text:
Urs Baselgia - Ina vita per il sport
- Sonda, 25.11.2017, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 25.11.2017, 9:03, RTR
Urs Baselgia ed il passlung, quai è dapli che sport d'amatur. L'um da Lantsch da 54 onns è il cor, il motor, il «mister passlung» en la regiun. Avant onns anc sco sportist ambiziunà, ussa adina dapli davos las culissas.
Sco president dal club da skis, organisatur da cursas regiunalas ed internaziunalas u cun ses affar da sport – Urs Baselgia è adina en moviment. E cun l'arena da biatlon a Lantsch ha el realisà in siemi da vita.


c: text/html

text:
Il pli grond problem per l’orticultura Schutz a Filisur è il plaz. Cunquai che las plantinas ch’els han cultivà las emnas passadas èn n’ha betg sco usità da quai temp tar la clientella mabain anc adina en orticultura vegn il plaz stretgs. Ils clients n’ha cumpran pervia da las temperaturas el mument betg las plantinas.
Plantas ston vegnì cumpostadas
Cunquai che las plantinas fissan prontas per la vendida e n’ha vegnan betg cumpradas daventan ellas memia grondas. Uschia sto la fatschenta Schutz a Filisur cumpostar quella part che n’ha vegn betg cumprada. Quai fetschia schon mal il cor, di Stefanie Koller ch’è emprendista tar la orticultura Schutz. Plinavant stoppian las plantinas era vegnì tractadas spezialmain. Els ston pachetar en ellas bain e na dastgan betg dar memia bler aua.
RR actualitad 08:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sco Peter Furger ha ditg, saja el vegnì engaschà da l’Andermatt-Sedrun Sport SA (ASS) per sviluppar e realisar il project. E quai vul dir ch’el saja era responsabel per la segunda part da la lubientscha che la confederaziun dat, vul dir: la lubientscha tecnica per mintga singula etappa da construcziun. El quintia che quella vegnia fin la stad.
Tut giaja vinavant sco planisà
Quai ha era Markus Berger, il manader da communicaziun da l’Andermatt Swiss Alps confermà al Radio Rumantsch. El ha ditg che suenter guardian els co vinavant e sche Furger restia tar l’interpresa. Tut giaja vinavant sco planisà ed il project na saja insumma betg periclità. L’emprim indriz che l’Andermatt-Sedrun Sport ASS vul realisar la stad è la sutgera nova sin il pass da l’Alpsu. En tut vul la ASS investir circa 130 milliuns francs per colliar, modernisar ed engrondir ils dus territoris da skis d’Andermatt e Sedrun.


text:
114
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Primm an da l’era Yuanchu dal Eest da Cina da la dinastia Han.
- Cambi dal Patriarca da Custantinòpuli, dal Patriarca Sedezziun al Patriarca Diògen.
- Sa fa sü l'aarch dal triuunf da Beneveent.
- Ul regn d'Osroene al deventa un regn vassall dal Imperi Ruman.
- Trajan al invadiss Arménia e ul nòort da Mesuputàmia.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Insacura ha la seria stuì ir a fin. Suenter 13 victorias en 13 finals da la cuppa svizra da ballape ha il FC Sion per l’emprima giada emprendì d’enconuscher il sentiment da perder. Ils Vallesans èn vegnids dominads dal campiun svizzer e n’han mai propi giu ina schanza da gudagnar il 14avel titel.
Clara chaussa suenter pausa
Ils gols èn tuts capitads en la segunda mesadad. Suenter in 0:0 da pausa ha Matias Delgado sajettà il 1:0 per Basilea cun in sajet ord 11 meters. In quart ura pli tard ha il defensur Adama Traore tuc al 2:0 ed uschia procurà per la decisiun. Silsuenter ha Basilea controllà il gieu fin la fin. En la 89avla minuta ha Michael Lang anc fatg tut cler cun ses 3:0.
Il trenader dal FC Basilea, Urs Fischer, banduna uschia il club cun gudagnar il «double». E Fischer ha dumagnà insatge che nagin aveva anc enfin ussa. El ha cun ses FCB terminà il mitus dal final da la cuppa svizzer da Sion.


text:
Cerentin
Cerentin o Sciarantin o anca Scerentign (nom ufizial in Italian: Cerentino; in del walser de Busch: Tscharantiin) a l'è un cumün svizzer del distret de Valmagia. in del Canton Tesin. Al gh’ha 61 abitant (dato del 31 Dicember 2013[1]) e una süperfiss de 20 km², e al se tröva a una altitüden de 981 meter sura al livel del mar.
El cumün de Cerentin a l'è tacaa ai cumün de Bosch/Gürin, Camp, Cevi e Linesc.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
da pli Scolaziun...
Latiers vegnan las suandantas scolaziuns supplementaras: stgalim secundar I, stgalim supplementar, pedagogia curativa da scola, svilup da la scola
da pli Furmaziun cuntinuada...
La purschida da furmaziun cuntinuada a la SAPGR sustegna scolastas e scolasts en differentas fasas da lur vita professiunala e dat novs impuls per scola ed instrucziun.
da pli Perscrutaziun e servetschs...
La perscrutaziun applitgada e la realisaziun dals resultads e da las enconuschientschas en products cun gudogn direct per la scienza, la furmaziun cuntinuada e la pratica furman l’incumbensa principala da la partiziun perscrutaziun, svilup e servetschs.
da pli La SAPGR...
La Scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) procura per la scolaziun e la furmaziun cuntinuada da persunas d’instrucziun per il chantun Grischun e per ils chantuns cunfinonts. Cun radund 500 studentas e students tutga la SAPGR tar las SAP mesaunas da la Svizra.
Eingeloggt als
La SAPGR planisescha en cooperaziun cun in’autra Scola auta da pedagogia per il chantun Grischun a Cuira in’extensiun al stgalim secundar 1 cumplementara a la professiun. Quest studi sa drizza a persunas d’instrucziun primaras cun in bachelor. Il studi dura sis semesters. L’entschatta è planisada per l’atun 2019.
Il studi porscha ils suandants profils:
Persunas interessadas al studi pon deponer lur adressa da contact tar il suandant link. Inbfurmaziun pli detagliadas suondan uschespert che la regenza ha approvà il studi. Tar dumondas sa drizzar per plaschair a Thomas Willi.
Leiter Ressort 4 (Schulinterne Weiterbildungen)


text:
Pruciòṅ
Al pruciòṅ (nóm sientìfic Procyon lotor, Procione in itagliàṅ), cgnusû anc cuma ursét lavadōr, 'l è 'n mamìfar ch'al magna da tut ch'al viṿ in dl'Amèrica dal Nòrd anc s'adès al s cata anc in Germàgna.
Descrisiòn
Al pruciòṅ al miśùra da 'l cô a 'l cûl da i 41 cm a i 71 cm sénsa cuntàr la cóa ch'l'è lunga 'd suo da vint-a-dū a trénta cm. Al pōl rivàr a pśar trédas chilo anc s'in gèrar al stà fra i tri e mèś a i nóṿ chilo, c'n i masć ch'i èṅ più péś da 'l fémni dal 15/20%. A 'l inìsi d'l Invèran, par via dal gras ch'l à mis sù durànt la bèla stagiòṅ, 'l è grôs al dópi ch'in Primavéra.
La sò ghigna la pâr ch'la gh'àppia na mascra négra dintór'n a i òć cumpàgn a i làdar. Al nóm 'd ursét lavadōr i gh 'l aṅ dâ parchè a s è vdû ch'a gh piàś mét'r al magnàr in dl'àqua prima 'd mandàr-al śò cuma s'l al vlis lavàr ma 'l è 'n quèl ch'al fà piutòst quànd al viṿ insém a 'l óm e minga quànd 'l è salvàdag. In natùra al pōl vìv'r ad sòlit da dū a tri an, stand cun 'l óm invéci anc vint.
'L è bòṅ 'd alvàr-'s in pē e ad druàr al śampi davànti par tgnir stric di quèi cuma 'l magnàr o di àtar śavàj. P'r arbasàr la sò temperadùra al pōl sudàr o anc butàr fóra dal cald par la bóca.
Al gh'à quarànta dènt ch'i gh parmét'n ad magnàr incòsa. Par lò 'l è fàcil bcar-'s un bêg parasìta ciamâ Bayliśàscaris pruciònis che pò al pōl pasàr anc a i óm.
I masć i gh'aṅ 'n òs in dal cas lung déś cm e in dla stagiòṅ di amōr i rìv'n a gùsar al fémni par n'óra bòna, par soquànti nòt ad fila. Al fémni i fànan nàs'r i pìcui, in gènar da dū a sinc, dòp 63/65 stmani e pò i gh tìnan drē sōl lōr mént'r i masć i vaṅ par sò cònt, anc vint chilómetar luntàṅ.
In gènar l'è na bèstia ch'a gh piàś vgnir fóra 'd nòt par magnàr e armàgn'r insìma a gl'àrbui. L'è anc dimóndi inteligènta esénd bòna 'd vèrar di luchét da par lē o arcgnósar dal scatli c'n un nùmar difarènt 'd grâṅ 'd ua dèntar.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Pruciòṅ
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Pruciòṅ


text:
Sandra Brunner – ina dunna plain fassettas
- Sonda, 30.12.2017, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 30.12.2017, 9:03, RTR
Gastronoma ed anteriura moderatura – quai be duas da las numerusas fassettas da Sandra Brunner-Decurtins.
Sandra Brunner enconusch'ins sco gastronoma da Cuira. La mamma da trais uffants creschids è dentant er enconuschenta sco anteriura moderatura da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha. Entant fa ella er accumpagnaments da persunas a la fin da lur vita – ina scolaziun ch'ella ha fatg suenter la mort da ses um avant 20 onns. Sandra Brunner è dentant er mediatura, ha emprendì da scolasta e di da sasezza ch'ella avess il pli gugent fatg la scola d'art. Ina dunna cun bleras fassettas.


text:
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
Ina ga er’ei in mat vegl da Curaglia che steva cun sia sora e veva bien e tgei ch’ el leva. El schava plascher in bien migiel vin da gentar e da tscheina, mo cul temps eis ei vegniu ord il migiel ina mesira ed il davos pli ch’ina e pli che duas… Havend nuota fin d’alzar traso il det pign, eis el vegnius quasi malsauns; siu nas tarlischava stgir-blau e sia bucca sbabava. Vegnend mender e mender cul schani, ei la sora ida in di giu Breil tier la Babetta Balletta e priu plaid e cussegl. Lezza ha dau la seriusa cunzina: «Silpli in migiel a di e suenter la tschavera gnanc stel pli; lu ei il stumi serraus!» Quei onn per Dumengia dil Carmel veva la sora fatg in stupent barsau-nuorsa ed il frar ha buiu leutier in bien migiel vin. Havend cudizzau quell’ uisa la seit, ha e1 fatg ira in buobet vi tier il sur Gualino per in secund quintin. Vesend quei sia sora ha la detg: «Giachen, Giachen! Lai uss esser per bien! Sas buca che la Babetta ha detg: Suenter la tschavera ei il stumi serraus!» Sin quels plaids ha il Giachen mirau gl’emprem tut carin sin sia sora e suenter sil quintin, epi detg: «Hagies nuota quitau, mia cara soretta! Seigi il stumi péra serraus, quei quintin cheu damognel jeu aunc maneivel e bein atras la rusna dalla clav!»
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
Avon onns vegnev’ ei fatg vischnaunca pli savens ch’ ozildi. Ins tractava era damondas pli specialas, che mo quellas da vias, piogns, uauls e pastiras. — Ina ga hagi in da Muts priu ina talpa viva cun el e lu fatg valer sin vischnaunca, che quei seigi in animal infernal che sappi far nuot auter che «retscher manteuns tratsch». Quei seigi bien per nuot auter che per sfular faultschs. El fetschi la proposta da satrar viva la talpa; quei hagi ella meritau. Quei meini ha pigliau il pli e la talpa ei vegnida satrada viva, sco’l da Muts veva proponiu.
In’ autra gada ei in da Zunins vegnius cun in sprer viv sin vischnaunca. Quei lader da gaglinas seigi da truar alla mort, nibutscha ch’ ils cots hagien buca ditg lavur pli. Suenter haver disputau vi e neu ditg e liung, han ins concludiu da better el vivs sur la greppa giu. Ed aschia eis ei daventau. —
In onn da scartezia da fein han ins era giu endamen sin vischnaunca tgei pigliar a mauns en tala miseria. Far daischa? Far netgs? Co sestelegiar? La finfmala ha in da Tagiola proponiu che mintga pur tegni diesch vaccas ed in taur! E quei ha pigliau il pli. — Quei onn carschev’ei in techet pastg sin clutger. «Quel han ins betga vuliu schar lo. Per maglià giu quel han ins priu e ligiau ina seua ad in bov enturn culiez e tratg se el per scha maglià giu. Cur tg’el ei steus tratgs se tochen tiel pastg, catschav’el ora brav la liunga. Vesend quei, tut che greva: «Mirei tgei cueidas ch’el ha schon!» —
In’ autra ga eran ei puspei sin vischnaunca ed alla fin da quella ha in da Casiala manegiau la baselgia parochiala seigi vegnida baghegiada memia engiu; el fetschi la proposta — mach’ei seigien grad tuts ensemen — da dar in detg stausch ch’ella seruchegi empau plinensi! Detg e fatg! Ils valerus tilan ora ils tschops, tschentan quels in tschancun sur baselgia giun plaun, per mirar con la seruchegi. Duront ch’ei eran davos e stuschavan ha in dils pli mals priu naven ils tschops e fugius cuntut. Havend stuschau ina bun’ura va in si per mirar e cu’l ha buca viu ils tschops, grescha el siper tschels: «Te saperlot! Detga forza, ils tschops ein sutein!»
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
Quella detga ch’ ei probabel la pli enconuschenta ord la Val Medel, lein nus schar raquiutar sur Giohen Venzin en «dialect da s. Roc»: «Cur tge la veia mava sur Vergera, stev’ei lo sper quella in bi tgaplut. In da, usche di ins, e in um ius speras o cun ina breinta groma se dies, per purtar o Musteir. Ei era il fenadur e fetg tgeud. Empau pie en se enturn las muschnas er ei bia farbeuns. El veva seit e per dustar quella ha el mess giu la breinta el tgaplut ed e ius se e magliau farbeuns. Denton ei in euter vegnius per quella veia, ha aviert se gl’uvierchel e magliau bravamein groma, epi strihau enturn la bucca da Niessegner. Cur tg’il da Medel e vegnius anavos per la breinta ed ha viu tge Niessegner veva groma enturn bucca, ha el cartiu tge quel hagi magliau la groma ed ha priu e tratg el dallas pleuncas giu sehend: «Sehe te eis betga pie prus tge quei, sehe va da co giu!» (Il raquintader fa la fetg buna remarca: Quella detga ei probabel vegnida si a motiv dalla translocaziun dil caplut giu dasperas il stradun niev dadens ils tunnels!)
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
A Tscheps en Val Medel viveva in da 90 e varga onns ch’era aunc mai staus o Mustér. In onn da sogn Placi, ch’ils biars eran gia i a sogns, ha er el priu vonzeivi siu fest ed ei serendius entochen osum Vergera e vesend el da cheu anora casas dador Mustér, ha el exclamau smanond siu fest plein smarvegl: «0 Dieus co’l mund ei gronds, ei dat aunc tgasas sut Musteir!»
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
Ina dunna da Durschis ei ida inaga o Mustér ed ha cumprau carn per in barsau da perdanonza. Ida ch’ella era entochen silla Punt sontga Gada, eis ei vegniu endamen ch’ella hagi emblidau da dumandar co cuschinar. Ella metta il barsau sut in draus e tuorna dabot vi Mustér per dumandar co ins fetschi da barsar. Returnond po ella ual aunc ver co in tgaper sesaulza ell’aria culla carn en siu hec. Cheu ha ella griu suenter beinmanegiond: «Te lai star quella, te sas betga co ei secuschina!»
Glogn 19, p 40ss (Detgas e praulas propi da Medel)
Inaga veva in da Catinauns la vacca e la tatta ch’eran malamein malsaunas. La tatta era veglia ed ei era buca da sesmarvegliar ch’ella pudeva strusch tschintschar, nundir runar peis. Ell’ era giuaden tochen funs enta letg e tremblava sc’in lamegl sbrinzlont giudem il tschep-tschera. La vacca burleva dil madernatsch e seruclava mintgaton sin punt che la cadeina bunamein strunglava vi ella diltut. En sias fetgas e pitgiras ha quel da Catinauns clamau siu mat e cumandau ch’el mondi dabot o Mustér per medischinas per la vacca — e mach’ ei mondi en ina, sappi el era aunc far dar enzatgei per la tatta. Il giuven ei ius sil fletg sco’l bab ha detg. Bandunond Mustér vev’ il docter dau la cunzina: Hagies per l‘ amurdiu quitau e buca sbaglia las medischinas. Returnond sur Vergera siden, entupav’enqualin il mat en suadetsch, che teneva en in maun il guoter da medischinas per la vacca ed en l’ auter quel per la tatta e che scheva ad in dir, sco da recitar la litania: « Vacca, tatta…, vacca, tatta…, tatta, vacca! Digl ir ch’ei mava, eis el tutenina daus en venter e lavond puspei en pei, ha el continuau endretg il moviment dalla bratscha, mo buca quel dils plaids: « Vacca, tatta…, vacca, tatta…, tatta, vacca, tunav’ei uss entochen a Catinauns. Arrivaus si casa, el ha dau la medischina dalla vacca alla tatta e quella dalla tatta alla vacca. Mo prendei mira! La vacca ei crapada e la tatta ei levada! Ed il vegl da Catinauns di, dond il tgau: «Quels da Mustér san far diltut, deno endretg!»
Glogn 14, p. 112s (Detgas e praulas ord las alps da Mustér)
La tradiziun raquenta ch’ils da Medel possedevien all’entschatta tut persuls l’Alp Pazzola. In di ch’il signun levi caschar, hagi el observau silla tschaghegna in hazer schnecun tut ner, in dalla spezia ch’ins numna aunc oz tier nus „schnec da Medel“. Il signun, sco era l’ulteriura fumeglia, hagien pigliau ina stermentusa tema, cartend che quei schnecun ner sc’in cotgel e cun cornas sc’in bov sappi esser negin auter ch’il da cornas en persuna. Vulend spuentar il schani giud la tschaghegna, hagi quel fatg stem da quei nuot; anzi, el hagi entschiet a catschar las cornas aunc pli da curascha. Vesend quei, il signun hagi tratg las combas davos si e seigi currius — mo puder — da Stagias oragiu e giu encunter Mumpé-Medel e la fumeglia suenter, sco sch’ei fussien dai ord la grazia da Diu. Dagl ir ch’ei mavien, tras draussa e migeunca, seglievi mintgaton in rom el dies; uss ad in e gleiti a l’auter. Els eran aschi tementai da quei ch’els cartevien sontgamein: quei seigi il schnec che cuori suenter, dend mintgaton cun sia corna el dies.
Arrival a Mumpé-Medel pli morts che vivs, hagien ei raquintau leu lur stermentusa historia cul suadetsch da tema ed anguoscha giu per la fatscha. In da Mumpé-Medel — in empauet meins temeletgs, ch’ils da Medel — hagi immediat sminau da tgei ei setracti. El seporscha als da Medel da scatschar il schnec per ina e per adina sch’ei dettien miez lur alp Pazzola „als da Su“ (q. v. d. als da Mumpé-Medel, Clavaniev, Acletta, Cuoz, Buretsch e Segnas!) Ils da Medel ein stai cuntents da quei; mo vegnir libers dil da cornas! Sin quei ein ils da Mumpé i si ed han fatg fugir il schnec giud la tschaghegna e dapi lu posseda Mustér 73 dretgs dall’alp Pazzola, ferton ch’ils Medelins han da quella mo 72.
Glogn 14, p. 112s (Detgas e praulas ord las alps da Mustér)
L’alp Cristallina, ch’era antruras in’alp da Medel, mo ch’ei ussa dapi tschentaners alp da pursanavels da Mustér, veva fetg bia da far cugl um selvadi. Ina ga han ei denton era viu in dalla capetscha cotschna. La fumeglia era gia en treglia e vev’entschiet a durmir, ch’ei ha fatg ina stermentusa canera si sur tegia, sco sch’ina termenta bova fuss rutt’ora e less satrar tut. La fumeglia sededesta e vesend tras las plattas dil tetg che las steilas tarlischavan vid il firmament, han ei pegliau aunc pli gronda tema. Sulet il signun ha ughegiau da siglir ord treglia; mo tgei vesa el sin esch-tegia? In hazer umeneri cun si capetscha cotschna. El di quei al paster, mo sco che lez ei staus ord treglia, ei quel dalla capetscha cotschna staus svanius.
Glogn 5, p. 4ss (Enzacontas detgas e praulas ord la Val Medel)
Inagada seseva in um ed ina femna da Drual avon casa e vevan in caduscal barsau avon els, il qual els levan magliar ensemen. Cheu vesa igl um che siu bab vegneva speras neu ed el zuppa dabot il caduscal per buca stuer dar ina buccada al vegl. Il vegl vegn neutier, dat in per sitgs ord in ruog dad aua e va. Ussa vul il fegl puspei metter il caduscal barsau si meisa, mo pren mira! Ord il barsau er’ei vegniu in tarladiu rustg che seglia al giuven enamiez la fatscha e serenta leu sco sch’el fuss culaus e vul nungrazia ir naven. Leva zatgi catschar naven el, sche mirava quel sco in tissi e fageva tschera da siglir en, aschia che negin ughegiava da tuccar en el. E quei tarladiu schani d’in rustg stueva el perver mintga di sch’el leva buca vegnir ruius si dad el. Ed aschia ha quei fegl malengrazieivel stuiu ira cun grond malruaus tras quest mund.
Glogn 5, p. 4ss (Enzacontas detgas e praulas ord la Val Medel)
Ei era inagada dus perveseders da Curaglia che mavan vi Mutschnengia a maner ora en nuegl. In da quels veva mintga notg il fulet ch’el stueva bunamein stenscher. Ina sera van els pli baul a maner e fan giu da durmir el medem nuegl, pertgei ch’els sminavan ch’ei seigi buca tut schuber. Els festginan da perver epi staupan ora bein e sco e s’auda tut las ruosnas dil nuegl; sulettamein ina ruosna han els fatg cun in trader tras la palaunca. Las medemas uras sco gl’ordinari vegn ei da quella ruosna giu ed in dad els survegn il fulet, che strenscha bunamein vi el diltut. En quei mument cuora l’auter vi e staupa si la ruosna cun ina clavella. La damaun era ina gronda e biala matta en nuegl che saveva buca romontsch. Pér cu l’auter ha tratg la clavella ord la plaunca ei la matta svanida.


text:
Concert dil chor mischedau a Sedrun
Il chor mischedau da Sedrun sepresenta ils 16 ed ils 21 d’avrel alla tribuna. Senza surfar astgein nus dir ch'il Chor mischedau vegn a producir zatgei emperneivel, attractiv e variont. Sut direcziun dil valent dirigent, scolast Norbert Vincenz, che ha sedau tutta breigia, conta il chor: canzuns da J. H. Ambuhl, T. Dolf, Mario Vicari, H. Ophoren e lu da J. Strauss (An der schönen blauen Donau), per romontsch «Giuven bi Rein», accumpignaus al clavaziun da scolast Rico Casanova. Ultra da quei conta era il chor d’affons zacontas bialas canzuns.
Tgi che vul guder in per emperneivlas uras, prendi temps e peda da vegnir a Sedrun tier nies concert! In cordial beinvegni fa il chor mischedau.
P.
Chor mischedau Sedrun
Ei vala segir la peina da far en quest liug ina pintga menziun sur dil curriu e passau dil bein reussir concert dil Chor mischedau da Sedrun. Il concert ha giu gronda attracziun, essend cungius aunc cun duas humorescas originalas che han imponiu il publicum.
Sut la direczrun dil valent ed emperneivel dirigent, scolast Norbert Vinzens, ha il chor cantau sis novas canzuns popularas denter auter «Giuven bi Rein» («An der schönen blauen Donau») da Johann Strauss, che ha manifestau la culminaziun dalla sera. Nus astgein far ad el in compliment per ver rabitschau atras tala canzun cun in pign chor. In grond cumpliment mereta era scolast Rico Casanova che ha accumpignau meisterilmein il chor cul clavazin. Buca emblidar da menziunar lein nus il solist da Trun, Caspar Guldimann, che ha cun sia vusch voluminusa e clara, accumpignaus medemamein dil capavel pianist Rico Casanova, gidau ad embellir il concert cun treis bialas canzuns.
Digns dad ina menziun ei era igl autur e regissur dallas humorescas, ch’ein vegnidas producidas sin moda zun actuala.
Alla direcziun ed a tuts collaboraturs dil concert nossa gronda renconuschientscha ed engraziament per lur grondas breigias e sacrifecis.
Ina caussa che mereta segir era cheu ina menziun ei curdada si. Il chor mischedau Sedrun secumpona quasi mo ord dunnauns ed umens maridai. Tut respect meretan senz'auter las dunnauns, che han — malgrad lur gronda lavur a casa — aunc ton jdeal e sesacrificheschan ton per tener sidretg il chor.
Pertgei prendan giuvnettas e giuvens buca la peda da sededicar allas bialas societads da cant e musica? Ei il bi ideal per cant e musica forsa svanius? Lu fuss ei trest!
Al Chor mischedau da Sedrun giavischein nus vinavon in bien success. Possi el semantener sco tochen da cheu. Il cant contribuescha gie per ina buna part al manteniment dalla cultura da nos vitgs.
E viva il Chor mischedau Sedrun!
In aspectatur


text:
Quaruna
Quaruna (Quaron-a in Piemuntes; Quarona in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 4 194 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 16,0 km² e ona densità de popolaziun de 262 ab./km².
El paes el se tröva in de la Valsesia e 'l gh'ha dò fraziun, ciamaa Dòcc e Valmagiur. L'è tacaa ai cumün de Al Bórch, Breia, Cej e Varal.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Quaruna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il stadion actual datescha da l'onn 1979 e n'ademplescha betg pli las pretensiuns da segirtad. L'Assicuranza d'edifizis dal Grischun pretenda surtut meglras pussaivladads da fugir en cas d'urgenza.
Architect Marques: «Il plastic sto davent»
Vid la furma dal stadion na vuless l'architect Daniele Marques midar nagut. La fatschada perencunter, cun ils elements da plastic, vegn remplazzada cun elements da lain e da betun. Plinavant duai dar ina entrada principala en il nord. Cun in'entrada pli pitschna en il sid per ils fans d'ordaifer saja il stadion er pront per gieus da hockey da risico, uschia l'architect da Lucerna vinavant.
Construcziun da lain resta
La construcziun da lain saja caracteristica per il stadion e duai restar. Per che la glieud possia fugir en cas d'urgenza duajan sulers pli gronds garantir dapli segirtad. Nov è er ina sort suler enturn il stadion - là vegn purschì da baiver e da mangiar e davent da quest suler cuntanschan ils fans ils differents secturs.
Il nov stadion duai porscher dapli plazs da seser e pli paucs plazs da star en pe. Quai saja en il trend hai gì num oz durant la preschentaziun a Tavau. En tut duai il stadion renovà porscher plazza a bunamain 6'600 persunas - levet damain ch'actualmain.
Tarzisius Caviezel: "Tavau po sa prestar quai"
Anc avant insaquants onns n'avessi la vischnanca betg pudì finanziar ina tala renovaziun, ha concedì il president da Tavau, Tarzisius Caviezel.
Actualmain na saja quai betg in problem d'investir 25 milliuns francs. Ina part dals daners ha la vischnanca gia mess d'in maun ils ultims onns - l'autra deriva d'in fonds ord taxas da cura. Plinavant spera Caviezel da survegnir ina contribuziun da 5 milliuns francs dal chantun. Sco proxim tracta il parlament da Tavau la fatschenta ed ils 24 da settember votescha il suveran da Tavau en chaussa.
Pli paucs gieus dal HCD a chasa
Il stadion renovà duai esser en funcziun l'onn 2021 - gist sin il giubileum da 100 onns dal Club da hockey da Tavau. Durant la renovaziun sto il club dentant adattar ses plan da gieus: Il cumenzament da la stagiun dat il HCD tut ils gieus ordaifer e cumenza pir il november cun ils gieus a chasa.
Quai na saja atgnamain nagin problem, di il president Gaudenz Domenig. El quinta dentant cun pli paucas entradas da bigliets per las stagiuns durant la renovaziun.
RR novitads 14:00++


text:
Flem sto dar a la FLFM 2,7 milliuns, Laax 1,9 milliuns e Falera ca. 820'000 francs.
L’autra part dals daners da la taxa, 24 % ubain 1,5 milliuns, salvan las trais vischnancas per promover il turissem communal. Mo sco il president da vischnanca da Falera Wendelin Casutt ha ditg ad RTR na tanschian ils daners ch’els salvian (ca. 260'000 fr) betg per finanziar l’entira infrastructura turistica. Falera impundia en tut in mez milliun francs per ex. per sendas da viandar, cun prestaziuns dal lavurers communals ubain per la Fermata.
Set partenaris
En il contract da la FLFM èn 7 partenaris: Sper las trais vischnancas èn anc l’Arena Alva, il hotel Waldhaus e las uniuns da commerzi e da hoteliers.
A la testa stat in cussegl d’administraziun (en quels èn ils trais presidents communals) ed in directur. Il contract cuzza fin ils 30 d’avrigl 2018.


text:
Zema
Ona zema[1] l'è ona reazzion infiammatoria de la pell (dermatita), che la smord ma che la tacca minga.
A l'è vuna di maladii pussee comunn de la pell, e la riva a qualsessia età. Despess la riva perchè la pell la tocca di sostanz iritant, soratutt in sul lavorà (per esempi barbee, prestinee, tiporaf e quei che lavora in di industri chimegh); opura per via de alergii. La maladia la pò comparì in qualsessia part del corp, compagn de man, gamb, pè, oregg. La descompariss minga inscì facilment, e donca per mandàlla via besogna taccà a mangià cont atenzion, per evità de tornà a vess in contatt con la sostanza che l'ha faa 'gnì foeu la zema. Anca se la zema la smord, grattàss el serviss a negott, perchè inscambi el le fa spantegà ancamò pussee.
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El termen el riva del grech ékzēma, che 'l voeur dì "gonfiass".
Referiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Sergio Scuffi, Nü 'n cuštümava - Vocabolario dialettale di Samolaco, IDEVV, Sondri 2005.


text:
Sin la plazza San Peder terminescha papa Francestg a mezdi la messa tradiziunala cun la benedicziun «Urbi et Orbi». Quella fa il papa tradiziunalmain da la loggia centrala da la basilica. Cun questa festivitad va a fin il ciclus Pasqual catolic.
Il papa a Pasca: «Davantvart n’è betg in mir, là è l'orizont»
Nagin na vegnia dumandà, sch’el saja ventiraivel cun quai, che capitia en il mund, ha ditg Papa Francestg en ina predia spontana sin il plaz San Peder a Roma. Per bleras chaussas na dettia quai nagina decleraziun. Ins na possia dentant betg sa refusar, ins stoppia guardar vinavant. Normalmain na tegnia il papa nagina predia durant la messa da Pasca.
Il papa il venderdi sontg: «La vargugna» per il mal dal mund
«Vargugna» per tut ils mals dal mund, per tut il sang dad innocents spons: Quai è stà l’appel dal papa a l’uraziun tradiziunala «Via Curcis», via da la crusch, cun 20’000 crettaivels il venderdi sontg a Roma. Uschia n’haja el betg mo commemorà las painas da Jesus Cristus, ma er rendì attent al mal da crettaivels en tut il mund, scriva l’agentura da novitads tudestga DPA.
Mesiras da segirezza elevadas
Las festivitads èn stadas circundadas da mesiras da segirezza elevadas. Las vias tar la plazza èn vegnidas serradas per il traffic cun rempars da polizia dubels u tripels. Ils crettaivels ch’èn vegnids a pe tar la messa èn vegnids dirigids tras posts da segirezza. Là èn vegnidas controlladas las tastgas e suenter han els stuì passar tras detecturs da metals.
Tut la zona circumdanta vegn controllada da carabinieris, la polizia, forzas da la cità e da l’armada.
Nova vita per ils cristians a Mossul en l’Irac
Suenter avair patì trais onns sut il reschim da la milissa da terror Stadi Islamic han ils cristians a Mossul festegia danovamain Pasca. La dumengia avantmezdi han sunà ils sains da dunsainas da baselgias. Tschientinas hajan seguì il clom, citescha l’agentura da novitads svizra SDA il spiritual Imad Chuschba.
RR novitads 12:00+


text:
Recurs avant la Dretgira federala
In da quests recurs n`è betg anc liquidà. Ina interpresa sursilvana ha fatg recurs fin avant la Dretgira federala. Dapli na po l’inschigner chantunal Reto Knuchel betg dir, perquai ch’il cas n`è betg anc decidì.
Recurs po quai dar perquai ch’ina interpresa n’ha betg survegnì pli ina via ch’ella aveva gia dapi plirs onns. E perquai ch’i ha pauca lavur l’enviern cumbattan las interpresas per quests contracts, vul dir, la concurrenza è gronda.
25 fin 27 milliuns francs
Per rumir naiv e glatsch sin las vias chantunalas metta il chantun a disposiziun en media tranter 25 e 27 milliuns francs ad onn, sco Reto Knuchel ha ditg a RTR. 5 milliuns francs van en Surselva. Era il chantun sez fa tschertas lavurs.
Trais variantas
I dat trais variantas per il servetsch d’enviern:
- Il rumir «nair», vul dir ins procura che la via vegn libra da la naiv, cura ch’i ha navì.
- Il rumir «retardà», vul dir ins va cun il criec senza metter sal. La via resta alva uschè ditg che la naiv tegna bain. E cura ch’ella na tegna betg pli bain, van ins cun il criec e metta sal. Quai è tenor il chantun la schliaziun la pli ecologica l’enviern.
- Il rumir «alv», vul dir la via resta alav ed ins dovra crappella.
RR novitads 12:00


text:
Ispra
Ispra (parnonziaa anca [iʃpre][1]; inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 5 345 abitant (dato del Dicember 2015[2]), cont ona süperfis de 15 km² e 'na densità de 356 ab./km²..
El paes, situaa in sul Lagh Maggior, el confina tant con la Provincia de Novara (comun de Lesa) 'me con la Provincia de Verbania (comun de Belgiraa).
El gh'ha tre frazion: Barza, Monteggia, Quassa e Cassinn.
A Monteggia se troeuva vun di Center Comun de Ricerca (CCR).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ispra l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Teresa Capello, Carlo Tagliavini, Dizionario degli Etnici e dei Toponimi italiani, Bologna, ed. Pàtron, 1981
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Friburg
Il chantun Friburg vegn percepì fin oz – particularmain en las medias – sco in biotop catolic e rural, nua che la vita ha il ritmus da las tradiziuns tipicas. Per l'ina satisfa quest maletg a las aspectativas dals turists e per l'autra correspunda el bain er a la realitad, sco ch'ella vegn anc vivida da las generaziuns naschidas avant l'onn 1960. Questa realitad duess dentant avair mo pli ina impurtanza simbolica per las generaziuns suandantas. Ils onns 1960 han effectivamain purtà il progress industrial ad in chantun ch'era fin lura quasi exclusivamain agricul; cun ina inversiun dal current migratoric tras il qual il chantun aveva pers dapi il 18avel tschientaner adina puspè sias meglras forzas. Cun las midadas ch'il segund concil vatican ha purtà a la cultura catolica dal chantun Friburg e cun ils novs models da furmaziun che han transfurmà il sistem da reproducziun da las elitas che datava anc dal temp da la cuntrarefurma, ha cumenzà in nov chapitel en l’istorgia dal chantun. Per spass, dentant betg dal tuttafatg senza motivs, descrivan tscherts istorichers ils onns 1960 sco la fin dal ancien régime en il chantun Friburg, surtut en il champ politic.
Cur ch'il chantun cumenza a definir sia politica culturala la fin dal 20avel tschientaner, exprima el sia voluntad da tegnair quint da questas midadas e da promover tut las furmas da la lavur culturala moderna. Er las activitads e las producziuns tradiziunalas èn vegnidas integradas obligatoricamain en questa definiziun, e quai sco contribuziun a la coesiun sociala.
Mesiras per sustegnair las tradiziuns vivas
L'entrada en vigur da la convenziun da la Unesco sin plaun federal ha permess al chantun Friburg da far in inventari da sias tradiziuns vivas. Il museum da la Gruyère a Bulle è stà l'iniziant. L'inventari chantunal è vegnì approvà da la regenza ed è vegnì surdà a l'Uffizi federal da cultura. Proximamain duai el daventar accessibel en l'internet per la populaziun.
Perquai ch'il concept duai vegnir cuntinuà, stoi vegnir examinà en detagl, sche l'inventari duai vegnir actualisà regularmain u sch'i dovra ina basa legala per las mesiras da mantegniment e da promoziun.
La legislaziun chantunala da cultura ch'era vegnida creada gia avant quest process d'inventarisaziun ha dentant permess da sustegnair las tradiziuns vivas: Ils purtaders da las tradiziuns ch'èn organisads en uniuns pon dumandar subvenziuns annualas; contribuziuns finanzialas stattan a disposiziun – independentamain da la furma da l'expressiun culturala – a tut ils projects che gidan a renovar u ad enritgir las tradiziuns vivas; tschertas abilitads manualas – sco il mastergn da tagliaschlondas – survegnan in sustegn spezial e la sensibilisaziun per las tradiziuns vivas è ina part dal plan d'instrucziun da las scolas. La scola auta da pedagogia dal chantun Friburg ha fatg lavurs da perscrutaziun ed edescha meds didactics per las persunas d'instrucziun e per las scolaras ed ils scolars.
Il program Cultura e scola permetta ultra da quai da sustegnair e valurisar diversas activitads en connex cun il patrimoni cultural immaterial (visitas guidadas, ateliers, exposiziuns). Per renovar la represchentaziun iconografica da sias tradiziuns vivas e per contribuir a lur documentaziun fotografica, ha il chantun lantschà dal 2016 ensemen cun Pro Helvetia il project participativ Tradiziuns vivas en purtrets. Las fotografias che bleras persunas han dividì online e diversas serias realisadas da fotografs professiunals vegnan preschentadas al public en ina exposiziun ed en ina creaziun multimediala.
Las tradiziuns vivas dal chantun
Las numerusas tradiziuns dal chantun Friburg han in pèr tratgs fundamentals communabels. Ins po distinguer quatter gruppas principalas che sa cruschan per part e che sa cuvran savens. L'emprima gruppa cumpiglia la cultura d'alp cun las chargiadas e stgargiadas stagiunalas: Chalet, schlondas, chaschiel, groma dubla, ranz des vaches (lyoba, rimnar las vatgas), bredzon (blusa da signun cun mongias curtas), poya (maletgs da chargiadas d'alp) e bellas tschintas da stgellas... La segunda gruppa attestescha l'existenza d'in catolicissem expressiv e popular cun sias processiuns (Sontgilcrest, rogaziuns), cun ses cult dals sontgs, cun ses pelegrinadis e cun sias expressiuns profanas (banchet al bénichon). La terza gruppa cumpiglia il chantar da chors, l'expressiun artistica principala en in chantun cun ina ferma tradiziun orala: Ins chanta perquai ch'ins sa scuntra u ins sa scuntra perquai ch'ins chanta; ins chanta en in chor maschadà, en in chor viril, en in chor da dunnas u en in chor d'uffants cun in repertori profan u spiritual, popular u classic, vegl u nov, franzos, tudestg, latin u dialectal. L’ultima gruppa pertutga ils dis commemorativs d'eveniments istorics cun ina basa patriotica e militara. Questas commemoraziuns sa manifesteschan en paradas, festas e ceremonias che han – sco la «Solennitad» da Murten – savens ina nota religiusa u s'expriman en represchentaziuns scenicas da tempra medievala, en spezial davart ils conts da la Gruyère.


text:
Ensemen cun la hotellaria dat quai 13,6 milliuns pernottaziuns dal schaner fin il mars 2017. Quai communitgescha l'Uffizi federal da statistica. Cumpareglià cun l'emprim quartal da l'onn passà è il nivel restà stabil.
Las pli bleras pernottaziuns da la parahotellaria derivan da las abitaziuns da vacanzas (3,2 milliuns pernottaziuns), suandà d'alloschis collectivs (1,4 milliuns pernottaziuns) e campadis (68’000 pernottaziuns). Las pernottaziuns sin campadis èn idas anavos per rodund 30% cumpareglià cun il medem temp da l’onn passà .
RR novitads 10:00


text:
Proximamain vegn fundada ina nova firma cun tut ils trais partenaris. Il num da la firma n’è anc betg enconuschent. La nova collavuraziun duai nizzegiar las sinergias ed augmentar las capacitads da la construcziun da lain e la vendita.
L’investider Michael Hartweg ha tranter auter realisà la Chasa Nordica da l’Arena da biatlon a Lantsch. La Firma Zindel United da Maiavilla è in manaschi cun 330 collavuraturas e collavuraturs e cun ina svieuta annuala da bun 150 milliuns francs. La firma è sa spezialisada sin tut ils secturs da construcziun e transports.
RR novitads 14:00


text:
Salah Abdeslam ch’è sa participà a las attatgas da Paris n'è betg tranter las persunas arrestadas, ha communitgà il pledader da la giustia, Eric Van der Sypt. La razzia è stada en il quartier da problems Molenbeek. Abdeslam che steva a Molenbeek è anc adina en fugia. El vegn tschertgà cun in cumond d'arrest internaziunal.
Exteriur Polizia beltga arrestescha puspè duas persunas
La polizia beltga ha intercurì in'abitaziun a Brüssel ed ha arrestà duas persunas en connex cun las attatgas da Paris il november passà.


text:
Musica grischuna al festival da folk da la EBU a Krakau
Robin Mark e ses quartet han partecipà al festival
Il festival da folk da la l’Uniun da radio e televisiun da l’Europa è in eveniment da tradiziun ch'è vegnì organisà gia per la 36avla giada. Regularmain è RTR preschent cun furmaziuns da musica dal Grischun, per exempel il 2007 a Cork cun ils Fränzlis da Tschlin, e l’onn passà a Rättvik en Svezia cun Corin Curschellas. La finamira è da preschentar la varietad da la musica populara e da folk en l’Europa e da far il pussaivel per preservar e sviluppar quellas tradiziuns. Il festival da quest onn è stà a Krakau en Pologna.
Krakau : 250 km al sid da Warschau, 760‘000 abitants, ha ina bella citad veglia. Ozendi è Krakau in center da scienzia e biotecnologia, i dat 11 scolas autas ed universitads cun sur 200'000 students. L’onn 2000 è Krakau stà chapitala culturala da l’Europa, e quai ha dà numerus impuls per renovar e modernisar la citad. E dapi quella giada èn era sa stabilidas bleras activitads culturalas: festivals da teater, da musica d’orgel, in festival da la cultura dals gidieus e blers festivals da musica.
La furmaziun svizra: Robin Mark e ses quartet
Robin Mark (naschì il 1989 a Cuira) da Razén, in musicist zunt engaschà, ha diversas furmaziuns. Las chapellas Bodaguat e Purzelbaum fan musica populara. Cun ses quartet surpassa el ils cunfins ed integrescha er tuns da folk e jazz.
Lur concert en il museum da tecnic da Krakau, in concert cun blera tensiun e dinamica ha procurà per bler applaus e bunas reacziuns, er dals schurnalists da musica da tut l’Europa che han persequità il festival.
In festival cun musica da tut il gener e da tut l’Europa
Il festival da folk da la EBU cun 23 gruppas ed interprets/as è stà integrà en ils festivals da musica Crossroads ed EthnoKrakow cun passa 200 furmaziuns da tut il mund. Partecipà han per exempel l’Austria cun la furmaziun Madame Baheux, in quartet da dunnas da Vienna, che fa jazz ed ina maschaida da rock e musica da tut il mund, la Bulgaria cun Belonoga, il project da Gergana Dimitrova, chantadura da la furmaziun renumada «Le Mystere des Voix Bulgares» e Maria Kalaniemi è ina accordeonista da renum da la Finlanda che interpretescha musica tradiziunala da ses pajais ed er tocs innovativs ch’ella ha cumponì sez. Ulteriuras furmaziuns zunt interessantas èn stà: Sher on Sher da la Germania (Klezmer, musica gidieua), la Góbé Band (musica tradiziunala da l‘ungaria), Gro Marie Svidal (violinista, musica tradiziunala da la norvegia), Ahlberg, Ek & Roswall da la Svezia, (in trio chi fa musica tradiziunala, cun violina, gittara e nickelharpa (arpet). Quellas èn sa preschentadas sin 4 palcs en in museum, en il center da congress resch nov, en la baselgia da Sta. Catharina e sin in palc sin la plazza Wolnica, ina gronda plazza amez il quartier giudaic da Krakau.


text:
Il project per in implant da chalur a distanza a Val è in pass enavant. Sco Andreas Oesch, in dals iniziants dal project, ha declerà a RTR, saja uss vegnì fundà la Wärme Vals SA, la firma che duai realisar il project. Quai pass saja necessari per pudair suttametter offertas ed era signar ils contracts definitivs cun ils interessents.
Avunda interessents
Suenter la preschentaziun publica dal project entschatta mars a Val hajan els pudì registrar var 50 interessents. Cun quai dettia avunda persunas che hajan interess da colliar lur chasa cun la rait da chalur a distanza, ed els veglian uss entschaiver a calcular las offertas definitivas. Enfin la fin atun 2018 spera Andreas Oesch da pudair fixar avunda contracts per entschaiver cun la planisaziun da la rait.
RR novitads 11:00


text:
Schluein Glon piarda giu a Bogn Ragaz per l’emprema gada questa primavera. Mo la terrada ei stada meritada. Cunzun en la secunda mesadad ha la defensiva mussau dabia fleivlezias e fatg brav sempel als attaccaders indigens da sittar gols.
Il giug ha gia buca entschiet en fetg empermettend per l’equipa Sursilvana. Sco el giug da cup dalla jamna vargada, ch’ei vegnius spiars encunter la AC Moesa, ha ella surschau il domini dil giug als indigens, ils quals han fatg cul ferm vent el dies gronda pressiun ed aschia provocau sbagls en la defenisun da Schluein Glion. In da quels sbagls ha menau en la 15avla minuta agl emprem gol. Marco Mühlebach ha saviu menar la balla ord cuorta distanza da gol en suenter in pass en dall’ala seniastra. Mo duas minutas pli tard havess Bogn Ragaz saviu alzar il resultad. Zivan Mitrovic ha denton buca rabitschau in penalti sper David Hornacek vi, il qual ha reagau excellent e menau la balla en corner.
Suenter pausa cul vent el dies han tuts ils fans da Schluein Glion spitgau che lur equipa volvi il giug. Quei ei denton buca stau il cass. Anzi, cun ulteriurs sbagls en la defensiva han tala fatg lev a Bogn Ragaz da sittar aunc quater gols e cun dabia pass falli e malexactadads en l’offensiva eis ei mai gartegiau da far gronda pressiun e da scaffir grondas caschuns da sittar gols. Da menziunar ei sulettamein aunc il gol da honur da Gabriel Derungs. Cun gronda classa ha el sittau la balla cun in culp liber da biabein 20 meters direct el cantun ault dretg al 3:1. Mo treis minutas pli tard ei denton il 4:1 curdaus per Bogn Ragaz, aschia ch’il giug ei staus decidius.
FC Bogn Ragaz – US Schluein Glion 5:1 (1:0)
Ri-Au. – 115 aspectaturs. – AR: Giezendanner
Gols: 16. Mühlebach 1:0, 51. Mitrovic 2:0, 57. Rauti 3:0, 63. Gabriel Derungs 3:1, 66. Rauti 4:1, 82. Mitrovic 5:1.
Bogn Ragaz: Ambühl; Bersorger (52. Rauti), Kohler, Michael Caluori, Gerber; Horni (81. Bersorger), Mühlebach, Näf, Orlando Caluori (72. Zollino); Cabalzar (85. Antunovic), Mitrovic.
Schluein Glion: Hornacek; Casanova, Bundi, Berni (44. Luca Vinzens); Dermont (88. Brasser), Ramon Derungs, Cavegn, Tschalèr, Tiziano Vinzens; Gabriel Derungs (70. Andreoli), Caduff.
Remarcas: Schluein Glion senza Livio Derungs, Dennis Camenisch, Silvan Welter, Cedric Wellinger (tuts blessai ni reconvalescents). – Cartas mellnas: 30. Ramon Derungs (foul), 49. Horni (foul), 64. Rauti (foul). – 71. siet en la latta Tiziano Vinzens, 84. siet cul tgau da Tschalèr vegn deviaus en la latta. – Corners: 8:10.


text:
En l’ultima partida da la stagiun vegn l’equipa da Cuira ordaifer cunter Frauenfeld tar in pari dad 1:1. Uschia surpassan ils Grischuns la squadra da Schaffusa. Quella ha pers l’ultima partida cunter Rüti.
Domat sto ir en terza liga
Percunter vegn il club da ballape da Domat relegà da la segunda liga regiunala en la terza liga. En l’ultima partida dal campiunadi ha l’equipa da Domat giugà sulet in pari da 3:3 cunter il davos da la tabella Diepoldsau. Per restar en la segunda avess Domat stuì gudagnar la partida. L’equipa grischuna aveva pir la stagiun passada fatg il pass da la terza en la segunda liga. Uss fruntan ils da Domat puspè sin las equipas sursilvanas da Schluein/Glion e da nov era sin il CB Lumnezia.
RR novitads 21:00


text:
zannierità
♥ 5136
Tavola 28
testo
cia so marcucc parl in dialett perchè so ciucc,teng tropp stil ke t spacc o must,e se nnun d stj citt te sbatt pur in bacc o mun, e mo accumenz,so o terron ke ven da candlr,so mentalment strn ke quant u sint t scapp da mutand e se ne ven in mn,pcchè o capisc d'è disegn si nu capisc pu leggie sembr i vinniet e se me rumb u cazz t accac a cp in d'o tirett, tu vui fa u sicilin, ma tin a coppl aggirt pcchè stu vraiter ta scucct,stc malament si ma mentalment,prim d parlà con me te ficchà n'mocc na vivident, pcchè fit in mocc fum rind o cock u sj ke po t somnt.
tropp stress ind o smog d fogg,teng u cervll spac a cp s'azzfon,rim bit e mirk u trij prrfett asst't n'gopp o cess cafè e sigarett, mo me sta a asent te port o stil grezz, arriv da candelr cu u steri a manett, tv20 e b8 cum na stafett pass u testimon ke jimm d frett, mast'u dialett, diplomat in d'o sdleng, nind gangsta fint,nind bendeng,s te piac a robba mia ben venga, se sta a romp o cazz p ogn ftt arrasst e muzz a leng, nint flou fazz a cp d cazz,grezz d na tarazz grazj o cazz,qui a zannir a zamarr a zaraff,avast ke tu scatt n gan ke nun c nan
ramù cisky è u waglion ke ven da o rion e ind'all'hip-hop so kiu zannir,sapur zamarron terrazn quist'o stile,quant m vid arruvà e luccula ma stu càààà,e co marcucc da brecc facc doppi'alcatrac,semb mizz a strad pegg e nu cn, e in d'o rion camin sud, e bast furcnell e past cum da criatur, marcucc che scrivev sop o mur e candelr,spr dop spr da a matin a ser, mizz o rion s'accidn pur p na waglion, n'da sacc senza denr, tu da sti wagluin u pigl n cul cum nu capron da o pastor, fcit tutt qant i malament ma sit quatr baleng,quist e u dialett mikusleng se parl assj t'acca a leng
a storia mj ugul a tutt quant veng da candelr e cant da cinqu ann,cu nu laticn simm na cos appart, appart ke part sop d'o bit o'ciacc, a me nu cacc facimm l'ati pacc ki c'annà spart se simmi cucchjr e tazz,tavola 28 e b8 c'è ki part a trecint e ki s'attac, tant'ann ke pruvm d'a tand'a'vann pruvm e ripruvm ka ragg'an'gann ce mandnim na speranz e na jttm vc bun o malament nuj c stim, in d o partafogl san kin e marie cartin e manie-fogli e poesie pnzir e malatie cs ke nun saj mo teng i cazz'a mej e nun i toccan ke so guaj
stim stritt sop a sto bit candelr c'è p mizz c'è uan mik facimm i cazz'a nustr tu stat citt mitt i cuffiet e prepart a stu trip;chim agostin, chim a fabbrizi, a me m chim sembr le figl di attizi, quant ce sendit e ditt quist'i qua stan chin chin di zannierità,cagn marciapid s ci vid in mezz a strd acl a cp cumbà abd a cum te muv me capit bun cumbà stat a cast't che nuj vacim abbacc o chan d mammt, ci dv per dispers,frigt, da ambacc o cazz livt,penzm kemm robb e na stagion mo pure figlt se sent sta canzon.
rap in dialett,dilett,ginett,stazion gesù crist,se scurdt i waglion e sta zon,lucculej n'anza a maledizion, nun teng nata chance quind quind vast a distrazion, se me capit bun aggapr i recchie a zona mej e quell arret a foggia vecchi,tir cu nas gruss stat citt,recchiù fattiz, me rcanusc,capill iang e trip,nun d metten in mizz,abbot de muzzch te pigl mister grip,chi s penz nu diamnt in da mair,fogg c'à spartim,candelr o quartir, si nu sapiv tu dic sott'è baff nun c tuccan fogg se no t busc i scaff,se nun nu sapiv mo scs nun c nan ce spartim fogg cum se fc chi chan
zannierità — Tavola 28
inserito da gigi sb8


text:
Gìsto e Mario i avèven tótt dù una bèla vàus da tenàur. I éren amìgh amìgh, mó strà'd làur ai éra ànch un póch ed rózzen, un póch ed gelosì, par vì d'la concurànza ch'is fèven. Un dé i s'incàntren e Gìsto al dìs:
"Dì só, Mario, èt cantè té par Nadèl?"
"Soncamé, ai ò cantè in San P'tróni e, at dirò, ai ò cantè acsé bàn, che la Madóna las é méssa a zighèr! E té?"
Gìsto, ch'ai éra v'gnó só un póch ed narvàus, l'arspànnd:
"Mó guèrda, ànca mé ai ò cantè in San P'tróni, mó ed sìra però!"
"E cùmm'éla andè?"
"Benéssum, pànsa che a la fén l'é v'gnó da mé Gesó Crésst, ch'al m'à détt: "Té sè ch'ét cànt pulìd, èter che ch'al g'graziè che incù l'à fàt zighèr mì mèder!"


text:
Co far in bun café da filter?
- Mardi, 12.9.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 12.9.2017, 11:15, RTR
In bun cafè da filter vegn oz fatg a maun e betg cun maschinas.
Tenor Diana Bassin èn maschinas da cafè cun filter il motiv per la schleta reputaziun dal cafè cun filter. «Per part vegn fatg il sbagl en ustarias, ch'ins cuschina per exempel dus liters café e lai lura quel sin la platta chauda.» Tala vegnia lura stgaudada sur lung temp e ferm, lura sa schlian las substanzas pitras en il café. Pli tard ch'ins baivia il café e menders ch'el saja. «Jau pos m'imaginar che la schletta opiniun davart il café da filter vegn da là», suppona Bassin. Ch'ins na sa betg propi co far bun café da filter ha pia ruinà sia reputaziun. Vitiers vegnia ch'el na saja betg fatg uschè spert – el dovria ses temp, declera Diana Bassin.
Contribuziuns
-
Il cafè da filter è puspè in


text:
Il post da lavur da giuventetgna Cadi ensemen cun il possessur da la Sala d’art a Trun, Luis Defuns duai vegnir organisà mintga emprima sonda dal mais ina occurrenza per giuvens e giuvnas ch’èn ord scola. Sco quai che Gabriela Cabalzar, dal post da lavur da giuventetgna, di duai la giuventetgna era avair la pussaivladad da restar da cumpagnia en la regiun en in local nua ch’ella è bainvegnida e ch’è era avert fin viaden en la notg.
Da tuttas sorts purschidas
Il program da questas occurrenzas n’è anc betg fixà. Tenor Gabriela Cabalzar vulan ins era savair da la giuventetgna da tge ch’els vessan interess. Giuventetgna Cadi na possia betg sa prestar stars. I giaja plitost da laschar sa preschentar giuvens indigens. Saja quai cun musica ubain era cun insatge tut auter che divertescha e plascha a la giuventetgna.
Giuventetgna è bainvegnida
Las localitads metta Luis Defuns gugent a disposiziun per questas occurrenzas. El enconuschia la giuventetgna e chattia che quella saja super. Perquai sustegnia el gugent quest project. La finala decida dentant l’interess da la giuventetgna quant ditg ch’i vegn a dar la purschida.
L’emprima occurrenza ha lieu sonda ils 4.3.2017 a las 22.00 en la Sala d'art a Trun. Sco emprim vegn il project preschentà e suenter datti musica da DJ Wolfonics.
RR actualitad 11:00


text:
Tar l'attatga sin l'hotel èn almain duas persunas vegnidas mazzadas. Il resort da vacanzas Kangaba sa chatta en la chapitala da Mali a Bamako. A las forzas da segirtad sajan quai dentant reussì da liberar radund 36 osps dal hotel ord ils mauns dals attatgaders. Tenor il schef da polizia èn quatter attatgaders vegnids mazzads. Duas baras han ins chattà, duas baras vegnan anc tschertgadas. Quantas persunas che han attatgà l'hotel na vegn betg menziunà.
Tgi che ha attatgà il hotel n’è betg cler, il minister da segirtad dal Mali ha discurrì d’ina attatga da dschihadiststs.
RR novitads 07:00


text:
Il contract da l’attatgader Mark Arcobello fiss anc ir fin l’avrigl 2018. Ussa èn il club da la chapitala e l’American sa cunvegnids da prolungar quel per dus onns, quai cun ina cunvegna decisiva. Durant ch’il contract actual cuntegneva anc ina clausula da sortida da la National Hockey League croda quella en il nov contract.
75 puncts en 66 gieus
Mark Arcobello è stà ina da las grondas figuras dal davos campiunadi svizzer da hockey. En la qualificaziun ha l’American recaltgà 55 puncts en 50 gieus. En ils playoffs ha Arcobello fatg 20 puncts en 16 gieus ed è uschia stà in grond agid per Berna sin via al nov titel da campiun svizzer.
RR actualitad 12:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Schaffusa
Il chantun Schaffusa ha circa 80'000 abitantas ed abitants e sa chatta sco unic chantun da la Svizra al nord dal Rain. Il territori chantunal è dividì en trais parts: en la part meridiunala, en la part principala cun la chapitala Schaffusa ed en la part orientala. Schaffusa è in tipic chantun da cunfin cun var 152 km cunfin cuminaivel cun la Germania e cun var 34 km cunfin cuminaivel cun ils chantuns vischins Turitg e Turgovia.
Il patrimoni cultural immaterial dal chantun Schaffusa
Il chantun Schaffusa è vegnì industrialisà fermamain en la segunda mesadad dal 19avel tschientaner, oravant tut en il center enturn la citad da Schaffusa. La mecanisaziun da l'agricultura en il 20avel tschientaner e la mobilitad creschenta da la populaziun han chaschunà ultra da quai grondas midadas da las structuras socialas oriundas (cun caracter da vitg). Il resultat da quests svilups è stà che bleras furmas tradiziunalas dal patrimoni cultural immaterial ch'èn sa mantegnidas per exempel en las regiuns prealpinas da la Svizra n'èn betg pli vegnidas tgiradas ed èn uschia idas a perder.
La finamira da las lavurs per eruir il patrimoni cultural immaterial dal chantun Schaffusa che vegn tgirà anc oz è stada quella d'identifitgar tals exempels che pon avair ina relevanza istorica cumbinada cun purschidas da vendita exclusiva ed in aut grad da reconuschientscha per la populaziun en il chantun Schaffusa. Uschia èsi gartegià da registrar en la glista dal patrimoni cultural immaterial tradiziuns che n'avessan probablamain betg pudì vegnir resguardadas en auters chantuns, ma che han in grond potenzial d'identificaziun per il chantun Schaffusa.
Las tradiziuns vivas dal chantun Schaffusa ch'èn vegnidas resguardadas en la glista èn «la viticultura schaffusiana», «il navigar cun bartgas da pestga e la construcziun da bartgas da pestga», «l'illuminaziun da la cascada dal Rain cun fieus artifizials», «ils usits enturn il Munot», «ils ierts purils ad Osterfingen», «il gieu liber No e Wili» ed il mastergn d'urer (sco part da la tradiziun en tut la Svizra). Ulteriuras tradiziuns vivas che n'èn betg vegnidas resguardadas en la glista da las tradiziuns vivas en Svizra èn il cortegi da tschaiver da Schaffusa, la producziun da cliniez d'argient ed ils usits da las societads e da las mastergnanzas.
La tgira e la promoziun da la cultura
La basa per promover la cultura è la Lescha da cultura dals 9 da schaner 2006 (SHR 441.100). L'art. 5 al. 2 definescha la dimensiun da la promoziun da la cultura e dat al chantun l'incumbensa da s'engaschar per la promoziun e per l'intermediaziun da la cultura contemporana e per il mantegniment, per la tgira, per la perscrutaziun tant sco per l'intermediaziun dals bains culturals tradiziunals. Cun quai è menziunà explicitamain il sectur dal patrimoni cultural immaterial. La pratica da promoziun tegna perquai er quint da questa incumbensa legala.
Instituziuns statalas sco archivs, museums e bibliotecas en il chantun Schaffusa s'occupan er cun aspects dal mantegniment dal patrimoni cultural immaterial. Ultra da quai s'engaschan purtaders privats, sco per exempel l'Uniun dal Munot, per il mantegniment da patrimoni cultural immaterial en il chantun Schaffusa.
Referenzas
- Link


text:
Yakin survegn in contract d'in onn tar ils Vallesans. L'anteirur giugader da la naziunala svizra ha sco ultim trenà GC. Là era el vegnì relaschà l'avrigl.
Ordavant aveva el pudì festivar plirs success cun l'FC Basilea. Il 2013 e 2014 è el vegni campiun svizzer cun ils Basilais.
Il quart trenader aifer gnanc in onn
Murat Yakin è gia il quart trenader dals Vallesans aifer gnanc in onn. L'emprima giada en acziun dasper il plaz vegn el la sonda en la partida ordaifer encunter il FC Thun.
RR novitads 21:00


text:
Patric Collet – Mussar colurs e dar en il tun
- Sonda, 7.4.2018, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 7.4.2018, 9:03, RTR
Il plan era da tschivlar al campiunadi mundial da ballape 2018, cura che Patric Collet ha cumenzà la via da l'arbiter da ballape. Il plan è ussa en truclet e resta là.
Patric Collet ha tschivlà sis onns gieus da ballape en l'emprima liga. Il siemi da tschivlar questa stad al campiunadi mundial è stà avant 20 onns la motivaziun per cumenzar. Ussa manca sco bab da famiglia e cun agen biro da cussegliaziun da turissem il temp – e forsa er il gust.
Patric Collet ha 38 onns, è creschì si a Riom ed abita uss a Cuira.


text:
«Blue My Mind», il drama d'ina giuvna da 15 onns ch'è en cumplain svilup, gudogna en las categorias meglier film e meglier script. Vitiers survegn Luna Wedler ch'a 18 onns, il premi sco meglra actura. Il film ha gia plaschì a blers critichers ed a bleras schurias, cun var 3’000 aspectaturas ed aspectaturs na pon ins dentant betg discurrer d’in success en ils kinos.
Success e nagin premi
Precis il cuntrari vala per il film da famiglia «Papa Moll». Era sche quel ha carmalà bler dapli che 100'000 aspectaturs ed aspectaturas en ils kinos, na hai betg tanschì per in premi dal film svizzer.
Meglier actur e meglier film documentar
Il segund premi suenter il 2012 ha survegnì Max Hubacher sco meglier actur. El ha giugà en il film «Mario» da Marcel Gisler, i va per dus ballapedists omosexuals. Ed il premi sco meglier film documentar va a «L’Opéra de Paris» da Jean-Stéphane Bron.
Ils premis dal film svizzer èn vegnids surdads per la 21avla giada. Las decisiuns tira l’academia da film svizra, organisada e finanziada vegn l’occurrenza da l’Uffizi federal per cultura.
RR novitads 22:00


text:
Per Menduri Kasper è il 50avel Maraton da skis stà il segund maraton sco president dal comité d'organisaziun. Per els èsi stà cler, suenter ch'ils emprims curriders sajan arrivads en l'arrivada che il maraton da giubileum saja gartegià. I saja però stà fin a la fin ina gronda sfida d'organisar il maraton da giubileum, gist er perquai che tuts spetgavan insatge spezial per il 50avel maraton.
Per il proxim Maraton da skis vulan ils organisaturs uss examinar, sch'igl è pussaivel d'augmentar il dumber da participants sin 15'000. Er ils contracts cun sponsurs restan per l'avegnir ina sfida.
RR actualitad 07:00


text:
da pli Scolaziun...
Latiers vegnan las suandantas scolaziuns supplementaras: stgalim secundar I, stgalim supplementar, pedagogia curativa da scola, svilup da la scola
da pli Furmaziun cuntinuada...
La purschida da furmaziun cuntinuada a la SAPGR sustegna scolastas e scolasts en differentas fasas da lur vita professiunala e dat novs impuls per scola ed instrucziun.
da pli Perscrutaziun e servetschs...
La perscrutaziun applitgada e la realisaziun dals resultads e da las enconuschientschas en products cun gudogn direct per la scienza, la furmaziun cuntinuada e la pratica furman l’incumbensa principala da la partiziun perscrutaziun, svilup e servetschs.
da pli La SAPGR...
La Scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) procura per la scolaziun e la furmaziun cuntinuada da persunas d’instrucziun per il chantun Grischun e per ils chantuns cunfinonts. Cun radund 500 studentas e students tutga la SAPGR tar las SAP mesaunas da la Svizra.
Eingeloggt als
Il Plan d’instrucziun 21 per la scola populara è l’emprim plan d’instrucziun cuminaivel da la Svizra tudestga e dals chantuns plurilings da la Svizra. Sia finamira è dad armonisar la scola populara tenor igl artitgel 62 da la Constituziun federala.
Il fundament dal Plan d’instrucziun 21 è l’orientaziun a las cumpetenzas. En il center stattan pia ‘savair’ e ‘savair far’.
L’orientaziun a las cumpetenzas n’è nagina nova furma u metoda d’instruir, mabain in principi d’instrucziun, che influenzescha tut ils secturs da l’instrucziun. L’emprender sa drizza tenor stgalims da cumpetenzas che duain vegnir cuntanschids da principi da tut las scolaras e tut ils scolars.
Il chantun Grischun introducescha il nov plan d’instrucziun a partir da l’avust 2018. La furmaziun supplementara correspundenta vegn purschida da la Scola auta da pedagogia dal Grischun.
Qua vegnis Vus directamain tar il Plan d’instrucziun 21 Grischun:
Cun nossa broschura survegnis Vus ina survista ed in agid d’orientaziun davart nossas purschidas da furmaziun supplementara. Concernent l’admissiun als curs valan ils obligatoris da curs tenor la disposiziun uffiziala:
Leiter Ressort 4 (Schulinterne Weiterbildungen)


text:
La partida dal center «Momentum» ch’è vegnida fundada il mars da quest onn ha gia impedì cun ina iniziativa la candidatura da l’Ungaria per gieus olimpics da stad il 2024. Dapi radund in mais demonstreschan adina puspè pli grondas massas cunter la politica dal primminister Viktor Orban.
Cunter las valurs europeicas
Ils critichers da Orban rinfatschan ad el che sia politica sa drizzia adina pli fitg cunter las valurs europeicas sco toleranza, legalitad ed avertadad. Manà a questa nova unda da protestas aveva ina lescha da scol'auta dispitaivla. Uschia vul Orban laschar serrar la renconuschida universitad privata «Central European University» a Budapest.
RR novitads 06:00


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Auril 2018Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 30 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
Viages
I cunsëies dl ZEC sun ulà, co y cie prenutéL Zënter Europeich Cunsumadëures (ZEC) dla Talia pieta vel’ cunsëi ai/ala cunsumadëures che ie tl lëur de prenuté joi, albiercs, auti de mprëst y auter.
Per chi che ulëssa na cunsulënza y assistënza persunaliseda y ne se ntopa nia drë tl ciamp dl cumerz eletronich y i paiamënc cun cherta de credit/debit, iel povester miec jì da n ufize de viages. N muessa for tenì cont che n tlich scëmpl sun una dla ufiertes abinedes online tleca bele per stipulé n cuntrat de viac lient. L rezes debant ne ie normalmënter nia puscibl, y chësc unfat sce l viac ie unì prenutà te n ufize viages o tl internet.
Sibe che n prenutea n viac online che offline iel a uni moda da defrenzië danter n pachet turistich y n viac ndividuel. L viac ndividuel ie per l solit plu flessibl y miëur marcià. Per chi che à al’incontra cris ora n pachet turistich, vëij la lege danora tl cajo de falimënt o nsolvënza n valguna defendures n plu che no per l viagiadëur ndividuel. La normativa sun i pachec turistics regulea nce i dërc di cunsumadëures tl cajo de mudazions ala prestazions de viac y d’avanamënt dl priesc. Per nen savëi deplù: http://bit.ly/2pxfIpf.
Dërc di/dla cunsumadëures
Cie muderà pa tl 2018?Tosc saral mesun se nuzé di abunamënc per i servijes streaming canche n ie per n cër tëmp te n auter stat dla UE. Oradechël uniral n generel cumbatù l geoblocking: la blocades geografiches ie na pratica de descriminazion ajache les ne lascia nia pro che i tlienc y la tleintes posse azeder a prodoc y servijes tl web y i cumpré online da n stat dla UE. N regulamënt nuef dassëssa tò y tres chësta sort de rëms. A pië via dal 1° de lugio unirà nce i cunsumadëures de duc i stac dla UE che compra n pachet turistich defendui miec.
Nfurmazions plu ala menuda sun la nuviteies dl 2018 ie da liejer: http://bit.ly/2pssvt9
E-Commerce
Plu trasparënza sun i cosć dla spedizions sëura i cunfins oraL parlamënt europeich à apurvà n pachet nuef per l cumerz eletronich che vëij danora la criazion de na plata web tres chëla che i/la cunsumadëures y la mprejes possa cunfrunté i priejes ratei per la spedizions sëura i cunfins ora y crì ora nsci la opzion che ti cunvën l plu. Oradechël ti vëniel nsci dat ala autoriteies la puscibltà de tenì de uedl i priejes di servijes de cunseniazion che semea ora de mesura auc. L pachet messerà mo unì ejaminà dal Cunsëi di ministri dan jì n forza.
Cunsëies de viac per jëuni
“APP tl ester dla UE”Can adrovi pa na detlarazion de mi genitores che i me à lascià jì? Ulà giapi pa sce n cajo aiut medich? Possi pa bever alcol? La ZEC tudëscia à dat ora na App debant aposta per i jëuni che pieta nfurmazions y mostra su la regules che vel’ te 15 stac dla UE. L vën oradechël nce prejentà lueges che merita de unì ududes y nunzià festivals atuei. Pervia che i jëuni y la jëunes à suvënz stënta de scioldi dà la APP nce cunsëies per co che n possa sparanië. Na checklist juda a pensé a duta la cosses mpurtantes. (http://bit.ly/2tHwFma)
Cajo dl mëns
Na cunsumadëura irlandeja ova cumprà na tascia diretamënter dala plata web de na marca taliana cunesciuda. Canche la l’à giapeda a cësa fovela mpue autramënter de coche la se l’ova nmagineda dala descrizon. Per fertuna iel per la compres online na normativa dla UE sun i dërc di cunsumadëures che vëij danora l dërt de rezes tl tëmp de 14 dis dala cunseniazion. Nosta cunsumadëura à donca damandà de pudëi rezeder se nuzan dl formuler online dla plata dl venditëur y damandan l’etichëta de retuda tres si account. Do n valgun dis che l’etichëta ne ti fova nia unida mandeda à la cunsumadëura cuntatà la firma tres e-mail tlarian si problem, ma la à mé giapà na resposta automatica: l tleca azeder al account persunel y damandé l'etichëta de retuda. Davia che la cunsumadëura ova bele fat chësc ti àla mandà mo de plu e-mails a chëles che la firma ti respundova for ala medema maniera. Ala fin àla crià n account nuef y se à damandà la benedëta etichëta. Ma te chëla ie unida ora la fregatura: l ie passà plu che 14 dis dala cunseniazion y l ne ie nia plu puscibl rezeder. Nosc Zënter ie stat bon de cuntaté la firma che se à riesc cruzià de tò de reviers la tascia tres n speditëur che ie jit diretamënter a se la tò a cësa dla cunsumadëura y la ti à pona rembursà i scioldi zënza pierder mo tëmp.
Deplù nfurmazions sun vosc dërc n cont dla compres online ie da giapé sun la plata web dla ZEC.


text:
A partir dal 2017 lavura l'organisaziun da marketing Grischun vacanzas cun ina strategia che sa basa sin trais pitgas:
- cumpetenzas ed innovaziun: construcziun da centers da cumpetenza per la digitalisaziun; tschertgar novs partenaris da l'economia, tecnologia e turissem. En il mund digital saja impurtant dad esser il dretg mument en il dretg lieu cun la dretga offerta. Là, nua che quai vegnia cudeschà ozendi, numnadamain en l'internet, di Marcel Friberg, president da Grischun vacanzas.
- svilup da products e marketing: novs products che van sur pliras destinaziuns e distribuziun en Svizra ed en l'exteriur. I saja impurtant da preschentar novs projects cuminaivels, perquai che mintgin sulet n'haja betg tantas schanzas.
- in'offerta pli vasta per las destinaziuns ed ils furniturs da servetschs: ina pli vasta purschida da servetschs per destinaziuns e furniturs da servetschs per nizzegiar ils potenzials da commerzialisaziun e digitalisaziun
Questa strategia vegn realisada pass per pass ils proxims mais, scriva Grischun vacanzas. La finamira saja da tegnair ils giasts actuals en il Grischun e da motivar els da restar pli ditg. En pli vul l’organisaziun er che novs giasts vegnan en il Grischun. Novas fieras na duajan dentant betg vegnir conquistadas da maniera classica cun ir en novas tiaras, mabain las novas fieras èn gruppas da persunas, per exempel bikers ubain viandants. Cunzunt persunas da la Svizra less Grischun vacanzas da nov carmalar en il Grischun. La nova strategia da Grischun vacanzas vala per ils onns 2017 fin 2020.
Ella è vegnida elavurada en collavuraziun cun il Departament per l'economia publica e fatgs socials dal Grischun e cun ils partenaris turistics impurtants.
Esser l’emprim sin google
Tgi che vul cudeschar vacanzas dumonda sco emprim anc gugent google per in cussegl. E quant present èn lura las destinaziuns dal Grischun sin google? Sche jau sun da la Svizra e tschertgel cun «Ferien Graubünden» vegnan tut tenor ritmus da google sco emprim ina giada las annunzias. Pia paginas che han pajà ed èn perquai lura er las emprimas. Tut tenor po quai pia esser che Grischun vacanzas è pir sin plaz 3 ubain 4. Dentant en general n’è quai betg in grond problem da chattar differentas destinaziuns grischunas.
Pli grev è quai, sch’in american tschertga vacanzas en Svizra. Cun la tschertga «vacation» ubain «travel» e «Switzerland» sin in computer ch’è drizzà sin l’America, n’è il Grischun betg uschè simpel da chattar. Er qua vegnan l’emprim diversas plattafurmas che vendan vacanzas. Dentant en il cas da la Svizra è quai bleras giadas turas tras l’entira Svizra. Da Genevra sur Berna e Lucerna enfin a Turitg. Il Grischun è dentant il pli betg previs per in stop. Be mintgatant va ina da questas turas er tras San Murezzan.
Daventar ils emprims sin google, quai na saja betg exnum la finamira la pli urgenta da Grischun vacanzas. Pli impurtant saja, da plazzar la dretga offerta sin portals pli specifics, per exempel portals per bikers ubain per viandants.
RR novitads 12:00


text:
Grischun Central - Fusiun cun 3 enstagl 4 vischnancas en Valragn è pussaivla
Venderdi saira è vegnida refusada la fusiun da las quatter vischnancas en Valragn, perquai che Sufers ha ditg na al project da fusiun. Mesemna s’inscuntra la gruppa da project, per discutar davart il proxim agir.
Sco quai che Barbara Janom-Steiner, la scheffa dal departament da finanzas e vischnancas ha ditg envers RTR, sustegness la regenza era ina fusiun cun mo trais vischnancas. Il sustegn da la regenza fiss dentant pli bas. 4.1 milliuns francs avess la regenza pajà per ina fusiun da quatter vischnancas.


text:
Bainvgnieu i'l museum da skis "Edy"
Che kerli! Il telefonin sclingia. «Chau mia chera», disch eau e guard svelt a schnestra ed eir a dretta aunz cu traverser la via. «Eau sun güst sto i’l Museum Engiadinais a San Murezzan, propi bel cu cha quel es gnieu renovo.» Eau spost il telefonin in l’oter maun ed evr ün miel il zip da mia giacca. Eau sun chamino svelt e cumainz a süjer ligermaing. Ad es utuon, già memma fras-ch per rester in chamischa ma eir auncha memma chod per purter il tschop. «Ed aunz», disch eau, intaunt ch’eau riv tar la culuonna chi spetta davaunt üna porta da lain, «ed aunz, suni sto a visiter darcho üna vouta il Museum da Segantini. Que es adüna darcho ün grand evenimaint, d’esser in frunt al tripticon, tü sest».
Plaun plaunin rivi in vicinanza da la cassa. «Inua ch’eau vegn uossa?» – eau guard svelt sün l’ura e ponderesch, quaunt temp chi am resta fin cha’l tren per l’Engiadina Bassa parta – «s-chüsa, eau vegn uossa a visiter il nouv museum da skis a San Murezzan. Sest, quel chi muossa tuot l’istorgia dals grands evenimaints dal sport alpin a San Murezzan e contuorns. Cumanzo tar l’istorgia da la scumissa cha l’hotelier Johannes Badrutt ho formulo aunz passa 150 ans cun giasts inglais chi d’eiran cò da sted, sur ils duos gös olimpics chi haun gieu lö dal 1928 e 1948 a San Murezzan fin tals trais champiunedis mundiels dal 1974, 2003 e quels da l’inviern passo.» – «Spetta ün mumaint», disch eau, met il telefonin in giglioffa, pej l’entredgia e pigl incunter, cun ün amiaivel «grazcha fich», quel s-chierp nair numno Audio-Guide our dals mauns d’üna scharmanta dama, vstida d’ün schic deux-pièce blov cler e mellan. Quels vstieus am algordan in qualche möd a la mandura dals Voluntaris dals champiunedis da favrer, pens eau e pigl darcho in maun il telefonin. «Hest auncha cò?» dumand eau guardand intuorn.
Eau contaimpl la tevla da survista chi m’infuorma, che ch’eau chat sün che plaun ed in che local. «Tü vulaivast savair, inua ch’eau sun?», dumand eau distrat. «Eau sun i’l magun dad Edy, sest, da quella statua gigantesca da lain chi faiva telmaing parada düraunt ils ultims champiunedis sül parc dal Kulm.» Eau schmach sün ün pom suot il titel «Ski-WM 1974», tschern la lingua «Rumauntsch/Puter» e fatsch uschè partir il film documentar «Studio Engadin» chi muossa cu cha la televisiun ho installo quella vouta tuot la tecnica da transmissiun. «Che svilup in confrunt cun hozindi, incredibel!» «S-chüsa, eau d’he discurrieu cun me svess», disch eau darcho i’l telefonin. «Pensa, uossa sun eau süsom, illa testa dad Edy. Cò es gnida monteda üna fnestra in fuorma d’ün grand öglier da sulagl e drizzo aint ün pitschen bistro cun specialiteds indigenas. Propi cool, e che bella vista giò sün San Murezzan, sül lej e la cuntredgia surdoreda d’utuon.» Eau post üna bella biera engiadinaisa fras-cha e pigl ün prüm lung süerv. «So mia chera, eau at stögl lascher. No cò stuvainsa però gnir bainbod üna vouta insembel – Chau!»
Hoz venderdi cumbattan ils homens per la victoria i’l slalom gigantesc. E dasper la pista ho lö la granda saireda rumauntscha preschanteda da la Lia Rumantscha i’l parc dal Kulm. A nu’s peja üngün’entredgia. A partir da las 20.00 suna la band indigena «Prefix» e güst zieva las «Liricas Analas». Fingià zievamezdi suna Pascal Gamboni a las 16.00 ed a las 17.00 illa zona da peduns.


text:
- Andreas Dummermuth, president da las cassas da cumpensaziun chantunalas, defenda la lescha per survegliar che survegnan daners da l'assicuranza sociala.
- Mintga cas d'abus vegnia examinà concret, ha el declerà.
- L'instrument da surveglianza saja necessari.
Las assicuranzas socialas na sajan nagin self-service, ha Dummermuth ditg en la «Samstagsrundschau» da radio SRF. Il sistem da las assicuranzas socialas saja l'infrastructura la pli chara en Svizra. Mintga quart franc che vegnia stgaffì giaja là.
Las pli bleras persunas survegnian cun raschun ils daners da l'assicuranza sociala. I dettia paucs cas nua che persunas retirian nungiustifitgadamain daners. Per quels paucs cas dovria dentant vias per survegliar.
Cifras dal 2016 sco cumprova
Il manader da la cassa da cumpensaziun da l'AVS e l'AI dal chantun Schwyz sa dosta cunter la renfatscha ch'i vegnia investì memia bler per memia pauc. La nova lescha prevesia cleras reglas. Mintga cas vegnia examinà concret, ha declerà Dummermuth.
Sco cumprova ha el preschentà las cifras da l'Assicuranza d'invaliditad dal 2016 cura che la surveglianza è anc stada pussaivla. Tenor Dummermuth han 434'000 persunas survegnì là contribuziuns da l'AI. En 2'000 cas hai dà il suspect ch'i vegnia fatg abus. Quai ha gì per consequenza 270 observaziuns. 180 cas han retratg ina AI a moda nungiustifitgada.
Referendum d'ina gruppa da burgais
Avant paucs dis han privats cumenzà a rimnar suttascripziuns per in referendum cunter la lescha per survegliar persunas che retiran prestaziuns socialas. Lantschà il referendum ha ina gruppa enturn l'autura Sibylle Berg. La gruppa ha temp da rimnar las 50'000 suttascripziuns enfin ils 5 da fanadur.
La lescha suspectia en general la populaziun e blesseschia la sfera privata da las persunas, argumentescha la gruppa. Cifras dal 2016 mussian che mintga terza observaziun saja stada senza motiv.
Bilantscha da la situaziun lubida
Ils cussegliers han approvà la lescha en la sessiun da primavaira. Ella pussibilitescha ad Assicuranzas socialas d'observar clients entras detectivs sch'i suspectan ch'i vegnia fatg abus. Quai na vala betg be per l'Assicuranza d'invaliditad mabain er per cassas da malsauns e d'accidents sco era per l'assicuranza cunter la dischoccupaziun.
Dasper registraziuns da purtrets e tun èn era lubids instruments tecnics per ina bilantscha da la situaziun lubida. Manegiads èn qua sur tut Trackers da GPS che pon vegnir montads vid autos. Auter che tar registraziuns da purtrets e tun dovri qua dentant ina lubientscha da la dretgira.
RR novitads 15:00


text:
L'uvestg da Cuira, Vitus Huonder, vul sa fatschentar ils proxims dus onns tranter auter cun la dumonda, schebain i duai dar en l'avegnir in uvestgieu da Turitg. Uschia hai num en ina communicaziun dal uvestgieu.
La corporaziun catolic-romana da Turitg aveva giavischà l’onn 2012 da divider l’uvestgieu da Cuira e stgaffir in nov uvestgieu Turitg. Per consequenza hajan ins fatg sin quai ina vasta consultaziun e plirs discurs cun represchentants da las corporaziuns ecclesiasticas chantunalas e naziunalas.
Discussiuns interruttas pervia da la demissiun
Pervi da la demissiun planisada dal uvestg Vitus Huonder eran ils discurs davart quest tema vegnì interruts. Damai ch'el haja ussa puspè dus onns segirtad da planisaziun, veglia Huonder danovamain sa fatschentar cun la dumonda da divider l’uvestgieu.
L'uvestg Vitus Huonder aveva inoltrà sia demissiun sco quai ch'il dretg ecclesiastic prevesa, il di da ses 75avel anniversari l'avrigl. L’entschatta matg ha papa Francestg lura prolungà il temps d’uffizi dal uvestg per dus onns.
RR novitads 14:00


text:
La PPS Svizra ha clamà ses delegads ad Appenzell - per prender schlantsch en il cumbat cunter la lescha d'energia. «La PPS è plaina d'energia», cun quests pleds ha il president da la PPS, Albert Rösti, beneventà ils delegads a la radunanza en l'Appenzell. La partida populara svizra sa prepara sin la votaziun davart la lescha d'energia.
Strategia bler memia chara
La classa mesauna stoppia pajar milliardas pervi da la strategia d'energia 2050, ha il president da partida Albert Rösti ditg tar l'avertura da la radunanza da delegads. Il Cussegl federal sfalsifitgeschia ils fatgs e la partida vegnia a cumbatter cun tut ils meds las midadas vi dal sistem d'energia. 322 delegads han sustegnì la parola na e 4 èn s'exprimids encunter.
En l'invit a questa radunanza aveva la PPS discurrì che la strategia d'energia 2050 custia ina summa enorma da radund 200 milliardas francs ils proxims 30 onns. Tranter auter numna la PPS l'Associaziun da las ovras electricas svizras, AES sco funtauna. L'AES reagescha sin questas pretensiuns.
Reacziun da l'Associaziun da las ovras electricas svizras
«La PPS maschaida las cifras», di l'AES. La partida populara sa refereschia sin in studi che l'associaziun haja fatg il 2012 e simplifitgescha quest a moda massiva. Uschia na constettian las cifras betg pli. La PPS zuppentia per exempel che la mesadad da quest custs pertutgian il mantegniment da la rait electrica. Quest'infrastructura stoppia uschia ni uschia vegnir mantegnida - cun u senza strategia d'energia. La AES punctuescha ch'ella sustegnia la strategia d'energia 2050. Il provediment d'energia en Svizra daventia pli durabel, pli effizient e pli indigen, scriva l'Associaziun da las ovras electricas svizras. In gea a quella saja er in gea a las ovras idraulicas.
Davart la lescha d'energia vuscha il suveran svizzer ils 21 da matg 2017.
RR novitads 14:00/15:00


text:
A Breil fan ils giuvens gugent teater
- Gievgia, 10.11.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 10.11.2016, 11:45, RTR
LUniun dramatica Breil ha actualmain cunzunt giuvens che stattan sin tribuna e fan teater.
Avant dus onns han be quatter persunas fatg teater a Breil. Lonn passà hajan ins lura gì dapli persunas e quest onn èn 10 persunas sin tribuna. Sco la presidenta da lUniun dramatica Breil, Bea Berther di, hajan ins tschertgà in toc tenor il dumber dacturs. Las giuvnas e giuvens fan teater perquai chels han gia vis sco uffants teaters. Quai ha inspirà. Tenor Bea Berther saja quai sco ina famiglia durant ils trais, quatter mais chi fetschian teater. Questa buna atmosfera saja segir ina da las raschuns che bleras persunas giuvnas fetschian teater a Breil.
Cumedia englaisa
Il toc che vegn dà quest onn a Breil ha num «Tut mo engulau...» ed è ina cumedia da lautur englais Michael Cooney. En il toc vai per Eric Swan che nha betg gughegià da dir a sia dunna ch'el ha pers sia plazza. Per tuttina vegnir tar daners ha el cumenzà a cugliunar luffizi social cun incassar rentas per persunas inventadas. Mo sco adina tar cumedias datti scumbigls ed irritaziuns tut a dubel.


text:
Via Làtea
La Vìa Làtea l’è la galàsia 'ndó che se tróa pò a la Tèra, 'l Sul e 'l sò sistéma de pianécc. L'è öna galàsia a spiràl, cioè fàcia da ü cör de 'ndóe i part i bras ispiralàcc con andamét logarìtmich. De nòcc se gh'è mia la Löna e se gh'è mia tàte lùci 'mpése, l'è mia malfà èdela in del cél che la sömèa öna bànda lüminùza biancàstra in del cél nìgher, dezà che l'è 'l tòch de cél indó che gh'è piö stèle. Chèsta bànda lüminùza l'è stàda ciamàda a leèl popolàr col nòm de Stàda de San Giàcom. Per en oservadùr che stà sö la tèra la par del culùr del lacc e l'è per chèsto che in tàte lèngue l'è ciamàda via del lacc e 'l nòm istès de "galàsia" 'l vé dal gréch antìch ΓaλaEίaς che 'l völ dì de lacc.
La Via Làtea insèma a la Galàsia de Andròmeda, a la Galàsia del Triàngol e a öna sinquantìna de galàsie nàne, 'mpó ligàde per gravitasiù a i prìme trì e 'mpó libére de möes desperlùre, töte metìde 'nsèma i fà sö 'l Ròs Locàl, nòm dovràt per la prìma ólta in del 1936 dal Edwin Hubble per intènt ü ròs o ün insèma de nebulùze o de galàsie sparnegàde in del ispàsio öt.
Ol disch stelàr de la Via Làtea 'l gh'avrès de 'ndà da i 70.000 a 100.000 agn lüce de diàmeter e 'l gh'àvrès de ès ölt 1.000 agn lüce, e in de la Via Làtea ol Sul 'l sarès a 26.000 agn lüce dal cör de la galàsia e a 20 agn lüce sóta 'l lièl del equatùr galatìch. Adóma 'n de la nòsta galàsia ghe sarès da 100 a 400 miliàrcc de stèle.


text:
Ilónch
Ilónch (Villongo in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la Al Calèpe a 25 km de la sità e a 233 méter söl lièl del mar e 'l gh'à 8 006 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]).
Ol teritóre del cümü de Ilónch 'l cunfìna coi cümü de Dréra, Credér, Forèst, Paràdech (BS), Sàrnech e Zandòbe.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ilónch l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Al catalog da las bibliotecas dal Grischun sa participeschan sur 20 bibliotecas dal Grischun, che registreschan ensemen vers 340'000 titels. Purtadra è la biblioteca chantunala dal Grischun, nua ch’è er domicilià il post da coordinaziun.
Biblioteca participadas
Emprestar ed empustar
Las cundiziuns per emprestar e las pussaivladads per empustar sa drizzan tenor las disposiziuns da las singulas bibliotecas (cf. info).
Mediums da la biblioteca chantunala dal Grischun pudais Vus empustar directamain online. Ina instrucziun latiers chattais Vus en il catalog da las bibliotecas, en il menu „Hilfe“.
Sche Vus n’avais betg anc in certificat da la biblioteca chantunala dal Grischun, pudais Vus er As annunziar online en il catalog d’uniun as enscriver online.


text:
Da l’analisa da cameras da surveglianza ed oters mussaments concluda la polizia, che l’attentader haja fatg en ils quatter dis avant l’attatga bleras da sias acziuns e da ses moviments sulet. Uschia citescha la gasetta The Guardian a Russ Jackson, il schef da l’unitad anti terror cumpigliada en las investigaziuns,
L'emprim era vegnida supponida ina rait da terror
L’attentader aveva stratg en la mort 22 umans e blessà 116 auters suenter in concert da la chantadura americana Ariana Grande ils 22 da mai. Curt suenter l’attenta aveva la polizia communitgà da supponer ina rait da terror sco inizianta da l’attatga. La milissa da terror Stadi Islamic SI aveva profità da l’occasiun e reclamà l’attenta per sai.
11 persunas en fermanza da la polizia
Fertant èn trais persunas arrestadas en connex cun l'attentat puspè libras. 11 vegnan anc tegnidas en fermanza da la polizia. Anc na possia ella betg excluder, ch’ina rait da terror saja stada cumpigliada, ha il schef da l’unitad anti terror ditg vinavant.
Ariana Grande turna cun concert da benefizi «One Love Manchester»
La chantadura americana Ariana Grande ha annunzià entant, da returnar la dumengia proxima cun auters stars sco Justin Bieber, Miley Cyrus u Katy Perry ad in concert da benefizi per las unfrendas da Manchester.
RR novitads 06:00+


text:
Praa (NO)
Praa (nom ufizial in italian: Prato Sesia) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara. El gh'ha ona popolaziun de 1 954 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 12,3 km² e ona densità de popolaziun de 159 ab./km².
Praa l'è sitüada in sü la riva de mancina del fiüm Sesia, in la bassa Valsesia e al cunfin cun la Pruvincia de Vercej (cumün de Saraval). Da Praa la se pò avègh una bela vista del Munt Rösa.
Praa l'è spartida in di riuni de Praa Vegia, Praa Növa e Gabi. Inultra fan part del paes i fraziun de Baragiota e Cà Bianca.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Praa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Puntraschigna: Nua la creativitad n'ha betg cunfins
- Gievgia, 29.9.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 29.9.2016, 11:45, RTR
La «Creative Box» a Puntraschigna è in atelier avert per in e mintg'in, creativ ni main.
Ins stoppia savair nagut per visitar la Creative Box, ins possia era simplamain vegnir cun ina collega per in prosecco ed in snack e forsa sa laschar inspirar dal lieu, d'autras persunas. Quai è l'idea da Bettina Plattner, che ha inizià l'atelier.
Cun l'avertura da la Creative Box è s'accumplì in siemi da l'hoteliera Bettina Plattner. L'idea da l'atelier ha ella gia dapi radund 10 onns, ussa era dentant il gist mument per realisar el. Ella haja investì bler temp, energia ed in pèr milli francs. Per ina buna chaussa di ella. Ina nova offerta per la regiun d'Engiadin'Ota, in lieu d'inscunter per giast ed indigen. In lieu per esser creativ en tge maniera adina.
Nagin gudogn
La box è averta mintga suentermezdi da mesemna fin sonda. Ins paja mo per quai ch'ins consumescha e per il material ch'ins dovra. Il lieu sco tal stat a disposiziun gratuit. Uschè ch'ella vegn a gudagnar nagut vi da la Creative Box, di Bettina Plattner. En il meglier cas van expensas ed entradas gist si.


text:
Legiun
Leggiun (nom ufizial in italian: Leggiuno) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 3 776 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 13 km² e 'na densità de 290 ab./km²..
El paes el se toreuva longh i spond del Lagh Maggior e 'l confina con la Provincia de Verbania (comun de Belgiraa e de Stresa). Oltra al center comunal a gh'è on fracch de frazion, trai quai se troeuven Aroeu, Ballaraa, Mirasô e Santa Caterina del Sass. A Leggiun l'è nassuu in del 1944 el calciador Gigi Riva.
Leggiun l'è stada la sede de voeuna di piev milanes de l'organizzazion ecclesiastiga medieval.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Leggiun l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Plinavant saja la situaziun da l’economia sa meglierada ferm, scriva l’Uniun sindicala. La situaziun da gudogn e fatschenta da pli bleras firmas saja positiva. Vitiers s'augmentian ils pretschs da consuments per l'emprima giada dapi 10 onns. Ussa saja uras per ina runda da paja positiva.
I dovria puspè augments da paja generals. Ils augments individuals chaschunian augments sulet tar las pajas autas e pli autas, entant che la gronda maioritad cun las pajas bassas e fitg bassas stagneschian.
Il SGB vul era che las pajas da las dunnas creschian pli ferm, per curreger la discriminaziun da paja.
RR novitads 10:00


text:
Il project duai megliurar la segirtad dal tunnel da 692 meters. Il temp da construcziun dura 3 onns e custa 25 milliuns francs. Las lavurs da preparaziun per la galaria da segirtad avevan gia cumenzà il settember da l’onn passà. Mintgadi quintan ins da vegnir vinavant 4 meters. La galaria vegn bajegiada parallel tar la construcziun existenza e mintga 20 meters datti sortidas d’urgenza. Las mesiras da segirezza eran vegnidas decididas suenter ils ultims accidents en differents tunnels, tranter auter er en quel da la Viamala.
Grischun Central Tunnel Viamala – emprima explosiun è succedida
L’emprima explosiun per la galaria da segirtad dal tunnel da la Viamala sin l’autostrada A13 è succedida, quai communitgescha l’uffizi federal da vias ASTRA.


text:
L'emprova da schliar la dispita tranter la Tirchia e la Germania ha fatg naufragi. Ils parlamentaris tudestgs na dastgan vinavant betg visitar ils passa 200 schuldads tudestg sin la basa militara d'Incirlik en Tirchia. Quai ha decis la regenza tirca. Uschia vegnia la Germania bain a retrair ses schuldads da la basa ha ditg il minister da l’exteriur da la Germania, Sigmar Gabriel suenter dicurs en Tirchia.
La Tirchia aveva scumandà a parlamentaris tudestgs da visitar la basa militara, perquai che la Germania aveva dà asil a schuldads tircs. La regenza tirca ad Ankara pretenda che quels offiziers sajan stads involvids a la tentativa da far in putsch en Tirchia la stad passada.
RR novitads 12:00


text:
3,6 milliardas persunas, pli che la mesadad da la populaziun, viva en territoris ch'èn almain periodicamain periclitads d'avair memia pauca aua. Enfin il 2050 vegnan perfin 5,7 milliardas persunas ad esser pertutgadas. Quai resulta dal rapport da l’ONU davart l’aua, ch'è vegnì preschentà a chaschun dal forum d'aua a Brasilia.
Il motiv principal per la mancanza d'aua è l'augment da populaziun. La midada da clima rinforzia dentant il problem.
Dapli diever da meds natirals
Per schliar il problem pretenda l'Unesco da far dapli diever da meds natirals. Quai per exempel cun puspè plantar guauds e proteger palids.
Ina da las referentas dal forum pretenda che las communitads da stadis internaziunalas stoppian plinavant fixar reglas obligantas per la reducziun dal diever da l'aua.
RR novitads 15:00


text:
Arancia meccanica
Arancia meccanica (Purtugàl mecànig) 'l è 'n film dramàtic ingléś dal 1971 ad Stanley Kubrick trat da 'l rumànś „Purtugàl a arlój“ 'd Anthony Burgess dal 1962. 'L è stâ preśentâ a la 31śma móstra dal cìnema ad Venèsia e 'l è stâ numinâ par vìnsar quàtar Prèmi Òscar (film, regìa, senegiadùra minga uriginàla e muntàǵ).
Custâ dū migliòṅ e dū ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò purtâ a cà da piò ad vint-siē in di sōi Stat Unî.
Sunt
Alexander DeLarge (Malcolm McDowell) 'l è 'n śōv'n ingléś fiōl dna famìja 'd uperàj ch'l è minga tant nurmàł e ch'al scólta sèmpar la mùśica ad Ludwig van Beethoven. 'L è a cap dla banda 'd criminài di „Drûg“ ch'la s divertìs a rubàr, a dar śò a la gint sénsa mutìṿ e a far dal sès ad cuntìnuv. I sò cumpâr i èṅ Pete (Michael Tarn), Dim (Warren Clarke) e Georgie (James Marcus).
C'n al pasàr dal tèmp, dòp ch'i aṅ dâ adòs a 'l scritōr Frank Alexander (Patrick Magee) e viulentâ la mujér (Adrienne Corri), chi lōr i sa stùfan 'd Alex ch'al vōl sèmpar cmandàr lò e i faṅ in manéra ch'al végna arestâ par la pulisìa. Mis in parśòṅ, al śōvan al gh'à da far i cònt cun dla gint catìva cuma lò o anc da piò. Quànd al sènt ch'al guèr'n al gh'à intensiòṅ ad pruàr sèg na cura nóva, ciamàda la Cura Luduvìc, lò al diś ad sè par psēr èsar mandâ lìbar prima.


text:
La cumissiun da l'UE pretenda da la Germania d'examinar anc ina giada l'introducziun d'ina taglia sin plastic. Ina tala taglia motivass la glieud da reducir il rument d’emballagi. I na giaja betg persuenter da chastiar ils consuments e l’industria. La finamira saja d’augmentar il dumber d’emballagi reciclabel, ha argumentà il vice-president da la cumissiun
Per realisar questa strategia dovria l’Uniun europeica il sustegn da la Germania.
La ministra da l’ambient tudestga era s’exprimida cunter ina taglia sin plastic. Enstagl vul ella scumandar microplastic en l’Europa.
RR novitads 12:00


text:
Questa pagina-web ramassa ed utilisescha infurmaziuns per analisar l'activitad sin la pagina e per meglierar quella. A maun da questas infurmaziuns na pudais Vus però betg vegnir identifitgà. Vus pudais controllar co ch'ellas vegnan ramassadas ed utilisadas.
Survista da las expressiuns
Qua vegnan explitgadas tut las expressiuns impurtantas en connex cun la reclama online basada sin il cumportament.
Rait da reclama
In’interpresa che collia paginas-web e possessurs da medias cun ils incumbensaders da reclama adattads.
- Per englais era: advertisingnetwork ubain ad network
- Per englais era: cookie, HTTP cookie ubain browser cookie
- Per englais era: contextual advertising
- Per englais era: display advertising, web banners ubain banner advertising
- Per englais era: online behavioural advertising, behavioural advertising, behaviour altargeting, interest-based advertising ubain ad matching
- Per englais era: opt-out
- Per englais era: personally identifiable information, PII ubain personal data
- Per englais era: targeted adverstising, customised ubain personalised advertising
- Per englais era: web browser
Cookie
In cookie è ina pitschna datoteca che consista da bustabs e da cifras. Quella vegn memorisada sin Voss computer, cura che Vus visitais tschertas paginas-web. Cookies pussibiliteschan ad ina pagina-web da reconuscher il computer d’in utilisader. Il cookie sez na cuntegna u relevescha naginas infurmaziuns. Cookies vegnan duvrads en la reclama online basada sin il cumportament per identifitgar utilisaders cun ils medems interess, uschia ch’els obtegnan reclama pli relevanta.
Reclama contextuala
Reclama che vegn inserida automaticamain tenor ils cuntegns d’ina pagina-web.Sch’in utilisader visita p.ex. ina pagina-web cun criticas da film, pon vegnir inseridas reclamas per novs films da kino, per novs DVDs u per artitgels da film. Maschinas da tschertga fan savens reclama contextuala sin las paginas cun ils resultats. Quella sa basa sin ils pleds da tschertga che l’utilisader ha endatà.
Reclama da display
Reclama grafica cun banderolas u videosche vegn inserida, cura che utilisaders visitan ina tscherta pagina-web.
Reclama online basada sin il cumportament
Reclama che fa diever d’infurmaziuns davart l’activitad da navigar per furnir reclama adattada ad interess individuals.
Deactivar la reclama online basada sin il cumportament
Utilisaders pon refusar, bloccar u scumandar infurmaziuns da servetschs e products nungiavischads. En quel cas sa tracti da reclama ch’ins obtegna en consequenza da l’activitad da navigar precedenta. Cliccar qua per deactivar la reclama online basada sin il cumportament.
Datas persunalas
Datas che pussibiliteschan – u sulettas u ensemen cun autras datas – d’identifitgar cleramainina persuna. Exempels da datas persunalas èn il num, l’adressa, l’adressa dad e-mail u il numer da telefon. L’expressiun’datas persunalas’ vegn definida en la directiva da l’EU95/46/EC.
Reclama intenziunada
Reclama che sa drizza, sa basond sin infurmaziuns demograficas u sin l’activitad da navigar, intenziunadamain ad ina tscherta gruppa d’utilisaders.
Navigatur
Program per retschaiver e ramassar infurmaziuns or da l’internet e per ordinar e visualisar quellas en ina furma standardisada sin il computer. Exempels da navigaturs èn Internet Explorer, Firefox, Chrome, Safari ed Opera.


text:
Cun decider da repatriar l’um haja la Svizra cuntrafatg a la convenziun per ils dretgs umans, che prevesa il dretg sin vita ed il scumond da tortura.
Um saja en privel da vita en il Sudan
Cun quai che l’um è activ per in moviment dad opposiziun sudanais, saja da quintar cun privel da vita per el, sch’el vegn tramess enavos en sia patria. Las autoritads sudanaisas hajan probablamain gia in mira l’um da 33 onns.
I saja enconuschent, che la regenza sudanaisa surveglieschia las activitads da gruppas opposiziunalas en l’ester, scriva il tribunal en sia decisiun publitgada il mardi.
Activitads per gruppa da rebels sudanaisa
En il Sudan aveva l’um rimnà raps per ina da las gruppas da rebels las pli impurtantas en il Sudan. Cura che sias persunas da contact eran vegnidas arrestadas era er el rivà en la mira da las autoritads.
Perquai è el fugì dal 2009 ed ha dumandà asil en Svizra. L’onn 2014 ha il secretariat statal per migraziun refusà la dumonda. Ses recurs è vegnì refusà dal Tribunal federal .
Argumentaziun specifica per quest cas, betg per tuts
En in segund cas d’in ulteriur um dal Sudan ha il Tribunal federal decis en favur da la Confederaziun. Strassburg era da l’avis, che las activitads politicas da l’um pertutgà na mettian el betg en privel da vita, sch’el haja da turnar en il Sudan.
Tenor la statistica da las autoritads svizras sa chattavan la fin d’avrigl 291 persunas dal Sudan en in process per survegnir asil en Svizra. A 116 dad ellas è vegnì dat albiert per il mument, tar quatter è vegnida interrutta la procedura.
RR novitads 10:00


text:
La fin dals onns sessanta, entschatta settanta - cura exact n'è betg enconuschent - èn vegnids plantads a Sagogn 40 pigns blaus en in curtin sper il vitg. Toni Cavelti, l'hotelier da Sagogn che manava l'hotel Cresta Palace a Schlarigna, aveva laschà plantar ils pigns blaus per duvrar la dascha da far decoraziuns en ses hotel.
Ussa è il guaud da pigns blaus varga 40 onns vegls ed el è in zichel ester en la vischnanca da Sagogn. Sagogn è tschinclà en da pumera e quels 40 pigns na tutgan betg tiers. Perquai ha la Pro Sagogn dumandà ils possessurs da dismetter ils pigns e remplazzar els cun pumera cun bist aut. Questa acziun haja strusch chaschunà critica, manegia Alois Poltera, il president da la Pro Sagogn.


text:
Rabats en las stizuns
- Glindesdi, 8.1.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 8.1.2018, 11:15, RTR
Cumprar en vegn pli bunmartgà. Stizuns e discounters offereschan mini-rabats per ch'ils cosuments possian profittar da la sminuziun da la taglia da plivalur (MWST).
Er sch'i n'èn betg immensas differenzas vegn cumprar en entras reducziuns da pretsch pli bunmartgà. La finamira da la stizuns e dals discounters è da laschar profitar ils consuments da la sminuziun da la taglia da plivalur (MWST) dad 8% a 7,7%.
Stizuns sco il Denner ed il Aldi offereschan rabats sin blers products. I sa tracta da mini-rabats da dus u tschintg raps.
Er stizuns sco il Coop ed il Migros offereschan rabats – dentant cun in'autra strategia. Els dattan ils rabats sin pli paucs products, persuenter cun dapli pertschients.


text:
Il forum cun Flurin Filli
- Dumengia, 27.9.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 27.9.2015, 12:30, RTR
Il mitus da la chatscha da chamutschs
Ils emprims ch'èn vegnids da nossas varts eran chatschaders. Pli tard han els lura entschet a viver da l'agricultura e la chatscha ha pers sia impurtanza. A chatscha gievan lura en emprima lingia ils signurs ed ils paupers diavels.
Cur che quels da las citads han pli tard entschet dad ir en muntogna eran els avisads d'avair buns guids. E quai eran savens ils chatschaders da chamutschs. Uschia è naschì in veritabel mitus cun stars sco per exempel Gian Marchet Colani. Ed era oz tschertgan blers en questa chatscha l'experientscha originara, l'autentic ed il selvadi.
Redacziun: Flurin Filli