text:
In cordial bainvegni sin las paginas da l’Archiv svizzer da litteratura! Qua chattais Vus infurmaziuns davart la collecziun da relaschs ed archivs litterars da las quatter litteraturas naziunalas svizras dal 20avel tschientaner. Ultra da quai as chatta indicaziuns sur dad occurrenzas e publicaziuns actualas, sur da noss projects da perscrutaziun, las visitas guidadas e las pussibilitads da furmaziun en nossa instituziun. La documentaziun da nossa lavur dals ultims 20 onns vegn actualisada constantamain.
Visitai l’Archiv svizzer da litteratura online e vegni er sperasvi tar nus.
Accents da las collecziuns
Las collecziuns en lingua tudestga
Las collecziuns en lingua franzosa
Las collecziuns en lingua taliana
Las collecziuns en lingua rumantscha
Puncts da vista
Prezius, surprendents, divertents u dafatta misterius? En ils fonds èn da chattar ils stgazzis ils pli differents. «Puncts da vista 2015»


c: text/html

text:
Turc
Artéccol in dialètt mudnés
Al Turc (Türkçe) l'è na léngua altàica ch'la fà part dal grup dal léngui turchi e ch'l'è druàda da 125 migliòṅ ad parsòni stramnàdi in Turchìa, Cipri, Muldàvia, Kosovo, Germâgna e àtar pòst incóra.
Al Turc 'l éra dascórs in d'l Impéri Utumàṅ e al druàva na versiòṅ cambiàda d'l alfabét àrab. In dal 1928 al presidènt Mustafa Kemal Atatürk, ch'al vliva muderniśàr la Turchìa, 'l à mis a da na banda 'l alfabét àrab tulénd a 'l sò pòst quél latiṅ mudificâ.
Indice
Vucàli[modifica | mudéfica la surzéia]
Al Turc l'è na léngua ch'la tîṅ a drē a l'armunìa dal vucàli: quést a vōl dir ch'in na paròla i gh pōl'n èsar sōl dal vucàli dal stés grup, palatàli o velàri.
Al vucàli a, e, i, o, u i èṅ cumpàgni a 'l vucàli d'lItagliàn (o dal Fraréś/Miranduléś, cun la O e la E saràdi, la [ɛ] e la [ɔ] difàti in Turc i n gh'èṅ minga). La ü invéci la s lèś cuma in dla paròla putèṅ dita da 'n Mantṿàṅ (pütlét). Stésa ròba par la ö ch'la s lèś cuma in dla paròla fóra dita da 'n Mantṿàṅ (föra). La I sénsa puntèṅ insìma la gh'à un sòṅ difarènt da quéla ch'la gh 'l à.
Al vucàli cun al ségn ^ insìma (asènt circunflès) i èṅ lunghi, cuma in emigliàṅ. La stésa ròba la sucéd quànd a s cata la létra ğ ch'la sarvìs sōl a ślungàr la vucàla ch'la vèṅ prima (la paròla dağ, ch'la vōl dir muntàgna, difàti la s lèś daa).
Cunsunànti[modifica | mudéfica la surzéia]
Al cunsunànti turchi i èṅ cumpàgni asè a quéli d'l emigliàṅ a part quìsti chè 'd sóta:
- la c la s lèś sèmpar cuma la g dólsa ad gir: Istiklal Caddesi (ch'a vōl dir Via Istiklal) difàti la s lèś /ʤad'desi/
- la ç la s lèś sèmpar cuma la c dólsa ad ciàv: çocuk (ch'a vōl dir putèṅ) difàti la s lèś /ʧo'ʤuk/
- la g l'è sèmpar dura cuma in gósa: gece (ch'a vōl dir nòt) difàti la s lèś /ge'ʤe/
- la h l'è sèmpar dita tirànd dèntar al fiâ
- la s l'è sèmpar sórda (cuma in scrana)
- la ş la gh'à al sòṅ dla SC d'l itagliàṅ sciarpa: şarap (ch'a vōl dir vèṅ) difàti la s lèś /ʃa'rap/
- la y la s lèś cuma la J ad jutàr
- la z l'è la S sunòra (cuma in śéndar)
Gramàtica[modifica | mudéfica la surzéia]
Al Turc, cum anc al Finlandéś e 'l Ungheréś l'è na léngua aglutinànta, cun dal paròli ch'i s fànan sù miténd insém di pès indipendènt, paròli curti cun di sufìs śuntâ in fónd.
Cum a sucéd anc in dal Giapunéś e in dal Latìn, al fraśi i s fànan miténd prima al sugèt, pò 'l ugèt e a la fiṅ al vérub (léngua SOV).
La gramàtica la tiṅ a drē bèṅ a 'l sò règhli, difàti in Turc a gh'è sōl un sustantìṿ minga regulàr (su ch'a vōl dir àqua). Stésa ròba p'r i vérub (èsar ch'al fà paṅ par sò cònt).
Eśèmpi[modifica | mudéfica la surzéia]
- turc: türkçe
- a t salùt: merhaba
- arvéd'r-as: 'hoşça kalın
- par piaśēr: lütfen
- a t ringràsi: teşekkür ederim
- a t vój bèṅ: seni seviyorum
- bònanòt: iyi geceler
- bòn giōran: günaydın
- sè: evet
- nò: hayır
Nùmar da 1 a 10: bir (òṅ), iki (dū), üç (tri), dört (quàtar), beş (sinc), altı (siē), yedi (sèt), sekiz (òt), dokuz (nóṿ), on (déś).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Balun
El balun (in Lombard Oriental balù) ciamàa anca fulbal, fùbal, furbal, folber o fólbal, da l'ingles football (che 'l vör dì "bala"-"pee") l'è un giögh d'urigin inglesa. L'è giügaa da du squader che i henn faa de vündes giügadur int un camp a furma retangular cun di righ che le delimiten. El giögh 'l cunsist int el fà 'ndà dent la bala int la porta da l'altra scuadra. La porta l'è marcada da na riga e gh'è denter un giügadur ciamaa purtee che 'l cerca da lassà miga segnà. L'è una specialitaa ulìmpica.


text:
Ada Negri
Ada Negri (Lod, 3 febrar 1870 – Milan, 11 genar 1945), l'è staia 'na pueta e scritura lumbarda. L'è anca ricurdada par es staia la prima dona a entrà ind i Academich d'Italia.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ada l'è nassüda a Lod el 3 febrar dal 1870. I sò urigin i erun pupular: sò pà l'era un vetürìn e sò mà, Vittoria Cornalba, l'era da tessidura. Ada l'ha passad la sò giunessa ind la purtineria dal palass indue la nona, Peppina Panni, la laureva tame cüstòd par la nobil famiglia Barni, ligad un temp al famus mes supran Giuditta Grisi, fin a la mort de la qual l'era staia guernant Peppina.
In sü i fat tra la Grisi e la sò famiglia, Ada l'ha custrüìd el riferiment de la sò giuinessa. In de la purtineria la picinina l'era de solit da par lé e la guardeva le persune che passevun. Che'l fat chi l'è vüna d'i rob cuntad ind al rumans utubiugrafich Stella Mattutina dal 1921.
A un an da quand l'è nassüda l'è rimasta orfana dal pà che l'era miga in buni raport cun la mà: l'è stai grassie ai sacrifissi de questa, che l'è 'ndaia a laurà in fabrica, che Ada l'ha pudid stüdià a la Scola Nurmal feminin de Lod, indue l'ha ciapad el diploma de maestra elementar.
El sò prim laurà l'è stai al Culeg Feminin de Cudogn, ind al 1887. La vera esperiensa d'insegnament che l'ha segnad la sò vita e la sò prudüssión artistega l'è però inissiada ind al 1888, a la scola elementar de La Mott, paes in pruincia de Milan ind al quale Ada l'ha passad el mument püssè felis de la sò vita. Al mesté de maestra l'è ligada e cuntempuranea l'atività di pueta. L'è stai ind a cal mument lì che l'ha inissiad a püblicà i sò scrit ins al giurnal lumbard, Il Fanfulla di Lodi.
Chi l'ha cread le puesie pö püblicad ind al 1892 ind al libor Fatalità: la püblicassión la gh'ha avid insì tant sücèss che l'ha purtad Ada a ess insì famusa che sü inissiativa dal ministor Zanardelli, le gh'è stai dai el titul de insegnant ad honorem a l'Istitüt superiur "Gaetana Agnesi" de Milan. Insì la s'è trasferida cun la mà ind la capital lumbarda.
A Milan l'ha cunussid d'i membor dal Partid sucialista italian. L'è stai grassie a l'interess de un quaidün de lur che l'è riussida a andà avanti cun la cariera puetica. Tra i tant l'è stai imputant el giurnalista Ettore Patrizi, cun al qual la gh'ha avüd umpurtant relassion epistular. Ind a cal mument chi l'ha cunussid anca Filippo Turati, Benito Mussolini e Anna Kuliscioff, de la qual la se senteva surela ideal.
Ind al 1894 l'ha vensüd el Premi Milli par la puesia e ind el stess an l'è stai püblicàd el sò scund libor intitulad Tempeste. Tempeste el gh'ha avüd poch sücèss e l'è stai criticad suratüt da Luigi Pirandello. Ind a cal mument chi la sò prudüssión la s'è cuncentrada suratüt ins al sucial cun l'ubietiu de denüncià d'le sitüassión dificil. Par quest la s'è guadegnad la scumagna de Puetessa dal Quart Stat.
Ind al 1896 la s'è spusada cun Giovanni Garlanda, indüstrial tessil de Biela, dal qual la gh'ha avüd la fiöla Bianca, che la gh'ha ispirad tante puesie e Vittoria, che l'è morta a un mes de vita. La sò vita persunal de chel mument chi l'ha mudificad la sò puetica e le sò opere i en divegnüde püssè intruspetive e utubiugrafiche. Maternità l'è stai püblicàd ind al 1904, e Dal Profondo ind al 1910.
A la separassion dal marì dal 1913, Ada la s'è trasferida a Zürìgh indue l'è rimasta fin a l'inissi de la Prima guera mundial. Da Zürìgh l'ha scrit Esilio, opera con ciar riferiment utubiografich, püblicàd ind al 1914, e un grüp de nuele faie sü ind al libor Le solitarie, publicad ind al 1917. Le solitarie l'era un'opera incentrada in sü i prublema de la figüra feminil.
L'an dopu l'è 'ndai a le stampe Orazioni, insema de cant a la patria: i an de la guera i evun trasfurmad la passion civil in patriutism, cumpagnad a l'andà arent a le pusission de Mussolini.
Cun andà inans d'i an i argument de le sò puesie parlaran sempor püssè de sentiment e d'amarcord.
Ind al 1919, l'an ind al qual l'è morta la sò mama, da una növa storia d'amur el nasseva un nöu libor de puesie intitulad Il libro di Mara. L'opera l'era dificil da cumprend par la sucetà catolega e cunservativa de chel epuca lì.
Dü an dopu, ind al 1921, l'an dal spusalissi de la fiöla Bianca, el và a le stampe Stella mattutina, rumans utubiugrafich de gran sücess.
Ind al 1931 l'ha ciapad el Premi Mussolini a la cariera: i erun i an in d'i quai Benito Mussolini el gh'eva amò d'i ligam cun i cumpagn dal periud sucialista. El premi l'ha fai diventà Ada Negri cume un'inteletual de regim, tant che ind al 1940 l'è staia la prima dona a fà part de l'Accademia d'Italia. L'artista l'ha mai rinegad la sò adesion al regim.
Diventada vecia, la sò vita la sarà segnada dal pessimism, ma anca da 'na ritruada religiusità.
Influense de scola[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Influense persunai[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gabriele d'Annunzio: mudel linguistich inevitabil in dal mument fascista, suratüt in quela che se ciameva prosa d'art.
- Arnaldo Fusinato: pueta facil, cunusüd e recitad da la mà Vitoria.
- Henrik Ibsen, cun la sò opera Cà de bambula, incentrada in sü la cindission d'la donna in dal votcent.
- Anna Kuliscioff: par l'ispirassion e la furmassion pulitica.
- Mario Rapisardi: Ada l'è inamudada d'la sò surtida popul e art.
- I Scapigliad: Iginio Ugo Tarchetti cun Fosca, in de la qual le prutaguniste al feminin i gh'an tant de pari a le Le solitarie; Arrigo Boito cun Dualism in dal qual ghe piaseva la vus che la parleva da par lé, la dissuciassion e la tendenza a l'antitesi.
- Verism (e Naturalism), dai quai Ada l'ha ciapad el stil indiret liber e cun al qual la gh'à in comün l'interess par le class suciai di püssè puaret.
- Walt Whitman, dal qual l'ha imparad el ligam tra natüra e anima, che'l gh'è suratüt in de le puesie.
Puesia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fatalità, Milan, F.lli Treves, 1892
- Tempeste Milan, F.lli Treves, 1896
- Maternità, Milan, F.lli Treves, 1904
- Dal Profondo, Milan, F.lli Treves, 1910
- Esilio, Milan, F.lli Treves, 1914
- Orazioni, Milan, F.lli Treves, 1918
- Il libro di Mara, Milan, F.lli Treves, 1919, tradüssion in ingles, "The Book of Mara," de Maria A. Costantini, Italica Press, New York, (2011)
- I canti dell'isola, Milan, Mondadori, 1924 tradüssion in ingles, "Songs of the Island," de Maria A. Costantini, Italica Press, New York (2011)
- Vespertina, Milan, Mondadori, 1930
- Il dono, Milan-Veruna, A. Mondadori, 1936
- Fons amoris, 1939-1943, Milan, A. Mondadori, 1946, dopu la mort
- Le cartoline della nonna, Firenz, Giunti-Nardini, 1973, dopu la mort
- Pasqua di risurrezione, Milan, Mondadori
- Pensiero d'autunno, Milan, Fabbri (1997)
Racunt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Le solitarie, racunt, Milan, Castoldi, 1917
- Stella mattutina, Ruma-Milan, A. Mondadori, 1921
- Finestre alte, racunt, Milan, A. Mondadori, 1926
- Le strade, Milan, A. Mondadori, 1926
- Sorelle, Milan, A. Mondadori, 1929
- Di giorno in giorno, prose, Milan, A. Mondadori, 1932
- Erba sul sagrato, intermez de prose, 1931-9-1939-17, Milan, A. Mondadori, 1939
- Oltre, prose e novelle, Milan, A. Mondadori, 1946, dopu la mort
Püblicassion dopu la mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ada Negri, Poesie, cürad e cun l'intrudüssion de Silvio Raffo, Milan, Arnoldo Mondadori Editore, 2002
Bibliugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Anna Folli, La grande parola. Lettura di Ada Negri, in Penne leggère, Guerini 2000, pp. 111-173.
- Elisa Gambaro, Il protagonismo femminile nell'opera di Ada Negri, LED Edizioni Universitarie, Milano, 2010, ISBN 978-88-7916-457-3.
- Angela Gorini Santoli, Invito alla lettura di Ada Negri, Milan, Mursia ed, 1955.
- Dante Pastorelli, Ada Negri: Natale di guerra, www.toscanaoggi.it 22/01/2010.
- Dante Pastorelli, Ada Negri: Natale di guerra, in Una Voce dicentes, lüj-desember 2002.
- Elisabetta Rasy, Ritratti di signora. Grazia Deledda, Ada Negri e Matilde Serao, 1997, Milan, Rizzoli Editore, I ed.
- Silvio Raffo, introduzione ad Ada Negri, in: Ada Negri, Poesie, Arnoldo Mondadori Editore, 2002
- Pietro Zovatto, Il percorso spirituale di Ada Negri: con inediti a Silvio Benco, a Giulio Barsotti e a Giuseppe De Luca; Prefazione di Cristina Benussi, Centro Studi Storico-Religiosi del Friül-Venessia Giülia, Triest, 2009


text:
Levadóra
La levadóra (in itagliàn levatrice, ch'la léva, ch'la tóś sù 'l putèin), l'è cla figùra 'd dòna 'spèrta in dal fer nàs'r i ragasō, che in soquànt tèimp ed na volta, la vgnìva ciamèda in del cà da cal dòni per jutèr-i a parturìr (a gh'era però anca dal noni ch'i n'la vliven mìa perchè l'era na furastéra e alóra i tulìven piò vluntéra soquànti cumèri ed cà).
La storia dal mistēr
Sól ind un tèimp mìa dimòndi luntàṅ, in di prìm dal Setsèint cun 'l Iluminìś'm, a s imparèva che 'l man pulìdi i éren méi per fer nas'r i ragasō, e 'l prìmi scōli per levadóri i furmèven cla figùra chè, anca in dl' Itâglia.
Vgnènd fóra dal scóli, el levadóri i vgnaràn sèimper piò visti méj da chi a duvìva aver fiō, piotòst che ciamèr el cumèri 'd cà, ch' i armagnìven cun meno sìnsia ed lalōr e caśomài i psìven vgnìr bòuni sól per jutèr in di abòrt, ch'l' era sèimper na pràtica ch'a n'se psìva mìa.
Na volta mandèda a ciamèr, o anch andèda a tōr, la levadóra la rivèva cun la só borsa cun dèinter soquànt śavàj dal mistér; chilē pò la vlìva i linsō pulî, la vlìva bùjer i só fer, e alòra la s mitìva cun la mama a jutèr-la a cucèr fóra al putèin. Apèina nê, a 'l putèin a gh' éra da fèr-egh sù 'l umbrìghel, tajénd vìa al curdòun incòri lighê a la mama. A 'l putèin a biśgnìva anca tór-egh vìa la michéla dal naśèin, ch'al gh'la cavìs ed respirèr, pò cun dū scupasèti in dal culèin, a se vlìva fer-el piànśer perchè al s rabìs e 'l s tulìs sù.
Vóś lighèdi
Colegamèint estèren
- (IT) D'in dû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it
- (IT) La vóś in sìm'a la Treccani


text:
Puzisiù del distrèt de Zurìgo.
Südiviziù del distrèt de Zurìgo.
El Distrèt de Zürigh l'è giü dei dùdes distrècc che fùrma el Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 376 990 abitàncc.
El töl dét töt el cümü de Zurìgo che l'è la piö grànda aglomerasiù ürbàna de töta la Svìsera.
El distrèt de Zurìgo l'è spartìt sö 'n dùdes parcc ciamàde pò a chèle distrècc e ognöna de chèste l'è dividìda 'n quartér (che 'n todèsch i g'ha nòm Quartiere)


text:
Equaziån
Artéccol in dialatt bulgnais
Un' equaziån l'è 'na cunpagnänza stra däli espresión matemâtic, ch'al s cunpènsen cun dî valûr ed parameter o variâbil ch'al cunténen. Ed sôlit sti parameter s ciamen incògnit. I valûr ch'äli incògnit àn da tôr par fèr vaira l'espresión as ciamen soluzión d'l equaziån e risolver l'equaziån al vré dîr truèr on ed sti valûr. Par esänpi:
l'è un equaziån cåun un incognita, la x. Cum as pôl fèr vadder fazilmänt, avän dû valûr x = 2 e x = 3 ch'al risolven l'equaziån. Tott i èter valûr risoven l'equaziån. Tott i èter valûr i fàn l'equaziån sbagliè. Un èter esänpi al pôl èser:
che pò l'è una equaziån (brîsa algebrica) d'una variâbil. In sti chès qué äl soluzión én: x = 0, x = 2π, etc. As scrîv anch: .
D'abitudin s drôven anch'äl prémmi letter d'l alfabet latén a, b, c, e vî acsé, par denotèr däl costant int'äli equazión, cura ch'as arserva int'äl letter finèl x, y, z, e vî acsé, par indichèr äli incògnit. Äl dåu espressión cunpâgna s ciamen tèrmin d'l'equaziån.
D'acôrd cun la putänza masuma n elevè a l'incògnita as bacâja d'equaziån ed grèd n, par esänpi equaziån ed prémm grèd, equaziån ed secånd grèd, e vî acsé.
In sti chès, ch'as à da verifichèr däli equazión divêrsi tott al stess tänp, as dscårr ed sistema d equazión.
Al concètt d'equaziån l'è generèl e al s pôl applichèr a una funziån e brîsa acsé a un nómmer, In sti chès qué al guaj l'è ch'as à da truèr una funziån o una famàjja d'equazión ch'äl verifichen däl condizión determinè. Par esänpi, as pôl fèr ed manîra che 'na funziån sìa cunpâgna a la sò derivè:
Quassta qué l'è un' equaziån differenzièl, e äl só soluzión én:


text:
Valbundiù
Valbundiù (nòm uficiàl en italià: Valbondione) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa a la fì de la ólta Al Seriana: praticaméncc l'è l'óltèm pais dèla al in questiù.
El g'ha 'na popolasiù de 1 071 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 95,3 km² e 'na densità de popolasiù de 11 ab./km²
L'è sitüat a 52 km de la sità e a an'altitüde che là aria tra i 750 e i 3050 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Caruna, Gandelì, Gróm, Piateda (SO), Ponte in Valtellina (SO), Teglio e Vilminùr.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Valbundiù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Vorderthal
Vorderthal a l'è un cumün svizzer del distret de March, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 28.0 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1025 abitant.
El cumün de Vorderthal al se tröva a una altitüden de 735 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altendorf, Einsiedeln, Galgenen, Innerthal, Schübelbach.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1].
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Canton Schwyz Statistics (Todesch) Controlaa 'l 27 Agost del 2009


text:
Àlgua
Àlgua (italià: Algua) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem a 24 Km de la sità e a 432 méter söl lièl del mar. L'è ü cümù de la Al Serina, öna lateràl de la Al Brembana. El g'ha 701 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condèna süperfis de 8,1 km² e 'na densità de popolasiù de 87 ab./km².
Ol laghèt de Àlgua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1888 öna frana l'ha scancelàt vià da la montàgna du bórgh de Àlgua, Trüchèl e Brüga, e pò l'à stopàt ol torènt Serina e isé l'è nasìt ol laghèt de Àlgua.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Àlgua l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.
- Wikimedia Commons al gh'ha dent roba culegada a: Algua.


text:
Eggiwil
Eggiwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 60.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 2461 abitant.
El cumün de Eggiwil al se tröva a una altitüden de 736 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Langnau im Emmental, Marbach (LU), Röthenbach im Emmental, Schangnau, Signau, Trub, Trubschachen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Eggiwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1323 col nom de Eggenwile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Eggiwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Wiedlisbach
Wiedlisbach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.5 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 2181 abitant.
El cumün de Wiedlisbach al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Attiswil, Oberbipp, Rumisberg, Walliswil bei Niederbipp, Walliswil bei Wangen, Wangen an der Aare.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Wiedlisbach al Wikimedia Commons


text:
L'Itâlia l'é’na repóblica ch'l’as câta ind l' Europa meridiunêla. La só pusisiòun l'è pió zò dal j-Èlpi, in pêrt dedsōver al cuntinèint (Bâsa padâna), in pêrt dedsōver a 'na peníṣola ciamêda stivêl per la só fôrma lòunga e strèta, e in pêrt dedsōver a dal j-íṣoli; al pió grândi în la Sicélia e la Sardègna.
La capitêl 'd la repóblica italiâna l'é Ròma fîn d'al 1870. Préma al capitêli în stêdi Turèin (1861-1865) e Firèinsa (1865-1870).
La popolaziòun l'é 'd circa 58 miliòun d' abitânt (stéma ‘d l' Istat dal 2005); al dòni în dû miliòun ed pió ed ch'j-òm e la densitê l'é ed 196 abitânt per km2. La divisiòun aministratîva ‘d l'Itàlia l'é ed 20 regiòun e 110 pruvînci.
L'Itâglia l'è na ripòbblica ch'l as trova int'l Europa meridiunèla. La sò pusiziån l'è pio zå dagli Elp, in pèrt in vatta al cuntinänt (Basa padèna), in pèrt in vatta a 'na penîsla ciamè stivèl par la sò forma longa e stratta, e in pèrt in vatta a dagli îsel, ali piò grandi én: la Sizégglia, e la Sardàggna.
La capitèl d'la ripòbblica itaglièna l'è Råmma fén dal 1870. Prémma al capitèl én sté Turén (1861-1865) e Fiuränza (1865-1870).
La popolaziån l'è ed stra sé e nå 58 migliòn ed cristiàn (stéma d'Istat dal 2005); al dòni én du migliòn ed piò ch'i omen e la densitè l'è de 196 cristiàn par km2. La divisiån amministrativa d'l'Itâglia l'è de 20 regiòn e 110 pruvénzi.
L'Itàlia l'è na repóblica ch'la-s cata in d'l Europa meridiunèla. La sô pusiziòun l'è pió żò d'i Èlpi, in pêrt dedsóver al cuntinèint (Basa padèna), in pêrt dedsóvera 'na penìsula ciamèda stivêl par la sô forma lónga e strátta, e in pèrt dedsóver a d'ìsoli; i pió grandi én la Sicélia e la Sardágna.
La capitêl d'la repóblica italiàna l'è Rámma fîn d'al 1870. Prémma él capitèli i én stèdi Turèin (1861-1865) e Firèinza (1865-1870).
La popolaziòun l'è circa circòrum 58 miliòun ed cristiân (stìma d'Istat dal 2005); al dánni én du miliòun ed pió ch'i ámm e la densitê l'è ed 196 cristiân par km2. La divisiòun aministratìva d'l'Itàlia l'è ed 20 regiòuni e 110 pruvèinzi.
L'Italia l'é una repüblica d' l'Europa meridiunäla. La so pusision l'è a süd d'i Älp, una pärt in sal cuntinëint (Val Padana), un'ätra in s'una penisula ciamä "Al Stiväl" par la so furma longa e strëta e un'ätra pärt l'é fata da di ìsul, ricurdùm il dü principäi: la Sicilia e la Sardigna.
La capitäl d' la Repüblica Italiana l'é Ruma dal 1870. Prima d' custa ché, i capitäi i en a stä Türëin (1861-1865) e Firëinsa (1865-1870).
La pupulasion l'é d' 58 milion ad parsoni pö o menu (càlcul d'Istat dal 2005); il don i en circa du milion püsé d'i om e la densitä l'é d' 196 parson par km2. La division aministrativa d' l'Italia l'é ad 20 region e 110 pruvinci.
L'Italja l'è na arpùblica ch'l as tröva int'la Europa meridiōnèlâ. La sò pôsiziòn l'è pù sòra dilij Älpî, in pärtâ in tal continént (Basa padàna), in pärtâ in tla penîsola ciamäda stivèl par la sò forma longa e strica, e in pärtâ in't îsolî, ed cui coli pù grandi j'én: la Sisilia, e la Sardégna.
La capitälâ d'la arpùblica italjana l'è Róma da la fén'na dal 1870. Primma la capitälâ l'è städa Torén (1861-1865) e Firênsë (1865-1870).
La popolasiòn l'è pù o meno 58 miliòn ed cristiàn (stimma d'Istat dal 2005); al dòni j'én du migliòn äd pù ch'i òmmi e la densita l'è äd 196 cristiàn par km2. La divisiòn amministrativa d'l'Itälia l'è'd 20 regiòn e 110 provìnci.


text:
Vendrogn
Vendrogn (Vendrogno) l'è on comun valsassines de la Provincia de Lecch che 'l cunta 319 abitant (dàto del Dic 2013 [1]). Al g'ha 'na süperfis de 11,67 km² e 'na densità de 27 ab./km².
L'è tacca ai cumün de Bellan, Casargh, Derf, Parlasch, Tasen e Tremenech
Evulüzziun demugrafica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vendrogn l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Legn
El legn l'è la sustanza che la furma i piant. L'è druvaa per fà sü diversi rob, cume custrüzion edil o mobil, ma anca per fà art. L'è druvaa anca per pizzà 'l fögh in manera da scaldàss. El palper l'è tiraa fö dal legn, per via d'un prucedimen chimich.
I piancc perenn i henn caraterizaa de la presenza del tüder e di brocch che i vegnen sö cuncentricament vers l'estern de ann in ann e del vegh i tessüü fàj sö essenzialment de cellülusa, emicellülusa e lignina. El legn al pö vegh devers nomm, a segond de l'üs al qual l'è destinaa:
- legna se al furniss cumbüstibil (gh'hem el brochelam che l'è faa de i brocch o bachett per el fögh)
- legnam per vess lavuraa de un Legnamer o druvaa ind la custrüziun de edifis de un magütt(el cürtam l'è el legnam cürt)


text:
Cuman
Cuman (nomm ufizial Comano) a l'è un cumün svizzer dur distret de Lügan, in dur Canton Tesin. A gh’ha 2 061 abitant (dato del 31 Dicember 2013[1]) e una süperfiss de 2.0 km². A sa tröva a una altitüden de 511 meter sura al livel dur mar.
Ur center abitaa l'è furmaa de du aglomeraa separaa: Tèra d'sura e Tèra d'sota.
Ur cumün de Cuman a l'è tacaa ai cumün da Canöbi, Cavriasca, Cüreja, Urij, Purza.
A Cuman a sa parla ur dialèt "Cumanees" che l'è una variant da la lengua lumbarda. I Cumanees i gh'han la scurmagna de "Sgarbelée".
Una volta Cuman a l'eva un paesin da 500 abitant, pö vers la metà di ann setanta an custrüiit ur centro da la television e la pupulazion l'è radoppiada in dar gira da una desena da ann.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Nino Staffieri
Nino Staffieri, ma el só num de batésim cumplét l'é Bassano, (Casál, 14 de febrár 1931) l'è el Vèsc emerit de la Diocesi de La Spezia-Sarzana-Brugnato dal 6 de dicember 2007.
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasüd a Casál, in de la Basa Ludesana, el 14 de febrár 1931, l'é diventá pret el 9 de giügn 1955.
L'é stái vicari general de la Diocesi de Lod, in d'i ann '80, cui vesc Magnani e Capuzzi, e l'é stai cunsacrád vesc de Carpi el 9 de setémber 1989, dal Cardinal Poletti.
L'é stai trasferìd a la Spezia el 10 de lüi 1999, indùe l'é restád in carica fin al 6 de dicember 2007.
Incö, l'é Vice-President de la Cunferensa di Vesc de la Ligüria.


text:
Tronzan (VA)
Tronzan o Tronscian (nom ufizial in italian: Tronzano Lago Maggiore) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 7 892 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 11 km² e 'na densità de 717 ab./km².
El paes el se troeuva in sul Lagh Maggior e 'l confina con la Provincia de Verbania (comun de Cannoeubi) e col Canton Tisin (comun de Brissagh).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Tronzan (VA) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Stela
Una stela a l'è un corp celest che'l sberlüsiss per la sua lüs. Per l'astrunumia, una stela a l'è una sfera de plasma (gass bel junizaa a temperadüra propi granda) propi granda e sberlusenta che la genera energia in del sò nücli per prucess de füsiun nücleara; 'sta energia chì la va in del spazi cume und eletrumagnetich e neütrit. Un bel poo de element chimigh püssee pesant del idrogen e del eli (quij che ghe n'è püssee in del Ünivers) a hinn sintetizaa in di nücli di stel cunt el prucess de nücleusintesi.
La stela che l'è püssee arent a la Tera a l'è el Suu, che'l da la püssee part de l'energia de la Tera. I alter stel, asca i süpernov, se poden vidè duma a la nocc e paren di puntit sberlusent e che tremen per i efet destursiv de la nostra atmusfera.


text:
free cunt pics, creampied lady cuntcunts . co . kr up cunt cum in my cunt cunt free young young cunt cunt cock hippie cunt free cunt photo clits cunt pregnant birth swallen cunt fucking cock cunt selfish cunt big black cunt hairy cunts wet cunt mature cunt cunt flogging pantyhose cunt hot cunt movies cunt lesbian cunts open cunts wet cunt naked cunt cunt peeing sperm cunt latino cunt shave cunt cunt juicy cunt mpeg cunt movie wet cunt hairy cunts juicy cunt big cunt cunt lip cunt closeups lovely cunt swollen cunt cunt shaving pierced cunt double cunt penetration cunt hardcore tgp hairy cunts cunt milk black cunt cunt lip teen cunt original cunt bald cunt close cunt lip mothers cunt dirty cunt picture nude cunt female cum cunt mom cunt young cock amateur cunt cunt hairy cunts pussy cunt gushin cunt hometown cunt cunt photo big cunt fucking cunt sex little cunt cunt masturbation cartoon cunt posing cunt vacuum cunt young cunt moist cunt cunt young hotel cunt cunt boots cunt slave cunt above 70 カント cunt anal cunt tシャツ deep cunt young cunt dripping cunt teen mature cunt 合法 ドラッグ cunt cunt comics matura cunt young grandma cunt shaved cunts cunt hairy mature cunt mature teen cunt cum dripping cunt woman cunt tanned cunt ebony young cunt cunt beach petite cunt cunt hurt pics bangbros cunt sapphic cunt cunt tights cunt personal banana cunt hairy cunts younggirl s cunt magazine cunt black cunt juicy cunt cunt stretch nice cunt eighteen cunt cunt in black pantyhose cunt out mature cunt lesbian cunt blond cunt hairy atk spread cunt teen cunt teen cunt cunt . edu . cn 15 teen cunt finger cunt cunt picture sex bottle in cunt hairy cunts cunt free girl school index of parent directory cunt cunt mature cunt cunt cowgirl jordan capri cunt cunt spreading cunt group huge cunts big cunt silk panty cunt mature woman cunt fuck slave cunt penis cunt pussy twat cunt vagina country cunt floppy cunt african cunt cunt wet hairy cunts huge object in cunt wide open brazilian cunt mature cunt big cunt taste cunt fucking cunts cunt piercing hairy cunts cunt カント fuck pussy cunt elder cunt full cunt can cunt i put up dildo cunt old cunt cummed cunt bondage cunt swedish cunt cunt fat cunts juicy cunt cunt little girl cunt wet cunt my cunt eat cunt bikini cunt kiss cunt nude cunt cunt fuck alison angel cunt sweet cunts black hairy cunt latina pussy cunt cunt moms thumb cunt torture female s cunt cunt 販売 cunt picture close cunt high heel in cunt old cunt big cock tight cunt funny cunt girl wet cunt hairy cunt free teen cunt older mom cunt weird cunt small cunts mega cunt cunt lip cunt picture fist cunt cunt lip rodox cunt smooth young cunt outdoor cunt nude cunt sharon stone spanked cunt african galleries cunt granny cunts big cunt asian cunt hairy cunts hairy cunt fuck cunt creamy jap cunt cunt 媚薬 hairy cunts young girls cunt cunt cream cunt hentai cunt lips pumping cunt black cunt mature cunt vs lad cock head cunt shaggy cunt insert her chain cunt saint louis cunt tgp canadian cunt stretched cunts cunt cunt black young girl cunt shaved cunts shaved cunts cunt picture senior cunt close up cunt cunt penetrated cock in cunt als cunt piercing cunt messy cunt sheer panties cunt young tiny hairless cunt thumbs tgp moms cunt bbw cunt very hairy teen cunt fluid cunt cunt bleeding cunt picture mature cunt cock fat sweet cunt hairless cunt dripping cunt black cunt old cunt cunt teen anal photograph hairy cunt sex cunt cunt ready nice tight cunt pregnant cunt spunky cunts gushing cunts big black cunts softcore pussy pussies snatch cunt cunts clit clitoris twat bald pussy teen cunt gaping cunt shaved cunt hairy cunts old cunt asia hairless cunt cunt parade dog cunt mature cunt sex australian cunt cunt close up cunt pumping insertion cunt whipped cunt cunt cheese cunt cum innocent angel cunt wet cunt beauty cunt cunt horse raw cunt cunt booty cunt large cunt lips old cunt free trailer big cunt cunt in pain cunt pussy shaved cunts twistys cunt movies opened cunt drunk cunt matured cunt cunt hairy india cunt tights cunt . com young cunt nubiles cunt cunt big gaped bottle russia cunt cunt brown cum dripping japan cunt sweet hairy cunt cunt fuck baysitter cunt black cunt ebony older cunt old cunt big woman cunt hot cunt cunt tights cunt cunt hole black cunt rubbing cunt cunt picture big cunt big cunt cunt tights hairy cunts blonde cunt beautiful girl cunt thai cunt
rape cunt butts grannies dump log, huge pierced cuntcunt defloration fat cunts free cunts natural cunt cream pie cunts russian cunt wet cunt fuckin cunt fat cunts teenage cunt strech cunt big wet cunts monster cunts cunt shaved shaved cunts old cunt spread bald cunt huge pierced cunt cunt girl india honey cunt bottle in cunt cunt pee cunt fisting old cunt fucking their ass off young teen cunt 14 year old cunt free cunt porno cunt milf cunt 11 flash cunt big cunt lip young wet cunts xxx cunts cunt with hair fuck tight cunt cunt game cunt cum very big cunt accunt small teen cunt black cunt cunt gilded cunt cradle filth shaved cunts sexy cunts mature cunt college cunt wet cunt cunt tights mom's cunt vs young cock gushing cunt bushy cunt kicking her cunt world biggest cunt cunt young up tight cunt teenie cunt shaved cunt busty vintage cunt piss cunt big cunt black cunt twistys cunt shaved cunts cuntury cunt les mike in brazil cunt hairless cunts cock and cunts red haired cunts back cunt cunt girlfriends pain cunt cunt fluid mature cunt vs young my wife cunt mature cunt ram my cunt cunt porn shaved cunts latina cunt smooth cunt animal cunt cunt sweets cunt girl open black cunt child cunt young shaved cunt mature cunt beautiful cunt asian hairy cunt mature mom cunt wife hairy cunt open cunts ebony cunts nylon cunt biggest cunt ever cunt wet cunt cunt skinny cunt very old cunt teen cunt cock 11 new cunts ebony cunt cunt blonde mule cunt big cunt dirty cunts cunt picture virgin cunts natural hairy cunt big cunt amateur hairy cunt close up pussy cunt lick cunt new cunt young cunt hairy cunts young cunt cunt loving botle cunt ftv cunt porno cunt slut cunt sinaman . com upskirt cunt open cunts open cunts teen dildo cunt 11 mature stretched cunt xxx sugar cunt cunt squirt cunt negro cunt stretching lick my cunt old dick matura cunt blondie cunt hairy cunt movie lady cunt hairy cunt up close lolita cunt creampied lady cunt dog cunt lick cunt nylon cunt fuckers creampie cunt rub cunt old cunt cunt lady india cunt cunt boys cunt ugly cunt naturally cunt sister cunt scunthorpe furry cunt cunt cum cunt shave fisting cunt old cunt vs young cock shaving cunt girl cunt tattooed cunt cunt creamed finger in the cunt puffy cunt cunt redhead cunt without clitoris shaven cunt big cunt elephant cunt wet chubby cunt horse cunt cunt cunt lick wet cunt closeup cunt cum cunt farm pussy mature cunt cunt fist fisting cunts big cunt tight cunt old cunt soft cunt old dicks matura cunt huge penis cunt black cunt mature inside cunt nikki cunt cunt daddy foster little touch small boob cunt teen cunt young cunts pretty cunt old cunt gallery big cunt sticky cunt mature plump cunt amature cunt all cunt cunt eating extreme cunt bald cunt piss white cock in black cunts voyeur cunt cunt monky mom cunt 11 old cunt older cunt doctor suck and fuck tit and cunt hard juicy cunt cunt xxx large cunt lip cunt artl cuntry huge cunt wet cunt older woman cunt shaved cunts teen cunt hot wet cunts mature cunt lads cocks cunts natural older cunt hairy sweet cunt chubby cunt milf midget cunt hairy little cunt young cunt thick cunt hairy pussy cunt sucking cunt cunt lovers young cunt cunt cum sexy cunt teen cunt pee cunt sex huge cunt dick in cunt cunt ass wet cunt high school cunt hairy cunt cunt ドラッグ cunt teen cunt lesbian cunt piss squirt cunt cunt pain mature cunt young cock cunt face cunt rubbing old hairy cunt mature cunt mom cunt 08 cunt suck wet cunt cum filled cunt teen cunt cunt bizarr glory hole cunt hunngarian cunt redhead cunt india cunt cunts free rate my cunt hairy cunts cunt picture meaty cunt juicy cunt cunt orgasm cunt fucking movie mums cunt pix cunt cum dripping stretched cunt kids cunt cunt cunt shot smelly cunt hand in pink cunt cunt large hairy cunt vegetables cum filled cunts wife breast cunt bra sluty cunt nubile cunt creamed cunts free teen cunt pics chinese cunt biggest charlton cunt spine without cunt lickers cunt show school cunt wet cunt natural redhead cunt shaved cunts cunt sinagirl . com frsh 100 popl 100 mtch 100 mature woman cunt bald cunts free shaved teen cunt small cunt big cunt teen cunt big cunt hole beastiality pussy twat cunt vagina strange cunt insertion old cunt juicy cunt young cunt suck cunt panties in cunt barely cunt hairy cunts mature cunt vs young cock wide cunt japanese cunt gaping cunts wet mature cunt cunt old hairy youngest cunt hairy wet cunt brunette cunt hard cunt cunt eat banana in cunt stocking cunt brutal cock cunt pinc cunt cunt gallery closeup pussy cunts . co . kr | up cunt | cum in my cunt | cunt free young | young cunt | cunt cock | hippie cunt | free cunt photo | clits cunt pregnant birth | swallen cunt | fucking cock cunt | selfish cunt | big black cunt | hairy cunts | wet cunt | mature cunt | cunt flogging | pantyhose cunt | hot cunt movies | cunt | lesbian cunts | open cunts | wet cunt | naked cunt | cunt peeing | sperm cunt | latino cunt | shave cunt | cunt juicy | cunt mpeg | cunt movie | wet cunt | hairy cunts | juicy cunt | big cunt | cunt lip | cunt closeups | lovely cunt | swollen cunt | cunt shaving | pierced cunt | double cunt penetration | cunt hardcore tgp | hairy cunts | cunt milk | black cunt | cunt lip | teen cunt | original cunt | bald cunt close | cunt lip | mothers cunt | dirty cunt | picture nude cunt female | cum cunt | mom cunt young cock | amateur cunt | cunt | hairy cunts | pussy cunt | gushin cunt | hometown cunt | cunt photo | big cunt fucking | cunt sex | little cunt | cunt masturbation | cartoon cunt | posing cunt | vacuum cunt | young cunt | moist cunt | cunt young | hotel cunt | cunt boots | cunt slave | cunt above 70 | カント cunt | anal cunt tシャツ | deep cunt | young cunt | dripping cunt teen | mature cunt | 合法 ドラッグ cunt | cunt comics | matura cunt young | grandma cunt | shaved cunts | cunt hairy mature | cunt mature | sexy underwear | nude naked sex | nasty boy | natural big boobs | laetitia casta nue | naughty girl | female masturbation video | triple anal fisting | adult sex finder | big fat girls |
nice cunt, shaved cunt natural cunt cream pie cunts russian cunt wet cunt fuckin cunt fat cunts teenage cunt strech cunt big wet cunts monster cunts cunt shaved shaved cunts old cunt spread bald cunt huge pierced cunt cunt girl india honey cunt bottle in cunt cunt pee cunt fisting old cunt fucking their ass off young teen cunt 14 year old cunt free cunt porno cunt milf cunt 11 flash cunt big cunt lip young wet cunts xxx cunts cunt with hair fuck tight cunt cunt game cunt cum very big cunt accunt small teen cunt black cunt cunt gilded cunt cradle filth shaved cunts sexy cunts mature cunt college cunt wet cunt cunt tights mom's cunt vs young cock gushing cunt bushy cunt kicking her cunt world biggest cunt cunt young up tight cunt teenie cunt shaved cunt busty vintage cunt piss cunt big cunt black cunt twistys cunt shaved cunts cuntury cunt les mike in brazil cunt hairless cunts cock and cunts red haired cunts back cunt cunt girlfriends pain cunt cunt fluid mature cunt vs young my wife cunt mature cunt ram my cunt cunt porn shaved cunts latina cunt smooth cunt animal cunt cunt sweets cunt girl open black cunt child cunt young shaved cunt mature cunt beautiful cunt asian hairy cunt mature mom cunt wife hairy cunt open cunts ebony cunts nylon cunt biggest cunt ever cunt wet cunt cunt skinny cunt very old cunt teen cunt cock 11 new cunts ebony cunt cunt blonde mule cunt big cunt dirty cunts cunt picture virgin cunts natural hairy cunt big cunt amateur hairy cunt close up pussy cunt lick cunt new cunt young cunt hairy cunts young cunt cunt loving botle cunt ftv cunt porno cunt slut cunt sinaman . com upskirt cunt open cunts open cunts teen dildo cunt 11 mature stretched cunt xxx sugar cunt cunt squirt cunt negro cunt stretching lick my cunt old dick matura cunt blondie cunt hairy cunt movie lady cunt hairy cunt up close lolita cunt creampied lady cunt dog cunt lick cunt nylon cunt fuckers creampie cunt rub cunt old cunt cunt lady india cunt cunt boys cunt ugly cunt naturally cunt sister cunt scunthorpe furry cunt cunt cum cunt shave fisting cunt old cunt vs young cock shaving cunt girl cunt tattooed cunt cunt creamed finger in the cunt puffy cunt cunt redhead cunt without clitoris shaven cunt big cunt elephant cunt wet chubby cunt horse cunt cunt cunt lick wet cunt closeup cunt cum cunt farm pussy mature cunt cunt fist fisting cunts big cunt tight cunt old cunt soft cunt old dicks matura cunt huge penis cunt black cunt mature inside cunt nikki cunt cunt daddy foster little touch small boob cunt teen cunt young cunts pretty cunt old cunt gallery big cunt sticky cunt mature plump cunt amature cunt all cunt cunt eating extreme cunt bald cunt piss white cock in black cunts voyeur cunt cunt monky mom cunt 11 old cunt older cunt doctor suck and fuck tit and cunt hard juicy cunt cunt xxx large cunt lip cunt artl cuntry huge cunt wet cunt older woman cunt shaved cunts teen cunt hot wet cunts mature cunt lads cocks cunts natural older cunt hairy sweet cunt chubby cunt milf midget cunt hairy little cunt young cunt thick cunt hairy pussy cunt sucking cunt cunt lovers young cunt cunt cum sexy cunt teen cunt pee cunt sex huge cunt dick in cunt cunt ass wet cunt high school cunt hairy cunt cunt ドラッグ cunt teen cunt lesbian cunt piss squirt cunt cunt pain mature cunt young cock cunt face cunt rubbing old hairy cunt mature cunt mom cunt 08 cunt suck wet cunt cum filled cunt teen cunt cunt bizarr glory hole cunt hunngarian cunt redhead cunt india cunt cunts free rate my cunt hairy cunts cunt picture meaty cunt juicy cunt cunt orgasm cunt fucking movie mums cunt pix cunt cum dripping stretched cunt kids cunt cunt cunt shot smelly cunt hand in pink cunt cunt large hairy cunt vegetables cum filled cunts wife breast cunt bra sluty cunt nubile cunt creamed cunts free teen cunt pics chinese cunt biggest charlton cunt spine without cunt lickers cunt show school cunt wet cunt natural redhead cunt shaved cunts cunt sinagirl . com frsh 100 popl 100 mtch 100 mature woman cunt bald cunts free shaved teen cunt small cunt big cunt teen cunt big cunt hole beastiality pussy twat cunt vagina strange cunt insertion old cunt juicy cunt young cunt suck cunt panties in cunt barely cunt hairy cunts mature cunt vs young cock wide cunt japanese cunt gaping cunts wet mature cunt cunt old hairy youngest cunt hairy wet cunt brunette cunt hard cunt cunt eat banana in cunt stocking cunt brutal cock cunt pinc cunt cunt gallery closeup pussy showing cunt cunt atk cunt old cunt cunt fuck cunt pussy teen ass


text:
Beinwil am See
Beinwil-am-See (Böju in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 840 abitant e una süperfiss de 3.84 km², e al se tröva a una altitüden de 520 meter sura al livel del mar.
El cumün de Beinwil-am-See a l'è tacaa ai cumün de Aesch (LU), Beromünster (LU), Birrwil, Fahrwangen, Meisterschwanden, Menziken, Reinach.
L'andament storegh de la popolazion de Beinwil am See l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Beinwil am See in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Alcan
I alcan, ciamaa anca parafin, a hinn ona fameja de idrocarbur con furmula chimega CnH2n + 2. I alcan se disen idrocarbur satur perchè gh'hann el numer pussee grand possibil de idrògen (vist che ghe n'è minga de ligam dobbi e tripel, che caratterizzen i alchen e i alchin, che hinn donca ciamaa idrocarbur minga satur o insatur).
A temperadura e pression ambient quij de lor pussee legger (finna ai 4 atom de carbòni) a hinn gass, quij con 5-16 atom de carbòni a hinn liquid sensa color, e quij pussee pesant a hinn sòlid compagn de la cera.
I alcan, soratutt quij legger a hinn dopraa 'me carburant vist che gh'hann ona granda entalpia de combustion per unitaa de massa, per la soa inerzia chimega e perchè la soa disponibilitaa in su la Tera a l'è granda (ma minga sensa fin).


text:
Nino Staffieri
Artìcol in dialët piasintëin
Nino Staffieri (al sò nùm in Itagliàn all'è Bassano, Casàl fabrär dal 1931) l'è alvèsc católic emèrit ad La Spèsia dal 1 märs dal 2008.
Biugrafia[modifica | mudéfica la surzéia]
Nasìd a Casàl al Casàl fabrär dal 1931, l'è stä urdinä prèt al 9 ad giügn dal 1955.
In di ann '80 l'è stä vicàri generäl ad la diocesi ad Lôd, cùi vèsc Magnani e Capuzzi, par dvantä vèsc ad Chèrp al 11 lüi dal 1989.
L'è stä trasfarìd a La Spèsia al 10 ad lüi dal 1999, par rastäg fin al ritìr, al prìm ad märs dal 2008.


text:
Bussor
Busser (Bussur in del dialett del loeugh; Bussero in Italian, parnonziaa Bùssero) l'è on comun milanes cont 8 628 abitant. L'è traversaa del Navili de la Martesana e d'ona fermada de la metropulitana milanesa. Chì l'è nassuu el Gofree de Busser, stòregh de l'Etaa de Mezz. In sùul teritori cumunal g'è ona fermada de la linea 2 de la Metropulitana Milanesa che la culega cun Milano. Ches cumun chi l'è traversàa dal Navili de la martesana, che in del dialett del loeugh se ciama dùmà "El Nuiri".
Cuntegnüü
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dal bòss, pianta semper verda, peralter a l'origin d'on diffus cognòmm lombard, vegn el nòmm del paes, tant antich che in del 1906 s'è trovaa un sarcòfagh femminil roman. Giemò present in di cart di topografii de la pianura a orient de Milan fin dal 852, pù ò men tri secol pussee tard Bussur l'ha daa nòmm a ona famija importanta, che in del capoloeugh lombard l'avaria fondaa l'ospidal de San Barnaba (con el Goffred da Bussur, parent e omònim de pussee cognossuu stòrich, in del 1145) e de la qual l'è staa member Pagan, podestà in del 1212.
Edifizz Notevol[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Villa Sioli Legnani, de origin settecentesca anca se resistemada con notevol cambiament in de la metà del Vòttcent.
- Villa Berti, risalenta al XVIII secol.
- Villa Tamassia Radaelli, con giardin ed oratòri rustich anness.
Personagg famos[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Goffredo da Bussero, notabil e scrittor medioeval milanes.
El stemma[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'origin de chest stemma chì l'ha ona sò motivazion de caratter stòrich ben precisa: l'ha intezion de recordà i tri famij che anticament hinn staa feudatari de chest borgh chì. Primm fra tucc i da Bussur (da Bussero), on'antiga famija lombarda originaria pròppi de chesta terra chì; quela de Olgiaa (Olgiati), feudatari de Bussur dal 1698 al 1778 e quela di Grepp (Greppi), feudatari dal 1778. Dal stemma de la famija da Bussur, hinn staa ricavaa i dò stell de la part de sorevia a l'intersaa, dal stemma de la famija Olgiaa l'è stada recavada la figura del pess mettuu in de la part inferior. Dal stemm de la famija Grepp, inveci, l'è staa tratt el gilì et inserii in de la fascia central del intersaa.
El dialett de Busser[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al lombard el cambia chighinscì in manera particular rispett a quell di alter paes visin.
Esempi:
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Bussur l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Rendsburg
Rendsburg (Rendsborg in danes, che 'l se pronuncia istess che in todesch) l'è ona città de la Germania del nord, cont ona popolazion de quasi 30.000 personn.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Rendsburg la se troeuva pù o manch in del mezz del Land del Schleswig-Holstein. L'è 'l capploeugh del circondari de Rendsburg-Eckenförde e l'è traversada del Canal de Kiel.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se sa nò quand l'è che l'è stada fondada, fatto sta che la prima volta che la ven nominada in d'on document l'è giamò el 1199. Ona forma veggia del sò nomm a l'è Reynoldsburgh, cioè "el borgh de Reynold".
In del secol quell de tredes la faseva part del Schleswig, ma in del 1460 l'è passada a l'Holstein. La città l'è stada contenduda despess tra Danes e Todesch: la contesa l'è finida in del 1864, quand l'è passada ona volta per tutt sotta el domini de la Germania.
In del 1895, quand che hann finii el Canal de Kiel, Rendsburg l'è vegnuda bella importanta per i commersc in sul mar, anca se la se troeuva in sù la terra ferma.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lancaster, Regn Unii.
- Vierzon, Francia.
- Aalborg, Danimarca.
- Haapsalu, Estonia.
- Kristianstad, Svezia.
- Skien, Norvegia.
- Rathenow, Germania.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2013 (XLS-Datei) (Fortschreibung auf Basis des Zensus 2011) (Hilfe dazu)


text:
1908
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Baix Penedès (Catalunya) - Sa la célebra la Copa Catalunya, la prima cumpetizziun autumubilístega in circüit urganizada a Catalunya e a Spagna, urganizada pal RACC.
Bòsnia-Erzegòvina: l'Imperi Austru-Ungarées sa al anessiuna ul paees, fin alura Repüblica independenta sota ul pruteturaa di Habsburg.
30 06 - Krasnoyarsk (la Sibéria): hi impata una cumeta (avenimeent da Tunguska).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
20 05: Indiana (Pennsilvània, SÜA): James Stewart, atuur Noort-americà
11 12 - Madrid, Spagna: Carlos Arias Navarro, Síndech da Madrid (1965-1973), Presideent dal Guveern Spagnöö (1973-1976) (m. Madrid, Spagna 1989).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
07 03 - l'Havana (Cuba): Manuel Curros Enríquez, scrituur Galiech.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Avrîl
Artécol in dialèt arzân
Avrîl (aprile in italiân) l'è al quêrt mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân, e l' è al secònd mèiş ed la premavèira ind la pêrta d'ed sōver ed la Tèra, ed l' avtûn ind la pêrta d'ed sòta, al cûnta 30 dé e l'è ind la préma metê 'd un ân civîl. Soquânti teoréi a dîşen che al nòm al deşvîn dal grêch Aphros, ch' l' è al nòm grêch ed la déja Afrodite, ch' a gh' ēra stê dedichê al mèiş 'd avrîl. Secònd dal j êtri teoréi al nòm al deşvîn dal latèin aperire per sgnêr al mèiş in dóv' a 's "arvésen" al piânti e i fiōr.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Aprile trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Avrîl
Gennaio | Febbraio | Marzo | Aprile | Maggio | Giugno | Luglio | Agosto | Settembre | Ottobre | Novembre | Dicembre


text:
Birmenstorf
Birmenstorf (Birmischtorf in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 586 abitant e una süperfiss de 7.80 km², e al se tröva a una altitüden de 382 meter sura al livel del mar.
El cumün de Birmenstorf a l'è tacaa ai cumün de Baden, Birrhard, Fislisbach, Gebenstorf, Mellingen, Mülligen, Windisch, Wohlenschwil.
L'andament storegh de la popolazion de Birmenstorf l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Birmenstorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Hilterfingen
Hilterfingen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.80 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3977 abitant.
El cumün de Hilterfingen al se tröva a una altitüden de 562 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Heiligenschwendi, Oberhofen am Thunersee, Spiez, Thun.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Hilterfingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1175 col nom de Hiltolfingen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hilterfingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Schloss Hünegg
- Swiss Sailing School Thunersee


text:
Saetta
La saetta (en lombard rientàl: fülmen) l'è ona scarega elettrega de dimension bei grand in de l'atmosfera.
La nass in tra duu corp cont ona diferenza bella volta de potenzial elettregh.
I saett che se veden mej hinn quei in tra i nigoi e 'l soeul: però gh'è anca di saett in tra dò nigoi, o anca denter l'istessa nigola. Inoltra, anca on qualsessia lavorà sospenduu in de l'atmosfera el pò fà nass ona saetta. Gh'è staa di cas de saett in tra 'na nigola e on reoplan, e tra on reoplan. I pussee rar de tucc hinn quei che nassen del terren fin su ai nigoi.
El nomm saetta el deriva del latin "sagitta", che 'l voeur dì freccia.


text:
Lach de Aral
Cuntegnüü
In general[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El lagh de Aral (Kazak: Apaл Teңiзi, Aral Tengizi; Üzbech: Orol dengizi) a l'è un lagh in de l'Asia central; a l'è spartii trai stat del Kazakistan a nord e Üzbekistan a süd. El lagh de Aral a l'è 'l teater, a partì dai ann '60, de vün di püssee grand disaster ambientai in del pianeta Tera. Da quij ann lì el lach l'ha perdüü la püpart de l'aqua che ghe rivava dai sò düü aflüent principai (l'Amu Darja e 'l Syr Darja); cume resültaa, el lagh el s'è strengiüü e l'ha perdüü i 3/4 de la sò süperfis.
Un alter prublema a l'è la presenza de un center de ricerca süi arm biulogich ins un'isulèta (Vožroždenija) che, una völta, la se truvava in mezz al lagh; adess, cunt el livèll de l'aqua di meter püssee in bass, l'isula l'è dree a fàss arent a la teraferma, cunt tüt i pericul che gh'hinn de inquinameent del teritori.
Inultra i paisan de la zona hin dree a duperà da almanch cinquant'ann fertilizant minerai per cercà de mejurà i camp de cutun de l'area: tüt 'stu carich de sàj l'à gemò purtaa a inquinameent del teren.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I guvernant de l'Üniun suvietica, in del 1918, han decidüü de duperà l'aqua purtada da i düü grand fiümm de la zòna, l'Amu Darja e ul Syr Darja, de bagnà el desèrt per fà cress ris, meluni, cereai e, suratütt, cutun.
I lavur de custrüziun del canal de irigaziun a hin cuminciaa in di ann '30; a eren faa mal, e un muntun de aqua la nava strassada per evapuraziun o assurbiment in del teren secch (han calculaa che dal püssee impurtant di canaj, el Qaraqum, dal 30% al 70% de l'aqua la rivava no induve la gh'era de rivà).
Rivaa al 1960, una quantità de aqua tra 20 e 50 chilometer cübich a l'ann la nava a la tera inveci de nà al lach: dunca, el lagh l'ha cumenciaa a strengess. Tra el 1961 e 'l 1970, el livel de l'aqua in del lagh al s'è sbassaa de vint ghej l'ann; in di des ann sücessiv, 'sti vint ghej chì a hin diventaa cinquanta o sessanta; in di ann '80, el s'è rivaa a vutanta-nuvanta ghej de men ogni ann. Cun tüt 'stu sbassament, la quantità de aqua duperada per l'irigaziun la cresseva ann per ann (in del 1980 sa na cateva el dupi del 1960), vist che l'agricultüra la rendeva ben.
I suvietich hin minga restaa lì quand s'hin curgiüü che 'l lagh a l'era dree a sbassàss: adiritüra, l'aveven previst un muntun de temp prima, e 'l ghe pareva natüral, ch'el gh'aveva de sparì in d'una quaj desena de ann; el lagh, segund lur, a l'era una speci de "erur de la natüra", e dunca negot de mal s'el scumpariva.
I nümer del disaster[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1960, l'Aral a l'era el quart lagh del mund per dimensiun, cunt una süperfis de 68.000 km² (a stemm) e un vulüm de 1.100 km³; la salinità media l'era arent a 10 g/l.
Rivaa al 1998, la süperfis a l'era de 28.687 km² (l'utav del mund), e la salinità l'era rivada a i 45 g/l.
In del 2004, el lagh al s'era strengiüü ammò, fin a rivà a 17.160 km², 1/4 de la sò area uriginal, e l'era ammò dree.
In del 1987 el restringiment l'ha pruvucaa la spartiziun del lagh in düü lagh difereent, l'Aral setentriunal e l'Aral meridiunal; adiritüra, el lagh meridiunal el s'è ülteriurment spartii in düü basitt.
Anca el clima a l'è cambiaa: l'è turnà de tip cuntinental desertich, quand inveci prima sa vedeven di piöv purtaa da l'evapuraziun de l'aqua del lagh.
L'ambient[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ecusistema del lagh de Aral e del delta di düü fiüm che ghe se tran dent l'è staa quasi desfaa, sia in di part induve l'aqua l'è evapurada sia in quej ammò quataa da aqua, ma cun prublema de salinità.
El lagh ch'el se tira indree el lassa un teritori de pianür cumpletament quataa de saa, sia natüral sia pruenient da i fertilizaziun chimich; 'stu saa chì el vegn spantegaa dal vent, e inscì la zona quatada da saa e pulver tossich la cress.
Cume resültaa, anca i gent che viven inturn al lach gh'han prublema de salüt (cancher, maladii ai pulmuni) e de mancanza de aqua de bev.
Un alter prublema a l'è che, in del passaa, gh'eren di cità che surgeven in sü i riv del lagh, e scampaven de pesca; adess, cunt el lagh a desenn de chilometer de distanza, quij cità chì han perdüü i sò ecunumii: nav da pesca a vegnen bandunaa in del bel mez de la pianüra, in mez a i crust de saa, e i cità se svöjen.
El futür del lagh de Aral[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Hin staa faa, suratüt in di ültim an, di lavur per cercà de mett a post un poo i rob: per esempi, hinn staa metüü a post i canai de irigaziun del Syr Darja, per strasà un poo men de aqua. El guvern del Kazakistan l'ha custrüii, dal 2003, una diga in mez ai düü lagh setentriunal e meridiunal. 'Sti lavurà chì han permetüü de fà cress el livel del lagh setentriunal fin a cunsentì la navigaziun e la pesca.
Una sitüaziun diferenta a l'è dree a vivela el lagh meridiunal, dent in del stat püssee pover de l'Uzbekistan: un quajvün el calcula che el lagh meridiunal al pudarà scumparì in una quindesena de ann. In de l'estaa del 2003, al paréva che 'l lagh a l'era dree a sügàss püssee a svalta del previst: in de la part püssee prufunda, l'aqua in fund l'è püssee salada de quela in süperfis, e, dunca, dumà la part de aqua in alt la se sculda in estaa; cume resültaa, l'evapuraziun l'è püssee rapida de quel che se prevedeva.
In di ann hin staa prupost diferent sulüziun al prublema:
- mejurà i canai de irigaziun;
- istalà impiant de desalinizaziun;
- duperà varietà de cutun che gh'hann büsogn de men aqua e men fertilizant per cress;
- fà deslenguà i giazzee del Pamir, e duperà l'aqua per impiení ul lach;
- ciapà aqua dai fiüm Volga, Ob e Irtyš; 'sta sulüziun chì la par però pesg del prublema. [1]
In pagament, el guvern de l'Uzbekistan l'ha faa savè che un cunsorzi (creaa in del setember 2005) de cumpagnii petrulifer l'ha cumenciaa i lavur per tirà in pee camp per cavà petròli e gas natüral in de la zona del lagh.
La quistiun de l'isula de Vožroždenija[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1948, un laburatori süper segret de ricerch süi arm biulogich l'è staa metüü a punt ins un'isulèta che alura la se truvava in mez al lagh; in del 1992, quand l'è cruada l'Üniun Suvietica, l'isula l'è stada bandunada.
Una spediziun scentifica, un quaj ann dopu, l'è riüssida a pruà che l'isula l'è stada duperada per an cume sit de prudüziun, de test e a la fin cume ruera de arm biulogich. In del 2002, cunt un pruget urganizaa dai Stat Ünii cun l'assisténza de l'Uzbekistan hin staa truvaa e netaa sü 10 sit induve gh'eren spor de antras.


text:
Nostradamus
El Michel de Notre-Dame (14 de dicember 1503 - 2 de luj 1566), famos in del mond cont el nòmm de Nostradamus, l'è consideraa, insema del San Malachia, vun di pussee famos scrittor di profezij de la storia. El pussee important di sò liber l'è "I Profezij", di quartin in rima in grupp de 100, ciamaa "Centurij".
I sostegnidór del Nostradamus a disen che l'è staa bon de induvinà'n numer sproposità de profezij (arent la storia del mond), come la Rivoluzion Francès, la bomba atòmica, la vegnuda de l'Adolf Hitler, i attacch de l'undés de settember aj Torr Gemèj de Noeuva York. 'Chi che ghe creden no disen, a l'incontrari, che i profezij a hinn di esempi de "chiaroveggenza retroattiva" e de ambiguità: tucc i predizion hinn staa interpretaa domà dopo che i fatt a hinn succeduu. Parament, i quartin del medegh francès a hinn inscì tanto minga ciàr che l' interpretazion l'è foeura de misura soggettiva.
El Nostradamus in de la cultura popolar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Letteradura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- In del liber fantasy: Feha Gìbuss e'l Girasô del Nostradamus, el Nostradamus a l'è vun di personagg principaj, cont el Feha Gìbuss.
- La seria Trilogia del Nostradamus del Valerio Evangelisti
Television[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- In de la serie tv Alias el personagg de Milo Rambaldi l'è profètta fals compagn del Nostradamus.
- In de la seri de fantascienza First Wave, i protagonista utilizen i quartinn del Nostradamus per combatt contra una invasion allienna.
Film[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nostradamus l'è'l titol de'n quej film:
- Catastrofe (Prophecies of Nostradamus) film del 1975 de Toshio Masuda (coproduzion USA-Giappòn).
- Nostradamus: The Man Who Saw Tomorrow (1981) [1] del Robert Guenette, commentaa da l'Orson Welles
- Nostradamus (film del 1994) con el F. Murray Abraham, el Daniel Auteuil e'l Rutger Hauer


text:
30 07
Ol dé 30 de löi l'è 'l 211 ( 212 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 155 dé a finí l'an.
Ul dí 30 de löi al è ul dí da pòost 211 ( 212 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 155 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1930 - Barcelona: Hans-Max Gamper Haessig, cognossit come Joan Gamper, fondadur del Futbol Club Barcelona.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Bologna
Bològna (Bulåggna 'n bulugnés; Bologna 'n italià; Bononia 'n latì; Bologne 'n fransés; Bolonia 'n spagnöl; Bolonha 'n purtughés) l'è la sità piö 'mportànta e piö granda de l'Emilia e l'è pò la capitàl de la regiù Emilia-Romagna e la se tróa 'n de la Pianüra Padana a i pé di Apenini.
Cuntegnüü
Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sömèa che 'l nòm 'l vègne da öna popolasiù de Cèlti che i stàa lé e che i se ciamàa Bòi de lé 'l nòm de "Bononia". Gh'è de di che però prima che i riès i Bòi ghe stàa lé i Etrùsch che i ciamàa la sità Felsina e amò adès chèi de Bològna i se ciama sia bolognès che felsìnei.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1) Bològna l'è la sità di pórtech desà che a gh'è piö o méno 38 chilométer de pórtech che i è quase töcc in de la sità ègia e i è quase töcc del medioéf.
2) La basilica de San Petrònio co la sò fasada restada a méta, ü tòch in marm e l'ótèr tòch de préda.
3) i tur medioeale che i è amò dersèt ach se öna ólta i gh'éra de ès alméno ü sentinér: i dò piö 'mportante i è la tur di Asinèi e la Garisènda, facie sö tra 'l 1109 e 'l 1119. I dò tur i è mia drécie ma i pènt töte e dò, chèla di Asinèi la sbièsa de ü méter e 23 ghèi, la Garisènda adiritüra de trì mèter e 22 ghèi.
La Garisènda l'è stacia lüminada pò dal Dant Ligher 'n de la sò Diina Comédia (infèren, XXXI, 136-140).
L'Üniersità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Bològna gh'è la piö ègia üniersità de Eüròpa fundada 'n del 1088.


text:
Ligustrum vulgare
El Ligustrum vulgare (in Bergamàsch: cambròsen; en Bresà: cambròzen[1] ma apò martèl; in insübrich: ca(m)bròssen o cabròssol[2][3]), l'è 'na spéce de la famìa botànica de le Oleaceae. L'è uriginàre de l'Euròpa e de l'Àzia, e 'l crès endèi bósch ciocàcc al sul.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'na piànta che g'ha portamènt de boscài, che crès enfìna 2 o 3 méter de altèsa. Le fòie le se 'nsömèa a chèle de l'ulìf, i è de culùr vért ciàr quan che i è zùine e scür quan che i è piö madüre. En envéren de sòlet le cröda ma 'ndèn quach càzi le pöl restà sö. I è opòste e de fùrma lanceolàda. I fiùr i è biànch, gamopétali e profumàcc. El fröt l'è 'na bàca négra de saùr amàr e l'è tòsica.
Proprietà medicinài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La conté prensépe amàr e alcalòidi.
- La vé mìa doperàda per vìa de la tosicità, perchè a maià le sò bàche fà ègner la diarèa e 'l vòmit.
Sinònim botànich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ligustrum occidentale Gand. [1882]
- Ligustrum italicum Mill.
- Olea humilis Salisb.[4]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Giovan Battista Melchiori, "Vocabolario bresciano - italiano", 1817, [1]; scaricàbil per entréch ché: [2] (rist. anast. del Giornale di Brescia, 1985)
- ↑ Franceso Cherubini, Vocabolario milanese-italiano. 1839.
- ↑ Dizionario milanese-italiano col repertorio italiano-milanese, Cletto Arrighi
- ↑ Sinónimos en Tela Botánica


text:
Tuv
Tuv (nom ufizial in talian: Tovo di Sant'Agata) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 627 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 11,0 km² e ona densità de 57 ab./km².
A l’è tacaa a Édol (BS), Lùar, Mazz, Mòn (BS) e Verv.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Tuv l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Cravegia
Cravegia (nòm uficiàl in italian: Craveggia) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 730 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 36,5 km² e ona densità de popolaziun de 20 ab./km².
L'è vün di burgh püssee pituresch de tüta la Val Vigezz. El paes el cunfina cunt el Cantun Tisin (cumün de Unsernun e de Vergelet). I sò abitant hin ciamaa craugiaign. Se pò rivà a la fraziun de Bagn (un temp Aqua Calda) dumà da la Svizzera. I alter fraziun a hinn Prestinun, Siberia e Vucogn.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cravegia l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Trainspotting
Trainspotting (id.) 'l è 'n film dramàtic ingléś dal 1996 ad Danny Boyle trat da 'l rumànś umònim 'd Irvine Welsh at tri an prima. 'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 49śum Fèstival ad Cannes.
'L è custâ un migliòṅ e mèś ad sterlìni purtànd pò a cà stanta-dū migliòṅ ad dòlar.
La paròla Trainspotting 'l è 'l gudiōl ad tgnir 'd òć i trên ch'i pàsan par tiràr śò i nùmar ad matrìcula.
Sunt
Mark Renton (Ewan McGregor), dit Rent, 'l è 'n ragàs scuséś ch'al viṿ a Edinbûrg. Al pasa 'l sò tèmp a rubàr, insém a 'l sò amìg Daniel Murphy (Ewen Bremner), dit Spud, e ad far-as 'd eruìna. In di sò valōr i n gh'èṅ minga i putèṅ e i bèṅ materiài. Al fà grup cun 'n àtar drugâ pódag, Simon Williamson (Jonny Lee Miller), dit Sick Boy, òṅ fisâ par Sean Connery. I èṅ sò amìg anc Thomas Lawrence (Kevin McKidd), dit Tommy, unèst e sćèt, e Francis Begbie (Robert Carlyle), un laśaròṅ imbariagòs ch'al léva 'l maṅ da spés.
Un dè Mark al decìd ad métar da na band la dròga e 'l al fà insém a Sick Boy. Tommy in cal méntar al s pòrta a cà la sò muróśa Lizzie (Pauline Lynch) par gusàr-'s-la guardànd un filmâ pòran girâ sèg ma quànd al mét sù la caséta al véd sōl i gòi dla nasiunàla scuséśa parchè Mark 'l iva scambiâ i nàstar. Tommy al créd 'd avér dâ indrē la caséta in videutéca ma la Lizzie la n la tōś minga tant bèṅ e la 'l mòla. Anc par Spud al ròbi i n vaṅ minga da 'l vèrs giùst parchè la nòt in dua al gh'iva da purtàr-'s a lèt la sò ragàsa, dòp siē stmani sénsa far-al, al s imbariàga e al s indurménsa subìt. Mark invéci al gh la cava a far na ciuladìna cun la Diane (Kelly Macdonald) ma pò al vèṅ a savér che lē la n gh'à briśa daśdòt an. Lò al vrév a n védar-la piò ma lē la n è mia 'd acòrd sèg e la gh diś che se lò al s in và, lē l'andrà a cuntàr incòsa a la pulisìa.
Dimóndi śò, Sick Boy, Mark, Spud e Tommy i càsc'n incóra in dal mónd dl'eruìna.


text:
Nursultan Nazarbaev
El Nursultan Äbişulı Nazarbaev (in cirillegh: HұpcұлTaH Әбiшұлы HaзapбaeB; in russ HypcyлTaH AбишeBич HaзapбaeB/Nursultan Abiševič Nazarbaev; traslitteraa in ingles 'me Nursultan Nazarbayev; Čemolgan, 6 de luj del 1940) a l'è on politegh kazak.
A partì del 1990 a l'è anca el president del sò paes.
Prima ammò de l'independenza del Kazakistan, el Nazarbaev a l'eva on member de la classa dirigenta comunista de la repubblega sovietega kazaka. Comè president, a l'ha tegnuu ona ligna de vesinanza con l'Ocident, cont el dàggh ona man a combatt el terorismo islamegh.
L'OCSE la dis che tutt i sò elezion i gh'hann avuu on bell poo de imbroj e de iregolarità.


text:
Credéra e Rübià
Credéra e Rübià (Credera Rubbiano an Italià) l’è ‘n paìs da 1 635 abitànt (dàto del Dicember 2013[1]) da la Pruinsa da Cremuna.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'L andamènt dal nömer d'abitànt l'è mustràt an da la tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagine tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimènt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Klosters-Serneus
Klosters-Serneus a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 3887 abitant e una süperfiss de 193.16 km², e al se tröva a una altitüden de 1179 meter sura al livel del mar.
El cumün de Klosters-Serneus a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Davos, Gaschurn (AT-8), Langwies, Lavin, Saas im Prättigau, Sankt Gallenkirch (AT-8), Susch.
El teritori del cumün el ciapa dent anca i frazion de Au, Äuja, Brüggen, Klosters Dorf, Klosters Platz, Läussüggen, Maiensäss, Mezzaselva, Monbiel, Schifer, Schwaderloch, Selfranga, Serneus, Serneuser Schwendi, Walki.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Klosters-Serneus l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1222 col nom de ecclesiam sancti Iacobi ma in del 1436 l'è giamò menziunaa col nom zuo dem Closter.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
El Piree
El Piree (Πeιpaιάς/Peiraiás in grech mudernu; Πιpaιeύς/Peiraieús in grech antigh; Piræus in latin; Il Pireo in italian; Le Pirée in frances; El Pireo in spagnö; Pireu in purtughes e catalan; Piräus in tudesch; Пиpeй/Pirej o Pireus in di lenguv slav; Pire in türch) a l'è una cità de l'Atica, in Grecia. L'è 'l caplögh de la Prefetüra del Piree.
El se tröva a des chilometri a süd-est dal centru de Atene, de la qual fundamentalment l'è 'l port. L'è la segunda cità püssee granda de la regiun e 'l cünta püssee de 465.000 abitant.
L'è 'l port püssee grand de la Grecia e 'l terz al mund.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La storia del Piree l'è legada stregiament a quela de Atene: de fat l'è semper staa el port de la cità, cun la qual in età classiga l'era culegaa cunt una lunga furtificaziun ciamaa i Mür Lungh. Quela furtificaziun chì l'è stada trada giò dai Spartan dopu la fin de la Guera del Pelupunes. Un temp el Piree el gh'eva tri port minur: Canter, Zea e Münichia. El prim a l'era cumercial, i alter dü inveci militar.


text:
Web browser
Un web browser (o cüriusadur [1]) a l'è un prugrama che'l serviss per fà vidè e per interagì cunt el test, i imagin e i infurmaziun che gh'hinn in d'una pagina web d'un sit internet (o dent in d'una red lucala).
El browser a l'è bun de capì el codes HTML (e quel püssee recent XHTML) e de fal vidè cume un ipertest. Vist che la püssee part di paginn web dupren el codes HTML, el browser el permet de andà in de l'internet.
I browser lauren minga dumà in sü i cumpiüter ma anca cunt alter dispusitif 'me i palmar e i smartphone.
Varda anca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ secund la versiun lumbarda grafia milanesa del Maxthon: http://www.padaniacity.org/articoli.asp?ID=382


text:
Manipulaziun da portatuns: cussegls pratics
Considerazioni sui dischi
Ils "acetats"
Quest tip da disc vegniva utilisà en general per registraziuns al lieu avant ch’el è vegnì substituì cun fils u bindels magnetics. El era concepì sco cumpromiss che offriva ina registraziun e reproducziun facila, dentant na sa lascha quest tip da disc betg conservar bain. La cumposiziun da quests discs s’è midada considerablamain cun l’ir dal temp: ins è passà da la tschaira cun etilcellulosa a l’acetilcellulosa per rivar a la nitrocellulosa.
Ils discs in gumma-lac
La gumma-lac, u materialias equivalentas, vegnivan utilisadas per stampar ils discs da 78 girs/min cun crennas normalas (incisiun laterala u verticala). Igl existivan era en quest cas divers process da construcziun che avevan sco consequenza era differentas duradas da conservaziun dals portatuns.
Ils discs da plastic
Ils discs da lunga durada, numnads era plattas grondas, èn cumposts quasi exclusivamain da materialias sinteticas e na pon betg vegnir giuditgads sco simpla megliuraziun da las plattas in gumma-lac. I sa tracta da products en clorid da polivinil (PVC) u da polistirol. Ils pli gronds donns a quests discs fan l’exposiziun als radis ultraviolets (UV) e la chalur; ultra da quai datti tar quels en polistirol il privel da l’oxidaziun.
Ils discs optics
Ils discs optics èn decididamain ils pli stabils da tut ils discs tractads enfin qua. Normalmain èn els constituids dad ina basa da policarbonat transparenta sin la surfatscha da la quala en imprimidas las infurmaziuns. Questa fatscha è cuvrida d’ina subtila stresa metallica che reflectescha che vegn cuverta d’ina stresa protectiva da lac sin la quala vegn stampada l’etichetta. L’element il pli interessant da questa tecnica da construcziun è che la surfatscha dal disc è fisicamain separada a la surfatscha en la quala en imprimidas las infurmaziuns, uschè che influenzas exteriuras (merda, sgriffels) na donnegeschan betg las infurmaziuns.
Ils discs magnetics optics
En quest context èsi necessari da menziunar era ils discs magnetics optics. Quest vegnivan utilisads l’entschatta en il mund informatic per memorisar datas, là han els dentant pers cun l’ir dal temp lur impurtanza, gia che la capacitad dals discs dirs (HDD) è creschida ad in crescher. Els persistan dentant ussa en il mund commerzial, en furma da MiniDisc (reutilisabels).
Consideraziuns areguard ils bindels
Ils bindels magnetics èn vegnids introducids dalunga suenter la secunda guerra mundiala. En ils onns 1950 han els cuntanschi in grad da fidaivladad uschè aut, ch’els han remplazzà definitivamain ils discs d’acetat per las registraziuns directas.
Mintga bindel magnetic (sin bobinas, cassettas, audio u video) sa constituescha d’ina basa purtadra (chartun, acetilcellulosa, PVC, PET...) sin la quala vegn fixada ina stresa da particlas magneticas (Fe3O4, Fe2O3, CrO2...). Dal punct da vista structural èn ils bindels damai exposts als medems privels ch’ils auters portatuns, cun intgins ulteriurs privels causa il sistem da registraziun e reproducziun particular.
Raschuns per l’isada dals portatuns
Cundiziuns ambientalas
Las alteraziuns las pli impurtantas da la structura d’in portatun èn las reacziuns chemicas internas causadas normalmain da las cundiziuns ambientalas a las qualas è expost il portatun. Las proprietads fisicas e chemicas dad ina rascha pon vegnir alteradas da differents facturs. Quests midaments vegnan causads da:
- La chalur: L’energia termica è responsabla per l’alteraziun chemica e fisica da las materias da plastic: la defurmaziun permanenta, la modificaziun da la viscusitad, la delaminaziun. Perquai ston ins cuntanscher in cumpromiss per quai che reguarda la temperatura operativa, tegnend en quint era las exigenzas umanas, per evitar scadin culp repetì.
- la glisch: L’energia dals radis ultraviolets, u en mintga cas dals radis ils pli auts da las frequenzas dal spectrum da la glisch, è savens in motiv per l’isada dals portatuns. Perquai sto vegnir evitada l’exposiziun directa a la glisch dal sulegl u d’autras funtaunas da glisch.
- l’aua: Era l’umiditad contribuescha a l’isada fisica e chemica dals portatuns; ella po schliar u modifitgar diversas materialias u generar idrolisas o catalisas. L’umiditad è preschenta en diversas furmas, tranter auter sco vapur en l’aria.
- l’oxigen: In element impurtant che favurisescha l’oxidaziun da materialias po esser l’oxigen. Quest process ha ina influenza particulara al mument da la construcziun dal material.
- polluziuns atmosfericas: Las principalas polluziuns atmosfericas ch’èn da considerar èn l’oxid carbonic, il dioxid da zulper ed il nitrogen. Per fortuna èn quests ultims normalmain preschents en quantitads fitg pitschnas en l’aria uschè che lur acziun sin ils portatuns resta limitada a las zonas da concentraziun particulara da gas toxics.
- pulvra e sablun: La surfatscha da mintga portatun po vegnir glimada u sgriflada.
- electricitad statica: Ils cumposts da plastic èn deplorablamain fitg nauschs conducturs electrics e vegnan perquai chargiads d’electricitad statica durant l’impressiun. Questa chargia resta activa per in lung temp e po era sa regenerar tras la lectura e la manipulaziun da quests portatuns. Questa chargia electrica attira la pulvra sin la surfatscha.
Ulteriuras causas per l’isa dals portatuns èn:
- la tensiun dal spular u da plegar tranter las spiralas, ils bindels e la fixaziun. Intgins tips da bindels han la tendenza da sa splegar cun grondas differenzas da tensiun quai che po modifitgar la structura, rumper u strair il bindel.
- l’effect da la copia: Quest effect fitg enconuschent sa manifestescha tar tut ils bindels magnetics en ina furma pli u main evidenta (tar las registraziuns digitalas na pertschaivan ins betg el, ma el exista tuttina). I sa tracta da la capacitad da magnetisar ina u pliras spiralas tras tut la structura dal bindel sez.
Micosa e furmaziun da muffa
Pli enavos en il temp che nus giain e dapli materialias organicas ch’ins duvrava, era per fabritgar portatuns. Questas materialias han in grond potenzial da vegnir infestadas cun bulieus e micosas. Actualmain è ina pussibla funtauna per tals bulieus il grass che nus avain sin noss mauns u sin autras parts da noss corp. Ils donns causads dals bulieus s’extenda, encunter a quai ch’ins pudess pensar, era a materialias che na nutreschan en sasez betg els. La digestiun da lur nutriment succeda numnadamain a l’extern tras la secreziun dad encims ed acids che pon attatgar scadin material.
Manipulaziun faussa
En quest cas sa refereschan ins a l’utilisaziun quotidiana, a la furma da metter en salv, al transport, euv.
Puncts impurtants da tegnair endament
Per ils discs mecanics
- Ils discs novs apaina stampads pon survegnir undas pli facilmain che discs gia magasinads dapi bler temp.
- Cun l’ir dal temp èsi probabel ch’i dat midaments da dimensiun e da furma.
- Ils discs en gumma e lac natiral èn pli exposts a donns derivads da l’umiditad che quels fabritgads cun materialias semi-sinteticas.
- La furma da degradaziun la pli nauscha e la decumposiziun chemica dal material uschia che la lectura u la reproducziun dal disc consumescha la surfatscha e relascha ina pulvra naira.
Per ils discs optics
- Il lac protectiv che sa chatta sin la surfatscha metallica che reflectescha è talmain subtila ch’ella po vegnir donnegiada fitg facil. Scadin donn en quest lac ha ina influenza sin la stresa metallica e po causar la perdita parziala u totala da las infurmaziuns.
- Quest tip da portatun è relativamain nov, sa chatta dentant en evoluziun cuntinuada (DC, DVD, euv.). En intgins cas, oravant tut per ils portatuns registrabels, datti problems cun: l’oxidaziun, l’exposiziun a la chalur, l’umiditad, l’isada e l’incumpatibilitad da differents materials.
- La concentraziun adina pli gronda d’infurmaziuns e l’introducziun da tecnicas d’incisiun a pliras stresas fa vegnir la situaziun mo anc mendra, siond ch’il privel ch’ins na possia pli leger las infurmaziun suenter in donn era mo fitg pitschen crescha ad in crescher.
Cussegls
- La temperatura en il local nua che vus conservais voss portatuns na duess mai superar ils 25°C; l’umiditad relativa na duess mai superar ils 55%. Las valurs optimalas èn 19°C e 40% RH.
- Na betg metter en salv ils portatuns ni en posiziun orizontala ni en contact cun materialias cun surfatschas irregularas. Las defurmaziuns fisicas pon vegnir limitadas sch’ins metta ils discs en posiziun verticala cun il liger squitsch in vi da l’auter.
- Na tutgai betg las crennas da las plattas, las surfatschas registradas dals bindels e la surfatscha reflectanta dals discs optics.
- Suenter avair tadlà, mettai adina ils discs en lur emballadi protectiv. Evitai da laschar crudar ils discs.
- Evitai ch’ils discs vegnan exposts a la glis dal sulegl ed ad auters radis UV ed a champs magnetics sco: apparats per il tegnairchasa, motors electrics, autpledaders, euv.
- Conservai tut ils bindels (inclusivamain las cassettas) spulads a la fin, uschia essas vus sfurzads da far ir els enavant dal tut per tadlar els, quai reducescha l’effect da copiatura. In bindel spulà al cumenzament po sviluppar in pre-eco che po disturbar (tar registraziuns analogas), spulà a la fin sa transfurma il pre-eco en in post-eco che na disturba betg uschè fitg.
- Laschai spular tras ils bindels almain ina giada l’onn per eliminar las forzas che sa creeschan a lur intern durant l’archivaziun e per mantegnair ad in nivel acceptabel l’effect da copiatura.
- In cas da dubi u per scadina infurmaziun supplementara u simplamain per interess: na hajas betg retegnientschas da contactar la Fonoteca Naziunala Svizra!


text:
Republica Cisalpina
El 29 de giugn del 1797 Napuleoon l'haa deciduu de unii la Republica Transpadana cont la Republica Cispadana e cont la pruincia de Nuara, e l'haa daa inscii vida a la Republica Cisalpina, che l'aveva Milàn come capidal.
Cont el Trataa de Campoformio del 17 de otober de l'istess ann, l'Austria la riconosseva el nuvell staa in cambi del ricugnossiment de la sùa ocupazion dèl Vènet. La Republica Cisalpina, poeu divegnida Republica Taliana, l'è stada la pusee importanta dij Republich Napuleonich in Italia.
Cuntegnüü
Estensiòn e econumia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La republica la gh'aveva in principi 42.500 km quadraa de superfizi, cont una populazion de 3.240.000 abitant. L'era dividida en 20 departiment. Milàn, la capital, la gh'aveva 124.000 abitant (datu del 1764).
L'era ùn staat ricch; l'econumia l'era basada in su la pasturizia, l'agricultùra (cereàl) e un poo d'industria, in particolar de la produzion de la seda.
Relazion cont la Svízzera[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El governo el voreva riunii tùti i gent che parlaven talian, e quest l'haa portaa a una tensiòn cont la Republica Helvetica. La Cisalpina l'haa subit ocupaa Campiòn d'Italia, e el 10 de otober del 1797 l'haa favorii una rivolta in de la Valtelina contra i Grisuni, ciapand inscì i teritori de quèla vall e de la Valchiavèna.
Semper in del 1797 l'haa tentaa de ciapaa de surpresa anca Lugàn, ma l'atach l'è falii.
Furma Istituziunal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La republica l'era formada ciapand a esempi l'organizazion francesa: el teritori l'era dividuu in departiment, e l'era governaa de un direttòri de cinqu omen ch'el rapresentava el poder esecutiv. El prim president l'è staa el Gian Galeazz Serbelloni, poeu l'è vegnuu el Francesc Melzi d'Eril che pusee tardi el sarìa diventaa viis-president de la Republica Taliana, ma el poder suprèm l'era in dij man del comandant dij trupp frances. A gh'eren dù consilij: quel dij 'Seniori' (pusee vecc) compost de 40 à 60 personn, ch'el aprovava i legg e ch'el gh'aveva poder per modificaa la custituzion, e quel dij 'Giuniori' (pusee giuini), formaa de otanta a centvint member, ch'el gh'aveva de sugerii i legg che doveven vess provaa de l'alter consilij. Intra quej che se sont trovaa a scriv i legg ghe sont staa omen cume el Peder Verri, el Giusepp Parini e el Lissander Volta (el inventor de la pila).
El 7 del luj del 1797 la costituziòn l'è stada adutada, e l'è staa anca adutaa el Calendari republican frances.
El trataa de Leanza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Formalment la Cisalpina l'era una republica indipendenta, ma de fatt l'era vinculada a la Francia de un trataa ch'el permeteva aj frances de controlaa i forz de polizia, de tegnì un esercit de 25.000 omen pagaa da la republica, e de mandaa 35.000 omen a combatt per i frances.
El 4 de marz del 1798 el direttori l'haa presentaa el trataa ai 'Giuniori' per ratificall, ma el consilij el discuteva trovand minga un acord finna a che el general frances Berthier l'haa forzaa i sò member a firmall. I'Seniori' el voreven inveci respingell perchè el sarìa costaa tropp danee à la republica. El Berthier el voreva alora formaa un govèrno militar, ma l'è staa sustituii del general Brune che l'haa cambiaa dj member dj seniori e dj giuniori e l'è riessii a faa provaa el trataa l'8 de giugn del 1798.
In del menter, l'11 de magg, la republica la ciapava come bandera el tricolor quadraa.
L'intervall austriach[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El 26 de avrìl del 1799, de front a l'avanzada dij trupp austriach e russ, i francees lassen Milàn e subett dopu el Palazz Reàl el vègn saccheggiaa.
El dì dopu, cont la vitòria de Casàn d'Ada, ij austro-russ se preparen la straa per faa el lor ingress in de la capital el 28. Pena arivaa tajen l'arbul de la libertaa e la statua del Bruto in piazza Mercanti. Vottcent citadìn amìs dj francees vègnen incarceraa o depurtaa; dij sti chi un mezz el murirà per i maltratament subij.
El dì 29 el vègn formaa el Govèrno presieduu del Cont Luis Cocastelli e la cità la vègn aministrada de una congragaziòn delegata cont a capu el Francesc Nava. La represiòn, particolarment sevèra, l'è in dj maan de la commisiòn imperial de Pulizia formada del Manzoni (parent del Lissander), del Drago e del Bezzetta.
La popolaziòn, che l'avevaa festegiaa l'usida dij francees la gh'a avuu minga mod de continuaa a festegiaa cont ij austriach, che dopu quatordes mes, in del giugn del 1800, sont staa ancamò metuu in condiziòn de ritirass cont la segunda vegnida de Napuleon.
La segunda Republica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopu de la sconfida francesa contra de la segunda coalizion, la republica l'è stada ocupada dij austriach, che ijn rimast finna a quand el Napuleon ij a scunfigiuu el 2 de giugn del 1800 in de la bataja de Marengo.
Cont el trataa de Lunéville del 9 de febraar del 1801 la republica l'è stada riorganizada, e el sò territori l'haa comprenduu anca el Vènet austriach e quell che al dì d'incoeu sont i March.
In del genaar del 1802 la Cisalpina, che in del fratemp l'era tornada a usaa el vecc calendari al post de quell republicàn, la s'è trasformada in Republica Taliana per poeu divegnii del 1805 al 1814 el Règn de Italia.


text:
Affoltern (distret)
El Distret de Affoltern (en todèsch: Bezirk Affoltern ma cunusìt apò a come Knonaueramt o Säuliamt) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 48 958 abitàncc. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Affoltern am Albis.
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Affoltern l'è dividìt endèi quatórdes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:


text:
08 07
Ol dé 8 de löi l'è 'l 189 ( 190 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 177 dé a finí l'an.
Ul dí 8 de löi al è ul dí da pòost 189 ( 190 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 177 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1240 - Maiorca: Giacum I al ghe crea la istitüssiú di Jurats.
1421 - Nàpoli: Alfuns IV ol Magnànim al è recognossit eré e löch-tinent zeneral del regn.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Malters
Malters a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 28.57 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 6839 abitant.
El cumün de Malters al se tröva a una altitüden de 512 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Entlebuch, Kriens, Lüzerna, Neuenkirch, Ruswil, Schwarzenberg, Werthenstein. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Malters l'è menziunaa la prima volta in de la segonda metaa del secul IX col nom de in Maltrensi marcha. In del 1238 inscambi l'è menzionaa col nom de villa Malters.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Malters in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Malters and Littau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Rassa
Rassa (inscì anca in Piemuntes e Italian; Ratsa in Walser) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 72 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 43,4 km² e ona densità de popolaziun de 2 ab./km².
El paes el se tröva in de l'alta Valsesia e 'l cunfina sia cun la Val d'Aosta (cumün de Gaby e Gressoney-Saint-Jean) sia cun la Pruvincia de Biela (cumün de Andurn, Pecinengh, Selv e Tavijan). L'è traversaa dai riaa Grunda e Sorba, che dan el nom a dò vai che scumincen a munt del paes. In de la Val Grunda a nassen la Val Sassulenda e la Val de Vasnera, che la mena a Campartögn e a la Val Artogna.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Rassa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
22 06
Ol dé 22 de zögn l'è 'l 173 ( 174 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 193 dé a finí l'an.
Ul dí 22 de zögn al è ul dí da pòost 173 ( 174 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 193 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1343 - Palma (Mallorca): a la sé, Pere III ol Serimonius al è proclamat rei de Mallorca, con che i teritore del Regn de Mallorca i resta reincorporacc a la confederassiú Catalano-Aragonesa.
1941 - Öròpa: Zermania la invadiss la Üniú Soviétega (Segonda Guèra Mondiala).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2006 - Barcelona: Marta Mata pedagoga e depütada sossialesta al Parlament, i Corte Spagnöle e ol Senat.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Làsio
El Làsio (nòm uficiàl: Regione Lazio) l’è ‘na regiù aministratìva de l'Itàlia centràla che g’ha de piö de 5,6 miliù de abitàncc (stìme ISTAT del setèmber del 2009). El capolöch l’è Roma. El Làsio l’è sitüàt sö la còsta del mar Tirreno, el cunfìna a nordèst co la Toscana, a nòrt co l'Umbria, a nord-est co le Marche, a est co l'Abruzzo e ‘l Molise, e a sudèst co la Campania.
Endèl teretóre del Lasio gh’è dét apò a ‘l stat del Vaticano.
Cuntegnüü
Diviziù Aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le sédi principàle de la Giunta e del Conséi de la Regiù Làsio le se tróa a Roma.
El Làsio l'è dividìt en sich pruvìncie:
- Pruvincia de Frosinone
- Pruvincia de Latina
- Pruvincia de Rieti
- Pruvincia de Roma
- Pruvincia de Viterbo
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Làsio lè sitüàt söl versànt medio-tirrenico e 'l cuàrcia zó ‘na superfìce de 17.203 km² de teretóre de la penìzola italiana, dei Apenìni al mar Tirreno.
La murfulugìa del teretóre l’è mìa omogènea e ànse la se caraterìza per la sò eterogeneità, con la prevalènsa de zòne de mut e de culìna. Le pianüre i è colocàde suratöt de le bànde de la còsta.
L’ambiènt de culìna el reprezènta el 54% del teretóre, el 26,1% i è zòne de mut e 'l 20% che rèsta i è pianüre.
A pàrter del nordòvest de la regiù se tróa tré grùpi muntuùs diferèncc de dimensiù modèste: i Mucc Volsini, i Mucc Cimini e i Mucc Sabatini. Le caraterìstiche 'n cümü de chèsti sistémi i è l’urìgin vulcànica, testemognàda de elemèncc geològich, e la prezènsa en ògn'ü de 'n lach: el Lach de Bolsena söi Volsini, el Lach de Vico söi Cimini e ‘l Lach de Bracciano söi Sabatini.
Endèla part orientàl del Làsio gh'è i mucc piö alcc de la regiù, che rìa a 2458 méter söl leèl del mar coi Mucc de la Laga (Mut Gorzano). Sèmper a oriènt gh'è apò i Mucc Reatini, i Mucc Sabini, i Mucc Simbruini e i Mucc Ernici.
Endèl Làsio meridiunàl, a pàrter dei Còi Albani, gh'è töta 'na série de óter sistémi muntuùs che cór en paralél ai Apenìni, dei quai i è separàcc de la àl de la Ciociaria endóche cór i fiöm Sacco e Liri-Garigliano, che 'i và a finì 'ndèl Mar Tirreno de le bànde del cunfì co la Campania; se tràta dei Mucc Lepini, dei Mucc Ausoni e dei Mucc Aurunci.
Pò a i Còi Albani, de dimensiù mìa tat grànde, i è de urìgin vulcànica, e pò a ché i lach i è nömerùs: i lach de Albano e de Nemi, chèl oramài sügàt de Ariccia e i laghècc fòsii de Giuturna (al intèrno del Foro romano, de le bànde del Tempio de Vesta), Val Marciana (Grottaferrata) e, envèrs el Nòrt, de Pantano Secco (Mut Compatri), Prata Porci (Tuscolo) e Castiglione (o lach de Gabii).
La zòna de Roma l'è ocupàda de l'Agro Romano che 'l rìa zó, sèmper dré a la còsta, enfìna 'ndèl Agro Pontino, che prima de la bunìfica ezeguìda 'ndèi agn del 1930 al 1940, l'ìà töt palüdùs.
La còsta del Làsio l'è regolàr, bàsa e sabiùza; ma gh'è estès de le sporgènse, compàgn del Capo Linaro a sud de Civitavecchia, la foce del fiöm Tevere 'ntramès ai cümü de Roma e Fiumicino; a sud del fiöm gh'è 'l promontóre de Ansio e Nettuno, el Mut Circeo e 'l promontóre de Gaeta, mia delóns del cunfì co la regiù de la Campania.
Própe 'n mìra a Gaeta gh'è le Isole Ponziane, sés ìzole picinìne töte de urìgin vulcànica.
El Tevere l'è 'l fiöm principàl de la regiù; el rìa zó de l'Umbria, prima condèn andamènt 'nvèrs sud-est, ma pò 'l gìra, 'nvèrs sud-ovest, per streersà töt l'àgher romano 'nfìna al mar.
Cità principàle[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ché sota se ripórta la tabèla co la popolasiù dei cümü principài del Làsio.
Galerìa de fotografìe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
-
-
-
-
-
-
Municipio
Latina
-
-
-
-
-
-


text:
Valmorea
Valmorea (inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 2 660 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 3,2 km² e ona densità de 831 ab./km².
El paes, che l'è nassuu de l'union di duu vegg comun de Caversasc e Casanoeuva Lanza, e 'l se troeuva longh i spond del riaa Lanza.
L'è tacaa ai cumün de Albioeu, Bizzaron, Cagn, Roeudor e Uggiaa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Valmorea l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Walterswil (BE)
Walterswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.9 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 540 abitant.
El cumün de Walterswil al se tröva a una altitüden de 658 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern im Emmental, Dürrenroth, Oeschenbach, Rohrbachgraben, Ursenbach, Wynigen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial del cumün (Todesch)


text:
Mende
Mende l'è 'na citadìna franséza de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. L'è séde de prefetüra e dóca l'è capolöch del dipartimènt de la Lozère. L'è capolöch apò a dei cantù de Mende-Nord et Mende-Sud e del circondàre (arrondissement) de Mende.
El cümü de Mende el g'ha 'na popolasiù de 12 163 abitàncc[2], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36,56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 691 méter a 'na altèsa màsima de 1236 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mende l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Gùit
Gùit (en italià: Goito) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 10 444 abitàncc (dàto del Dic 2013 [1]), 'na superfìce de 78 km² e 'na densità de 134 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cavriàna, Sarezére, Gidisöl, Marmiröl, Pòrt Mantuàn, Ròdegh e Ólta.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc de Gùit l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.