text:
I va per ils dretgs fundamentals sco la libertad d'opiniun, il dretg da libra circulaziun u er da libertad da sentupada. Tranter il mars fin il zerladur da l'onn passà haja la Svizra decidì mesiras urgentas – la polizia aveva dentant l'entschatta da la pandemia naginas directivas per execuir quellas. Tranter auter hajan ins scumandà pauschal demonstraziuns.
En il rapport annual d'Amnesty International stat er ch'ils stadis ritgs stoppian mirar che tut ils carstgauns survegnian gratuit e dapertut vaccin cunter corona. Er la Svizra stoppia esser pli solidarica e betg cumbatter la finamira da schluccar las reglas che protegian la proprietad intellectuala en connex cun vaccins cunter corona. Las firmas da farma stoppian parter lur savida.


c: text/html

text:
Tigerland
Tigerland (id.) 'l è 'n film ad guèra americàṅ dal 2000 ad Joel Schumacher girâ cun na màchina da préśa a maṅ c'n al furmâ di sédas milimétar. 'L è stâ 'n flop clamuróś avénd muciâ sù sōl sent-trentanóṿmìla dòlar in tut a frònt 'd un cóst ad déś migliòṅ ma al gh'à abû al mèrit ad cuciàr in élt un śōvan Colin Farrell.
In na séna dal film Bozz al gh'à sèg un lìbar cun na cupertìna négra e al sìmbul dla paś insìma. Cal lìbar lè 'l è na còpia 'd E Johnny prese il fucile ad Dalton Trumbo.
Sunt
In dal Setémbar dal 1971 un grup ad rècluti al vèṅ mandâ a far-'s i òs in un camp 'd adestramènt a Fort Polk. Prima ad partìr par la guèra in Vietnam i pàs'n anc par Tigerland, un padól dla Luiśiàna ch'al s davśìna a 'l ambînt ch'i cat'ràṅ in Àśia.
Miter (Clifton Collins Jr.) al s cata là parchè al vōl far védar ch'al gh'à dal fégat, Jim (Matthew Davis) al vrév scrìvar di lìbar ma 'l à decìś listés ad partìr vuluntàri, Wilson (Shea Whigham) al n véd l'óra ad far-'g-la védar a chi grugn śai, Cantwell (Tom Guiry) al pénsa ch'a n gh sia gnint da far. Roland Bozz (Colin Farrell) invéci 'l è al più arvèrs, al vrév dar-'g a muć e al mét in pē dal manifestasiòṅ ad prutèsta. Avénd studiâ léǵ al s inśégna par catàr la manéra ad far star a cà lò e i sò cumpàgn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ils attentaders d’Istanbul derivan para d’anteriuras republicas sovieticas. I duai sa tractar d’in burgais russ da la regiun Dagestan, d’in Kirgais e d’in Usbek, ha gì num da la regenza tirca e da l’agentura da novitads DHA.
Usbekistan, Kirgistan und Dagestan èn per la gronda part muslimics e tutgavan inagiada a l’Uniun sovietica. Blers extremists dal Caucasus e da l’Asia centrala èn sa colliads cun la milissa da terror Stadi Islamic en la Siria ed en l’Irac.
43 morts, bunamain 240 blessads
D’in’attatga sin l’eroport Atatürk ad Isanbul eran totalmain vegnidas mazzadas 43 persunas. Tranter ellas duain tenor la regenza tirca er sa chattar 19 persunas da l’exteriur. Betg inclus en il dumber èn ils trais attentaders da suicidi ch’èn medemamain morts. Bunamain 240 persunas èn vegnidas blessadas – 94 da quellas duain actualmain anc vegnir tractadas en ospitals.
A chaschun da razzias cunter la milissa da terror SI ad Istanbul èn 13 persunas suspectadas vegnidas arrestadas. Tranter quellas duain esser trais esters, uschia la regenza. En la citad Izmir en il vest da la Tirchia haja la polizia arrestà ulteriurs nov suspectads.
RR novitads 17:00


text:
Quai resulta d'in statement a scrit, ch'il gremi dal servetsch secret dal Senat ha publitgà. En il medem document conferma Comey er ch'il president american haja supplitgà el d'abolir ina part da las investigaziuns davart l'affera da la Russia.
Trump haja pretendì dad el loialitad. Il president american ha fin uss adina refusà d'avair influenzà las investigaziuns.
Naginas investigaziuns directas cunter Trump
Il president american Donald Trump ha reagì cun cuntentientscha sin la decleraziun da l’anteriur schef dal FBI. Tenor ses advocat è Trump cuntent che Comey haja ditg ch’i na dettia betg investigaziuns cunter Trump sez en connex cun l’affera russa.
Sin las renfatschas da Comey n’è l’advocat dal president dentant betg entrà.
Comey vegn oz a dar pled e fatg avant ina cumissiun dal servetsch secret dal senat. Quella vul sclerir sche la Russia ha influenzà l’elecziun dal president l’onn passà.
RR novitads 21:00++


text:
Curt e concis
- Sur plirs onns haja l'AutoDaPosta SA retratg subvenziuns da 78 milliuns betg giustifitgadas. L'uffizi federal da traffic ha fatg enconuschent quai quest'emna.
- Il directur, Peter Füglistaler, è uss confruntà cun la dumonda, pertge che quest scandal è restà senza consequenzas.
- En l'emissiun «Samstagsrundschau» ha Füglistaler detg cler: La responsabladad è tar la Posta, ma betg sulettamain tar la scheffa Susanna Ruoff.
L’Uffizi federal da traffic avess pudì constatar pli baud che l’AutoDaPosta SA haja retratg sur onns subvenziuns betg giustifitgadas sur totalmain 78 milliuns francs. Quai ha ditg Peter Füglistaler, il directur da l’uffizi, en la «Samstagsrundschau» da Radio SRF.
Memia bler confidenza en la Posta
Che la Posta cugliuna, quai n'avain nus simplamain betg pudì metter avant.
L'uffizi haja cumenzà d’investigar il 2016 – tschintg onns suenter ch’ils emprims chantuns hajan annunzià irregularitads. Il problem dals controlladers federals saja stà, ch’els hajan gì memia bler confidenza en la Posta. Per part ha Füglistaler prendì en protecziun la scheffa da la Posta Svizra, Susanne Ruoff. L’entir cussegl d’administraziun saja responsabel, e betg la scheffa persula.
RR novitads 17:00


text:
Eyes Wide Shut
Eyes Wide Shut (Òć stricâ bèṅ o anc Òć sarâ spalancâ) 'l è 'n film dramàtic dal 1999 ad Stanley Kubrick, trat da na nuvèla dal 1925 'd Arthur Schnitzler, Insùni dópi. Al film, ch'l è stâ preśentâ a 'l 56śum Fèstival ad Venèsia, 'l è 'l ùltim lavōr dal regìsta 'd New York e 'l è vgnû fóra dòp che lò 'l éra bèla mòrt e 'l iva péna finî 'l muntàǵ.
Custàda ssanta-sinc migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò purtâ a cà da piò ad sent-a-ssant'òṅ.
Sunt
William Harford dit Bill (Tom Cruise) al fà 'l dutōr e 'l è spuśâ cun l’Alice (Nicole Kidman). Na sira chi lē la gh cònta che durànt na vacànsa in Istâ l'iva butâ 'l òć su 'n uficiàł 'd marìna e l'iva fat un pinsirèṅ ad far-as gusàr da lò. Fra 'l àtar a gh'éra anc sucès durànt na fèsta ch'un vèć ungheréś migliardàri, Victor Ziegler (Sydney Pollack), al gh'iva fat dal prupòsti ma lē l'iva dit ad nò. Bill al s arlìa dimóndi sèg ma la litgàda la finìs lè parchè lò al gh'à 'd andàr a cà 'd un sò piasiènt péna mòrt. Rivâ là al cata sò fiōla, la Marion Nathanson (Marie Richardson), ch'la gh dà 'n baś e la gh diś ch'la gh vōl bèṅ. Prima d'l arìṿ dal sò muróś Carl (Thomas Gibson), lò al la para via e al partìs par turnàr a cà ma lung la via al cata na scaja ciamàda Domino (Vinessa Shaw) e a gh cala pôc ch'a gh vaga a lèt.
Più tard Bill al s férma in un lucàl in du a sòna un sò vèć amìg, Nick Nightingale (Todd Field). Chi lò al gh cònta ch'al gh'à da sunàr prèst cun gl'òć bindâ a na fèsta in dua i s fànan dl'òrgi in mascra e in dua a gh'è da far-as vèrar dgénd na paròla segréta. In na quàlc manéra Bill al s la fà dar, „Fidelio“, e al s fà dir anc 'l indirìs pò al và da 'n ślâv, al sgnōr Milich (Rade Šerbedžija), par far-as dar un custùm. Quànd 'l è là però al vèṅ caplâ dagnóra subìt, par sò furtùna a gh'è na dóna ch'la 'l salva e ch'la gh parmét 'd andàr via prumiténd 'd a n dir gnint a ninsòṅ. A cà sò mujér la gh cònta 'd ès'r-as insuniàda 'd èsar viulentàda da 'l uficiàł 'd marìna e da dimóndi àt'r óm davànti a lò imputènt.
In séguit Bill al lèś su 'n giurnàl che la ragàsa ch'la 'l à jutâ, l’Amanda Curran (Julienne Davis), l'è mòrta e 'l sò còrp al s cata a 'l ubitòri.


text:
Gravedona
Gravedòna (nom ufizial in italian: Gravedona ed Uniti) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 4 218 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 40,8 km² e ona densità de 103 ab./km².
El paes el se troeuva al sbocch del torrent Lir, in su la sponda de sira del Lagh de Còmm, al confin con la Provincia de Lecch (comun de Còlich). In del mes de fevree del 2011, al comun de Gravedona gh'è staa tacaa insema anca in comun de Germasen e San Gregori e in conseguenza de questa agregazion la denominazion ufizial del comun l'è passaa de Gravedona a Gravedona ed Uniti.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
Gravedòna l'è stada abitada fin de la preistòria: n'hinn ona proeuva i retrovament de sass cupelliform e tomb a cremazion tipich di popolazion celtich (secol V-IV a.C.). L'epoca romana l'è testimoniada di topònim de la zòna. Fondamental per el svilupp del paes in 'sto period l'è stada la presenza de l'antiga Via Regina, la strada che la collegava Milan a Ciavenna, passando per Còmm e per poeu finì in Svizzera.
De la dominazion longobarda resten pòcch regòrd, legaa soratutt a la parlada local (come la paròla godazz, che 'l voeur dì padrin; cf. Milanes arcaich guidazz).
Gravedòna l'ha partecipaa attivament a la guerra tra Còmm e Milan (1118-1127) e l'ha tòlt i part del segond; quella ròbba chì la fa pensà che la fuss part del territòri del Contad de Milan. La guerra l'ha portaa a la sconfitta e a la distruzion de Còmm, che l'è stada recostruida grazie a l'aiutt del Barbarossa, che 'l gh'aveva interess a ona leanza contra Milan. Quand, in del 1176, el Federich I l'è staa sconfiggiuu a Legnan, l'è scappaa vers la Germania pròppi a travers de Còmm e poeu in sul lagh cont i sò nav: la leggenda la cunta che, in del 1178, menter el scappava in sul lagh, el Barbarossa l'è staa fermaa de ona flòtta de barch de Gravedòna, che ghe hann robbaa la maggior part del bottin de guerra, oltra che a la coròna imperial. Se dis poeu che l'Imperador, in occasion de la firma de la Pas de Costanza, l'abbia ditt: Perdoni tucc, asca che i perfid Gravedones!.
In del 1335 Gravedòna l'è entrada drent al domini di Viscont e l'ha segutaa i sòrt del Ducaa de Milan. Tra el 1522 e 'l 1532 la zòna de la Valtellina e de Ciavenna l'è stada dominada del Gian Giacom Medegh, nominaa Signor di Tre Piev.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Gravedona ed Uniti l'è mustraa in de la tabela chi de sota.
Abitant censüü
I dati dal 1861 al 2001 i henn otegnüü de la suma di popolazion censüü in di ex cumün de Gravedona (barra celesta), San Grigoeu (barra lilla) e Germasen (barra grisa).
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Dumenic Andry
Uondas – raquints cuorts
Vallader
editionmevinapuorger, 2008, numer d’empustaziun 3-115291-02-5
Ils raquints da Dumenic Andry cumainzan adüna in möd tuot innozaint. Il narratur observa, quinta e descriva ün evenimaint o ün fat chi til dà da chefar o chi til fa star stut, ed as drizza al lectur sco ad ün interlocutur d’ün dialog tanter d’amis. Il lectur dvainta cumplizi da las experienzas e ponderaziuns chi occupan a la persuna chi quinta. ……
Postfacziun da Mevina Puorger
Chasa editura:
editionmevinapuorger.ch


text:
Las pernottaziuns èn s'augmentadas il schaner per in bun tant cumpareglià cun l'onn avant. Naiv e las vacanzas da sport che han cumenzà han procurà che blers Svizzers èn ids sin pista, din il economs da l'UBS. Il turissem indigen haja cun quai surmuntà il punct bass pervi dal schoc dal franc e saja puspè sin il nivel sco l'onn 2014.
Pervi da l'aura migiaivla en il mais avant n'èsi dentant betg da survaletar l'augment. Plinavant èn era vegnidas cumpigliadas per l'emprima giada las cifras da 14 albierts per la giuventetgna.
Er tar ils autos in trend positiv
In trend positiv han ils perscrutaders er pudì vesair sin il martgà d'autos. Las immatriculaziuns novas per autos è creschida per 0,7% cumpareglià cun l'onn avant. Da l'auter maun haja dentant la situaziun en il commerzi en detagl franà l'indicatur.
L'indicatur da consum mussa radund in enfin trais mais oravant en tge direcziun che las cifras uffizialas en il svilup dal consum en Svizra van.
RR novitads 09:00


text:
San Mamett
San Mamett o anca Ultrona (nom ufizial in italian: Oltrona di San Mamette) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 2 380 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,7 km² e ona densità de 881 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Appian, Beregazz, Luraa, Olgiaa.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de San Mamett l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
D'uffant e da giuvna ha Svetlana Munderich vivì ad Anapa en la regiun russa Krasnodar a la Mar Naira. Suenter sia scolaziun ha ella lavurà a Moscau ed il 2003 è Svetlana Munderich vegnida en Svizra. Uss abita ella a Turitg. Il rumantsch, il quart linguatg da la Svizra ha fascinà Svetlana Munderich talmain ch’ella è sa decidida per in studi da rumantsch a l'universitad da Friburg. Quel absolva ella a temp parzial sper sia lavur sco assistenta en ina pitschna firma en la regiun da Turitg. En ses temp liber fa Svetlana Munderich er part ad uniuns ed organisaziuns a Glion e conturn.
Tratgas da la Russia cun Svetlana Munderich
En «Tips, tric e tacs» dal mais da schaner preschenta Svetlana Munderich spaisas tipicas da la cuschina russa a la Mar Naira. La cuschina da la regiun Krasnodar è influenzada dal Caucasus dal nord e dals pajais vischins sco l’Ucraina, la Georgia u la Tirchia.


text:
Entant ha il chantun Genevra retratg sia decisiun da serrar tut ils plazzals. La regenza da Genevra ha adattà sias reglas a l'ordinaziun dal Cussegl federal. Interpresas da construcziun ston dentant far ina dumonda per puspè prender en funcziun plazzals e resguardar cundiziuns severas.
En il chantun Tessin percunter valan las mesiras en vista al coronavirus vinavant. Uschia restan blers manaschis industrials serrads. Sco la regenza tessinaisa ha scrit ier saira beneventan els dentant la voluntad dal Cussegl federal da chattar ensemen cun els ins schliaziun.
Il glindesdi aveva Martin Dummermuth da l'Uffizi federal da giustia prendì posiziun davart las novas reglas ch'il chantun Tessin ha decis areguard la branscha da construcziun. Tenor el cuntrafetschian questas reglas dal chantun Tessin al dretg federal.


text:
DNA
Te na vijiun moderna é l’informaziun genetica di organisms da ciafé tla strotöra chimica dles molecoles dl DNA. Les carateristiches “mendelianes” (dal scienziat Gregor Mendel) dl individuum corespogn a secuënzes de DNA (aje desossiribonucleich) y de RNA (aje ribonucleich) a chëres che an ti dij gens y che vëgn dant tl genom. Normalmënter é le DNA te cromosoms linears ti eucarioc y te cromosoms torogn ti procarioc. N cromosom é na strotöra organisada metüda adöm da DNA y da istons. Pro i eucarioc é le DNA genomich tl zënter dla zelula cun de piceres cuantités ince ti mitocondri y ti cloroplasć. Pro i procarioc é le DNA te te n corp cun na forma nia regolara tl zitoplasm a chël che an ti dij nucleoid[1]. Ala totalité dles informaziuns en cunt de n organism ti dijon genotip[2].
Plates colegades[mudé | muda l codesc]
Notes[mudé | muda l codesc]
- ↑ Thanbichler M, Wang S, Shapiro L, The bacterial nucleoid: a highly organized and dynamic structure, in J Cell Biochem, vol. 96, nº 3, 2005, pp. 506–21, DOI:10.1002/jcb.20519, PMID 15988757
- ↑ Genotype definition – Medical Dictionary definitions, Medterms.com, ai 19 de merz 2012.


text:
Communicaziuns Sevgein
Exposiziun dallas ovras da Tarcisi
Cun plascher essan nus sco pleiv e baselgia cumpart dalla exposiziun dad ovras da Tarcisi Cadalbert.
La vernissascha ha liug venderdis, ils 26 da november allas 18 uras en baselgia. Flurina Cavegn vegn a dar ina introducziun en las ovras.
Dapli informaziuns ein d’anflar en la part generala da quest Fegl parochial sco era sut: www.tarcisi.ch
Vendita d’in clavau
Tenor conclus dalla radunonza da pleiv dils 11 d’avrel 2019 venda la pleiv catolica Sevgein/Castrisch/Riein il clavau a Curschetta cun il regress da 198 m2 sin la parcella 13402.
Cumpraders interessai s’annunzian per plascher cun inoltraziun d’ina offerta a scret entochen la fin da november 2021 tier la pleiv catolica:
Ida Maissen, Curschetta 49B,
7127 Sevgein.
Devoziun pils pignets
Mesjamna, ils 10–11–2021 allas 16 sin plaz scola a Sevgein.
Alice e Natalia envidan alla devoziun che stat sut il motto «Da viadi cugl aunghel pertgirader».
Ils affons ein envidai da prender cun els lur vehichels ed utensils da sport.
Ministrants
Duront il suentermiezdi da ministrants il settember han ils affons ornau in toc dad ina cumbiniala e decorau quella cun ina foto persunala. La cumbiniala sepresenta oradem baselgia. Engraziel a tuttas ministrantas ed a tuts ministrants per lur survetsch.


text:
Paucas structuras, bler maun liber – uschia organiseschan Rosvita Alig Solér e Rosina Derungs il tschaiver a Vrin.
- duas organisaturas
- 30 voluntaris
- 3 guggas
La tradiziun dal tschaiver a Vrin è veglia. Pli baud eran quai ils mats e las mattauns che faschevan il tschaiver. Lura hai midà: las dunnas organisavan il tschaiver e quai surtut pervia dal til d'uffants.
Ussa è quai tut auter. I dat in tschaiver dentant nagina uniun che organisescha quel. Igl è sulettamain ina gruppa libra che s’engascha dapi 10 onns ch’i dettia in tschaiver a Vrin.
Las «Latiarnas» a Vrin
La gugga las «Latiarnas» da Danis Tavanasa è in garant per il tschaiver a Vrin. Els sustegnan la gruppa ch'organisescha il tschaiver onn per onn. En tut èn trais musicas da tschaiver presentas al tschaiver da Vrin. Quai per il til d'uffants il suentermezdi e per la saira ilarica.
- las «Latiarnas» da Danis/Tavanasa
- las «Grischalottas» da Falera/Glion
- ils «Stücklifätzer» da Panaduz
RR actualitad 08:00


text:
Il Cussegl naziunal propona da refusar l'iniziativa da limitaziun da la Partida populara Svizra. Malgrà ch'il resultat era da spetgar, han passa 70 commembers dal Cussegl naziunal prendì posiziun davart l'iniziativa. Suenter ina debatta da radund 8 uras ha la Chombra gronda a la fin decis da proponer in Na a l'iniziativa. Quai cun 123 cunter 63 vuschs e trais abstenziuns. Per l'iniziativa ha sulettamain la PPS vuschà.
Iniziativa vul franar cunvegna davart la libra circulaziun
L'iniziativa vul metter ord vigur la cunvegna davart la libra circulaziun da persunas cun la UE – quai sche la Svizra na vegnia betg da sa cunvegnir cun l'Uniun Europeica entaifer in onn. Ord vista da la PPS duai l'iniziativa impedir ina Svizra cun passa 10 milliuns abitants, dentant senza ina limita e contingents.
Auter che tar l'iniziativa cunter la migraziun da massa or dal 2014 pretenda l'iniziativa explicit che la cunvegna davart la circulaziun libra vegnia visada. Perquai che la cunvegna è liada vid sis autras leschas, fiss l'iniziativa probabel la fin per las bilateralas 1. Il Cussegl federal refusa l'iniziativa. Sco proxim va la fatschenta en il Cussegl dals chantuns.
RR novitads 18:00


text:
Ils burgais han annunzià da gnanc vulair entrar en la debatta davart la revisiun da la lescha da locaziun.
Transparenza, confidenza e segirtad giuridica
Per la cussegliera naziunala Sibel Aslan dals Verds porta la nova obligaziun da formular en quels trais puncts gronds meglieraments. En emprima lingia per ils locataris. «Per lez èsi difficil da dumandar quellas infurmaziuns dal locatur. Quai po vegnir valità sco segn da disfidanza. I è perquai meglier sche quai è reglà sin nivel federal.»
Tenor la proposta dal Cusseglier federal Johann Schneider-Ammann duai il locatur stuair nudar sin il formular con tschains che l’antecessur ha pajà. In’eventual augment dal tschains sto vegnir argumentads. Al cusseglier naziunal da la PPS, Hans Egloff, ch'è er il president da l'Associaziun svizra dals proprietaris da chasas, na plascha quai insumma betg.
Mintg’on ston vegnir repartids passa ina mesa milliun formulars. Quai n’è nagut auter che d’intimar ils locataris da controllar en detagl il contract ed en cas da dubi da purtar plant cunter il locatur.
In tal formular na dovri betg. La gronda maioritad dals locataris sajan numnadamain cuntent cun la prestaziun ed il pretsch da lur abitaziun. Plinavant na possian ins cun in tal formular era betg cumbatter la mancanza d’abitaziuns els centers svizzers. Anzi il cuntrari, di Egloff. «Il formular è in ulteriur pass en direcziun da la surregulaziun che maina ad ina intschertezza giuridica. Quai fraina lura las investiziuns e la fin finala vegnan bajegiadas damain abitaziuns. Enstagl da novs formulars stuess'ins reducir la birocrazia e las prescripziuns. Quai purtassi bler dapli,» è Egloff persvadi.
Possian ins tut discutar, respunda Sibel Aslan. Mo l’emprim dovri ina regulaziun naziunala cun quels formulars che hajan, quai mussian studis, en pliras regiuns franà l’augment rasant dals tschains da locaziun. «Set chantuns han introducì ils formulars ed hajan fatg bunas experientschas. Ins vesia uschia che l’obligaziun da formular è sa cumprovada.»
Grev stan per il formular
En il Cussegl naziunal vegn la revisiun da la lescha da locaziun ad avair grev. Gia la cumissiun ha decidì cun 13 cunter 12 vuschs da betg entrar en materia. Ed el cussegl è il dumber dals adversaris anc pli grond. Quai sa era Sibel Aslan. Sche la revisiun fetschia naufragi stoppia ins perquai vegnir activs en ils chantuns e mirar che lez introduceschian l'obligaziun da formular. Ceder na vegni betg en dumonda.


text:
A Trun – en la patria dal pictur artist Alois Carigiet – vegn discutà actualmain, schebain ins less e duess realisar in museum a posta per l'artist. In tema ch'è vegnì anc pli preschent, dapi che la chasa paterna da l'artist ha brischà l'enviern passà. Questa chasa è en possess privat, ina chasa abitada fin tar l'incendi. Actualmain pondereschan ils possessurs tge far en il futur cun la chasa.
Gia avant il brischament era ina gruppa d'interessents privats londervi da far plans per realisar in museum Carigiet a Trun. Suenter il brischament è era naschida l'idea ch'il lieu da la chasa paterna pudess esser adattà per in museum.
Per surpraisa ha lura il Museum Sursilvan Cuort Ligia Grischa survegnì la primavaira passada in legat da passa 60 maletgs da Carigiet. In vair stgazi.
En la marella ans mettain nus sin ils fastizs da Carigiet e las discussiuns actualas a Trun.
Realisar in museum per in sulet artist, quai na vegn betg fatg savens. L'expert d'art ed anteriur directur dal Museum d'art Grischun e dentant persvas che per Carigiet faschess in tal museum senn. Pertge che quai è uschia, declera el qua:
Plaschair d'in museum Carigiet a Trun, avess era l'artist indigen Gieri Schmed. Sco giuven, ha el pliras giadas pudì gidar Carigiet da far maletgs da paraid. El sa regorda anc bain da quests temps. Pli tard ha Schmed lura pudì purtar ina giada sias atgnas lavurs e maletgs ad Alois Carigiet, ch'era l'aug da sia dunna Barla. In zichel tremblond saja el ì lezza giada a Flutginas tar l'aug Luis:
Gia avant intgins onns avain nus raquintà l'istorgia dal Uorsin da Selina Chönz ed Alois Carigiet, il buob da Guarda che ha fatg sia via per l'entir mund enturn. Oz, fiss el probabel en la vegliadetgna da pensiun, el è dentant actual sco anc mai. A Chönz e Carigiet èsi gartegià da far nascher ina figura che fascinescha giuven e vegl. Ina figura, che derasa optimissem e curaschi e che vegn era duvrada per declerar la «swissness», ubain l'idilla da la vita en la muntogna.
La marella dal 2013 «Raquint local – success mundial» è vegnida emessa il 2013 – ed ussa era qua:
RR Marella 10:00


text:
Igl Open Air Malans ha gì l'onn passà bun 700 aspectaturs. Da l'autra vart gidan mintg'onn bun 100 voluntaris d'organisar e manar atras il festival en il guaud. In dad els è Mathias Caprez. El ha gia gidà en differentas funcziuns, uschia è el per exempel era gia stà part dal comité d'organisaziun.
audio
Mathias Caprez - 2'500 uras lavurà per il Open Air Malans
00:10 min, Musica dals 10.08.2019.
laschar ir. Durada: 00:10 minutas.
Mathias lavura sco fiduziari e sa uschia, quant che sia lavur e quella lavur da tut ils auters avess custà al Open Air Malans – sch'ins pajass ina paja normala. Il pitschen festival fascinescha – n'è dentant nagin model da fatschenta rentabel.
audio
Mathias Caprez – il Malans na sa betg render finanzialmain
00:18 min, Musica dals 10.08.2019.
laschar ir. Durada: 00:18 minutas.
Dentant saja il gudogn era betg la motivaziun d'investir uschè bler temp en in festival. Pli grond saja il plaschair da pudair crear insatge unic e cunzunt era las experientschas ch'ins po rimnar e la engraziaivladad che vegn da la glieud or da la regiun.
audio
Mathias Caprez - ins emprenda bler cun far in Open Air
00:21 min, Musica dals 10.08.2019.
laschar ir. Durada: 00:21 minutas.
Ed uschia pon ins en il Grischun ir a visitar numerus pitschens festivals, organisads da voluntaris sco Mathias. Bleras uras organisar, fabritgar e decorar per ch'in pèr tschient persunas da la regiun pon far dus dis festa amez il guaud.


text:
Avant che leger vinavant dai in cuc en l'artigel suandant, sche betg gia fatg:
Sodali, ussa che vus avais gì ina curta instrucziun e savais co far èsi temp da mussar co ch'i n'è betg da far.
Perquai che nus na pudain betg controllar sche vus avais propi legì las instrucziuns na pudain nus betg surprender la responsabladad per in'introducziun en quest metier. Quella resta tar vus sezs u voss geniturs.
Speranza che tuts han ina buna cassa da malsauns...
Sche quels dus videos n'han betg tanschì per vesair ils sbagls dad auters e tge ch'ins pudess far meglier - qua anc ina giada cupitgadas dad omaduas gruppas.


text:
Elsau
Elsau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.06 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3 364 abitant.
El cumün de Elsau al se tröva a una altitüden de 498 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bertschikon, Elgg, Hofstetten bei Elgg, Schlatt, Wiesendangen, Winterthur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
StoriaModifega
Elsau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1043 col nom de Elnesouva.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
RiferimentModifega
Ligam de föraModifega
- Sit ufizial
- Elsau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Il cussegl pastoral dalla pleiv Breil/Brigels ei in organ ecclesiastic che cusseglia e sustegn il plevon en damondas da pastoraziun. En nossas pleivs eis el vegnius formaus la primavera 2010.
El secumpona ord ils suandont quater secturs:
Il cristianissem capescha sut "annunziaziun" il raquintar e dar vinavon igl evangeli da Jesus Cristus. Pia annunziar la nuviala, la veta e la missiun da Jesus. La fuorma classica schabegia duront il survetsch divin cun ils texts biblics, il priedi ni la meditaziun.
Quei schabegia denton era duront las lecziuns da religiun ed en la scolaziun da carschi per exempel seras biblicas, brevs a geniturs giuvens ect.
Il plaid "diaconia" deriva dil lungatg grec e munta "survir". Sut diaconia capeschan ins tut ils aspects dil survetsch al concarstgaun che schabegian en connex cun la Baselgia. En quei agid semuossa solidaritad, cumpassiun, agid spontan, empatia, etc.
Sut l'expressiun "liturgia" ei da capir rituals per ludar Diu e per profundar la cardientscha. La liturgia cumpeglia tuttas fuormas da survetsch divin, oraziun e cant, simbols, sacraments e benedicziuns, sco era vestgius ed utensils che vegnan duvrai el survetsch divin.
Ina cuminonza ligia ils carstgauns in cun l'auter e dat tegn, forza ed identitad. Negin sa esser cristian(-a) mo per sesez, igl esser Baselgia sebasa sin la cuminonza.
Nus promovin la cuminonza en nossas pleivs cun l'organisaziun da differentas occurenzas ed entras il sustegn e la promoziun dallas tradiziuns localas.


text:
I restan anc dus dis per giudair las pistas grischunas – e far in paus sin las terrassas a l’ur da las pistas. La regenza grischuna tolerescha terrassas avertas enfin dumengia saira. Quai resulta d’in scriver da la regenza a directurs da pendicularas.
Sin dumonda ha il minister d’economia Marcus Caduff confermà ch’i na dettia naginas sancziuns per laschar avert terrassas durant questa fin d’emna. Il scumond ordinà saja bain en vigur, cunquai che quel saja dentant vegnì a curta vista, desistians da controllas questa fin d’emna. Quai per evitar eventualas escalaziuns, ha ditg Caduff.
La mesemna aveva la regenza grischuna ordinà da serrar las terrassas en ils territoris da skis – quai sin squitsch da la Confederaziun.


text:
Las Ouvras Electricas d'Engiadina OEE han renovà las staziuns d'auta tensiun a Pradella sper Scuol e ad Ova Spin vid il Pass dal Fuorn. Quai è ina etappa impurtanta da las lavurs da renovaziun da l'infrastructura da la rait scrivan las OEE. La lingia d'auta tensiun libra existenta da 220 kilovolt vegn ussa gestiunada nov cun 110 kilovolt. Las OEE hajan midà la tensiun da 220 kilovolt sin 110 kilovolt pervia ch'ins haja stuì renovar ils indrizs vegls. Quai ha ditg il manader da projects e logistica da las OEE Heinz Gross envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha RTR .Las OEE scrivan che las lavurs enfin ussa hajan custà 17 milliuns francs.
Il proxim pass impurtant per las OEE è ussa da metter sut terra la lingia nova da 110 kilovolt. Uschia vegnia la segirezza da provediment pli auta. Quai pervia che la lingia n'è lura pli exposta a vent, naiv u per exempel a bostga che croda sin la lingia. Era l'aspect che la lingia na saja betg pli visibla saja in factur impurtant. En pli vegnian uschia era ils custs da manteniment pli bas.
Project "Svilup da la rait Engiadina"
La renovaziun da las staziuns d'auta tensiun Pradella ed Ova Spin fa part dal project "Svilup da la rait Engiadina". Enfin l'onn 2020 duai era la lingia d'auta tensiun da 110 kilovolt tranter Pradella e Bever vegnir renovada e messa sut terra. Ils custs per il rest dal project "Svilup da la rait Engiadina" s'amuntan ad 82 milliuns francs.
La lingia internaziunala d'auta tensiun da 380 kilovolt vegn rinforzada e resta sur terra. Quai è in project da la Swissgrid.


text:
Sachseln
Sachseln a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 53.86 km² e in del Dicember 2009 al gh'eva una popolazion de 4752 abitant.
El cumün de Sachseln al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Giswil, Kerns, Lungern, Sarnen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
StoriaModifega
Sachseln l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1173 col nom de Saxhslen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1][2]
RiferimentModifega
- ↑ 1,0 1,1 Sachseln in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Municipality of Sachseln website - Sachseln in numbers. (Todesch) accessed 3 September 2009
Ligam de föraModifega
- Sachseln in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
-
- Media relaa a Sachseln su Wikimedia Commons


text:
Sco il minister da defensiun american Ashton Carter ha ditg na dastgia quai betg pli dar barrieras per pudair far militar en ils Stadis Unids. Sco transgender valan persunas che s'identifitgeschan betg u betg mo sur la schlattaina ch'è vegnida registrada a la naschientscha. Fin ussa pudevan talas persunas vegnir sclausas dal militar sin fundament da lur identitad.
Avant tschintg onns ha l'armada americana abolì la regla che persunas omosexualas na dastgan betg far servetsch militar.
RR novitads 06:00


text:
Ulf Wendler è dapi il 2006 l'archivar da la citad. El enconuscha l'istorgia da Cuira sco paucs auters. El guarda enavos sin il svilup da Cuira entaifer ils 200 onns sco chapitala dal Grischun.
1820 - 1900
Enturn la midada dal temp al 19avel tschientaner vivevan enturn 3'200 persunas a Cuira. Cura che Cuira è daventada la chapitala dal chantun, sa limitava la surfatscha d’abitar be sin la citad veglia. Era da lezzas uras aveva Cuira ina gronda muntada. Quella giada passavan numnadamain blers commerziants tras Cuira per ir a la fieras da Milaun u Venezia.
Toc a toc èn lura naschidas las instituziuns chantunalas e l’infrastructura è vegnida sanada. La citad veglia era anc circumdada da mirs e da las portas da la citad. Cunquai che la citad sa finanziava tras l’agricultura sa chattavan prads enturn la citad. Perquai che la populaziun è lura creschida aifer paucs onns rapid sin il dubel, è il mir vegnì stgarpà giu fin il 1861.
Cun la construcziun da la staziun l’onn 1858 ha Cuira survegnì l’emprima colliaziun cun la Bassa. Davent da quest mument è Cuira sa sviluppà sur ils cunfins da la citad veglia ora. Cuira crescha ad in crescher.
Da quel temp vegnan realisadas fabricas da gas, la caserna Rossboden ed ulteriurs biros. 1871 survegn Cuira ses emprim bogn avert. Vers la midada al 20avel tschientaner ha Cuira ina populaziun da passa 10’000 persunas.
1900 -2020
Fin il 20avel tschientaner n'aveva Cuira nagina chanalisaziun. Tenor Ulf Wendler aveva Cuira in grond problem d'igiena. La regenza è lura stada sfurzada da midar questa situaziun ed il grond project da mamut è vegnì terminà fin il 1905.
Silsuenter è anc la scola publica «Quader» vegnida tiers. Tenor l’archivar haja Cuira pudì sa dustar da las duas guerras mundialas. L’economia saja dentant tuttina vegnida franada durant quest temp, tuttina sco en la gronda part da las ulteriuras citads en Svizra.
Suenter las guerras èsi anc ina giada vegnì tar in «babyboom» ed igl ha dà in ulteriur problem da spazi. Per far frunt a quest problem saja lura era il quartier dal Rain vegnì bajegià ora. Ed uschia sajan ils quartiers «Lacuna» e «Solaria» naschids. Dapi lura stagnescha la populaziun da Cuira sin enturn 37’000 persunas.


text:
Suenter ch’ils campiunadis en las ligas regiunalas èn vegnids annullads per questa stagiun, n’han bleras uniuns betg pli cumenzà a trenar. Auter ils juniors da l’US Schluein Glion ch’han trenà il davos mais cun tegnair en diversas mesiras. Tranter auter n’han els betg dastgà trenar en gruppas cun dapli che tschintg persunas, els n’han er betg dastgà giugar la balla cun il chau u prender enta maun la balla.
Ils juniors C da l’US Schluein Glion che vegnan trenads da Claudio Bundi èn vegnids detg bain a frida cun quellas mesiras. Mo ussa sa legran els tuts da puspè pudair trenar normal ed oravant tut er da puspè dastgar dar a la fin dals trenaments in gieu 11 encunter 11.


text:
Friåul
Artéccol in dialàtt bulgnaiṡ
Al Friåul (o par mej dîr Friåul Vnézia Giógglia, l è ciamè Furlanija-Julijska krajina in sluvên, Friaul-Julisch Venetien in tudassch. L è na regiån itaglièna d'l Itâglia ed maténna cun quèsi 1,2 miglión d'abitànt. La sô capitèl l è Trieste.
Al Friåul Vnézia Giógglia l è una regiån autònoma a statûd spzièl, fâta dal Friåul (pruvénzi d Udine e Pordenon e 'na pèrt d'la pruvénzia ed Gorizia),
e da la Vnézia Giógglia (pruvénzia ed Trieste e la pèrt ed sîra d la pruvénzia ed Gorizia), divîsi dal fiòmm Isonzo.
La cunfénna ed maténna cun la Slovégna (Elta Cargnôla/Gorenjska e cun la Côsta/Primorska), só cun l Austria (Carénzia), ed sîra col Vènet, zå l è mujè dal Mèr Adriâtic.
Stòria nôva[modifica | mudéfica la surzéia]
Al Friåul Vnézia Giógglia l è stè méssa insamm int' i ân dåpp la secånda guèra. Send che Trieste l era pasè a l Itâglia (suzès såul int'l ân 1954), la zitè l aveva pêrs totti äl tèr ed drî e la Vnézia Giógglia l era bèli totta såtta Jugoslavia; par quasst i dezidénn ed mètter insamm Triest e l Friåul e dénn a la nôva regiån una zêrta autonomî anch parché l era la pèrt pió d såura d'la famåusa Curténna ed fèr.
Par savair quèl ed pió d la stòria d prémma, vadd:


text:
Vladimir Il'ič Ul'janov
Vladimir Il'ič Ul'janov (Russ BлaдиMиp Илbич yлbяHoB), ciamaa anca Nikolaj Lenin (Russ ЛeHиH), nassuu 'l 10 de Luj (22 de Avril, cont el lunari Gregorian), 1870 a Simbirsk; e muruu 'l 21 de Sgenée 1924 a Gorkij, un paes arent a Mosca, l'è staa on politegh comunista, un revoluzionari, e un leader popular sovietich.
El giovin Lenin, in de l'andà contra di pensee estremista de'l sò fradel grand, che l'èra stáa fusilaa despoeu che l'eva tentà de fa foeura 'l Zar, el s'era unii ai socialdemocratigy marxista e per quella reson chi l'era staa constrengiuu puvoeult ad andà in esili, la pupart di voeult in de la Sguissera. Ind el 1903 l'eva faa su una soa frazion ind el Partii di Lavorator Socialdemocratich Russ, ciamaa "i Bolscevegh" che pussee tard hin poeu devegnuu 'l Partii Cumunista Russ.


text:
Sin il tetg da la nova serenera a S-chanf vegn er producì electricitad cun forza da sulegl. Sco quai che la Repower communitgescha saja installà il pli grond indriz fotovoltaic da l'Engiadina cun bunamain 3'500 moduls ed ina surfatscha totala da 5'800 meters quadrat. L'implant è avant curt vegnì collià cun la rait electrica. Il manaschi da la serenera cumenza dentant pir la stad da l'onn che vegn.
Il nov cundriz fotovoltaic prestia 1,1 MW e producescha ad onn fin 1,45 uras gigawatt electricitad. Quai correspunda al consum da 325 chasadas. Las investiziuns per l'implant fotovoltaic muntan ad 1,7 milliuns francs.
Ord l'archiv:
1'280 moduls fotovoltaics èn installads sin il mir da serra Albigna en Val Bregaglia. Questa installaziun sin 2’100 meters sur mar dal EWZ, è cun ses 670 meters lunghezza il pli grond implant autalpin.


text:
Accumpagnà la gruppa cun Paul Duff han 15 gidanters indigens, per gronda part sherpas, e bun 20 animals, mils, asens ed ina chaval ch’han transportà tut la rauba, da tendas fin la cuschina d’in lieu a l’auter. Senza l’agid dals sherpas e lur animals na fissi betg pussibel da far in tal viadi di Paul Duff.
Dolpo – ina regiun pauc sviluppada
La regiun dal Dolpo sa chatta en il nord-vest dal Nepal e sa zuppa davos la chadaina da muntognas dal Dhaulagiri e da l’Annapurna. 80% dal territori schai sur 4’000 meters sur mar. Il Dolpo saja ina regiun pauc sviluppada, era perquai ch’ins possia vitiers mo cun ir sur pass e tras chavorgias, uschia Paul Duff. La glieud na possedia betg bler en questa regiun e vivia fitg simpel.
Sin quest viadi ch’ha cumenzà a Juphal, bun 300 kilometers en il nord-vest da Kathmandu, la citad principala dal Nepal, ha la gruppa stuì surmuntar plirs pass sur 5’000 meters sur mar. Mintga di èn els ì a pe tranter set e nov uras, ina giada schizunt fin a 12 uras. Durant quest viadi han Paul Duff e collegas vesì fitg bler ed er vegnì en contact cun blers indigens. Ils Nepalais sajan fitg averts, cordials e cuntents. Grazia a l’agid dal sherpa Thsiring che discurra tant englais sco er nepalais e tibetan hajan els era pudì communitgar cun la glieud che viva en quella regiun dal Dolpo di Paul Duff.


text:
L’amur ha uschè bleras varts, ch’ella è bunamain nundescrivibla cun tut sias variaziuns e fassettas. La litteratura mundiala scriva bler sur da l’amur e sur dal far l'amur. Era las emissiuns litteraras da RTR sa deditgeschan adina puspè a l'amur en cudeschs e texts e fan las dumondas impurtantas.
Pertge ston ins defender la posiziun da missiunari?
Quai è in citat ord il Tavulin litterar dal 2013 che discutescha dus cudeschs che tractan l'amur.
La rubrica litterara «Litteratur' ed amur» – dapi quest onn en il program dal radio rumantsch – analisescha scenas d'amur en la litteratura ed en texts rumantschs.
La Televisiun Rumantscha ha adina puspè filmà Rumantschs ch'han chattà l'amur sur cunfin.
Las nozzas
Nua ch'i dat amur èn las nozzas betg lunsch davent. Il Balcun tort dal 1968 mussa ina nozza a Riom:
Gea - jau vi!
Il 2005 è vegnì maridà a Falera.
Pur «ledi» tschertga…
Differents aspects en connex cun l’amur e maridaglias eran vegnidas tematisads da sias uras en il Radio Rumantsch. Per exempel purs ch’avevan miseria ils onns 80 da chattar dunnas. Giuvens che vulevan maridar ils onns 90 mo civil senza la baselgia e lura quai che capita adina puspè: Rumantschs che vegnan tutgads dal paliet da l’amur sur cunfin.
Giuventetgna ed amur
L'onn 2002 ha la Televisiun Rumantscha mussà en il film documentar «Giuventetgna dultsch utschi», co la generaziun giuvna en Surselva patratga sur d'amur, sexualitad e relaziun.
Ed il Battaporta ès ì sin ils fastizs dad Oswald Kolle, il reschissur tudestg renumà per ses films da scleriment.
RR actualitad 11:00


text:
En Svizra han ils Calanda Broncos strusch pli concurrents. Cun otg titels èn ils Broncos campiuns svizzers da record egl american football. Ils defensurs dal titel domineschan era quest onn. 7 gieus, 7 victorias è la bilantscha actuala. Per avair concurrents da vaglia ston ils Calanda Broncos dar sin livel internaziunal. En la European Football League sa mesiran ils Broncos cun ina ferma equipa tudestga, e quai era anc ordaifer. En l’emprim gieu da gruppa han ils Calanda Broncos battì ils Brüssel Tigers cun 39:0. Dumengia dat l’equipa grischuna en Germania encunter ils Potsdam Royals.
Ils tudestgs valan sco favurits
Sco gia ils Calanda Broncos han era ils Potsdam Royals fatg curtas cun l’emprim adversari en ils gieus da gruppa da la European Football League. Potsdam ha battì l’equipa da la Belgia gist cun 72:0. Uss decida en il gieu direct tranter ils Potsdam Royals ed ils Calanda Broncos tgi che vegn en il final. Per il giugader grischun Michel Derungs èn ils tudestgs ils favurits. Ma ils Broncos hajan studegià videos da l’adversari e sajan era uschiglio sa preparà bain sin quai gieu decisiv che è dumengia a las 14:00 a Potsdam.
RR sportissimo 17:00


text:
Ciasa da Munt, trö deplü
Ciasa da Munt é n residence dal’architetöra moderna a Corvara. Scemia ch’al vëgn pité n sorvisc de B&B pón dí che la Ciasa mët a desposiziun di ghesć apartamënc de lus y ambiënc olache l’ert y le design tol ite na gran lerch. Murales che cunta dles liëndes de Fanes, sösoc cun afrësć te n stil contemporan cun tematiches astrates y tonalités de corusc che che vá a cör trasformëia la Ciasa te na strotöra che salta al edl amesa a dötes les atres ofertes dl paisc.
Por chësta strotöra interessanta unse realisé le restyling dl logo, dla plata internet, i s’un cruzié de döt ci che vëgn stampé, i un fat para pro le shooting fotografich y i un dé indicaziuns por na strategia de marketing nöia, a na manira ch’ara ti dess importanza ala cualité strotorala y al’ospitalité dla ciasa.


text:
Il comité haja quintà cun la decisiun da la citad da Turitg, di Andreas Wieland, il mainaproject per la candidatura envers RTR. Il na da Turitg munta tenor el che Turitg na sa participescha betg a la lavur da concept. Per sustegnair eventuals gieus olimpics na sajan dentant las portas betg serradas, di Wieland vinavant.
Sco raschun per il na inditgescha il cussegl da la citad che sias pretaisas per ina cooperaziun na sajan betg ademplidas. Uschia na saja per exempel betg cler sche Swiss Olympic giavischia insumma la participaziun da Turitg. Plinavant saja il temp per ina candidatura cumpetitiva stgars.
L'emna passada aveva la regenza grischuna inoltrà sia candidatura per la procedura da nominaziun svizra. Medemamain en quest'emna aveva decis il cussegl da citad da Turitg.
Grischun resta en contact cun Turitg
Malgrà la decisiun negativa da la citad da Turitg areguard ils gieus olimpics il 2026 en il Grischun vul il directur dal departament d’economia dal Grischun Jon Domenic Parolini restar en contact cun la citad ed il chantun Turitg. Quai scriva l’agentura da novitads sda.
La regenza dal chantun Turitg è però en cumparegliaziun cun la citad sa mussada pli averta per ina pussaivla candidatura per ils gieus olimpics il 2026 communabel cun il Grischun.
Inoltrà a Swiss Olympic èn vegnidas dasper la candidatura dal Grischun anc 4 ulteriuras candidaturas.
RR novitads 14:00


text:
Gänsbrunnen
Gänsbrunnen a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 99 abitant e una süperfiss de 11.36 km², e al se tröva a una altitüden de 732 meter sura al livel del mar.
El cumün de Gänsbrunnen a l'è tacaa ai cumün de Corcelles (BE), Court (BE), Crémines (BE), Eschert (BE), Grandval (BE), Herbetswil, Oberdorf, Seehof (BE), Selzach, Welschenrohr.
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Official website
- Gänsbrunnen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
In vaccin cunter il coronavirus ch'è vegnì sviluppà a Genevra vegn testà las proximas emnas vi da mieurs. Sch'ils resultats èn positivs pudessi gia prest dar tests clinics, communitgescha l'Ospital universitar da Genevra.
Il vaccin funcziuna cun isolar cellas. Questa tecnologia vegn gia duvrada en la perscrutaziun cunter cancer. Tenor l'ospital universitar haja questa metoda l'avantatg, ch'i vegnia cuntanschì ina pli lunga immunisaziun che cun ina metoda tradiziunala.
Collavurà al project per il vaccin han l'Ospital universitar da Genevra, la Societad per biotecnologia da Genevra Maxivax ed il Centre de Recherche en Infectiologie de l'Université Laval de Québec en il Candada.
Ord l'archiv da SRF:


text:
Heinz Gallus è il manader dal biro da votaziuns da Cuira ed ha gì quella fin d'emna bler da far. Adina puspè scalina ses natel - in dals radund 60 voluntaris ha ina dumonda. Enfin sonda da mezdi eran gia 8'500 brevs cun ils numerus cedels d'elecziun inoltradas.
Enfin oz quinta Gallus anc ina giada cun 600 enfin 1'000 brevs - mintgina cun en 15 cedels da votaziun. Cuira elegia numnadamain la nova suprastanza da la citad ed in nov parlament, vitiers vegnan anc las votaziuns federalas e numerusas votaziuns communalas.
Schema: «gea», «na» u «vit»
In caos na dettia quai dentant betg cun tants cedels. I haja simplamain duvrà in zic dapli preparaziun ed organisaziun. Ultra da quai èn bleras votaziuns er simplas da dumbrar ora. Las federalas u communalas per exempel sajan be da parter en «gea», «na» ubain «vit» e lura da laschar ir tras la maschina da dumbrar bancnotas.
Pli cumplitgà èsi dentant da dumbrar or tut las vuschs per il parlament da Cuira, la vala quai: sortir, controllar, registrar e segirar. Dentant lungurusa saja la lavur betg. Mintgatant datti er da rir, quai sche per exempel nums sco Bill Clinton ubain Barak Obama cumparan sin ils cedels da votar.
Quels dus n'èn definitiv betg elegibels en il parlament da Cuira.
RR actualitad 12:00


text:
storia
Tla mostra dl 1926 fòvel da udëi l nflus dla modernità, ispirà mpue’ al “Jugendstil”, che l diretëur dla Scola d’Ert de Urtijëi Balsamo Stello à purtà te Gherdëina. Danz che chësc stil modern ne fova nia tan bënulù. Do che l diretëur ie Stella ie unì mandà demez a Monza, iela jita inant tla maniera do la rata tradiziunela. Mpo fova la mostres y i cuncorsc de gran mpurtanza per avëi for inò mpulsc nueves. N pert unìvel propi mustrà opres de marueia, de livel artistich aut y de gran cualità.
Tl ann 1932 àn messù vënder i lëures dla mostra da d’instà a mez priesc. La crisa economica mundiela se lasciova sentì. Sëuraprò fova l daz per mandé zeche oradecà scialdi aut. Daviadechël à la lia fat ora te na senteda straurdinera de ti scrì n memorandum al guviern talian per arbassé l daz. Pervia dla crisa à truep scultëures mudà lëur o ie jic a sté nzaul d’auter. N valgun artejans purvova a vënder si scultures per na bagatela tla ziteies, iust per davanië tant da furné inò a cësa cun la ferata.
Nce sce la jiva stleta ne manciòvel nia l spirt de jì inant. Tl 1933 à la lia tëut a fit la rundela dla Villa Venezia per mëter ora si opres. Iló iel unì metù a jì la mostres da d’inviern y da d’instà dai ani 1934 al 1937. Davia che la Villa univa renuveda tl 1938 àn messù cialé de scumencé a frabiché n’autra cësa per l’ert. Cun l sustëni dl podestà fascista Arturo Tanesini y de artejans, à la lia giapà si sënta definitiva tla “Casa dell’Artigiano” (dlongia la dlieja de S. Antone), che ie unida inaugureda ai 4 de setëmber 1939.


text:
L'Assemblée parlamentaire de la Francophonie (APF; anteriuramain Assemblée internationale des parlementaires de langue française) fundada il 1967 sa chapescha sco spievel e perditga dal pluralissem cultural da la Francofonia.
L'APF è l'organ consultativ dals gremis da decisiun da la Francofonia, quai vul dir da la Conferenza dals presidents dals stadis e da las regenzas dals pajais francofons, da la Conferenza da ministers e dal Cussegl permanent da la Francofonia.
Commembers
Suppleantas e suppleants
Secretariat da la delegaziun


text:
Uschia s’augmenta il squitsch sin la strategia d’avertura precauta dal Cussegl federal. Quel vul decider l’autra mesemna en chaussa.
Dasper la PPS, l’Uniun svizra d’artisanadi e mastergn, Gastrosuisse e singuls chantuns pretenda uss er ina maioritad da la cumissiun pass pli sperts. Concret duajan ils restaurants puspè avrir ils 22 da mars – uschia la pretensiun.
Il Cussegl federal vul far bufatg
Il Cussegl federal da sia vart vul far bufatg. Il plan ch'el ha preschentà la mesemna prevesa ch'ils restaurants pon il pli baud avrir l'entschatta avrigl las terrassas. Quai sut la premissa che la situaziun na saja betg sa pegiurada. Sut las medemas premissas duain er centers da fitness vegnir averts.


text:
Ina vusch ha decis sur da la moziun da Stefan Engler. Cun 17 encunter 16 vuschs e 5 abstenziuns ha il Cussegl dals chantuns ditg gea ad ina cumissiun federala che duai cussegliar en dumondas da lingua. Stefan Engler è cuntent cun il resultat. Perquai ch'il cussegl federal è cunter sia moziun n'era quai insumma betg cler, ch'i dettia in gea da la chombra pitschna.
Jau manegel ch'il Cussegl dals chantuns è pli sensibel per dumondas da lingua ch'il Cussegl naziunal. Quai ha da far cun la cumposiziun. Il Cussegl naziunal vegn plitost a far ils quints...
Dentant è er Stefan Engler conscient, che la moziun ha pir surmuntà l'emprim obstachel. La dira nusch saja lura da persvader il Cussegl naziunal.
Per persvader la chombra gronda spera Stefan Engler sin il sustegn dals romands e dals italofons en il Cussegl naziunal. Ed era ch'in ni l’auter collega da lingua tudestga vegn a gidar da persvader ils cussegliers naziunals. Cura che la moziun vegn trattada en la chombra gronda na es anc betg decis.
Lingua gea - cumissiun na
Ina funcziun da la cumissiun federala da linguas duess esser da cussegliar la Confederaziun en dumondas da lingua. Il Cussegl federal na vul dentant betg ina tala cumissiun. Ina cumissiun dapli custa era dapli, è l'argument.
Per Stefan Engler è quai in argument debel. Tenor el dettia la Confederaziun ora raps per tut autras cumissiuns che fetschian pli pauc senn. La dumonda da lingua saja ina da las pli impurtantas per la Svizra e per quella dumonda valia era la paina da dar ora raps, di Engler vinavant.
Era sch'il Cussegl federal na sustegna betg la moziun da Stefan Engler, na vul quai betg dir, che las linguas n'èn betg impurtantas per la Confederaziun. Il minister da cultura, Alain Berset, manegia che la Confederaziun haja experts en il departament. Sch'i dettia dumondas specificas, sche lura giajan els per cussegls d'experts, uschia argumentescha il cusseglier federal Alain Berset la decisiun dal Cussegl federal.
RR novitads 14:00
Tge vul Stefan Engler
Stefan Engler vul rinforzar la politica da linguas sin livel federal cun ina cumissiun. Far part da la cumissiun per dumondas linguisticas duain mintgamai trais represchentants da las quatter linguas naziunalas (tudestg, franzos, talian e rumantsch) sco era trais represchentants d’autras linguas discurridas en Svizra (p.ex. portugais u englais).


text:
Nus observain la bova da Brinzauls adina sur ina perioda pli lunga. Il davos mais essan nus en la media da plievgia da quest temp – en quest senn nagut inquietant. Ma tuttina observain nus che tschertas parts dal terren ch’èn pauc profundas reageschan relativ svelt sin la plievgia.
En congual cun il rest da la Svizra possian ins però dir, ch’ins saja vegnì davent cun in egl blau. A Brinzauls haja quai ils davos dis pluvì bler pli pauc che giu la Bassa. Ma: Ils moviments dal «Rutsch» quels èn sin in nivel constant, ma fitg aut. Per part sa mova il terren per bun la mesadad dapli che l’onn avant. Per ils mais da stad che suondan, quintan ils experts che la situaziun sa quietescha in pau, cunquai che la stad è en general pli sitga che la primavaira.


text:
Il nov ustier da la Casa Job è bain orientà che ses antecessur n'ha betg gist fatg via per el. La finala ha Albert Wäspe cumprà l'ustaria da René Eggenberger che aveva procurà l'onn 2005 per lingias grassas en las medias. Quai cun ina sadada tranter el ed in giuven um da Trun. In cas ch'è stà davant dretgira.
Nova scua, scua bain
L'ustaria è bain stada averta er anc suenter questa dispita, ma ella vegniva strusch pli frequentada dals indigens. Forsa scriva il nov ustier gist perquai en sia annunzia d'avertura ch'è stada la sonda passada, che dispitas na sajan betg giavischadas.
Il motto dal nov ustier è che tuts duajan dir TI in a l'auter en sia ustaria. L'um da 76 onns ha cumprà la Casa Job cun l'intent da realisar in siemi e daventar ustier. Oriundamain ha el lavurà sin il bajetg e suenter la pensiun è el stà ad alp. In osp ha manegià che quest ustier giaja bain a prà cun ils da Trun. El saja ina persuna nuncumplitgada.
RR Total local 11:45


text:
Play Suisse As porscha il meglier da las atgnas producziuns e da las coproducziuns da RTR, RSI, RTS e SRF - per l'emprima giada insumma senza barrieras linguisticas. Qua chattais Vus numnadamain films, serias e documentaziuns, reportaschas e perlas or da l'archiv en lingua originala cun suttitels tudestgs, franzos e talians. Ina selecziun da contribuziuns è disponibla era cun suttitels rumantschs.
Persunalisà per Vus
Play Suisse accentuescha la persunalisaziun e las recumandaziuns: grazia ad in login emprenda Play Suisse d'enconuscher Vossas preferientschas ed As porscha cuntegns ch'èn interessants per Vus. Cun in catalog structurà tenor temas e sistems da recumandaziun persunalisads As envida Play Suisse da scuvrir purschidas dad autras regiuns linguisticas - fin ussa nunenconuschentas. Nus desistin d'ina logica commerziala e promovain enstagl ina purschida da programs plurilingua e multifara.
In dachasa per istorgias da la Svizra
La purschida, che cumpiglia l’entschatta 1000 titels, è vegnida selecziunada cun premura e metta l'accent sin documentaziuns e serias che tractan temas relevants per la societad e preschentan cuntegns inspirants e divertents. En pli datti er ina vasta paletta da films svizzers e serias ficziunalas. Concerts porschan a Vus muments magics da la ritga scena da musica da la Svizra. Puncts culminants culturals e festivals da film chattan in nov dachasa digital.
En il catalog èn resguardadas producziuns da tut las parts dal pajais, dals «Cuntrasts» da RTR a la «Storia» italofona fin al «Temps présent» da la Svizra franzosa e l'emissiun «Einstein» da la Svizra tudestga, per numnar mo in pèr exempels. L'access è intuitiv sur ils temas che interesseschan Vus.
Per rumantsch chattais Vus il mument radund 50 titels dals «Cuntrasts», producziuns da musica da «8x15», il film rumantsch «Amur senza fin» ed inqual films cun suttitels rumantschs sco per exempel «Gotthard», «Frontaliers disaster» e «Ma vie de Courgette». A partir dals 13 da december 2020 vegnis Vus lura er a vesair la seria-web ficziunala «Metta da fein» sin Play Suisse.
La plattafurma pudais Vus scuvrir sin www.playsuisse.ch, il link avra en ina nova fanestra.


text:
Etappa 1: Schoppernau (Bregenzerwald)
L’emprim stop maina Ursin a Schoppernau, in pitschen vitg cun radund 700 abitants e ruassaivel. Pli baud vivevan ils abitants da l'agricultura, cumparegliabel cun nossas regiuns. Ozendi datti er in zic turissem.
Arrivar a Schoppernau en il Bregenzerwald n’è betg ì senz’incaps, Ursin ha stuì midar la ruta planisada pervi da naiv sin via. Però ha el chattà ina bella dimora tar ina famiglia purila che dat a fit chombras – ils hotels eran numnadamein serrads.
Etappa 2: Sonntag
Il segund paus d’Ursin è predestinà per ina sgnocca u l’autra cun ils dis da l’emna. Ma propi, la derivanza dal num «Sonntag» pudess schizunt avair ragischs rumantschas. Uschia almain ina teoria populara. Tenor quella teoria deva quai sper la baselgia il prà «de la dumengia» – pia da la dumengia.
Il pitschen e ruassaivel lieu ha Ursin cuntanschì tras tut l’aura. El e ses velo èn ids tras sulegl, plievgia, naiv e granella – pia in program variant da surengiu.
Etappa 3: Feldkirch
La terz’etappa d’Ursin ha procurà per ina midada da cuntrada – da las muntognas en la citad, a Feldkirch. In highlight da quest lieu è la Schattenburg, nua ch’ins po mangiar zunt bunas – e grondas – talgias panadas.
In segund eveniment spezial è da chattar en il parc d’animals selvadis da Feldkirch. Là ha Ursin vis capricorns uschè datiers sco anc mai. E schizunt lufs eran preschents. Il Vorarlberg ed il Grischun han bleras parallelas: Cuntrada, flora e fauna, vitgs, agricultura e turissem èn fitg sumegliants.
Etappa 4: Hohenems
Gia radund 100 kilometers ha Ursin fatg cun ses velo, ed uss è el arrivà a Hohenems – para in mecca da kino e da butias. En la citad cun bunamain 16’000 abitants ha noss reporter visità il «Palast Hohenems» ed è muntà sin in pitschen culm. El è i tras in guaud sin in trutg dasper bler d’agl urs – ed è vegnì recumpensà cun ina bellezza vista fin il Lai da Constanza.
Dasper quai eveniment ha Ursin discurrì cun il burgamester da Hohenems, e la saira sto el bunamain anc far ina visita a l’enconuschent cumplex da kino.
Ed a la fin
asdf


text:
Il trend aval cuntinuescha: Il mars da quest onn è la svieuta dal commerzi en detagl en Svizra sa reducida per 2,4% cumpareglià cun il medem temp da l'onn passà. Quai mussan ils resultats provisorics da l'Uffizi federal da statistica.
La raschun principala per il minus è da chattar sulettamain en il sectur da betg mangiativas e tar la vendita da carburants. En quests secturs èn sa reducidas las entradas per 5,7% en pareglia cun il mars.
En il mars ha plinavant er il commerzi cun mangiativas, bavrondas e rauba da tubac registrà in minus (-0,3%). Quai cumpareglià cun il favrer.


text:
Las medaglias èn ina maschaida da merit, tranter squadra ed atletas.
Beat Tschuor il trenader da skis alpin da l'equipa da dunnas svizra, è turnà cun 6 medaglias da Cortina. El sa ussa giudair be dus dis ruaus e lura va la cuppa mundial vinavant. Sco el ha tradì ad RTR saja el stanchel e cuntent en ina. Ins dastga sa legrar da tut las medaglias, da la svizra di el.
La cultura da prestaziun en la squadra cun top atletas gida tuttas da savair nua ma chat jau e tge dovri anc.
Els hajan cuntanschì las finamiras ed avessan cun in zic dapli cletg fatg anc dapli medaglias, ha el tradì. Dentant hajan els nizzegià il cletg dal mument e possian esser fitg cuntents.
Slalom parallel: Igl è pli simpel da crititgar [...] la plaunca n'aveva betg ina pendenza guliva ed or da quai è sa resultà in cumbat tendenzial betg dal tut fair.
Nus essan sin viadi en squadra. Las atletas èn dentant individis, che ston guardar per sasezzas a la partenza.


text:
Loson
Loson (nomm ufizial: Losone) a l'è un cumün svizzer del distret de Locarno in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 6329 abitant e una süperfiss de 9.5 km², e al se tröva a una altitüden de 238 meter sura al livel del mar.
El cumün de Loson a l'è tacaa ai cumün de Scona, Caviglian, Cent Vai, Locarn, Tegna, Versc.
Pruverbi in del dialet de Lusun[Modifega | modifica 'l sorgent]
- A fà dal begn ai asen, u s'ofend el Signór.
- In mancanza da cavai i trota i asen.
- Mej uncél da bósch che uncél da gabia.
- La cicoria, pissee la végn tendra, pissee la diventa 'mara.
- L'è pazzia cifolàa quand che 'l merlo u ne vóo cantàa.
- Al vizzi da la góla u buta a l'aria la cjà.
- La mort la cónscia tanti rob.
- Quand ch'a piòu e tira el vent, sara l'uss e sta' in convent.
- L'aqua d'april la impiniss el baril.
- Quand ch'i perd l'afezzión, i fa più navot da bón.
- Dò femen e un cò d'aj, l'è un marcò bel e fai.
- Chi ch'a mangia cander, i cäga stopit.


text:
Glindesdi: In pass suenter l'auter
Start glindesdi a bun'ura en il studio dad RTR a Cuira. Temp per survegnir la survista, far las emprimas retschertgas davart Rueun. Nus avain fufragnà en noss archivs, tschertgà temas e lantschà l'entira acziun «Tes Vitg – Tia istorgia». Durant l'emprima emissiun avain nus preschentà il vitg da Rueun ed era survegnì interessants inputs da Vus. Grazia fitg!
Mardi: Sfugatà tras ils archivs
In segund di en il studio a Cuira. Cler – las bovas èn in tema ch'ha laschà enavos fastitgs tar ils da Rueun. Bleras giadas udin nus anc durant quests dis ch'ils abitants tschantschan dal temp avant e suenter la bova. Nus avain laschà reviver questa catastrofa da natira cun suns e tuns ord l'archiv.
E lura hai anc gì num pachetar. La rulotta da RTR è vegnida emplenida cun tut la tecnica necessaria per pudair rapportar per Vus da Rueun. Anc ina giada durmir e lu cumenza l'aventura. Tge e tgi spetga nus?
Mesemna: Hallo Rueun!
Finalmain, nus essan qua! Arrivads a Rueun avain nus natiralmain emprim stuì far ina tura atras la vischnanca. E quai cun il dretg guid. Michael Cavigelli ha accumpagnà durant l'emissiun atras il vitg. El ha pudì raquintar ina massa istorgias.
Tranter auter ha el era tradì a nus ch'i deva a Rueun ina giada in runal dad ir cun skis. E pront, l'auditura Rosmarie Brenn ha chattà tar ella a chasa ina fotografia da quest temp ed ha purtà quella tar nossa rulotta.
E lu avain era nus prendì la chaschun avant che turnar a chasa ed avain fatg ina tura atras il vitg.
Gievgia: Ils da Rueun vulan anc dar vita al vitg
Nov di, novas istorgias. Era sche na betg tut grategia adina. Davart la chasa alva grategia quai a nus mo da chattar ora pauc. Dentant datti adina puspè novas istorgias che sa dattan ord ils discurs cun ils da Rueun. Plansieu enconuschain nus tschertas fatschas dal vitg. Adina puspè sa ferman persunas avant nossa rulotta e nus vegnin en contact. Qua intginas fatschas dal vitg da Rueun.
E lura giain nus a guardar nua che la giuventegna s'entaupa insumma. La US Rueun è ina da las uniuns che mussa anc co ils giuvens da Rueun sa tegnan ensemen. Joris Tomaschett mussà a nus lur localitads.
Venderdi: Tut ha ina fin, dentant emprim anc in café
«Ussa main nus a baiver café!» Avain nus tertgà ed essan ì sin visetta tar ina fatscha ch'è vegnida enconuschenta a nus ils davos dis. Savens avain nus discurrì cun Rosmarie Brenn ed il pli tard cu ella ha purtà a nus la fotografia dal runal da skis era cler – tar ella datti anc dapli da raquintar.
Cun il venderdi suentermezdi va l'emna a Rueun lura planet a la fin.
Facit
Suenter in emna va noss'aventura Rueun a fin. Nus avain gì blers interessants discurs, emprendì d'enconuscher inqual ed inquala da Rueun ed emprendì bler davart il vitg sin la terrassa amez la Surselva.
Dapli da l'acziun da stad datti qua.


text:
Airbnb pudess cun quest resultat esser in dals paucs purschiders da la branscha turistica en Svizra ch’ha nudà in bun svilup. Ils hotels han patì dal ferm franc ch’ha era tegnì sin distanza giasts da l’Europa. Er manaschis da bed-and-breakfast, campadis ed jugis èn stadas frequentadas marcantamain mender.
Dal product da nischa tar in trend
Hotelleriesuisse aveva titulà Airbnb avant trais onns sco «product da nischa». Da lez temp deva quai però er be radund 2’000 ospitants d’Airbnb en Svizra.
En il fratemp è il dumber d’inserats creschì enorm. Actualmain datti sur 17’000 inserats, sco Airbnb communitgescha. Per gronda part vegnan dadas a fit singulas stanzas, abitaziuns u chasas. I dettia dentant er alloschis extraordinaris sco chasas sin plantas u iglus.
Ospitant svizzer: 1 inserat privat e 40 onns
Tenor Airbnb ha l’ospitant svizzer tipic 40 onns ed ha inserà sco persuna privata. 87% dals ospitants hajan publitgà be in inserat. Sch’in purschider haja publitgà dapli ch’in inserat, lura saja quai in indizi per ina lavur professiunala, per exempel ina firma d’immobiglias.
Ils critichers d’Airbnb, cunzunt ils hoteliers svizzers, il link avra en ina nova fanestra, èn da l’avis ch’ospitants dal servetsch duain er pajar ina taxa da cura.


text:
Dapi plirs onns vegn discurri en la Val Müstair da quai project. Recurs, cumbats per permiss e finanzas han adina puspè bittà enavos il project. Ussa è grazia l’agid finanzial dal project da svilup regiunal che vegn sustegnì dal chantun sin buna via da vegnir realisaus.
Prioritad vegn dà a la chascharia
La chascharia veglia da Müstair na correspunda betg pli a las pretaisas d’igiena e da sanada dad ozendi. Perquai vegn ussa realisà sco emprim pass mo la chascharia. L'onn proxim è previs la fabrica dal lieu per elavurar graun e l'onn 2019 la mazlaria. Il project total chaschuna custs da stgars ocht milliuns francas da quels vegnan tranter 40 e 45% surpiglià dal chantun e da la confederaziun en il rom da project svilup regiunal.


text:
Sco la bancnota da 20 actuala sa basescha er la nova sin la colur cotschna. Ella duai cun in prisma e cun tgirallas simbolisar la creativitad da la Svizra.
Sco motivs èsi illustrà sin la bancnota nova da 20 francs ina tenda dal festival da film a Locarno, tgirallas ed in globus. La bancnota vegn messa en circulaziun ils 17 da matg. L'entira seria nova da las bancnotas stettia sut il tema «la Svizra multifara» communitgescha la banca naziunala.
La nova da 50
Avant bun in onn era vegnida introducida la nova bancnota da 50. Las bancnotas dad oz na correspundan betg pli al standard da segirezza d'ozendi. La nota da 10 francs suonda en il decurs da l'atun. L'introducziun da tut las bancnotas dura anc fin il 2019.
La survista:
- 2005 Concurrenza per grafichers elegida: La banca naziunala ha fatg ina concurrenza per realisar novas bancnotas da 50 francs. La concurrenza è stada sut il tema «Svizra liberala». Differents grafichers han pudì preschentar lur ideas a la concurrenza. Gudagnà ha il graficher da Turitg Manuel Krebs.
- 2007 La segund plazzada survegn l’incumbensa: Era sch'il graficher Manuel Krebs ha gudagnà la concurrenza ha la banca naziunala communitgà, che la graficra Manuela Pfrunder vegn a concepir las novas bancnotas. Ella è stada la segunda da la concurrenza. Las bancnotas duain vegnir sin il martgà il 2010.
- 2010 Retard per las novas bancnotas svizras: Las bancnotas novas da la Svizra han retard. Il termin vegn spustà sin l'onn 2012. Ils segns da segirtad stoppian anc vegnir meglierads e sviluppads.
- 2011 Ils emprims prototips: La banca naziunala producescha prototips da las bancnotas da 50 francs. Il palpiri da las bancnotas è in novum e na correspunda anc betg a las pretensiuns da la banca naziunala. Il palpiri sto vegnir svilupà vinavant.
- 2012 la segirezza na persvada: Pervi da problems tecnics ha la banca naziunala svizra spustà il termin da la seria nova da bancnotas. La banca naziunala vul para accumplir tut las mesiras da segirezza ch'èn pussaivlas sin il palpiri. Quai ha duvrà ses temp.
- 2016 la bancnota da 50 è qua: L'avrigl 2016 è la nova bancnota da 50 francs cumparida.


text:
Cuosts d’energia e d’installaziun
Culla colligiaziun digl object paga il consument dalla calira per la colligiaziun dalla casa alla reit, inclusiv la staziun da surdar la calira (scumiader termic), ina taxa unica da colligiaziun ch’ei dependenta dalla prestaziun. Quella sereferescha als cuosts effectivs per la colligiaziun dalla casa.
Duront gl’entir cuoz dil contract pagheis Vus sco client negin prezi fundamental che s’orientescha alla prestaziun installada; q.v.d. ch’igl ei in diever spargnus e da gronda responsabladad per l’energia sco resursa. La fin fin digl onn semuossa il resultat directamein en vossa buorsa. Vus pagheis pia effectivamein mo quei che Vus consumeis.
La calira che Vus haveis effectivamein retratg vegn facturada cul prezi da 13,8 raps/kWh ch’ei fixaus e garantius a liunga vesta.
La pauschala unica da colligiaziun per ina casa d’ina famiglia ei 10’000 francs (entochen 11 kW prestaziun da colligiaziun). Ils cuosts per casas da pliras famiglias varientscha tut tenor prestaziun denter 15’000 e 30’000 francs.


text:
A Berna han ils responsabels tratg bilantscha e guardà en l'avegnir.
Dapi diesch onns datti ussa la statistica d'agid social. In project da la Confederaziun en stretga collavuraziun cun ils chantuns e las vischnancas. E gist lez sappian profitar fitg da quellas cifras, di il cusseglier guvernativ da Soloturn - Peter Gomm, ch'è era president da la Conferenza dals directurs chantunals socials.
Grazia a la statistica d’agid social èsi pussaivel d’identifitgar secturs nua ch’i brischa, nua ch’il privel da crudar en la povradad e il pli grond. Sin quella basa san ins lura sviluppar mesiras necessarias.
La vista sur ils ultims 10 onns mussa resultads remartgabels. Uschia è bain il dumber da persunas che survegnan agid social creschì per 24'000 milli sin oz 262'000 milli persunas. Damai ch'il dumber da la populaziun en Svizra è creschida è la quota dentant restada tar 3,2%. Medem sco il 2005.
Damain cas en las metropolas
In svilup hai dà tar la repartiziun dals cas socials. Tenor Marc Dubach dal BFS è il dumber da persunas che survegnan agid social ì enavos en las citads grondas ils ultims diesch onns. Ellas aglomeraziuns ed en las regiuns ruralas è il dumber dentant creschì. Per el datti duas explicaziuns pussaivlas.
“Pussaivel è ch’ils pretschs da locaziun èn las citads grondas èn creschids e che persunas cun agid social han fatg midada en l’aglomeraziun ed en las regiuns ruralas. Per l’autra èsi era pussaivel ch’il martgà da lavur en las metropolas ha pudì absorbar meglier persunas cun nagina ni ina furmaziun mediocra.”
In connex hajan els remartgà tranter la furmaziun e la ristga da crudar en l’agid social. Entant ch’il dumber da persunas senza ina furmaziun supplementara saja sa diminuì en la populaziun saja il dumber creschì tar las persunas che survegnan agid social. Quai saja in cler indizi ch’il connex tranter la furmaziun e la retratga d’agid social saja s’accentuà ils ultims onns.
Ins sappia pia dir, ch'ina buna furmaziun supplementara saja sco in scut che protegi da vegnir dependents da l’agid social, di Dubach.
Il Grischun dumbra damain cas d’agid social
En egl dat era la situaziun dal Grischun. Là è la quota da persunas cun agid social sa reducida ils ultims diesch onns da 1,5% sin 1,2%. Tenor Peter Gomm haja quai da far cun il fatg, ch'il Grischun na saja betg confruntà uschè fitg da la deindustrialisaziun sco per exempel l’artg dal Giura. «Ultra da quai dettia el Grischun anc adina bleras plazzas da lavur per persunas cun pauca furmaziun. Per exempel el turissem.»
Per che la statistica d'agid social resti in impurtant instrument per la politica dovri dentant era adina puspè adattaziuns, di Marc Dubach. Enfin la fin da l'auter onn veglian els perquai integrar il sectur d'asil en la statistica. Quai per dar suatientscha a la situaziun actuala en quai sectur.
RR novitads 14:00


text:
Suprastanza
La suprastanza da l'uniun grischuna d'art consista da nov commembras e commembers en uffizi d'onur e vegn presidiada d'ina parsura.
Ella vegn sustegnida d’ina manadra da fatschenta cun in pensum da lavur dad 80 %. Stephan Kunz, directur artistic dal museum d’art dal Grischun, sa participescha cun vusch consultativa a las sesidas da la suprastanza. La suprastanza è tranter auter cumpetenta per il program d’exposiziun, per il preventiv annual, per la butietta da museum sco er per la gestiun dal café dal museum.


text:
Il podest:
- Bostjan Kline (SLO) 01:29.20
- Matthias Mayer (AUT) + 00.19
- Kjetil Jansrud (NOR) + 00.20
Ils Svizzers:
7. Beat Feuz + 0.41
10. Mauro Caviezel + 0.62
15. Carlo Janka + 0.83
26. Niels Hintermann + 1.33
30. Urs Kryenbühl + 1.50
33. Patrick Küng + 1.58
34. Ralph Weber + 1.62
35. Gilles Roulin + 1.65
41. Nils Mani + 1.97
Per il campiun mundial dubel dals juniors èsi ina premiera: Il skiunz da bunamain 26 onns gudogna surprendentamain sia emprima cursa en la cuppa mundiala. Quai avant l'Austriac Matthias Mayer e l'indigen Kjetil Jansrud. Meglier Svizzer è il nov campiun mundial Beat Feuz sco setavel. Ad el mancan la finala be 21 tschientavels sin in plaz da podest.
Cun Bostjan Kline gudogna per l'emprima giada dapi set onns puspè in Sloven ina cursa da la cuppa mundiala. L'ultim è stà Andrej Jerman la fin da december 2009 a Bormio.
RR novitads 14:00


text:
Sia vita para ina paraula. La bella Norina crescha si a Firenza sco figlia dal pastizier Luigi Gilli da Samedan. Ella daventa actura e lavura cun Max Reinhardt a Berlin, è ina da las emprimas acturas dal film mit e daventa enconuschenta sin l'entir mund sco Maria Carmi. Ella viva ina vita da jetset, enconuscha tut las grondas persunalitads dal mund cultural e vegn ludada sco actura cun gronda preschientscha e sco ina da las pli bellas dunnas da l'Europa.
Claudia Knapp
Cuntrasts (RTR)
monte films
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Mit mehr als 1.500 Firmen, eine pro 5 Einwohner, ist das Misox zum neuen Paradies sogenannter Briefkastenfirmen geworden. Die Gefahr besteht darin, dass die Gegend sich zu einem "Offshore"-Gebiet entwickelt, denn es gibt bereits besorgniserregende Anzeichen dafür.
Paolo Bertossa
Gianfranco Fozzi
Falò (RSI)
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
fit4future
La promoziun da sanadad per las scolaras ed ils scolars ei ina gronda finamira da nossa scola. Il program naziunal porscha a scolas primaras in’interessanta purschida sut ils temas moviment, nutriment e fitness pil tschurvi. Seigi quei cuors da cuschinar per classas, dis da moviment, workshops, scolaziuns per persunas d’instrucziun, seras da geniturs, materials da moviment ni tips per l’instrucziun: la vasta purschida ei gratuita e fuorma ina contribuziun custeivla da motivar ils affons a moda plascheivla ad in stil da viver sanadeivel ed en moviment. Ideas da giugs applicablas ed informaziuns impurtontas per in mintgadi sanadeivel retscheveis Vus era cun il « fit4future » input-newsletter: Infos für Eltern - Fit-4-Future - DE (fit-4-future.ch)


text:
La Svizra ha profità durant la pandemia da la circulaziun libra da persunas cun ils stadis da l'UE ed EFTA. A questa conclusiun vegn in rapport da la Confederaziun.
Ch'ins haja pudì recrutar persunal da tgira da stadis da l'UE saja stà d'impurtanza centrala. 63'000 persunas da stadis da l'UE e l'EFTA èn vegnidas occupadas il 2020 en il sectur da sanadad. Quai haja contribuì essenzialmain al fatg ch'ins haja pudì cuvrir la gronda dumonda per forzas da lavur en quest sectur.
Radund 22% da las 540'000 persunas occupadas en il sectur da sanadad svizzer, inclusiv cunfinarias e cunfinaris e dimorantas e dimorants temporaras – èn derivads l'onn passà da stadis da l'UE ed EFTA. Tar ils medis è la cumpart anc pli gronda, cun passa 30%.


text:
Retuda o bon
Nosc servisc tlienc ie for tlo per vo
Nia for ne va dut coche l dassëssa, uni tecnica possa nce falé datrai. Sce la chertes de viac o i njins de cunvaldizion ne va nia: L servisc tlienc südtirolmubiltà ie for tlo per vo.
Dumanda de retuda: Scencajo che l passajir/la passajira ëssa paià per n viac n priesc massa aut y chësc possa unì desmustrà, vën la soma curespundënta retuda tla forma de na cherta valor o repurteda coche bon sun l Südtirol Pass. La dumandes de retuda vën for ejaminedes singulermënter y les possa unì mandedes ite tres chësc formuler.
Chertes de viac che resultea “nia da liejer” pra l njin de cunvalidazion o che ne vën nia azetedes, ma che ne semea da dedoravia nia danejedes, possa unì baratedes ora pra la lueges de venduda cun chertes nueves dla medema sort cun l valor curespundënt ala soma resteda lessù.
Chertes de viac scëmples, che ne ie nia unides adurvedes, y chertes valor destumedes possa unì retudes tl tëmp de n ann do la destumeda pra la lueges de venduda südtirolmubiltà. L vën mé paià ora somes da 10 Euro insù. Pra somes sota 10 Euro iel puscibl, tl tëmp de n ann do la destumeda, trasferì la soma resteda sun na cherta valor.
Südtirol Pass / Euregio Family Pass: Chiche ne uel nia slungë l tëmp de validità de n Südtirol Pass (cherta prepaid) possa te uni mumënt se damandé la retuda dla soma mo resteda sun la cherta pra la lueges de venduda südtirolmubiltà y dé ju la cherta.
Tardivanzes y suprescions de curieres o ferates
Sce l ne ie nia puscibl fé o finé n viac pervia de ntraunides o situazions nia preududes, che ne ie nia da atribuì ala mpreja de trasport, ne à i/la passajires de regula nia la rejon de se damandé la retuda dl priesc dl viac o l slungiamënt dla validità dla cherta de viac.
Tl cajo de viages cun la ferata possa i/la passajires damandé la ndenisazion dla spëises dl viac sce l ie na tardivanza de plu che 60 menuc sun la trassa danter la lueges de partënza y de destinazions dates sëura sun la cherta de viac y sce l ne ie mo nia unì retù l priesc dl viac. La ndenisazion ie dl 25 percënt dl priesc dl viac pra na tardivanza da 60 a 119 menuc y dl 50 percënt dl priesc dl viac per na tardivanza da 120 menuc insù.
Deguna rejon de ndenisazion ne àn sce n ie bele unic nfurmei dla tardivanza dan che n à cumprà la cherta o sce n ruva a destinazion cun na tardivanza de manco che 60 menuc ajache n pudova se nuzé, per furné inant, de n auter servisc de trasport o fajan l viac sun n’autra trassa. Tl cajo de somes sota 4 Euro ne vëniel nia fat ndenisazions.


text:
Mandell
Mandell (nom ufizial in italian Mandello del Lario) al è un cumün da la Pruvincia da Lecch cun 10 425 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 41,8 km² e ona densità de 249 ab./km².
L'è tacaa ai comun de L'Abadia, Balabi, Isen, Lecch, Lierna, Olivee, Pastur, Valbroeuna (CO), Valmadrera.
Alter futugrafii[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligamm de foeura[Modifega | modifica 'l sorgent]
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Mandell l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Al cumenzament dal final da la cuppa mundiala a Snowshoe en ils Stadis Unids ha Nino Schurter gudagnà per l'emprima giada la concurrenza da short track. Grazia a questa victoria èsi uss gia cler, ch'el gudogna per la 7avla giada il classament general.
Il ciclist grischun ha uss tuttina bleras victorias en il classament general sco il Franzos Julien Absalon. Sche Schurter gudogna er la cursa da cross country da dumengia pudess el er là egualisar il record da victorias d'Absalon. I fiss victoria numer 33 per Schurter.
Jolanda Neff sto batter
Auter che tar ils umens croda la decisiun tar las dunna – en il cumbat per il classament general – pir en l'ultima cursa. La differenza tranter Jolanda Nef a la testa e sia concurrenta Kate Courtney – munta a 20 puncts. I pudess vegnir stretg per la Svizra.
Neff è vegnida be 16avla en la cursa da short-track. Dapi ils campiunadis mundials ha ella da sbatter cun problems da sanadad. Uss emprovia ella da sa revegnir uschè bain sco pussaivel enfin a la cursa da Cross-Crountry. Sche quai gartegia en dus dis, na sappia ella er betg, ha ditg Neff.
RR novitads 09:00


text:
Il servetsch secret investighescha il mument sche las attatgas a Brüssel pon midar la situaziun da privel d’acts terroristics per la Svizra. Tenor ils servetschs secrets è il privel d’acts da terror gia dapi il november 2015 e las attatgas a Paris fitg auts. Tenor il servetsch secret n’è la Svizra betg ina finamira primara per acts da terror islamistics. Ma sco in stadi dal vest resta la Svizra ina pussaivla finamira. Talas attatgas sco a Brüssel ni er las attatgas da Paris pon adina influenzar era persunas radicalas en auters pajais ed er en Svizra, conferman ils servetschs secrets.
RR novitads 12:00


text:
Resultats, rapports e reacziuns: Cun il Liveticker da RTR essas al current.
Il ticker è a fin
-
19:04
Quai fissi stà da nus per vus
Dapli analisas e reacziuns tar la dumengia d'elecziuns e votaziuns sco era bler auter datti lura damaun puspè sin undas rumantschas, en il Telesguard ed era online sin rtr.ch u er sin Twitter e Facebook.
Engraziel per l'attenziun ed ina bella saira.
PS: reacziuns, resuns e critica gugent trametter a multimedia@rtr.ch
Salids en il num da l'entir team online da RTR, Gion Gieri Flepp
-
18:45
Uss LIVE al Radio Rumantsch
Ils presidents da las partidas (dretg) Heinz Brand (PPS), Bruno Claus (PLD), Gaudenz Bavier (PVL), Gian Michael (PBD), Stefan Engler (PCD) e Philipp Wilhelm (PS) analiseschan la dumengia d'elecziuns.
-
18:39
Ina dumengia cun enqual surpraisa – qua intginas da quellas:
- Be 68 vuschs han fatg la differenza, uschia che Jon Domenic Parolini (PBD) è elegì e Walter Schlegel (PPS) betg.
- Pervi da la pitschna differenza sto il chantun anc ina giada dumbrar las vuschs. Tar la chanzlia chantunala na quintan ins dentant betg cun midadas vi dal resultat.
- A Flem n'è il president communal, Adrian Steiger, betg vegnì reelegì en il Cussegl grond. Persuenter ha la PBD ussa dus sezs cun ils novs Guido Casty ed Ursin Widmer.
- La PPS na cuntanscha nagin sez en il cirquit da Glion.
- En il cirquit da Razén gudogna la PCD ed occupa da nov 6 dals 7 sezs. La PLD perda ses sez, Angela Casanova-Maron n'è betg pli vegnida reelegida.
- A Tavau perdan ils burgaisdemocrats gist dus sezs. Nov en il Cussegl grond per Tavau èn Valérie Favre Accola per la PPS e lura il president da la PS grischuna Philipp Wilhelm.
-
18:01
Il studio da radio è pront per la «runda d'elefants»
A las 18:15 analiseschan ils presidents da partida ils resultats da questa dumengia d'elecziuns. Georgina Janki moderescha la discussiun.
-
17:49
Baselgia evangelica dal Grischun survegn ina nova constituziun
94% da las votantas e dals votants han ditg gea a la revisiun totala da la constituziun. Punct central da la revisiun è la collavuraziun da las plaivs. Quai cun la finamira ch’i dettia ina purschida pli varianta. Messa sin via era la revisiun vegnida gia avant 11 onns.
-
17:39
Jon Domenic Parolini
ha quintà ch'i vegnia stretg cun la reelecziun. Cunzunt er pervi da l'entira istorgia enturn il cartel en la branscha da construcziun.
-
17:33
Il Grischun ha elegì
Regenza e Cussegl grond èn elegids - a las 17:25 en il Telesguard datti reacziuns ed analisas tar questa dumengia d'elecziuns.
-
17:10
«La gronda victura è la PCD ... gronda perdenta è la PPS»
Il commentari dal schefredactur da RTR, Flavio Bundi. Per la PCD saja la strategia cun la cadidatura dubla sa cumprovada. La PPS, sco pli ferma partida, na saja er ils proxims 4 onns be per 68 vuschs puspè represchentada en la regenza.
-
16:57
Walter Schlegel
che n'è per 68 vuschs betg vegnì elegì en la regenza è trumpà, ma accepta il resultat.
-
16:44
Cussegl grond – PBD perda, PS gudogna
Tut ils 39 cirquits èn dumbrads or. Cumpareglià cun las ultimas elecziuns il 2014 perdan ils burgaisdemocrats ils pli blers sezs, ils socialdemocrats gudognan ils pli blers.
En ils suandants cirquits dovri anc in segund scrutini:
- Tusaun e Roveredo ston anc eleger ils suppleants
- Schiers, Jenaz e Suot Tasna ston anc eleger mintgamai in deputà
- La Lumnezia sto anc eleger in deputà. Probablamain Curdin Capeder che surpiglia il sez da Marcus Caduff perquai che lez è elegì en la regenza ed il medem mument anc en il Cussegl grond.
-
16:24
Peter Peyer, il nov elegì en la regenza ha adina gì in bun sentiment ...
-
16:15
Malögia – promoziun da cultura resta incumbensa regiunala
La decisiun dad oz è fitg clera – votants e votantas da tut las 12 vischnancas han approvà la fatschenta. La finala sa resulta in gea da 83%. Fin l’onn passà era la promoziun regiunala da la cultura ina lezia dal Circul d’Engiadin’Ota. Sco d’enfin qua duain uss star a disposiziun maximalmain 150'000 francs ad onn.
-
16:04
Votaziuns naziunalas – resultats definitivs
- 72,9% han ditg GEA a la lescha da gieus per daners.
- 75,7% han ditg NA a l'iniziativa per il daner cumplain
La participaziun è tenor la calculaziun approximativa da la SRG tar 34%.
-
15:58
Surses: Filip Dosch betg pli en il Cussegl grond
Damai ch'il cirquit da Surses ha stuì dar giu in sez, ha in dals dus deputads stuì quintar da perder ses sez. E tutgà hai uss Filip Dosch da la PCD. El fa 38 vuschs damain che Gaby Thomann-Frank da la PLD. La dunna da Parsonz vegn elegida cun 255 vuschs.
-
15:42
Christian Rathgeb na vul betg specular ...
davart la repartiziun dals departaments, sa legra però dal meglier resultat dals set candidats per la regenza.
-
15:30
Marcus Caduff
è elegì cun il terz meglier resultat sco nov commember da la regenza grischuna. En Lumnezia han las votantas ed ils votants però er elegì el sco lur represchentant en il Cussegl grond. Uschia surpiglia pli probabel Curdin Capeder sco suppleant il sez da Marcus Caduff en il parlament grischun.
Da menziunar en connex cun ils deputads per la Lumnezia: Dapi che la Lumnezia ha be pli dus, n'ha Val sco part da la Lumnezia betg pli gì in sez en il Cussegl grond, er questa giada betg. Cura che la Lumnezia aveva anc trais deputads vegniva adina er in da Val elegì.
-
15:15
Votaziuns naziunalas – GEA a la lescha da gieus per daners – NA a l'iniziativa per il daner cumplain
L'iniziativa per il daner cumplain ha fatg naufragi pervi da la maioritad dals chantuns. Tenor la calculaziun approximativa da la SRG vegn quell'iniziativa sbittada cun 75% na. Il Grischun ha sbittà l'iniziativa cun 79,66%
La lescha da gieus per daners para da vegnir acceptada cun la gronda maioritad da 72% gea. Il Grischun ha ditg gea cun 70,77%
-
15:05
Mario Cavigelli, reelegì en la regenza cun il segund meglier resultat è fitg cuntent
-
14:59
Linard Bardil surprais da ses resultat
-
14:54
Cussegl grond: PCD mantegna en la Cadi, PBD perda en ils 5 vitgs e PPS gudogna a Brusio
René Epp, Gabriela Tomaschett-Berther, Diego Deplazes e Clemens Berther – tuts da la PCD – represchentan en l'avegnir la Cadi en il Cussegl grond. Betg tanschì hai per Francestg Cajacob.
La Partida burgais-democratica perda dus da ses trais sezs d'enfin uss en il cirquit dals Tschintg Vitgs. Sulet Benjamin Hefti fa il pass en il Cussegl grond per la PBD. Mintgamai in dals dus sezs pers da la PBD, van als socialdemocrats ed a la Partida populara.
Surpraisa a Brusio: Il candidat da la PS, Dario Monigatti, n'è betg pli vegnì elegì. Ses sez va a la PPS cun Pietro Della Cà.


text:
Beschreibung
THiLO
Istorgias da tscherchas-chazis
Puter
Lia Rumantscha, 2011, Bestellnummer 978-3-03900-085-2
Prüma lectüra
Istorgias cuortas
Bgers purtrets allegers
Scrittüra granda
Chatter s-chazis es propi la pü grand’aventüra! Stefan e Jonas as mettan a tschercher düraunt lur vacanzas e chattan bainbod indicaziuns fich interessantas. Che es zuppo davous quella porta misteriusa cul cupigliun? Linda percunter scuvrescha be per cas ün s-chazi prezius. In ün foss glüscha qualchosa curius e cur h’ella cumainza e chaver culs mauns nu po ella bod na crajer que ch’ella vezza…
Cun üna rallye da ler
Respuonda a la dumanda tar mincha istorgia e chatta uschè il pled tscherco!
Traducziun: Barbla Etter e Matteo De Pedrini
Ähnliche Beiträge


text:
Breslavia
Breslavia (cugnussüda anca a col so nom in lengua polaca: Wrocław) l'è ona cità polaca, sitüada in del voivodà de la Basa Slesia. La se tröva in de la Polonia sudocidentala, in sü i spond del fiüm Oder La g'hà 632.996 abitant e ona superfìss de 293 km 2. El so starosta (sindegh) l'è el sciur Rafał Dutkiewicz.
La cità l'è 'ngiümelada cunt i cità de:
- Breda, Olanda;
- Dresda, Germania, dal 1963;
- Charlotte, North Carolina, Stat Ünii;
- Grodno, Bielurüssia;
- Guadalajara, Messich;
- Hradec Králové, Repüblica Ceca;
- Kaunas, Lituania;
- Lviv, Ucraina;
- Ramat Gan, Israel;
- Wiesbaden, Germania, dal 1987.


text:
Per il cusseglier naziunal Duri Campell na vegni strusch a dar ina proxima legislatura. La PBD perda numnadamain 5,2% da las vuschs tenor la retschertga da Sotomo e vegn anc sin 9,3%.
Jau sun surprais quant ferm che la PBD perda.
La Partida burgais-democratica haja sias ragischs en il Grischun e perquai fetschia surstar ch'ella perdia quasi in terz da votantas e votants. La PBD haja ina gronda concurrenza en il center politic entras cristiandemocrats e liberaldemocrats.
Dentant era sche la PBD pudess perder ses sez – restass quel probabel en il center burgais. Tenor Michael Hermann pudess la PLD profitar e recaltgar quest sez. Quai fiss in success, cunquai ch'ils liberals grischuns n'èn dapi las elecziuns 2011 betg pli represchentads en il Cussegl naziunal. Lura aveva Tarzisius Caviezel pers ses sez al verd-liberal Josias Gasser. Per las elecziuns dals 20 d'october van ils liberals cun Michael Pfäffli e Vera Stiffler a la testa en la cursa.
La retschertga mussa era che la PCD è en ina situaziun confortabla – cuntrari a la tendenza naziunala, nua che la partida perda. La Partida cristiandemocratica vegn sin 16,7% ed è la terz ferma partida dal Grischun. Cunquai èsi probabel che Martin Candinas po cuntinuar cun sia lavur en il Cussegl naziunal.
Resumaziun dals resultats
La retschertga da Sotomo
L’enquista online ha l’institut Sotomo fatg tranter ils 4 ed ils 16 da settember 2019 sin ils portals d’internet dad RTR e da la Somedia. Bun 1'000 persunas èn sa participadas. La quota da sbagl munta a 2,4 puncts procentuals.
RTR actualitad 17:30


text:
Las Svizras ed ils Svizzers han duvrà l'onn passà pli pauca electricitad, e quai malgrà che la populaziun ed er l'economia publica èn creschidas, communitgescha l'Uffizi federal d'energia UVEK. Cumpareglià cun il 2017 è il consum d'electricitad sa reducì per 1,4% sin 57,6 milliardas uras kilowatt. Las 836 uras kilowatt spargnadas correspundan a l'energia che 167'200 chasadas dovran en in onn.
Il motiv per la reducziun sajan dapli effizienza e l'aura. Ils uschenumnads grads-dis da stgaudament èn sa reducids l'onn passà per passa 10%. En Svizra vegn duvrà radund 10% da l'electricitad per stgaudar.
La pli blera energia da l'aua
Cumpareglià cun l'onn avant èn vegnids producids prest 10% dapli electricitad che l'onn 2017. Ovras idraulicas han qua producì passa la mesadad, numnadamain 55,4% da l'energia, ovras nuclearas passa in terz, 36,1% ed autras funtaunas, convenziunal-termicas u regenerablas han producì il rest dad 8,5%.
Las ovras atomaras han producì 25,2% dapli energia che anc l'onn avant, numnadamain 24,4 milliardas uras kilowatt. La raschun saja, che l'ovra atomara Beznau 1 saja puspè vid la rait sur l'entir onn. Plinavant ha l'ovra da Leibstadt pudì producir dapli che avant.
RR novitads 12:00


text:
Il Cussegl federal duai far ina proposta concreta, quants daners che l'armada survegn dal 2017 fin il 2020. Quai ha decis la cumissiun cun 15 cunter 10 vuschs. La summa per ils 4 onns duai il parlament lura decider ensemen cun la refurma.
En la sessiun da stad aveva la refurma da l'armada la finala fatg naufragi, pervi da la finanziaziun betg clera. La proposta da la cumissiun da fixar en la lescha in budget annual da 5 milliardas francs, n'aveva chattà nagina maioritad en il Cussegl naziunal.
RR Novitads 17:00


text:
Suenter ch’in bastiment d’ieli da l'Iran è sfundrà avant la costa da la China datti uss dus gronds tarpuns dad ieli en la mar ost chinaisa. In da quels ha ina lunghezza da 15 kilometers l’auter da 18 kilometers, quai rapporta l’agentura da novitads statala chinaisa Xinhua. Bastiments ed aviuns controlleschian co la situaziuns sa sviluppeschia, uschia las autoritads chinaisas.
Privel per la natira
Gia ier aveva l’organisaziun d’ambient WWF averti da gronds donns, uschia aveva il bastiment chargia 136'000 tonnas d’in condensat d’ieli e milli tonnas ieli grev che vala sco enorm toxic. Er toxic per animals da la mar ed utschels saja il condensat che sortia dal bastiment.
Nagina speranza per mariners
La nav-cisterna ch'è sfundrada la dumengia aveva 30 mariners da l'Iran e dus da Bangladesch a bord. Tenor il ministeri da transport da l'Iran na dettia nagina speranza pli per ils mariners.
RR novitads 12:00


text:
Nossa historia
Dapi 1986 organisescha la Pleiv reformada Cadi camps per affons ella Bassa. Naven da 1992 ei era la Pleiv catolica Mustér dalla partida e dapi 1996 tuttas pleivs e las vischnaunacs dalla Cadi. La finamira ei da porscher a nos affons vacanazs ella Bassa, leu danunder che nos hosps da vacanzas vegnan. Il resun ei…
Antwerpen 2019
Termin: 5 tochen ils 12 d’october 2019 Participontas e participonts: 4. – 9. classa* (onn da scola 2018/19) dallas vischnauncas dalla Cadi + Breil (stan 5-10-18) *) 9. classa: separticipar san giuvenils ch’ein gia stai el camp 2017 e 2018 e ch’ein sedepurtai endretg. Per quels giuvenils vgn fatg ina gruppa separada che vegn tgamunada…
Program dalla jamna
Cheu sut sas ti telecargar il plan dil camp 2017 actual: planisaziun
Prighel da terrur a Londra
Dapi las davosas attaccas da terrur a Londra sundel en contact cugl EDA, resp. MI5 a London. Bugen laschel vegnir tier a Vus ils links che jeu hai survegniu. Il prighel exista, sa denton entras sedepurtar adequat vegnir minimaus. Quei pretenda che mintgina e mintgin pren serius la situaziun ed agescha era leusuenter: Nus planisein…


text:
Var 570 manaschis han producì l’onn passà pli ch’ina mesa milliun kilograms latg, e 47 da quels perfin passà in milliun kilograms. Quai mussa la statistica annuala da la TSM Treuhand che la Berner Zeitung ha publitgà.
Pli paucs produceschan dapli
Ed il trend ch'adina pli paucs manaschis produceschan adina dapli latg cuntinuescha. L'onn passà han radund 800 manaschis dà si la producziun da latg. Cunquai è il dumber da producents sa reducì sin stgars 21'800.
Appell da limitar producziun
Ils purs svizzers han actualmain da cumbatter cun ina situaziun dal martgà difficila e cun il ferm franc. Malgrà che la producziun da latg è sa reducida l’onn 2015, avevan l’organisaziun dals producents da latg svizzers appellà als purs il schaner, da franar la quantitad da latg.
RR Novitads 11:00


text:
Dals 11 fin als 16 avust han lieu a São Paulo en la Brasilia per la 43avla giada ils campiunadis mundials da mastergns. Varga 1250 giuvenilas e giuvenils ord 63 naziuns cumbattan in 50 mastergns per titels mundials.
Engiadina Tschentaplattas Mirco Tschenett – Il campiun mundial dal 2007
Mirco Tschenett è vegnì il 2007 campiun mundial en il mastergn da tschentaplattas. En vista als campiunadis mundials da mastergns da quest onn, ha RTR vulì savair dal Jauer, tge che quel titel d’avant 8 onns ha purtà ad el.
RTR/dm


text:
Passa diesch tonnas mobiglias, rauba electronica , material medicinal, chalzers e vestgadira han ils dus clubs da Liuns rimnà l’atun passà a Lai ed a Cunter. Il material è sin quai vegnì deposità sur l’enviern en in magasin a Landquart. Atgnamain fissi stà previs da far il transport en l’Ucraina anc avant Pasca. Quai n’è dentant betg gartegià perquai che la persuna da contact en l’Ucraina saja vegnida malsauna. Ed era il coronavirus haja retardà il transport, cunquai che las lavurs administrativas sajan sa prolungadas perquai ch’ils uffizis en l’Ucraina hajan lavurà cun in pensum reducì, ha ditg Edy Taverna dal club da Liuns Savognin/Surses.
Cumplicaziuns a la duana
In ulteriur obstachel da surmuntar haja quai dà al cunfin tranter la Pologna e l’Ucraina. Uschia ins haja declerà memia blera paisa – ins haja inditgà cifras approximativas che na constevan betg cun la paisa definitiva. Suenter ch’il manischunz dal camiun haja schargià tut entaifer sis uras, haja il transport lura pudì cuntinuar vers il vest da l’Ucraina en la chasa da vegls a Bilshivski. Là saja la rauba vegnida retschavida cun grond plaschair.
«We serve» – «nus servin»
Il Lions Club è vegnì fundà il 1917 en ils Stadis Unids cun il motto «We Serve». Far dal bun ad auters e metter il servetsch envers ils auters sur l'agen profit. Il Lions CLub Savognin/Surses è vegnì fundà il 1992.
L’atun vul Edy Taverna visitar cun in per commembers dal club da Liuns la chasa da vegls. Ins haja anc in per daners en la cassa da donaziuns, uschia ch’ins veglia anc gidar al lieu, là nua ch’i fetschia da basegn, ha ditg Edy Taverna.


text:
Martedé
Artécol in dialèt arzân
Martedé (Martedì in italiân) l'é al giōren ed la stmâna tr' al Lunedé e al Mercordé, dal latèin Martis dies, giōren dal dio Mêrt. L'inglèiş Tuesday (in svedèiş Tisdag) al deşvîn dal dio tedèsch Týr ch' l'é stê més pêra, a tgnîr cûnt dal só funsiòun, a Mêrt int al capés rumân.
I martedé specêl:
- Martedé grâs; l'ûltem giōren ed caranvêl, secònd la règola rumâna ed la Cēşa Catôlica.
- Martedé nîgher: druvê per sgnêr al 29 otòber 1929, giōren ed quând l'é andêda zò la Bōrsa valōr ed New York ch'l'à dê al via a còla che vîn viamê la "grôsa crîşi".
- Martedé eletorêl: ind i Stêt Unî ed sôlit al j elesiòun a vînen fâti ed martedé. Al j elesiòun federêli a vînen fâti al martedé dôp al prém lunedé ed novèmber.
Vōş coleghêdi
Êter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Martedé
Lunedì · Martedi · Mercoledì · Giovedì · Venerdì · Sabato · Domenica
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Martedì trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
La nova exposiziun dal Museum Regiunal Surselva cun il titel «Ruinaulta - maletgs e projects» è ina sort exposiziun dubla. Tenor la curatura Marianne Fischbacher vegnan exponids d'ina vart maletgs e fotografias da la Ruinaulta, fatgs d'ina artista e dus artists da la Bassa. Da l'autra vart datti dentant era infurmaziuns sur da differents projects da l'uniun Valendau impuls, in'uniun che vul promover il svilup dal vitg.
Original da la sirena da Valendau
Il star da l'exposiziun è la figura da la sirena cun chapella, che sa chatta sin la pitga da la funtauna in lain amez Valendau. Buc ina copia, mabain la figura originala da l'onn 1760, che vegn conservada normalmain en il tschaler dal Museum Retic. Per Marianne Fischbacher in simbol per l'entira exposiziun, che collia – quasi sco ina punt – l'art cun la lavur da l'uniun Valendau impuls.