analisar disturbis da guariziun en cas da diabetes u d'autras malsognas. Ils sciendiads e las scienziadas han gia laschà patentar lur sistem ed èn er gia vegnids premiads l'onn passà per lur scuvertas.


text:
Sch'ins stat salda en la branscha da scrinaris, alura na pon ins cun il temp betg pli tegnair pass cun la concurrenza. Quai sa il possessur da la scrinaria Demarmels, Roger Demarmels. Uschia è el spert stà d'accord cun l'idea dal emprendist Noah Demarmels, ses figl.
L'idea da Noah: Elavurar mobiglias cun epoxid. Epoxid è ina sort da rascha artifiziala che vegn maschdada cun auters liquids. Quella mixtura - tenor gust colurada u transparenta - pon ins alura dar en furmas ed elavurar per exempel cun laina u crappa. Uschia èsi pussaivel da crear mobiglia da tuttas sorts.
Noah Demarmels ha scuvert quella metoda en l'internet. El n'ha chattà nagin auter manaschi en il Grischun che offrescha tala mobiglia ed ha perquai vesì in grond potenzial per quels products da nischa. A l'entschatta ha el gì d'experimentar ina massa. Ussa, ch'el sa co far, na dettia però quasi nagins cunfins creativs.
Roger Demarmels è fitg cuntent che ses figl surprenda iniziativa gia durant l'emprendissadi, vul experimentar e chattar novas vias. Quai dettia ad el in bun sentiment, sch'el pensa vi dal futur dal manaschi.


text:
Historia
Tier tut sia spuretgadad ei la Val Medel ina dallas bialas vals da nies cantun. Per tut ils amitgs dalla natira eis ella bein enconuschenta e nunemblideivla.
Geografia
La Val Medel sestenda en ina lunghezia da 20.5 km naven da Mustér/Fontanivas (1'030 m.s.m.) tochen agl ault dil Lucmagn (1'916 m.s.m.). La vischnaunca da Medel cumpeglia la val naven da miez Las Ruinas tochen S. Maria, vals lateralas ed alps, en tut in territori da 13‘598 ha. Ella ei ina dallas pli grondas dallas 101 vischnauncas grischunas. Circa la mesadad da quei territori ei terren nunproductiv. La Val Medel sepresenta geograficamein en treis zonas:
Las Ruinas – Dalla sbuccada dil Rein Miez el Rein Anteriur a Fontanivas meina il stradun cantunal tras Las Ruinas (La Saissa), ina cavorgia stretga e profunda d’ina bellezia romantica e selvadia tut aparti. Alla fin dil quart e davos tunnel seslarga la val nunspitgadamein.
La zona habitada e cultivada – Era l’impressiun da quella part ei surprendenta. Igl ei in priel verd e fritgeivel cun praus e pradas, cun vitgs ed uclauns, cun clavaus e clavazeuls starni dallas plauncas siado. Oz ein las plauncas stagliadas da vias d’access carrablas che meinan els uclauns, ellas aclas e sur quellas si els uauls. Tscheu e leu dattan en egl grondas stallas novas che giuvens purs han baghegiau. Ellas han dimensiuns bia pli grondas ch’il clavau tradiziunal dil pur da muntogna. Quei ei la consequenza dalla meglieraziun dil funs e dil svilup dil puresser. En quella zona cultivada sesanflan ils vitgs habitai sur onn: Curaglia, Mutschnengia, Soliva, Platta/Baselgia, Drual/Matergia, Pardé e Fuorns.
La zona da mises e d’alps – Quella setila digl uaul da Pardatsch tochen al hospezi da s. Maria. En quei territori sesanflan ils mises da Pardatsch e s. Gions, differentas alps, treis hospezis (s. Gions, s. Gagl e s. Maria) ed il lag da fermada da s. Maria.
Clima
Ella Val Medel regia il clima continental dallas alps. Cumparegliein nus il clima dalla Val Medel cun quel dil territori dil Gottard, constatein nus il suandont: Medel ha la stad e da miezdi pli cauld sulegl silla medema altezia, pli biars dis sereins (clars) ad onn e pli pauc neiv e plievgia. La Val Medel ha buca savens brentina, encuntercomi sil Pass dil Lucmagn constateschan ins ina gronda quantitad da precipitaziuns, quei che deriva dils vents da plievgia che pon surmuntar senza grondas stentas il pass dil Lucmagn, che schai gie mo sin 1916 m.s.m. Ina fetg gronda influenza sil clima dalla Val Medel ha il favugn.
Lungatg
Il lungatg (dialect) dils Medelins fa la punt denter ils dus dialects Tujetsch – Mustér. Quei che pertucca ils consonants, tegnan els plitost culs da Tuejetsch e quei che appartegn ils vocals plitost culs da Mustér.
Il romontsch dils Medelins cula sco il Rein. Ed igl ei in bi tedlar, cunzun cunquei ch’els tschontschan aschi spert.
La fauna e flora
La Val Medel posseda ina gronda varietad da specias d'utschals, d'animals selvadis ed amfibis sco era ina reha flora ch’ei enconuschenta tras la varietad e l’intensitad dallas colurs.
Igl alpinissem
Ils cuolms e glatschers dattan bia pusseivladads per ascensiuns, e las vastas e bialas alps envidan a turas e spassegiadas.
Sco emprem alpinist ella Val Medel vegn il renomau perscrutader dalla natira, pader Placi a Spescha (1752-1833), dalla claustra da Mustér numnaus. Igl onn 1782 ha el ascendiu sco emprem il Scopi, il Péz Cristallina ed il Péz Muraun. El ei staus il pionier dil turissem en Surselva e dessignader da differentas cartas geograficas da nossa regiun.
Il secund alpinist dalla Val Medel ei stau il geograf Gottfreid Ludw. Theobald (1810-1869) e sco tierz e pli impurtont scrutatur dalla Val Medel quenta igl inschignier Wilh. Walram Derchsweiler (1872-1936). El ha dedicau alla Val Medel duas ovras sur dallas muntognas medelinas.
Viandonts tras la Val Medel
Nundumbreivlas persunas impurtontas han traversau la biala Val Medel: Per exempel ils imperaturs tudestgs Otto il Grond (965) e Friederich Barbarossa (1152-1190), il cardinal da Milaun Carli Borromeo (settember 1581), ils avats da Mustér, architects, picturs, pelegrins talians che vegnevan ella Rezia per perdegar encunter la reformaziun, ils students romontschs che studegiavan allas universitads talianas (il 16/17avel tschentaner studegiavan 150 grischuns alla scola aulta da Padua), schuldada franzosa e russa alla fin dil 18avel tschentaner, ils marcadonts che serendevan alla renomada fiera da Ligiaun ed aunc biars auters.


text:
Gadmen
Gadmen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 116.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 232 abitant.
El cumün de Gadmen al se tröva a una altitüden de 1205 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Engelberg (OW), Göschenen (UR), Guttannen, Innertkirchen, Obergoms (VS), Wassen (UR).
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Gadmen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1382 col nom de im Gadmen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
La situaziun epidemiologica en il Grischun è sa meglierada en il decurs da la davosa emna. Ins haja dentant er fatg in toc pli paucs tests sur ils dis da festa, quai haja sbassà las cifras en l'entira Svizra, uschia ha ditg Patrick Mathys dal BAG. Las cifras sajan perquai da vesair cun precauziun.
En il Grischun vesi actualmain or uschia:
- Cifra d'incidenza da 7 dis è tar 253,2, ed uschia sut la media svizra
- Cifra da reproducziun è tar 0,83, ed uschia sut 1 (valur per schluccar mesiras da la Confederaziun)
In ulteriur criteri decisiv è la situaziun en ils ospitals dal chantun. Tenor la media chantuala Marina Jamnicki sajan ils cas da corona sin l'intensiva constants. Ils ospitals dettian er dumogn als accidents da skis.
Mesemna infurmescha la regenza
Las cifras ed ils criteris per decider schluccadas en il chantuns adempliss il Grischun pia. Mintga chantun po schluccar mesiras sche la situaziun epidemiologica lascha tiers quai. Pussaivel fiss p.ex. d'avrir ustarias e bars ubain indrizs da sport. La regenza grischuna fa damaun mesemna in update davart la situaziun actuala en il Grischun.


text:
Domusnovas
Domusnovas l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Carbonia-Iglesias. El g'ha 6 309 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 80 km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fluminimaggiore, Gonnosfanadiga, Iglesias, Musei, Villacidro, Villamassargia.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Annas Zeit
Einzelheiten
GenerDrama, Istoria
Jean und Anna lieben sich wahnsinnig und machen alles gemeinsam durch, getragen von ihrem Glück und den Freunden, die mit ihnen reisen. Jean, ein junger Uhrmacher, will eine neue wasserdichte Uhr erfinden; die Zukunft ist voller Hoffnung. Doch Anna scheint plötzlich von einer seltsamen Krankheit befallen zu sein, die jeden Tag schlimmer wird.
Greg Zglinski
RTS
Point Prod'
CAB Productions
Noémie Kocher
Henri Helman
Mathieu Simonet
Gaëlle Bona
Isabelle Caillat
Jean-Charles Clichet
Baptiste Coustenoble
Meistgesehen in der Schweiz
La nova plattafurma da streaming da la Svizra
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Access nunlimità a las emissiuns da la SSR – senza custs supplementars
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Guardar televisiun a moda moderna sin Voss monitur preferì grazia ad in login
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Scuvri la Svizra senza barriera linguistica
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Lod
Lod (Lodi in italiàn; Laus Nova in latìn; Lauden in tudèsch) l'è 'na cità italiàna de 44 945 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) d'la Lumbardìa céntro-meridiunàl. La se tröva ind la basa Val Padana lungh el fiüm Ada. L'è la capitàl de l'umònima pruìncia, furmàda ind el 1992.
L'è stàia fundàda el 3 agùst dal 1158 da Federìch el Barbarùsa, dopu la distrüsión del burgh antìch de Laus Pompeia, bele municipium rumàn, sit vescuvìl e liber cumün. Ind el curs dal Rinasimént, la gh'ha avüd un perìud de grand splendùr artìstich e cultüràl, dopu che l'ha uspitàd ind el 1454 el storich tratàd tra i stat regiunài italiàn cunusüd cume la Pace de Lod.
Al dì d'incö, Lod l'è un impurtànt nöd stradàl e cénter indüstriàl (ind i setùr d'la cuzmézi, dell'artigianàd e d'la prudüsión de lat e furmài). L'è ancasì el punt de riferimént de un teritòri vutàd a l'agricultüra e a l'alevamént. Par mérit de quést, la cità l'è stàia scelta cume sit dal Parch Tecnològich Padàn, vün di cénter de ricérca püsè qualificàd a livèl européo ind el camp d'le biutecnulugìe agrualimentàr.
I èn svilüpàde anca atività ligàte al setùr tersiàri; dai an dümila, in particulàr, l'è in espansión el türìzm: Lod la fa part dal grüp d'le cità d'art d'la Pianüra Padàna, anca parchè la gh'ha d'impurtànt munümént, tra cui el Dom, el Témpi Civich de l'Incurunàda, la Céza de San Francesch e'l Palàs Mozzanica.
TeritòriModifega
Lod la se tröva ind la part céntro-meridiunàl d'la Lumbardìa, lungh l'Ada. El grüp püsè antìch dal cénter stòrich el nas sül col Eghesón, una muntagnéta de furma a trapési sü la riva destra dal fiüm; el rest d'la cità la se tröva in part süra un teràs murfològich creàd da l'òpera de eruzión dell'Ada, e in part ind l’àrea gulenàl.
Il teritòri dal cumün l'è 'traversàd da altor curs d'àcqua: el canàl d'la Müsa che ségna el cunfìn a ovest, la rògia Bertònega e la rògia Mülìna che ind el trat citadìn l'è incö quàzi dal tüt suterànea.
Dürànt l’età de méz la cità l'era tucàda dal Lagh Geründi: el teritòri l'era in gran part paludùz, ma gràsie ale òpere de ingegnerìa idràulica e al laurà di fra cistercéns e benedetìn, i terén i èn stai bunificàdi insì tant bén che i èn diventàdi i püsè fertil d'Euròpa. L'agricultüra l'è favurìda anca da le àcque irìgue d'le tante surgìve prezént ind el teritòri.
In del specìfich el terén l'è furmàd dai depòsit glaciài e flüviài che i han riempìd la Pianüra Padàna tra el Pleistocéne süperiùr e l'Olocéne, ind el curs de l'ültima glaciasión.
I litotip prezént i èn divèrs e distribüìd in mod iregulàr; generalmént i èn abastànsa rich de matrìz. Lòd la se tröva néla fàscia ciamàda "basa pianüra"; i terén i èn in magiùr part sabiùz e sabiùz-limùz.
El Dipartimént d'la Prutesión Civìl el diz che el teritòri ludezàn el gh’ha ‘na clasificasión sìzmica de Zona 4 ("sizmicità miga rilevànt").
ClimaModifega
El clima dal teritòri Ludesàn, cume quél dal rest d'la Val Padana, el prezénta le particularità de l’aréa cuntinentàl: l’està l’è calda cun un imputànt fenòmen de afa (in baz a le infurmasión dal perìud de riferimént 1961-1990, la temperadüra màsima média d'la stagión estìva l’è de +29,7 °C); invéce l'invèrn l'è de solit frég (la temperadüra mìnima média l'è pari a -0,8 °C) e i èn difüse le fiucàde, raramént de granda purtàda.
El fenòmen par el quàl l’è famùza la zona de Lod , l’è la nébia che l’è frequént ind el curs dal perìud invernàl e che la pöd anca dürà püsè se gh’en miga i vént sinòtich a livèl dal terén. L'autün e la primavéra i èn le stagión cun le magiùr precipitasión. La clasificasión climàtica di cumün italiàn la mét Lod ind la Zona E, cun 2592 grad dì.
StòriaModifega
I urìgin de Lod i èn legàde a la distrüsión de Laus Pompeia, antìch vilàg abitàd dai Celt Boi e dopu municipium rumàn, ribatezàd ind el 89 a.c. in unùr dal cunsul Gnaeus Pompeius Strabo che propi in quél an l'eva dai el dirìt latìn ai abitànt d'le comünità in Galia Transpadàna.
Datu che la cità la se tröva sura l’incrùz d'le strade che da Placentia (Piazénsa) e da Acerrae (Pisighetón) purtèvun a Mediolanum (Milàn), e ind el punt de incrùz cun la strada che da Ticinum (Pavìa) l’andèva fin a Brixia (Brésa), Laus l'era un nöd stradàl de primària impurtànsa e par quést l’è diventàd un rich burgh cumerciàl e agrìcul.
Pasàda suta el cuntròl lungubàrd ind el sest sécul, el 24 mag 1111 Laus Pompeia l’è stàia distrüta dai milanéz dopu un lungh perìud d'asédi. I acòrd de pace i prevedèvun de recustrüì miga amò i palàs demulìd.
Quàzi cinquant'an dopu, el 3 agùst 1158, la cità l’è stàia rifundàda da l'imperadù Federìch I el Barbarùsa miga sura le ruìne de Laus Pompeia (indùe incö gh’è Lod vec) ma lungh le rive de l'Ada, par dagh 'na puzisión de cuntròl sül teritòri. L'imperadù l’ha dai a Lod straurdinàrie pusibilità, par ezémpi quéla de custrüì punt sü tüti i curs d'àcqua dal circundàri e de navigà par tüta la Lumbardìa sénsa pagà i tas.
Dürànt el Cuncìli de Lod, che’l s’è tegnüd ind el 1161 par vuluntà de l'antipapa Vitùr IV, Federìch el Barbarùsa l’ha numinàd arcivèsch de Magunza Curàd de Wittelsbach, par fa finì el scizma tra Rudùlf de Zähringen e Cristiàn de Buch.
Pürtròp, anca cun tante facilitasión la növa Lod l’è cresüda cun dificultà e ind el 1167 l’è stàia ubligàda dai milanéz a fa part d’la Léga Lumbàrda e a partecipà a la batàia de Legnàn dal 1176.
Ind el XIII sécul Lod l’ha cuntinuàd a svilüpàs gràsie a la prutesión de Federìch II. Dal 1251 l’è un seguitàs de signurìe dai Vistarini ai Turiani, par cuntinuà cun i Visconti, i Fissiraga e i Vignati che ligàrun Lod a Piazénsa, finché ind el XIV sécul Lod se tacò al Dücàd de Milàn, inisialmént suta i Visconti che i han fai tirà sü el maestùz castél de Porta Regàla (1355-1370) e dopu suta i Sforza che, cun Francèsch, i han ingrandìd e cunsulidàd el sistéma difensìu cun la costrüsión de dù furtificasión a l’inìsi e a la fin dal punt ins l'Ada. Dopu cal perìud chi, la cità l’è stàia cuinvòlta ind le guère cun la vizìna Repüblica de Venésia.
Ind el perìud rinascimentàl a Lod gh’en stai impurtànt avenimént stòrich: ind el 1413 l'antipàpa Giuàn XXIII e l'imperadù Sigismùnd i han cunvucàd dal Dom de Lod el Cuncìli de Custànsa, che l’avarés pö risulvìd el Scisma d'Ucidént. El 9 aprìl 1454, apùz al castél de Porta Regàl, sed lucàl d'la curt de Francèsch Sforza, i stat regiunài italiàn i han firmàd la Pace de Lod, che l’ha garantìd quàrant'an de stabilità pulìtica. Chel perìud chi l’è stai anca vün di püsè bei d'la stòria ludezàna dal punt de vista cultüràl, suratüt suta el vescuvàd de Carl Pallavicino (1456-1497).
Ind le età sücesìve Lod l’è stàia suta el dumìni spagnöl, ‘ustrìegh e francéz. Chel perìud chi l’ha segnàd un declìn ecunòmich e un ralentamént d'la crésida demugràfica, suratüt in épuca spagnöla, quànd la cità l’è stàia trasfurmàda in d'una véra furtésa.
El guèrn de Maria Teréza d'Austria l’ha segnàd l’inìsi d'la ripréza ecunòmica, gràsie suratut ala multiplicasión e a la riurganizasión rasiunàl di terén cultivàbil ind el circundàri.
El dumìni 'ustrìegh l’è finìd el 10 mag 1796, quand Napoleón l’ha batüd el maresciàl 'ustrìegh Beaulieu ind la batàia dal punt de Lod, che l’ha dervìd la strada par la cunquìsta de Milàn.
Chel avenimént chi el giüstìfica la prezénsa in tante cità, francéz de strade e piàse dedicàde al punt de Lod, par ezémpi ind el VI arrondissement de Parìz se tröva la Rue du Pont de Lod.
A l'Ünità d'Itàlia, Lod l'èra amò circundàda da i vec mür medievài. L’è stai in chi an lì che l’abitàd el s'è svilüpàd lungh i strad föra di mür par la crésida demugràfica che la gh’è stàia dopu l'apertüra d'la linea feruviària Milàn-Piazénsa dal 1861 e l'insediamént d'le prime indüstrie tra cui el Lanificio Varesi-Lombardo ind el 1868, el Linificio Canapificio Nasiunàl e la Polenghi Lombardo ind el 1870.
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Lod l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
AministrasiónModifega
El Sindich de Lod el se ciàma Sara Casanova della Lega.
In de la cità a ghé un Uspedàl grand asé, la Stasión, e el Tribünál. Ghé anca tre Caserme: di Carabiniér, di Pumpiér e de la Pulisìa.
Gh'é el palási del vèsch (Maurizio Malvestiti), ma ghé anca una cumünità Urtudósa, suratüt chi végnen de la Rumania e anca una cumünità Müsülmana.
ÜniversitàModifega
Ind el 2005 i han inaugüràd el Parch Tecnulògich Padàn specializàd in biutecnulugìe agru-alimentàr.
BibliugrafìaModifega
- Giovanni Agnelli, Lodi ed il suo territorio nella storia, nella geografia e nell'arte, Lodi, 1917. (ISBN miga dispunìbil).
- Beatrice Ambreck et al., Atlante della nuova Provincia di Lodi, Lodi, Il Giorno, 1996. (ISBN miga dispunìbil).
- Agenore Bassi, Storia di Lodi, Lodi, Edizioni Lodigraf, 1977. ISBN 8871210182.
- Agenore Bassi, Lodi fra storia e cronaca dal 1919 al 1945, Lodi, Il Pomerio, 1979. ISBN 8871210190.
- Agenore Bassi et al., Lodi - La storia, Lodi, 1989. (ISBN miga dispunìbil).
- Giorgio Bigatti, Il Municipio e la Città - Il Consiglio comunale di Lodi (1859-1970), Silvana Editoriale, 2005. ISBN 888215999X.
- Vittorio Bottini, Alessandro Caretta e Luigi Samarati, Lodi - Guida artistica illustrata, Lodi, Edizioni Lodigraf, 1979. (ISBN miga dispunìbil).
- Alessandro Caretta e Luigi Samarati, Lodi - Profilo di storia comunale, 1958. (ISBN miga dispunìbil).
- Ernesto Carinelli, Sandro De Palma e Giorgio Granati, Lodi Murata - Sistema difensivo e parti sotterranee, Lodi, Il Pomerio, 2006. ISBN 887121448X.
- Sergio Galuzzi (a cura di), Lodi in un giorno, Lodi, Giona, 2000. (ISBN miga dispunìbil).
- Bassano Martani, La buona indole dei lodigiani, Lodi, Il Pomerio, 1880. ISBN 8871210573.
- Gaspare Oldrini, Lodi nella musica e nella cultura. (ISBN miga dispunìbil).
- Andrea Timolati, Lodi nella storia e nell'arte. (ISBN miga dispunìbil).
- Cesare Vignati, Storia di Lodi e il suo territorio, Lodi, 1860. ISBN 8870722503.
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
I manca insatge, i manca insatge grond ed jau sper ch’jau possia puspè parter l’onn proxim davant ina culissa da fans.
Er a l’ur da la pista sa chattan sulet intgins funcziunaris e trenaders. Per tut ils fans è l’access a l’areal da cursas serrà. Plinavant datti controllas sin tuts mauns. Las prescripziuns da corona èn immensas.
Quella giada poss jau ir a spass tras il vitg dad Adelboden senza vegnir disturbà.
La festa da skis manca quest onn ad Adelboden. Donn, pertge tut fiss stà pront. L’aura è perfetga, la pista al Chuenisbärgli cumpacta ed en in stadi sensaziunal, e lura èn er ils Svizzers en furma. Tant en la disciplina slalom sco er en la disciplina slalom gigant ha Swiss Ski uss atlets che pon gudagnar, insatge ch’ha mancà sur onns.


text:
En il stadion da Roland Garros n'ha Stan Wawrinka nagina schanza, da gudagnar in ulteriur titel da Grand Slam en il final dal French Open.
Pressiun sur 2 uras e 5 minutas
La dumengia suentermezdi a Paris n'haja betg dat blers muments, en ils quals che Stan Wawrinka era bun da tegnair cunter als «monster Nadal» (tun original da Stan Wawrinka). En cuntrari: Il mallorquin ha fatg duas uras e tschintg minutas pressiun cunter il svizzer.
Nadal ha realisà la «Décima»
Wawrinka, il victur dal French Open 2015, era savens en la defensiva. Fertant ch'il vadais ha stuì ir senza titel or da ses quart final da Grand Slam, è Nadal arivà senza perder in set tar ses 15avel titel da major. Diesch da quels titels ha el gudagnà a Roland Garros.
Rafael Nadal: Deschavla victoria a Paris?
Rafael Nadal ed il French Open - quai è ina cumbinaziun extraordinaria. Nov giadas ha il retg dal tennis sin sablun gia gudagnà il turnier a Paris. En il final la dumengia suentermiezdi encunter Stan Wawrinka ha Nadal la schanza da gudagnar per la deschavla giada a Paris.
Stan Wawrinka: Quart gudogn en in final da Grand Slam?
Per Stan Wawrinka è il gieu cunter Nadal la sfida ultimativa. Tuttina ha Stan Wawrinka la spranza da pudair far il nunpussaivel. I dat numnadamain er ina statistica che pledescha per el. Trais giadas è Wawrinka stà en in final d'in Grand Slam, tuttas trais giadas ha el gudagnà.
RR Sportissimo 12:05++


text:
Aspremont (FR-05)
Aspremont l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aspres-sur-Buëch, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 324 abitàncc[1], dato agiurnàt al sginer 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18,52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 696 méter a 'na altèsa màsima de 1378 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Modell:Demografia/Aspremont (FR-05)
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Robert Walser
OSL 2448 – Il rubadur ed autras historias
Sursilvan
SJW, 2013, numer d’empustaziun 102448
Ina dunna giuvna cun in caset plein liuns e butschins plein siarps careza in rubadur. In domptur vegn mazzaus dad in liun. Siu fegl, aunc in buob, surpren temerariamein la clamada da siu bab. Ei neiva – ni in uaul brischa e glischa en ina cotschnur sco sch’el fuss vegnius mess en flommas dad in stravagant hurlimuz surnatural.
19 historias cuortas da Robert Walser.
Illustraziuns: Anna Sommer
Translaziun: Leo Tuor
Naven da 12 onns
Texts litterars


text:
Contribuir a l'augment persistent da dunnas engaschadas en la politica communala
19. Mai 2022
Dal mentoring sur il sustegn politicamain independent fin a novs models en la direcziun communala – il project «PROMO Femina» mussa cun passa 120 mesiras co che dunnas chattan pli facilmain access ad uffizis politics. Il nov tool online ed il studi cumplettant sustegnan vischnancas, partidas localas e raits e vulan contribuir a l'augment persistent da dunnas engaschadas en la politica communala. Il project da la Scola auta spezialisada dal Grischun (SAS Grischun) è vegnì realisà en collavuraziun cun ils chantuns Appenzell Dadora, Grischun, Son Gagl, Vallais e Turitg.
Actualmain occupan dunnas mo stgars in quart dals mandats en las executivas communalas svizras. In pau meglra è la situaziun en ils parlaments communals. Questa clera sutrepreschentanza da las dunnas na deriva betg d'ina discriminaziun sistematica, mabain dal fatg ch'i dat memia paucas candidatas.
«I na sa tracta betg d'in foss tranter citad e champagna; la sutrepreschentanza da dunnas en las executivas communalas sa mussa en tut il pajais», di Ruth Nieffer, responsabla dal project al center per il management administrativ da la SAS Grischun. «La finamira da noss project da perscrutaziun è d'encuraschar dunnas per in engaschi politic. Las vischnancas vegnan sustegnidas quasi automaticamain quai che reguarda l'occupaziun dals uffizis.» Uschia funcziuneschia il sistem da milissa sin nivel communal vinavant ed il medem mument contribueschian ins essenzialmain a la diversitad ed egualitad.
Campagna naziunala «Helvezia cloma vus!» animescha las vischnancas
Il project vegn sustegnì dals Biros d'egualitad dals tschintg chantuns Appenzell Dadora, Grischun, Son Gagl, Vallais e Turitg e da l'Associaziun da las vischnancas svizras. Las perscrutadras ed ils perscrutaders da la SAS Grischun han discutà en numerus workshops ensemen cun politicras e politichers da vischnanca, cun dunnas interessadas politicamain e cun expertas ils motivs per la magra represchentanza da dunnas en las autoritads communalas.
Cun var 100 participantas e participants han ils resultats forza represchentativa. Sin la plattafurma online promofemina.fhgr.ch èn per l'ina illustradas e descrittas passa 120 mesiras cun exempels pratics. Quellas sa drizzan a vischnancas, a partidas localas ed a raits (da dunnas). Las mesiras duain tranter auter stuppar largias da savida areguard la politica communala (p.ex. engaschar dunnas activas politicamain sco «ambassaduras» u elavurar profils d'incumbensas per autoritads communalas), encuraschar dunnas indecisas da candidar (p.ex. bootcamp per politicras communalas, mentoring da politichers versads e da politicras versadas, garantir il sustegn politicamain independent) u meglierar la cumpatibilitad temporala da professiun, famiglia ed uffizi communal (p.ex. reducir temps da preschientscha, instituir gruppas da lavur pli flexiblas). Per l'autra chatt'ins sin la pagina-web dal project tips e trics, infurmaziuns davart la politica communala e videos per dunnas interessadas. Quels duain facilitar e pussibilitar l'access a la politica communala a moda simpla e nuncumplitgada. Sin nivel communal datti numnadamain in basegn da cumpensaziun. Quai consolideschan las novas cifras dal studi per differents uffizis communals.
Il Vallais e l'Appenzell Dadora a la testa
Il studi cumpiglia las executivas e legislativas communalas, las cumissiuns da revisiun da quints e las cumissiuns da gestiun sco er ils cussegls da scola da las 482 vischnancas dals chantuns participads. La cumpart da las dunnas en las autoritads communalas la fin dal 2021 variescha – tut tenor chantun, uffizi politic e structuras communalas – schizunt cleramain (cump. annexa). La cumpart da dunnas media variescha tranter 18.7 % en la cumissiun da revisiun da quints en il chantun da Turitg e 61 % en ils cussegls da scola dal Vallais. En total sa mussa la sutrepreschentanza feminina il pli cler en las cumissiuns da revisiun da quints ed en las cumissiuns da gestiun (cumpart da 23 %, media da tut las vischnancas) ed en las executivas communalas (cumpart da 25 %). L'ultima è strusch sa midada dapi il 2016. Las dunnas domineschan percunter en ils cussegls da scola – cun ina cumpart da 55 %, resguardond tut las vischnancas. Sch'ins considerescha tut ils uffizis communals, occupan las dunnas en ils chantuns Vallais ed Appenzell Dadora 42 % resp. 40 % dals mandats, avant il chantun da Turitg (33 %), il chantun Grischun (32 %) ed il chantun da Son Gagl (31 %).
Recrutaziun cun difficultads, dunnas cun potenzial
En la politica svizra giogan las vischnancas vinavant ina rolla impurtanta. Las decisiuns prendidas sin nivel local influenzeschan il pli fitg la vita quotidiana da nus tuts. En vista a la prontezza tendenzialmain adina pli pitschna da la populaziun da surpigliar in uffizi formal ed onurar èn ins preoccupà quai che reguarda l'occupaziun d'uffizis communals. Gidar po qua da facilitar a dunnas l'access ad in uffizi politic. Il potenzial è avant maun. Correspundentamain s'orientescha il project da perscrutaziun da la SAS Grischun er al rinforzament dal sistem da milissa enragischà en Svizra. Da quai profitan era l'economia e la societad civila.
En il champ da perscrutaziun Activitad da milissa e lavur voluntara s'occupa il center per il management administrativ da la SAS Grischun cun la dumonda co colliar vischnanca e lavur voluntara ed el sviluppa novas avischinaziuns per augmentar il potenzial da la lavur voluntara e las prestaziuns resultantas en favur da las vischnancas. Ins è persvas che bleras prestaziuns da las vischnancas na fissan betg pussaivlas senza l'engaschi da persunas singulas, d'uniuns e d'organisaziuns. Persunas che s'engaschan voluntarmain e sper la lavur contribueschan al mantegniment ed al svilup da l'ierta sociala e culturala ed ad ina meglra qualitad da viver en las vischnancas.
Ulteriurs detagls:
- Tool online: promofemina.fhgr.ch
- Champ da perscrutaziun Activitad da milissa e lavur voluntara
Persunas da contact en ils chantuns:
- Appenzell Dadora, Uffizi per ils fatgs socials / partiziun Egualitad da las schanzas, Carina Zehnder, carina.zehnder@clutterar.ch, +41 71 353 64 60
- Grischun, Post da stab per l'egualitad da las schanzas, Barbara Wülser, barbara.wuelser@clutterstagl.gr.ch, +41 81 257 35 71
- Son Gagl, Uffizi per ils fatgs socials / Center da cumpetenza per l'integraziun e l'egualitad, Rahel Fenini, rahel.fenini@cluttersg.ch, +41 58 229 33 37
- Vallais, Uffizi per l'egualitad e la famiglia, Ursula Stüdi, ursula.stuedi@clutteradmin.vs.ch, + 41 27 606 21 24
- Turitg, Direcziun da la giustia e da fatgs da l'intern / Post spezialisà per l'egualitad, Helena Trachsel, helena.trachsel@clutterji.zh.ch, +41 43 259 26 82
Weitere Auskünfte
Entdecken Sie unsere Fachgebiete
Fachhochschule Graubünden
Als agile Hochschule setzt die FH Graubünden auf dynamisches Denken und proaktives Handeln. Mit diesem Mindset gestaltet sie nachhaltig die Zukunft mit. Studium und Forschung sind interdisziplinär und orientieren sich an praktischen Herausforderungen in Wirtschaft und Gesellschaft. Ihre rund 2400 Studierenden bildet sie zu hochqualifizierten und verantwortungsvollen Persönlichkeiten aus. Die Hochschule bietet Studien- und Weiterbildungsangebote in Architektur, Bauingenieurwesen, Computational and Data Science, Digital Supply Chain Management, Information Science, Management, Mobile Robotics, Multimedia Production, Photonics sowie Tourismus an. In ihrer Forschung fokussiert sie auf die Themen Angewandte Zukunftstechnologien, Entwicklung im alpinen Raum und Unternehmerisches Handeln, und agiert auch partizipativ in Reallaboren. Die Mitwirkung aller Hochschulangehörigen trägt zur Weiterentwicklung der Fachhochschule und deren Qualität bei.


text:
Gianna Sonder da Salouf sustegna a partir dad immediat Carmen Dedual en la promoziun rumantscha en il Grischun Central. La nova collavuratura è surtut responsabla per administrar projects currents e sviluppar novas ideas per la promoziun rumantscha en il Surmir e la Sutselva.
Linard Martinelli da Lavin è vegnì elegì sco nov promotur regiunal per l’Engiadina Bassa. El cumenza sia lavur l’avust 2019 e remplazza Mario Pult che vegn pensiunà.
22 collavuraturas e collavuraturs a Cuira ed en las regiuns
Ils dus novs collavuraturs cumpletteschan la squadra da la Lia Rumantscha ch’occuppescha actualmain 22 collavuraturas e collavuraturs en la sedia principala a Cuira ed en ils biros regiunals a Glion, Savognin e Scuol.
RR novitads 11:00


text:
Tschertgar il ruassaivel, giudair la natira, sa mover e morder in zic enfin sisum la muntogna. Quai èn motivs per Gian Andrea Beer da far adina dapli turas en la muntogna. Avant dus onns ha el cumenzà entras collegas. Corona saja forsa anc in motiv dapli da far quest sport, cunquai ch'ins na sappia mai cura las pendicularas serran. Dentant di el, era uschiglio avess el cumprà quest enviern in equipament da skis da turas.
Che chalzers, skis da turas e gianellas èn fitg dumandads, senta era Marcus Michel che posseda ina fatschenta da sport individual. Gia ussa sajan tscherts products vendids ora ed empustar suenter nova rauba betg pussibel perquai che la dumonda saja uschè gronda.
Nagin material, dentant savida dat Otti Flepp vinavant. El è guid da muntogna ed era quest onn ha el gia manà plirs curs da lavinas. Adina dapli indigens mussian interess per quests curs. Il trend haja cumenzà gia avant 2-3 onns e creschia uss anc. Actualmain manchian ils osps da l'exteriur, persuenter vegnian ils indigens.


text:
En Svizra èn be 0,8% da las mammas sut 20 onns, en l’Uniun Europeica è la media tar stgars 4%. Quai mussan las novas cifras da l'Uffizi da statistica europeic Eurostat.
En ils differents pajais datti dentant grondas differenzas: Las pli bleras mammas sut 20 onns datti cun 12% en la Bulgaria e la Rumenia. Percunter en quai en Danemarc be anc 1%.
En Spagna datti las pli bleras mammas sur 40
92% da las mammas en l’Uniun Europeica eran il 2017 tar la naschientscha da lur emprim uffant tranter 20 e 39 onns, 4% eran sut 20 e 4% sur 40. Surproporziunal bleras mammas sur 40 onns datti en la Spagna cun 8,8% e l’Italia 8,6%. I suonda la Grezia cun 6,6%, Luxemburg e l'Irlanda cun 5,9%. Per la Svizra inditgescha Eurostat ina rata da 4,8%, quai ch'è levet sur la media da l'Uniun Europeica.
Ord l'archiv:
RR novitads 12:00


text:
Ils 50 km e Dario Cologna – quai è savens in drama enstagl d'in triumf. Tant als gieus olimpics a Vancouver sco a Sotschi ès el cupitgà curt avant l'arrivada. Cupitgà ès el era als campiunadis mundials en la Val di Fiemme il 2013 – almain hai quella giada anc dà argient. Il pli datiers d'ina victoria en ina cursa da 50 kilometers è Cologna stà en la cuppa mundiala al legendar Holmenkollen ad Oslo. Duas giadas ha el stuì suttacumber là mo per centimeters en il sprint final.
Ina victoria sur 50 km manca
Ina victoria sur 50 kilometers, quai è propi il sulet che manca anc en la lunga retscha da success da Dario Cologna. Per reussir dovri ina buna furma, buns skis ed in pau fortuna. Sch’el ha pudì conservar la furma dals 15 kilometers, lura è bler pussibel. En quella cursa aveva Cologna declassà la concurrenza e scrit istorgia olimpica. Sco emprim e sulet passlunghist insumma ha Cologna gudagnà per la terza giada en seria aur olimpic en la medema disciplina, numnadamain en la cursa da 15 km cun partenza singula. Quai èn gnanc ils pli gronds passlunghists sco il campiun olimpic da record Bjørn Dæhlie vegnì da far.
La concurrenza è ferma
Sco concurrents principals da Dario Cologna valan il campiun mundial sur 50 kilometers Alex Harvey dal Canada, lura ils Norvegiais enturn Martin Johnsrud Sundby e Simen Hegstad Krüger sco era ils spezialists per cursas en stil classic, il Casac Alexey Poltoranin ed il Finlandais Iivo Niskanen. Betg a la partenza è dentant Johannes Høsflot Klæbo, il giuven norvegiais ch’ha gudagnà a Pyeongchang trais medaglias dad aur, desista dals 50 kilometers.
RR actualitad 17:00


text:
Ince sce an n’alda nia tröp…. l’aiüt vá inant.
Tröpes é stades les porsones che á tles ultimes edemes fat na spënora al proiet „Cörs dla Val Badia“ y á mostré insciö n Cör davert por porsones de nosta valada che l’á manco saurida. I oresson porchël tó l’ocajiun da Ves dí a vigöna y vignun de os n Iolan/Dilan/Giulan scrit gran. Cun Ostes spënores unse indô podü respogne a valgönes domandes do aiüt, cun Ostes spënores unse podü alisiré valgügn crüzi, cun Ostes spënores unse podü porté n sorí te valgünes families.
Al é bel sce i podun nes daidé fora l’un cun l’atra. Sce tröc dëida, vára plü saurí.


text:
Il december passà ha il Tribunal federal a Losanna decidì ch'ina scola dastga mo pli incassar maximalmain 80 francs per emna dals geniturs per finanziar per exempel in champ da sport da naiv obligatoric. Il rest stoppia la scola finanziar sezza. Gist quai possia avair per consequenza ch'ina scola desistia sin in champ, perquai ch'i na saja betg pussaivel da reparter ils custs sin pliras spatlas, di il cusseglier naziunal Duri Campell da la PBD grischuna.
Quai na dastgia betg schabegiar. Pli paucs champs da sport d’enviern, quai avess era consequenzas finanzialas per ils chantuns da muntogna, manegia Campell. Tgi che n’enconuscha betg gia da pitschen la naiv, il plaschair d'ir cun skis ubain il viandar tras la natira d’enviern, lez na vegnia probabel era pli tard betg en muntogna.
Sperditas per chantuns da muntogna
Ultra da quai pericliteschia la decisiun dal Tribunal federal tut las stentas ch'ins haja fatg ils ultims onns per motivar ils geniturs e lur uffants sco era las scolas da far tals champs da sport da naiv. Per exempel cun fundar la «Iniziativa sport da naiv Svizra» e la plattafurma «GoSnow» che sustegna las scolas tar l'organisaziun da tals champs. «Las pendicularas, las fatschentas da sport ed era ils lieus da pernottar reduceschan ils pretschs e lura po il maun public era gidar per che la giuventetgna possia participar a quels champs e ch’els emprendian in sport che plascha ad els.»
Maun public duai gidar
Gist perquai ha Duri Campell ussa inoltrà ina moziun. En quella pretenda el da la Confederaziun in rapport che mussa co tals champs pudessan vegnir sustegnids meglier dal maun public. Per exempel en il rom dal program «Giuventetgna e sport». Sch'ins veglia ch'ils uffants e la giuventetgna sa muventia dapli ed haja plaschair vi dal sport na dastgian ins betg entschaiver a spargnar tar las offertas è Campell persvas.
RR novitads 08:00


text:
Actualitads
Las surcusidas e cunzunt il pitg da crusch han ina lunga tradiziun en il Grischun. La ritga collecziun da surcusidas dal Museum retic permetta da contemplar las surcusidas localas en in context pli vast. Ord la perspectiva da l'art contemporan vegn a medem temp accentuada l'actualitad da questa pratica artistica.
L'exposiziun mussa surcusidas dal Grischun e confrunta las ovras cun talas dad artistas ed artists internaziunals. I sa mussa uschia che la tradiziun artisanala dal Grischun è vegnida nutrida da differentas culturas gia dal cumenzament ennà. Las surcusidas tradiziunalas sveglian dumondas che vegnan ozendi tschentadas da nov en vista ad autras experientschas socialas e culturalas. Il cumenzament dal 20avel tschientaner è questa lavur a maun feminina vegnida revalurisada e promovida cleramain. Il medem mument han artistas ed artists sco Sophie Taeuber-Arp, Alice Bailly ed Ernst Ludwig Kirchner gidà considerablamain a conceder tras il spiert da l'artisanadi novs impuls a l'art da l'avantgarda. Blers onns pli tard prendan artistas ed artists puspè la guglia enta maun e surcusan, sco Alighiero Boetti u Susan Hefuna, e fan cun lur ovras punts sur cunfins e sur spazis culturals ora. L'art contemporan cun surcusidas vul metter en dumonda ed avrir l'estetica tradiziunala. Uschia utilisescha Louise Bourgeois tocs da vestgadira per sias ovras ed als renda purtaders da situaziuns emoziunalas e psicologicas. Eliza Bennet, che surcusa l'agen maun, u Véronique Arnold, che purtretescha surcusidras, fan attent a las cundiziuns da lavur en l'industria ed en il tegnairchasa. Elaine Reicheck percunter analisescha, co ch'il fil sco med d'autoritad feminina sa preschenta en la mitologia antica e co che questa istorgia vegn pli madira en la pictura europeica. E Gözde Ilkin illustrescha sin lenziels e sin surtratgas da letg figuras che giran per il mund e sviluppa uschia maletgs impressiunants davart la tschertga dal dachasa. Uschia dattan artistas ed artists contemporans ina nova forza al fil ed a la guglia, per imaginar poeticamain ed il medem mument er sociocriticamain il mund dad oz.
L'exposiziun curatada da Stephan Kunz e da Susann Wintsch mussa ultra da surcusidas tradiziunalas dal Grischun er ovras da Véronique Arnold (F), Latifa Attaii (AFG), Alice Bailly (CH), Eliza Bennett (GB), Alighiero Boetti (I), Louise Bourgeois (F/USA), Rehab Eldalil (EGY), Susan Hefuna (D/EGY), Gözde İlkin (TR), Ernst Ludwig Kirchner (D), Isa Melsheimer (D), Marisa Merz (I), Irene Posch (A), Elaine Reichek (USA), Jean-Frédéric Schnyder (CH), Rozita Sharafjahan (IR), Annegret Soltau (D), Sophie Taeuber-Arp (CH), wiedemann/mettler (CH), Jeanne Natalie Wintsch (POL/CH).


text:
Grazia a sias victorias en las lutgas avant era gia cler che Döbeli gudogna la festa. La dumonda era sulet sch'el ha da parter la victoria cun David Schmid. E pront ha el pers la lutga finala, l'emprima terrada per Döbeli a Wittnau. Omadus han uschia cuntanschì 58,50 puncts e quai munta rang 1a per Schmid ed 1b per Döbeli.
Ulteriuras festas dal di
- Lutga da culm Sörenberg: Joel Wicki gudogna la lutga finala cunter Jonas Brun. Brun vegn uschia quart. Tranteren èn classads Sven Schurtenberger e Roman Zurfluh.
- Lutga d'Engstlig: Ad Adelboden ha Thomas Inniger pudì festivar la victoria. Il lutgader da 22 onns ha gudagnà la lutga finala cunter Josias Wittwer.
La proxima fin d'emna èn lura la festa da lutga sin la Schwägalp e la festa da lutga chantunala bernaisa a Münsingen. Ils 24 e 25 d'avust è lura la Festa federala da lutga e da gieus alpesters a Zug.
RR novitads 20:00


text:
Origen – punt rumantscha tranter nord e sid
Igl nom Origen è rumantsch e monta origin, derivanza, creaziun. Igl program digl festival veiva dalla forza d’ena regiun trilingua, tgi veiva digl barat.
Origen è ena instituziun culturala grischuna, tgi realisescha mintg’onn igl «Origen Festival Cultural» e sa deditgescha surtot alla promoziun ed alla producziun da novas opras professiunalas. Origen ò ena atgna tribuna: igl teater an igl casti da Riom è nia construia ed avert igl onn 2006.
Origen è betg en ghetto alpin per en lungatg moribund, mabagn perdetga vitala d’ena cumminanza liguistica, tgi risca adegna danovamaintg igl «experimaint cultura».


text:
Dispitaivel è dentant l'arrest da chasa previs per persunas privlusas, senza ch'ina procedura penala è instradada. Quella vul che la polizia dastga metter en arrest da chasa persunas che muntan in privel terroristic. Plinavant pudess la polizia scumandar l'access a tschertas regiuns, sco era scumandar da bandunar il pajais. Esters pudessan puspè vegnir arrestads, sche els èn bandischads dal pajais, na pon dentant betg vegnir repatriads.
Sustegn da vart burgaisa
Las propostas da la ministra da giustia Simonetta Somaruga survegnan sustegn da la Partida populara svizra, da la Partida liberaldemocratica, da la Partida cristiandemocratica e dals chantuns. Tenor la PPS e la PCD gidan las mesiras che persunas radicalisadas na pon betg bandunar il pajais e far in act terroristic en l'exteriur.
Critica da vart sanestra
La Partida socialdemocratica e la Partida dals verd-liberals èn cunter la proposta. Tenor la PS na pon ins betg ordinar ina privaziun da la libertad senza in suspect d'avair commess in delict. Quai saja in impurtant princip ch'ins na dastgia betg dar si, scriva la PS. Era ils verd-liberals èn da l'avis che las mesiras existentas tanschan per cumbatter il terrorissem.
RR novitads 15:00


text:
Lavurs
Els exequeschan suandantas lavurs:
Furmas da culaditsch
- definir il material da furmaziun sco sablun, cheramica, tschaira, materia sintetica, fier culà, atschal u grafit per la furma da culaditsch
- duvrar ina chista da culaditsch existenta u crear ina tala
- emplenir e cumprimer material da furmaziun
- agiuntar supplements chemics per marventar la materia ed agiuntar elements da rinforzament
- schliar il toc en elavuraziun cun quità da la furma
- cumparegliar il toc en elavuraziun cun il model e megliurar sche necessari
- metter ensemen singula tocca
- elavurar la surfatscha da la furma da culaditsch
Cular e controllar tocca da culaditsch
- definir la metoda da culaditsch adattada tenor il model sco per exempel culaditsch da sablun, da pressiun, da cochillen u d'art
- programmar, manevrar e mantegnair ils indrizs da producziun
- resguardar las perscripziuns davart la segirezza da lavur
- cular il metal luà en furmas preparadas
- schliar il toc sfradentà ord la furma ed allontanar malgulivezzas da la surfatscha
- examinar la qualitad ad egl u cun tecnologia da computer
- magasinar las furmas permanentas cun indrizs d'auzar
- allontanar la furmas perdidas a maun u cun utensils correspundents
Scolaziun
Durada
3 onns
Direcziuns
- furmas permanentas
- furmas perdidas
Furmaziun en la pratica
En ina cularia, cumplettà cun 2 praticums en mintgamai l’autra direcziun ed en la construcziun da guaffen u en la cularia da construcziun da models
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- tecnica da culaditsch: enconuscher ils process da producziun, garantir la segirezza da lavur, da la protecziun da la sanadad e da l'ambient
- mecanica: basa tecnica, tecnica da materials, tecnica da dissegn, tecnica da colliaziun, tecnica da fabricaziun e tecnica da maschinas
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica la basa professiunala ( 24 dis durant 3 onns)
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "furmader / furmadra da culaditschs AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- temp da scola obligatoric terminà
Pretensiuns
- plaschair vi da la lavur artisanala
- imaginaziun spaziala
- enclegientscha tecnica resp. interess vi da connexs tecnics
- moda da lavurar exacta e conscienziusa
- forza corporala
- senn da responsabladad
- abilitad da lavurar en in team
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da l’Associaziun da cularia da Schweiz GVS e da scolas professiunalas
Examen professiunal (EP)
spezialist / spezialista da process cun certificat professiunal federal, spezialist / spezialista da producziun
Examen professiunal superiur (EPS)
directura da producziun en l'industria dipl.
Scola spezialisada superiura (SSS)
cun diplom SSS, p.ex. tecnicist / tecnicista construcziun da metal, tecnicist / tecnicista construcziun da metal, tecnicist / tecnicista process d’interpresas
Scola auta spezialisada (SAS)
p.ex. Bachelor of Science (SAS) tecnica da maschinas
Tut tenor scola auta spezialisada valan differentas cundiziuns d'admissiun.
Diplom supplementar
CAS (Certificate of Advanced Studies) en tecnica da cularia a la scola auta per tecnica da la Fachhochschule Nordwestschweiz
A l'exteriur
z.B. en Germania, Bachelor of Engineering (B.Eng.) cun accent sin tecnica da cularia
Cundiziuns da lavur
Furmaders e furmadras da culaditschs lavuran en cularias, il pli savens en manaschis pitschens u mesauns. En manaschis gronds èsi pussaivel da lavurar en squadras. Per sa proteger cunter da las temperaturas autas ed il fieu, porta la glieud da professiun vestgadira da lavur speziala per tschertas lavurs. Interessads han bunas schanzas sin ina plazza d’emprendissadi, sch’els èn flexibels pertutgant il lieu da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
Giesserei-Verband der Schweiz GVS
URL: www.giesserei-verband.ch


text:
Contignü prinzipal
Riva del Garda 2002
La secunda roda de sentades vëgn stlüta jö dala incuntada de Riva del Garda, olache al vëgn tignì ai 29 de mà dl 2002 la sesta sentada deboriada di trëi consëis legislatifs, metüda a jì por le secundo iade dal Consëi dla Provinzia autonoma de Trënt.
Les propostes de moziun lasciades pro por gnì tratades dala comisciun interregionala che s'â incuntè ai 3 d'aurì dl 2002 é 28, de chëstes nen él 6 che reverda "l'Europa, les relaziuns sura i confins fora y les mendranzes", 7 "l'ambiënt, i raiuns da munt y l'agricoltöra", 3 "les comunicaziuns y i trasporc", 6 "la economia, la ocupaziun y le turism" y laprò ciamò 6 "la cultura, la istruziun y le sozial".
De chëstes 28 propostes de moziun nen vëgnel indere ma tratè 6 indortöra, deperpo che chëres che reverda le secundo grup, chël ô dì "l'ambiënt, i raiuns da munt y l'agricoltöra" ne va nia sura la discusciun fora. Dötes les atres ne vëgn gnanca tratades, porvia che la sentada vëgn stlüta jö massa adora.
Ci él pa sozedü? Deperpo che al gnô tratè la proposta de moziun n. 6 "Conzesciun, por rajuns de carater umanitar, dla grazia ales porsones condanades porvia di atentac di agn '60 te Südtirol", portada dant dai aconsiadus Klotz y Pöder y lasciada pro dala comisciun interregionala ala trataziun tla sentada deboriada cun n valgönes mudaziuns, adora la maioranza di aconsiadus dl Consëi dla Provinzia autonoma de Trënt por le pröm iade la poscibilité, preodüda dal regolamënt, de lité vigni consëi legislatif despartì, cun le resultat che la proposta de moziun vëgn - tres chësta litaziun despartida - refodada a maioranza. Aladô dl regolamënt mëss la proposta porchël gnì aratada refodada dala sentada deboriada zënza che le Consëi dla Provinzia autonoma de Balsan o le consëi legislatif dl Tirol pois dì fora süa minunga sön chësc.
Chësc resultat dla lîta nia aspetè (por le pröm iade à la sentada deboriada refodè na proposta che la comisciun interregionala â lascè pro por gnì tratada y dantadöt na proposta sön n argomënt tan borjënt y zite sciöche chël dla conzesciun dla grazia ai conesciüs ativisc südtirolesc) pësa dassënn sön le decurs di laûrs. Atira do la protlamaziun dl resultat dla lîta arbandonëia i presentadus dla proposta de moziun, i aconsiadus Klotz y Pöder, sciöche ince l'aconsiadù Leitner, le salf por protesta, ince n valgügn aconsiadus dla SVP va fora por se sentè adöm y tó na dezijiun de co jì inant. Intratan van inant te salf cina misdé cun la ejaminaziun dles propostes de moziun sön l'argomënt "ambiënt, raiun da munt y agricoltöra".
Domisdé, canche al vëgn indô davert la sentada sozédera: le mënagrup dla SVP Walter Baumgartner damana che la sentada vëgnes atira sospenüda, porvia che le resultat dla lîta sön la proposta de moziun n. 6 rapresentëia na ofenüda por la popolaziun de Südtirol y al va porchël debojëgn da tlarì sce al é bëgn ciamò dan man les fondamëntes por na bona colaboraziun. L'aconsiadù fej la proposta de cherdè ite danü la sentada deboriada di trëi consëis legislatifs tl tëmp de n ann por ejaminé i atri punc al ordinn dl dé sciöche ince por tratè danü, y chësc iade aprovè, la proposta de moziun n. 6.
Do la domanda dl aconsiadù Baumgartner, na ligna de intervënc en cunt de chësc y na picia incuntada danter i presidënc di consëis legislatifs, mët le presidënt en ciaria Cristofolini tla finada a litaziun la domanda sce jì ciamò inant cun i laûrs. Le resultat de chësta lîta, fata por vigni singul consëi legislatif despartì - sciöche al ê gnü damanè dal aconsiadù Baumgartner, é chël che al vëgn refodè cun dër n gran numer de usc contrares (ma 3 usc a bëgn) da pert dl Consëi dla Provinzia autonoma de Balsan da jì inant cun la sentada, chël ô dì cun i laûrs dla sentada deboriada. I laûrs vëgn porchël stlüc jö massa adora cun la comunicaziun che la comisciun interregionala po gnì cherdada ite da d'altonn por valuté le sozedü y tó la dezijiun de co jì inant.
Do avëi damanè les forzes politiches rapresentades te sü consëis, tol indere i trëi presidënc di consëis legislatifs la dezijiun de ne pié a man degöna scomenciadia por jì inant cun i laûrs dla sentada deboriada tratan la legislatöra, che é tl laûr da jì a piz sides te Tirol co tla regiun Trentin-Südtirol (setëmber 2003 tl Tirol y novëmber 2003 te Südtirol y tl Trentin), mo de cherdè ite plütosc na nöia sentada deboriada di trëi consëis legislatifs (cun de nöies propostes de moziun) tla legislatöra nöia y de ti surandè la organisaziun - aladô dla rotaziun fata fora - al Consëi dla Provinzia autonoma de Balsan. Chësta nöia sentada deboriada é gnüda fissada por le 22 de forà 2005 a Maran.


text:
Region de Moravia-Slesia
La Region de Moravia-Slesia (Moravskoslezský kraj in cech) a l'è 'na region de la Cechia, in pè del 2000, con capital Ostrava.
La gh'ha dent i distrecc de Distret de Bruntál, Distret de Frýdek-Místek, Distret de Karviná, Distret de Nový Jičín, Distret de Opava e Distret de Ostrava-město e 'l so president a l'è ol Ivo Vondrák. La confina con Region de Olomouc e Region de Zlín.
Ligam de foeura[Modifega | modifica 'l sorgent]
Oter progecc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su regione di Moravia-Slesia


text:
da ser Jan-Andrea Bernhard
L’emprema poetessa romontscha, Mengia Wieland-Bisaz da Scuol, ha scret 1756 en ina da sias poesias pietusas: «Iesu havd’aint in meis cour / Iesu tü est mia amur / Iesu tü tot meis cuffort / Iesu spendram dalla mort.» – Quels plaids meinan nus senza dubi alla lecziun dalla dumengia hodierna! La colligiaziun cun Diu duei esser – tenor Mengia – in ligiom fetg persunal, in ligiom da carezia, in ligiom cun tgierp ed olma.
Per la pietad da Mengia vala il medem sco per quella da Moses: Niessegner ei buca lontans, mobein damaneivels per quels che teidlan siu plaid en lur mintgagi. Moses admonescha ch’in e scadin dueigi observar ses cumondaments e sias prescrpiziuns, e quei muort duas raschuns: D’ina vart dueigien nus sevolver tier nies bien Diu, da tut nies cor e da tut noss’olma, da l’autra vart dueigien nus dar plaz e dacasa a nies bien Diu, en nies cor ed en noss’olma. Beai quels che restan ligiai cun Niessegner e Salvader, en tut las tribulaziun, en tut discletg ed en tutta uiara. Gest las afflicziuns dad oz meinan nus tier ils plaids d Moses: «carezar nies bien Diu» cun cor ed olma – aschia savein bandunar l’uiara ed arrivar en in mund plein pasch e plein perdunament.
Dt 30,10–14
Moses ha plidau cul pievel e detg:
Ti dueies tedlar la vusch dil Segner tiu Diu ed observar ils camonds e las prescripziuns ch’ein messas per scret el cudisch da questa lescha. E ti dueies sevolver tier il Segner tiu Diu da tut tiu cor e da tut ti’olma. Quest tschentament che jeu dun oz a ti, ei buca memia grevs per tei e buca memia lontans. El ei buca sin tschiel, che ti savesses dir: Tgi ascenda sin tschiel per purtar el a nus e far da saver el, sinaquei che nus observeien el? El ei era buca videifer la mar, che ti savesses dir: Tgi va per nus sur mar per purtar el a nus e far da saver el, sinaquei che nus observeien el? Na, il plaid ei fetg damaneivel, en tia bucca ed en tiu cor, aschia che ti sas observar el.
☛ evangeli dalla dumengia: Lc 10,25–37


text:
Restaurants ed ustarias ston pli probabel avair serrà anc il mais da favrer. Questa proposta fa il Cussegl federal.
Malsegirtad
I saja ina malsegirtad dapi l’entschatta, di Yvonne Monn che maina l’ustaria Cruna a Sumvitg. Ins na possia betg sa fidar da quai ch’els din.
Ins na po betg planisar insatge a la lunga, nus stuain esser fitg flexibels e midar trasora concepts.
Sustegn minim
E ditg na possia quai betg ir uschia vinavant, di la dunna che maina la Cruna dapi dus onns. Insacura stoppia ella far in quint. Ella saja bain persula e na stoppia guardar da persunal. Ma ella n'haja betg las entradas sco auters hotels, ed uschia saja il sustegn ch’ella survegnia fitg minim.
Buna situaziun cun la loipa
Claudia Maissen che maina l’ustaria Placi Pign a Surrein ha pauca chapientscha per las decisiuns dal Cussegl federal. Ella fa attent a la situaziun dals negozis gronds cun blera glieud e la na schabegia nagut. Ma ella haja anc ina buna situaziun cun la loipa.
Ils dis tranter Nadal e Bumaun hai jau fatg take away, e quai fatsch jau vinavant.
Pli paucs indigens
Er Yvonne Monn ha ina pitschna carta cun spaisas ch’ils giasts pon prender cun els. Ils giasts – quai èn surtut ils indigens. Ma ella ha gì bler pli paucs indigens che sajan vegnids en l’ustaria.
La glieud è uschè tementada e na gughegia betg da vegnir.
L'aspect social
E Claudia Maissen menziunescha anc in aspect social, sche las ustarias èn serradas. Quai haja consequenzas gist per las persunas che sajan persulas a chasa e na possian betg vegnir a baiver in café.
Quels n'han uss nagut, il contact social manca.


text:
La suprastanza da Sauber ha confermà d'avair relaschà Kaltenborn, quai paucs dis avant il grond premi d’Aserbaidschan. I haja dà differenzas en tge direcziun che l'equipa duaja ir.
Ch'i haja dentant dà ina dispita pervia da privilegis envers in dals dus pilots ha Sauber però refusà. Avant era vegnì speculà che sponsurs svedais hajan pretais ch'il pilot svedais Marcus Ericsson vegnia privilegià envers il tudestg Pascal Wehrlein e che Kaltenborn haja refusà quai.
Monisha Kaltenborn haja gia bandunà il team da Sauber. Il proxim grond premi stat uschia sut la direcziun dal manager da team Beat Zehnder e ses directur tecnic Jörg Zander hai gì num.
Dapi il 2012 en ina funcziun dubla
Monisha Kaltenborn è stada dapi il 2010 CEO (schef executiv operativ) dal team da Sauber a Hinwil. Dapi il 2012 è Kaltenborn anc stada scheffa da l’equipa. La successura da Peter Sauber è stada l’emprima dunna en quest post en la furmla 1.
RR novitads 06.00


text:
Atualità
-
Referat sön la cherianza linguistica tla Biblioteca Teßmann
La linguista Eva Neuland tignará ai 10 d’otober n referat sön n’adoranza adatada dles parores te situaziuns desvalies dla vita da vigni de.
-
Chino y Cultura: Sëira de film cun cërces da dut l mond ai 13/10
“Non sposate le mie figlie“ ie l titul dl prim film che unirà mustrà ai 13/10 tla scolina Salieta de Urtijëi. Spëises da dut l mond, da ciarcë. Ntreda debann.
-
Consëi scolastich provinzial: Edith Ploner confermada presidënta
Le Consëi scolastich nü s’á incunté incö ai 03/10 por la pröma sentada: litaziun di trëi presidënc cun le renovamënt de presidënza por l’ispeturia Edith Ploner.
-
Ediziun nöia dl proiet Promemoria_Auschwitz
Percurs formatif y iade dla memoria tla storia dl Nücënt. Presentaziun ai 7 d’otober cun i assessurs Tommasini, Mussner y Achammer.
-
Inaudada la Fiera dla Formaziun „Futurum“ 2016
I assessurs Tommasini y Achammer y l’intendënt Verra á inauguré incö la Fiera Futurum che sará daverta cina al 1 de otober.
-
Mostra di lingac daurida inier a La Ila
La varieté linguistica é tl zënter de na Mostra scolastica daurida inier en ocajiun dl De europeich di lingac tl zënter dles scores altes a La Ila.
-
Inauguraziun dla Fiera dla formaziun „Futurum“ ai 29/09
I assessurs Tommasini, Mussner y Achammer inaudará en jöbia ai 29 de setëmber la sesta ediziun dla Fiera dl Formaziun „Futurum“ a Balsan.
-
Bons por cursc de ladin y talian
Porsones zënza n contrat de laur pó s’anuzé de bons de 250 euro por jí a cursc de ladin y talian.
-
Presentaziun dla VI ediziun dla Fiera dla Formaziun „Futurum“
Le vizepresidënt Tommasini y i assessurs Mussner y Achammer á presenté incö le program dla Fiera dla Formaziun Futurum dai 29/09 al 01/10 a Balsan.
-
Lernerat: Comisciun Laur dl Senat incö a Balsan
Le sistem de formaziun dual cun le focus sön le lernerat é sté tl zënter dla vijita dla Comiscun Laur dl Senat incö a Balsan.


text:
Suenter las duas victorias cunter la Bulgaria e la Lituania en la qualificaziun per il campiunadi mundial, ha la squadra naziunala svizra era gudagnà il gieu da test cunter la Finlanda. Ils Svizzers han cuntanschì a Son Gagl in 3:2.
Per la decisiun ha procurà Haris Seferovic, cun ses gol a chau al 3:2 en la 86avla minuta. Preparà il gol ha Christian Fassnacht, quel aveva gia avant dà il pass decisiv tar il 2:2 da Ruben Vargas en la 57avla minuta. Il trenader Vladimir Petkovic aveva laschà dar tuts trais giugaders pir davent da la segunda mesadad.
Avant la pausa era la naziunala, cun betg main che 9 midadas da posiziun cumpareglià cun il gieu cunter la Lituania, stada l'emprim en avantatg grazia ad in gol da Mario Gavranovic. Lura aveva Joel Pohjanpalo marcà dus gols, uschia che Finlanda manava suenter las emprimas 45 minutas.


text:
Suenter che la dumonda da construcziun, per il midament da la Via Giovanni Segantini, è vegnida inoltrada il schaner da quest onn, duai en in proxim pass vegnir inoltrada la dumonda da construcziun per la chasa da tgira. Ils proxims dis vegnan per quai installads ils profils sin l'areal.
Recurs pendents
Encunter la planisaziun locala hai dà dus recurs. Sco la vischnanca da San Murezzan communitgescha, spetgian ins ina resposta da la regenza il pli baud durant il matg che vegn.
Emprimas lavurs anc quest onn
Sche tut va sco planisà duain vegnir fatgas las emprimas lavurs da construcziun, sco per exempel perfuradas, anc durant quest onn. Uschia ch'i pudess vegnir cumenzà cun la lavur da fundament la primavaira dal 2021.
RTR novitads 12:00


text:
Eritrocitt
I eritrocitt (anca emazzi) hinn di cellul del sangh che servissen per menà i gas (ossigen e anidride carbonica) di polmon ai tessuu. In di mammifer i gh'ha no el nucleo, in di olter vertebraa sì.
Etimologia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Eritrocitt el vegn del grecch ἐpuϑpός, erythròs, «ross» e kύtoς, cytos, «cellula», e ona parolla arenta la se dopera in squasi tucc i lengov neolatin. In italian l'è pussee doperaa "globulo rosso".
In ingles se dis "Red Blood Cell", ossia "Cellula Rossa del Sangh"


text:
Bunamain 320'000 persunas han retratg l'onn passà prestaziuns supplementaras perquai che lur renta d'AVS u AI na tanscha betg per ils custs da viver minimals. Las expensas per prestaziuns supplementaras èn l’onn 2016 cun 1,5 pertschient era creschidas damain ferm ch’en media dals davos onns cun 4 pertschient. En total èn vegnids pajads l'onn passà 4,9 milliardas francs per prestaziuns supplementaras.
Motivs
Tenor l’uffizi federal d’assicuranzas socialas datti dus motivs: In motiv è ch'i dat pli paucs pensiunads tar l'assicuranza d'invaliditad. Il segund motiv è ina midada da lescha en il chantun Genevra. Quella ha per consequenza ch'els ston pajar a damain retschaviders da prestaziuns lur cassas da malsauns.
RR novitads 11:00


text:
La Svizra duai dublegiar la milliarda da coesiun per l'Uniun Europeica. Da quest avis è la cumissiun per la politica exteriura dal Cussegl naziunal. I saja quasi in'emprova da tuttin'anc salvar la collavuraziun tar programs sco «Horizon Europe» ed «Erasmus plus», ha ditg il cusseglier naziunal Eric Nussbaumer, ch'ha fatg la proposta.
Cun la summa da coesiun dublegiada duai il Cussegl federal survegnir en maun insatge concret per tractativas, per uschia pudair dar in signal politic a Brüssel. Brüssel ha numnadamain signalisà ch'in svilup svelt ad ina relaziun reglada saja pussaivel sche la Svizra fetschia ina proposta concreta.
Ils 26 da matg aveva il Cussegl federal sistì da sia vart las contractivas davart la cunvegna da basa cun l'Uniun europeica. Dapi lura è la relaziun tranter la Svizra e l'UE sa sfradentada.


text:
Lema da Zorn
Ul lema da Zorn, cjamaa apó lema da Kuratowski-Zorn, al è un teurema da la teuría di cungjuunt ch’al afirma :
- Tütt cungjuunt indütiif al amet almaanch un elemeent massimaal.
L'enunziaa al curespuunt a la scèrnida abitüala dal para (1,3) in la definizziú d'un cungjuunt indütiif ; si sa ga scerniss ul para (1,4) sa l utegn un enunziaa (a l’aparenza) plüü fort, da le völte bé ütil.
Cheest « lema » al è taal noma si sa al amet l'assioma da la scèrnida : in efett, i quàtar enunziaa utegnüü variaant la scèrnida da para in l'artícul cungjuunt indütiif, i è equivaleent a cheest assioma. Sa pöö dunca apó bé cunsiderá ul lema da Zorn cuma un assioma pussíbil, e l'« assioma da la scèrnida » cuma un teurema ch’al saress la suva cunseguenza.
L'interess da cheest lema a l’è dal permett un druvameent fàcil dal assioma da la scèrnida senza iga a druvá la teuría di urdinaj. Da tüta manera, par chij ch’i cugnuss chesta darera, le custrüzziú par récurenza trasfinida i è plüü intütive (malgraa plüü lunghe) e plüü infurmative.
Esempi[Modifega | modifica 'l sorgent]
(in vrac e incumplett in cheest cantée)
- esistenza da basa da spazzi veturiaal (in particülaar, basa da Hamel)
- saradezza algebràica d'un còorp
- teurema da Hahn-Banach
- esistenza d'autumurfiism da còorp mia cuntínü da C.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
[[Category:Teuría di úrden] ]


text:
En la cursa rapida ha Marco Odermatt gia persvadì sco quart, malgrà che quai n’è betg sia disciplina da parada. Odermatt è da chasa en il slalom gigant, nua ch'el è in dals top favurits sin il titel da campiun mundial.
Ils top-favurits
- Alexis Pinturault (FRA)
- Marco Odermatt (SUI)
- Filip Zubcic (CRO)
En questa stagiun èn gia vegnids manads atras sis slaloms gigants da la cuppa mundiala. Alexis Pinturault è adina stà classà tranter ils top 5. Las davosas trais cursas ha il Franzos schizunt gudagnà. Pinturault, ch’ha gia gudagnà argient en la cumbinaziun e bronz en il super-G, è uschia il grond favurit sin aur.
Ina grondiusa e constanta stagiun ha er Marco Odermatt mussà en questa disciplina. Il skiunz da 23 onns è adina stà classà tranter ils top 4. Quatter giadas è Odermatt stà sin il podest. Tranter auter ha el gudagnà il slalom gigant da Santa Caterina. Las schanzas èn pia grondas che Odermatt gudogna il venderdi sia emprima medaglia ad in campiunadi mundial.
Ils ulteriurs svizzers e cunfavurits
- Loïc Meillard
- Gino Caviezel
- Justin Murisier
Swiss-Ski ha il mument in dals pli ferms caders en la disciplina slalom gigant, da quai pon autras naziuns be siemiar. Sper Marco Odermatt èn en questa stagiun numnadamain er Loïc Meillard, Gino Caviezel e Justin Murisier stads almain ina giada sin il podest. Quai è capità la davosa giada la stagiun 1996/97. Avant 24 onns aveva Michael von Grünigen gudagnà aur als campiunadis mundials a Sestriere. Briglià en questa cursa avevan er Steve Locher sco quart e Paul Accola sco 5avel.
Ulteriurs candidats da medaglia
- Henrik Kristoffersen (NOR)
- Luca De Aliprandini (ITA)
- Zan Kranjec (SLO)
Als davos campiunadis mundials il 2019 ad Äre en Svezia aveva Henrik Kristoffersen triumfà avant l’Austriac Marcel Hirscher ed il Franzos Alexis Pinturault.


text:
Sankt Moritz (Svizzera)
Sankt Moritz (San Murèzzan in rumanc, San Maurizzi in dialett lumbard) l'è ün cumün svizzer, in dal Cantun Grigiun, che'l g'haa pü o manch 5.100 abitancc. L'è un pais famùs in dal mund cum löch de vilegiadüra, specialment invernal: ghè "skilift" e üna fraca de pist per sciar, per mia parlar di trocc de müntagna, belissim.
Geografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sankt Moritz el se tröa in de la Volta Engadina, in sü la banda manscina del fiüm Inn, a 1.838 meter in sül nivel del mar. El paes el gh'ha anch un lagh che 'l gh'ha el medèm nom.
El punt püssee volt del teritori cumünaa l'è 'l Piz Güglia, a 3.380 meter in sül nivel del mar.
El Sit[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sankt Moritz l'è devidüü düü toch:
- Sankt Moritz "Dorf" ("Paes", Vih in rumanc), in sü la banda ucidentala del lagh, induè che gh'è i munüment püssee impurtant: la gesa (refurmada) de San Maurizi, la Tur sbirula, la Cà del Cumün, e'l Müsee del Giovanni Segantini;
- Sankt Moritz "Bad" ("Term/Bagn", Bagn in rumanc), a süd del lagh, induè che gh'è i term.
Lengua[Modifega | modifica 'l sorgent]
I parlaa üficiaj de Sankt Moritz hinn el tudesch (parlàa d' asquas el 58% dij abitant) e 'l rumanc (parlàa de pü u manch el 5% de la gent). El talian, de pü u manch el 22% de la gent.
Trasport[Modifega | modifica 'l sorgent]
Straa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sankt Moritz l'è traversada de la Strada naziunla 27, che de Silvaplana la traversa tüta l'Engadina. A Silvaplana l'è pusibel ciapà la Strada naziunala 3, che la va del cunfìn talian in de la Val Bargaja finn a Coira, travers el Pass del Malögia e'l Pass del Güglia.
Poch delunsg de Sankt Moritz, arent a Celerina, la scumencia la Strada naziunala 29, che, travers el Pass del Bernina, la va in direziun del cunfin taliàn in de la Val Pusc'ciav.
Feruvij[Modifega | modifica 'l sorgent]
A Sankt Moritz gh'è l'ültema staziùn de tant feruvij, tüt gestii de la Feruvia Retica; gh'è di treni che vann in direziun de Coira e Tavò travers la galaria de l'Albula, vers Scuol travers l'intrega Engadina e vers Tiràn travers el Pass del Bernina.
De Sankt Moritz pàrten düü dij treni püssee famùs in del mund:
- el "Glacier Express", che in pü u manch set ur e mezza 'l riva a Zermatt in del Cantùn Valés, suta 'l Munt Cervìn;
- el "Bernina Express", la feruvia ad aderensa (che la gh'ha minga la cremajera) püssee volta d'Europa, che 'l va finn a Tiràn.
Sport[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sankt Moritz l'è famusa in tüt el mund cuma sit de vilegiadüra invernala. Gh'è palazz del giazz, fünicular, skilift e pista de sci frequentaa de na mota de gent che la vegn de tücc i cantùn del mund.
Arent al cumün de Celerina, a nord del paes, gh'è la pista de bob püssee famusa del mund: la "Crasta Run", che l'è anca la prima che la sia mai stada fada sü.
A Sankt Moritz gh'è stàa i Ulimpiad invernaj in del 1928 e in del 1948 ed i Campiunàa mundiaj de sci alpìn in di agn 1934, 1974 e 2003.


text:
L'origin da la politica da communicaziun e da medias da la Confederaziun sa chatta en divers artitgels constituziunals (art. 16, 17, 93). En connex cun la realisaziun da questa politica ha l'Uffizi federal da communicaziun (UFCOM) ina funcziun centrala e da coordinaziun.
Sfidas
Perquai che las tecnologias d'infurmaziun e da communicaziun (ICT) sa sviluppeschan vinavant en moda rasanta, s'orientescha il UFCOM - sin basa da la strategia da duraivladad dal DATEC - tenor las suandantas finamiras:
- L'infrastructura da raits a bindel fitg lartg, che duai esser robusta e fidabla, sto s'orientar al martgà e vegnir cumplettada tenor las leschas da la concurrenza. Per quest intent dovri in access liber a questas raits e l'access sto succeder senza discriminaziuns.
- Per render accessibels e per nizzegiar ils potenzials tecnics vegnan las ICT applitgadas sco element da regulaziun intelligent. Obstachels giuridics, organisatorics, tecnics e relevants per la segirezza ch'impedeschan d'introducir applicaziuns smartas ston vegnir dismess, en spezial en ils secturs edifizis, raits d'energia, raits da traffic ed ulteriuras raits d'infrastructura.
- L'access a l'internet ha lieu tenor ina metoda internaziunala liberala e nundiscriminanta che tegna quint da la responsabladad. La Confederaziun gida a sviluppar vinavant reglas correspundentas en in ambient internaziunal. In'utilisaziun optimala da l'internet cun uschè paucas ristgas sco pussaivel sto vegnir garantida per la Svizra.


text:
La radunanza communala da Trin ha approvà mardi saira in credit da 400'000 francs per in project da concessiun per l'ovra electrica Pintrun. La concessiun da l’ovra electrica scroda il november 2024 – suenter ina durada dad 80 onns. Perquai tschertga la vischnanca ina nova schliaziun.
Suenter che la concessiun scada va en vigur l'uschenumnà «Heimfall» u «return a tschep». Tenor la lescha davart il dretg da las auas vegn in'ovra idraulica suenter la scadenza da la concessiun transferida a la communitad che surdat la concessiun.
En ina proxima etappa vul la vischnanca evaluar las pussaivladads. Ina varianta saja che la vischnanca sezza saja la gestiunaria. In'autra varianta saja, da crear ina nova firma cun participaziun da maioritad dal maun public. Tenor la missiva quinta la vischnanca che la populaziun vegn a pudair votar davart il futur da l'ovra electrica l'emprima mesadad dal 2024.
Il chantun vul il pled en chapitel «Heimfall»
Sco ina da las emprimas vischnancas en il Grischun vul Trin prender enavos ina Ovra electrica. A partir dal 2035 scadan bleras concessiuns d’ovras idraulicas en Grischun. Il chantun vul prender las mastrinas enta maun. Cun 107 vuschs e senza cuntravuschs ha il Cussegl grond il favrer prendì enconuschientscha da la strategia da la regenza.


text:
Cumenzà cun quest sport ha Andi Duff gia da giuven, pia avant plirs decennis. Oz cun 52 onns ès el dentant anc adina fascinà dal sport da skydiving.
In sport sco in auter era
Ch’il sport da skydive saja pli malsegirs ch’in auter sport na lai Andi Duff betg valair. Ins emprendia mintga pass che saja da far e tut saja segirà fitg bain. Tuttina saja da sa concentrar e pratitgar quest sport fitg serius e betg far tuppadads. Quai valia dentant era per sports sco il ir cun skis u cun velo. Tar il sport da skydive vegn siglir ord in aviun sin bun 4'000 meters sur mar e lura sgulà cun passa 200 kilometers l’ura envers la terra. Quai vul dir ch'ins possia sgular bun ina minuta avant che trair il parasol.
Indoor Skydiving a Sion
Dapi in temp datti en Svizra in emprim chanal da sgular endadens, l’uschenumnà Indoor Skydiving. Quest chanal u simulatur per trenar il sport da skydive sa chatta a Sion en il Vallais. L’avrigl 2013 è vegnì cumenzà cun las lavurs per quest indriz, lavurs ch’han cuzzà bun in onn. Il chanal ha in’autezza da 24 meters e lubescha era ad uffants da trenar da sgular. Era ils dus buobs dad Andi Duff, Kim ch’ha 11 onns e Jon ch’ha 6 onns, èn fascinads dal sport da skydiving e treneschan oz en il chanal da vent a Sion.
Ils 18 e 19 da november vegn organisà a Sion ils emprims campiunadis svizzers da sgular endadens, ils Swiss Indoor Skydiving Championships 2016.


text:
Armasuisse haja surdà la segunda dumonda per offertas als producents d'aviuns, quai ha communitgà il Departament federal da defensiun VBS. Tant las dumondas per novs aviuns da cumbat sco era las dumondas per in nov sistem da defensiun cunter aviuns.
36 fin 40 aviuns
Entant ha la Confederaziun limità il dumber d'aviuns: Ella vul savair il pretsch per 36 fin 40 aviuns. Quai sco punct da partenza per pudair contractar en detagl cun ils candidats suenter ch'els èn sa decidids per in tip d'aviun, scriva il VBS. Tar l'emprima offerta ha la Confederaziun tschentà la dumonda per 30 e per 40 aviuns.
En la segunda runda vul Armasuisse plinavant avair in'offerta – e betg be ina proposta per ina collavuraziun da las forzas militaras, las autoritads d'acquisiziun da la Svizra ed il pajais dal producent. Er pertutgant las fatschentas da cumpensaziun duai la segunda offerta esser pli concreta.
Quatter producents anc en la cursa
Tut ils quatter producents ch'èn stads da la partida en l'emprima runda, fan anc adina part da la segunda runda. La stad passada han els testà lur aviuns en il spazi d'aria da la Svizra.
Quai èn ils quatter candidats:
- L'aviun che renda invisibel, F-35 da Lockheed Martin
- La F/A-18 Super Hornet da Boeing
- Il Rafale dal producent franzos Dassault
- L'Airbus Eurofighter da la Germania
Il Gripen è crudà or da la selecziun, suenter ch'il producent Saab n'era betg sa participà als tests da sgular da la stad passada.
RTR novitads 21:00


text:
Las grondas midadas datti tar l’entrada. La cafetaria actuala vegn dischlocada en il sectur da l’entrada ed avant quella datti in plaz per seser e per s’entupar. Nov duai il Center da sport e cultura CSC survegnir in indriz da bowling ed ina halla da squash.
La halla da raiver vegn engrondida e las stanzas da fitness, spinning ed aerobic sco er la halla traidubla e la halla da tennis vegnan renovadas. In'opziun è da crear in plaz per beachvolley ed in indriz cun percurs da velos da muntogna.
Autas investiziuns
Sco il president da vischnanca da Mustér Robert Cajacob di, quintian ins cun autas investiziuns. Dentant na possia el betg anc prender posiziun, perquai ch’els stoppian contactar il chantun e guardar, co lez pudess sustegnair la vischnanca. Ed els stoppian era far in preventiv e guardar, tge ch’ins possia realisar la finala.
Pretensiun dals investiders
Ils investiders da l’hotel Acla da Fontauna pretendan era, ch’il CSC vegnia modernisà. Sche tut va tenor plan veglia la suprastanza preschentar il project ils 20 d’avrigl al cussegl da vischnanca, di Robert Cajacob. E forsa pudess la populaziun alura votar davart quel ils 10 da zercladur. Sch’i dat in «gea» pudess ins entschaiver a sanar ed engrondir il CSC la primavaira 2019.
RR actualitad 07:00


text:
2022-04-30
Author:首页-LOL竞技赛事_竞猜投注-全球总决赛
车头有些长 ,固然如许简直是都雅,不外驾驶座头部的空间降落十分较着,不免会有点闭塞的觉得.还好座椅高度可以或许调治一下 ,再搭上腿部空间的恬静,驾驶起来空间感并无觉得压制 .在后排的话对于空间觉得也算可以,平整并且腿部空间还算足够 ,但稍胖的人会觉得有些挤.究竟这是比亚迪的车子,后排没有出格宽敞的.别的车的后备箱却是彻底可以打满分,宽年夜 ,深,平整 .用起来十分利便 ,孩子的工具,我的折叠自行车都在里边放,不消担忧放不下.动力方面的话,这车的动力是不错的 ,方才起步的时辰,觉得策动就很稳了,不会感觉很肉 ,在开车的历程中,也是感觉整个运行的很是的平稳,一点也不会呈现那种抑扬感 ,就觉得整个动力真的是蛮不错的,属因而很是有气力的那种类型.这个动力我小我私家照旧很是满足的 .就觉得是我想要动力有所晋升,都不是很需要说要特意怎么去做 ,整个动力就照旧比力踊跃的那种.
chē tóu yǒu xiē zhǎng ,gù rán rú xǔ jiǎn zhí shì dōu yǎ ,bú wài jià shǐ zuò tóu bù de kōng jiān jiàng luò shí fèn jiào zhe ,bú miǎn huì yǒu diǎn bì sāi de jiào dé .hái hǎo zuò yǐ gāo dù kě yǐ huò xǔ diào zhì yī xià ,zài dā shàng tuǐ bù kōng jiān de tián jìng ,jià shǐ qǐ lái kōng jiān gǎn bìng wú jiào dé yā zhì .zài hòu pái de huà duì yú kōng jiān jiào dé yě suàn kě yǐ ,píng zhěng bìng qiě tuǐ bù kōng jiān hái suàn zú gòu ,dàn shāo pàng de rén huì jiào dé yǒu xiē jǐ .jiū jìng zhè shì bǐ yà dí de chē zǐ ,hòu pái méi yǒu chū gé kuān chǎng de .bié de chē de hòu bèi xiāng què shì chè dǐ kě yǐ dǎ mǎn fèn ,kuān nián yè ,shēn ,píng zhěng .yòng qǐ lái shí fèn lì biàn ,hái zǐ de gōng jù ,wǒ de shé dié zì háng chē dōu zài lǐ biān fàng ,bú xiāo dān yōu fàng bú xià .dòng lì fāng miàn de huà ,zhè chē de dòng lì shì bú cuò de ,fāng cái qǐ bù de shí chén ,jiào dé cè dòng jiù hěn wěn le ,bú huì gǎn jiào hěn ròu ,zài kāi chē de lì chéng zhōng ,yě shì gǎn jiào zhěng gè yùn háng de hěn shì de píng wěn ,yī diǎn yě bú huì chéng xiàn nà zhǒng yì yáng gǎn ,jiù jiào dé zhěng gè dòng lì zhēn de shì mán bú cuò de ,shǔ yīn ér hěn shì yǒu qì lì de nà zhǒng lèi xíng .zhè gè dòng lì wǒ xiǎo wǒ sī jiā zhào jiù hěn shì mǎn zú de .jiù jiào dé shì wǒ xiǎng yào dòng lì yǒu suǒ jìn shēng ,dōu bú shì hěn xū yào shuō yào tè yì zěn me qù zuò ,zhěng gè dòng lì jiù zhào jiù bǐ lì yǒng yuè de nà zhǒng .首页-LOL竞技赛事_竞猜投注-全球总决赛
上一篇:终极照旧选择了年夜空间的车 下一篇:对于于唐一点不满足之处都没有


text:
Ace Frehley
Paul Daniel Frehley dit Ace (New York, 27 'd Avrìl dal 1951) 'l è 'n cantànt e chitarìsta hard rock americàṅ, cgnusû principalmènt p'r èsar stâ òṅ di mémbar fundadōr di Kiss. Al sò scutmàj 'l è The Spaceman (’L óm dal spasi) par via dal custùm e dla mascra ch'al s éra sarnî p'r al sò persunàǵ.
Biugrafìa
da śóvan
Nâ in dal Bronx da na famìja ad muśicìsta sénsa tant bèsi, Ace al taca a tgnir a drē a soquànti gangs ad strada insém a Blackie Lawless, in séguit leader di W.A.S.P.. Par tiràr-al via da 'd là, i sò genitōr i gh còmpran a tréd'ś an na chitàra ma lò al cuntìnua, incóra p'r un pôc, a far la sò vita da 'rvèrs, in fin tant che durànt na casutarìa i gh śbràgan 'l crani cun na butìglia ad vēdar in tèsta.
A vint an Ace al s mét 'd inśégn par sunàr dabòṅ al sò strumènt, scultànd di chitarìsta cuma Eric Clapton, Pete Townshend, Jeff Beck e Keith Richards di Rolling Stones. Tòlt al diplòma, Frehley al taca a far di lavursèṅ par far sù di bèsi e cumpràr-as di strumènt fat méj, tacànd a sunàr in cal méntar in grup cuma Magic People, The Muff Divers e Four Roses, muciànd sù dl'esperìnsa.
cun i Kiss
Vèrs la fiṅ d'l an dal 1972 Frehley al lèś 'n anùnsi in sun giurnàl 'd un grup ch'al pascàva un chitarìsta sulìsta e al s śibìs par la part faghénd un pruvèṅ par lōr. Paul Stanley 'l al tōś minga sōl par la sò bravitù ma anc p'r al fat ch'al fus mèś mat (a s diś ch'al s éra preśentâ cun di calsét adòs ad culōr difarènt).
I nàsan acsè i Kiss, òṅ di grup più impurtànt dla stòria d'l hard rock mundiàl. La furmasiòṅ dal grup la vdida Paul Stanley a la vóś e a la chitàra, Gene Simmons a la vóś e a 'l bas, Peter Criss a la baterìa e lò a la chitàra sulìsta. In dal 1974 i faṅ gnir fóra i disc Kiss e Hotter than hell. Al gènar sunâ 'l éra quél dal glam rock, ch'al dava dimóndi impurtànsa a 'l spetàcul e a la manéra ad far-as védar, cuma i fàvan anc di grup cuma New York Dolls, Alice Cooper e Slade.
In sal cupertìni di disc e durànt i cuncèrt i quàtar cumpunènt di Kiss i figuràvan sèmpar cun di custùm particulàr e cun dal mascri ad truc adòs. Ace al s éra sarnî par lò al persunàǵ ad Spaceman. Al druàva anc di efèt sènic ligâ a la sò chitàra Gibson Les Paul durànt i cuncèrt par far dal silti o tiràr di raś.
Al grup al s fà cgnósar specialmènt p'r al disc dal viṿ Alive! e p'r i àlbum Dressed to Kill (1975) e Destroyer (1976). Cun al lavōr dal 1977 Lovegun, Ace al taca anc a cantàr di pès (Shock me), rivànd anc a dar la sò vóś a tri braṅ in dal disc Dynasty dal 1979 (cun al sìngul 2000 man, cover di Rolling Stones). 'L an prima i quàtar mémbar dal grup i ìvan fat gnir fóra quàtar disc par sò cònt, ma sèmpar ligâ a 'l nóm Kiss, e quél 'd Ace 'l éra stâ al più vindû, cun al sìngul ad sucès New York groove.
Dòp avér sunâ in dal concept album Music from the Elder dal 1981, Frehley al decìd ad mulàr i Kiss in dal 1982 parchè Paul e Gene i vlìvan far sèmpar quél ch'a gh parìva lōr e parchè al n éra briśa 'd acòrd cun 'l andàs muśicàl ch'al grup 'l iva tòlt cun i ùltim disc, dimóndi più alśēr e cumerciài. Inóltar, prima dal prevìst e mai fat tour ad "The Elder", Ace al fà 'n incidènt spavintóś cun la sò DeLorean.
Par véndar da piò, al grup però al fà finta listés che lò al gh sia incóra e in dal cupertìni di disc dal 1982 Killers e Creatures of the Night Ace al gh cumparìs insìma anc s'al n iva gnanc sunâ na nòta. A sunàr lè i éran stâ invéci di turnìsta cuma Bob Kulick, Adam Mitchell, Steve Farris e Vinnie Vincent: qvést chè al turà pò al sò pòst in di Kiss a partìr da 'l Dicémbar dal 1982.
In dal 1998 Frehley al tórna par soquànt an incóra in dal grup par far gnir fóra al disc Psycho Circus e par di tour mundiài ma pò al sò pòst al vèṅ tòlt par Tommy Thayer in dal 2002.
Prugèt da par lò
Dòp avér lasâ i Kiss, Ace al mét in pē na banda par sò cònt, i Frehley's Comet, e sèg al fà gnir fóra un disc cun al stés tìtul in dal 1987. In d'l àlbum i sònan Anton Fig a la baterìa ('l iva sunâ anc in di disc dal "Baś" Dynasty e Unmasked a 'l pòst ad Peter Criss), al chitarìsta e cantànt Tod Howarth e al basìsta John Regan. 'L an dòp 'l è al tùran 'd un mini-àlbum intitulâ Live + 1 e dal secónd lavōr in studi, Second Sighting cun Jamie Oldaker a la baterìa.
Da 'l 1989 in avànti i disc 'd Ace i pòrt'n al sò nóm, a partìr da Trouble Walkin dal 1989 in dua Frehley al canta lò in tut i braṅ, cun di òspit famóś cuma Sebastian Bach e Dave Sabo di Skid Row e Peter Criss. 'L ùltim sò lavōr 'l è Anomaly dal 2009.
Discugrafìa
da par lò
- 1978 - Ace Frehley
- 1989 - Trouble Walkin'
- 1997 - 12 Picks
- 1998 - Loaded Deck
- 2006 - Greatest Hits Live
- 2009 - Anomaly
cun i Kiss
- 1974 - Kiss
- 1974 - Hotter Than Hell
- 1975 - Dressed to Kill
- 1975 - Alive!
- 1976 - Destroyer
- 1976 - Rock and Roll Over
- 1977 - Love Gun
- 1977 - Alive II
- 1978 - Ace Frehley
- 1979 - Dynasty
- 1980 - Unmasked
- 1981 - Music From "The Elder"
- 1996 - KISS Unplugged
- 1998 - Psycho Circus
cun i Frehley's Comet
- 1987 - Frehley's Comet
- 1988 - Live+1
- 1988 - Second Sighting


text:
Metede a desposiziun dla Biblioteca Provinziala Osta tesa de laurea.
La Biblioteca Provinziala Dr. F. Teßmann cöi adöm teses de laurea che à da nen fà cun le Südtirol. Al vëgn abiné adöm laûrs da diplom, laûrs da master y dissertaziuns.
Dede jö prëibel la copia liada adöm y la detlaraziun de consëns
pro la portina d’informaziun dla Biblioteca provinziala. Le laûr po inće gnì dè jö te na forma eletronica. Ortiede prëibel Osc laûr scrit te n format pdf deboriada cun la detlaraziun de consëns sotescrita tres e-mail a christina.hametner@tessmann.it
o dede jö Osc laûr sön n portadù de dać adöm cun la detlaraziun de consëns pro la portina d’informaziun dla Biblioteca provinziala.
Osta tesa de laurea vëgn registrada ti catalogs eletronics dla biblioteca y po gnì insciö documentada. Os instësc podëis scrì dant sciöche Osc laûr po gnì adorè tres la conzesciun di dërć sön la detlaraziun de consëns.
Sce i ëis ćiamò d’atres domandes contatede christina.hametner@tessmann.it
, T +39 0471 47 18 34
Biblioteca Provinziala Dr. F. Teßmann, A.-Diaz-Str. 8, 39100 Balsan
Detlaraziun de consëns (pdf
)


text:
Ivan Della Mea
Ivan Della Mea (Lucca, 16 utùbor 1940 – Milan, 14 giügn 2009), l'è stai un cantànt, scritùr e giurnalìsta italiàn.
Biugrafìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'è nasüd a Lucca el 16 utùbor 1940 ma el s'è trasferìd da picinìn a Milàn, due l'è diventàd un cantànt e autùr milanés anca par scèlta lenguistìca. So, i èn tra le püssè bèle balàde cuntempuranée én dialèt milanés, tame El mè gatt, Ringhèra, Mio dio Teresa tu sei bella e La ballata dell'Ardizzone. Prutagunìsta d'la növa cansòn pulitìca italiana dai an sesànta, ha avüd par cumpàgn de strada Fausto Amodei, Michele Straniero, Sandra Mantovani, Giovanna Daffini, Rudi Assuntino, Gualtiero Bertelli, Alfredo Bandelli, Paolo Pietrangeli, Giovanna Marini, Sandra e Mimmo Boninelli.
In del 1956 s'è iscrìt al Partìd Cumunìsta Italiàn. Prima de ucupàs de müzica l'ha fai tanti mesté: uperàri in fabrìca, barìsta, fachìn, faturìn cun e sénsa biciclèta, redatùr, revizùr e scrutùr de rumànz. L'ha cumincìad a scriu cansón in del 1957; in del 1962 l'incùnter cun Gianni Bosio l'ha segnàd un mumént impurtànt néla so vita de militànt e cantànt.
All'1:30 dal 14 giügn 2009 l'è mort all'Uspedàl San Paul de Milàn, indùe l'èra stai ricuveràd d'urgénsa dopu un malùr seguìd a un lungh témp de grama salüd.


text:
Cassis ha plinavant appellà da sustegnair la lavur dal cussegl da las Naziuns Unidas. En pliras regiuns dal mund vegnia numnadamain observà ina violaziun sistematica da las reglas. I dettia plinavant dapli rassissem, xenofobia ed autras discriminaziuns. Conflicts sajan er chars. Ils stadis pertutgads e la communitad internaziunala pudessan spargnar mintg’onn fin 70 milliardas dollars.
Naziuns Unidas pretendan pausa da cumbat
Tar l’inscunter da l’ONU vegn er discutà la situaziun en Siria. Malgrà la cunvegna per ina pausa da cumbat cuntinueschan il bumbardaments en l’enclava dals rebels en l’ost da Ghouta. Tant il secretari general da l’ONU Antonio Guterres sco er l’autcumissari per dretgs umans da l’ONU Said al-Hussein han appellà a la regenza siriana da sa tegnair vi da la pausa da cumbat.
RR novitads 14:00


text:
Quadrê unitàri
In dla matemàtica, al quadrê unitàri (quadrato unitario in itagliàṅ) 'l è cal quadrê ch'al gh'à i cô ch'i amśùren 1 unitê ed lunghèsa. Despès, dgènd "al" quadrê unitàri a s intènd cal quadrê che in sìm'a 'l piàṅ carteśiàn al gh'à i só àngol piasê a (0, 0), (1, 0), (0, 1), e (1, 1) ed coordinèdi.
In dal piàn reêl
In dal Sistéma 'd riferimèint carteśiàṅ, al quadrê unitàri al s definìs c'ma cal quadrê in dû i só punt i stàn tùt dàinter 'l intervâl unitàri da 0 a 1 in sìm'a i só du âs. Queschè al vōl dìr che 'l quadrê unitàri 'l è 'l prodòt carteśiàṅ , in dû al stà per 'l intervâl unitàri.
In dal piàn complês
In dal piàn complês, i àngol dal quadrê unitàri i s caten in 0, 1, i, e 1 + i.
Vóś lighèdi
- quadrê (giumetrìa)
- quadrê (àlgebra)
- cûb unitàri
- serć unitàri
- sféra unitària
- cô (giumetrìa)
- àngol (giumetrìa)
- nùmer quadrê
- raîś quèdra
Èter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Quadrê unitàri


text:
Beura-Cardescia
Beura (nòm uficiàl in italian: Beura-Cardezza) l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 1 460 abitàncc (dàto del Desember 2013[1]), cunt ona superfis de 28,9 km² e ona densità de popolaziun de 51 ab./km².
El paes el se tröva in la Val Granda. L'è tacaa ai cumün de Dòm, Palanzén, Premusél, Truntan, Vila d'Ossula e Vugogna.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Beura l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.