text:
Process d’identificaziun cumplessiv
I dat blers tests svelts e bleras metodas, ma praticamain tar mintga sistem confurm al martgà en Europa (incl. soluziuns da software) èsi relativamain simpel da falsifitgar. Grazia a Covent vegn l’identificaziun persunala univoca fusiunada cun il process da test cumplet.
Dapi l’erupziun dal coronavirus pateschan bleras branschas, tranter quellas era la branscha da cultura e d’eveniments. Radunanzas impurtantas na pon betg avair lieu, vegnan annulladas, spustadas ubain realisadas sco videostream. Betg da menziunar la cumpagnia patgifica che manca a nus tuts.
Concepts da protecziun cun las mesiras igienicas enconuschentas sa laschan bain realisar per occurrenzas pli pitschnas. Ma pli bleras persunas che s’inscuntran e pli fitg ch’il ristg dad in’infecziun s’augmenta. Per guntgir quest privel vegnan occurrenzas socialas annulladas. Quai è a pli lunga vista nagina soluziun. Umans vulan esser ensemen, ston discurrer ed avair spass.
Perquai Covent, il proceder simpel ed efficazi.
Simpel. Segir. Svelt.


c: text/html

text:
Betg las contribuziuns da l’AVS ma la taglia sin la plivalur duai s’augmentar. Quai per finanziar il project da taglia 17 e la refurma da l’AVS. Da quest avis è la gronda part da la cumissiun da finanzas dal Cussegl naziunal. Ella va cun quai in’autra via ch’il Cussegl dals chantuns.
Cun augmentar las contribuziuns da l’AVS stuessan be ils lavurants e patruns sbursar. Per sanar l’AVS stuessan però tuts contribuir insatge, era ils pensiunads. E quai funcziunass sur la taglia sin la plivalur, scriva la cumissiun da finanzas.
RR novitads 17:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A partir da la stad curseschan singuls trens da vitgira lura regularmain sin il traject dal Gottard, communitgescha l'Uffizi federal per il traffic. A partir dal settember vegn lura ina gronda part dal traffic da vitgira svià tras il tunnel e cun la midada da l'urari il december profitescha er il traffic da persunas dad in viadi pli curt tranter nord e sid.
Dapli capacitads
Grazia al nov tunnel da basa dal Gottard datti dapli capacitads per il traffic da vitgira sin binaris. Oz curseschan 180 trens per di sin il traject nord-sid. La fin dal 2020 vegnan quai ad esser 260 trens ch’èn pli lungs e pli grevs. Quai correspunda ad in plus da 44 pertschient. Per cuntanscher quest augment da capacitad dovra quai dentant il tunnel da basa dal Ceneri (avertura ca. fin 2020).
RR novitads 12:00


text:
La Glista Libra Verda pretenda da la citad da Cuira mesiras per far frunt a la dischoccupaziun da giuvenils prognostitgada. Durant la proxima sesida dal parlament da la citad ils 25 da zercladur veglia ella inoltrar ina interpellaziun correspundenta, communitgescha la partida.
L'interpellaziun pretenda ch’il cussegl da la citad s’engascha tar giuvenils ch’han suenter la scola u l’emprendissadi nagina soluziun co cuntinuar. La citad duai per exempel stgaffir dapli plazzas per praticums – e persunas ch’han gist terminà lur emprendissadi duain vinavant vegnir engaschads. Vitiers duai la chapitala grischuna rinforzar la collavuraziun tranter scola, promoziun da l'economia, l'economia ed instituziuns. Er il Cussegl federal vegnia activ sin quest champ, scriva la Glista Libra en sia communicaziun.


text:
US Open
Gl’US Open (a s lèś [ˌjuː ɛs ˈəʊpən] in ingléś) 'l è 'n turnèo ad tènis ch'a s tîṅ tut i an a New York in di camp dal parc ad Flushing Meadows fra Agóst e 'l inìsi 'd Setémbar.
'L è 'l quàrt e ùlt'm evènt dal Gran Ślam d'l an, dòp Wimbledon. La prima edisiòṅ la gh'è stada in dal 1881 e la s śugàva su èrba, pò in dal 1975 a s è pasâ a la tèra vérda par rivàr a 'l cimènt 'd adès in dal 1978. I gh tōśan part siē-sènt tenìsta prufesiunìsta a 'l incìrca, divìś fra masć e fémni, ch'i pōlan śugàr al singulàr, al dópi o 'l dópi misć. Al vinsidōr dal sìngul al s mét in bisàca dū-mila punt e tri migliòṅ e sèt ad dòlar.
Tgnénd adrē a 'l palmarès, i śugadōr più vinsènt chè in dl'éra „open“, dòp al 1968, i èṅ gl'americàṅ Jimmy Connors e Pete Sampras e 'l śvìsar Roger Federer cun sinc sucès. Fra 'l dóni a 'l prim pòst a gh'è l'americàna Chris Evert insém a la Serena Williams cun siē vìnsidi.
Fra gl'itagliàṅ a gh'è da nutàr al tìtul 2015 dla Flavia Pennetta ch'l'à batû, in na finàł tuta pugléśa, la Roberta Vinci. La rumagnōla Sara Errani l'à invéci fat semifinàl in dal 2012.
La Chris Evert


text:
Il center da huricans american ha degradà Michael da stgalim 5 sin stgalim 1. Tuttina ha el chaschunà grondas devastaziuns. Tenor las autoritads èn passa 310'000 chasadas e fatschentas senza electricitad en la regiun. En la Florida è in um vegnì sturnì d'ina planta ch'è crudada enturn.
Il hurican era fruntà mesemna cun spertadads dal vent da fin a 250 kilometers l'ura sin terra franca. Al hurican han pia mancà be 2 kilometers l'ura spertadad per vegnir auzà sin il stgalim il pli ferm, 5.
Blers restads a chasa empè d'ir en segirezza
Las autoritads avevan supplitgà bleras persunas da bandunar lur dachasa e dad ir en segirezza. Blers na sajan dentant betg suandads la supplica. Il guvernatur, Rick Scott è stà trumpà da la populaziun.
RR novitads 06:00


text:
Benin
El Benin (Bénin in frances, parnunzia Bénèn) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'è tacaa al Togo, a la Nigeria, al Burkina Faso e al Niger, e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Porto-Novo, ma la cità püssee impurtanta a l'è la capital vegia Cotonou.
Al gh'ha una süperfiss de 112.622 km² e una pupulaziun de pressapoch 8.500.000 abitant.
Storia mudernaModifega
El Benin a l'è staa un pussediment de la Francia, cunt el nom de Dahomey, del 1899 fina al 1960, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
In del 1975 a l'è staa müdà in Benin.
Urganizaziun pulitigaModifega
El Benin (nom ufizial: République du Bénin) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Patrice Talon (del 2016).


text:
L'emprim bloc da l'ovra atomara a Sendai en il sid-vest dal pajais saja entant puspè vid la rait, annunzia la societad gestiunaria. Il venderdi vegnia quel puspè a producir electricitad.
Fin uss han las autoritads lubì da reactivar 5 reacturs.
Demonstraziuns sco reacziun
Avant l'areal ha quai dà demonstraziuns. Blers burgais avevan cumbattì fin la fin cunter l'energia atomara avant dretgira.
En consequenza da la catastrofa atomara da Fukushima il 2011 eran tut ils 48 reacturs dal pajais vegnids tschentads giu avant 2 onns.
RR novitads 06:00


text:
Nosta rëi de destribuziun
Zona de destribuziun
La cooperativa gestësc la rëi de destribuziun dl'energia eletrica sura döt l comun de San Martin de Tor y de na pert dl Comun de Mareo.
Atlo dessot el da odëi sön na cherta geografica l'area de distribuziun dla SEA:
Program de telegestiun SCADA
Por gestí al miú nosta rëi unse tl 2014 arjiné ite n sistem de telegestiun (SCADA) dla rëi de destribuziun tla tenjiun mesana 20 kV, che pormët de mioré le sorvisc de destribuziun de energia eletrica tl Comun da San Martin.


text:
Damai che blers aviuns restian il mument per terra, saja grev da transportar material da tests da corona e material da protecziun per medis là nua che quei vegnia duvrà urgentamain. Perquai pretenda l'Organisaziun mundiala da la sanadad WHO punts aviaticas.
La WHO haja tramess 1,5 milliuns tests a pajais che dovrian quels, ha ditg il coordinatur per l’agid d’urgenza da la WHO Michael Ryan. En paucas emnas dovria dentant 80 fin 100 giadas dapli tests. Mo sch’ins possia testar tut ils cas da suspect dal coronavirus, saja pussaivel da limitar il virus.
Material fiss bainprest pront
La WHO ha chattà in furnitur en la China che po bainprest furnir material da protecziun, ha ditg il schef da la WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus. Ed el ha crititgà ils pajais che blocheschan l’export da tal material. Vitiers appellescha l’organisaziun a la glieud sauna, da desister da purtar mascas da protecziun.


text:
Mintg’onn sa blesseschan var 45'000 persunas durant dar ballape. Quai correspunda a 2000 lavurantas e lavurants che na pon betg lavurar durant in entir onn. Tenor la statistica che la SUVA ha publitgà èn 93% dals pertutgads umens, 64% èn sut 30 onns. Ils blers accidents succedan entras contact corporal, il pli savens cun sbrajattar ("grätschen"). Er ballachau portan blessuras, tenor la statistica mintg'onn 450 squassadas dal tscharvè.
Accident er da donn per il patrun
Ils accidents na sajan dentant betg mo nausch per ils pertutgads, hai num da la SUVA. Els chaschunian er gronds custs d’accident e perditas per las interpresas che ston desister en media durant duas emnas sin lur lavurant. Mintg'onn fineschan 34 accidents en ina invaliditad.
La SUVA appellescha da calcular endretg il ristg ed il potenzial da dar ballape.


text:
Tar la cursa cun start da massa n'ha Dario Cologna gì nagins problems cun ses ventrigl. Per il podest n'hai dentant betg tanschì. Gudagnà la cursa ha il Norvegiais Johannes Hösflot Klaebo. Cologna perda 62 secundas sin il victur.
Era anc puncts da la cuppa mundiala datti per ils dus ulteriurs Svizzers. Jonas Baumann da Lon daventa 21avel, e Roman Furger cuntanscha plazza 30.
Svizras na persvadan betg
Tut las dunnas svizras a la partenza da la cursa da 10km, medemamain en stil classic cun start da massa, manchentan in plaz en las top 30. Nadine Fähndrich e Nathalie von Siebenthal arrivan sin ils plazs 34 e 35, e Laurien van der Graaff daventa 39avla. La Norvegiaisa Marit Björgen gudogna la cursa, e fa uschia sia 104. victoria en la cuppa mundiala.
RR novitads 18:00


text:
Il mais d'avust è mintgamai la lutga da Sertig, gist dasper il dachasa da Christian Biäsch, entasum la val laterala da Tavau. Gia sco mattet era el perquai adina da la partida tar la lutga sper ses dachasa. Uschia èsi prest cler ch'il giuven Christian Biäsch è vegnì infectà dal virus da la lutga gia d'uffant. El è il pli giuven grischun ch'è vegnì nominà per il punct culminant da l'onn da lutga. Er sche la lutga d Sertig è bler pli pitschna che la lutga federala - Biäsch enconuscha questa stupenta atmosfera.
RR actualitad mezdi


text:
Copyright by latabla.ch. Tuot ils drets sun reservads. Fotografias e texts sun suottamiss al dret d'autur ed oters drets per proteger il possess spiertal.
Adressa da contact/respunsabel per la pagina d'internet:
LATABLA
c/o Corina Gustin
Werdstrasse 128
8003 Turich
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.latabla.ch
Auturs/contribuziuns:
La Tabla lavura insembel cun differents auturs, fotografs, artists etc. sün basa da freelance.
Garanzia
Texts e links vegnan controlats ed actualisats regularmaing. Latabla.ch e seis auturs as dan fadia da metter a disposiziun infuormaziuns güstas ma nu surpiglian ingüna respunsibiltà o garanzia cha las talas sajan güstas, actualas o complettas. Latabla.ch e seis auturs as resalvan ils drets da schoglier o müdar cuntgnü sco eir links sainza infuormar ouravant.
Il giast aderischa da douvrar il servezzan da Latabla.ch sün agen ris-ch. Latabla.ch nu garantischa ni l'accumplimaint da böts ni la correctezza da cuntgnü e d’infuormaziuns chi vegnan derasadas tras seis servezzan. Suot ingünas circumstanzas pon Latabla.ch o ils auturs gnir fats respunsabels per donns directs o indirects in connex cun lur servezzans. Latabla.ch nun ha ingün' influenza sün paginas coliadas cun ella tras ün link. Ils possedurs da talas sun sulettamaing respunsabels per lur cuntgnü. Links sün paginas cun cuntgnü scumandà pon gnir annunziads e vegnan stüz usche svelt co pussibel. Proclamaziun o promoziun dad activitads cun caracter politic o religius nu vain acceptà. Medemmamaing sun scumandats commentars spermalants.
Protecziun da las datas
Fotografias e texts sun suottamiss al dret d'autur ed oters drets per proteger il possess spiertal.
Per la sgürezza da transmissiun da datas i'l internet nu vegn surtutta ingüna responsibilità, spezialmaing tras la transmissiun da datas per email existan privels dad access tras terz. Tras l'access da nossa pagina vegnan accumuladas voss' adressa IP, la data e lura d'access ed infuormaziuns resguard il browser o sistem cha vo ütilisaivat. Quistas datas vegnan douvradas sulettamaing ed anonymamaing per evaluaziuns internas*.
*Google Analytics
Quista pagina ütilisescha Google analytics, ün servezzan da Google Inc. Las cundiziuns chattaivat quia in tudais-ch: http://www.google.com/analytics/terms/de.html
Facebook-Plugins (Like-Button)
Quista pagina ütilisescha plugins da Facebook. Las cundiziuns chattaivat quia in tudais-ch: http://developers.facebook.com/docs/plugins/.


text:
Suenter ina dispita è ina schliaziun en mira: Manaschis pitschens, ch’han stuì serrar pervi da las mesiras da corona da la Confederaziun, duain pajar per quel temp be 40% dal tschains usità. Quai ha il Cussegl naziunal decis oz gievgia. L’autra part dal tschains duain ils locaturs surpigliar, tenor il Cussegl naziunal.
Er fatschentas che han be stuì reducir lur activitad, duain per part pudair profitar da questa regulaziun. Per tschains da tranter 15'000 e 20'000 francs duain schebain locataris sco er fittadins pudair desister da quella schligiaziun. Per locataris che vegnan pervia da las entradas pli pitschnas en difficultads, duai il Cussegl federal prevesair in fondo d'urgenza en l'autezza da 20 milliuns francs.
Definitiv n’è quai dentant anc betg. Proxim glindesdi sto il Cussegl dals chantuns sa fatschentar en chaussa. Il Cussegl federal na vuleva betg reglar las reducziuns per ils tschains da locaziun. Tenor el duessan ils locataris e las fatschentas sa cunvegnir tranter els.


text:
La dunna da 72 onns ch'è vairamain pensiunada fa dapli passa 30 onns guidas tras Soloturn. Dentant anc oz maina ella cun passiun ed in glischar en ils egls e plain svung tras las giassas da la cità che raquintan istorgias. 11 bigls, 11 turs, 11 chapellas, 11 mastergnanzas.
Soloturn è per mai tut, quai è mes dachasa. A mai datti mo cun Soloturn e Soloturn mo cun mai.
Pli baud era la cifra casualitad, ozendi han ins gidà suenter a la casualitad. Per exempel datti la biera 11 ni ina tura cun bartgas nua ch’i dat 11 plazzas. La cifra 11 dominescha. Quai er en la catedrala St. Ursen. Tut la geometria da la catedrala as lascha partir cun 11. Las pitgas, l’autezza, i dat 11 zains, 11 portas simplamain tut ed era per fabritgar la catedrala hai duvrà 11 onns. Susanne Im Hof è fascinada da Soloturn e sia istorgia e quai era sche ella è oriundamain da Turitg.
«A Soloturn na èsi mai 5 avant las 12»
L’ura da Soloturn ha mo 11 uras. Ella ha 11 rodas dentadas ed 11 scalins. Ils da Soloturn crajan che tar els na dettia betg 5 avant las 12. Quai saja privlus, fa prescha, perquai na dettia quai betg tar els. Sut l’ura sa vesa in pitschen mund. Dentant saja quel be pitschen e betg tant impurtant – per ils da Soloturn valia lur mund, cun 11 uras. E latiers scalina l'ura la chanzun da Soloturn.
En sasez è quai ina normala ura cun dudesch uras, simplamain las cifras èn postadas. Igl è in’ura che è vegnida deditgada a la citad da l'artist indigen Paul Gugelmann.
Sesida «extra muros» a Soloturn
Il Cussegl federal ha tegni oz sia sesida ordinaria «extra muros» a Soloturn e betg sco usità en Chasa federala a Berna.
RR actualitad 17:00


text:
Realisar il concept da protecziun per «l’integritad mentala, spiertala e corporala dals umans en l‘uvestgieu da Cuira», quai è la lavur principala dals dus incumbensads da prevenziun Karin Iten e Stefan Loppacher. Dapi l'avust 2020, respectivamain october 2019, èn ils experts en uffizi per l’uvestgieu da Cuira.
La baselgia catolica ha fin avant curt gì l’impressiun ch’i bastia in studi da teologia ed in pèr scolaziuns teoreticas per pudair lavurar durant onns cun umans.
Tenor Stefan Loppacher dovri ina chapientscha per quant sensibel e pretensius ch’igl è da lavurar cun umans. Quai manegia era Karin Iten ed agiunta che la lavur da prevenziun cumenzia gia tar ils discurs da preschentaziun. Il persunal da cader stoppia vegnir scolà per pudair valitar meglier las qualitads da l’uman, empè da la pietad da novas collavuraturas e collavuraturs.
Impurtant è la capacitad da reflexiun e la madirezza da la persunalitad.
Plinavant saja d’eruir nua ch’i pudess dar situaziuns delicatas en l’uvestgieu, ed i duai fin la fin da l’onn dar in codex da cumportament che mintga collavuratura e collavuratur sto suttascriver.
Era in'eventuala intervenziun duai midar. In gremi independent che consista d’expertas ed experts duai valitar ed evitar situaziuns, nua che persunas da cader pudessan abusar lur pussanza per zuppar delicts.
Betg lavur da PR
L’offerta da demissiun da cardinal Reinhard Marx en Germania mussa, che la fatschada da la baselgia è anc adina donnegiada. Confruntà cun l’argument da lavur da PR a Cuira di Stefan Loppacher, senza spargnar cun giudicament, che la baselgia haja mussà in enorm cumportament sbaglià e ch’il pli impurtant saja uss da sa posiziunar da la vart da las victimas. Sch’ins fetschia quai a moda conscienta, lura saja quai il cuntrari da buna PR.
In’elavuraziun onesta dal passà è il cuntrari da buna PR.
Cun l’uvestg Joseph Maria Bonnemain han ils incumbensads da prevenziun in superiur che stat cun ses credo plainamain davos quella strategia. Tenor il chau da la diocesa da Cuira, na duai la reputaziun da l’instituziun betg esser impurtanta. «Homo est via ecclesiae» u cun auters pleds: La baselgia duai esser qua per l’uman e na viceversa.
In sguard sin il curs da vita da l’uvestg Bonnemain mussa, ch’il spiritual ha blera experientscha en la tematica. Durant 36 onns ha il teolog lavurà sco spiritual d’ospital e durant ils ultims 19 onns è el stà il secretari dal gremi professiunal en chaussa abus sexual en la baselgia catolica per la Conferenza dals uvestgs svizzers (SBK). Per la SBK ha el ussa surpiglià l’entir ressort d’abus.
Glisch verda per in project da pilot
D’atun vul la SBK ensemen cun la Conferenza centrala catolic-romana da la Svizra preschentar in project da pilot. En in studi cun istorichers e scienziadas independentas duai vegnir analisà il temp da 1950 enfin oz. Impurtant saja d’eruir tge che saja capità, tge structuras che hajan pussibilità l’abus e tge ch’ins possia emprender or dal passà.
Igl è uschè grev per ina victima da vegnir public cun in cas d’abus.
Tenor l’uvestg da Cuira Joseph Maria Bonnemain saja in effect lateral dal project da pilot, che victimas da pli baud vegnan a s'annunziar. I possia numnadamain durar 30 fin 40 onns enfin che victimas fetschian quest pass, perquai ch’i saja enorm difficil per persunas pertutgadas da discurrer davart lur suffrientscha. Las consequenzas d’abus sajan gravantas per victimas e segnan savens lur vita fin a la fin.


text:
En media hai dà 3'320 francs per animal, l’onn passà 3’731 francs (-11%). Il pretsch il pli aut è stà 5’600 francs, il pli bass 2’500 francs. La raschun per quels pretschs pli bass e la vendita pli flaivla che l’onn passà è surtut la sitgira da questa stad.
Il pavel manca betg mo pli tar nus, el manca era en autras regiuns. Quai è cumpraders che nus avevan adina qua. E sche quels n’han betg il pavel, alura sentin era nus quai.
La mancanza da pavel na munta betg mo che purs ston vender dapli vatgas, mabain era che purs cumpran damain. Uschia n'èsi per il manader da fatschenta da la Graubünden Vieh AG Christian Parli betg propi ina surpraisa che l'aucziun è marschada mediocher. Ussa ins possia esser spanegià, tge che capitia cun la vendita da la biestga da maz. Sche quels pretschs stettian constants, lura ins haja pli tgunsch la pussaivladad ch’era il martgà da niz sa revegnia, uschia ch’ins possia star davos il pretsch, di Parli vinavant.
RR novitads 11:00


text:
En tut èn bunamain tut ils 400 blocs da bons ch’eran ids en vendita l’avrigl da quest onn vendids. Sco ch’il president da l’Associaziun, Daniele Misani admetta, han ils ins affars pudì profitar dapli da l’acziun che auters. Dentant saja impurtant che bunamain 400 chasadas han tratg a niz la purschida e cumprà ils blocs da l’acziun «Moneta Valposchiavo» per duvrar l’import per cumpras en val.
Ulteriur sustegn public pauc probabel
La probabilitad che l’acziun vegniss repetida en la Val Puschlav en medema maniera, è pitschna, uschia Misani. Las duas vischnancas da Poschiavo e Brusio avevan numnadamain sustegnì l’acziun cun in import da stgars 23’000 francs. Per ina reediziun da l’acziun, avessan ils affarist da porscher maun en ina maniera u l’autra. Actualmain vul l’Associaziun l’emprim far ina curta analisa tar ils radund 170 affars en la val taliana per survegnir in rebumb da l’acziun.
Cuntanschì finamira
Ils dus motivs principals per l’acziun da l’Associaziun da mastergn e commerzi Valposchiavo, sajan stads da sensibilisar la glieud da sustegnair ils affars indigens empè da dar or ils raps ubain sur cunfin u cun ina pustaziun en l’internet. Da l’autra vart sajan er precis quels affars ils futurs donaturs da lavur da la giuventetgna per far in giarsunadi, ha agiunt Manuela Kalt, commembra dal comité d’organisaziun.
RR actualitad 07:00


text:
Attests da conduita ein excepziuns. Normalmein vegn duvrau igl attest sur dalla habilitad d'agir che ha era remplazzau igl attest da conduita. Igl ei denton pusseivel, che las indicaziuns digl attest sur dalla habilitad d'agir tonschan buca per certs intents ufficials. En quels cass sa vegnir empustau tier la vischnaunca in attest da conduita.
La damonda sa vegnir fatga el spurtegl online. Il motiv daco ch'igl attest vegn duvraus sto vegnir numnaus. Per saver tschentar ora igl attest basegna ei aunc ina copia dalla carta d'identitad ni dil pass ed in extract dil register penal.


text:
Dumenic Andry
Dumenic Andry nascha ils 7 mai 1960 a Turitg e passenta sia uffanza a Ramosch en Engiadina Bassa. El studegia romanistica a l’Universitad da Turitg en ils roms franzos, rumantsch e talian. Oz lavura el independentamain sco traductur, lector ed autur. Dapi il 2014 è el co-redactur da las Annalas da la Societad Retorumantscha. Andry ha publichà Roba da tschel muond, Artori, Savognin, 2002 e Uondas, editionmevinapuorger, Turitg, 2008 e Sablun, poesias, Cuira, Chasa Editura Rumantscha, 2017.
El scriva dapi intgins onns contribuziuns per l’emischiun litterara Impuls da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha e publitgescha regularmain en periodics ed antologias. Per sias ovras ha el survegnì il premi Schiller il 2009 ed il Premi svizzer da litteratura l’onn 2018. El viva cun sia famiglia a Zuoz.
Per il mentorat: lirica e prosa en vallader, rumantsch grischun e Puter
-
2021-22: avec Jessica Zuan


text:
Dad Annatina Nay - Liunguriala ei il mument cura che l’uriala ei liunga – cura ins vuless bugen ch’il temps vargass pli dabot, perquei ch’ins tegn bunamein buca ora il temps che para aschi liungs. Cura haveis vus giu la davosa gada lungurus? Veis vus insumma mintgaton lungurus? Per mei hai jeu anflau massa recepts encunter liunguriala – aschia ch’jeu arrivel quasi mai tiel punct nua ch’jeu stoi dir: „Jeu hai lungurus!“ Forsa fuss ei denton mintgaton tuttina bien dad haver lungurus. Forsa mo per in cuort mument.
Lungurus hai jeu gia daditg buca pli giu. Ei marscha savens ton e sch’ei marscha buc, lu fetsch jeu marschar – in, dus messadis ni sms cheu – in telefon tscheu – enzatgi ha bein adina temps – da beiber in caffè – dad ir a kino – da far sport – da dar ina paterlada. E sche negin ha temps dun jeu in sguard sin facebook – ni instagramm per mirar tgei che marscha el mund da mes amitgs virtuals – e sche jeu hai liquidau quei, lu sai aunc adina leger novitads online! Dapi ch’jeu hai in smartphone hai jeu strusch temps da star patschific sin canapè e leger in cudisch. Igl entir mund schai en mes mauns, mia detta tacca vid igl apparat e decida tgei che marscha en quei mument. Quei ein las reglas dil giug virtual!
„Pokémon tgei?“
Avon entgins dis sun jeu ida a spass cun in’amitga. Sin in liung mir en in parc sesevan rodund trenta giuvnas e giuvens che miravan pitgiv sil display da lur telefonins. Els miravan, observavan e spitgavan. „Quels han segir lungurus. Tgei fan tons giuvenils pomai en quei liug? Negin che discuora in cun l’auter – igl ei ruasseivel e freid.“, hai jeu remarcau. Mia amitga ha mirau sin mei e ha rispundiu: „Probablamein giogan quels Pokémon Go!“ „Pokémon tgei?“, hai jeu dumandau. „In niev giug ch’ins gioga cul telefonin. Ti vas alla tscherca da Pokémons ed emprovas da pigliar els! E lu ston ins aunc rimnar differentas caussas, sco per exepel ovs.“ „Aha!“ Il giug perschuada buca diltut mei. „Forsa dess jeu quei giug sch’jeu havess lungurus. Mo gliez hai jeu gie mai!“ „Silmeins van quels giuvenils giuado e gioghan cun auters enstagl da star a casa avon il computer“, manegia mi’amitga.
„Quei ei tuttina in curios giug“, rispundel jeu.
In auter di traplel jeu memezza co jeu mon da via giu cul telefonin enta maun. Jeu mirel pitgiv e concentrau sil display. Dus giuvenils cloman suenter a mi: „Vus, vus!“. Jeu semeinel e sun surstada ch’els han manegiau mei. In damonda: „Dies vus era Pokémon Go?“ Tschel aschunta: „Nus vein anflau in Avatar – gest cheu speras. E buc lunsch da cheu datti aunc in secund!“ „Nana, jeu gioghel buc il giug da Pokémons! Mo, jeu giavischel a vus dus bien succes!“. Ils giuvens surrin e miran puspei sin lur telefonin ed jeu sperel ch’il Pokémon banduni beingleiti miu mintgadi.
Tic – tac…
Jeu mon vinavon da via giu e seregordel fleivlamein vid il sentiment ch’jeu vevel enqualgadas la dumengia suentermiezdi da plievgia sco buoba. Negin era dentuorn – ils fargliuns buca a casa – ella televisiun negins films interessants – ils cudischs sin cruna gia daditg legi – internet e telefonins deva ei buc. In sentiment sco sch’il temps stess eri, sco sch’jeu udess a passar las secundas tras in retardader. Tic – tac! Plitsch – platsch. Mintga singul daguot che curdava sin tetg. En quels muments lasch jeu propi encrescher per quei temps – e giavischel dad haver ozildi pli savens lungurus.
Text: A. Nay, Turitg
Emprima publicaziun: 2016
Fotografia: www.pexels.com
Suonda LATABLA!


text:
Tut ils geniturs èn cuntents sche lur uffants daventan plaun a plaun pli autonoms. E nun esi uschia che nus educain noss uffants exact per che els possian esser autonoms? Però tge èn las premissas per che quai grategia? Philipp Ramming, psicolog e cussegliader d’educaziun, dat in sguard a la communicaziun e la relaziun tranter mamma ed uffant. El preschenta differents musters da cumportament e lur consequenzas per la vita sco creschì. In Forum davart l’autonomia, la confidenza, l’obedientscha e la disciplina.
Il forum 2007-2008 Autonomia
Tut ils geniturs èn cuntents sche lur uffants daventan plaun a plaun pli autonoms. E nun esi uschia che nus educain noss uffants exact per che els possian esser autonoms?


text:
Il concern mamma da la societad aviatica Swiss, la Lufhansa, metta ord servetsch l'aviun Ju-52 – l'uschenumnada «Tante Ju». L'oldtimer era vegnì en la critica pervia da la crudada al Pass dal Segnes sur Flem, la stad passada.
La direcziun da la Lufthansa haja decis il venderdi che l'aviun giaja mai pli en l'aria. Quai rapporta la «SonntagsZeitung». L'emna proxima vegnia l'aviun transportà sin via da Hamburg a Bremen, là nua ch'el vegnia magasinà. La fundaziun da la Lufthansa ha confermà a la gasetta che la Tante Ju duai lura pli tard vegnir en in museum.
Ord l'archiv
Tar la crudada da l'aviun da la Ju-Air dal tip Ju-52, ils 5 d'avust 2018, al Piz Segnas sur Flem han 20 persunas pers lur vita.
Dapli da la Tante Ju


text:
Ils pumpiers da la citad da Berna e la polizia chantunala èn arrivads la notg sin dumengia sin l'areal da la «Reitschule» alura è la situaziun escalada dal tuttafatg. Ils nunenconuschents han attatgà la polizia cun crappa, buttiglias e fieus bengals. Tar questas attatgas èn 11 policists vegnids blessads, quai rapporta la polizia.
Gia il venderdi saira era la polizia stada en acziun avant il center cultural «Reitschule». Il plaz ed il parcadi avant la «Reitcshule» vala sco lieu da commerzi cun drogas.
RR novitads 15:00


text:
Prutestantesim
El Prutestantesim a l'è una furma de Cristianesim nassüda in del XVI secul dopu del muviment pulitich e religius cugnussüü 'me "Refurma prutestanta", in cunseguenza de la predicaziun e di idej de gent 'me el Martin Lüter e'l Giuann Calvin.
I prutestant gh'hann una strütüra poch gerarchica e hinn dividüü in d'un frach de ges.
Principaj ges prutestant[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Anabatista
- Aventista
- Batista
- Calvinista
- Metudista
- Lüterann
- Pentecustaj
- Quacher
- Valdes (nassüü secuj prima de la Refurma ma sücessivament integraa per cumünità d'intent)


text:
Sco quai che la polizia chantunala scriva era in automobilist (66) sulet sin via en direcziun Laax. Ord motivs anc betg enconuschents è el vegnì curt suenter Schluein sin l'auter vial. Là è el collidà là frontalmain cun in auto cun quatter persunas.
L'automobilist e duas dunnas èn vegnidas blessadas levamain. Ils dus uffants sin il sez davos n'èn betg vegnids blessads.
Il traffic ha stuì vegnir svià per in’ura e mez sur ina via laterala. La polizia chantunala investighescha uss co ch’il accident è succedì exactamain.
RR novitads 12:00


text:
Nagin titel da campiun svizzer da passlung per Dario Cologna en sia patria, la Val Müstair. Als 50 kilometers da sonda a Tschierv è il traidubel campiun olimpic vegnì tschintgavel. Dumengia en il sprint d'equipa hai almain dà ina medaglia per Cologna, dentant betg quella d'aur. Ensemen cun ses frar Gianluca Cologna è el vegnì terz en il sprint d'equipa en il stil liber.
Gudagnà aur han ils guardiacunfins cun Ueli Schnider ed Erwan Kaeser avant Tavau cun Jason Rüesch e Toni Livers.
Bilantscha
En Val Müstair han gì lieu questa fin d'emna ils campiunadis svizzers da passlung. Pia bler lavur per tut ils voluntaris ed il comité d'organisaziun enturn il president Cla Filip Pitsch. Bilantscha da quests trais eventiments sportivs en la Val Müstair.
RR Sportissimo 17:00


text:
Cunsunant
Int la funetica de l'articulazion, una cunsunant (o cunsunanta) l'è un son linguistich che 'l vegn articulaa saranda in manera parzial o intrega la cavità urala, insì da creà una türbulenza de l'aria. La parola «cunsunant» la vegn zü dal latin consonans, che 'l vör dì "che la sona insema".
Storia de la definizion[Modifega | modifica 'l sorgent]
Quand che la linguistega l'eva basada interament ins la lengua latina, se pensava che una consonant la pudiss esist dumà se gh'eva arent una vucal, e donca che la pudeva mia vess de per lee.
De tüta manera, de maniman che i stüdi linguistegh i hann tacaa a cumprend anca alter lenguv, s'è capii che questa idea de cunsunant l'eva mia giüsta, giamò che esisten lenguv che i gh'hann di son de natüra cunsunantega che però i pören vess parnunziaa senza besogn d'una vucal, cume presempi int la lengua sluvena la parola Trst (Triest).
Möd e lögh d'articulazion[Modifega | modifica 'l sorgent]
I cunsunant i se distinguen in diversi categurij:
Möd de articulazion[Modifega | modifica 'l sorgent]
Lögh d'articulazion[Modifega | modifica 'l sorgent]
I cunsunant i se diveden pöö anca intra sunor e surd, a seconda de la presenza o assenza de vibrazion di cord vucal in el menter che la passa l'aria al mument de l'articulazion.


text:
La Lescha davart la promoziun da la transfurmaziun digitala en il Grischun è en vigur dapi il 1. da schaner 2021. Ina incumbensa impurtanta en il sectur da la promoziun ha l'Uniun GRdigital ch'è vegnida fundada ils 10 da matg 2021 sco organisaziun spezialisada prescritta da la lescha. Cun la conclusiun da l'incarica da prestaziun è vegnì cuntanschì in proxim term impurtant.
La suprastanza da GRdigital ha fatg avanzar ils ultims mais las lavurs organisatoricas da l'uniun. En il center stattan ultra da l'installaziun dal cussegl spezialisà e dal secretariat er las preparativas per liquidar las dumondas. Tenor la lescha è l'uniun responsabla tranter auter per examinar la realisabladad e l'efficacitad da projects da digitalisaziun sco er per dar recumandaziuns da promoziun per mauns dal chantun. Per promover la transfurmaziun digitala en il Grischun stattan a disposiziun 40 milliuns francs.
Terminà l'incarica da prestaziun per la fasa iniziala
In term impurtant è ussa cuntanschì. Cun l'uniun ha il chantun fatg ina incarica da prestaziun per la fasa iniziala, che dura fin la fin da l'onn. Durant las proximas emnas vegn l'uniun ad installar il cussegl spezialisà ed il secretariat ch'è en spezial er il post da contact per las organisaziuns da branscha, sch'ellas han dumondas davart la transfurmaziun digitala e davart ils projects da digitalisaziun. Ultra da quai vegn l'uniun ad examinar dumondas da promoziun ed alura a far recumandaziuns da promoziun per mauns dal chantun. Las recumandaziuns da promoziun sa basan sin in model directiv e sin criteris da promoziun, ch'èn vegnids sviluppads da l'uniun en enclegientscha cun il chantun e ch'èn vegnids approvads da la Regenza ensemen cun l'incarica da prestaziun. La decisiun da promoziun definitiva prenda mintgamai la Regenza.
Dumondas u ideas da project pon vegnir inoltradas a GRdigital
A partir da l'october 2021 pon ins inoltrar dumondas da promoziun per projects da digitalisaziun u ideas da project sur in formular online directamain a l'Uniun GRdigital. Las ideas da project en furma d'ina skizza da project (maximalmain 10 paginas) pon ins trametter per in'emprima expertisa per e-mail a gesuch@grdigital.digital. Durant las proximas duas fin trais emnas vegn GRdigital plinavant ad infurmar pli detagliadamain davart il model directiv da promoziun e davart ils criteris da promoziun. Ulteriuras infurmaziuns en chaussa chattais Vus sin la pagina d'internet da GRdigital.
Infurmaziuns:
cusseglier guvernativ Marcus Caduff, Departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 15, e-mail: info@dvs.gr.ch.
Responsabladad: Departament d'economia publica e fatgs socials


text:
Oeugg
L'oeugg (variant: [œtʃ] in lecches e brianzoeu, [etʃ] in tesines alpin, [otʃ] in cremasch e cremones, [øʎ] in di dialett de l'alta Valtolina[1]) l'è on orghen sensorial, che 'l partegn a l'aparaa visiv. El serviss per ciappà di informazion in su l'ambient intorna a travers la lus.
El manda si segnai a travers el gnerv ottegh al cervell. In de l'omm l'oeugg l'è bon de ciappà tucc i color con l'onda de frequenza in tra 400 e 700 nm (donca minga i infraross e i ultraviolett). Alter esser vivent a gh'hann di oeugg che ciappen ond de frequenza diferent.
I insett e i crostacei gh'hann oeugg compless, formaa de alter oggitt pussee piscinitt. I ragg de lus creen di imagin singoi, che vegnen mettuu compagn per soraposizion, compagn d'on mosaich: quell sistema chì però l'è minga bon de toeu tucc i detali, anca se 'l ciappa anca i moviment pussee piscinitt.
A gh'è alter besti, tant 'me la sciguetta, che hinn pussee bon de vedè de nott, perchè gh'hann on numer pussee grand de cellul de la retina che lavoren anca con poca lus.
L'oeugg de l'omm a l'è compless e bon assee. El se troeuva in de la cavità ocular, in del crani, e 'l se pò spartì foeu in d'ona part denanz e on'altra dedree. Dedree ghe partiss el gnerv ottegh, che 'l se origina in del bulb cont ona diramazion. Denanz a gh'è 'l center del popoeu (on bus negher che 'l toeu su i ragg) e l'iride (ona membrana muscolar che la strensg e la slarga la pupilla a segonda de quanta lus la gh'è e che l'è colorada). El popoeu e l'iride hinn proteggiuu de la cornea. Per difend l'oeugg a gh'è anca di liquid compagn di lagrem.
El nommModifega
La parolla oeugg la riva del latin oculus, con l'istess significaa. La se troeuva in tutt i lengov romanz (italian occhio, frances œil, spagnoeu ojo, piemontes euj, ligur euggio, venezian ocio, forlan voli, aragones uello, catalan ull, galizian ollo, sardegnoeu ogu, normann yi, ocitan uèlh, romen ochi, portoghes olho, sicilian occhiu, napoletan uocchio, valon ouy, asturian güeyu). L'è ona radis comuna anca ai lengov germanegh (cf. ingles eye, todesch auge...) e a on bell poo de lengov slav (bieloruss voka, serbocroatt oko...).


text:
La regenza ha examinà spezialmain, sche la revisiun da la constituziun cuntrafetschia a disposiziuns dal contract da fusiun. Quai n'è betg il cas. Tras la revisiun parziala da la constituziun communala decidida cleramain a la radunanza communala dals 25 da november 2015 resp. a la votaziun a l'urna dals 28 da favrer 2016 duai valair da nov l'entira vischnanca sco circul electoral per l'elecziun da la suprastanza.
Il cas Lumnezia e Val Müstair n'èn betg cumparegliabels
Entant che la reducziun da la suprastanza communala da Lumnezia da 9 a 5 commembers n'ha betg pudì vegnir approvada da la regenza il mument actual, giuditgescha ella la revisiun da la constituziun da Val Müstair sco legala. La revisiun da la constituziun na cuntrafa betg al contract da fusiun. Igl è vegnì surlaschà al suveran da la vischnanca fusiunada da Val Müstair da reglar ils detagls da las incumbensas e da las cumpetenzas dals organs communals e betg – sco ch'igl è il cas en il contract da fusiun da Lumnezia – gia fixà en il contract da fusiun e pia cun ina lunga valaivladad, uschia argumentescha la regenza.
Il contract da fusiun è vegnì observà en Val Müstair, tras quai che la constituziun ha concedì ils dretgs descrits en la missiva a las fracziuns. L'adattaziun da questas disposiziuns è pli simpla e da princip pussaivla da tut temp. Igl è il medem suveran che decida davart questa adattaziun. Percunter è il contract da fusiun vegnì concludì da las anteriuras vischnancas che na pudessan betg pli far valair lur interess, sch'i sa tractass d'adattar il contract da fusiun.
RR novitads 12:00


text:
Engiadina Mountains posseda la pendiculara da Lagalb si vers il pass dal Bernina. Lagalb è en funcziun dapi il 1963, n'ha tenor Engiadina Mountains dentant mai gì success finanzial. Engiadina Mountains ha perquai decis da terminar la gestiun da Lagalb la fin da quest enviern.
Nagina basa per success finanzial
Engiadina Mountains scriva en sia communicaziun, che Gian Luzi Battaglia haja fatg scleriments detagliads ed haja lura decis che las premissas economicas per surpigliar la gestiun da Lagalb na sajan betg favuraivlas. Luis Wieser, il president dal cussegl administrativ dad Engiadina Mountains di, che el chapeschia bain la decisiun da Battaglia, Lagalb n'haja anc mai gì ina gestiun rentabla.
Engiadina Mountains è anc adina avert per novs discurs. Actualmain sajan ins vid novs discurs cun ina gruppa d'interessents engiadinaisa. Quels na veglian dentant anc betg sa preschentar en la publicitad.
Era la vischnanca da Poscvhiavo è dischillusa ch'i n'ha betg funcziunà cun l'investur Battaglia. Il president communal Alessandro Della Vedova spera dentant anc adina ch'ins chattia investurs. La vischnanca da Poschiavo fiss tenor Della Vedova pronta da sez era investir, sch'i dess ina soluziun a lunga vista.
RR novitads 12:00


text:
Ils «Ski Classics» è ina enconuschenta seria da cursas da passlung a lunga distanza. Ina da quellas è il Vasaloppet en Svezia, la pli gronda cursa da passlung dal mund. Il Maraton da l'Engiadina è la pli gronda cursa en il stil liber dal mund e la segund gronda insumma. L'enviern passà èn 14'000 sa participads a la cursa da 42 km da Malögia a S-chanf.
Cun la cursa La Diagonela sur 65 km cun partenza ed arrivada a Zuoz tutga era ina segunda cursa da passlung en l'Engiadina a la seria «Ski Classics».
RR novitads 10:00


text:
L'interpresa da bus da la Germania Flixbus è vinavant sin curs d'expansiun. Il 2017 ha l'interpresa pudì transportar tenor atgnas indicaziuns 1,2 milliuns passagiers en Svizra. Cumpareglià cun l'onn avant èn quai 20% dapli. Davent da Turitg ha Flixbus l'onn passà purschì novas colliaziuns en l'Italia – uschia a Como, Bologna, Firenza e Roma. E davent da Luzern hai dà novas lingias da bus a Milaun, Venezia e Strasbourg.
Expansiun en tut l'Europa
En l'entira Europa han clients fatg en tut 40 milliuns viadis en ils bus verds, scriva Flixbus. L'onn avant aveva l'interpresa dumbrà 30 milliuns viadis. Flixbus è activ en divers pajais da l'Europa ed expandescha er en ils Stadis Unids. La gronda part da sias fatschentas fa l'interpresa dentant en Germania, nua che sia part al martgà da traffic da bus a distanza munta a 94%.
RR novitads 10:00


text:
L’anteriur policist american, Derek Chauvin, ch’è stà responsabel per il mazzament da l'Afroamerican George Floyd, sto ir per 22 onns e mez en praschun. Quai ha decis la dretgira responsabla a Minneapolis.
L'avrigl da quest onn avevan ils giuraders decis che Chauvin saja culpabel en tut ils puncts d'accusaziun. Il pli ferm punct d'accusaziun èra murdraretsch da segund grad senza intenziun. La defaisa aveva pretais in chasti cundiziunà per l'um da 45 onns, la procura publica percunter 30 onns praschun.
Sentenzia adequata tenor Biden
Floyd era mort ils 25 da matg da l’onn passà tar in’acziun da la polizia. Igl è stà il cas da violenza da polizia ch’ha chaschunà sin l’entir mund demonstraziuns sut il motto «Black Lives Matter».
Il president american Joe Biden ha beneventà ils 22 onns e mez praschun per Chauvin. Il chasti paria adequat ad el, uschia Biden. Er ils advocats da la famiglia Floyd èn sa mussads cuntents cun la sentenzia ed han discurrì d'ina sentenzia da culpaivladad istorica. Intgins commembers da la famiglia Floyd han dentant exprimì dischillusiun. La sentenzia saja memia miaivla.


text:
La Lia per Natura y Usanzes met ino a jì l tradiziunel marcià bio
sada, ai 12 de utober sun Pitla Plaza S.Antone Urtijëi.
L blòt marcià, ulache paures bio (Bund Altenativer Anbauer y Bioland) dl Südtirol vënd si prudoc. Nce nëus dla Lia per Natura y Usanzes ve piton velch da maië y da bever: tëurtes y strudel fat nstës, pans ntegrei de uni sort, dut sambën fat cun prudoc biologics y leprò té, vin y soft ciaut. L bon tof da castanies pratedes ne mancerà y l stont dal craut sarà ënghe inò sun plaza. Chiche uel se mplenì si barijel o se njinië n barijel nuef, possa se lascé fé ju l craut da nosc esperc.
Scumencià vëniel dala nuef daduman y speron che truepes vënie a nes cri. Sce l tëmp juda mo mpue pea deventeral dessegur na blòta festa.
Sun Vosc unì se ncunforta: Karl, Engelbert, Manuela, Simon, Doris, Helmut y Inge
Prion bel de lasce i auti tla garasc Stazion


text:
Set da 10 da las 2'376 classas han terminà la concurrenza cun success e prendan uschia part a la concurrenza. Vul dir els han durant sis mais betg fimà, tratg si u tschiccar tubac ed er betg consumà cigarettas electronicas. Quai communitgescha la cuminanza da lavur per la prevenziun da tubac.
Impurtant da s'occupar cun il tema durant la giuventetgna
Da s'occupar cun la tematica fimar saja central durant il temp da giuventetgna, uschia scriva la cuminanza. La gronda part da las fimadras e dals fimadras cumenzan gia sco minorens cun il consum. Perquai han els lura era pli tard gronda fadia da chalar cun fimar. Uffants e giuvenils èn era fitg sensibilisads per la reclama da tubac.
Experiment betg fimar
La concurrenza «experiment betg fimar» sa drizza mintg'onn a tuttas classas da la 6avla fin la 9avla classa. Per l'onn da scola 2018/19 pon las classas interessadas s'annunziar online davent dal settember.
RR novitads 10:00


text:
Besan
Besan (nom ufizial in italian: Besano) l'è on comun de la Provincia de Vares cont ona popolazion de 2 544 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 3,6 km² e 'na densità de 707 ab./km²..
El paes el confina cont el comun svizzer de Merid (distrett de Mendris, in del Canton Tisin) e 'l gh'ha vari frazion (Belvedè, Bernasca, Ginaga, Mont San Martin, Novella).
A Besan hinn staa trovaa di fòssil de on antigh dinosaur aquatich, che l'è staa ciamaa besanosaur.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Besan l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils custs da tgira surpiglian trais partidas:
- La cassa da malsauns
- Il pazient (maximalmain 23 francs mintga di)
- Il maun public. El surprenda ils custs restants. En il Grischun surpiglia il chantun 25% e la vischnanca 75% dals custs restants.
Las tariffas maximalas per la tgira regleschan ils chantuns.
Tge capita sch’insatgi n’ha betg ils daners?
Sch’in pazient na po betg pajar ils custs da tgira u per la dimora en ina chasa da vegls, ha el da bun prestaziuns supplementaras. Quellas substitueschian ozendi quasi ina assicuranza da tgira, di Karin Anderer, giurista ed experta per assicuranzas socialas.
Ins stuess discutar schebain i dovra en l’avegnir ina assicuranza da tgira


text:
Ina situaziun pauc cuntentaivla saja quai, manegia il manader da l’uffizi da chatscha e pestga, Georg Brosi: «La situaziun sco tala pretendess da principi, ch’il permiss da pudair sajettar il luf M75, vegniss ussa prolungà. La basa legala per pudair far quai è dentant fetg restrictiva.»
Ch’i faschess dentant da basegn da pudair ussa prolungar quest permiss da sajettar il luf M75, mussia per exempel il cas a Mustér avant duas emnas, nua che trais tschuts èn vegnids stgarpads. Pertge pli probabel saja quest luf anc adina en il Grischun. Tge che succeda sco proxim en il cas dal luf M75, na po Georg Brosi betg anc dir, cunquai ch’ins saja il mument anc en discussiuns cun la Confederaziun.
Permiss dapi il mars
Il mars passà avevan ils chantuns Grischun e Tessin, sa basond sin l’ordinaziun da chatscha federala, il link avra en ina nova fanestra, decidì da sajettar il luf M75. Quai suenter che passa 40 nursas eran vegnidas stgarpadas aifer be trais emnas en la Bregaglia, en la Leventina (TI) ed en il Mesauc. Analisas da DNA a Stampa, Faido ed a Cama avevan cumprovà ch’i sa tracta dal luf M75. Il mument po il luf anc vegnir sajettà en il chantun Son Gagl ed Appenzell Dador ch’ha decretà oz la disposiziun correspundenta.
RR novitads 17.00


text:
Pisa
Pisa (Pisæ 'n latì; Pise 'n fransés) l'è 'na cità italiàna de la regiù de la Toscana, capolöch de la pruvìncia omònima. La g'ha presapóch 87.696 abitàncc (dàto ISTAT del agóst del 2009), 'na superfìce de 185 km² e 'na densità de 474 ab./km².
El cümü de Pisa 'l cunfìna coi cümü de Cascina, Collesalvetti (LI), Livorno (LI), San Giuliano Terme.
StóriaModifega
Scàvi archeològich recènti i g'ha fat saltà fò 'n pórt de fiöm de dimensiù 'mportànte de época romàna. En chèst scàvi gh'è stat troàt 'na trintìna de 'mbarcasiù de modèi diferèncc, vergöne de chèste 'n stàto de conservasiù amà bù e co la mercansìa che le trasportàa. Chèsto fat l'è stat pusìbil per vìa dei sedimèncc deposzitàcc endèl cors dei sècoi del fiöm Arno. Vint sècoi fà, l'estuàrio del Arno 'l se troàa a 4 km del mar e chèsto 'l fàa delpórt e lpiö grant pórt dei rRomani, engualàt per emportànsa apéna de chèl de Ostia, arènt a Roma; Al dé d'encö la cità la se tróa a 17 km del litoràl. El pórt el se troàa sóta la stasiù dei tréni de San Rossore.
Pisa piö tàrde, entùren a l'an Mìla, l'è stàda 'na repüblica marinàra e 'nsèma Gènova e quach óter aleàcc la g'ha cuntribüìt a casà vià i saracéni, ai quài la g'ha cunquistàt la Còrsica e la Sardegna, e chèsto lel g'ha pirmitìt de controlà el mar Tirreno. En sècol piö tàrde Pisa la riàa a cunquistà apò a le ìzole Baleari.
Pisa, la rìa al màsimo del splendùr 'ntr 'l sècol XII e 'l sècol XIII, quan che le sò 'mbarcasiù le controlàa el Mediteràneo ocidentàl. La rivalità 'ntra Pisa e Gènova l'è crisìda 'ndèl sècol XIII e l'è culminàda 'ndèla batàia navàl de la Meloria (1284), che la g'ha segnàt el prensépe del declìno de la potènsa pizàna, co la rinùncia de Pisa a ògna pretéza sö la Còrsica e co la cesiù a Gènova de 'na part de la Sardegna (1299).
Cità 'nzemelàdeModifega
- Kolding, Danimarca
- Angers, Francia, del 1982
- Acre, Israele, del 1998
- Gèrico, Palestina, del 2000
- Niles (Illinois) endèi Stàti Ünìcc, del 1991
- Coral Gables, Florida endèi Stàti Ünìcc,
- Unna, Germania, del 1996
- Corumbá, Brazìle
- Cagliari, Sardegna, Italia


text:
Il medi actual Andreas Fischbacher va il 2023 en pensiun. En il concept ha la vischnanca elavurà diversas pussaivladads co mantegnair la purschida medicinala. Anc avant la stad vul la vischnanca cumenzar cun la tschertga d'ina media u in medi, quai en collavuraziun cun Grisomed. La finamira è da suttascriver cun quella u quel in contract d'intenziun, sche pussibel sin la fin da l'onn. Silsuenter duai la fatschenta definitiva vegnir suttamessa als gremis politics e vegnir decis davart ina pussaivla cumpra da la chasa nua che la pratica sa chatta suten.
Medi singula – u pratica da cuminanza
En il concept propona la vischnanca er diversas variantas da manar la pratica: Sco enfin uss cun ina media u in medi singul, u en ina cuminanza da plirs medis. En il cas d'ina cuminanza da medis fiss la vischnanca possessura dal bajetg cun la pratica e laschass a tschains quel.
Garanzia da deficit per residenza Dulezi
Il parlament communal ha ultra da quai approvà en sia ultima sesida da conceder a la residenza Dulezi ina garanzia da deficit annuala da radund 100’000 francs. Quella duai esser valaivla a partir da l’onn da gestiun 2020. Sur da questa fatschenta vegn la populaziun da la vischnanca Tujetsch a decider definitiv anc a la radunanza communala.


text:
La bell'aura e las temperaturas durant la chatscha hajan gì in effect negativ sin la chatscha 2019 – uschia l'emprim facit dal pli aut chatschader grischun, Adrian Arquint.
Il pavel sin l'autezza saja stà bun quest onn ed haja fatg restar blera selvaschina en ils auts. Dentant saja la bilantscha tenor animal e regiun fitg differenta.
Grondas differenzas e nagliur propi bun
En il Puschlav, la Val Müstair e la part sura da l'Engiadin'Ota haja dà ina buna chatscha da tschiervs. Tuttina na saja betg vegnì sajettà in grond dumber da tschiervs.
Ina chatscha da tschiervs plitost mediocra haja quai dà en la Bregaglia, en la Surselva ed en il Partenz. E tut il rest dal chantun haja gì ina chatscha da tschiervs sut la media, terminescha Adrian Arquint la survista chantunala.
Chatscha supplementara er il 2019
Cler è per Arquint: Cunquai che la finamira da 5'560 tschiervs n'è betg cuntanschida, datti ina chatscha speziala. Quants tschiervs che stoppian vegnir sajettads la fin finala durant la chatscha speziala sa mussa, cura che tut las cifras sajan sin maisa. Quai vegnia ad esser il cas en il decurs da las proximas duas emnas.
Er l'influenza dal luf è fitg differenta
En la Surselva sentian ins tenor Adrian Arquint l'influenza dal luf. Tge influenza ch'il luf ha dentant sin la dinamica ed il moviment da la selvaschina saja grev da dir. In'influenza haja dentant era il luf-tscherver en la Surselva. En la regiun dal Calanda saja la situaziun dentant sa calmada in pau.
RR novitads 12:00


text:
Radund 250 cas d’abus sexuals èn vegnids annunziads fin uss tar la Conferenza dals uvestgs svizzers. Quai rapportan las duas gasettas «SonntagsZeitung» e «Le Matin Dimanche». Ils cas sajan capitads davent dal 1950. Pertutgads sajan passa 140 uffants u giuvenils, sco er bunamain 90 creschids. 10% dals cas sajan pir capitads l’ultim temp. Tenor la conferenza sajan tar tut quests cas be creschids pertutgads – e betg uffants.
Per part examineschia la baselgia ils cas mo intern, senza infurmar la giustia. Quai ord respect vers las unfrendas che na veglian betg purtar plant. Quest agir vegn dentant crititgà da las autoritads da persecuziun penala.
RR novitads 06:00


text:
Trump ha discurrì d'ina crisa umanitara. Il shutdown – pia che las fatschentas da la regenza èn bloccadas parzialmain – saja sulettamain d'attribuir al fatg ch'ils democrats na veglian betg conceder las passa tschintg milliardas dollars per la segirtad da cunfin.
Shutdown – ina situaziun da patt
La raschun per quest shutdown è la finanziaziun d'in mir al cunfin cun il Mexico. Trump pretenda dal congress passa 5 milliardas dollars per bajegiar quel. Ils democrats na vulan però betg conceder tals daners.
Ina fin dal shutdown n'è betg en vista. Trump ha schizunt smanatschà da laschar per lung temp la situaziun da shutdown – fin ad onns.
Durant in shutdown è la regenza americana bloccada parzialmain. Blers uffizis restan serrads. Radund 800'000 collavuraturs da la regenza ston lavurar senza ch'els vegnan pajads u vegnan sfurzads da far vacanzas. Quest shutdown cuzza gia dapi passa duas emnas. Il pli lung shutdown ch'i ha dà en l'istorgia americana ha cuzzà 21 dis.
La presidenta democratica da la fracziun en la chasa dals represchentants, Nancy Pelosi, ha ditg en in agen pled ch'il president fabritgeschia ina situaziun da crisa e derasia tema. Trump stoppia chala da vulair tegnair il pievel american sco ostagis e puspè far che la regenza funcziunia.
Experts da immigraziun davart situaziun al cunfin
Trump circumscriva la situaziun al cunfin dal sid sco scenari da crisa. Auter interpreteschan experts d'immigraziun la situaziun. Uschia sajan ils ultims onns adina pli paucas persunas vegnidas prendidas en fermanza al cunfin, quai mussa ina survista da l'uffizi dal cunfin american. L'onn 2000 sajan quai stadas 1,6 milliuns, il 2010 radund 450'000 ed il 2018 radund 400'000 persunas che sajan vegnidas prendidas en fermanza.
Il dumber da persunas che dumondian per asil saja però creschì. Dal 2017 sin il 2018 schizunt è quai dumber creschì per dus terzs – da 56'000 sin 93'000 cas.
RR novitads 06:00


text:
Pell
La pell a l'è 'l rivestiment pussee de foeura in del corp di vertebraa.
In di mamifer (e soratutt in de l'omm) la pell l'è 'l tessuu pussee important de l'aparaa tegumentari e la protegg i tessuu che se troeuven de sotta (muscoi, oss, orghen).
La pell l'è fada su de tessuu de origin ectotermega e mesotermega, che poeuden avèggh diversi colorazion.
El nommModifega
La parolla pell la riva del latin pellis, version popolar del classegh "cutis". La parolla l'è doperada anca in di alter lengov romanz (italian pelle, frances peau, galizian e romanc pel, catalan pell, spagnoeu piel, ocitan pèu, portoghes pele, romen piele, sicilian piele).
El termen classegh "cutis" (del qual el riva l'italian cute) e 'l grech dérma vegnen doperaa in del lenguagg de la medesina per parlà di lavorà che gh'entren con la pell.


text:
In tal eveniment fiss memia grond per il chantun ha ditg cusseglier guvernativ Martin Jäger, envers il schurnal regiunal dad SRF. Il Grischun veglia però sustegnair la candidatura dals proxims Swiss Skills a Son Gagl.
Quai dovra ina surfatscha en in lieu, che porta perfin l'areal da l'OLMA als cunfins. E quai n'avain nus betg en Grischun.
Nagins Swiss Skills – forsa World Skills
Il chantun ha dentant en mira ina candidatura per ils World Skills. Il mument examinescha la regenza grischuna sche quai fiss realistic ensemen cun il chantun Son Gagl ed il Principadi da Liechtenstein.
RR novitads 17:00


text:
Dietikon (distret)
Coordinate: 47°23′N 8°25′E / 47.383333°N 8.416667°E El Distret de Dietikon (en todèsch: Bezirk Dietikon) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 82 191 abitàncc. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Dietikon, sitüàda endèla val del Limmat (en todèsch: Limmattal).
El distrèt de Dietikon l'è stat istitüìt endèl 1989 en conseguènsa de la diviziù del vècc distrèt de Zurìgo en tré parcc. La part ucidentàl l'è deentàda el distrèt de Dietikon, chèla orientàla l'è deentàda 'l nöf distrèt de Zurìgo e 'l cümü de Zollikon (sitüàt a èst de Zurìgo) l'è stat integràt endèl distrèt de Meilen.
Sudiviziù aministratìvaModifega
El distrèt de Dietikon l'è spartìt sö 'ndèi öndes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:


text:
Il team enturn il nov president Gian Peter Niggli vul che Samedan daventia il center economic ed administrativ da l'Engiadin'Ota.
A Samedan èn l'Ospidal regiunal, la chasa da tgira, la plazza aviatica, diversas firmas grondas e pitschnas, divers uffizis dal chantun ed era diversas scolas.
A Samedan sa chattian bleras plazzas da lavur, che sajan impurtantas per la regiun. La vischnanca veglia perquai surpigliar ina rolla da «shop-in-shop» per la regiun.
Samedan na viva betg en emprima lingia dal turissem. Nus vulain dentant porscher tut a Samedan per ch'il turissem funcziuna en la regiun.
Divers projects gronds
Actualmain èn planisads divers projects pli gronds, che duain gidar a cuntanscher questas finamiras. Uschia duai il project per la plazza aviatica vegnir inoltrà questa primavaira al BAZL. Sche quel dat glisch verda, po l'Engadin Airport vegnir fabritgà enturn a partir dal 2022.
A la staziun da Samedan vul il chantun construir in center d'administraziun per prender ensemen ils 12 uffizis e la Polizia chantunala. Quest project è sin maisa dapi l'onn 2018, vegn dentant actualmain bloccà da recurs. Tenor Gian Peder Niggli saja quest project impurtant per mantegnair plazzas da lavur en la regiun.
Ed era il quartier industrial Cho d'Punt è actualmain en moviment. Questa stad duai la Porta Samedan cun diversas butias avrir sias portas e la construcziun dal nov deposit da bus duai cumenzar.
Ina generaziun sto spargnar, la proxima po investir
Per Gian Peter Niggli è la situaziun da partenza ina agreabla per definir las finamiras. Uschia ha la veglia squadra a la testa da Samedan smesà durant ils ultims otg onns ils debits.
En la politica datti adina ciclus: ina generaziun po far las investiziuns, la proxima sto puspè spargnar. Nus essan uss en la situaziun da pudair puspè dar ora ils raps.
Perquai ponderescha la nova suprastanza era da reducir il pe da taglia. Tut quai ed era la nova tenuta segira da sasezza saja dentant mo pussaivla grazia a la lavur prestada da la veglia squadra.


text:
nus mein a senudar
Las proximas jamnas da scola mein nus mintgamai la gievgia a senudar. Per quei motiv s'entupein nus il suentermiezdi las 13.20 uras directamein al Bogn Sedrun.
Tuts affons prendan mintgamai resti da bogn, in schigentamauns, savun/shampoo, ina capetscha e resti da sescumiar.
Engraziel per la buna collaboraziun. Nus selegrein sin ina bun'instrucziun da senudar. :-)
cordial beinvegni
Cordial beinvegni sin "inagain.ch" – la pagina d'internet cun purschidas d'emprender, tutorials ed informaziuns per la 5. e 6. classa.
La rubrica "instrucziun" porscha informaziuns davart l'organisaziun dall'instrucziun ed ils principis da tala; la rubrica "emprender" cuntegn strategias e cussegls d'emprender. Sut "gallaria" anfleis vus plinavon impressiuns da projects da scola dils davos onns.
Giudem sesanflan ils apps d'emprender. Il pli seniester sil "falien" anfleis vus ils uraris, las planisaziuns dalla jamna ed ils cudischets d'emprender "lungatg" e "matematica".


text:
COVID-19 Svizra
Infurmaziuns davart la situaziun actuala, stadi dals 19 d’october 2021
Svilup temporal
Dosas da vaccinaziun, Sutsilvania, dals 21.12.2020 fin ils 18.10.2021
Las cifras na differenzieschan betg tranter ils differents vaccins. Las dosas da vaccinaziun dadas sa refereschan al lieu, nua che la dosa da vaccinaziun è vegnida dada, independentamain dal domicil da la persuna. Dosas da vaccinaziun reservadas per termins fixads u segundas dosas da vaccinaziun na vegnan betg mussadas qua.
Dosas da vaccinaziun per 100 abitantas/abitants


text:
Il reschissur ollandais da films Fred van der Kooij ha realisà per la Televisiun Rumantscha in film sur da la pictura Angelika Kauffmann, naschida 1741 a Cuira. Ses film è in monument festiv per l’artista ch’aveva tant talents per la musica sco er per la pictura. Pervia da ses talent musical ha il reschissur occupà la rolla principala cun la chantadura ed actura Claudia Dieterle. En il film aud’ins grondiusas arias talianas da lez temp e survegn il medem mument invistas als maletgs e la persunalitad dad Angelika Kauffmann. Las infurmaziuns davart l’artista da renum internaziunal èn pachetadas en legras episodas inscenadas: La rapportadra sauta cun in vestgi da bal tras la citad da Cuira dad oz ed il moderatur metta en moviment ina maschinaria da teater baroc. Il film tschenta era la dumonda ch’era da quella giada in grond tema en saluns e giassas: numnadamain tge relaziuns che la Kauffmann avevan cun ses models masculins.
Fred van der Kooij
Cuntrasts (RTR)
Claudia Dieterle
Marina Blumenthal
David Flepp
René Schnoz
Sara Francesca Hermann
Helmut Vogel
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Anc oz, 54 onns suenter la mort da Marilyn Monroe n’èsi anc betg enconuschent tge exact che è capità ils 5 d’avust 1962. I dat speculaziuns tanschan da suicidi enfin tar mazzaments en connex cun il president american.
Marilyn Monroe n’è betg la suletta persuna renumada che é morta avant che ella ha gia la schanza da daventar veglia.
Elvis Presley é nat en il 1935 ed é morts en il onn 1977 en la vegliadetgna da 42 onns. Suenter grondas discussiuns enturn la mord da Presley partan medis ozendi dal fatg che el haja giu ina malsogna che ha procurà per ina fermada dal cor.
Avant 7 onns è Michael Jackson morts cun 51, cun 90 onns guardass el ora uschia.
E co guardassan stars dad ozendi ora en 50 onns? Nus avan fatg l'emprova cun Katy Perry e Justin Bieber.


text:
Enturn las 11 charrava in camiun cun harassas vidas d’aua da Val en direcziun Val S. Pieder. En la vischinanza da Tersnaus saja il camiun collidà en in lieu stretg cun in auto da furniziun, sco la polizia ha ditg. Entras la collisiun è la porta davos dal camiun s’averta, e numerusas harassas cun buttiglias vitas èn crudadas sin via.
Per rumir la via da las bleras scalgias da las buttiglias rutas, ha l’Uffizi da construcziun bassa duvrà ina maschina da schubregiar vias. La via da Val è stada serrada durant trais quarts d’ura.
RR novitads 15:00


text:
L'um ha passentà la fin d'emna cun ses dus collegas ad Arosa. Cun ils skis era el la sonda saira en viadi cun ses dus collegas en direcziun val. Ses dus collegas eran en viadi a pe a l'ur da la pista cura ch'els èn var las 19:00 crudads en la naiv festga. L'um da 41 onns è lura ids sulet vinavant. Curt suenter è el crudà en ina foppa giud pista. Ils cumpogns han empruvà da reanimar el.
Cur che la Rega è arrivada ha ella be anc pudì constatar la mort da l’um. La polizia e la procura publica sclereschan ussa co che l’accident è capità.
RR actualitad 14:00


text:
Avair mintga mais in’entrada garantida senza ch’ins sto viver cun temas d’existenza. Quai è tranter auter in dals arguments principals dals iniziants. Ils adherents perencunter teman che l’iniziativa procurass che pli pauca glieud pratitgass anc ina professiun.
L’iniziativa pretenda numnadamain che mintga Svizzer e mintga Svizra, independentamain a las circumstanzas da vita, survegniss in’entrada garantida. Ils iniziants discurran d’in import da 2’500 francs al mais per creschids e 625 francs per uffants e giuvenils.
Betg mo la politica è sceptica
Tenor l’emprim barometer da votaziun n’è betg mo la politica encunter quest’iniziativa, mabain era la populaziun. Il barometer da votaziun mussa in cler resultat. 72% dals dumandads vulan metter in na en l'urna, sulet 24% in gea.
E tge schais vus d’ina paja da basa da 2’500 francs al mais senza lavurar? Respundai qua sutvart.


text:
La taskforce grischuna che s'occupa per il mument da las consequenzas economicas dal coronavirus sa cumpona da persunas ord l'economia ensemen cun il chantun. I vegn elavurà schliaziuns per l'economia che patescha. Cunzunt interpresas pitschnas e mesaunas sentian vid lur liquiditad la mancanza d'entradas e stoppian quintar cun sperditas. Entant che tut stat airi curran ils custs fixs enavant, di Daniel Fust, CEO da la Banca Chantunala Grischuna.
Il chantun saja dentant gia s'organisà en ina taskforce per guardar co sa gidar cun l'economia.
Per exempel vegn tschantschà sur da lavur curta ubain sur da spustar termins da taglia.
Spustar amortisaziuns
Detagls na po Fust però anc betg tradir. Tge ch'el po dentant dir è, che er la Banca Chantunala Grischuna haja decidì mesiras per sa gidar cun ses clients. Passa 60 pertschient da las KMUs dal Grischun tutgan tar ils clients da la GKB. Lur offerta è, che quels pon spustar amortisaziuns sin pli tard sch'els na vegnan betg pli da pajar quellas. Il medem vala er per tschains chasa che giessan a la banca. Er quels pon vegnir spustads sin pli tard sch'ils clients èn en miserias da liquiditad.


text:
Oriundamain era Christian Millau schurnalist. El ha lavurà sco redactur per politica da l'intern tar la gasetta «Le Monde». Il 1969 ha el fundà ensemen cun ses amì Henri Gault il guid da restaurants. Gault è gia mort l'onn 2000.
Suenter il «Guide Michelin» è «Gault/Millau» il pli impurtant guid da restaurants en Frantscha. El è derasà sin l'entir mund e vegn translatà en 12 linguas.
«Nouvelle Cuisine»
Christian Millau e Henry Gault han influenzà la noziun «Nouvelle Cuisine» - la cuschina che ha gì ils onns 70 gronda influenza sin la simpla preparaziun da menus cun ingredienzas frestgas . Il «Gault Millau» ha valità restaurants tenor sistem da notas da scola en Frantscha da 0 fin 20 puncts.
RR novitads 16:00


text:
Davent da l'entschatta avrigl maina Roland Weber la chasa d'attempads Puntota a Scuol. Uschia dettia ina midada fluctuanta cun la manadra actuala Päivi Karvinen, che banduna Puntota suenter quatter onns per s'orientar professiunalmain da nov.
L'engaschament da l'um ch'abita per il mument a Cuira è tenor communicaziun planisà per dus onns. Durant quels vegnia Weber a sviluppar vinavant il model da cooperaziun cun il Center da sanadad Engiadina Bassa. E cunquai ch'el haja experientscha cun projects da bajegiar gronds possia Weber era sa participar activ a la renovaziun che cumenza il mars.
RR novitads 14:00


text:
L'Uffizi federal d'abitaziuns communitgescha mintga quartal il tschains da referenza ipotecar. Dapi da davosa publicaziun n'è il tschains betg sa mida. Il stand actual per il 1. da december munta anc adina 1,5%.
Tschains da locataris restan cun quai tuttina
Il tschains da referenza è sin 1,5%, uschia na pon il locataris betg far valair che lur tschains da locaziun vegnia reducì. Sch'il tschains da referenza è pli aut che 1,5%, lura vali da controllar sch'i è pussaivel da sbassar quel. Ina reducziun dal tschains da referenza per 0,25% correspunda ad ina reducziun dal tschains da locaziun da 2,91%.
En vista dal svilup dal tschains aveva l'Uffizi federal sbassà il zercladur il tschains da referenza per l'emprima giada dapi il 2015 sin 1,5%. Dapi l'introducziun dal tschains da referenza il 2008 n'è il tschains anc mai s'augmentà.
RR novitads 09:00


text:
Canada
El Cànada a l'é el stat püssé a nord del America del Nord. A l'è el segund paes püssè grand del mund cume estensiun, e l'è spantegaa in d'una tera intra l'Ucean Atlantich, l'Ucean Pacifich e l'Ucean Artich. A l'è tacaa a ovest e a süd cunt i Stat Ünì.
I lenguv püssé parlaa a hinn l'ingles e'l frances, che hinn anca i lenguv ufissiaj. La sua capital a l'é Ottawa (808.391 abitant). Alter cità impurtant a hinn Toronto, Montreal, Vancouver, Calgary, Edmonton, Québec e Winnipeg.
El 75% del popul canades al viv a men de 250 km del cunfin american.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Canadà a l'é nassüü cume füsiun de un poo de culoni ingles, anca una quaj de lur a l'era stada una culonia francesa.
El paes l'ha ciapaa l'indipendenza del Regn Ünì cunt un prucess scuminciaa in del 1867 e finii in del 1982. El paes el fa part del Commonwealth e dunca el ricugnuss cume munarca la regina del Regn Ünì Elisabeta II.
Urganizaziun pulitiga e aministraziun[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Canadà a l'é una munarchìa custitüzziunal, federal e parlamentar. La gh'ha dent des pruinc e trì teritòri. I pruinc a hinn püssé autonum di teritòri rispet al guern federal.
El prim minister a l'é el Justin Trudeau (del 2015).


text:
Arundo Donax
Arundo Donax é n cuartet de saxofons che é gnü metü sö tratan le curs da soné deboriada dla classa dl prof. Enrico Dellantonio. Al é metü adöm da studëntes y studënc che fej pert dles classes de saxofon dla scora de musiga Vivaldi desvalies, che ó aprofondí la conescënza dl repertore original por cuartet, chël ó dí fá na formaziun ampla tl ciamp dla scora de saxofon classica.
Les prömes composiziuns por chësta formaziun, nasciüdes sön le model dl cuartet d’arcs, vëgn dant canche al vëgn inventé le stromënt da Adolphe Sax (le “Premier Quatuor” dl compositur belgh J.B. Singelee dl 1857, püc agn do che al ê gnü dé jö le brevet dl stromënt nü). Al é dantadöt tratan le ‘900 che le repertore original se svilupëia plücoater tl raiun franzej por spo se stlarié fora sides tl ciamp classich che dl jazz cina ala musiga contemporana.
Arundo Donax, l'inom dl grup proponü da Michele Joris, é la definiziun scientifica dla ciana scëmpla. Al é la planta da chëra che al vëgn les lënghes adorades por cherié le sonn tl stromënt.
Le repertore afronté tratan le curs ti agn reverda auturs de raiun franzej sciöche le toch bele zité Singelee, P. Vellones y P.M. Dubois, y de compositurs che á avijiné le saxofon classich al monn dl jazz y dla musiga etnica sciöche G. Gershwin, P. Iturralde y A. Piazzolla.


text:
Tut en tut haja quai dà 1451 dumondas d'asil il matg, uschia la cussegliera federala. Il matg 2016 eran quai anc 1885 dumondas d'asil. En vista al dumber da record da fugitivs e migrants en l'Italia na vul Sommaruga però betg far nagina prognosa, quantas persunas che pudessan far ina dumonda d'asil en Svizra.
La situaziun possia tenor Simonetta Sommaruga senz'auter puspè daventar precara. Glindesdi s'inscuntria ella cun il minister da l'intern talian per discussiunar la situaziun.
RR novitads 14:00


text:
Sco quai che la Polizia chantunala scriva, ha in um mess ses auto sin in parcadi en il nord da la vischnanca da Savognin. Tuttenina ha l’auto che n’era betg franà bain avunda, entschet a rullar, senza ch’il manischunz fiss stà preschent. Suenter radund 200 meters è l’auto ì sur la via principala ora ed ha donnegià in mussavia ed in paracar. A la fin dal prà è l’auto cupitgà ed è sa fermà sin il tetg. Pervi da privel da fieu èn vegnids alarmads ils pumpiers Surses. L’auto è vegnì donnegià totalmain.
Grischun Central Savognin: Auto rolla giu d'ina scarpa
In’auto è rullà radund 400 meters senza ses manischunz. Suenter ch’el è cupitgà, è el vegnì da sa fermar sin il tetg. Nagin è vegnì blessà.


text:
Categorìa:Lenghe dij segn dij ciòrgn
Artìcoj ant la categorìa "Lenghe dij segn dij ciòrgn"
Ant sta categorìa-sì a-i intro 122 pàgine ëd 122 ch'a-i në j'é an total.
L
- Lenga dij segn adamorobe
- Lenga dij segn algerin-a
- Lenga dij segn american-a
- Lenga dij segn argentin-a
- Lenga dij segn armen-a
- Lenga dij segn aser-a
- Lenga dij segn australian-a
- Lenga dij segn austrìaca
- Lenga dij segn bamako
- Lenga dij segn ban khor
- Lenga dij segn belga
- Lenga dij segn bolivian-a
- Lenga dij segn brasilian-a
- Lenga dij segn britànica
- Lenga dij segn bùlgara
- Lenga dij segn catalan-a
- Lenga dij segn ceca
- Lenga dij segn chiangmai
- Lenga dij segn ciadian-a
- Lenga dij segn cilen-a
- Lenga dij segn cinèisa
- Lenga dij segn colombian-a
- Lenga dij segn corean-a
- Lenga dij segn costarican-a
- Lenga dij segn croata
- Lenga dij segn cuban-a
- Lenga dij segn d'El Salvador
- Lenga dij segn danèisa
- Lenga dij segn dël Ghana
- Lenga dij segn dël Guatemala
- Lenga dij segn dël Làos
- Lenga dij segn dël Madagascar
- Lenga dij segn dël Maròch
- Lenga dij segn dël Mosambich
- Lenga dij segn dël Nicaragua
- Lenga dij segn dël Québec
- Lenga dij segn dël Sudàfrica
- Lenga dij segn dël Zambia
- Lenga dij segn dël Zimbabwe
- Lenga dij segn dl'Arabia Saudìa
- Lenga dij segn dl'Estonia
- Lenga dij segn dl'Honduras
- Lenga dij segn dl'Ukraina
- Lenga dij segn dla Giordania
- Lenga dij segn dla Guinea
- Lenga dij segn dla Letònia
- Lenga dij segn dla Libia
- Lenga dij segn dla Lituania
- Lenga dij segn dla Moldavia
- Lenga dij segn dla Mongolia
- Lenga dij segn dla Namibia
- Lenga dij segn dla Neuva Zelanda
- Lenga dij segn dla Polònia
- Lenga dij segn dla Romanìa
- Lenga dij segn dla Russia
- Lenga dij segn dla Sierra Leone
- Lenga dij segn dla Slovachia
- Lenga dij segn dla Svìssera fransèisa
- Lenga dij segn dla Svìssera italian-a
- Lenga dij segn dla Svìssera tedesca
- Lenga dij segn dla Tunisìa
- Lenga dij segn dla Turchìa
- Lenga dij segn dla Yugoslavia
- Lenga dij segn dle Filipin-e
- Lenga dij segn dlë Sri Lanka
- Lenga dij segn duminican-a
- Lenga dij segn ecuadorian-a
- Lenga dij segn egissian-a
- Lenga dij segn etiòpica
- Lenga dij segn finlandèisa
- Lenga dij segn finlandèisa-svedèisa
- Lenga dij segn fransèisa
- Lenga dij segn giamaican-a
- Lenga dij segn greca
- Lenga dij segn haiphong
- Lenga dij segn Hanoi
- Lenga dij segn hausa
- Lenga dij segn Hawai'i pidgin
- Lenga dij segn Ho Chi Minh City
- Lenga dij segn indian-a
- Lenga dij segn indonesian-a
- Lenga dij segn irlandèisa
- Lenga dij segn islandèisa
- Lenga dij segn israelian-a
- Lenga dij segn italian-a
- Lenga dij segn kenian-a
- Lenga dij segn lyons
- Lenga dij segn malesian-a
- Lenga dij segn maltèisa
- Lenga dij segn maritime
- Lenga dij segn Martha's Vineyard
- Lenga dij segn messican-a
- Lenga dij segn nepalèisa
- Lenga dij segn nigerian-a
- Lenga dij segn norvegèisa
- Lenga dij segn olandèisa
- Lenga dij segn old kentish
- Lenga dij segn pakistan-a
- Lenga dij segn penang
- Lenga dij segn persian-a
- Lenga dij segn peruvian-a
- Lenga dij segn portoghèisa
- Lenga dij segn portorican-a
- Lenga dij segn providencia
- Lenga dij segn rennellese
- Lenga dij segn selangor
- Lenga dij segn spagneula
- Lenga dij segn svedèisa
- Lenga dij segn tailandèisa
- Lenga dij segn tanzanian-a
- Lenga dij segn tedesca
- Lenga dij segn ugandèisa
- Lenga dij segn ungherèisa
- Lenga dij segn urubú-kaapor
- Lenga dij segn uruguaian-a
- Lenga dij segn venessuelan-a
- Lenga dij segn yiddish
- Lenga dij segn ëd Bali
- Lenga dij segn ëd Singapor
- Lenga dij segn ëd Taiwan
- Lenga dij segn yucatec maya


text:
Villalba (Itàlia)
Villalba l'è 'n cümü de la Pruvincia de Caltanissetta, en Sicilia. El se tróa a 70 km sudest de Palermo e a 30 km nordòvest de Caltanissetta. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 1.852 abitàncc e 'na superfìce de 41.5 km².[1]
Villalba l'è tacàt ai cümü de Cammarata, Castellana Sicula, Marianopoli, Mussomeli, Petralia Sottana, Polizzi Generosa e Vallelunga Pratameno.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
Colegamèncc estèrni[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Ils ospitants èn perquai bunamain obligads da tgirar tut quellas paginas nua che lur hotels vegnan valitads. Per survegnir ina survista cumpletta da tut las plattafurmas da valitaziun, resumescha l’interpresa Trust You, la pli gronda plattafurma da feedback dal mund, tut ils resultats per mintga object, uschia che l’hotelier ha adina la survista.
Giast duai bandunar hotel cun bun sentiment
Per che las valitaziuns da l’hotel sin las differentas plattafurmas resultan (sche pussaivel) positivas, emprovan ils ospitants dad ademplir tut ils giavischs dal giast.
Impurtant è ch’il giast dat ses puncts e commentaris anc durant ch’el è en chasa.
La lavur ch’ins ha d’investir en la gestiun e surveglianza da las paginas, daventia adina pli intensiva. Ignorar las valitaziuns ch’èn en la rait, na possia ins dentant mai, di Dario Cadonau. Ses hotel ha cuntanschì la nota maximala da 99 puncts ed ha er survegnì tenor quella las meglras valitaziuns per in hotel en Svizra.
Reagir e tgirar ils giasts
En cas d’ina critica u ina valitaziun negativa da l’alloschi, stoppian ins reagir uschè svelt sco pussaivel e contactar il giast persunalmain, ha declerà Andrea Cologna, vice-directura da l’Hotel Laudinella a San Murezzan.
Segl ha fatg sia lavur
Che gist quatter hotels a Segl èn rangads sut ils emprims alloschis da la glista da valitaziun che Trust You ha publitgà, è tenor Patrick Dientrich da l’Hotel Waldhaus a Segl ina casualitad. Dentant suttastritga quest fatg er ch’ils hoteliers fetschian ina buna lavur areguard la tgira dals giasts en chasa e garanteschian uschia er la visita da novs.
RR actualitad 12:00


text:
Il sulegl mussa dapertut in auter temp. Numnadamain na rotescha il mund betg regularmain enturn il sulegl. In’ura da sulegl inditgescha pia il temp dal lieu – e betg il temp standardisà uffizial da l’ura da bratsch. Quai signifitgescha ch’i dat ina differenza: L’ura da sulegl mussa ina differenza da var 15 minutas. Sin la muntogna da chasa da Samedan, Muottas Muragl, sin 2456 meters sur mar, sa chatta però in’ura da sulegl magari moderna, e pli exacta ch'autras. Quella inditgescha il temp cun ina precisiun da 10 secundas, e betg 15 minutas.
Tabella da correctura
Per metter en funcziun l’ura da sulegl «Sine sole sileo» dovri ina tabella da correctura che mussa quasi la correctura dal temp dal sulegl envers il temp da l’ura da bratsch. Per mintga di è inditgada ina valur, e mintg’onn sto la tabella vegnir adattada.
Sch’igl è glina plaina è la glina exact en ina lingia cun il sulegl e reflectescha pia il sulegl. Uschia èsi pussaivel da leger l'ura durant la notg. Quai è però be pussaivel cun quest’ura speziala.
L'enviern in'ura da glina
«Sine Sole Sileo» (dal latin en rumantsch: senza sulegl taschel jau) è bain il num da l'ura, na constat però para betg daltut. Perquai che l'ura funcziuna era senza sulegl. L’enviern è l'ura numnadamain in’ura da glina. Vul dir ch’ins po leger il temp durant la notg.


text:
Ils ministers da l'exteriur da la Germania e da la Tirchia, Sigmar Gabriel e Mevlüt Cavusoglu, vulan superar la situaziun tendida tranter ils dus pajais. Per quai intent veglian els er intimar ils ministers d'economia da puspè convocar la cumissiun d'economia tudestg-tirca – quai suenter che quella cumissiun ha fatg ina pausa pli gronda. Quai ha ditg Gabriel a chaschun d'in inscunter cun Cavusoglu. Ils dus ministers s'èn inscuntrads la sonda avantmezdi en la chasa privata da Gabriel a Goslar en il Bundesland Niedersachsen.
Malgrà las tensiuns duai la collavuraziun vegnir fortifitgada sin plirs secturs. Uschia duain ils dus ministeris da l'exteriur era reprender ils discurs stratetgics suenter ina pausa pli lunga.
RR novitads 18:00


text:
Quai mussan las cifras dal secretariat dal stadi per la migraziun. Tenor quellas ha la Svizra tramess enavos 300 persunas en auters pajais da la cunvegna da Dublin e stuì surpigliar 330 persunas. En spezial mainan la Frantscha e la Germania adina dapli requirents d'asil enavos en la Svizra.
Cunvegna da Dublin
Tenor la cunvegna da Dublin po la Svizra manar enavos fugitivs en auters pajais europeics e viceversa. Manar enavos requirents d'asil en in auter pajais è pussaivel sch'ins po cumprovar che quellas persunas han vivì en l'auter pajais.
Bilantscha positiva
Durant bunamain 10 onns ha la Svizra pudì manar enavos dapli requirents d'asil che quai ch'ella ha surpiglià. Concret han stadis europeics transferì tranter l'onn 2009 e 2018 radund 14'400 requirents d'asil en Svizra. La Svizra ha per encunter manà enavos varga 69'000 persunas. Quai èn bunamain tschintg giadas uschè blers.
RR novitads 07:00


text:
Success ha la Banca Raiffeisen Surselva era gì en la fatschenta cun ipotecas cun ina carschen da 3,8% sin 401'571'006 fr. Plinavant è la fatschenta da cumissiuns e servetschs (+9%) sco era la fatschenta da commerzi (+26,4%) stada fitg buna.
Giubileum da 75 onns
La Banca Raiffeisen Surselva po festivar quest onn il giubileum da 75 onns. Sco il president dal cussegl d’administraziun Ernst Sax scriva en il rapport da gestiun per 2015 è l’entschatta vegnida fatga 1941 sco « Darlehenskasse Fellers (System Raiffeisen) ». Dapi lura è bler sa mida. Ord 12 bancas pitschnas dal vitg è ina banca regiunala sa sviluppada. Pli baud era il cussegl d’administraziun anc activ en la lavur operativa, oz è el in organ strategic. La lavur operativa fan actualmain 24 collavuraturas e collavuraturs.
Da 44 sin 7'300 commembers
Ed ina midada marcanta hai dà tar ils commembers. L’onn da fundaziun veva la banca 44 commembers, la fin da 2015 7'309 commembers.
RR novitads 10:00


text:
- Suenter ina lunga preistorgia vegn l'iniziativa per abolir la chatscha supplementara il matg avant il pievel.
- Il cumbat è in cumbat tranter David e Goliat: ils iniziants n'han ni sustegn da regenza ni da l'Uniun chantunal da chatscha. Plinavant han els er in pli pitschen budget. Ils adversaris percunter han sustegn e fan ina campagna professiunala cun dapli daners.
- Cun 54% di il suveran grischun ils 19 da matg 2019 NA a l'iniziativa che vul abolir la chatscha speziala.
- Ch'il sistem da chatscha na restia betg il medem ils proxims decennis sincerescha il minister da chatscha Mario Cavigelli anc il di da la votaziun dal pievel. Il sistem da chatscha saja in che sa midia adina puspè.
- L'Uffizi chantunal da chatscha e pestga introducescha mesiras per sajettar dapli selvaschina durant la chatscha regulara – tranter auter avra ella durant dus dis passa 100 asils.
- La chatscha 2019 è mediocra. Perquai ston chatschadras e chatschaders sajettar durant la chatscha supplementara 2'300 tschiervas – uschè bleras sco anc mai.
RR actualitad


text:
en Svizra continuescha l'augment da l'occupaziun. Il dumber da plazzas è creschì il segund quartal, tranter questas sajan bleras plazzas parzialas. Quintà la statistica en plazzas entiras è il svilup però negativ.
Dumber da plazzas crescha, il pensum va però enavos
En cifras è il dumber da plazzas creschì per 0,6%, cumpareglià cun il quartal avant. En plazzas cumplainas resulta però in lev minus da 0,1%. Quai munta ch'il dumber da persunas che lavuran è creschì, e ch'il pensum da lavur è sa reducì.
Augment tar servetschs, digren tar industria
Sco quai ch'il barometer d'occupaziun da l'Uffizi federal da statistica mussa, profiteschan surtut regiuns grondas en Svizra da questas plazzas novas – en spezial èsi il Tessin. Quai però surtut en il sectur da prestaziuns da servetsch. En l'industria è il svilup negativ, surtut en las regiuns 'Espace Mittelland', en la Svizra dal nordvest, en il Tessin ed en la regiun enturn Turitg.
RR novitads 11:00


text:
Però ingün nu sezzaiva i’l fos film ed eir il motiv per quist müdamaint es stat simpel: Causa cha’l trumbettist Felix Bernhard Huber ha sdit giò l’ingaschamaint, ha la musicista indigena Cinzia Regensburger stuvü reagir spontanamaing ed a cuorta vista. Ella ha chattà cul guitarrist Arnaud Pas ün’alternativa perfetta. Ils spectaturs sun al cumanzamaint bainschi stats ün pa irritats, però ingün nun ha vuglü inavo l’entrada. Fingià davo pacs tocs d’eira l’atmosfera ligera e divertenta e finalmaing han tuots giodü la sairada plü o main spontana. Cinzia Regensburger (e-piano e chant) ed Arnaud Pas (guitarra e cello) han inchantà il public cun aignas chanzuns e melodias da films cuntschaints. Tanter oter la melodia da Tom & Jerry, Rhapsody in Blue, Feeling Good o Sommertime. Ils duos musicists han chantà e sunà cun grond ingaschamaint ed els han muossà chi vivan lur paschiun. Da quai d’eiran eir ils spectaturs persvas e tuots han ingrazchà cun grond applaus per quist bel mumaint.
Text: Nicolo Bass
Fotografia e Video: Johannes Erny