text:
Monument Valley
La Monument Valley, che in Lumbàrt l’ völ dì la Al di Monümencc, l’è öna regiù del altipià del Colorado che la gh’à la particolarità de ìga öna bràca de grancc e ólcc Butte fài sö de arenaria. I Butte i è di culìne che i se tróa despelrùre ‘n mèss a öna pianüra o a ün altipià e i gh’à prìma di versàncc piö o méno ‘n pé che i dientà di mür verticài e ‘nfìna sö ‘n sìma i è piàte e i gh’à öna spéce de teràss metìt ach a 300 méter sùra ‘l lièl de la pianüra.
La Monument Valley la se tróa söl cunfì del Utah col nòrt del Arizòna (piö o méno36°59′N 110°06′W / 36.983333°N 110.1°W), di bande di Quàter Cantù o Four Corners in inglés. La al l'é dèt in de la risèrva de la nasiù di Navajo e s’pöl riàga con la U.S. Highway 163. In de la lèngua di Navàjo la al l’è ciamàda Tsé Bii' Ndzisgaii che l’ völ dì la Al di Còrne o la Al di Préde.
Geologéa[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Monument Valley l’è ü tòch del altipià del Colorado. Ol paimènt de la al l’è fai sura de töt da la Cutler Red siltite o de la sò sabia lasàda zó da i fiöm töcc a cürve che i à scàt la al.
Ol colùr róss fórt l’ vé da i òsidi de fèr. I préde piö scüre de la al, chèle blö grìze, i ciàpa chèl culùr lé da i òsidi de manganés.
L’è mia malfà ‘ncórzes che i Butte i gh’à trì stràti principài: chèl piö ‘n bas l’è facc de öna préda de sedimènt ciamàda Organ Rock, chèl in del mès de arenaria ciamàda Chelly e chèl sura l’è töt de scisti Moenkopi cuarciài zó da siltite Shinarump.
Tra ‘l 1948 e ‘l 1967, dal tòch a mesdé de la Upwarp, ü di butte de la al, l’è stai tiràt fò ‘l uranio, che l’ se tróa dét di cléne de la la siltite Shinarump; i à tiràt fò ach ol vanadio e ‘l ram che i se tróa mes-ciài dèt ‘nsèma ‘nsèma a l’uranio.
La Monument Valley in di film[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Monument Valley l'è stàcia 'l sèt de tace film de s-ciopetì a partì dal 1930, i piö famùs de töcc i è stacc de sigür Se ta cati... ta copi! e Stagecoach del John Ford 'nterpretàcc dal John Wayne, ma gh'è stài giràt ach ol docümentàre de la Walt Disney söl dezèrt.
Se la èt ach in del film del Clint Eastwood ciamàt The Eiger Sanction, in del film de fantascènsa Back to the Future III, in di cartù animàcc, ad ezèmpe Chip n' Dale's Rescue Rangers, in del vìdeo de la cansù I Disappear di Metallica, ma ach in del telefilm MacGyver, sö i coertìne de tace lìber e DVD e pò ach in di vìdeo zöch.
Per saìn de piö[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ol sito del parch de la tribü di Navajo in de la Monument Valley
- La mapa de la Monument Valley
- Ön artìcol del giurnàl de Los Angeles, ol Los Angeles Times che l' parla de la Monument Valley
- Güida del süd èst di Stacc Ünicc
- Note de la Energy Information Administration sö estrasiù de l'uranio e la dismisiù del sito.
- Lésta de la IMDb co i film e i spetàcoi televisìf ambientàcc in de la Monument Valley- dal sito IMDb - Internet Movie Databse
- Artìcol ciapàt dal PopMatters.com che l' parla di film giràcc in de la Monument Valley
- Sömeànse de la Monument Valley
- Vìdeo de la Monument Valley


c: text/html

text:
Paralelogràm
Ü paralelogràm l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che la gh'à quàter làti che i è paraléli a dù a dù, cioè i làti opòs-cc i è paraléli tra de lur e per chèsto ol paralelogràm l'è ü particolàr tìpo de trapése, dezà che 'l gh'à mia adóma dù làti paraléli compàgn del trapése, ma quàter làti paraléli. La somatòria di quàter àngoi dèt in d'ü quadrilàter l'è de 360 gradi.
La famèa di paralelogràm[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
S'pöl clasificà i paralelogràm in dièrse categorìe a segónda de cóme i gh'à i làti e i àngoi, isé tra i paralelogràm s'regórda:
- ol paralelogràm normàl, che, come zamò dicc sùra, l'è ü quadrilàter che l' gh'à i làti paraléli a dò a dò e co i diagonài che i se tèa a metà tra de lùre;
- ol rómbo, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à ach töi quàter i làti lónch istès e i diagonài che i se tèa a metà e i se 'ncrùsia 'n del mès de la figüra;
- ol retàngol, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à i làti opòsti che i è lónch istès, a dù a dù, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài che i è lónghe stèse, i se tèa a metà tra de lùre e i se 'ncrùzia 'n del mès de la figüra;
- ol quadràt, che l'è ü paralelogràm e ü quadrilàter regolàr con töcc e quàter i làti lónch istès, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài i è lónghe stèse e i se 'ncrùzia tra de lùre in del mès de la figüra; ol quadràt l'è ü particolàr tipo de retàngol e de rómbo.
L'àrea d'ü paralelogràm[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per troà l'àrea d'ü paralelogràm gh'è de moltiplicà la bàze b per l'altèsa h:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Més
El més (en Lombàrt apò ol mìs; pluràl i mis) l'è 'n ünità de tép, dopràda 'ndèi calendàre e 'ndèi lönàre, lónga piö o méno come 'na lönasiù (29.53 dé), cioè 'l ciclo compléto de le fàzi de la lüna: per ezèmpe de lüna nöa a lüna nöa. De chel che sàlta fò de le ricérche dei archeòlogi, sömèa che l'òm el gàpe cumiciàt a cüntà i dé en relasiù a le fàzi de la lüna amò 'ndèl Paleolìtich.
El més lünar l'è amò 'ncö dopràt come bàze per divèrsi calendàre en tàte bànde del mónt.
El calendàre che se dopèra per la vìta civìl en Italia (el calendàre gregorià) el divìt l'an en dùdes més: Zenér, Febrér, Mars, Bril, Màgio, Zögn, Löj, Óst, Setèmber, Utùer, Noèmber e Dezèmber


text:
08/2011
Mister Badi versus Miss Berna
Il tema dad oz: Che dischan ils giuvens da las tschernas? Eau d'he 27 ans e duonna Baldina dal Chardun m'ho dumandeda da scriver qualchosa lotiers. Eau d'he però dubis. Prüm dubi: Sun eau insomma auncha giuvna? Seguond dubi: Cu dess eau savair che cha'ls giuvens dischan da las tschernas? Ad es nempe uschè ch'eau nu se!
Ils giuvens nu discuorran ün cun l'oter, ils giuvens scrivan Statusmeldungen sün Facebook ed ils giuvens faun filmins per Youtube. E che expriman ils giuvens lo? Eau nu se! Ad es üna têla massa illa rait cha's perda la survista, impustüt la survista sur da candidats u candidatas. Chi candidescha per "Mister Badi" e chi per il cussagl naziunel.
Ma melgrò tuot, l'internet nun es be ün caos totel, a do listess eir löins inua cha'd es miss tuot bel in uorden. Güsta scha vo per tschernas, am vain que adimmaint, do que la pagina smartvote.ch!
Fantastic, lo haun ils candidats e las candidatas respus a dumandas davart tuot ils champs politics, scu economia, politica sociela, budget da la confederaziun, l'armeda ed uschè inavaunt. Sch'eau respuond uossa a las listessas dumandas lura vain oura ün "match", voul dir, la u il politicher da mieus sömmis, quel u quella chi ho respus scu eau e chi fo dimena precis la politica chi plescha a me.
Uschè dvaintan las tschernas propi bubi. Eau cumainz a cliccer intuorn, schi, na, schi, na, forsa, unbedingt! E traritrara, zieva pochs minuts è'l oura, mieu candidat. U meglder dit, mia candidata! Ad es üna duonna chi ho respus bod scu eau. Sia tenuta politica correspuonda per 68% a mia. Na mel, eau sun però stutta cha que es güsta ella, üna duonna ch'eau nu vess prubabelmaing elet, melgrò ch'ella es üna cuntschainta, eau la d'he eir già inscuntreda: Cun ir a cuorrer aint il Fürstenwald a Cuira.
Ha, a do listess aunch'üna vita dadour l'internet, forsa cha vela la paina da guarder intuorn lo per candidats e candidatas adattedas. Üna buna conclusiun, u na? Eau la stögl güsta metter sün Facebook!
Chatrina Josty
07/2011
"Hello Kitty" – "hello creschieu"
El: "Eau crajaiva adüna cha saja il problem dals homens cha nu dvaintan mê creschieus, cha guardan auncha cun quaraunta Trickfilms e cha sunan bass in bands da rock fin cha sun grischs! Ma las duonnas nu sun bger megldras, faun partys per guarder insembel ‚Germanys Next Top Model'. Duonnas creschidas guardan da quellas emischiuns chi sun fattas per mattas da 15 ans. E lura lur abitaziuns, sömmis in rösa!"
Ella guarda intuorn in si'abitaziun, ella ho be cò e lo qualchosa rösa, que saro bain auncha permis.
El disch: "Hej e ‚Hello Kitty' quel giattin chi'd es sü dapertuot, sün risplis, etuis, telefonins, chotschas suot, stinvs, tuottas haun ‚Hello Kitty', la poppina da 3 mais e la duonna da 30 ans!"
"Mhm." Disch ella e sto sü per ir per ün magöl vin. Que nun es uschè simpel dad ir in chadafö sainza ch'el vezza che chi'd es sü sün sias chotschas da pigiama. "Hello Kitty" esa scrit cun grands custabs rösa e que eir auncha sül chül! Ma che dess'la be fer? A NU DAIVA ÜNGÜNAS OTRAS CHOTSCHAS DA PIGIAMA!
Chatrina Josty
02/2011
Tü vest cun me
Tü vest cun me,
eau'm dumand perche.
Tü riast dal dalet,
cur ch'eau d'he dit
ün pitschen gentil pled.
Chi sun eau be,
cha tü vest cun me?
Tü tuochast mia pel,
cur ch'eau pigl tieu maun
e giod il contact* bel.
Tü vest propi cun me,
eau'm dumand perche be.
Fritz Stieleke
Du gehst mit mir
Du gehst mit mir.
ich frage mich warum
Du lachst vor Freude,
wenn ich dir ein kleines, sanftes Wort
gesagt habe.
Wer bin ich nur,
dass du mit mir gehst?
Du berührst meine Haut,
wenn ich deine Hand nehme
und den schönen Kontakt genieße.
Du gehst wirklich mit mir,
ich frage mich warum nur.
*) Quista poesia es üna poesia sur da la schmüravaglia melcrettaivla, la schmüravaglia da gnir amo. La persuna chi discuorra do - sainza savair - la resposta sün sia egna dumanda. Ella vain ameda, perche ch'ella ama svess. La schmüravaglia, chi crescha perfin auncha fin a la fin da la poesia, es la cumprouva persvasiva da sieu entusiassem per l'umaun amo. Quist text voul musser cha l'entusiassem e l'amur dependan l'ün da l'oter. In quista poesia d'heja tschernieu il pled "contact" per exprimer duos chosas: la magia repetida dal prüm tucher ed il sentimaint dad esser i'l tact l'ün cun l'oter.
Dieses Gedicht ist ein Gedicht über das ungläubige Staunen, das Staunen darüber geliebt zu werden. Die Person, die in diesem Gedicht spricht, gibt selbst die Antwort auf ihre eigene Frage, ohne dies zu wissen. Sie wird geliebt, weil sie selbst liebt. Das Staunen, das sogar bis zum Schluss des Gedichtes noch wächst, ist der überzeugende Beweis ihrer Begeisterung für den geliebten Menschen. Dieser Text möchte zeigen, dass Begeisterung und Liebe sich einander bedingen. In diesem Gedicht habe ich das Wort "Kontakt" gewählt , um zwei Dinge auszudrücken: den wiederholten Zauber der ersten Berührung und das Gefühl, miteinander im Takt zu sein.


text:
Pedagogìa
La pedagogìa (pedagogia in itagliàṅ, da 'l gréc πaις, πaιδoς, "putèin" e aYw, "purtèr", "cunpagnèr", perché in dla Grécia antìga i sèruv i cunpagnèv'n i putèin a studièr) l'è la sièinsa ch'la stùddia el manéri 'd insgnèr, 'd educhèr, ed socialiśèr i putèin, i ragasōl, e in di ùltem tèimp, anca formèr i agìnt grand infintànt ch'a gh'sia quèl da imparèr e da spartìr insèm a chièter.
A s descòr ed pedagogìa generèla, ch'la pèinsa criticamèint a 'l riguèrd ed tut i śvùj edl'educasiòun, e anca ed tip ed pedagogìi specialiśèdi, c'ma quèla pre-scolèra, quèla di putèin, di ragasōl, di agìnta grand, quèla ed sert métod ed pedagogìsta famōś, cuma quèla edla Montessori, dal surèli Agazzi, e via descurènd. In del só anàliś e pinsèdi in sìm'a l'educasiòun, la pedagogìa, dop 'd avér tgnû a mèint ai probléma ch'la cata 'd lung ala strèda, la tin còunt di cunsìli e del solusiòun ch'i gh'śibìsen chegli ètri sièinsi socèli, cuma la psicologìa edl'educasiòun, la filośofìa edl'educasiòun, la sociologìa edl'educasiòun, la stòria edl'educasiòun, l'antropologìa, e vìa acsè.
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Pedagogìa
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Pedagogìa
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Pedagogìa»
Colegamèint estèren
- (IT) La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani.
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it.


text:
Perquai ha l'uffizi decidì da schlargiar la surpigliada dals custs tras l'assicuranza da basa. Fin uss vegnivan quests medicaments – Viekirax, Exviera ed Olysio – mo pajads a pazients cun in dir ferm donnegià. En Svizra pateschan tranter 80'000 e 100'000 persunas da hepatitis C.
Tractar mintg'onn 900 persunas dapli
Uschia duain en il futur radund 900 ulteriuras persunas vegnir tractadas cun ils medicaments sura numnads. Cun il schlargiament da la surpigliada dals custs suonda l’Uffizi federal da sanadad las recumandaziuns da spezialists.
RR novitads 11:30


text:
Curt, frestg e sin il punct: L’emissiun da televisiun «sil punct» infurmescha e tegna sin il current era durant la stad. Tras l’emissiun mainan alternant Livio Chistell, Livio Foffa, Victoria Haas ed Isabella Wieland. A moda divertenta e cumpacta vegn rapportà da quai che capita en Svizra Rumantscha ed il Grischun.
«sil punct» vegn emess dals 3 da fanadur fin ils 18 d’avust 2017 da glindesdi fin venderdi a las 17:50 sin SRF1. L’emissiun datti adina e dapertut era sin rtr.ch, las plattafurmas socialas ed en l’app Play RTR: a la riva, en curtin u sin l’acla.
- Radio Rumantsch: Qua na sun jau anc mai stà
- Festival da jazz a San Murezzan
- Cuntrasts: Chattar la fortuna en terras estras
- «Allegra Svizra»
- Ils novs vischins da Laax
- Il segund orizont
- Nós somos todos uma família
- Battaporta sin turnea


text:
Caro el me Pì,
chesta ta la perdune miä! Ta get el fideg de ciapatela co noalter e de dì che garessem fat nient per fa mia passà la «legge bavaglio contro le intercettazioni». Prope noalter che, quach a libertà de stampä, gòm la vistinä biancä come el librett del l’università de l’Umberto e i conti del Credinord. Ades te cönte come le ndada debù la störia.
Noalter gerem fat la propostö che chel che scultä, nsoma, l’investigatore, el ga de saigä la lenguä e pò l’ga de esser de la stessa bandä (provincia) de chel chel ve sculät, nsoma de l’intercettato. Te che ta ga set l’ingles e ta set international, tal capeset sübit. Se giù l’ga sa mia asè la lengua el capès mia be, coma sa dìs, la worldview, la Weltanschauung, del alter el ciapä en chancher dre a lôter nella tradusiù. Giù el parla dena marcä de auto (fò per dì la ford escort) e l’alter el capess p... (sa pol amö dila chela parolä che?) giù ga ocor el crick perché el gà busat la gòma, e l’alter el capes la "cricca"...
Töch pastes che sa podares fa a meno co la nostra proposta de legge. Sa capès che ocor pò la tradusiù de l’intercetasiù en töte le altre 50-60 lingue del nost paès... chestö per via del principio del federalismo linguistico e pö per fâ ndâ inach lo sviluppo economico, adès che ga pensä miä pö Scaiola. Ma quanch che Tremonti el ga scultàt la nosträ troadä, pense che ga egnes n’accident. Dopo che la gèra en pô pasadä, el se mitt la ma n’scsrsela, el la oltada e pirladä, l’ga trat forä gne un tulì e l’ga dit a l’Umberto «Scultem be’ schet car, meì ’nda ’ngiro col baaaj sola bocä che colle pesse söl de deddrè» (lü veramente l’ga dit sul devetano) e l’Umberto, chel’ga cör dör, el se sacrificat... en gràs da ròst.
Italians
Tradusiù de l’intercetasiü
mercoledì 16 giugno 2010
Caro el me Pì,


text:
Abresé: Esse ‘d cristian a veul dì d’avèj arseivù la grassia d’esse entà coma ‘d mèmber d dël pòpol sernù, dont le rèis a fongo ant l’antichità pì lontan-a. La Bibia a conta ‘d coj përsonagi e d’aveniment ch’a son ij pì amportant e la fondassion dë sto pòpol. La Bibia a l’é nòst pressios “liber ëd famija” ch’an parla nen mach ëd nòst Signor e Salvator Gesù Crist, ma ch’an presenta përsonagi emblemàtich tanme Abraham e Sara, ch’a son ëd modej ëd fej e d’angagg. Le leture bibliche dë sta sman-a a parlo dla preuva ‘d fej ch’a l’é stane sugetà Abraham an Génesi 22:1-14. Vëddoma.
Për ël cristian, la Bibia, soa còpia përsonal dla Bibia, a l’é quaicòsa ‘d motobin pressios. La Bibia a l’é pressiosa për ël cristian, a l’ha ‘n grand valor, nen mach përchè ch’a l’é la paròla ‘d Nosgnor, la paròla che Nosgnor a-j adressa, ma ‘dcò përchè ch’a l’é ël lìber dël pòpol ëd Nosgnor, ël pòpol che Nosgnor a l’ha ciamà ‘dcò mi a fene part, e che ‘l Batésin a n’é ‘l cacèt. ël sigil. A l’é për lòn ch’i podrìa bin dì che sto-sì a l’é nòst lìber, ël lìber ch’a conten nòstra stòria, la stòria dla nòstra gent. Ël cristian, an efet, a l’é cossient d’esse stàit ciamà a fé part d’un pòpol foravìa, ël pòpol ëd Nosgnor, un pòpol ch’a fonga soe rèis ant l’antichità la pì lontan-a, e ch’a l’é spantiasse, travers ij sécoj, an tut ël mond. Ant la Bibia ël cristian a trova le fondamente ‘d soa stòria e ‘d soa fej, soa Costitussion. Për ël mojen dla Bibia Nosgnor a-j parla. A l’é për lòn che ‘l cristian a les la Bibia con un riguard, un rispet, motobin grand, e ch’as ancalerìa mai a butela an question o a critichela, përchè lë Spirit Sant a-j dà la përsuasion ancreusa che lòn ch’a conten a l’é vrità.
Ant la Bibia ‘l cristian a treuva ij pare e le mare ‘d soa fej. Ël cristian a peul identifichesse con lor e con soe esperiense. Chiel a l’amprend da lor lòn ch’a sìa vive an comunion con Nosgnor e ‘d servilo. Ant la Bibia, dzurtut, ël cristian a treuva ‘l visagi ‘d sò Signor e Salavtor Gesù Crist, ch’a l’é prefigurà e nunsià ant ël Testament Vej, e peuj arvelà ant ij vangej e, a la fin, nunsià e dëspiegà an tut ël Testament Neuv.
Pensoma al përsonagi stòric d’Abraham. Quand che la Bibia an parla d’Abraham, is trovoma al cheur istess dla fej, prima ebràica e peuj cristian-a. Chiel a l’é nòst grand, nòstr antich ant la fej, “l’amis ëd Nosgnor” për ecelensa, ël model, l’esempi dla fej e dl’ubidiensa a Nosgnor. Vera, Nosgnor Gesù Crist a l’é bin pì grand d’Abraham e ‘d chëcchëssìa d’àutri, ma Nosgnor Dé a l’ha vorsù che Abraham a dventèissa un dij testimòni prinsipaj dla fej ch’a-j pias a Nosgnor.
La stòria d’Abraham a l’é un dij pì grand esempi ‘d lòn ch’a veul di d’avèj fej ant ël Dé ver e ch’a viv. Lesoma l’episòdi anté che la fej d’Abraham a l’é buà a la preuva. Nosgnor a-j ciama ‘d smon-e an sacrifissi pròpi col fieul ùnich che ch’el a-j vorìa tant bin, che chiel a l’avìa tant ëspetà e che, për motiv ëd soa vejëssa a pensava ‘d podej pì nen avèj. Col fieul a l’era stàit promëttuje e a l’avìa otnulo. É-lo ch’a sarìa stàit dispòst a arnunsieje se Nosgnor, coma ch’a l’ha fàit, a l’avrìa ciamaje d’arnunsieje?
Ël sacrifissi d’Isach. “Apress dë stj’aveniment, Nosgnor a l’ha butà a la preuva Abraham e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. A l’ha rëspondù: “I son sì”. Nosgnor a l’ha dije: “Pija tò fieul, tò fieul ùnich ch’it jë veule bin, Isach. Va ant ël teritori ‘d Morija e smonlo an sacrifissi complet ansima a la montagna che mi it mostrerai”. L’indoman, Abraham a l’é aussasse ‘d prima matin, a l’ha anslà l’aso, a l’ha pijà con chiel doi servitor e ‘l fieul Isach, a l’ha s-ciapà ‘l bòsch për ël sacrifissi complet e a l’é butasse an viagi anvers al leugh che Nosgnor a l’avia mostraje. Ël ters dì, Abraham a l’ha aussà j’euj e da lontan a l’ha vëddù col leugh. Antlora Abraham a l’ha dije ai sò servitor: “Fërmeve ambelessì con l’aso; mi e mè fieul i androma fin-a là ansima, is prostërneroma për adoré Nosgnor e peui i torneroma da vojàutri”. Abraham a l’ha pijà ‘l bòsch dl’olocàust e a l’ha carialo an sël fieul Isach, a l’ha pijà la brasa për ël feu e ‘l cotel, peui a l’han seguità tùit e doi ansema. Isach a l’ha dit a sò pare “Scota, pare”. Abraham a l’ha rësponduje: “Che veus-to, car ël mè fieul?”. A l’ha dije Isach: “I l’oma ‘l feu e ‘l bòsch për l’olocàust, ma andova ch’a l’é ‘l babero për l’olocàust?”. Abraham a l’ha rësponduje: “Car ël mè fieul! A sarà Nosgnor medésim a provëdde ‘l bebero për l’olocàust!”. Parèj a son rivà al leugh che Nosgnor a l’avìa mostraje. Ambelelì Abraham a l’ha tirà sù n’autar ëd pere, a l’ha piassaje ‘l bòsch. Peui a l’ha gropà ‘l fieul Isach e a l’ha posalo an sl’autar, dzura ‘l bòsch. Peui Abraham a l’ha dëstendù la man e a l’ha pijà ‘l cotel për sacrifiché sò fieul. Ma l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamalo dal cél e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. Chiel a l’ha rësponduje: “I son sì”. L’àngel a l’ha dije: “Àussa pa la man contra ‘l fieul e faje gnun mal! Adess i sai che ti ‘t l’has tëmma ‘d Nosgnor e it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich”. Antlora Abraham a l’ha aussà j’euj e a l’ha vëddù ‘n moton angavignà con ij còrn ant un busson. Abraham a l’é andàit a pijé ‘l moton e a l’ha smonulo an sacrifissi complet an leu dël fieul. Abraham a l’ha ciamà col leugh: “Nosgnor a provëdd”. A l’é për lòn che ancheuj ancora as dis: “An sla montagna Nosgnor a provëdd”. Peui l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamà dal cél Abraham për na sconda vira, e a l’ha dije: “I lo diso mi, ël Signor: già ch’it l’has fàit sossì, già ch’it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich, mi it ampinirai ‘d benedission, e i farai che toa dissendensa a sia numerosa parèj dle stèile dël cél, parèj dla sabia ch’a-i é an sla rivera dël mar. Ij tò dissendent a saran padron dle sità dij sò nemis ëd lor. Tùit ij pòpoj dla tèra as valèiran dël nòm ëd toa dissendensa për benedisse, përchè ti ‘t l’has fàit ubidiensa a lòn ch’it l’avìa comandate”. Apress ëd lòn, Abraham a l’é tornà dai sò servitor e tùit ansema a son butasse an marcia anvers Bersabéa. Abraham a l’é restà a vive a Bersabéa” (Génesi 22:1-14).
Ëd sicur as trata d’un racont ch’a fà bin ampression e a l’é lontan da nòstra sensibilità, ma a-i son ambelessì ‘d lession d’amprende motobin ëd pèis. I vorìa ancheuj mach fërmene ans lòn ch’a j’é a la fin dë sto racont, quand ch’as arferiss a Nosgnor Dé coma a col ch’a provëdd.
É-lo che vojàutri i l’eve quaicòsa che mai i sarìe dispòst a arnunsieje? Ant ël cas d’Abraham, col fieul ch’a l’avìa avù da Sara, soa fomna, a l’era l’l bin ël pì pressios ch’a l’avìa. Abraham a l’era ‘n chërdent. La fej e l’ubidiensa a Nosgnor a l’era motobin amportanta për chiel. Abraham a l’avìa la cossiensa che tut lòn ch’a l’era e a l’avìa a l’era ‘n don, un cadò, ‘d Nosgnor. Lòn ch’a l’era, contut, ël pì amportant për chiel? Ij beni ch’a l’avìa an abondansa, sò fieul, o Nosgnor Dé? Sarìa-lo stàit dispòst a sacrifiché fin-a sò fieul për amor ëd Nosgnor? La fej d’Abraham a l’é parèj butà a la preuva.
A l’ha da esse bin ciàir a nojàutri che për ij cristian la pràtica dël sacrifissi rituaj a l’é nen necessaria, nì Nosgnor an la ciamerà mai pì. Përchè? Përchè lòn ch’a l’ha fàit Nosgnor Gesù Crist quand ch’a l’é smonusse an sacrifissi e ch’a l’é mòrt an sla cros për fé l’espiassion dij nòstri pëccà e parèj arconciliene con Nosgnor, a l’é ‘l sacrifissi ùltim ch’a peul nen e ch’a l’ha nen da esse arpetù. Nosgnor Dé a na ciama e na ciamerà mai pì d’àutri: lolì a l’é bin ciàir an soa Paròla.
Ai temp d’Abraham, contut, ij sacrifissi rituaj a l’ero na pràtica ‘d tùit ij dì, përchè viva a l’era la cossiensa dla gent che tut lòn ch’i l’oma, e fin-a lòn ch’i vanioma con nòstr travaj, a l’é ‘n don dla grassia divin-a. Për ël mojen dij sacrifissi lor a esprimìo soa arconossensa e devossion a Nosgnor. Ancheuj i l’oma pì nen da manca ‘d fé ‘d sacrifissi ‘d cola sòrt-lì, ma l’idèja a resta l’istessa e nojàutri i pensoma mai a lòn, nen vera? Pì ‘d lòn, ij sacrifissi rituaj a l’ero n’espression dla cossiensa ‘d cola gent che lor, ansema a tuta l’umanità, a l’ero ‘d pecator ch’a l’avìo da manca ‘d ciamé ‘l përdon a Nosgnor e ij sacrifissi a n’ero ‘l mojen. Lor a savìo che j’uman a son dj’arviros a Nosgnor e che, dëdnans a chiel, i meritoma pròpi gnente, se nen d’esse castigà da Nosgnor. Lor a savìo ch’i podìo nen pretende d’avèj ëd dirit dnans a Nosgnor e che tut lòn ch’i l’oma i lo otnoma mach për soa grassia e misericòrdia. Tut a l’é grassia. Tùit ij përsonagi dla Bibia a rendo testimoniansa dë sta cossiensa che lor a l’avìo e che a nojàutri a manca dël tut. Nen vera? Pensé mach al përsonagi biblich ëd Giòb. Giòb a perd tùit ij sò beni e fin-a tùit ij sò fieuj. I podrìo pensé ch’as tratèissa ‘d na fatalità, ma Giòb, combin che sò dolor a fussa bin grand, a dis: “Patanù i son sortì dal vènter ëd mia mare e patanù i tornrai ant ël vènter ëd la tèra. Ël Signor a dà, ël Signor as lo arpija. Sìa benedèt sò nom!" (Giòb 1:21).
Nosgnor Dé a dis a Abraham d’arnunsié ‘d pianta a sò fieul, ël fieul dla promëssa. E chiel a ubidiss. A patiss motobin për lòn, ma a fà gnun-a discussion. Lòn ch’a dis Nosgnor as peul nen butesse an discussion e, s’a lo ciama, a l’ha bin da essje ‘n motiv, un motiv giust, un motiv che chiel a capiss nen, ma ch’a lo rispeta. Abraham a l’ha fiusa an Nosgnor. Nosgnor a l’avìa faje la promëssa ch’a l’avrìa avù col fieul, e adess as lo arpija. Abraham a pensa: “Nosgnor a l’é fedel, se col fieul chiel as l’arpija e ch’a meuir, Nosgnor a podrà bin torna deje la vita. Abraham a ubidiss, chiel a l’é n’òm ëd fej. La letra a j’Ebreo, ant ël Testament Neuv, a cost propòsit a fà sti coment-sì: “A l’é grassie a la fej che Abraham, butà a la preuva, a l’ha smonù Isach an sacrifissi. A l’era sò fieul ùnich ch’a l’avìa smonù, combin ch’a l’avèissa arseivù le promësse, Nosgnor a l’avìa dije: ‘La dissendensa ch’a porterà tò nòm a sarà cola d’Isach’. Abraham, contut, a l’avìa fàit ël rasonament che Nosgnor a l’avrìa bin podù arsussitelo dai mòrt; e a l’é stane, an efet, na sòrt d’arsurression, la manera ch’a l’ha vëduss-lo dé andaré” (Ebreo 11:17-19).
Nojàutri, arogant ch’i soma, gònfi d’orgheuj, i chërdoma d’avèj tùit i dirit e ‘d merité le benedission ëd Nosgnor. Quand ch’i scotoma dla grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, i l’arfudoma përchè i chërdoma d’esse già a pòst coma ch’i soma, o i chërdoma ch’a sia quaicòsa ch’a n’é dovùa, për nòstra bela facia… I chërdoma ‘d savejne da pì e ‘d mej che lòn ch’an dis Nosgnor an soa paròla. A nòstra onta, contut, i perdroma tut lòn ch’i l’oma, përchè l’òm o la fomna che Nosgnor a salva a l’é tanme Abraham, ch’a aronòss che tut a l’é për grassia, tut a l’é për fej, fej an col ch’a provëdd. E coma che Nosgnor a l’ha provëddù un sacrifissi an sostitussion a col d’Isach, për nojàutri Nosgnor a provëdd la grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, për tuti coj ch’as arpentisso dai sò pëccà e arvira e a buto soa fiusa mach an lòn ch’a l’ha fàir Gesù Crist, e mach an chiel, dësnò a sarìo bin përdù.
La stòria d’Abram a l’é donca pressiosa e na gran lession: a sta al cheur medésim dla fej an Nosgnor. Abraham a l’é dispost a privesse ëd lòn ch’a l’é pì pressios, se mach Nosgnor a-j lo ciama. Abraham a ubidiss combin che lòn che Nosgnor a-j ciama a smija insensà, ma cola-lì as arvelerà na preuva necessaria. Abraham a discut nen con Nosgnor e a l’ha fiusa ant soa fidelità. Abraham a sà che Nosgnor Dé a provëdd e lolì a sarà nen dësmentì. Abraham a ubidiss sensa ‘d riserve. Abraham a l’é nen un fanàtich religios, ma a l’ha cola fej che Nosgnor a-j pias. É-la ‘dcò la vòstra fèj? Arcordeve dla vira che n’òm a l’avìa ciamà a Gesù ëd varì sò fieul? “Antlora Gesù a l'ha dije: "Che veules-to dì con 'Se ti 't peude'? Tut a l'é possibil a coj ch'a chërdo!". D'amblé 'l pare dël fiolin a l'ha crià: "I chërdo pro, ma giutme a vince mia miscredensa!" (March 9:23-24).
Mia preghiera a l’é ch’i ciame a Nosgnor ëd deve la fej d’Abram, l’òm che a Nosgnor a-j pias.
Domenica 2 luglio 2017 - Quarta Domenica dopo Pentecoste
D’àutre leture për sta Duminica: Génesis 22:1-14; Salm 13; Roman 6:12-23; Maté 10:40-42


text:
Crosifission ëd Gesù. "N’òm ch’a passava da lì e ch'a tornava da la campagna, a l’han obligalo a porté chiel për un pò la cros ëd Gesù. A l'era 'n tal Simon ëd Cirene, pare ‘d Sander e ‘d Rufus. Parèj a l’han ëmnà Gesù ant ël leugh ch’a së s-ciama Gòlgota, ch’a veul dì “Leugh dël Crànio”. A l’han smonaje da bèive ‘d vin mës-cià con ëd mira, ma a l’ha nen vorsune. Apress d’avèj anciovà Gesù a la cros, a son dividusse soe vestimente, gieugandsje ai dà për vëdde lòn ch’a-j tocava a minca un ëd lor. A l’era neuv ore dla matin quand ch’a l’han crosificalo. A l’han ëdcò butà sla cros un cartel andoa ch’a l’avìo scrivuje la càusa ‘d soa condan-a, visadì: “Sto-sì a l’é ‘l rè dij Giudé”. Con chiel a l’han crosificà ‘dcò doi brigant, un a soa drita e l’àutr a soa mancin-a. A l’é compisse parèj la Scritura ch’a dis: “A l’han butalo ant ij rangh dij malfasent”] (Marco 15:21-28).Gesù a l'ha da porté da chiel an sle spale la trav grev dont a sarà pendù anciovà. A sarà peui fàita montè an orisontal an s'un pianton ch'a l'era già an sla colin-a dël Gòlgota e ch'a l'era servì an precedensa për d'àutri condanà. La trav a l'era greva daspërchila, ma la fatiga 'd Gesù a l'era afrosa: a l'avìa pa dormì cola neuit, a l'avìa la schin-a lacerà e sangianta për le tante foëttà ch'a l'avìa ciapà, a l'avìo s-gnacaje an sla testa na coron-a dë spin-e... Gesù a l'era bin n'òm goregn, ma, cobià ai patiment ëd sò spirit, as tratava 'd në sfòrs che bin pòchi d'àutri a l'avrìo podù toleré. Ij sò lagusin medésim as rendo cont che 'n tratament parèj a sarìa stàit tròp për chionque e alora a fòrso n'òm ch’a passava da lì e ch'a tornava da la campagna, a porté chiel për un pò la cros ëd Gesù.
Da la mira spiritual, contut, lòn che Gesù, an coj moment a l'era 'n camin a fé, a lo podìa fé mach chiel. Un qualsëssìa "agiùt", compassionèivol ch'a sìa, a sarìa nen pro bon. Mach Gesù a l'é col ch'a peul porté an sla schin-a l'inmens fardel dla conseguense penaj dij nòstri pëccà përch' i na sìo liberà. L'apòstol Pero a scriv: "Chiel medésim a l'ha portà nòsti pecà an sò còrp an sla cros parèj che nojàutri is dësbarasséisso dal pecà e i vivéisso na vita ëd giustissia. Për soe blëssure i seve stàit varì" (1 Pero 2:24).
A-j dan peuj da bèive ‘d vin mës-cià con ëd mira, ch'a l'era 'ntlora na sòrt d'anestétich dàit për compassion a coj ch'a j'ero condanà a meuire an sna cros. "Dà pitòst da bèive a coj ch'a son perdù, ëd vin a coj ch'a son ant l'amarëssa" (Proverbi 31:6). Gesù a l'ha pa vorsune. Gesù a scapa nen dai sò patiment, gnente a l'ha da pasié soa soferensa, coma se ritiress-ne a volèissa dì pa compì 'l but ch'a l'avìa acetane 'l destin. Bin àutr a l'é la san-a ch'a l'avrìa beivune. A Pero Gesù a l'avìa dije: "È-lo chi l'avrìa nen da bèive da la san-a ch'ël Pare a l'ha dame?" (Gioann 18:11). Ant ël dì darié dël Giudissi, ij pecator ch'a l'han pa pentisse a l'avran lor da "bèive" dal "cales" ëd l'ira 'd Nosgnor, com a dis l'Arvelassion: "a l’avrà da bèive ‘l vin dl’ira ‘d Nosgnor. L’ira ‘d Nosgnor a l’é stàita vërsà fin-a al làver dël càles" (Arvelassion 14:10). Ant ël moment dij patiment ëd Gesù an sla cros, contut, "ël vin ëd l'ira 'd Nosgnor" a lo bèiv chiel al pòst ëd coj che da cola ira a saran salvà: "Motobin ëd pì, an essend adess giustificà pr’ ël sangh ëd Crist, saromne ‘d sicur salvà dal castigh grassie a col’istess Gesù" (Roman 5:9)
Gesù a dventa parèj ël sacrifissi compì, complèt, fin-a soe vestimente a serviran për quaté quajcun d'àutr, l'istess che l'oferta 'd tut chiel medésim "a quata 'n baron ëd pëccà", coma dis Pero: "Dzortut, che vòstr amor l’un vers l’àutr a sìa sèmper caloros përché l’amor a coata motobin dij pecà" (1 Pero 4:8). A l'é për lòn che l'Apòstol a sclama: "Quanta gòj ch'a l'han coj ch'a l’han vëddù përdonesse soa dzubidiensa 'd lor e ij sò pecà butà fòra dla vista për sèmper. Quanta gòj ch'a-i sarà për coj ch'a l'han vëddù Nosgnor dëscanceleje ij pecà ch’a l'avìa pijane nòta ant sò liber!" (Roman 4:7-8).
La rason ëd la condan-a 'd Gesù, cola ch'a l'é? Chiel a l'é Rè, ma, pròpi coma ch'a disìa la paràbola 'd Gesù: "Ora, ij sò consitadin a lo detestavo, e për lòn a l’han mandaje dapress na delegassion për dì ch’a vorìo nen che collì a dventèissa sò rè" (Luca 19:14). La gent a l'era rivà a detestelo, pròpi coma ch'a càpita ancheuj për coj ch'a veulo fé 'd testa soa e ch'a vorìo nen che Nosgnor Dé a-j disèissa coma ch'a l'han da vive. Per lor Gesù a l'é "degn" d'esse butà a mòrt an tra doi brigant. A l'é pròpi parèj! I fieuj ëd cost mond a diso che Nosgnor a sarìa 'n "lader" ch'a "roba" la determinassion ch'a vorìo avèj ëd vive com a pias a lor! Nosgnor Dé, contut, a l'é 'l sovran legìtim dël cél e dla tèra, e gnun a peul pensé 'd podèj arviresse a soa autorità e scampé da sò giust giudissi. Ij sò fedej a séguito a canté fin-a al dì d'ancheuj lòn ch'a na fà la dëscrission ël lìber dl'Arvelassion, quand ch'an mostra ij salvà 'n cél ch'a canto: "A l'é degn l'Agnel ch'a l'é stàit ëscanà, d'arsèive la potensa, le richësse, la sapiensa, la fòrsa, l'onor, la glòria, e la benedission!" (Arvelassion 5:12).
A coj che arviros a Nosgnor a veulo pa esse, l'apòstol Pàul a scriv: "Ch'a i sia donca an vojàutri l'istèss sentiment ch'a-i era an Gesù Crist. Chiel, an efet, combin ch'a l'era Nosgnor, a l'ha nen considerà l'egualiansa con Dé coma queicòsa da ambranchesse, ma a l'é sveudasse, a l'é bassasse coma 'n servidor, a l'é dventà parèj 'd tùit j'àutri, òm fra j'òm. l'é umiliasse e a l'é dventà ubidient fin-a a meuire, ansi, gnente men-o che a meuire an s'na cros. A l'é 'dcò për lòn che Nosgnor a l'ha esaltalo fòra 'd mzura e ch'a l'ha daje 'n nòm ch'a l'é dzora 'd minca d’àutri nòm, parèj che al nòm ëd Gesù tùit as buto an ginojon - a fà nen anté ch’a sio: an cel, an tèra o sot-tèra, e che minca lenga a confëssa che Gesù Crist a l'é 'l Signor, a la glòria 'd Dé 'l Pare" (Filipéis 2:5-11).
Ël sacrifissi pì gran ch'a-j sìa a l'ha falo Gesù Crist e lòn ch'a l'ha pagà chiel a compiss nòstra salvassion l'ora che chiel a dventa nòst Signor e Salvator. A-i è nen d'àutr ch'a serva për scampé nòstra danassion, gnun d'àutr. I farìo bin a pijelo an sël sério!
PREGHIERA
Nosgnor! La rapresentassion ëd col òm, dësfigurà da le ferije e dont ël cheur a l'é brisà dai patiment, a l'é 'dnans ai mè euj. Ancora i sai nen dël tut comprende përchè a sìa stàit necessari tut lòn për salveme dai mè pëccà. Smon-e an cola manera tut chiel medésim! Ij mè pëcca a l'han da esse pròpi afros e fataj për na ròba parèj! Che mi i l'àbia na cossiensa sèmper pì granda 'd coma ch'a son grev ij mè pëccà, për ch'i peussa sèmper mèj apressié vàire ch'a-j sìa costà, al Crist, mia salvassion! Amen.
Dumìnica 4 d'Aost 2019 - Duminica apress la Parncòsta ch'a fà eut
Letture bibliche: Osea 11:1-11; Salm 107:1-9, 43; Colosséis 3:1-11; Luca 12:13-21
Preghiera
Nosgnor! Che toa misericòrdia ch'a mai ven a manch, a nétia e goerna toa Cesa; e, për motiv che la Cesa a peul nen vive an sicurëssa sensa tò agiut, ch'a sia goernà e governà sèmper për ël mojen ëd toa bontà; per Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.


text:
martedì 29 luglio 2014
"Òm ëd pòca fej, përché has-to dubità?"
Sùbit apress, Gesù a l'ha insistù ch'ij sò dissèpoj a montèisso ant la barca e passèisso prima 'd Chiel a l'àutra riva, antramentre che Chiel a l'avrìa congedà 'l pòpol. E quand ch'a l'ha avulo congedà, a l'é montà daspërchiel an sna montagna për preghé. Quand ch'a l'é vnua la sèira, a l'é restà là con gnun d'àutri. Ant ël mentre la barca a l'era già slontanasse da la riva e a l'era sbatùa da le onde, për motiv che 'l vent a l'era contrari. E quand che la neuit a l'era press che finìa Gesù a l'é vnù da lor an marciand an sl'eva dël lagh. E ij dissèpoj, an vëdendlo caminé an sl'eva, a son sbaruasse e a disìo: "A l'é 'n fantasma!" e dla tëmma ch'a l'avìo a son butasse a crijé. Nopà, tut sùbit Gesù a l'ha parlaje e a l'ha dije: "Avèj 'd corage, i son mi, avèj nen tëmma!". E Pé a-j dis: "Signor, s'a l'é ti, comanda ch'i vada da ti an caminand an sle onde". E Gesù a-j dis: "Ven!". E Pé, calà giu da la barca, a l'é butasse a caminé an sl'eva për andé da Gesù. Ma sicoma ch' ël vent a l'era fòrt, a l'é sburdìsse e, mentre ch'a fongava, a l'ha crijà: "Signor, salveme!". E sùbit Gesù a l'ha sporzuje la man e a l'ha ciapalo, and disand: "Òm ëd pòca fej, përché has-to dubità?" Quand ch'a son stàit montà ant la barca, 'l vent a l'é chità. Antlora, coj ch'a l'ero ant la barca, a l'han adoralo e a l'han dit: "Për sicur Ti 't ses ël Fieul ëd De". Peuj, passà ch'a son dëdlà dël lagh, a son vnù ant ël pais ëd Gennesaret. Quand che la gent ëd sto pais a l'han arconnossulo, a l'han falo a savèj daspërtut tut d'antorn e a-j portavo tùit ij sò malavi. E a lo pregavo 'd permëtte mach ch'a tochèisso 'l bòrd ëd soa vestimenta, e tùit coj ch'a l'han tocala a son stàit varì" (Maté 14:22-36).
venerdì 25 luglio 2014
Le paràbole dël Regn
A l'ha dije n'àutra paràbola: "Èl regn dël Cel a smija al chërsent che na fomna a pija e a mës-cia con tre mzure 'd farin-a, fin-a tant ch'a sia tut' alvà".
"Ël Regn dël cel a l'é tanme 'n tesòr stërmà ant un camp, che n'òm a l'ha trovà e a l'ha stërmà, e peuj, për la gòj ch'an n'ha, a vend tut lòn ch'a l'ha e a cata col camp.
Ancora, ël Regn dël cel a l'é tanme 'n mërcant ch'a va 'n serca 'd bele perle. Cand a l'ha trovà na perla 'd grand valor, a l'é andass-ne a vende tut lòn ch'a l'avìa e peuj a l'ha catala.
Ancora, ël Regn dël cel a l'é tanme na rèjt campà ant ël mar e ch'a ciapa ògni sòrt ëd pess. Quand ch'a l'é pien-a, ij pëscador a la tiro a riva, peuj assëtà ch'a son tut d'antorn, a buto 'l pess bon da banda andrinta dle cassiëtte e a campo via col ch'a l'é nen bon. A sarà parèj a la fin dël mond. J'àngej a rivran e a sern-ran ij giust dai gram, e a-j campran ij gram ant la fornas avisca, andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent.
Gesù a-j dis: "L'Eve capì tute ste còse?" E a l'han di-je: "Eh, Signor". Antlora Gesù a l'ha di-je: "A l'é për lòn che minca scriba ch'a sia bin istruì për ël Regn dël cel, a smija 'n padron ch'a gava fòra da sò tesòr ëd ròba neuva e' d ròba veja".
J'àutri test bìblich ch'a saran lesù ant le cese sta duminica a son:
sabato 19 luglio 2014
L'erba grama
Antlora Gesù a l'é slontanasse dal pòpol e a l'é intrà antëcà, e ij sò dissépoj a son vnù da Chiel e a l'han dije: "Spieghene la paràbola dël gramon ant ël camp". A l'ha risponduje: "Col ch'a l'ha sëmnà la bon-a smens a l'é 'l Fieul dl'Óm, Ël camp a l'é 'l mond; la bon-a smens a l'é la gent dël Regn. L'erba grama a l'é la gent dël malign, e 'l nemis ch'a-j sëmna a l'é 'l diav. La mësson a l'é la fin dël mond e ij mëssoné a l'é j'àngej. Tanme as sarbia l'erba grama e as la fa brusé, a sarà l'istess a la fin dël mond. Ë Fieul dl'Óm a mandrà ij sò àngej e lor a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust, e a-j campran ant la fornas avisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent. Antlora ij giust a bërlusëran com ël sol ant ël Regn ëd sò Pare. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente.
(Maté 13:24-30, 36-43) - https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/
domenica 13 luglio 2014
...për na supa d' lentìe!
Cand ch'as vend quejcòsa 'd pressios (e ch'as capìss nen ch'a l'é pressios) për na supa d' lentìe!
Giacòb e Esaù (Genesi 25:19-34)
"Costa-sì a l'é la stòria d'Isaac, fieul d'Abraham. Abraham a l'era 'l pare d'Isaac. Cand che Isaac a l'é rivà a quarant' ani, a l'é sposasse con Rebecca, la fija 'd Bètuel, l'Aramean, da Paddan-Aram, e seur ëd Laban, l'Aramean. Isaac a l'ha pregà 'l Signor për soa fomna, përché chila 'd masnà a podìa nen avèjne. Ël Signor a l'ha scotà soa preghiera e soa fomna Rebecca a l'é restà ansenta. Le masnà a l'era coma ch'as ruseisso andrinta a chila, e a l'ha dit: "Se le còse a saran sèmper parèj, i son nen certa ch'i veuj esse ansenta!" Antlora a l'ha ciamaje al Signor ël përchè 'd lòn ch'a capitava. Ël Signor a l'ha risponduje: "An tò vènter a-i é doi nassion, e doi pòpoj andrinta ti a saran divìs. Un pòpol a sarà pì fòrt che l'àutr, e 'l pì vej a sarà 'l servitor dël pì giovo. Cand a l'é rivà për Rebecca 'l temp ëd avèj, a son sortì da sò vènter doi binèj. Ël prim a l'era tut coatà 'd pluria rossa coma s'a fussa na vesta 'd pèil. Antlora a l'han ciamalo Esaù. Aprèss a l'è sortì sò frel. Cost-sì a l'avìa na man ch'a tenìa s-ciass ël garèt ëd Esaù e a l'han ciamalo Giacòb. Isaac a l'avia sessant' ani cand a son nassuje cole masnà. Cand che ij fiolin a son chërsù, Esaù a l'é dventà 'n cassador vajant, n'òm ch'a-j piasìa sté ant ij camp, e Giacòb a l'era pitòst n'òm pacìfich ch'a-j piasìa sté ant le tende. Israel a vorìa pì bin a Esaù, përché a chiel a-j piasìa 'l ziblé, ma Rebecca a vorìa pì bin a Giacòb. Àor Giacòb a l'avìa cusinà dla supa, e quand che Esaù a l'é tornà dai camp a l'avìa fam. Antlora a l'ha dit a Giacòb: "Dame 'n pòch ëd cola supa rossa - eh, sa ròba rossa - përch' i son afamà" (Cost-sì a l'é 'l motiv përché chiel a l'é 'dcò ciamà Edom). Ma Giacòb a l'ha replicà: "Prima vend-me tò drit a la primagenitura". "Varda," a dis Esaù, "I l'hai tanta fam da meuire. I sai nen còsa fene 'd na primagenitura". Ma Giacòb a-j dis: "Fame adèss un giurament". Antlora Esaù a l'ha faje 'n giurament e a l'ha vendù a Giacòb sò drit a la primagenitura. Antlora Giacòb a l'ha dàit a Esaù dël pan e dla supa 'd lentìe. Esaù a l'ha mangià e beivù, peuj a l'é ausasse e a l'é sortì. A l'é parèj che Esaù a l'ha dëspresià sò drit a la primagenitura.
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/genesi/genesi-25
Giacòb e Esaù (Genesi 25:19-34)
"Costa-sì a l'é la stòria d'Isaac, fieul d'Abraham. Abraham a l'era 'l pare d'Isaac. Cand che Isaac a l'é rivà a quarant' ani, a l'é sposasse con Rebecca, la fija 'd Bètuel, l'Aramean, da Paddan-Aram, e seur ëd Laban, l'Aramean. Isaac a l'ha pregà 'l Signor për soa fomna, përché chila 'd masnà a podìa nen avèjne. Ël Signor a l'ha scotà soa preghiera e soa fomna Rebecca a l'é restà ansenta. Le masnà a l'era coma ch'as ruseisso andrinta a chila, e a l'ha dit: "Se le còse a saran sèmper parèj, i son nen certa ch'i veuj esse ansenta!" Antlora a l'ha ciamaje al Signor ël përchè 'd lòn ch'a capitava. Ël Signor a l'ha risponduje: "An tò vènter a-i é doi nassion, e doi pòpoj andrinta ti a saran divìs. Un pòpol a sarà pì fòrt che l'àutr, e 'l pì vej a sarà 'l servitor dël pì giovo. Cand a l'é rivà për Rebecca 'l temp ëd avèj, a son sortì da sò vènter doi binèj. Ël prim a l'era tut coatà 'd pluria rossa coma s'a fussa na vesta 'd pèil. Antlora a l'han ciamalo Esaù. Aprèss a l'è sortì sò frel. Cost-sì a l'avìa na man ch'a tenìa s-ciass ël garèt ëd Esaù e a l'han ciamalo Giacòb. Isaac a l'avia sessant' ani cand a son nassuje cole masnà. Cand che ij fiolin a son chërsù, Esaù a l'é dventà 'n cassador vajant, n'òm ch'a-j piasìa sté ant ij camp, e Giacòb a l'era pitòst n'òm pacìfich ch'a-j piasìa sté ant le tende. Israel a vorìa pì bin a Esaù, përché a chiel a-j piasìa 'l ziblé, ma Rebecca a vorìa pì bin a Giacòb. Àor Giacòb a l'avìa cusinà dla supa, e quand che Esaù a l'é tornà dai camp a l'avìa fam. Antlora a l'ha dit a Giacòb: "Dame 'n pòch ëd cola supa rossa - eh, sa ròba rossa - përch' i son afamà" (Cost-sì a l'é 'l motiv përché chiel a l'é 'dcò ciamà Edom). Ma Giacòb a l'ha replicà: "Prima vend-me tò drit a la primagenitura". "Varda," a dis Esaù, "I l'hai tanta fam da meuire. I sai nen còsa fene 'd na primagenitura". Ma Giacòb a-j dis: "Fame adèss un giurament". Antlora Esaù a l'ha faje 'n giurament e a l'ha vendù a Giacòb sò drit a la primagenitura. Antlora Giacòb a l'ha dàit a Esaù dël pan e dla supa 'd lentìe. Esaù a l'ha mangià e beivù, peuj a l'é ausasse e a l'é sortì. A l'é parèj che Esaù a l'ha dëspresià sò drit a la primagenitura.
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/genesi/genesi-25
sabato 12 luglio 2014
[Progèt Bibia piemontèisa] La paràbola dël sëmnor (Maté 13:1-23), Duminica 13 Luj 2014
An col di-lì, dòp esse sortì dla ca, Gesù a l'é setasse davsin al lagh. Ma tut d'antorn a Chiel a l'é assemblasse tanta 'd cola gent, che Gesù a l'é montà ant na barca për setessie, antramentre che tuta la gent a stasìa an sla riva. A-j contava tante còse an dovrand ëd paràbole e a-j disìa:
"Scoté! Un sëmnor a l'è sortì për sëmné. E antramentre ch'a sëmnava, dla smëns a l'é cascà arlongh ël senté e j'osej a son vnù e a l'han divorala. D'àutra a l'é cascà ant un teren giarin, andoa ch'a j'era pòca tèra, e sùbit a l'é brojà përché 'l seul a l'era nen përfond. Quand ch'al sol a l'é levasse, nopà, ël broj a l'é brusatà përché a l'avia nen bastansa 'd rèis e a l'é sëccasse. D'àutra smëns a l'é cascà an mes dle ronze, le ronze a son chërsùe e a l'han stenzula. Ma d'àutra smëns a l'é cascà ant na bon-a tèra e a l'ha frutà 'd gran, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente".
Antlora ij dissèpoj a son avzinasse 'd Chiel e a l'han dije: "Përché ij parle-tu parèj për ëd paràbole?". A l'ha risponduje: "A vojàutri a l'é stàit acordà 'd conòsse ij segret dël regn dël cel, ma nen a lor, përché a col ch'a l'ha a sarà dàit ancora 'd pì e a n'avrà an abondansa, ma col ch'a l'ha pa nen, fin-a 'l pòch ch'a l'ha a-j sarà gavà. A l'é për costa rason ch'ij parlo an dovrand ëd paràbole, parèj ch'an vëdend a vëddo nen e ch'an sentend a sento e a capisso nen. A lor rësguard as compiss la professìa d'Isaia ch'a dis: 'Vojàutri i scotreve con atension, ma i capireve nen; i vardreve con atension ma i comprendreve mai, përché 'l cheur ëd sta gent-sì a l'é vnì gargh; a son dur d'orija e a l'han sarà j'euj, parèj che con ij sò euj a s-ciairo nen e con le soe orije a sento nen, con ël cheur a capisso nen, (e 'd conseguensa) as converto nen e mi i-j varisso nen'. I vòstri euj, nopà, a son beat përché a s-ciairo e vòstre orije a sento. Iv diso la vrità: tanti profeta e 'd gent giusta a l'avrio tant vorsù vëdde lòn che vojàutri i vëdde ma a l'han nen vëddulo, e sente le còse che vojàutri i sente e a l'han nen sentule.
Antlora scoté lòn ch'a veul dì la paràbola dël sëmnor. Quand che quejdun a scota la paròla dël regn e ch'a la capiss nen, ël malign a ven e as pòrta vìa lòn ch'a l'era stàit sëmnà an sò cheur: sosì a l'é la smëns ch'a l'era stàita sëmnà arlong ël senté. La smëns sëmnà ant un teren giairin, a l'é col ch'a scota la paròla e ch'a l'arsèiv sùbit con piasì, ma sicoma ch'a l'ha gnuna rèis an chiel istèss e a ten nen dur, quand ch'a ven-o dij sagrin o la persecussion për motiv dla paròla [soa fej] a resist nen e a ven a manché. La smëns sëmnà an mes dle ronze a l'é col ch'a scota la paròla ['d Nosgnor], ma ij crossi për le ròbe 'd sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla, parèj ch'a fruta nen. Ma coj ch'a l'han arseivù la smëns an bon-a tèra, a son coj ch'a scoto la Paròla e ch'a la capisso. Coj-li a dàn ëd frut, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta 'd lòn ch'a l'era stàit sëmnà" (Maté 13:1-23).
Tut ël capìto 13 as trova ambelessì
"Toa Paròla a l'é na lampia për ij mè pé e 'n lum pr' anluminé mè senté.
"Toa Paròla a l'é na lampia për ij mè pé e 'n lum pr' anluminé mè senté.
I l'hai fàit na promëssa pùblica: cola d' osservé toe giuste prescrission.
Quanti ch'a son ij mè sagrin! Signor: con toa Paròla torna a deme na vita.
Signor, it suplico: aceta l'oferta 'd làude ch'it faso bin volenté. Mostrame le toe prescrission.
Combin che mia vita a sìa sèmper an pericol, i dësmentio mai toa lej.
Dle canaje a stërmo dij trabucèt për antrubieme, ma mi i son pà andàit 'd sa e 'd là lontan dai tò precet.
La testimoniansa 'd tòa Paròla am la ten-o bon-a coma s'a fussa n'ardità da sgnor; am dà tanta gòj.
Con tut mè cheur, mi i ubidiraj ai tò statut fin-a la fin". (Salm 119:105-112).
sabato 5 luglio 2014
Leture bìbliche për Duminica 6 Luj 2014 [Proget Bibia piemontèisa]
Evangeli 'd Maté - Capìtol 11
Quand che Gesù a l'ha finì sti amaestrament a sò dodes dissèpoj, a l'é partisne da col pòst për andé a mostré e a prediché ant soe sità.
L'anvit ëd Gesù. An col temp là, Gesù a l'ha dit: "It ringrassio, Pare, Signor dël cel e dla tèra, për lòn ch' it l'has stërmà ste còse da coj ch'as chërdo d' savèj e d'esse inteligent e ch'it l'has arvelaje a le masnà. A l'é parèj, Pare, përchè parèj a l'é piasute. Ël Pare a l'ha dame tute le còse an man. Gnun a conòss ël Fiel sednò 'l Pare e gnun a conòss ël Pare sednò 'l Fieul e chi 'l Fieul a l'avrà bin vorsù féje st' arvelassion. Vnì da mi tùit vojàutri ch'i seve strach e carià, e mi iv daraj arpòs. Buteve an sël còl mè giov e amprendi da mi, ch'i son gentil e ùmil ëd cheur, e i trovreve l'arpòs che vòstr' ànime a l'han da manca, përchè mè giov a l'é 'n bel fé portelo e mè càrich a l'é nen ëd pèis".
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-neuv/evangeli-d-mat/mat-11
Salm 45
Ël Salm 45 a l'é 'n poema romàntich ch'a celebra le nòsse d'un re davìdich a na bela principëssa. Ël poeta a làuda 'l re për soa valentìa militar e angagg për la giustissia. A esorta la sposa a esse fidel al re, e a varda con spetativa 'l dì che 'l mariagi a sia benedì con na fiolansa regal. Ël Testament neuv a lo interpreta 'd manera spiritual coma prefigurassion dël trionf dël Crist e 'd sò "mariagi" con ël pòpol ëd coj ch'a saran salvà.
Per ël diretor dla mùsica, conforma 'l ton "Liri", dai Koraita, na poesia bin scrita, un cant d'amor. Na bela canson a dësborda da mè cheur.
Quand che Gesù a l'ha finì sti amaestrament a sò dodes dissèpoj, a l'é partisne da col pòst për andé a mostré e a prediché ant soe sità.
Gesù e Gioan Batista. Àor, Gioan, che ant la përson a l'avìa sentì parlé 'd lòn che 'l Crist a fasìa, a l'ha mandaje doi 'd sò dissèpoj për dije: "Ses-to Col ch'a dovìa ven-e, o s'i dovoma spetene n'àut?". E Gesù a-j rëspond: "Andé e fé vòsta relassion a Gioan ëd lòn ch'i l'eve vdù e sentì: Ij bòrgno a vëddo, ij sòp a marcio, ij lebros a son mondà, ij ciòrgn a sento, ij mòrt a son arsussità, e l'Evangèli a l'è predicà ai pòver". A l'é beat col ch'a sarà nen scandalisasse 'd mi". Antramente ch'as n'andasìo, Gesù a l'ha comensà a parlé a la gent ëd Gioan: "Còsa seve andàit a vëdde ant ël desert? Na cana sopatà dal vent? Ancora, còsa seve andàit a vëdde? N'òm vestì 'd manera spatussanta? Coj ch'a son vestì parèj a son ant ij palass reaj. Còs' i seve andàit a vëdde? Un profeta? Eh, iv diso, e 'd pì d'un profeta? Sto-sì a l'é col dël qual a l'é scrit: Vardé, iv mando mè ambassador dëdnans a ti ch ' at prontrà la strà. In vrità iv diso, che fra coj ch'a son nassù da na fomna, a-i é stàine gnun pì grand che Gioan Batista; ma 'l pì cit ant ël Regn ëd Nosgnor, a l'é fin-a pì grand che chiel. Dal temp ëd Gioan Batista fin-a 'l dì d'ancheuj, ël Regn dël ciel a l'ha sufrì violensa e a-i rivran coj ch'a lo ciapo a fòrsa; përchè tùit ij profeta e la lej a l'han profetisà fin-a a Gioan. E s'i veule capila, a l'é col-li l'Elìa ch'a dovia ven-e. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, ch'a senta. Ma a chi avraj-ne da paragoné sta generassion? A smija a coj fieuj ch'a stan setà 'n piassa e ch'a crijo l'un l'àutr: Për vojàutri i l'oma sonà la fluta e i l'eve nen balà. I l'oma cantà 'd canson da fé pioré e i l'eve nen piorà. Përché Gioan a l'é vnù e a l'ha nen smangiassà ni sbeivassà, e a diso: A l'é 'mposessà da 'n demòni. A l'é peuj vnù 'l Fieul dl'Òm ch'a mangia e a bèiv, e a diso: Vardé-là 'n mangion e 'n beivon, amis dj'esator dl'impòste e dij pecator. La sapiensa, nopà, a l'é stàita giustificà da soe euvre".
Guaj a cole sità ch'a veulo nen pentisse. Antlora Gesù a l'é butasse a 'rprocé a le sità, andoa a l'avìa fàit motobin ëd miracoj, ma ch'a l'ero nen pentisse. "Guaj a ti Corasin! Guaj a ti, Betsaida! Përché s'ij miracoj ch'a son operasse tra 'd voi a fusso rivà a Tir o a Sidon, lor a sarìo già da temp pentisse con ròbe 'd sac e ant la sënner. Ma it diso che ant ël Di dël Giudissi a sarà pì soportàbil për Tir e Sidon che për ti! E ti, Capèrnaum, ses-to stàita 'lvà fin-a al cel? No, ti 't saras campà giù fin-a 'nt l'Ades, përché se ij miracoj ch'a son stàit fàit an ti, a fusso rivà a Sòdoma, cola sità a sarìa ancora là ant ël dì d'ancheuj. Ma iv diso che ant ël Dì dël Giudissi, a sarà pì tolerabil për la region ëd Sòdoma che për ti".
L'anvit ëd Gesù. An col temp là, Gesù a l'ha dit: "It ringrassio, Pare, Signor dël cel e dla tèra, për lòn ch' it l'has stërmà ste còse da coj ch'as chërdo d' savèj e d'esse inteligent e ch'it l'has arvelaje a le masnà. A l'é parèj, Pare, përchè parèj a l'é piasute. Ël Pare a l'ha dame tute le còse an man. Gnun a conòss ël Fiel sednò 'l Pare e gnun a conòss ël Pare sednò 'l Fieul e chi 'l Fieul a l'avrà bin vorsù féje st' arvelassion. Vnì da mi tùit vojàutri ch'i seve strach e carià, e mi iv daraj arpòs. Buteve an sël còl mè giov e amprendi da mi, ch'i son gentil e ùmil ëd cheur, e i trovreve l'arpòs che vòstr' ànime a l'han da manca, përchè mè giov a l'é 'n bel fé portelo e mè càrich a l'é nen ëd pèis".
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-neuv/evangeli-d-mat/mat-11
Ël Salm 45 a l'é 'n poema romàntich ch'a celebra le nòsse d'un re davìdich a na bela principëssa. Ël poeta a làuda 'l re për soa valentìa militar e angagg për la giustissia. A esorta la sposa a esse fidel al re, e a varda con spetativa 'l dì che 'l mariagi a sia benedì con na fiolansa regal. Ël Testament neuv a lo interpreta 'd manera spiritual coma prefigurassion dël trionf dël Crist e 'd sò "mariagi" con ël pòpol ëd coj ch'a saran salvà.
Per ël diretor dla mùsica, conforma 'l ton "Liri", dai Koraita, na poesia bin scrita, un cant d'amor. Na bela canson a dësborda da mè cheur.
Mi i adressa costi vers a 'n re; mia lenga a l'é tanme na piuma d'un scriba an gamba.
Ti't ses l'òm pì bel ch'a-i sìa. Paròle 'd grassia a son stàite versà an sij tò làver: për sòn De at acòrda 'd benedission ch'a finìran mai.
Sangia ai tò fianch toa spa, ò gajard guerié; fate v
ëdde an tut tò splendor maestos.
Fate vëdde an tuta toa majestà e sie vitorios! Cavalca anans për fé trionfé la vrità e la giustissia, parèj che toa man drita a compissa dj'at potent.
Toe flecie a son molà e a intro drint' ai cheur dij nimis dël re. Ëd nassion a dròco ai tò pé.
Tò tròno, ò De, a sarà mai campà giù. Toa cavija regal a l'é na cavija 'd giustissia.
Ti 't l'has a cheur la giustissia e 't l'has an ghignon la malissia. A l'é për lòn che Nosgnor, tò De, a l'ha onzute con l'euli dla gòj e a l'ha butate pì àut che tùit ij tò compagn.
Toe vestimenta a son tute ampërfumà 'd mira, àloe e canela. Dai palass spatussant a ven na musica d'ëstrument a còrda ch'at fà avèj-ne gòj.
Antrames ij tò òspiti a-i é 'd principësse. Toa sposa a sta a tòa drita e a l'ha adòss giojera pressiosa fàita dl'òr ch'a ven da l'Ofir.
Scota, ò principëssa, varda e fà atension! Dësmentia dël tut ël paìs d'andoa ch'it ven-e e toa famija!
Antlora 'l re a sarà 'nciarmà da toa blëssa. Dòp tut, chiel a l'é 'l tò signor. Sie sogetà a chiel!
Dij sgnor da Tir a sërcran tò favor e at portran un cadò.
La principëssa a compariss an tut sò splendor: a l'ha adòss colan-e ëd perle e a l'é vestìa 'd brocard ornà d'òr.
Con ëd veste brodà chila a l'é scortà anvers ël re. Le damisele d'onor che la cudisso ven-o dapress a chila e at la pòrto.
L'argioissansa dla procession a l'é granda: adèss a intro ant ël palass dël re.
Ij tò fieuj a daran séguit a la dinastìa dij tò vej. Ti ij faras dij prinsi për tut ël paìs
Mi i proclamraj tò grandeur da generassion a generassion: antlora le nassion at laudran për sèmper.
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/salm/salm-45
Ti't ses l'òm pì bel ch'a-i sìa. Paròle 'd grassia a son stàite versà an sij tò làver: për sòn De at acòrda 'd benedission ch'a finìran mai.
Sangia ai tò fianch toa spa, ò gajard guerié; fate v
ëdde an tut tò splendor maestos.
Fate vëdde an tuta toa majestà e sie vitorios! Cavalca anans për fé trionfé la vrità e la giustissia, parèj che toa man drita a compissa dj'at potent.
Toe flecie a son molà e a intro drint' ai cheur dij nimis dël re. Ëd nassion a dròco ai tò pé.
Tò tròno, ò De, a sarà mai campà giù. Toa cavija regal a l'é na cavija 'd giustissia.
Ti 't l'has a cheur la giustissia e 't l'has an ghignon la malissia. A l'é për lòn che Nosgnor, tò De, a l'ha onzute con l'euli dla gòj e a l'ha butate pì àut che tùit ij tò compagn.
Toe vestimenta a son tute ampërfumà 'd mira, àloe e canela. Dai palass spatussant a ven na musica d'ëstrument a còrda ch'at fà avèj-ne gòj.
Antrames ij tò òspiti a-i é 'd principësse. Toa sposa a sta a tòa drita e a l'ha adòss giojera pressiosa fàita dl'òr ch'a ven da l'Ofir.
Scota, ò principëssa, varda e fà atension! Dësmentia dël tut ël paìs d'andoa ch'it ven-e e toa famija!
Antlora 'l re a sarà 'nciarmà da toa blëssa. Dòp tut, chiel a l'é 'l tò signor. Sie sogetà a chiel!
Dij sgnor da Tir a sërcran tò favor e at portran un cadò.
La principëssa a compariss an tut sò splendor: a l'ha adòss colan-e ëd perle e a l'é vestìa 'd brocard ornà d'òr.
Con ëd veste brodà chila a l'é scortà anvers ël re. Le damisele d'onor che la cudisso ven-o dapress a chila e at la pòrto.
L'argioissansa dla procession a l'é granda: adèss a intro ant ël palass dël re.
Ij tò fieuj a daran séguit a la dinastìa dij tò vej. Ti ij faras dij prinsi për tut ël paìs
Mi i proclamraj tò grandeur da generassion a generassion: antlora le nassion at laudran për sèmper.
https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/salm/salm-45
Iscriviti a: Post (Atom)


text:
Sant Imbù
Sant Imbù l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'è 'n de la Al d'Emagna sö i rie del Imagna.
El g'ha 'na popolasiù de Erùr: Còdice sbagliàt016 192 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 10,8 km² e 'na densità de popolasiù de Eror ëd l'espression: operator < pa spetà ab./km².
Ol paìs l' se tróa a 25 km de la sità e a 412 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bedoléta, Berbèn, Brembila, Còrna, Còsta Imagna, Róncola, Röda e Alsèca.
De èt[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol santuare de la Madóna de la Cornabüsa che cóme l' dis pò 'l nòm l'è dét in d'öna còrna de la montagna.
I tèrme de la "Villa delle Ortensie".
Evulusiù demogràfega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sant Imbù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
27 07
Ol dé 27 de löi l'è 'l 208 ( 209 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 158 dé a finí l'an.
Ul dí 27 de löi al è ul dí da pòost 208 ( 209 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 158 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
1710 - Almenar (ol Segrià): i tröpe Catalane i trà zò i borbòneghe, ch'i se ved obligade a abandoná ol Principat (guèra de Sücessiú).
1977 - Ol stat Spagnöl al ratifica ol Pat Internassiunal di Drecc Civils e Polítegh, che, in del sò Artícol 1, al proclama: Töcc i pòpol i gh'a ol drecc a l'autodeterminassiú.
Nassimenc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
1276 - València: Jaume I, rei de València, Mallorca e Aragó e cunt de Barcelona.
Feste[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
L Almanach Ladin
Control de la velozità te paìsc
Chisc dis passé sun stradon tel paìsc de Soraga l’é stat metù cater colombeles pomaranc, cheles che vegn chiamèdes speed check, che controla la velozità di auti. Les fèsc pèrt de n projet più slarià fora de control del trafich e de la velozità di auti che l’aministrazion de Comun enten portèr inant ajache te l’ultim temp i é stac desvalives i azidenc sozedui sun stradon.
De più su La Usc 42 di 23 de otober
»Nëus litadëures saron totli, ma nia totli defin!«
Furnadoia Mont de Sëuc: stluta
La declarazion tratant la nuet
Te vigni caje él da scrì fora la declarazion deda fora dal Ministerium di Interns, n model che recorda avisa duta chela ciadeina de declarazions che les persones tla Talia messova avei pera d’aisciuda.
Chilò podeise desćiarié o scrì fora la declarazion:
https://www.interno.gov.it/sites/default/files/2020-10/modello_autodichiarazione_editabile_ottobre_2020.pdf
N iade "forainsom" le monn
"An dess cumpré emoziuns y nia cosses", dij n proverb. Tröc jogn "se cumpra" chëstes emoziuns fajon na esperiënza de plü mëisc foradecá, dalunc da ciasa. Insciö ince Timothy Davare da La Ila, che é sté cun so compagn Ivan Canins da Badia por 10 mëisc tla Zelanda Nöia. Timothy á 20 agn. Do les scores d’oblianza él jü a Sterzing a fá le Lizeum Scientifich cun orientamënt sportif. La maturité ál arjunt l’ann passé y do chësc travert orôl se tó na palsa por fá na esperiënza delá dal monn. Al é pié ...
Urtijëi: na bela festa per i 80 ani
Concors Andreas »Polonët: premiada la creativité dei tosac
Ai 27 de setember de chëst ann l é sté fat sal Taulac la premiazion del Concors »Andreas Crepaz Polonët«, resservé ai tosac de le elementari e de le mesane da Fodom. L concors l é sté dassën volù da Dorothea Crepaz, neza de Andrea Polonët nasciù a Carpac ntel 1877 e mort a Hall in Tirol ntel 1963.
Deplù te la edizion dl 23 de otober
Se doventa veies, l’é ‘normal’
»Ogne tant mia mare, còme che ge sozet bendeché a chi che padisc de Alzheimer, no la era bona de recognoscer sova majon e la voleva a ogne cost jir a ciasa. Ge dir che chela l’era ciasa sova, e magari se enirar, no joava a nia, demò a star mal dute doi. Da nosseche ora è capì che bastava se regolar, ge dir ‘va ben, gei che jon’: se fajeane na picola tonda e dapò canche rueane de retorn la jiva int zenza problemes te sova ciasa e l’era dut a post.«
Chesta picola testimonianza, portèda da una de ...
»A Urtijëi sciche a Bulsan«
Anticovid–19: Regoles nöies de restriziun tla Talia y te Südtirol
Desposiziuns por Südtirol
Ciamó n’eseres nia publicades, mo ares podess gní bele insnöt o indoman. Südtirol surantol en gran pert les desposiziuns nazionales de restriziun por le Covid–19 che vá en forza indoman, le de 26 de otober, y dess avëi valüta (insciö él naota preodü) cina ai 24 de novëmber 2020.
Les novités a desferënzia dl ordin nazional podess valëi por la gastronomia: bars pó tigní davert cina les 20:00, restoranc cina les 22:00. Dales 18:00 inant – insciö él bele sëgn – dess i ghesć ...
Ói bun a Di y ales porsones sciöche a te instës
Dal Vangel do San Matí, 22, 34 – 40
Te chël tëmp, canche i farisés â aldí, che Gejú â metü a scuté i saduzés, s’ái abiné adöm pro d’ël. Un de d’ëi, n studié dla lege, orô le mëte ala proa y l’á damané: »Maester, ci comandamënt tla lege é pa le plü important?« Al ti á respognü: »Te desses ti orëi bun al Signur, to Di, cun döt le cör, cun döta l’anima y cun düc tü pinsiers. Chësc é le plü important y le pröm comandamënt. Important anfat é le secundo: Te desses ti orëi bun a to proscim ...
Na vita zënza problems de dependënza
Ai 5 d’otober él sté a Corvara le psicologh dr. Edmund Senoner, che laora a Bad Bachgart, che á tigní n referat dal titul "Na vita sana zënza problems de dependënza". Le tema á descedé gran interes da pert dla jënt che á tut pert. Vigni porsona á so stil de vita, na identité che la caraterisëia. Y le stil de vita pó gní influenzé da tröpes cosses, nia dagnora positives, p.ej. la maladoranza de medejines, di media y dl smartphone – che nes deura le monn tla man, le consum de sostanzes sciöche ...
Schi Club Gherdëina: inò resultac de marueia
Par se pensà de Riccardo Bonn
L é pasà un grun de anes da chel di che el marescial de i carabiniere Riccardo Bonn 'l é morto in Anpezo, ma 'l é ancora tropa śente che se pensa de el.
Deplù te la edizion dl 23 de otober
Virgilio: anter emozions, èrt e spirit
Na fona sensibilità l’é chela che vegn al luster tolan te man i scric di diaries lascé da Virgilio Soraperra de la Zoch. Desvaliva piates de chisc codejìe smarii dal temp embombides da la schertura fora de anter de l’artist fèsc bela parbuda sul liber prejentà te chino Marmolèda de Cianacei en sabeda ai 17 de otober da les cinch domesdì. La familia Soraperra con l didament del filantrop Gianfranco Traverso à volù meter per scrit l’èrt de l’artist e la scomenzadiva l’à abù dassen n gran suzess.
L ...
Corona: 4 caji nüs tla Ladinia
Tles ultimes 24 ores él gnü pormez tl Südtirol indó 277 caji nüs de coronavirus, sön 2.209 tampons. Chësc ó dí che le 12,54% di tampons é resultá positifs.
Le numer de paziënc che vëgn mediá ti reparc normai di spitoi é jü zoruch da 112 a 102. Le numer de paziënc che adora terapia intensiva é passé da 11 a 12.
Cater caji nüs tla Ladinia
Do che al ê bele tles statistiches di 24 d’otober gnü pormez n caje nü tl comun de Corvara, n’él tles statistiches da incö gnü pormez 4: ciamó 1 a Corvara, 2 ...
Mituns stlüc fora: geniturs s’organisëia
Vaziné o nia vaziné? Chësc é n tema dër debatü y la dërta resposta n’ái iö nia. Mo ci che é dessigü vëi é che vigni genitur ó ma le miú por sü mituns. Massa gonot vëgn indere i mituns penalisá da leges y dezijiuns di gragn. Insciö éra stada en chësc altonn, canche tröc mituns y mitans – ince tla Val Badia – n’á nia plü podü gní tuc sö tles scolines. A scora bëgn, deache le dërt y dovëi al’istruziun vá sura döt chësc fora. Tröc geniturs, en dificolté, ti á lascé fá ai mituns les vazinaziuns ...


text:
Claudio Monteverdi, il grond cumponist ed animatur da la musica dal 17avel tschientaner, ha scrit divers plants. Il pli extraordinari è quel la Penelope, la regina d’Itaka, che spetga dapli 20 onns a ses um Ulisse che duess turnar a la guerra da Troja.
L’amur mo desiderada enstagl che realisada è la meglra raschun per in plant. Cun planscher san ins carmalar e nagin fa quai musicalmain pli commovent che Penelope: Tut turna puspè en noss mund, la primavaira sco l’enviern, mo ti, daco na turnas ti betg?


text:
Lengua Islandesa
L'islandes (nom nativ íslenska) l'è una lengua del ram Nord Germanic, e l'è la lengua de l'Islanda. I so parent püssè stret j'hinn i dialett nurveges ucidental.
L'islandes el gh'ha un bel po' d'inflession gramatical ins i nom, al cuntrari dla magiur part di lengu dl'Europa ucidental. El gh'a un sistema numinal paragunabil a qul del Latin, o mej incura del Nors Antich.
Dati StorichModifiché
A l'è na lengua indoeuropea dal ramm di lengu gérmànich. Giamò che i geent che'i parlaven l'Islandes i hènn mai na via da l'Islànda, la lengua l'è restada l'istessa ch'a l'eva 200 ann fa. Da fatt se'n abitaant da l'Islanda al legia vüna di stori nordich, anca se al se trata da'n test scrivüü in dal IX° secul d.C., al pò capill. Restaant isulada cum'al è, l'Islandees al è propi restaa cungelàa in dal temp; dunca quan che sa parla cunt'un islandes sa def savé che s'è dré parlà la stesa lengua che i pupulaziun germanich i parlavan mila e pasa ann fa.
GramaticaModifiché
La gramatica islandesa l'é mia vüna di püsé facil a'mparà. A l'è dabon multu antica e la üsa ul caso. A diferenza da tanti altri lengu germanich muderni, al à preservàa na declinaziun verbala par persona e mia sulament par modu e teemp. Da püssee la üsa ul congiuntif, che i altri lengu i han perdüü.
I PronommModifiché
Ti = þú
Lü = hann
Lee = hún
Al = það
Nüm = við
Vi = þið
I = þeir/þær/þau
(chi a ghè da besögn che sa faga na tabéla).
Al Pader Noster IslandésModifiché
Faðir vor, þú sem er á himnum.
Helgist þitt nafn,
til komi þitt ríki,
verði þinn vilji,
svo á jörðu sem á himni.
Gef oss í dag vort daglegt brauð.
Fyrirgef oss vorar skuldir,
svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum.
Og eigi leið þú oss í freistni,
heldur frelsa oss frá illu, amen.


text:
cuntegn
Exteriur
-
Appel a l'umilitad
En sia pregia da la notg da Pasca ha il papa appelà als carstgauns d'esser umilitaivels e mudests. I saja da surmuntar las atgnas segirtads cumadaivlas, la letargia e l'indifferenza ha ditg il pontifex. Plinavant ha papa Francestg appelà da sa sbassar, da descender dal podest da l'agen ego losch.
Ils carstgauns stoppian renconuscher quai ch'els sajan vairamain: creatiras cun privilegis e mancanzas, putgants che dovrian il perdun ha ditg il papa che ha festivà la notg da Pasca cun millis cartents en il dom da son Peder.
RR novitads 06:00


text:
L’Uniun europeica e la Gronda Britannia èn vegnidas d'accord davart ina perioda da transiziun che cuzza davent da la sortida dal Brexit il mars 2019 enfin il 2020. Quai ha il negoziader da l'Uniun europeica Michel Barnier ditg davant las medias a Brüssel.
En questa perioda da transiziun duai la Gronda Britannia vinavant resguardar las reglas da l'Uniun europeica. Er las contribuziuns finanzialas a Brüssel duain durant questa perioda anc betg scrudar. Persuenter ha la gronda Britannia durant quel temp access al martgà da l'UE e resta part da l'uniun da dazis. Durant quella perioda duain ins lura er negoziar davart las relaziuns a lunga vista.
Part d'ina cunvegna extendida
Definitivamain va la perioda da transiziun pir en vigur cun ina cunvegna da sortida pli extendida. Tar la gronda part dals puncts da la cunvegna sajan ins gia d'accord. I dettia però anc puncts da negoziaziun. Enfin l'october 2018 duai la cunvegna esser sut tetg.
RR novitads 15:00


text:
Le iade se à portè en pröma a Mezzocorona, ola che i partezipanc à podü odëi scioche al vëgn fat le spumante. La cianoa de Mezzocorona é öna dles maius cooperatives trentines y é na cianoa dër moderna. A marëna sunse jüs al ciastel Toblino te en salf cun en balcun sön le lêch de Toblino.
Un ciafé dër na bona marëna arjignada ca cun produc locai. Domisdé por ultimo denant che pié indô pié zoruch a ciasa, un vijité le Messner Mountain Museum a Firmian, che é ince stada na gran bela esperiënza. Döt adöm él stè na jita dër plajora y garatada.


text:
A chaschun dal di deditgà a la Svizra ha Leuthard ditg, che svilups tecnologics e decisiuns politicas effectueschian midadas fundamentalas sin il sectur da l'energia. I vegnia adina pli impurtant da colliar finamiras economicas ed ecologicas.
La Svizra resguardia omadus aspects tar la transfurmaziun dal sistem d'energia. Il pajais protegia l’ambient ed il clima cun reducir la dependenza da l’energia fossila e sa concentrar sin tecnologias effizientas, ha declerà la presidenta da la Confederaziun.
Svizra fa sin «Flower Power»
La Svizra è represchentada en il Kasachstan cun il pavigliun «Flower Power». Là sa deditgeschan quatter chasas tematicas als temas effizienza d’energia, energias regenerablas e management global da l’aua. Quai cun in’exposiziun interactiva.
RR novitads 18:00


text:
Castelnóv
Artéccol in dialètt mudnés
Castelnóv (Castelnuovo Rangone in italiàn) l'è un cumùn ed 14.084 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pròsper · San Pussidòni · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Biel/Bienne
Biel/Bienne a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 21.20 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 51203 abitant.
El cumün de Biel/Bienne al se tröva a una altitüden de 434 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Brügg, Ipsach, Evilard, Nidau, Orpund, Orvin, Pieterlen, Port, Safnern, Twann-Tüscherz, Vauffelin.
Galeria de fotoModifiché
el fiümm Suze
ReferencesModifiché
Ligam de föModifiché
- Sit ufizial de Biel/Bienne
- Tourism Biel Seeland
- Biel/Bienne in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Biel International Chess Festival
- Federation of the Swiss Watch Industry FH
- Chamber of economy Biel-Seeland


text:
Wittenbach
Wittenbach a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de San Gal, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.22 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 9431 abitant.
El cumün de Wittenbach al se tröva a una altitüden de 603 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berg, Gaiserwald, Häggenschwil, Mörschwil, Roggwil (TG), San Gal, Waldkirch. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Wittenbach l'è menziunaa la prima volta in d'un docüment de l'ann 1297 col nom de Witebach.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Wittenbach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Lavurs
Practicists e practicistas da transports sin via exequeschan transports che san vegnir fatgs da vehichels da la categoria dal permiss B/BE. Tar quels tutgan per exempel autos da furniziun e vehichels a motor levs cun chars annexs. Els retschaivan incumbensas e planiseschan il transport.
Avant il transport controlleschan practicists da transports sin via il stadi dal vehichel attribuì. Els tschernan il traject, calculeschan il temp da viadi ed il temp che vegn utilisà per chargiar e stgargiar. Sinaquai chargian els la rauba e la furneschan a la clientella.
Practicists da transports sin via èn responsabels che lur vehichels èn adina en in bun stadi. Sch’els chattan in disturbi u sch’els han ina panna, emprovan els da far ina reparatura. Els cloman agid, sch’els na san betg reparar il vehichel.
Practicists da transports sin via lavuran fitg exact, cunquai che in’inattenziun po avair consequenzas terriblas. Cunzunt en il traffic ston els sa concentrar e resguardar las directivas per evitar ils privels per sasezs ed autras persunas.
Practicists da transports lavuran independentamain ed èn conscients da la responsabladad. Els han ina savida tecnica, inschign manual e plaschair vi dal contact cun la glieud. Ultra da quai resguardan els las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient e da la sanadad sco era davart la segirezza da la lavur.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 4-2-2014
Durada
2 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da l’industria dal transport sin via
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- execuziun da transports
- garanzia dal mantegniment, da la segirezza e da la protecziun da l’ambient
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Vegliadetgna minimala a l’entschatta da la furmaziun
Premissa per ina furmaziun è la vegliadetgna minimala da 17 onns (di da referenza: 30 da november dal 1. onn d'emprendissadi).
Diplom
Attestat federal professiunal "practicist / practicista da transports sin via AFP"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns da basa
Pretensiuns
- enclegientscha tecnica
- inschign manual
- capacitad da giuditgar e da decider
- independenza
- plaschair da contacts
- talent d’organisar
- flexibilitad pertutgant il temp da lavur
- fidadadad
- senn da responsabladad
- buna sanadad e buna fitness
- plaschair vi da l’esser per via
- abilitad da lavurar en in team
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e scolas professiunalas sco era dal Schweizerischer Nutzfahrzeugverband ASTAG
Spezialist / Spezialista da transports sin via AFQ
practicists da transports sin via AFP pon frequentar ina furmaziun scursanida sco spezialists da transports sin via AFQ (entrada al 2. onn da furmaziun da basa).
Suenter quella scolaziun han els las medemas pussaivladads da furmaziun supplementara sco spezialists da transports sin via AFQ.
Cundiziuns da lavur
Practicists da transports sin via lavuran en interpresas da mastergnanza, da transport e da l’industria. Els èn fitg libers en lur lavur. Tuttina han els ina gronda responsabladad envers ils participants al traffic, la clientella e la vitgira.
Ulteriuras infurmaziuns
ASTAG Schweiz. Nutzfahrzeugverband
Wölflistr. 5
3006 Bern
URL: www.profis-on-tour.ch


text: «Tranter il 1500 ed il 1950 hai dà blers picturs en la regiun da la Svizra. Blers artists da derivanza svizra han chattà gudogn e success en auters pajais. Mo paucs èn dentant daventads impurtants, la gronda part è sa cuntentada cun la mediocritad che satisfascheva lur clientella. I ha dà centers d’art regiunals, ma ins n’ha mai fundà in’academia. Durant tut las midadas da las tendenzas artisticas en Europa n’ha la Svizra mai gì ina posiziun dominanta.» Uschia descriva l’autur dal sisavel tom da l’«Ars Helvetica», il professer d’istorgia d’art Oskar Bätschmann, la situaziun dals picturs e picturas dapi il temp medieval e la pictura da l’epoca moderna. [Tenor AH VI].


text:
Malaga
Màlaga (Málaga in spagnöl; Malaca in latin) a l'è una cità de l'Andalusia, al süd de la Spagna.
La gh'ha 561.250 abitant (2007), 1.100.000 se cüntum tüta l'area metrupulitana.
Geugrafia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Màlaga a l'è in sül mar Mediterani, pressapoch a 100 km a est del Strecc de Gibiltera .
A l'è un port impurtant e la capital cultürala e ecunomiga e la Costa del Suu.
Aministraziun[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è el Francisco de la Torre Prados.
Cità gemelaa[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Màlaga a l'è gemelada cun:
- El Ayun, Repüblica Araba Saharawi Demucratica
- Erfurt, Germania
- Faro, Purtugal
- Mobile, Alabama, Stat Ünì d'America
- Tiro, Liban


text:
Ümléna
L'Ümléna (piemuntes: Lomelin-a; italian: Lomellina) l'è una part de la Pianüra Padana ch'la se tröva int la Lumbardia sud-uccidental tra: el Sesia a punent, el Po a punent e a sud, el Tisin a levant. Gh'è 57 cumün ch'i fan part de l'Ümléna, e Vigeven l'è el center püssè impurtant. El nom el vegna da "Lümé", che l'è un pajis de la zona. L'Ümléna l'è cunussüü per la cultivazion del ris. In l'Ümléna se parla ul Dialet Ümléen.
Cumün de l'Ümléna[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lagna, Albunes, Burgh San Sir, Brem, Candia, Carbunara, Cassö, Castel, Castelnöv, Cava, Saree, Cergnagh, Cilavegna, Cunfienza, Cozz, Duren, Ferera Erbugnon, Frascarö, Galiavula, Gambarana, Gambulò, Garlasch, Gravelona, Grüpel, Langüsch, Lümel, Med, Mezzana, Mezzana Rebaton, Murtara, Nicorev, Ulevan, Utubian, Palester, Parona, Piev d'Albignö, La Piev, Rusasch, San Giorg, San Nazar, Sant'Angel, Sartirana, Scaldasù, Semiana, Sum, Suard, La Tur, Trumel, Valegg, Val, Velezz, Vigeven, La Vila, Vilanöva, Zem, Zerbulò, Zinasch.


text:
Sch'ils rapports sa verifitgeschian lura sa tractia d'in crim da guerra ha ditg l'incumbensà spezial da l'ONU per la Siria, Staffan de Mistura. L'ONU examineschia ils rapports.
Tenor las accusaziuns duain plirs helicopters avair bittà giu la chemicalia corrosiva e potenzialmain mortala. Almain trais persunas sajan mortas en consequenza dal tissi.
RR novitads 06:00
Aleppo - la citad assediada
Aleppo stad en il center da la guerra civila en Siria. L'anteriura metropola economica vegn assediada dapli emnas. 300'000 persunas èn serradas en sut cundiziuns dramaticas. Organisaziuns d'agid teman ina catastrofa umanitara. La Russia aveva annunzià ina pausa da cumbat quotidiana per pussibilitar agid. Quella n'è dentant betg vegnida tegnida en.


text:
Ils gols per la Svizra han sajettà Malina Gut e Alisha Lehmann. Cun la victoria dal mardi saira surpiglian las Svizras il timun da la gruppa H. Ellas èn ussa in punct avant la Belgia e han quatter rundas avant la fin da la qualificaziun bunas schanzas da sa qualifitgar per il campiunadi mundial 2022 en l’Engalterra. En ils ultims dus gieus da la qualificaziun frunta la Svizra ordaifer sin la Rumenia e la Belgia.
Ballape Squadra naziunala da las dunnas batta la Belgia
En la qualificaziun per il campiunadi europeic ha la Svizra gudagnà a Thun cunter la Belgia, ch’era enfin ussa a la testa da la gruppa cun 2:1.
RTR novitads 22:00


text:
IUPAC
La IUPAC (in inglees, International Union of Pure and Applied Chemistry, Üniun Internazziunaal de la Chímica Püra e Aplicàda) a l'è una urganizazziun minga guvernatíva dedicàda a i prugrèss de la chímica; l'è l'ünica auturità recugnussüda a livèll internazziunaal per ul desvilüpp de standard per i nòmm dii cumpòost chímich (numencladüra chimica).
La IUPAC a l'è un mèmber del Cunsíli Internazziunaal per la Scénza (ICSU, da l'inglees International Council for Science).
Ul sítt üficiaal (in lengua inglésa) a l'è chí.


text:
L'armada tirca ha confermà d'avair mazzà 8 cumbattants da la PKK en ils districts Cizre da la provinza Sirnak. L'agentura da novitads curda Firat rapporta da 9 persunas mazzadas - tranter questas er in buob da 10 onns.
Sco medias che stattan da strusch a la regenza rapportan, saja quai l'operaziun la pli gronda cunter la PKK dapi 10 onns. Sper la polizia sajan engaschads 10'000 schuldads. En pliras provinzas vala in scumond da sortir.
Annunzià attatgas grondas glindesdi
Il primminister da la Tirchia, Ahmet Davutoglu aveva annunzià gia glindesdi passà da vulair far acziuns rigurusas cunter la PKK. Sche necessari, lura vegnia la Tirchia a stgatschar ils cumbattants da quatier a quatier, da chasa a chasa da via a via, uschia Davutoglu.
Mesemna ha Davutoglu confermà las acziuns militaras en la Tirchia dal sidost. Questas continueschin enfin che la regiun saja liberada dals cumbattants che Davutoglu taxescha sco terrorists.
Dapi la fin da l'armistizi tranter l'armada tirca e la "Partida da lavur curda" PKK il fanadur passà, ha la regenza relaschà scumonds da sortir en pliras regiuns.
RR novitads 20:00


text:
«I dat propi in revival dal paun»
La Marella fa in gir tras la pasternaria «John Baker», quai ensemen cun la mainafatschenta Angela Jegher. En questa furnaria fitg urbana pudess ins chattar ina u l'autra clav per in futur persistent dal mastergn da pasterner.
Il concept da «John Baker»
- Ils collavuraturs na lavuran betg en in tschaler, mabain en la glisch dal di e gist davos la teca da vendita.
- Ils pauns vegnan fatgs a moda veglia e senza agiunt da chemia. Tut ils products èn biologics e (sche pussaivel) regiunals.
- Lur pasta da lur paun ruaussa dus dis avant da vegnir messa en furn. Quai rendia il paun pli digeribel ed el restia pli ditg lom.
- Il cumbat encunter sfarlattim da vivonda e rument è in grond tema. Tar John Baker na vegn fiers davent nagin paun e recipients da plastic tschertg'ins in van en la furnaria.
«Mes project è in omagi al paun!»
La Marella è era s'entupada cun l'artista grischuna Piroska. Entras si‘istorgia da famiglia ha ella emprendì che avair paun è in luxus che blers na stiman forsa betg pli avunda.
Perquai è ella sa lantschada en in project dad art tut aparti: in omagi al paun! Ses «Brot-O-Typ» duai esser insatge per l'egl, per l'olma, per l'intelletg e sa chapescha era per la bucca!


text:
Cunter ils Israelians aveva il FCB giugà la stagiun 2013/14 gist 2 giadas ed è vegnì vinavant domaduas giadas. L'emprim en la terza runda da qualificaziun per la Champions League, e pli tard en ils 16avels finals da l'Europa League.
Il prim gieu è u ils 18 u ils 19 d'avust a Basilea, il segund in'emna pli tard en l'Israel. Il victur sa qualifitgescha per la fasa da gruppa da la Champions League.
Thun cunter Prag
En la quarta ed ultima runda da qualificaziun per l'Europa League frunta l'FC Thun sin il represchentant da la Tschechia, Sparta Prag. L'emprim gieu dat Thun a chasa, la gievgia ils 20 d'avust 2015. - Suenter che YB è crudà ord la qualificaziun per la Champions League frunta il club bernais ussa sin in adversari ord l'Aserbaidschan, Karabach Agdam. Era YB dat l'emprim gieu a chasa.
RR novitads 14:00


text:
Nagina schanza ha la Russia gì, la naziunala russa ha pers cun 0:3 cunter il Wales. Ed il success da Wales è stà merità era en questa dimensiun, els han dominà la Russia davent da l’emprima minuta. Entant ch’il Wales finescha uschia la fasa da gruppa a la testa dal classament, resta a la Russia in sulet punct or dal gieu cunter l’Engalterra.
In auter purtret è stà da vesair tar la partida tranter la Slovachia e l'Engalterra ch’è ida a fin pari 0:0. Cun sis novs giugaders han ils Englais armonisà bain ed han gì il gieu sut controlla. Dentant la balla n’ha betg vulì ir en il gol dals Slovacs, duas giadas hai mancà pauc ed in sajet ha in Slovac anc pudì sviar sin la lingia.
RR novitads 23:00


text:
La consula generala da la Republica populara da la China dr. Gao Yanping è vegnida beneventada dal president da la regenza Christian Rathgeb e dal chancelier Claudio Riesen. Gao Yanping è vegnida accumpagnada da la consula Zhou Min e dal viceconsul Zhang Fengye. Suenter il barat dals salids uffizials è in gentar cuminaivel stà sin il program.
La regenza grischuna tgira annualmain ils contacts cun represchentantas e represchentants da stadis esters en Svizra. Quests discurs èn elements impurtants da las relaziuns dal Grischun cun l'exteriur, scriva la chanzlia chantunala.
Cun ils stadis vischins e cun pajais che han relaziuns spezialas cun la Svizra e cun il Grischun vegnan savens discutadas dumondas specificas actualas. Autras visitas servan en emprima lingia a barattar experientschas sin il champ cultural, economic e politic.
RR novitads 15:00


text:
Da las 27 interpresas examinadas hajan 19 auzà la paja dals schefs, quai resulta dal nov studi da Travail.Suisse. La pli gronda differenza tranter la paja la pli auta e la pli bassa ha la banca Credit Suisse cun 1:363. Sper la paja fixa e la bunificaziun ha il nov schef Tidjane Thiam era survegnì ina cumpensaziun da las perditas ch'el ha sin fundament da la midada tar la CS.
L'iniziativa da raffaders n'haja pia gì nagin'influenza per tegnair en frain las bunificaziuns. Ussa saja la politica dumandada, uschia l'uniun tetgala.
RR novitads 12:00


text:
Il president da la fundaziun MRS Leo Cathomas è vinavant a la tschertga da daners. Ina moda da recaltgar dapli daners, èn las exposiziuns extraordinarias ch'il museum regiunal fa. La nova exposiziun che tracta la citad da Glion duai daventar ina success per finanziar il museum.
Per novs impuls duai era la nova manadra dal museum Claudia Pfister procurar. Ella ha cumenzà ses uffizi avant in mais, ed è ussa ensemen cun la curatura Marianne Fischbacher vid planisar la nova exposiziun.
I vegn a dar surpraisas en questa exposiziun, figuras istoricas ch'accumpognan ils visitaders, lura ils artefacts che vegnan exponi sco cartas veglias da la citad da Glion, e sche pussaivel vegn era la porta veglia da la citad da Glion exponida en il museum. Dapli detagls n'èn anc betg enconuschents, perquai che l’exposiziun è anc en planisaziun.


text:
Sche la mamma ha fimà avant la naschientscha da l'uffant, lura è il ristg che quel daventa culpabel, dubel uschè grond. Plinavant hajan bun 10% dals uffants en la vegliadetgna da 11 onns gia bavì almain ina giada alcohol e per part era cannabis. Las primas experientschas cun cocain suondian lura cun 15 onns.
La finamira dal studi saja dad chattar or co e cura ch'uffants da Turitg vegnian violents. Dapi il 2004 lavurian scienziads vid il studi cun il num Z-Proso. Da lezzas hajan els cumenzà ad accumpagnar stgars 1'700 scolars da l'emprima classa primara, e tals accumpognan ils scienziads anc adina.
RR novitads 07:00


text:
Quai ch'è enconuschent:
En il tren regiunal tranter Buchs e Sennwald la sonda suentermezdi suenter las 14:15 ha in um svizzer (27) dà fieu ina dunna cun liquid inflammabel. La dunna è morta la dumengia a bunura. Curt suenter er l'attentader sez. Quai ha communitgà la Polizia chantunala da Son Gagl. Era auters passagiers han survegnì arsas dal fieu. Pliras unfrendas èn en clinicas spezialas per arsas, uschia la polizia dal chantun Son Gagl.
- Duas persunas èn mortas. La dunna attatgada da 34 onns ed il attatgader sez.
- L'um era armà cun in cunté. Cun quel ha el dà cuntelladas a passaschiers en il tren.
- Ina da las sis unfrendas, la dunna da 34 onns, mora dumengia avantmezdi da sias feridas. Quai comunitgescha la polizia. Las autras unfrendas èn in uffant da sis onns, duas dunnas en las vegliadetgnas da 17 e 43 e dus umens da 17 respectivamain 50 onns. Ina da las duas dunnas è en stadi critic ed era l'uffant da sis onns è ferì grevamain. Ina persuna n'è betg pli en ospital.
- Suenter l'alarm da fieu en il tren ha il locomotivist fermà en la staziun da Salez-Sennwald. In um ch'era sin il trottoir è vegnì a gidar ed ha stratg l'attatgader che era sezz en flommas or dal tren.
- L'attatgader è mort in dumengia en l'ospital en consequenza da sias grevas blessuras - arsas e tagls. El è stà in um da 27 onns dad in chantun vischin. El n'è betg stà prechastià.
- Ina camera da video ha filmà l'attatga – co ch'il pledadader da la polizia, Hanspeter Krüsi raquinta.
Betg enconuschent:
- Il motiv per l'attatga n'è betg enconuschent. Actualmain na dettia tenor la polizia nagins indizis per ina motivaziun politica u terroristica. Sin basa dal video suppona la polizia che l'um haja agì sulet.
- N'er differentas perquisiziuns da chasas hajan manà ad indizis davart in motiv pussaivel. Dapli resultads da questa perquisiziun na dat la polizia betg enconuschent.
- Sch'igl dat ina relaziun tranter l'attagader e sias unfrendas e scha schi, tgenina, na communitgescha la polizia betg.
RR novitads 20:00/22:00 ++


text:
I haja dà surtut dapli giasts da l'exteriur en ils albierts per la giuventetgna. Quels han generà 403’000 pernottaziuns. In grond plus da passa 18 % hai dà tar giasts da l'Asia. En tut han ins tschiffà las cifras da 52 albierts.
Campadis n’è betg pli uschè attractivs
Las pernottaziuns sin campadis èn perencunter sa sminuidas in zic. L'onn passà nodan ils 412 campadis 2,7 milliuns pernottaziuns, quai è in minus da 6,7 % cumpareglià cun l'onn 2013. Igl è la tschintgavla gia en roda che la cifra da pernottaziuns sin campadis sa sminuescha. Dapi il 2009 èn quellas idas enavos per bunamain 27 %.
RR novitads 11:00


text:
Curt Palasi
Curt Palàsi (Corte Palasio in Italian) l'è un cumün de 1 540 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) de la Pruincia de Lod, che el se tröva sü la riva sinistra ad l'Ada.
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Curt Palasi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
En il Grischun datti fin ussa 7 talas butias ed autras èn planisadas. Ellas na fan betg part dal martgà da profit convenziunal. Collavuraturs en tals negozis respundan a dumondas areguard lur motivaziun ed il concept da fatschenta che stat davostiers questas butias.
Participants: Ida Depeder, Andri Gritti, Gianna B. Rascher, Seraina Frey, Ursin Denoth, Gian Michel Denoth
Redacziun: Ladina Campell
Scuntrada 18-12-1982
Numer d’archiv: 500242
(Per raschuns da dretg d’auturs è l’emissiun d’udir senza las parts musicalas.)


text:
718
Avenimeent[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Creazziun dal regn d'Astúries e scumenzament da la recunchesta
- Sa funda l’hotel plüü andegh dal mund al Giapun
- I müsülman i cunchesta Narbona. Apó i edifica la prima muscheta a Custantinòpuli
Nassimeent[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Radund 8’000 tiraduras e tiradurs da l’entira Svizra èn s'annunziads per la Festa chantunala da tir en Surselva. Sajettà vegn en 14 differents stans da tir da Flem fin Sedrun. Il center da festa, vul dir là nua che tut ils resultats sajettads vegnan ensemen e là nua ch'ils premis en exponids è l’anteriur deposit dal militar a Rueun.
Tirs spezials
Durant ils 10 dis ch'i vegn sajettà en il rom da la Festa chantunala da tir han era lieu tirs spezials. Uschè per exempel la cumpetiziun da militar ch'è questa gievgia. Durant quel di sa mesiran schuldads, daziers e policists en il sport da sajettar.


text:
En la situaziun da powerplay – tschintg cunter trais giugaders a favur dal HCD – en il segund terz na hai da nagins gols a favur dal HCD.
En la tschintgavla minuta è Genevra Servette ì l'emprima giada en avantatg. A l'entschatta dal segund terz ha il club da Genevra pudì augmentà suenter be 15 secundas sin 2:0. En la 24avla hai dà il 3:0. En la 51avla minuta hai dà il 4:0.
Bun quatter minutas avant la fin, en la 56avla minuta ha Markus Nygren, la finala tuttina anc pudì far in gol 4:1.
Ils ulteriurs dus gieus:
- Lugano – SCL Tigers: 4:2
- ZSC Lions – Berna: 3:2 suenter penaltis
Hockey: Classament liga naziunala A (05-03-2018)
RR novitads 20:00


text:
Bigarèl
Bigarèl (Bigarello in Italiàn) l'é un comün ad la Pruincia ad Mantua, in Lumbardia.
Al paìs al g'ha 1625 abitànt e 'l cunfìna cun la Pruincia ad Verùna (Sorgà).
Aquanégra · Àzula · Bagnöl · Bigarèl · Borchfòrt · Bòsul · Bufrànch · Cané · Carbunèra · i Castèi · Castiù · Castlàr · Castlücc · Cavriàna · Cazalmòr · Cazalòlt · Cazarimà · Cumsàch · Cürtatùn · Dözul · Felònica · Gazòlt · Gasöl · Ghidisöl · Gùit · Gunzàga · Magnacavàl · Màntua · Marcarìa · Mariàna · Marmiröl · Médule · la Mòja · Mosambàn · Munticiàna · la Ólta · Pegügnàga · la Péf · Piübega · al Pós · Pónti · Pòrt Mantuàn · Pumpunésch · Quingéntuli · Quistèl · Redundèsch · Réar · Rivaröl · Roarbèla · Rödegh · Roncafrèr · Sabiunèda · San Banadèt · San Giuàn dal Dòs · San Iàcum dli Sgnàdi · San Martèn · San Zòrs · Sarezére · Schivnòia · Sèrmad · Seravàl · Sulfrì · Süstinént · Süsèra · Viadàna · Ustìlia · Vergìli · Vìla Póma · Vilimpénta ·


text:
Mississippi
El Mississippi a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 125.546 km² e una pupulaziun de 2.902.966 abitant.
A l'è tacaa a nord al Tennessee, a ovest a l'Arkansas e a la Louisiana, a la Louisiana e a l'Ocean Atlantigh (Gulf del Messich), a est a l'Alabama.
La capital a l'è Jackson (184.256 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat e l'ünega cun püssee de 100.000 abitant.
Storia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Mississippi a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1817.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Mississippi al gh'ha 6 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Mississippi


text:
Sigmaringen
Sigmaringen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. L'è 'l capolöch del circondare rüràl (Landkreis) de omònim. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 92.85 km² e 'ndel Dicember 2017 la gh'ìa 'na popolasiù de 17 073 abitàncc.
Sigmaringen la se tróa a 'na altèsa de 580 méter sura 'l leèl del mar e 'l sò teretóre l'è streersàt del Danùbio.
StóriaModifiché
A pàrter del 1534 l'è stàda la capitàl de la contèa che l'imperadùr Carlo V el g'ha dat en fèudo a Carlo I de Hohenzollern, fondadùr de la stìrpa dei Hohenzollern-Sigmaringen (che g'ha regnàt en Romania del 1866 al 1947). La contèa endèl dezèmber del 1849, l'è stàda anitìda al régn de Prusia. El munümènt piö 'mportànt de la citadìna l'è 'l sò castèl famùs, che 'l vé sö söndèn pich ruciùs che 'l sovràsta la cità; l'è stàt fat sö 'ndèl sècol XII, ma l'è stat ricustrüìt endèl sècol XVI e e ritocàt amò 'ndèl 1893, quan che l'è deentàt la rezidènsa principàla dei cóncc de Hohenzollern-Sigmaringen.
Entrà 'l 1944 e 'l 1945 el g'ha dat rifùgio al Philippe Petain e al sò goèrno fantòs en ezìlio de la Frància de Vichy.


text:
En connex cun las reglas d’asil da l’Uniun europeica na datti naginas excepziuns. Er betg per motivs umanitars u pervi da grondas fullas da fugitivs. Quai ha decis il tribunal europeic. Ils derschaders a Brüssel han giuditgà dus cas, nua che fugitivs eran viagiads tras la Croazia, ma ch’han vulì dumandar per asil en l’Austria u la Slovenia. Omadus stadis eran da l’avis che la Croazia saja responsabla per la procedura d’asil. Il tribunal europeic ha cun sia sentenzia dà raschun a l’Austria ed a la Slovenia. La Croazia aveva avert ses cunfins il 2015 e 2016 pervi da las fullas da fugitivs e laschà traversar els.
Sch’in pajais lubeschia pervi da raschuns umanitaras a persunas d’entrar u traversar il pajais, lura na delibereschia quai betg il pajais da sia incumbensa d’examinar las dumondas per asil, uschia l’argumentaziun dal tribunal. Traversar ils cunfins saja era en quels cas da valitar sco illegal. Ils derschaders da Luxemburg n’han uschia betg seguì ils arguments da l’advocata generala dal tribunal europeic. Quella aveva pervia da las circumstanzas extraordinarias tegnì in agir cunter las reglas da Dublin per legitim.
RR novitads 15:00


text:
Ulgiaa (VA)
Ulgiaa, on temp pronunciaa 'me Ulgiò (nom ufizial in italian: Olgiate Olona) al è un cumün da la Pruvincia da Varés cun 12 394 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 7 km² e 'na densità de 1 771 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Büsti Gràndi, Castellanza, Fagnan, Gòrla Minor, Marnaa e Solbiaa Olòna.
In Italian al è staa ciamaa pür "Olona" par dù resùn: ul prim al è parchè al sa tröa in la val dal fiüm Ulona; ul segùnt al è par fá mia confüsiùn cunt alter düü paés da la Lumbardia ca i gh'han l'istèss nòmm: vün al sa tröa derent'al Cumasch, l'alter inveci al è intal Lechés.
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ulgiaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Suenter che l’uniun Girella aveva surpiglià il 1. d’avrigl las localitads en la zona industriala da Schlarigna, han ins nettegià e renovà la Brocki. Quai cun agid dals commembers da la suprastanza da l’uniun Girella e da plirs voluntaris. Da l’anteriur possessur che manava la Brocki a Schlarigna hajan ins be surpiglià pauca rauba, ha declerà la manadra da l’uniun Girella, Ursi Costa.
Nus vain gia pudì ir en differents lieus per mobiglia e rauba ch’ins venda facilmain.
Stgazis da segunda maun sin 300 m2
Tut la rauba che la glieud vul manar en la Brocki, na piglian els dentant encunter, ha suttastritgà il falegnam en chasa, Christoph Schäfli. Savens riva mobiglia e rauba tar la Brocki cura ch’ina chasa vegn sgumbrada. Tranter quella chatt ins adina puspè era stgazis. En tut èn actualmain passa 1000 differents tocs en vendita en las localitads da la Brocki a Schlarigna. Cumenzà tar ina furtgetta d’argient, sur in mulin da café, fin tar entirs mobigliaments per ina stiva.
Occupaziun è fitg importanta
Cun manar vinavant la Brocki a Schlarigna, vul ins gista accumplir duas finamiras. Dad ina vart duai la purschida d’in lieu, nua ch’ins po cumprar rauba pèr in pretsch favuraivel restar, da l’autra duai la Brocki era porscher plazzas da lavur per persunas, che vulan turnar suenter ina crisa puspè en il martgà da lavur, scriva l’uniun Girella en sia communicaziun.
L’avertura da la Brocki Girella ha lieu la sonda, 4 da zercladur 2016 da las 11-16 h.


text:
La dumengia ha la FIFA annunzià ch'ella avria er cunter il capitani da la squadra naziunala svizra Stephan Lichtsteiner ina procedura disciplinara. Sclerì duai vegnir sch'il gest da l'evla dubla è stà motivà politicamain. Il gest stat sco simbol per il Cosovo. Quai po valair sco provocaziun politica cunter ils Serbs. Damai ch'era Lichtsteiner ha fatg il medem, vegn era ses cumportament examinà.
Pussaivel fissan suspensiuns per dus gieus e chastis da daners.
L'Associaziun svizra da ballape spetga ina decisiun da la FIFA fin glindesdi.
RR novitads 20:00