text:
Mx3 festivescha ses 15avel anniversari
Gia a partir dals onns 90 exista in inscunter da las terzas chadainas da la SRG/SSR, da SRF 3, Couleur3, Rete Tre ed SRF Virus. Per RTR era da lezzas uras il Battaporta represchentant en quella gruppa. La finamira era da far acziuns cuminaivlas, sa preschentar a festivals da musica, barattar concerts e registraziuns.
L’idea
Il 2004 aveva quella gruppa survegnì l’incumbensa da crear in project pli ambizius cun integrar tut ils radios ch'èn sa participads. Ina da las ideas è stada quella da stgaffir ina plattafurma digitala e gratuita per la musica svizra, per pop e rock, hip hop e funk, jazz e reggae. La finamira principala: promover musica svizra ed augmentar sia preschientscha en ils radios da la SSR.
La sfida
In dals gronds puncts da resolver: las dumondas tecnicas, co construir la plattafurma, tge pussaivladads datti per artistas e bands, tge niz ha noss public? Il svilup da l’emprima versiun da Mx3 ha durà divers mais, fin che tut las pretensiuns èn stadas accumplidas. Per exempel: chattar bands ed infurmaziuns tenor gener e regiuns e pudair tadlar lur chanzuns e vesair lur videos.
La partenza
Ils 15 da settember dal 2006 è stà il di da partenza da Mx3, e tut ils involvids eran plain mirveglias. Vegn quai a funcziunar bain – u datti in flop? La resposta è stada ina gronda surpraisa. Suenter be 48 uras eran s’annunziadas 1'000 artistas e bands cun lur chanzuns, biografias, fotografias, videos e chalenders da concerts. Uss, 15 onns pli tard, datti prest 30’000 bands ed interprets ed interpretas da tut las regiuns sin Mx3, per las redacziuns da musica ina funtauna preziusa per scuvrir musica nova. Ed er la Svizra rumantscha è preschenta cun artistas ed artists: da Pascal Gamboni fin Chiara – e da Gianni Tschenett e sia band Oak Street fin tar Curdin Nicolay. Actualmain datti mintga di var 100’000 visitas sin la pagina.
Il svilup: adina dapli pussaivladads
Pli tard è l’offerta da Mx3 vegnida augmentada. Er festivals, clubs e labels da musica han survegnì l’occasiun da sa participar, i dat playlists da tut ils geners, las bands pon er preschentar lur videos, i dat pussaivladads per far concurrenzas e da gudagnar per exempel preschientscha tar festivals ed open airs. Ed il svilup cuntinuescha.
Il stream à la carte
Quai è in player da musica che po vegnir configurà. El mussa lura il meglier da las 120’000 chanzuns e videos sin Mx3. Dapi 15 onns selecziuneschan las redacziuns da musica affiliadas la musica. Quella datti uss er sin il smartphone ubain sco widget. Qua rivas ti sin noss stream à la carte:
Concerts sin il natalezi
Sin il giubileum da 15 onns mx3.ch èn otg musicistas e musicists svizzers sa preschentads a Fribourg en il club Fri-Son. En l'emprima part da quest concert udis vus las producziuns da Caroline Alves, Fiona Fiasco e Melodiesinfonie, Sam Himself ed Animor.
Dapli da Mx3
- • Dapi il 2019 datti er ina plattafurma per musica contemporana • Dapi il 2019 datti er ina plattafurma per musica contemporana
- • Gia dapi il 2009 chattan amaturas ed amaturs da musica populara in'offerta sumeglianta • Gia dapi il 2009 chattan amaturas ed amaturs da musica populara in'offerta sumeglianta
Mx3 en cifras
0 reclama e tut gratuit (+ la musica pon ins tadlar er senza avair in conto)
1. mx3.ch / 2. volksmusik.mx3.ch / 3. neo.mx3.ch (musica svizra da tut ils geners sin in’unica plattafurma naziunala)
4 regiuns linguisticas discurran ina lingua: musica
5 radios fundaturs, precis 5: SRF 3, Couleur3, Rete Tre, RTR e SRF VIRUS!
6 novas bands e quai en media mintga di
7 cusseglieras e cussegliers federals taidlan musica sin mx3.ch... la cumprova: https://mx3.ch/t/1myF
8x15 la meglra show da musica svizra dal viv è sa furmada tras ina collavuraziun da VIRUS e Mx3
9 videos novs vegnan mussads mintga mais da Mx3 sin SRF dus (SRF Selection Musik)
10 DJs fan ir en media mintga notg musica svizra sin Virus Linear
11 milli titels van en media mintga di sin mx3
12 x 2 radios affiliads van sin Mx3 per scuvrir e chattar buna musica per lur program
13% da las bands sin mx3 èn vegnidas emessas en in dals radios
14 mais, quai è il temp che ti duvrassas per tadlar tut ils 140’000 titels ch'èn da chattar sin Mx3
15 onns ils 15 da settember, però nus festegiain pir ils:
16
Ed ultra da quai:
+600'000, quai è il dumber da chanzuns svizras che SRF Virus ha emess en ses program da notg dapi che Mx3 Linear è vegnì lantschà.
2 da 3 chanzuns sin Mx3 surpassan ils cunfins linguistics, vul dir: sch'in dals radios emettess in toc vegn quel er emess d’in auter radio en in’autra regiun.


c: text/html

text:
Mintga terza interpresa svizra è stada pertutgada l'onn passà d'in agir illegal e betg etic ch'è vegnì a la glisch grazia a whistleblowing. Quai resulta dal nov rapport da whistleblowing che la Scola auta spezialisada dal Grischun a fatg ensemen cun la EQS Group SA. En connex cun las consequenzas ch'il whistleblower grischun Adam Quadroni a stuì purtar ha ditg il manader dal project tar la scol'auta, Christian Hauser, envers il schurnal regiunal da radio SRF che betg tut ils whistleblowers fetschian talas experientschas negativas. Experientschas negativas dettia dentant tuttina anc bler memia savens. Quai er, sch'i sa tractia propi d'in abus che possia er metter en privel la publicitad u custar bler als pajataglias.
Damain annunzias da whistleblowing il 2020
La media da 34 annunzias saja var in terz pli bassa ch'il 2019 en firmas svizras. Lura vevan ils posts da whistleblowing nudà en media 52 annunzias. Quai scriva la Scola auta spezialisda dal Grischun en ses rapport da whistleblowing – fatg ensemen cun la EQS Group SA. Passa 300 interpresas svizras han respundì al studi. En Svizra han tenor il studi passa 60% da las interpresas dumandadas in post per prevegnir e scuvrir abus.
Abus en connex cun homeoffice e reducziun da plazzas
La pandemia da corona saja in motiv per las annunzias d'abus dal 2020. Quella haja en tschertas firmas numnadamain muntà dapli homeoffice ed er ina reducziun da plazzas, uschia che structuras e process sajan sa pegiurads per collavuraturas e collavuraturs. Er puncto post d'annunzia per abus hajan ins constatà mancos, uschia scriva la FHGR vinavant en ses rapport.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Issime
Issime (Eischeme endèla variànt töitschu de la lèngua walser; Eséima endèl patois de Gaby; Eichima endèl patois valdostà) l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 439 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnad, Brusson, Challand-Saint-Anselme, Challand-Saint-Victor, Fontainemore, Gaby, Lillianes, Perloz, Sagliano Micca (BI).
Evulusiù demogràficaModifega
Abitàncc censìcc
RiferimènccModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Pizza
La pizza l'è on mangià tipegh de Napoli, che l'è faa su de aqua, farina, saa e levaa e che, dopo avè levaa per almanch 24 or, el ven lavoraa fina a 'vèggh ona forma piatta, vess cott in d'on prestin e condii con vari aliment.
A l'è 'l mangià pussee famos e rapresentativ de la cusina italiana.
Tipega soratutt de l'area mediterranea, la pussee cognossuda a l'è la pizza napolitana, ciamada anca Margarita, ma la gh'è anca de Napoli la pizza marinara. Anca zone compagne de Genoa, Pisa, i Marche e la Sicilia gh'hann la soa pizza, menter che a Milan, a partì di agn '60, la s'è desvilupada la pizza al trancc.
In di Stat Unii, anca grazzia a 'na forta immigrazion italiana, s'hinn desviluppaa vari tipi de pizza, compagna de la Deep-dish pizza, de la pizza californiana e de la pizza newyorkesa. Originaria del Canada l'è inveci la pizza con l'ananas.


text:
Chancelier da la Confederaziun Walter Thurnherr
Jau na consideresch mamez betg sco otgavel cusseglier federal, plitgunsch sco funcziunari suprem. Mia pussanza è limitada. Jau hai però in pau influenza. Jau poss intermediar u diriger, jau coordinesch e fatsch propostas.
Walter Thurnherr, chancelier federal
Walter Thurnherr, chancelier da la Confederaziun, è il schef da stab dal Cussegl federal. El sustegna la presidenta u il president da la Confederaziun ed il Cussegl federal en la realisaziun da lur incumbensas. Cun ils dus vicechanceliers participescha el a las sesidas emnilas dal Cussegl federal en las qualas el ha ina vusch consultativa e dastga er far propostas.
Walter Thurnherr è naschì l'onn 1963 a Muri en il chantun Argovia. El ha studegià fisica teoretica a la Scola politecnica federala da Turitg. L'onn 1989 ha el cumenzà a far part dal servetsch diplomatic. Durant ils otg onns suandants ha el lavurà a Berna, a Moscau ed a New York.
L'onn 1997 l'ha nominà Flavio Cotti, l'anteriur cusseglier federal e schef dal Departament federal d'affars exteriurs (DFAE), sco ses collavuratur persunal. L'onn 1999 è el daventà viceschef, l'onn 2000 schef da la partiziun politica VI dal DFAE.
L'onn 2002 ha Walter Thurnherr surpiglià l'uffizi sco secretari general dal DFAE. Dal 2003 fin il 2010 ha el gì la medema funcziun en il Departament federal d'economia (DFE), l'odiern Departament federal d'economia, furmaziun e retschertga (DEFR). Dal 2011 fin il 2015 è el stà secretari general dal Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun (DATEC).
Walter Thurnherr è maridà e bab da dus uffants.


text:
Vallader Romansch Language Bible La Soncha Scrittüra / Switzerland Romance Language / Jachen Ulrich Gaudenz, Rudolf Filli
Product Description
Vallader Romansch Language Bible La Soncha Scrittüra
Switzerland Romance Language
Jachen Ulrich Gaudenz, Rudolf Filli
- Language: Romansch
- Title: La Soncha scrittüra, Vegl e Nouv Testamaint
- Author: Engiadina
- ISBN: 3267317015
- Description of article: Hardcover – 1588p. – 138x195x64mm – 1160gr.
Romansch is a Romance language spoken predominantly in the southeastern Swiss canton of Grisons (Graubünden), where it has official status alongside German and Italian.
La Soncha Scrittüra es l'ediziun da la Bibla illa traducziun classica per vallader da Jachen Ulrich Gaudenz e Rudolf Filli chi vain dovrada sül territori dals duos colloquis engiadinais i'l chantun Grischun, infra ils quals ils idioms vallader sco eir puter vegnan discurrüts.
La Soncha Scrittüra es caracterisada d'üna lingua ourdvart cultivada chi as disferenzescha d'üna lingua da minchadi, p.ex. in möd ch'ella douvra la fuorma dal passà defini.
Sco muostra ha servi als traductuors l'ediziun da la Bibla zürigaisa da 1931, e punct da partenza d'eiran natüralmaing las versiuns da las linguas oriundas ebraic (pel Vegl Testamaint) e grec (pel Nouv Testamaint).
La Soncha Scrittüra gniva stampada l'on 1953 a Samedan in üna prüma ediziun da 5'000 exemplars.
1953. 1250; 338 S.; Kt. Fadengehefteter Orig.-Lederband. Sehr gutes Ex. - Daspoe cha Gallizius, Champell e Bifrun han tscherchà da cular il pled da Dieu in noessa tschantscha, sun cumparuedas bain diversas ediziuns, saja be dal Nouv Testamaint, saja da la Bibla intera, bod in vallader e bod in puter, bod portadas be da singuls e bod da societats biblicas, bod squitschadas in l`agen pajais e dafatta in l`aigna vallada e bod stampadas a l`ester. L`ultima Bibla intera cumparit dal 1870 e gnit stam-pada a Cologna per incumbenza da la Società biblica bri-tannica. II pled da Dieu ais aduena il medem. Ma seis vesti as mueda. Daspoe l`an 1870 ha la scienza buettà gluem suen quaist` e quella dumanda biblica; il rumantsch ais gnue nettià da blers ele-maints esters. Siand l`ultima ediziun exausta, dettan quaists fats andit da tour in vista uena nouva traducziun da la Bibla, fand ue pruem pass cun Nouv Testamaint e Psalms. Quaista edi-ziun, pisserada pel Nouv Testamaint da V. D. M. J. U. Gaudenz, per ils Psalms da V. D. M. Rudolf Filli, e squitschada in la Stamparia engiadinaisa a Samedan, cumparit dal 1932. Per pudair tradueer l`inter Vegl Testamaint as retret Rudolf Filli da sia pravenda ed as dedichet a la lavur da la versiun duerant plue co set ans. El pigliet sco fundamainta per la traduc-ziun surtuot la Bibla zuerigaisa dal 1931. Ils Psalms, e medem-mamaing il Nouv Testamaint, fuettan suottamiss ad uena revi-siun. Sco qualchosa nouv cumpara in quaista ediziun uen muos-savia per la lectuera biblica chi dess servir per differents temps ed occasiuns specialas. L`ediziun in 5000 exemplars causet amplas spaisas, chi aves-san surpassà per bainquant las pussibiltats da nossas raspa-das. Uena dumanda d`agued a la Società biblica svizzra chattet buna accoglientscha. Tras sia intermediaziun pigliettan part a l`acziun "Pro Bibla rumantscha" la mêra part da las basel-gias refuormadas da la Svizzra, bain bleras singulas raspadas e numerus privats, sustgnand uschè efficaziam ...
Vallader is a variety of the Romansh language spoken in the Lower Engadine valley (Engiadina Bassa) of southeast Switzerland, between Martina and Zernez. It is also used as a written language in the nearby community of Val Müstair, where Jauer is spoken. In 2008, schools in the Val Müstair switched from Vallader to Rumantsch Grischun as their written language, but switched back to Vallader in 2012, following a referendum.
The name of the dialect is derived from val 'valley'. It is the second most commonly spoken variety of Romansh, with 6,448 people in the Lower Engadine valley (79.2%) naming Romansh as a habitually spoken language in the census of 2000.
Romansh can be separated into two dialect groups: Rhine dialects (Sursilvan, Sutsilvan and Surmiran) and Engadine dialects (Vallader and Puter).
A variety of Vallader was also used in Samnaun until the late 19th century, when speakers switched to Bavarian. The last speaker of the Romansh dialect of Samnaun, Augustin Heiß, died in 1935.
For a long period of time, the oldest written form Puter held much prestige with its name. It was used as the language of the aristocratic Engadine tourist region near St. Moritz (San Murezzan). It was used most widely in the 19th century. Vallader has since become more important.
The first written document in Vallader is the psalm book Vn cudesch da Psalms by Durich Chiampell from the year 1562.
Other important authors who have written in Vallader include Peider Lansel, Men Rauch, Men Gaudenz, Andri and Oscar Peer, Luisa Famos, Cla Biert, Leta Semadeni and Rut Plouda-Stecher.
The songwriter Linard Bardill also employs Vallader in addition to German and Rumantsch Grischun.
Product Reviews
This product hasn't received any reviews yet. Be the first to review this product!


text:
Enfin che quel n’è anc betg vegnì giuadora na po la val betg vegnir averta. Tut tenor possia quai cuzzar insaquants dis u er in onn, di il geolog.
Ina bova da crappa ha bloccà ier saira enturn las 20:00 la Val Strem circa 1 km sur il vitg da Sedrun. Dapi lura è la val, ch'è cunzunt enconuschenta tar skiunzs da turas, serrada per tut traffic da persunas.
Fin a 200’000 m3 material
Vegnids a val sajan 120’000 - 200’000 m3 crappa grossa cun bler material fin. Ulteriurs 30’000 – 50’000 m3 material sajan schluccads ed en moviment. Ils proxims dis saja da quintar cun ulteriura crappa. Zonas d’abitar na sajan dentant betg periclitadas.
Tschiffada d’aua e reservuar cuverts
Plinavant èn vegnidas cuvertas la tschiffada d’aua da l’energia alpina en la Val Strem. L’ovra electrica Val Strem saja ord funcziun. Il provediment d’electricitad da la populaziun saja dentant segirà. L'infrastructura da l'Ovra electrica Val Strem ch'è sut la bova vegnia probablamain a restar per adina sut la massa da material, scriva l'Agentura da novitads rumantscha.
Era cuverta èn duas tschiffadas d’aua da l’Aua Cristalla, la corporaziun d’aua da la Val Tujetsch. Il provediment d’aua da la populaziun saja dentant era segirà. Sco il president communal da Tujetsch, Beat Roeschlin, ha ditg a l'Agentura da novitads rumantscha quintia el cun donns da milliuns francs.
Appel da spargnar aua
La vischnanca vegnia ad appellar la populaziun da spargnar aua, uschia Roeschlin vinavant. Bun la mesadad da l'aua da la vischnanca vegnia da questas funtaunas. L'aua che maunchi, na possia betg vegnir cumpensada daltuttafatg cun autras funtaunas.
La bova vegn!
Filmà da Samuel e Jeanette Giossi, Sedrun.
10 milliuns francs sut la bova
Sut la bova è vegnida la tschiffada d'aua da l'ovra electrica Val Strem ch'è vegnida renovada l'onn 2008 per var 10 milliuns francs.
Geologicamain interessant
La Val Strem è in object geologicamain interessant. Florian Amann, geolog a lETH a Turitg ha scrit sia dissertaziun davart la geologia en Val Strem. (guarda chaschetta)
RR novitads 11:00


text:
Catarina Lanz
Catarina Lanz, la «eroina con la fourcia» (1771 – 1854)
Fòvela traumatiseda do la bataia per avei copé saudés franzeisc? Dedò ne àla nia rejoné sovenz o gen de chisc fac - Empermò te si ultims agn àla dé inant sia testemonianza, contan de ester propi ela la "muta da Spinges" - Al vegn a lum ence na fauza Katharina Lanz.
Dassen interessant y informatif l referat de Lois Craffonara tegnú ai 8 de messel 2004 da seira tl Museum Ladin Ciastel de Tor soura Catarina Lanz, la muta da Spinges (* 20.09.1771 a Col sot Ciasé/Al Plan de Mareo; † 08.07.1854 a Andrac/Fodom) en gaujion di 150 agn da sia mort. Al remona su con certes ipoteses y interpretazions faledes de documenc che roda dutaorela y met en valgugn fac sun meisa y en cler. Una na cossa ti dova da pensé a Craffonara, la frasa che Ludwig Steub, l storich y etnologh da Minca, á scrit te sie liber "Drei Sommer in Tirol": "Die Wissenden wollen eigentlich von dieser Heldin Nichts wissen ...." (Chi che savova ne volova nia nen savei de chesta eroina) che Steub ova audì da n cert Schuler. A cie moda ne volovei pa nia nen savei? Se daudova na pert che Catarina fova na ela combatenta o ti fòvela massa scleta, davia che al fova na "Krautwalsche"? Dantaldut i Ladins, dantfora prevesc fodoms y badioc, à mené do per arjonje sie reconesciment ofizial desche "eroina" pro les autorités da enlaouta. Rie da s'imaginé che i prevesc se ae inventé valch, sce al ne fova nia n nojel de verité. Cie che ne é nia ciamò segur é, sce Catarina Lanz sie comparida dant da la comiscion dl vescul per testemonié di "fac eroics" suzedus a Spinges desche ala vegn depenta sun n cheder de Jan Batista Rudiferia. Segur él che ala fova vegnuda cherdeda: na pert dij che ala fova juda y na pert dij che ala ne à nia volù jì. Chest detai mess ciamò vegnì verifiché ti archifs.
L comandant dles trupes tiroleises, Wörndle, scriv tl raport sun la bataia di 2 d'auril 1797 a Spinges: "Man sah eine Bauernmagd .... an vedova na fancela da paur con la fourcia ..." Ma al é ence zenza bastan testimonianzes tla tradizion che comproveia con segurté che Catarina Lanz d'Al Plan de Mareo fova "Das Mädchen von Spinges", la muta corajousa che ova tout pert ai combatimenc contra i franzeisc ai 2 d'auril dl 1797 su Spinges. Enlaouta fòvel na joena de 26 agn. L comandant dles trupes tiroleises enstes, Wörndle, raporteia: "Man sah eine Bauernmagd .... an vedova na fancela da paur con la fourcia che à sciolé ju dal mur de cortina trei franzeisc ...". Catarina Lanz n'à enstessa enfin a puec agn dant sia mort nia rejoné gonot o gen sun i fac suzedus entratant la bataia, bonamenter fòvela traumatiseda che ala ova ence copé n valgugn saudés franzeisc, fician permez perdementer con la fourcia. An conesc entratant valch letra, p.ej. chela de na certa Catarina Agreiter che vivova via en Fascia che ti scrivova a sia compagna Maria Piccolruaz de Catarina Lanz, ti dijan ence olache Catarina fova da ciasa: a Al Plan tla ciasa de Burcia do gliejia (plu tert nomineda "Al Trogher"), olache la familia Lanz s'ova trasferì do che l pere fova ju alania. Nasciuda é Catarina Lanz su Col sot Ciasé a Al Plan. L degan da La Plie de Mareo da enlaouta, siour Antone Alvije Trebo, ti ova desconsié de conté inant "cheles cosses". Catarina Lanz ruva ta Col de Santa Lizia. Ala vegn descrita desche na ela gaierda y da la bona luna
An ne sà nia avisa canche ala é ruveda ite a Col de Santa Lizia pro siour Piere Antone De Thono desche cuega, sce dl 1804 o dl 1808. Segur él che ala é resteda ilò enfin al 1847-1848, enultima con siour Jan Matie Dejaco che fova entratant ruvé curat a Col. Ala resta inant ta Fodom ence canche Dejaco fova en chi agn vegnù trasferì a Corvara. Dal 1851 enfin al 1854 laórela desche cuega pro siour Jan Maneschg, benefiziat a Andrac. A chest ti còntela de plu cosses sun i fac suzedus tla bataia ai 2 d'auril 1797 a Spinges contra i franzeisc, ma cotant deplù ti confideiela al fré de siour Jan, Carlo, student de teologia, che ruvova d'isté ta Fodom a ciaté sie fre. El fova un de chi che plu tert à daidé abiné adum documentazion per podei mete su i monumenc a Al Plan de Mareo deberieda con l vicar Kasper Ruepp. An sà ence che al volova scrive n liber sun la vita de Catarina Lanz, ma baudi él mort a gauja de malatia bele a la eté de 67 agn y ne à nia plu podù ruvé la opera. Catarina Lanz, grana y gaierda, fova enzai na ela dret da la bona luna y se davagnova zeche permez con mioré valch videl.
An ruva al 1870 y n articul tles "Neue Tiroler Stimmen" conta dla bataia y de Catarina Lanz
Dl 1870, donca 16 agn do la mort de Catarina Lanz y 73 agn do la bataia de Spinges comparéscel per l prum iade n articul plu lonch, nia firmé, tles "Neue Tiroler Stimmen" che contova dla bataia de Spinges y di fac suzedus che Catarina Lanz enstessa ova conté, dan prò de ester ela la "muta da Spinges". Empermò con chest articul vegn l ampl publich te Tirol al savei dla dreta identité dla "muta da Spinges". Al à scomencé la enrescida da pert de de plu persones, anter chisc propi ence l storich y etnograf Ludwig Steub. Al proa n prum iade dl 1870 y n secont iade dl 1875, rodan da ciasa a ciasa, ence a Spinges, de giaté valch testemonianzes pro cie paur o te cie ciasa che Catarina Lanz podessa ester steda a patron desche fancela. Ma degugn ne l savova con segurté. An conesciova per tradizion demé l'esistenza dla "Muta da Spinges/Das Mädchen von Spinges". Dal prof. Mairhofer végnel ence alsavei che l fat é veramenter suzedù y che la ela é morta "im hinteren Enneberg" (tant che Fodom) desche cuega.Ti agn dal 1894-1895 sàn che siour Carlo Maneschg à ciamò fat en valgunes enrescides pro jent vedla te Mareo sun Catarina Lanz, per dé fora n liber soura la vita. Dl 1897 met la comunité de Spinges na tofla te cortina a recordanza de "Katharina Lanz, minan samben chela d'Al Plan. Plu tert, dl 1910, làscen ence fé n viere de gliejia con la rafigurazion dla "sauderina" desche ala tegn la fourcia y basvia i nemisc franzeisc a si piesc.
La fauza Katharina Lanz da Natz. Prevesc ladins se para
Ma zachei ne vuel nia azeté che ela sie la eroina. Dl 1911 sautel fora n paur da Neustift, n cert Johann Mair, con n vedl document che dess rejoné dl matrimone de Andreas Mair da Spinges, nominé Widmer (al dij de ester enzai parenté con el) con na certa Katharina Lanz da Natz (paisc dlongia Persenon). Mair scraia encantourn y preten che chesta fova la veira "Muta da Spinges", no chela de Mareo, che Natz é plu dlongia Spinges y enscì pòn se splié plu saurì che na fancela ruve da cheles pertes che no da "Enneberg", tant dalonc adalerch. El rejona ence che al fova enzai na tradizion a ousc te sia familia, che "al vegniva conté", dut baujies desche al resulteia plu tert. Chesta ipotesa vegn empruma valuteda "plausibla" dal professour y storich Anselm Sparber da Persenon, enlaouta dl 1912 propi caplan a Natz. Ma al la contradij defata, davia che a Natz ne fòvel deguna tradizion locala de chest vers desche al ova enstes verifiché te paisc. Catarina Lanz y sia azion de coraje fova conesciuda dret ben ti Ladins, ma daldut nia a Natz pro i todesc, na cossa dassen demarevueia che ti dova clermenter tort a Johann Mair da Neustift. Sun chesta provocazion à metù man ence de plu prevesc ladins da se paré y à dé ju testemonianza per scrit, desche Alfonso Quellacasa da Fodom, professour tl ginase a Persenon y Augustinian dl convent de Neustift. Al fova enstes chersciù su a Larcionei de Andrac, donca davejin a Catarina Lanz. Al ova 11 agn canche ala fova morta y al savova da conté che al vegniva rejoné de chestes cosses te familia. Ence n auter preve ladin, siour Alvije Alfreider, ova audì da jent vedla contan dles azions corajouses de Catarina Lanz y les à metù ju per scrit dant dal degan Corradini de Fodom che les à mané inant desche document a les autorités.
L prum gran monument a La Plie de Fodom dl 1912
Dl 1903 méten man ta Fodom, sun iniziativa dl ostier Eugenio Vinatzer, de s'enjigné ca per ti fé su n prum gran monument a Catarina Lanz. Dl 1909 prejenteia i Fodoms a Dispruch, en gaujion dles festes a onour de Andreas Hofer, sie plan al imperadour Franz Josef che à paroles de laut. Ai giata ence l sostegn dles autorités y dl arziduca Ferdinand per corì les speises de entourn 12.000 corones, n bel sciold enlaouta. L monument a onour de Catarina Lanz vegn enaudé dl 1912 a La Plie de Fodom.
Ciamò n iade n tentatif de ti tó i meric
Dl 1937 végnel fora de n saren l storich Karl Klaar da Desproch con n articul tla "Tiroler Heimat" che met endò en discuscion che Catarina Lanz sie na ladina de Mareo y al cuei su la teoria dl paur da Neustift Johann Mair, ridicolisan dut cie che é vegnù scrit denant, ence l articul dl 1870 tles "Neue Tiroler Stimmen" che ova reporté per l prum iade les testemonianzes de Catarina Lanz, vedan n grum contradizions laite. Ma al vegn contradit y splumé dl 1948 con n articul de apeina 8 plates tl sfuei "Der Schlern" dal storich Anselm Sparber che desmostra che l document dl paur Johann Mair da Neustift - che Anselm Sparber ova entratant podù vedei - fova falsifiché. L document fova en melester y fova vegnù emblagné entratant t'ega, ma la falsificazion fova empò da vedei: trei iadesc fòvel scrit Helene Lanz y trei iadesc sfrié fora y scrit souravia Katharina Lanz. Bonamenter ova l paur souravedù trei iadesc l inom Helene. Anselm Sparber à spo verifiché ti libri dla ploania de Natz y al ne fova nia na Katharina Lanz nasciuda en chi agn, ma ben na Helene desche al fova scrit sun l document. Chesta Helene ova na sor plu vedla che ova belavisa inom Katharina, ma chesta ova maridé l ann dant la bataia, dl 1796, n paur da Schabs y fova romagnuda ilò enfin a sia mort. Y en plu ne stova la tradizion locala nience en pé: desche al ova bele constaté dl 1912 ne contòven tl paisc de Natz nia de na Katharina Lanz. Dut cant se achieta endò via.
I ultims tentatifs de sburlé dut tl regn dla liejenda, tla confujion
Empermò dl 1997 met n storich sudtiroleis, Christof von Hartungen, endò en discuscion la identité de Catarina Lanz con n gran titul tla FF "Katharina die Unbekannte ....Catarina, la nia-conesciuda", tiran endò ca les idees de Karl Klaar, ma zenza endere fé l inom, "völlig auszuschließen ist wohl die ennerbergisch-buchensteinische Pfarrhäuserin Katharina Lanz, wenn da nicht der Name wäre, doch bei der Menge von Verwechslungen, Irrtümerrn und Legenden, kann darüber wirklich nur mehr spekuliert werden/Da scluje fora deplen él ben che Katharina Lanz sie chela cuega de calonia marora/fodoma, sce ala ne essa nia l medem inom, ma pro l cogol de confujions, de fai y de liejendes, ne pòn fé nia auter che speculé". Degugn ne l'à contradit, tant inant che an é informés. Ence l film metù en ona dal Sender Bozen en l'edema passeda per recordé i 150 agn va te chesta direzion, se damanan demeztroi "chi fòvela pa, fòvela mo ... él demé na liejenda ....", na cossa nia da creie canche la identité é tant clera y segura, testemonieda da ela enstessa (cie rejons éssela pa abù de mentì te si vedli dis?) y ofizialmenter da de plu prevesc che l'à conesciuda de persona y à testemonié. An rejona dutaorela sovenz, ence sun plates y te scritures ofiziales, de "wenig gesichert/puech documenté". Ciuldì pa?
N cheder storich di fac suzedus n di d'aisciuda, ai 2 d'auril dl 1797
L "Tiroler Landsturm" vuel ataché i franzeisc aclapés entourn Aicha y Mühlbach - La bataia cioda de jí fora mel, ma al ruva a la jonta Catarina Lanz che deida outé l destin.
La revoluzion franzeisa dl 1789 y sies idees revoluzionares ti ova dé na scasseda a duta l'Europa. Dl 1796 ova Napolion Bonaparte, nominé general con apeina 26 agn, sourantout les brenes dl'armeda franzeisa tla Italia y sies trupes avanzeia devers les Alpes. Dlonch s'á l Tiroler "Landsturm" aclapé per paré demez i invasours franzeisc, enscí ence tl raion da Persenon y tl'Auta Val d'Isarch. Ai 2 d'auril dl 1797 á scomencé la ofensiva di 3000 oms dl "Tiroler Landsturm" dal jouf de Vals ju, comanés dal avocat Philipp Wörndle, contra i ocupadours che ova si aciampamenc militars a Aicha y a Mühlbach. Ma i tiroleisc fova vegnus embanis.
Les trupes franzeises fova avertides y ti fova judes adencontra. La pruma bataia rump perchel bele fora sun les autures de Spinges soura Mühlbach. I franzeisc, ben armés, ova tl prum abú la souraventa sun les trupes tiroleises, armedes plutost mel, ma i tiroleisc fova plens de ardiment. Al manaciova de ti jí fora la munizion y tlaruveda ái messú tó ca ence fauces y fources sciche ermes te n combat om contra om che á costé truepes vites umanes.Te chest moment végnel a la jonta sun mur de cortina la fancela Catarina Lanz armeda con na fourcia. Ala ova 26 agn, fova na ela extra grana y gaierda y deida ouje la fertuna de combatiment. I franzeisc mess se retré per chest iade. Ma les veres ne fova endie ne nia ruvedes te Tirol.
L'aparizion dla "muta da Spinges" sun mur de cortina á fat la roda y é deventeda na conteja tla tradizion, sibe a Spinges che anter i Ladins, dantaldut te Mareo oláche Catarina Lanz fova nasciuda y ta Fodom oláche ala á spo passé gran pert de sia vita desche cuega de calonia. Do che ala fova arciaseda l'á l vescul lasceda chirí per la damané fora sun "i fac eroics" suzedus. L comandant Wörndle la nomineia enstes te sie raport, conferman sie coraje y ortú. Chestes azions de vera aud da vegní vedudes tl contest plu ampl dles veres napolioniches te Tirol anter l 1796 enchin al 1809 a cheles che compagnies de scizeri ladins á tout ativamenter per defene i confins de Tirol, enscí sun l Monte Baldo y tla Valsugana. Al fova temps stritousc y con trueps movimenc de trupes militares. Nience les valedes ladines ne é vegnudes sconedes da chisc fac de vera, da arobaries y da meldefuesc. Dl 1796 é n clap de saudés franzeisc ence passé tres Fodom y ju per la Val Badia. L caplan de Badia, Jan Gasser, á organisé l acertlament y á pié 58 franzeisc. Do na curta trieva va les veres de Napolion inant dl 1805. Dl 1806 ti sourandá i franzeisc l Tirol al Regn dla Baviera. Dl 1809 métel man les veres de liberazion de Andreas Hofer che arjonj la retrata dles trupes bavareises y franzeises. A dutes chestes veres tol pert scizeri dles 5 valedes ladines: maroi, badioc, fascians, gherdeines, fodoms y ampezans che se deida fora l un l auter tl debujegn. Fodoms, badioc y maroi fova plu iadesc jus a daidé defene Ampez y fascians a defene i confins ta Fodom. Deberieda óvei combatú tamben fora dles valedes ladines, tla Val dl Isarch, dlongia Dispruch y autró ai confins.
FuntanesModifica
- Lois Craffonara, Helga Dorsch, Catarina Lanz - Das Mädchen von Spinges, Museumladin, 2015


text:
Wendy Holdener vegn sco en il davos slalom da la cuppa mundiala mez schaner a Flachau terza. En sia disciplina speziala perda la Svizra 0,52 secundas sin l'Americana Mikaela Shiffrin, che festivescha sia 69avla victoria en la cuppa mundiala.
Segunda dal slalom en la Slovachia vegn l'indigena Petra Vlhova – ella manava anc suenter l'emprim percurs. La skiunza da 25 onns ha uss mo pli in retard da 107 puncts sin Lara Gut-Behrami per la culla gronda da la cuppa mundiala.
Michelle Gisin puspè en las top 5
Er en il sisavel slalom da la stagiun cuntanscha la skiunza da Engelberg in plaz tranter las tschintg meglras. Il retard da 2,24 secundas sin Shiffrin muntan plaz 5.
Camille Rast è sa meglierada en il segund percurs da plaz 30 sin 17. Mélanie Meillard ch'era 10avla suenter l'emprim percurs, è crudada ora.


text:
Durant dus dis è la microlotta da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha plazzada davant l'entrada dal center da cumpra City West.
Venderdi, ils 28-10-2016 da las 9:00 enfin las 21:00
Sonda, ils 29-10-2016 da las 8:00 enfin las 18:00
In mund plain magia
Ils uffants pitschens spetga in mund plain aventuras. Sandra Carisch-Killias raquinta istorgias e chanta ensemen cun ils uffants.
As regurdais anc da l'istorgia «Ils musicants da Brema»? U avais schon ina giada udì l'istorgia «Sultan e Tamazi»? Questas ed autras ivettas pudais tadlar sin il tarpun cotschen ch'è plazzà en l'intern dal City West.
Venderdi, ils 28-10-2016
13:00 - 13:30
15:00 - 15:30
17:00 - 17:30
Sonda, ils 29-10-2016
11:00 - 11:30
14:00 - 14:30
16:00 - 16:30
Insatgs musicals en la Canorta
Durant quests dus dis da giubileum visitan chantaduras e chantadurs rumantschs la Canorta e procuran per in'atmosfera cumadaivla cun insatgs da musica per egl ed ureglia.
Venderdi, ils 28-10-2016
17:30 – 18:00 Polyphone
19:30 – 20:00 Dario Hess, Flavian Kroll, Manuel Eicher e Stefan Zykora
Sonda, ils 29-10-2016
12:00 – 12:20 Curdin Brugger, Severin Brugger
15:30 – 16:00 Martina Linn
Tumasch
Tumasch è quest onn preschent a differentas occurrenzas dad RTR. Vus enconuschais el vi da ses t-shirt alv cun si ses num. Per cas che Vus entupais el: faschai in selfie u in curt video e lura in post cun il hashtag #playrtr sin facebook, twitter u instagram. Tranter las meglras contribuziuns tirain nus la sort. I dat premis che stattan en connex cun la proxima occurrenza a la quala Tumasch è preschent.
Sche Tumasch n'è betg gist a la chatscha da selfies, il link avra en ina nova fanestraavrir en il browser, lura sa recreescha el dal travasch en la Canorta dad RTR (avant il City West) e giauda d'observar or d'in lieu patgific quai che capita enturn el. Vegni era Vus tar nus en la Canorta dad RTR. Faschai ina curta pausa e rimnai nova energia per il divertiment che spetga.
Dapli sin: http://play.rtr.ch, il link avra en ina nova fanestraavrir en il browser


text:
Mìchigan
Al Mìchigan (a s lèś [ˈmɪʃɨɡən] in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat dal nòrd di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1837.
'L è cgnusû c'n al scutmàj ad „The Great Lakes State“ (Al stat di Lâg grand) parchè dimóndi dal sò teritòri 'l è quaciâ da di lâg al Lâg Erie) c'n in mèś un bras ad tèra, culegâ diretamènt c'n al Wiscònsin a òvest, ciamâ Penìśula Superiōr. La part a sud, ciamàda Penìśula Inferiōr l'è invéci tacàda a i stat d'l Indiàna, d'l Ohio e d'l Illinòis (bōrd marìtim). Al stat al cunfìna anc c'n al Cànada a nòrd e a èst e c'n al Minneśòta a nòrd-òvest (bōrd marìtim). Al sò dū bandi i èṅ culegàdi p'r al pònt Mackinac ch'al pasa 'l strét umònim, un canàł lung òt km ch'l unìs al Lâg Huron c'n al Lâg Mìchigan.
La capitàl l'è Lansing ma la sò sità più granda l'è Detroit, na vòlta sènt'r ad riferimènt d'l indùstria dal màchini (General Motors, Ford e Chrysler).adès in criśi. Atri sità impurtànti ch'i pàs'n i sènt-mila abitànt i èṅ, in d'l órdan, Grand Rapids, Warren, Sterling Heights, Ann Arbor e Flint.
Al Mìchigan 'l è divìś in utànta-trî cuntèi e in milasetsènt-stantatrî cumùn. Al gh'à na pupulasiòṅ ad nóṿ migliòṅ e nóṿ 'd abitànt a 'l incìrca (dècim pòst) par na superfìsi ad 250.493 km². Al sò mòt in latìn 'l è „Si quaeris peninsulam amoenam circumspice“ (S'at pésc na penìśula da sógn, guàrda't dintóran).
Al sò guvernadōr, da 'l 2011, 'l è 'l republicàṅ Rick Snyder. In di an Stanta e Utànta 'l Mìchigan 'l à sèmpar vutâ p'r al GOP mo invéci tacànd da 'l 1992 (prima elesiòṅ ad Bill Clinton) al s è spustâ da la banda di demucràtic.
In Mìchigan al và fòrt al turìśum ch'al pōl cuntàr su di pòst dimóndi bèi p'r i amànt dla natùra e dla casa.


text:
Puspè lubir occurrenzas cun dapli persunas è in dals proxims pass en direcziun normalitad. Visitar festivals, occurrenzas da sport ni er ina radunanza communala funcziunescha dentant mo sche las circumstanzas lubeschan quai.
Emprova per il sistem «Covent»
In instrument effizient pudess esser il sistem da testar Covent, che empermetta dad esser segirs cunter falsificaziuns. Grazia ad ina cartuscha da testar sin il coronavirus serrada e registrada cun carta d’identitad sin mintga persuna che vegn testada, pudess quest sistem esser in zic glisch a la fin dal tunnel da la pandemia. Il test da pilot per la radunanza communala a Sagogn da venderdi saira ha dentant mussà che tut ils involvids – chantun, producent dals tests sco er la firma da la software – ston anc ir sur ils cudeschs.


text:
Sistéma sulàr
Al Sistéma sulàr 'l è 'n sistéma planetàri ch'al mét insém soquànt còrp celèst tgnû in òrbita da la fòrsa 'd gravità dla sò stéla ch'l è 'l Sōl.
Al gh'à 'n diamétar ad 200 UA a 'l incìrca e 'l s cata in dal bras 'd Uriòṅ in dla Via dal Lat, urbitànd intór'n a 'l sèntar galàtic luntàṅ ad 30.000 a.l. e na sveltésa 'd 230 km/s.
I gh fànan part al Sōl, che da par lò al pōl cuntàr su 'l 99,9% ad tuta la masa dal sistéma, da òt pianēd (quàtar maśagnóś davśèṅ a la sò stéla: Mercùri, Vènar, la Tèra e Mart e quàtar gasóś più luntàṅ: Giôv, Satùran, Uràṅ e Netûn, chi ùltim dū chè cgnusû anc cuma “gigànt giasâ”), da sinc pianēd nâṅ (Ceres in dla fasa prinsipàla di asteròid, Plutòṅ, Haumea, Makemake e Eris), da i sò satèlit naturài e da dimóndi àtar còrp più cic cuma gl'asteròid (ch'i s càtan specialmènt fra dū sintùri 'd asteròid, qvéla dla fasa prinsipàla e qvéla 'd Kuiper), al cuméti, i meteoroîd e la pólvra interplanetària.
Al vènt sulàr, un flus ad plaśma ch'al s fórma ad cuntìnuv quànd la curóna sulàra la sa ślarga, 'l è dapartùt in dal sistéma sulàr.


text:
Dmitrij Anatol'evič Medvedev
El Dmitrij Anatol'evič Medvedev (San Pederburgh, 14 de settember del 1965) l'è on politegh russ.
L'è staa president del sò paes in tra el 2008 e 'l 2012. L'è staa anca primm minister russ, nominaa del sò predecessor Vladimir Putin, del 2012 al 2020.
Alter progettModifega
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su Dmitrij Anatol'evič Medvedev
- Wikinotizie el gh'ha dent notizzie in su Dmitrij Anatol'evič Medvedev
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su Dmitrij Anatol'evič Medvedev


text:
39030 San Martin de Tor
Telefon: 344 1554055
Telefon calonia: 0474 453003
E-Mail: klsottsas(at)yahoo.de
Nr. C/C Bancar: Cassa Raiffeisen Val Badia San Martin de Tor
IBAN: IT 63 K 08010 58830 0003040004931
Radio dla Ploania: 93.7 Mhz
Santa Lizia é na santa che á vit ti agn incër 286 y 310 a Siracusa. Süa fossa é gnüda ciafada dailó tla catacomba de S. Giovanni cun na iscriziun che testemoniëia süa veneraziun bele dër adora. Por perié do la varijun de süa uma, dess Lizia ester jüda da jona a Catania söla fossa de Santa Agata. Tl som l’á la santa inviada da se dediché ala fede y al aiüt di püri y ti á dit danfora le martíre. Sön chësta s’ára despartí da so cherstian che l’á plurada por süa fede cristiana y sües opres de ciarité dan dal imparadú Dioclezian, sot a chël ch’ara é spo gnüda copada.
L’inom Lizia significhëia la Lominosa: Do la liënda se metôra söl ce na gherlanda de ciandëres por jí tla scurité dles catacombes a ti porté aiüt y da mangé ai cristians ascognüs. Do süa mort án defata metü man da veneré sües relicuies y da fá sö dlijies a so onur.
Por l’interzesciun de Santa Lizia periunse che Idî nes dëides da testemonié nosta fede tl amur y tles opres de ciarité. Tl medemo tëmp orunse ince rengrazié dla löm di edli y perié ch’i odunse le monn y nosc compit ch’i un söla tera cun i edli de Dî.
Le consëi de cöra da Lungiarü inviëia düc dër bel en Les Antles, ai 18 de jügn a fetejè para la festa di 150 de consacraziun dla dlijia da Lungiarü.
Por l`abelimënt dla festa ele plü manifestaziun sciöche dal program injuntè.
I se confertun a chësc gran y bel avenimënt y sperun te na gran partezipaziun ince da pert dles altes cöres!
Les manifestaziuns è chëstes:


text:
Preghiera: Ò Dé, Ti 't fase vëdde Tò podèj tut-potent dzurtut an toa misericòrdia e pietà. Acòrdane la pienëssa 'd toa grassia për che, quand ch'i coroma pr' otnì toe promësse, i peussa 'dcò nojàutri gòde tò tesòr dël cél. Për Gesù Crist, nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
venerdì 25 settembre 2015
Còsa sarìa-lo rivane se Dé a fussa nen ëstait da nòstra part? (Duminica 27/9/2015)
Preghiera: Ò Dé, Ti 't fase vëdde Tò podèj tut-potent dzurtut an toa misericòrdia e pietà. Acòrdane la pienëssa 'd toa grassia për che, quand ch'i coroma pr' otnì toe promësse, i peussa 'dcò nojàutri gòde tò tesòr dël cél. Për Gesù Crist, nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
1. Ester as dà da fé për la salvëssa 'd sò pòpol. "Parèj ël rè e Aman a son andàit al disné gròss dla regin-a Éster. Mentre ch'a bevìo, ëdcò an cost scond dì, ël rè a l'ha dit a la regin-a: "Ciama lòn ch'it veules, regin-a Éster, e mi it lo darai. A podrìa esse fin-a la metà del regn, it të lo darai volenté!". Éster a-j rëspond: "S'i l'hai trovà 'd favor con ël rè e s'a pias al rè d'acordeme st'arcesta, i ciamo ch'a sia risparmià la vita mia e 'd mè pòpol. A l'é përchè mi e mè pòpol i soma stàit vendù a coj ch'a l'han mach l'intension ëd sterminene, sassinene e fene fòra. Se nojàutri i fusso mach stàit vendù coma dë s-ciav, i sarìa stàita chieta. Për lòn a sarìa nen valù la pen-a 'd sgonfié 'l rè; ma nòst aversari a podrà mai arparé al dann ch'a l'avrìa fàit al rè con nòsta mòrt". Antlora 'l rè Assuer a l'ha ciamaje a la regin-a: "Chi podria-lo mai fé na ròba parèj? Chi podria-lo mai esse tant presuntuos da tochete?". Ester a l'ha rësponduje: "L'òm gram ch'a vorìa felo a l'é Aman, nòst aversari e nost nemis!". Parèj Aman a l'é restà sensa paròle dëdnans al rè e a la regin-a. (...) Arbonà, un dël eunuch al servissi përsonal dël rè, a l'ha giontà: "A-i é giusta na fòrca 'd sinquanta cùbit d'autëssa che Aman a l'avìa fàit drissé për Mardoché, l'òm ch'a l'avìa denunsià la cospirassion contra 'l rè. La forca a l'é stàita costruìa a ca soa!". Ël rè a l'ha dit: "Antlora feje pende Aman medésim!". A l'é parèj ch'a l'han fàit ampiché Aman an sla midema forca che chiel a l'avìa fàit drissé për Mardoché, e la flin-a dël rè a l'é pasiasse. (...) Mardoché a l'ha scrivù tut sòn e a l'ha mandà 'd litre ai Giudé ch'a j'ero an tute le provinse dël rè Assuer, davzin e lontan, pr' ëstabilì che tùit j'agn a selebrèisso 'l quatòrdes e 'l quindes dël mèis d'Adar. Për che coj dì-lì a son ij dì ch'ij Giudé a l'han avù treva da j'atach dij nemis e 'l mèis che 'l sagrin a l'é vnùit gòj, ël deul festa, e për ch'a fusso dì d'argioissansa; andova ch'as mandèisso 'd cadò l'un con l'àutr e ch'as fèisso 'd don ai pòver" [Ester 7 (1-6, 9-10), 9 (20-22)].
3. La preghiera, la confëssion, l'agiùt da frej. "I é-lo quajdun tra 'd voi ch'a patissa? Ch'a prega. I é-lo quajdun ch'a sia content? Ch'a canta dij salm. I é-lo quajdun tra 'd voi ch'a sia malavi? Ch'a manda a ciamé j'ansian dla cesa, e ch'a sio lor a preghé për col-lì, e ch'a-j impartisso n'onsion ëd euli a nòm dël Signor. Cola preghiera, fàita con fé, a salverà 'l malavi e 'l Signor a-j darà d'arlass e, s'a l'ha fàit ëd pecà, a-j saran përdonà. Confëssé l'un a l'àutr vòstri pecà, e preghé l'un për l'àutr, përch' i sie varì. La preghiera përsistenta d'un giust a l'é motobin poderosa. Elia, ch'a l'era n'òm parèj ëd noi, a l'avìa pregà con insistensa ch'a pieuvèissa nen, e a l'é nen cascaje 'd pieuva an sla tèra për tre agn e ses mèis. E avend torna pregà, ël cél a l'ha dàit ëd pieuva, e la tèra a l'ha dàit sò frut. Mè frej e seur, se quajdun ëd vojàutri a së slontan-a da la vrità, e n'àutr a-i lo fa artorné, ch'a sapia che col ch'a l'avrà torna menà 'n pecator da sò traviament, a lo salverà da la mòrt e a quaterà në strop ëd pecà" (Giaco 5:13-20).
4. Da la part ëd Gesù. "Gioann a l'ha pijà la paròla e a l'ha dije: "Magister, i l'oma vëddù quejdun ch'a dovrava Tò nòm për tapairé via 'd demòni, ma i l'ìoma antërdijlo, përché a l'é nen un ch'a séguita nojàutri". Ma Gesù a l'ha dije: "Lassejlo fé! Përché a-i é gnun ch'a fassa 'n miràcol an mé nòm ch'a peussa sùbit dòp parlé mal ëd mi. Chi ch'a l'é nen contra 'd noi, a l'é për noi. In vrità iv diso che chionque av darà da bèive 'n bicer d'eva a mè nòm, përché ch'i seve dij cristian, a l'é sicur ch'a perdrà nen soa 'rcompensa. Tutun, chionque a sarà 'd scàndol a un ëd coj pcit ch'a chërdo an mi, a sarìa mej për chiel ch'as butèissa na pera da mulin al còl e ch'as campèissa 'nt ël mar. E se toa man at fà pijé 'n broncc, tajla via; a l'é mej ch' i t'intre ant la vita eterna con na man ëd manch, ch' avejne doe e finì pr' esse campà 'nt ël feu dl'infern ch'as dëstissa mai. E se tò pé at fà pijé 'n broncc, tajlo via: a l'é mej ch'i t'intre ant la vita eterna sòp ch'avèj doi pé e finì pr' esse campà 'nt ël feu dl'infern ch'as dëstissa mai. E se tò euj at fà pijé 'n broncc, s-cianclo vìa: a l'é mej ch'i t'intre ant la vita eterna con n'euj sol, ch'avèjne doi e finì pr' esse campà 'nt ël feu dl'infern ch'as dëstissa mai, lì 'ndoa ch' ël verm a meuir nen, e ch' ël feu as dëstissa nen. 9:49 Ognidun a sarà butà a la preuva con ëd feu. La sal a l'é bon-a për dé 'd savor, ma se la sal medésima a l'é sensa savor, con còsa mai a podrìa rendje sò savor? A venta ch'i l'àbie 'd sal an voi medésim, e che stìe 'n pas tra 'd voi" (Marco 9:38-50).
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
IUPAC
La IUPAC (in inglees, International Union of Pure and Applied Chemistry, Üniun Internazziunaal de la Chímica Püra e Aplicàda) a l'è una urganizazziun minga guvernatíva dedicàda a i prugrèss de la chímica; l'è l'ünica auturità recugnussüda a livèll internazziunaal per ul desvilüpp de standard per i nòmm dii cumpòost chímich (numencladüra chimica).
La IUPAC a l'è un mèmber del Cunsíli Internazziunaal per la Scénza (ICSU, da l'inglees International Council for Science).
Ul sítt üficiaal (in lengua inglésa) a l'è chí.


text:
A Brüssel sesan dus umens per l'emprima giada vid ina maisa per contractar il Brexit: Michel Barnier per l'Uniun Europeica e David Davis per la Gronda Britannia.
Tractativas cumplexas
I para sco sche la Gronda Britannia stuess acceptar il proceder per las tractativas che l'Uniun Europeica ha poponì. I va surtut per quels temas:
- Sclerir la situaziun legala: Tge capita cun ils burgais da l'UE en Gronda Britannia ed ils burgais britannics en pajais europeics?
- Finanzas: Co vesa il quint final ora tranter l'UE e la Gronda Britannia? Quant sto la Gronda Britannia pajar enavos a Brüssel?
- Cunfins: Tge capita cun ils cunfins tranter l'Irlanda (commembra da l'UE) e l'Irlanda dal nord (part da la Gronda Britannia)?
Theresa May pli flaivla
Ditg valaiva la primministra Theresa May sco la fatscha da la Gronda Britannia - sco quella che realisescha in «dir Brexit». La critica suenter las attatgas terroristicas a Londra e la terrada en las elecziuns dal parlament han dentant laschà fastizs: Theresa May cumbatta actualmain per furmar ina regenza (ensemen cun la partida pitschna DUP da l'Irlanda dal nord) e per uschia restar a la testa dal pajais. Perquai vesan experts ina primministra pli flaivla ed in pajais che na sa betg propi tge sort da Brexit ch'el vul.
In urari ambizius
Las tractativas per il Brexit fan prescha: Enfin il mars 2019 duai la cunvegna tranter l'Uniun Europeica e la Gronda Britannia esser sut tetg. Lura ston ils parlaments dals stadis da l'UE sco era il parlament britannic ratifitgar la cunvegna. Ils 29 da mars 2019 è la commembranza britannica en l'UE a fin - suenter 46 onns e 3 mais.
RR actualitad 12.00


text:
Guiù
Guiù (nom uficiàl en italià: Prevalle) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa.
El g'ha 6 999 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), condena superfìce de 9,9 km² e 'na densità de popolasiù de 707 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bedesöle, Calvagés, Gaàrt, Musculìne, Nigolènt e Paitù.
El cümü isé come che se 'l conós adès l'è stàt furmàt endèl 1928 co la fuziù de i dù cümü de Guiù de Sùra (uficialmènt: Goglione di Sopra) e Guiù de Sóta (Goglione di Sotto). S'è preferìt cambià 'l nòm uficiàl en Prevalle per evità l'asonànsa de Goglione condèn tèrmine volgàr.
Evulusiù demogràficaModifega
Abitàncc censìcc
RiferimènccModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Eisenach
Eisenach (Iesenack in de la lengua local; Ysenacum in latin; pronuncia lombarda: Áisenach) l'è ona città de la Germania central.
La città la se troeuva in del Land de la Turingia e la gh'ha ona popolazion de 41 567 abitant (dato del 31. Dic 2013). Eisenach l'è traversada di fiumm Werra, Hörsel e Nesse.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
La città la gh'ha on nòmm de origin celtiga che 'l voeur dì pù o manch aqua svelta. L'è stada nominada per la prima vòlta in del 1180.
In del Medioev l'è stada la residenza di cont de Turingia, de la qual famiglia l'ha faa part la Santa Elisabetta de Turingia. A Eisenach l'ha studiaa in del 1498 el Martin Luter: pròppi chì l'è poeu scappaa de la Dieta de Worms, e chì l'ha voltaa la Bibbia del grech al todesch, proteggiuu del cont Federigh el Savi. La città l'è vegnuda protestanta in del 1528.
A Eisenach l'è nassuu el composidor Johann Sebastian Bach (1685-1750).
Gemellagg[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Miniera en Val Schons - La staziun da la pli veglia pendiculara grischuna è sanada
Las lavurs da sanar la staziun da muntogna da la pli veglia pendiculara dal Grischun èn terminadas. La pendiculara vegniva duvrada per transportar il crap cun en il metal. En la renovaziun èn vegnids investids 113'000 francs.
La pendiculara Gruobas è vegnida construida l'onn 1866 da la societad da minieras Val Sassam Mines Company. Da quest temp aveva l'industria da miniersas conjunctur'auta en la regiun da la Viamala. La staziun da muntogna da l'anteriura pendiculara è ina perditga istorica che regorda a las stentas dals miniers.
Investì dapli che 100'000 francs
Il mantegniment da quest monument istoric è stà en privel, cun quai che pliras parts dal mir eran gia ruts. Grazia l'acziun d'agid ch'ha custà 113'000 francs, saja gartegià da mantegnair il monument per l'avegnir. Quai ha ditg Johannes Mani, il president da l'uniun minieras Rain Posteriur. Agid finanzial ha l'uniun tranter auter survegnì dal chantun, agid organisatoric hai dà dal Parc Beverin.
Il Grischun è stà lieu impurtant da minieras
Ch'il Grischun era anc avant 150 onns in lieu impurtant per l'industria da miniera è oz prest emblidà. I vegniva bajegià giu fier, argient ubain era mangan. Ils guauds eran prest svanids perquai ch'i duvrava bler laina per stgaudar las pignas per luar ils metals. Oz n'è da questa veritabla industria restà prest nagut pli. Mo qua e tscha miraglia. Uschia era da la pendiculara, ch'è fitg probabel la pli veglia dal Grischun. La pendiculara da las «Gruobas Ursera» che sa chattava sur Ferrera.
L'uniun Minieras Rain Posteriur ha finì las lavurs per mantegnair il fundament da questa pendiculara. Quella vegniva duvrada per transportar il crap cun en il metal da las minieras gist sut la muntogna enfin a Ferrera, nua ch'il metal vegniva elavurà. Davent da las differentas gallarias da minieras (ch'èn per part oz anc accessiblas sin ina tura guidada) vegniva la crappa transportada sin binaris tar la staziun da muntogna. Quella funcziunava senza forza electrica, mo cun la paisa da la crappa vegniva ella messa en funcziun.


text:
Carl Felis de Savòja
Carl Felis de Savòja (Turin 1765-1831) l'era el fioeu de Vitori Amedeo III che l'è staa vicere in de la Sardegna del 1799 al 1816, durant el period napuleonich quand el Piemont l'era ocupaa dij frances. In del 1821 l'è staa faa Re quand el fradell Vitori Emanuèl I el s'è ritiraa dopu de i disurdin de piazza. In quel menter el se trovava a Mòdena; l'ha ordinaa al regent, Carl Albert, de ritiraa el Statut che quel l'aveva concess, e tornaa a Turin l'haa sofegaa l'insurrezion cont l'ajuda dij austriach e l'haa iniziaa un regn dispotich, fortement contrari aj liberal.


text:
Cinqu pilaster de l'Islam
I cinqu pilaster de l'Islam a inn i cinqu oblegh fondamentai che ogni musulman el gh'ha de stàgh adree, in bas al volé del Dio unegh. A inn, in bas a l'Ḥadīth de Gabriel:
- La testimonianza de fed (Shahada)
- L'orazzion (Ṣalāt)
- La limoeusna legal (Zakāt)
- El mangià no in del mes de Ramadan (Ṣawm)
- El pellegrinagg a La Meca (Ḥajj)
A bon cunt, a inn soratut i Sunnita a ciamai inscì, menter che i Scita ja meten dent a di alter principi religios, compagn di Ausiliari de la Fed o di set pilaster de l'Ismailism. 'Na quaj confession ghe sgionta anca la Jihad, o ben la guerra santa per spantegà in sgir la religion. La pupart di coranista, tra l'alter, la va no dree a 'sti pilaster, desgià che vegnen per la pupart di hadith.


text:
La situaziun economica suenter la crisa da corona pudess avair pli ditg consequenzas negativas sin ils emprendissadis en Svizra. Las gasettas da CH-Media rapportan d'in studi che di, che la crisa da corona pudess durar en la furmaziun professiunala fin il 2025.
Tenor las universitads da Berna e Turitg vegnia a dar ils proxims 5 onns radund 5'000 fin 20'000 contracts d'emprendissadi pli pauc. Millis giuvenils n'hajan uschia nagina plazza d'emprendissadi. Ils auturs dal studi manegian ch'ils chantuns stoppian reagir.


text:
Carlo Martel
Carlo Martel, Carolus Martellus en latì (*Herstal, Bèlgio, 23 de ost del 686 – † 22 de utùer del 741) l'è stat Magiurdòm de palàs del régn de Austràsia del an 715 enfìna a che l'è mórt. L'ìa fiöl ilgìtim de Pipino de Herstal (ciamàt el Zùen o Pipìno II) e de la sò concubìna Alpaïde de Bruyères. L'ìa el nóno de Carlo Magn.
A la mórt de sò pàder (714), Carlo, che 'l gh'ìa zamò 29 agn, el g'ha ciapàt el pòst de magiurdòm de palàs. Ma dàto che l'ìa ilegìtim, Plectrude, spùza de Pipìno, la g'ha tramàt per sbötàl zó, per fà che 'l sò pòst el födès ciapàt del sò fiöl Teodebaldo (cunusìt apò coi nòm Teodoaldo, o Thibaud, o Thieud), che alùra el gh'ìa de ìga 6 agn e l'ìa l'eréde legìtim, e isé Carlo l'è stàt mitìt en prizù.
Però, divèrse pruìnce del régn le g'ha mìa acetàt che la födès 'na fómna a goernà, e g'ha cuminciàt a manifestàs dele ribeliù, prìma en Neustria endel 715, quan che Ragenfrido —magiurdòm del palàs de Neustria— el g'ha batìt el Teodoaldo endèl bósch de Cuise e 'l g'ha guidàt le sò trüpe enfìna a le spónde de la Mosa. L'Itàlia setentriunàla la s'è soleàda e la s'è ünìda a la Neustria; Sasònia e Austrasia le g'ha fat estès a lùre.
En chèl momènt lé Carlo l'è riàt a scapà de prizù (715) e 'l s'è mitìt a la guìda de le ribeliù en Austrasia. Prim de töt el s'è scuntràt coi neüstrià de Chilperico II e Ragenfrido e 'l i ha batìcc en dò batàie: Amblève (716) e Vichy (21 de mars del 717). Pò dòpo el s'è dirigìt envèrs Colonia, endóche stàa Plectrude col sò fiöl, ai quài ghe rèsta mìa óter de fà che acetà la scunfìta e lasàga el potére 'n mà a Carlo.
Endèl 732 dòpo del Signùr, Carlo Martel el batarà i àrabi endèla famùza Batàia de Poitiers (o de Tours) che l'è cunsideràda decizìva endèla guèra cùtra i àrabi che de alùra i g'ha cuminciàt a pèrder puzisiù e a céder i teré cunquistàcc endel Euròpa ucidentàla.


text:
Cloro
El clòro l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Cl. El g'ha nömer atòmich 17, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de clòro el g'ha didisèt prutù. El fà part de la categurìa dei alògen.
A temperadüra e presiù stàndard el clòro el se prezènta come 'n gas, coi àtomi ligàcc a du a du (fùrma diatòmica), che g'ha culùr vért che tìra al zalt, dò ólte e mèza piö gréf de l'ària. L'è vilinùs fés e 'l g'ha 'n udùr che stoféga.
Enséma al sodio el fùrma la molécola del sal de cuzìna (cloruro de sodio: NaCl), e 'n chèsta fùrma l'è cunusìt zamò de l'antichità (alméno a pàrter del 3000 prìma del Signùr).


text:
Castiù (MN)
Castiù (Castigliòn en Mantoà; Castiglione delle Stiviere en Italià) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 23 212 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]), 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de popolasiù de 553 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calsinàt (BS), Carpenédol (BS), Castèl, Lonàt (BS), Médule, Munticiàr (BS), Sulfrì.
Castiù l'è cunusìda come la pàtria de san Luigi Gonzaga (patrono mondial de la Zoentü) e de la Crus Rósa, nasìda de l'edèa de Jean Henri Dunant pròpe dòpo ìga ést el coràgio e la bùna olontà de le fomne de Castiù che dòpo la Batàia de Sulfrì del 1859 per prìme le g'ha sucurìt i i sentenér de ferìcc.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lavurs
Els exequeschan suandantas lavurs
Sin il plazzal
- prender mesiras al plazzal a moda exacta cun agid da guaffens da mesirar moderns per avair las indicaziuns necessarias per ils plans
- resguardar ils giavischs il patrun, dals architects u las inschigneras durant dissegnar ils plans
- esser il persuna da contact en il project per ils posts interns, per la producziun e per la montascha
- controllar las lavurs fatgas en il lavuratori e sin il plazzal per savair garantir la qualitad
Far plans
- construir plans per verandas d’enviern, fanestras, ischs, portas, stgalas, tschabargals e construcziuns purtantas per edifizis sco fabricas, stadis da ballape, turs d’ascensurs sco era per fatschadas da metal e da vaider e fatschadas spezialas
- planisar la montascha e la demontascha sche edifizis existents ston vegnir renovads
- elavurar documents per tut las fasas d’in project, da la preparaziun a la producziun fin a la montascha
- far plans detagliads cun indicaziuns davart las lunghezzas exactas, il dumber e davart la metoda d’elavuraziun
- resguardar tar lur construcziuns aspects economics, statics ed ils aspects pertutgant la fisica da construcziun sco per exempel l’isolaziun cunter la chalur e l’insonorisaziun
- dissegnar ils plans al computer cun programs CAD en 2-D u 3-D
- resguardar normas e directivas actualas
Procurar per material
- elavurar sin basa da las lavurs preparativas las glistas da material e las glistas da la tocca ed ils documents d’empustaziun
- esser responsabels per la cumpra economica da las materialias
- empustar il material necessari, contractar cun ils furniturs ed administrar il deposit da material
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 20-12-2006 (versiun dal 1-1-2018)
Durada
4 onns
Furmaziun en la pratica
En in biro tecnic d’in manaschi da metal, d’atschal, da fanestras u da fatschadas, cumplettà entras in praticum en in lavuratori ed in praticum da montascha (mintgamai min. 2 mais)
Furmaziun en scola
En l’emprim onn 1 ½ dis, a partir dal 2. onn 1 di per emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- economia da manaschi ed organisaziun dal manaschi
- logistica ed economia da material
- ambient e segirezza
- construcziun
- fabricaziun
- montascha
- mantegniment
- tecnica da dissegn
- elavuraziun da plans e projects (tecnica da skizzar e d’illustraziun, organisaziun ed elavuraziun da plans, leger dissegns, illustraziun tenor directivas da dissegn, documents da project)
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica la basa professiunala
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "dissegnader-constructur / dissegnadra constructura en metal AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- temp da scola obligatoric terminà
- bunas prestaziuns en geometria, algebra, quint e dissegn tecnic
Pretensiuns
- imaginaziun spaziala
- enclegientscha tecnica
- plaschair vi dal quintar e vi dal planisar
- pazienza e perseveranza
- patratgar logic, senn per relaziuns abstractas
- talent d’organisaziun
- abilitad da communitgar
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas professiunalas, scolas spezialisadas superiuras sco era d’associaziuns professiunalas, p.ex. la Schweiz. Metall-Union SMU
Furmaziun da basa scursanida
emprendissadi supplementar sco
constructura da metal AFQ (entrada en il 3. onn d’emprendissadi)
Examen professiunal (EP)
constructur da metal cun certificat federal
Examen professiunal superiur (EPS)
cun diplom federal: manader / manadra da project da construcziun en metal, maister / maistra da construcziun en metal
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. tecnicist diplomà / tecnicista diplomada construcziun da metal
Scola auta spezialisada (SAS)
Tar scolaziun preliminara correspundenta, p.ex. Bachelor of Science (SAS) en tecnica da construcziun, direcziun da profundaziun en paraids e mirs exteriurs (a la scola auta a Lucerna – tecnica ed architectura, Horw) u Bachelor of Arts (SAS) en architectura. Tut tenor scola auta spezialisada valan differentas cundiziuns d'admissiun.
Cundiziuns da lavur
Dissegnadra-constructuras e dissegnaders-constructurs en metal lavuran en biros tecnics da manaschis da la construcziun da metal, d’atschal, da fatschadas e da fanestras. Il pli savens sa tracti da manaschis pitschens u mesauns. Per part porschan era biros d’inschigners u biros da planisaziun plazzas d’emprendissadi. Pervi da las lavurs variantas èn constructurs en metal adina puspè confruntads cun novs pensums. Sco liom tranter posts interns ed externs stattan els plinavant en stretg contact cun differents partenaris. Dissegnaders-constructurs e dissegnadras-constructuras en metal han bunas schanzas sin il martgà da lavur. La branscha è dentant dependenta da la situaziun economica da l’industria da construcziun.
Ulteriuras infurmaziuns
AM Suisse
Seestr. 105
Postfach
8027 Zürich
Tel: +41 44 285 77 77
URL: www.metall-und-du.ch


text:
Telèfene
Artícule scritte 'n
sud-laziale/cominése
Gl telèfene è n’apparécchie che tè ne mecròfene é ne recevetore, é che permétt a chi gl addòpra de parlà é d’ascutà da lendane n’ata perzona che tè gl štéss tipe d’apparécchie.
Fòtt speremendate pe prime da Ndònie Meucci che ne presendètt ne medèll a gl 1860. Fòtt prò a gl 1876 ch’Alexander Graham Bell appesètt gl brevètt a gl Štate unite, é che ne peglètt gl uadagn cunòmece che ne veniérene da la mmenzione.[1]
Pe quasce tutt gl vendèseme sècule, le chemenecaziune telefòneche passávane quasce tutt quand pe ne file che ne trasmettéva gl segnale trámmete mbólzera lèttreche. Pure se a gl jorn d’uoje sse tipe de chemenicazione è angora addeprata, uoje la tecneleggía medèrna permétt de chemenecà sènza féla trámmete na réte de repeteture de segnale radie. Gl apparécchie telefòneche pertátele chiamate pure telefenine permétt la chemenecazione pratecamènd da ogn pund ch’appartè a ne terretòrie nazienale.
Annetaziune[cagna | cagna surgente]
- ↑ Alexander Graham Bell Laboratory Notebook, 1875-1876


text:
Cità de Ho Chi Minh
La cità de Ho Chi Minh (Vietnames: Thành phố Hồ Chí Minh) a l'è una cità in del süd del Vietnam e la sò cità püssee granda, cun pressapoch 6,2 miliun de abitant.
La cità l'aveven cunquistada i frances in del 1859 e l'aveva ciapaa el nom de Sàigòn. Saigon a l'era stada la capital de l'Induchina Francesa e l'era stada una cità impurtanta in del periud culunial. De l'indipendenza, del 1954 al 1975, Saigon a l'è stada la capital de la Repübliga del Vietnam. A la fin de la Guera del Vietnam, Saigon l'hann ciapada i vietnames del nord el 30 de April del 1975 e ciamada Hồ Chí Minh el dì dopu.


text:
Róncola
La Róncola l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l'se tróa al prensépe de la Al d'Emagna sö ün altopià del mut Albènsa (o Linsù, 1392 méter ). L'è mia de confónt co la Róncola de Treviöl.
El g'ha 'na popolasiù de 766 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 5,1 km² e 'na densità de popolasiù de 150 ab./km².
Ol paìs l' se tróa a 20 km de la sità e a 854 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de San Bartolomé, Bedoléta, Capisù, Cavrì, Còsta Imagna, Palasàch, Sant Imbù, Stròsa e Torr de Bus (LC).
De èt[Modifega | modifica 'l sorgent]
Da la Róncola s' gót d'ü gran bèl panoràma sö la Al d'Emagna e sö l'ólta pianüra bergamàsca, ma se la giurnàda l'è pròpe bèla e 'l cél l'è nèt l'è mia malfà èt pò ach i Apenini.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Róncola l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Modell:Demografia/Roncola (Italia)
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Obergoms
Obergoms a l'è un cumün svizzer del distret de Goms, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 155.60 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 693 abitant.
L'è stat isitüìt endèl 2009 de la füziù dei cümü de Obergesteln, Oberwald e Ulrichen.
El cumün de Obergoms al se tröva a una altitüden de 1377 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Münster-Geschinen, Reckingen-Gluringen, Guttannen (BE), Gadmen (BE), Büdree (TI), Realp (UR) e Furmassa (IT-VB).
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Media relaa a Obergoms su Wikimedia Commons
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Per ina giada è l’emissiun litterara deditgada a la vita e l’ovra d’in cumponist rumantsch, mort avant 10 onns. Elements biografics, ina descripziun e valitaziun da l’ovra musicala e reminiscenzas persunalas vegnan enramads da chanzuns e musica per orgla da Duri Sialm.
Participants: Gion Deplazes, Gion Antoni Derungs, Gallus Pfister, Victor Durschei
Infurmaziun
Per motivs da dretg na pon ins betg tadlar qua la contribuziun giavischada. Vus pudais dentant empustar quella tar rtr sur il formular da contact ubain dumandar scleriment directamain da l’archivar sut 081 255 75 75.
Redacziun: Clemens Pally
Il patnal 2-5-1971
Numer d'archiv: 6010


text:
L’idea per scriver in toc davart l’istorgia dal Barun da Razén, che stat avant dretgira a Valendau l’onn 1451, ha l’autur Martin Valär gì cura ch’el ha giugà teater avant duas onns sin la plazza communala a Valendau. Igl è numnadamain gist il lieu nua che l’istorgia è capitada. Il Barun da Razén duai aviar tradì la Ligia Grischa cun sustegnair ils conts da Werdenberg-Sargans en lur guerra cunter Schons, ch’era sa collià cun la Ligia Grischa per daventar libers dal conts.
Per scriver in teater era l’istorgia dentant memia curta ed uschia ha Martin Valär creà l’ustiera Siglinde. La persuna che sa tut en il vitg e che ha era ina tscherta pussanza, damai che bain inqualin ha pli gronda said che quai ch’el ha daners en bursa ed uschia ha in u l’auter era daivets tar ella. L’ustiera guarda la finala era ch’i dat amnestia. Mo sche quai quint va la finala si per ella e per il barun da Razén, gliez ston ins guardar sez.
Var 30 giugadras e giugaders èn sin tribuna per la preschentaziun dal toc «Die Henkersmahlzeit zu Valendas» che dura var in’ura e mesa. La reschia fa - sco gia l’ultima giada tar il classicher «Besuch der alten Dame» da Dürenmatt - Arthur Bühler.
RR actualitad 11.20


text:
La regenza grischuna refusa l’iniziativa «Per la reducziun dal Cussegl grond – 90 bastan». Plinavant desista la regenza da formular ina cuntraproposta a l’iniziativa. Il Cussegl grond vegn probablamain a tractar la fatschenta en la sessiun d'october da quest onn.
L’iniziativa che vegn da la Partida socialdemocratica pretenda ch’il dumber da deputadas e deputads en il Cussegl grond vegnia reducì da 120 sin 90. Sche l’iniziativa vegn approvada avess quai era consequenzas sin ils cirquits electorals ed il sistem electoral.
RR novitads 10:00


text:
San Murezzan
Estras ed esters na survegnan betg il dretg da vuschar a San Murezzan. Dus terzs dals votants e las votantas da San Murezzan han ditg Na a la revisiun da la constituziun communala. Tenor quella avessan persunas da la UE/EFTA che abitan dapi almain 5 onns en Svizra u persunas da terzs stadis che abitan dapi almain 5 onns en Svizra survegnì il dretg da vuschar sin nivel communal.
Zezras
Ils votants e las votantas da Zezras han refusà cun 53,5% da las vuschs il credit da 4,8 milliuns francs per cumprar parts dal chastè en il center dal vitg ed il parc latiers. La vischnanca avess gugent installà l'administraziun communala en il chastè.
Claustra
La vischnanca da Claustra ha refusà cun ina pitschna maioritad da 51% da las vuschs da refusar la participaziun al Parc da natira Reticon. – Ultra da quai han ils da Claustra refusà ina iniziativa che pretendeva da construir ina chasa da parcar sin l'areal Alte Eisbahn, quai cun 58,7%. – Percunter han ils votants e las votantas acceptà cun ina fitg pitschna maioritad da 50,5% la proposta da la suprastanza per in parcadi cun 160 plazzas en in auter lieu.
Stussavgia
Las votantas ed ils votants da Stussavgia han ditg cun radund 90% da las vuschs cleramain Gea ad in credit supplementar dad 805'000 francs per renovar las vias en la fracziun da Zalön. L'entir project da meglieraziun per la vischnanca munta a bunamain trais milliuns francs – quel ha la vischnanca gia deliberà l'onn 2017.
S-chanf
Ils votantas e las votants han approvà cun ina clera maioritad il quint annual dal 2019 da la vischnanca. Quel serra cun in surpli d'entradas da 900'000 francs tar entradas ed expensas da circa 12 milliuns francs. Il rendaquint ha retard, perquai che experts externs han analisà e repassà la contabilitad. – Plinavant han ils da S-chanf approvà il preventiv per il 2021. Quel quinta cun in deficit da 260'000. Il pe da taglia resta tar 65%. – Ils da S-chanf han ultra da quai approvà cun 170 cunter 15 vuschs in credit da 4,1 milliuns francs per in'emprima etappa da sanar il provediment d'aua. Tranter auter vegn renovà la tschiffada a Murtiröl per in nov reservuar a Bügls.
Domat
La vischnanca da Domat ha approvà cun gronda maioritad da prest 92% la revisiun parziala da la planisaziun locala. Total han vuschà 1’856 persunas, da quai han 1’707 mess en in Gea. Concret vai per la deponia per terra e glitta, la «Deponia Plarenga». Quella è necessaria per deponer il material da la bova, ch’è vegnida giu il 2013 tranter Domat e Cuira.
Sumvitg
Flurin Berther è vegnì elegì cun 357 vuschs sco suprastant communal. El ha fatg la cursa cunter Samuel Decurtins che ha survegnì 86 vuschs. En l'emprim scrutini la fin da november n'avevi dà nagins candidats uffizials, uschia che nagin aveva fatg avunda vuschs.
Fläsch
A Fläsch han gì lieu elecziuns communalas: Ils votants e las votantas han confermà en uffizi il president da fin qua René Pahud. – Daniel Brunnschweiler e Jürg Vinzens èn vegnids reelegids sco suprastants communals. Da nov fa er part Michael Lampert da la suprastanza.
Vaz sut
78,6% dals votants e las votantas da Vaz Sut han ditg Gea al credit per il project da meglieraziun. Quel cumpiglia ina renovaziun da las vias da transport e da guaud. Ultra da quai vul la vischnanca separar vias da viandar da las vias da transport. L'entir project custa var 17 milliuns francs, 11 milliuns surpiglian Confederaziun e chantun.
Churwalden
Ils circuls electorals restan a Churwalden. Malgrà che 68% dals votants e las votantas da l'entira vischnanca han ditg Gea a l'iniziativa che vuleva abolir quels. La raschun per il Na è che la fracziun da Parpan ha refusà l'iniziativa. Per in Gea avessan tut las trais fracziuns Churwalden, Malix e Parpan stuì approvar l'iniziativa. Er en futur elegia uschia vinavant mintga circul separadamain ses represchentants en suprastanza, cussegl da scola e cumissiun da gestiun. Ils circuls electorals pon uss vegnir stritgads ord la concessiun.
Vaz
Cun ina gronda maioritad da 96,7% han ils votants e las votantas da Vaz acceptà il contract. per pudair nizzegiar las funtaunas d’aua da la regiun Sanaspans. Il contract tranter las vischnancas Vaz e Lantsch vegn prolungà fin l'onn 2061. Sch’il contract vegn approvà dad omaduas varts, duai dar in project per renovar las lingias d’aua.
Lantsch
Ils da Lantsch han elegì dus novs commember per la suprastanza communala. Fabian Simeon è vegnì elegì cun 93 vuschs ed Armon Margreth cun 79 vuschs – quai tar in pli absolut da 48 vuschs. La raschun per l'elecziun è, che duas persunas èn sa retratgas per immediat da la suprastanza communala.
Scuol
La fracziun dad Ardez ha ina nova represchentanta en la suprastanza da la vischnanca da Scuol, Seraina Caviezel è elegida cun 572 vuschs. Survegnì vuschs ha era Mario Pozzoli, numnadamain 98. Vuschs per singuls hai dà 79. Seraina Caviezel è elegida per il rest dal temp d’uffizi, che va a fin la fin dal 2022. Il suprastant actual, Reto Barbüda, na dastga betg pli far part a la suprastanza, perquai ch’el è vegnì elegì sco impiegà da vischnanca.
Tumleastga
La vischnanca introducescha definitivamain la lavur sociala en scola. 73% dals votants e las votantas han approvà quest project da votaziun. Ils ultims trais onns hai dà in project da pilot cun la Casa Depuoz. Questa collavuraziun duai uss vegnir fixada definitivamain cun in pensum da 45%.
Grüsch
La vischnanca da Grüsch na vul betg sa participar al Parc da natira Reticon. 63,8% dals votants e las votantas han ditg Na a quest project.
Schiers
Schiers ha refusà cun ina maioritad da 58% la participaziun al Parc da natira Reticon.
Seewis
La vischnanca da Seewis ha refusà cun 53% da las vuschs la participaziun al Parc da natira Reticon.
Conters
Ils votants e las votantas da Conters han refusà cun 66,2% da las vuschs da participar al Parc da natira Reticon.
Survista da vischnancas Elecziuns, votaziuns e revisiuns
Intginas vischnancas han elegì oz lur gremis communals ed autras han decis davart divers projects communals sco per exempel in parc natiral internaziunal. Qua datti ina survista dals resultats.
RTR votaziuns 2021


text:
Draussen TGG/GTG/JTG - Junges Theater Graubünden
Lingua:
tudestg, tudestg svizzer
Durada: 60 Minutas
lieu d’occurrenza: Alte Reithalle, Aarau
«Sche jau pens da sortir da mia vita actuala, da far tut insatge auter, pens jau vi dal sistem, vi d'ina norma, vi d'insatge ch'è dà avant, vi da reglas, e sche jau guntgesch las reglas, rump las reglas, rump las normas, ma liberesch da las normas, sche jau ma liberesch dal sistem, da quest sistem stabel, fix, lura na vi jau betg esser tuttina sco ils auters, jau vi esser mamezza, e sche jau na ma cunfatsch betg cun quest sistem … lura na vi jau betg quest sistem.»
L'entschatta dals onns 2000: ina dunna giuvna cun success vul bandunar sia vita superfiziala. Ella decida da durmir in entir onn cun agid d'in coctail da medicaments e participescha a la vita mo pli da temp en temp en in stadi da mez sien.
L'onn 1845 va in um giuven da buna famiglia a star en ils guauds da Massachusetts. En ina chamona da travs construida sez viva el dus onns a la lunga ina vita ordvart simpla en accord cun la natira.
11 perform:ras tranter 16 e 24 onns sa mettan sin ils chaltgogns da la sortidra e dal sortider. Els fan dumondas davart lur motivs da pruvar ora furmas da viver radicalmain novas e collian quels cun lur fantasias e patratgs da sortir. Ils puncts da partenza per l'autoexperiment sin tribuna furman il tom d'essais «Walden» (1854) ed il roman «Mein Jahr der Ruhe und Entspannung» (2019).
La gruppa
Il Teater Giuven Grischun / Junges Theater Graubünden / Giovane Teatro Grigioni (TGG/JTG/GTG) pussibilitescha als giuvenils en il chantun Grischun da vegnir en contact cun il teater contemporan e porscha differents curs da teater sut direcziun professiunala. Il 2016 ha il TGG survegnì il Premi svizzer da teater.
Credits
- Direcziun dal curs e concept Corina Liechti, Isabelle Zinsmaier
- Tribuna e costum Linda Rothenbühler
- Video Rosa Zimmermann
- Light Celine Keller
- Oeil extérieur Martina Mutzner, Petra Fischer
Da e cun
Sara Bolliger, Sven Bratschi, Anna Maria Cicerone, Tiziano Degen, Elias Leuenberger, Ambra Jil Maissen, Frédéric Panchaud, Finn Reist, Basil Schnellmann, Mara Theus, Rosa Zimmermann
Promovì tras
Kulturförderung Graubünden - Amt für Kultur, Kulturförderung der Stadt Chur, Binelli & Ehrsam Stiftung, Boner Stiftung für Kunst und Kultur, Bündner Verband für Volkstheater, Elisabeth Weber-Stiftung, Ems, Chemie Holding AG, Gemeinde Malans, Genossenschaft Migros Ostschweiz, GKB Beitragfonds, Manawa Foundation, Stiftung Corymbo, Stiftung Dr. M.O. Winterhalter, Stiftung Dr. Valentin Malamoud, Stiftung Kultur im Waldhaus Sils, Stiftung Lienhard-Hunger, Theater Chur, Teatro Sociale Bellinzona, Wilhelm Doerenkamp Stiftung


text:
da sur Marcel Köhle
Egl evangeli da questa dumengia vegnan dus eveniments ord la veta da Jesus raquintai per illustrar la (vera) capientscha dil sabat.
Ell’emprema historia vegn rapportau dall’observaziun dils farisès che han viu co ils giuvnals han entschiet a sdrappar spigias. Ina caussa che s’udess buca per in Gediu che viva conform la lescha! – Mo Jesus intervegn ch’il retg David seigi da sias uras era buca setenius vid la lescha dil sabat. En quei disput less Jesus muossar, ch’il sabat seigi fatgs pil carstgaun e buca il carstgaun pil sabat.
Quella pretensiun da Jesus vegn concretisada el secund raquent, nua ch’el medeghescha in um schirau ella sinagoga e quei il di dil sabat. Per ils farisès ina gronda provocaziun! – Mo cun quella medegaziun muossa Jesus la vera muntada dil sabat sco di da salit, spindrament e salvament. Aschia s’empunescha Jesus vid la tradiziun originala dalla sanctificaziun dil sabat: il sabat duei regurdar vid il salvament ord la sclavaria dall’Egipta e muossar aschia che Diu less il spindrament dil carstgaun.
Mc 2,23–3,6
23Igl ei capitau ch’el ei ius in sabat tras ils ers, e mond per via han ses giuvnals entschiet a sdrappar spigias. 24Ed ils farisès han detg ad el: Mira! Pertgei fan els il sabat da quei ch’ei buca lubiu? 25El ha rispundiu: Veis mai legiu, tgei che David ha fatg, cura ch’el fuva ellas stretgas e veva fom, el e ses cumpogns? 26Co el ei entraus ella casa da Diu, dil temps dil premsacerdot Ebjatar, ed ha magliau ils pauns da presentaziun che negin astga magliar dano ils sacerdots, e co el ha era dau a ses cumpogns?
27Ed el ha detg ad els: II sabat ei fatgs pil carstgaun e buc il carstgaun pil sabat. 28Aschia ei il Fegl dil carstgaun patrun era dil sabat.
1Puspei eis el ius en ina sinagoga, e leu fuva in um cun in maun schirau. 2Ed ei tenevan mirau, schebein el medegheschi quel il sabat, per saver tgisar el. 3El ha detg agl um che veva il maun schirau: Neu cheu enamiez! 4Lu ha el detg ad els: Eis ei lubiu il sabat da far dil bien ni da far dil mal, da salvar ina veta ni da metter a frusta ella? Mo els han cuschiu. 5Lu ha el mirau cun gretta sin els entuorn ed entuorn, cuntristaus pervia da lur direzia da cor, ed ha detg agl um: Stenda ora il maun! EI ha stendiu quel, e siu maun ei staus medegaus. 6Cheu ein ils farisès i giuado ed han immediat teniu cusseida ensemen culs herodians encunter el, co metter a frusta el.


text:
Ingredient per 4 persònn
6 ò 7 òssbus de vitèll dal pes de 250 gramm l’un
60 gramm de butter
1 biccer de vin bianch
La pèll de ½ limon
1 – 2 fes d’aj
Dò foeuj d’èrbasavia,on ramètt d’usmarin e on 30 gramm d’erborin
Broeud vegetal quanto basta
Farina 00
Saa
Pever
Infarina polit i òssbus
In d’ona padèlla bèlla larga fai rosolà in metà butter.
Dagh ona bèlla sbroffada de vin e lassà che l’alcol el vaga via.
Dagh ona giusta regolada de saa e de pever
Quatta la padèlla e lassa coeus cont el foeugh bass e regòrdes, de tant in tant de rivoltai e de giontagh el broeud quand necessari.
Intanta occor preparà la gramolada: tria ben, ben l’aj, l’erborin, l’erbasavia, l’usmarin e la pèll de limon.
On moment prima de servì occor giontà la gramolada a la bagna che gh’è in la padèlla con el tocchèll de butter che gh’era vanzaa.
Bon appetitt!


text:
Skiunzs e skiunzas na ston per gronda part betg pajar bler dapli per cartas da di l'enviern che vegn. Quai mussan retschertgas dal Schurnal regiunal da radio SRF. Las pendicularas na dattan betg - u be per part - vinavant ils custs d'energia pli auts.
Per parts èn ils pretschs per las cartas dal di vegnids fixads gia avant la crisa d'energia e singulas destinaziuns per exempel en l'Engiadin'Ota lavuran cun pretschs dinamics, pia dependents da la dumonda. En las regiuns da Laax, Arosa e Lai restan ils pretschs sco l'onn passà, er la regiun Tavau Claustra na mida betg bler. Ir cun skis en ils territoris da Breil e Sursaissa Mundaun vegn però pli char.
Spargnar energia
Propi gnervusa en cas che la Confederaziun avess da sfurzar da spargnar energia na vegnia la branscha betg. Er sch'els sajan conscients che las pendicularas dovrian blera electricitad saja quai tuttina be 0,5% dal consum da l'entira Svizra. Ins stoppia sa preparar per differents scenaris e restar flexibel sco durant la crisa da corona.
Adattà al tema


text:
La plattafurma istorica per mintgin e mintgina è vegnida fundada l'onn 2017. Uniuns, instituziuns ma era persunas privatas pon publitgar sin nossaistorgia.ch documents, videos ed audios istorics. Dacurt ha la pagina surpassà il cunfin da 10'000 documents. En tut èn gia 575 interessents ed interessentas per l'istorgia commembers. Nossaistorgia.ch cuntegna documents istorics, surtut fotografias or da tuttas regiuns dal chantun Grischun. Las spartas dal turissem, da l'agricultura e da famiglias sajan represchentadas fermamain, di Flavio Huonder.
Las regiuns dominantas sin la pagina èn la Surselva e l’Engiadina Bassa.
Da chattar datti da tuttas sorts, las pli veglias fotografias èn da l'emprim temp ch’i deva apparats da fotografar. Romano Plaz da Savognin è in utilisader activ da quest archiv. El ha gia partì passa 500 documents, il pli èn quai fotografias ch'el, ses perdavants u autras famiglias han tegnì en salv. El retschertga l'istorgia davos las fotografias e las fatschas e parta quai sin la pagina nossaistorgia.ch.
Jau lavur 24 uras, spiertal u mental, simplamain adina vid ina istorgia.
Valitaziun da la pagina
Reto Weiss, archivar da l'archiv dal stadi dal chantun Grischun, vesa la pagina nossaistorgia.ch sco plattafurma nua ch'ins baratta fotografias, in'alternativa a Facebook u Instagram. Per in archiv manchian tar intgins documents datas pli exactas.
Tar las datas èsi impurtant da sa tegnair a las tschintg dumondas tgi, tge, cura, nua, pertge?
Ils documents èn interessants ed uschia vegnan las isanzas e regurdanzas dadas vinavant a las proximas generaziuns.
Jau inditgass la pagina sco forum tematic per glieud che s'interessa per l'istorgia grischuna.
Il futur da l'archiv
Ina pagina communabla da la pagina franzosa (notreHistoire.ch), la pagina taliana (lanostraStoria.ch) e la pagina bilingua rumantsch/tudestg (nossaistorgia.ch) sut il titel «historiaHelvetica.ch» saja tenor il curatur da la pagina en planisaziun.


text:
Il 2020 ha la populaziun svizra bavì en total 240 milliuns liters vin, ha communitgà l'Uffizi federal d'agricultura la gievgia. Quai correspundia ad in ferm regress. Il consum da vin alv è sa reducì per 6,5%, quel da vin cotschen per 5,6%. Sulettamain vin stgimant è vegnì bavì dapli.
Il motiv per quest regress è tenor l'Uffizi federal d'agricultura tranter auter la pandemia da corona - vul dir ils restaurants serrads. Profità da quai han ils detaglists.
Dapli vin svizzer
Creschì è dentant il consum da vins svizzers. concret ha la populaziun bavì 85'000 liters dapli vin alv svizzer e 260'000 liters vin cotschen. La part dal martgà dal vin svizzer è s'augmentada per 2,5% sin 39,%. Igl è gia il quart onn en roda ch'il consum da vin svizzer crescha.
Il consum da vin or dal exteriur è percunter sa reducì per 15,4 milliuns liters. Concret: 9,6 milliuns tar il vin cotschen e 5,8 milliuns tar il vin alv.


text:
2. superiura ad Eastbourne GB
Journey from Surselva to Eastbourne
Duront ina lecziun d’engles avon bien e bein in onn ei l’idea naschida da far in viadi egl exteriur per mirar sche nus vegnessen a frida en ina tiara jastra cun nossas enconuschientschas digl engles. Detg e fatg!
La dumengia vargada essan nus setschentai al plaz aviatic a Turitg suenter ina intensiva e legra jamna en l' Engheltiara. Secapescha selegravan nus era da puspei veser nossas famiglias.
La jamna vargada ei stada per nus scolars e scolaras dalla secunda classa superiura dil Consorzi da scola Sumvitg Trun ina jamna tut speciala. Nus havein astgau passentar ad Eastbourne ina jamna cun intensiv trenament d'engles e quei duront las vacanzas da primavera.
Eastbourne schai el sid dall'Engheltiara alla riva dalla mar ed ei in marcau enconuschents per sias bunas scolas d'emprender engles. Ina da quellas senumna St. Giles International. En quella scola essan nus ed aunc biars auters scolars digl entir mund stai duront in’jamna cun la finamira da slargiar nossas enconuschientschas digl engles. Nus havein astgau habitar en famiglias che prendan si scolars, porschan dimora, solver e tscheina. Entginas famiglias procuravan era per cuort’uriala. Il gentar gudevan nus comunablamein cun ils ulteriurs scolars ella cantina dalla scola. Era quei ei stau per nus in' experientscha extraordinaria. Aschia havein nus empriu d’ enconuscher auters giuvenils. Il suentermiezdi havevan nus temps per autras activitads. In suentermiezdi havein nus cuschinau cookies, in autra gada havein nus visitau Beachy Head. Mo savens mavan nus sper la mar. In mument nunemblideivel ei segiramein stau cu nus havein fatg bogn ella mar, e quei da tutta ferdaglia.
Nus havein mussau e trenau nossas cumpetenzas el mintgadi, seigi cun ir cun bus, cumprar en, dumandar suenter la via ed era cun empustar e magliar spisas nunenconuschentas. Nus essan fetg engrazielvels e cuntents che nies scolast da classa Armon Bearth e la scolasta d’engles Monique Huonder ein s’engaschai cun tgierp ed olma per saver realisar quei project. Naven dalla planisaziun alla realisaziun sco era cun accumpignar nus ein els s'engaschai per nus. Nus essan returnai cun massa novas impressiuns e biaras bunas experientschas.
Thank you very much
Scolars e scolaras dalla secunda classa superiura dil Consorzi Sumvitg Trun
#Eastbourne #2superiura #superiura #Trun #2secundara #2reala


text:
Banjul
Banjul a l'è la capital del Gambia.
Al gh'ha dumà 34.125 abitant (2007) e a l'è la quarta cità del Gambia per pupulaziun.
Geugrafia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Banjul a l'è in sü l'isula Santa Maria (ciamada anca isula Banjul), al sbuch del fiüm Gambia in de l'Ucean Atlantich.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Banjul l'aveven fundaa i ingles in del 1816, cunt el nom de Bathurst.
In del 1973 l'ha müdà el sò nòm in Banjul.
Cità gemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Banjul a l'è gemelaa cun:


text:
Emiraa Arab Ünii
I'Emiraa Arab Ünì a hinn un paes de l'Asia.
A hinn tacaa a l'Oman, al Qatar e a l'Arabia Saudita. El Gulf Persegh e'l Gulf de l'Oman bagnen i sò cost.
La capital a l'è Abu Dhabi.
I gh'hann una süperfiss de 82.880 km² e una pupulaziun de pressapoch 3.500.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
I Emiraa Arab Ünì (nom ufizial: الإمارات العربية المتحدة, Dawlat Al-Imarat Al-'Arabiyya Al-Muttahida) a hinn una federaziun furmada de 7 emiraa: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah e Umm al-Quwain.
El president de la federaziun a l'è, del 2004, Khalifa bin Zayed Al Nahayan, emir d'Abu Dhabi.
El prim ministr a l'è el Mohammed bin Rashid Al Maktoum (del 2006).
I fan part del Cunsili de cuuperaziun del Gulf.


text:
Stac federei de la Germania
La Germania, coche republica federela, ie metuda adum da 16 stac federei (tudësch: Bundesländer o mé Länder). Chisc ie stai metui su tl ovest tl 1949 cun la creazion de la Republica Federela Tudëscia, y chëi tl est ie stai metui su tl 1990 do la reunificazion tudëscia.
A trëi de chisc stac ti vëniel dit Stadtstaaten (zità-stat), ajache si spersa cuer mé chëla de na zità. Chisch ie Bremen, Hamburg y Berlin. L majer stat per spersa ie l Paiern, l majer per populazion ie l Nordrhein-Westfalen.


text:
Neues aus dem kleinsten Spital der Schweiz
Partenza illa vita professiunala
Ils giarsuns dal Center da sandà Val Müstair han persvas cun lur prestaziuns pro'ls examens finals. Nomnadamaing sun quai (da dretta a schnestra)
- Gebre Samuel, sco pratiker da mantegnimaint dal menaschi
- Malgiaritta Livia, sco assistenta dal meidi
- Pereira Susana, sco assistenta da sandà e social
- Stupan Luca, sco impiegà da commerzi
Nus tuots gratulain cordialmaing pel grond success. Bravo!
Il Center da sandà Val Müstair ha d’incuort gnü la pussibiltà, da preschantar las lavuors i’l CSVM ad üna gronda quantità da lectuors (ediziun 2.5 milliuns exemplars). Ils signurs Reto E. Wild ed il fotograf Samuel Trumpy han fat la visita ed accumpognà a nus dürant ün di. Landroura es dvantada üna reportascha da tschinch paginas.
A signur Reto E. Wild nun esa be reuschi da descriver nos punct da vista sur dal CSVM, dimpersè eir da laschar gnir a pled al schef da l’Uffizi da sandà dal Grischun, sar dr. Rudolf Leuthold. La zuond positiva posiziun da sar dr. Rudolf Leuthold sur dal CSVM ans fa grond plaschair e nus lain quatras gugent preschantar quella.
Center da sandà Val Müstair ha pudü retschaiver il „Strategy Award“
Il Center da sandà Val Müstair es gnü onurà per las grondas fadias i’l provedimaint da la sandà cul premi „Strategy Award“. Üna giuria da 135 persunas da cader sül sectur da sandà svizzer ha surdat il premi a chaschun da l‘occurrenza „Strategy Circle“ da la sandà a Pfäffikon als 11 da marz 2015.
Al „Strategy circle“ s’inscuntran dürant duos dis persunas da cader d’ospidals svizzers ed oters partenaris importants ad üna occurrenza cun discussiuns sur da sfidas e tendenzas i‘l sectur da la sandà. L’occurrenza da quist on ha gnü lö als 10 ed 11 da marz 2015 a Pfäffikon SZ.
Onurada es gnüda duonna Judith Fasser, CEO dal Center da sandà Val Müstair. Ella es gnüda onurada rimplazzond eir las otras instituziuns pitschnas sül sectur da la sandà in Svizra. Tuottas as sfadian permanentamaing cunter la mancanza da persunal qualifichà per pudair spordscher als abitants e turists in regiuns periferas ün bun provedimaint da sandà. Al Center da sandà Val Müstair esa reuschi cun success da realisar i’l rom da la medicina integrada, ün provedimaint cun differents servezzans da sandà suot ün tet.
La buna collavuraziun tanter ils secturs pratcha, ospidal, chasa da chüra, spitex e l’integraziun da sportas supplementaras sco la fisioterapia pussibilteschan als pazchaints üna chüra sainza interrupziun e na cumplichada. Quist es be pussibel grazcha ad üna incletta da qualità unifichada. Implü esa reuschi al Center da sandà da spordscher e mantegner bunas plazzas da lavur in differentas spartas eir sur cunfin. Cul premi „Strategy Award“ vegnan onuradas las fadias dal Center da sandà Val Müstair per üna strategia da sandà orientada vers l’avegnir.
Model directiv concernent il provedimaint da la sandà i’l chantun Grischun es uossa eir visualisà
Leitbild zur Organisation der Gesundheitsversorgung im Kanton nun auch visualisiert
Il departamaint da güstia, sgürezza e sandà ha fixà sias ideas in ün model directiv chi descriva co cha las structuras dal provoedimaint da la sandà da nos chantun ston gnir concepidas per cha’l Grischun dispona eir in avegnir d’ün sistem da sandà chi resguarda tuot las regiuns e chi’d es economicamaing supportabel.
Wir suchen per 1. September oder nach Vereinbarung einen/eine Rettungsfahrer/in.
Siehe unter: Jobs
Actual
Infuormaziuns
SQS Zertifiziert
Wir haben unser ganzes
Gesundheitszentrum nach
den strengen Richtlinien
der ISO-Norm 9001:2015
zertifizieren lassen.


text:
Vinsaj
Vinzaj (nom ufizial in italian: Vinzaglio) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 582 abitàncc (dàto del Desember 2013[1]), cunt ona superfis de 15,5 km² e ona densità de popolaziun de 38 ab./km².
El paes el se tröva in sü la riva mancina del fiüm Sesia, al cunfin di pruvincc de Pavia (Cunfienza e Palester) e de Vercej (El Burgh, Vercej). L'è quas un'exclave de la pruvincia nuvaresa, tantu che per rivàgh bisogna surtìn.
In del 1859 a Vinzaj la gh'è stada una bataja de la segunda guera de indipendenza, in d'un möd cumpagn a quel de la püssee famusa Bataja de Palester.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vinsaj l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
da Marcel Köhle
Suenter che Jesus ha lavau ils peis a ses giuvnals, annunzia el che l’ura dalla passiun vegn era ad esser l’ura dalla glorificaziun. Sch’el tschontscha dalla glorificaziun, lu manegia el quella «experientscha» nua che la preschientscha da Diu vegn veseivla.
Ual egl evangeli dad oz di Niessegner che quella experientscha vegn «veseivla» e «palpabla» el niev camondament ch’el dat a ses giuvnals: «Carezei in l’auter.» – La carezia vegn d’ina vart veseivla ella relaziun denter Diu e siu Fegl, mo dall’autra vart era en nossas relaziuns. Sche nus vivin quella carezia, aschia igl evangeli, lu daventein nus perdetgas e giuvnals da Niessegner.
Aschia daventa igl evangeli dad oz danovamein in impuls per nies mintgadi! – Vivin nus quei camondament? Nua realisein nus quella carezia en nies mintgadi? Ein nossas cuminonzas cristiana propi perdetgas da quella carezia?
Gn 13,31–35
31Suenter che Judas ei staus giuado, ha Jesus detg: Ussa ei il Fegl dil carstgaun glorificaus, e Dieus ei glorificaus en el. 32Sche Dieus ei glorificaus en el, vegn Dieus era a glorificar el en sesez, ed el vegn a glorificar el beingleiti. 33Mes affons, mo aunc cuort temps sun jeu cun vus. Vus vegnis ad encurir mei, mo quei che jeu hai detg als Gedius, quei ditgel jeu ussa era a vus: Nua che jeu mon, saveis vus buca vegnir. 34In niev camondament dun jeu a vus: Carezei in l’auter; sco jeu hai carezau vus, aschia dueis era vus carezar in l’auter. 35Cheutras vegnan tuts a vegnir pertscharts che vus essas mes giuvnals, sche vus veis carezia in per l’auter.


text:
115
Aveniment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- El ven eleggiuu papa el Sist I
- Rivòlta in Britannia: el ven massacraa el còrp de guardia roman a York.
- Terremòtt ad Apamea e Antiòchia, in Siria.
- El Luci Quiee, governador de la Palestina, el scomincia ona repression brutal per mantegnì el contròll e la pas in la region.
- Revòlt giudee a Cirene, Lissandria d'Egitt, a Ciper e in Mesopotamia.
Nassid[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Salvi Giulian, politich roman
Necrològi[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Papa Lissander I (n. 80)
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Modell:Calendari00


text:
Las pendicularas en l'Engiadin'Ota han tratg bilantscha da lur nova purschida dals pretschs dinamics – il «Snow-Deal».
Famiglias profiteschan ...
Las analisas conferman che surtut famiglias han profità. Quellas reservan a temp lur vacanzas, en in temp nua ch'ils pretschs èn stads bass.
In exempel: Ina famiglia cun 3 uffants ha reservà ils 29 schaner per 6 dis (18 – 23 favrer). Cun il model Snow-Deal pajan els 772,40 francs. L'onn passà avess la medema purschida custà 965 francs.
... skiunzs spontans pateschan
Il skiunz spontan ch'è ì cun ils skis ils ultims dis da december ha pajà 105 francs per in di sin la pista. Las pendicularas ed era la destinaziun turistica han survegnì differentas reclamaziuns.
In exempel: Ina persuna singula che riva a la cassa ha pajà ils 29 december 105 francs per ina carta dal di. Avess ella reservà il settember online, avess ella pajà 72 francs. L'onn passà avess ella pajà per la medema purschida 82 francs.
Omadus, saja quai Markus Meili il maina gestiun da Engadin St. Moritz Mountains SA sco era Gerhard Walter il CEO da Engadin St. Moritz Tourismus SA en persvas dal nov sistem cun pretschs flexibels.
Las reclamaziuns vulan els prender serius. La communicaziun duai daventar pli intensiva, saja quai en Svizra u en il pajais esters. Uschia che mintgin è infurmà e po reservar las vacanzas a temp.
Ina survista da «Snow-Deal»
- 53% dals giasts ch'han reservà ina carta da skis per plirs dis han pustà quella online e profità da «Snow-Deal».
- In terz da tut las cartas insumma (cartas da di e da plirs dis) vegn oz reservà online.
- Cun il «Snow-Deal» van ils giasts in di dapli sin pista (empè da 5 nov 6 dis)
- Sulettamain 11% han reservà online ina carta dad in u mez di. La maioritad va anc adina a la cassa. Il pretsch en media e causa a quai in zichel pli aut cumpareglià cun l'onn passà.
RR actualitad 17:00


text:
La regenza ha dà glisch verda per ina schliaziun transitorica dals posts da la polizia en l'Engiadin'Ota. Il chantun prenda en locaziun localitads en la surbajegiada «Porta Samedan» fin ch’il center administrativ regiunal a la staziun da Samedan stettia a disposiziun.
Quai na vegnia però betg ad esser il cas avant il 2030, scriva la regenza. Senza realisar ina schliaziun transitorica fiss il chantun stà sfurzà da renovar cun investiziuns considerablas ils indrizs existents. La Polizia chantunala po retrair las localitads en la surbajegiada «Porta Samedan» probablamain l’entschatta da l’auter mars.
Cun questa midada survegnia il persunal dal post da polizia Engiadin'Ota-Bregaglia cundiziuns optimalas per lavurar efficient. La finamira saja dentant anc adina, da realisar il center administrativ regiunal a Samedan uschè spert sco pussaivel.


text:
Tar la populaziun vulnerabla avev'el quintà cun ina rata da vaccinaziun da 75% e tar il rest da la populaziun cun radund 60%. Questas finamiras duain vegnir cuntanschidas. Cun 80% tar las gruppas da ristg, hajan ins schizunt surpassà la finamira.
Berset quinta che la gronda part da la populaziun saja vaccinada l'entschatta avust. Per questa fin d'emna ha el plinavant annunzià in milliun dosas supplementaras.
Cifras da corona sa sbassan
En Svizra sa sbassan las cifras da corona. Per la segunda giada en fila annunzia l'Uffizi federal per sanadad, damain che 1'000 infecziuns novas. Quai èn uschè paucas, sco dapi l'october betg pli.
Cuntrari guarda quai ora en il chantun Appenzell Dadens, nua che las cifras èn proporziunalmain bler pli autas, cumpareglià cun il rest da la Svizra. Ils davos dis hai dà en tut 60 enfin 100 novs cas. Per cumparegliar: Il Grischun ha annunzià mesemna 7 e gievgia 24 novs cas. L'Appenzell Dadens ha bun 16'000 abitantas ed abitants, fertant ch'il Grischun ha prest 200'000.
Il vice-medi chantunal da l'Appenzell Dadens, Markus Schmidli, declera ch'igl haja dà sur Tschuncaisma blers champs d'uffants. Quai sajan stads hotspots:
Tenor il chantun n'han els betg prendì mesiras spezialas, ma pliras scolaras e scolars sajan en quarantina.