text:
Cadruvi 7
7158 Waltensburg/Vuorz
E-Mail: info@waltensburger-meister.ch
Tel.: 081 936 2200, 079 136 3532
Cheramica egl Arcun da tradiziun Vuorz en CERAMICA CH
Andreas Heege, 2021
A Vuorz dat la Casa Cadruvi (baghegiada 1580) albiert, ton ad ina exposiziun dils renomai frescos dil meister da Waltensburg ord la baselgia vischinonta, sco era ad ina collecziun cultural-historica (Arcun da tradiziun Vuorz) d’utensils da diever ord la regiun, oravontut ord il 19avel tschentaner.
La collecziun cun rauba dalla patria ei sefatga ils onns 1960 sin iniziativa dil plevon Martin Cavegn. El ha organsiau in’exposiziun cun rauba veglia da Vuorz ed ha aschia saviu arver ils egls alla populaziun indigena per la valeta historica da quellas caussas. L’exposiziun ha menau alla fundaziun dil museum dil vitg. La finamira ei stada quella da frenar ed impedir la vendita da mobilias, uaffens ed utensils dil mintgadi a marcadonts d’ordvart. Il museum duei enrihir il vitg ed esser ina part dalla historia dil vitg. En emprema lingia ei vegniu priu a tscheins duas stanzas ella anteriura casa da dertgira. Igl onn 1985 suonda la dislocaziun el liug dad oz, numnadamein ella habitaziun suten dalla Casa Cadruvi. Quellas stanzas metta la vischnaunca a disposiziun al museum. Igl onn 2012 ei la surfatscha d’exponer digl Arcun da tradiziun vegnida redimensiunada muort l’avertura dil “Museum dil meister da Waltensburg”. Da niev mida l’exposiziun regularmein sia cumparsa en favur da metter igl accent sin exposiziuns specialas. Fin ussa han giu liug tochen oz suandontas exposiziuns: victualias e lur producziun egl ambient puril, la scola populara a Vuorz e davart la viva tradiziun dalla historia dils maletgs dil meister da Waltensburg. Il museum vegn purtaus dalla vischnaunca Breil/Brigels e tgiraus dad ina cumissiun che vegn eligida dalla suprastonza communala.
Sco museum dil vitg rimna igl Arcun da tradiziun cun prioritad objects da Vuorz e da sia vischinonza maneivla, quei vul dir objects fabricai el vitg ni ch’ein leu vegni duvrai. Ultra da quei vegnan objects rimnai ch’ein en possess da persunas, famiglias ed instituziuns stadas domiciliadas el vitg ni objects d’ordvart che stattan en relaziun cul vitg, per semeglia entras persunas ch’ein emigradas. La relaziun tiel vitg sto esser documentada.
Sin fundament dils accents da rimnar sesanflan leu ella collecziun naturalmein era objects da cheramica. Quels ein integrai fetg bein ella totalitad dall’ulteriura tradiziun museala dil Grischun. Aschia dat ei mo pintgas surpresas. Ei setracta dalla summa da 63 tocs: 2 miola, 25 tiaracotga, 22 terraglia (Steingut), 1 rauba da crap (Steinzeug) e 13 porcellana.
Il pli vegl toc dalla collecziun, in pign vischi cun enamiez l’inscripziun plitost superficiala IHS ed en colur blaua, deriva carteivel dall’Italia dil Nord ed ei vegnius fabricaus ella secunda mesadad dil 18avel tschentaner. La realitad ch’ei setracta d’ina scadiala, sco era la decoraziun cun IHS, ein per faienzas/miolas talianas el Grischun fetg tipicas.
Tiel secund object da faienza/miola setracta ei d’ina fuorma directiva dall’emprema mesadad dil 19avel tschentaner, in taglier cun in ur da squamas. Carteivel ei quel naschius a Kilchberg-Schooren al Lag da Turitg. Denton fabricavan era autras manufacturas da miola el sid dalla Tiaratudestga (p.ex. Durlach a Baden) fetg semeglionts tagliors e decors, ton che l’attribuziun resta empau malsegira.
Tier la rauba da tiaracotga sesanflan era las gruppas usitadas e fetg derasadas el Grischun. D’ina vart setracta ei da cheramicas digl art da Heimberg cun decor dil tgiern da dessignar ch’ein vegnidas fabricadas ella regiun Berneck, S. Gagl, ella secunda mesadad dil 19avel tschentaner e dall’entschatta dil 20avel tschentaner. Il pli savens setracta ei da vischala e plattas cun in ur git, da terrinas sco era da ruogs da latg, che vegnan era avon cun tgierp colurau sin basa dad engoba.
Da far resortir ei in bi e pign ruoghet da te. Tenor sia fuorma sa el derivar directamein da Heimberg-Steffisburg el cantun Berna. Ei dat denton actualmein negin segir mussament da hanletg sin quella distanza.
La cheramica dil Lag da Genevra ei representada cun siu tipic vischi da manetscha ch’ei decoraus cun ina sempla tulipana.
Ord il territori dil sid dalla Tiaratudestga, carteivel dalla regiun Augsburg, deriva rauba da tiaracotga tipica, che sa vegnir attribuida al 19avel tschentaner. Ella porta u ina glasura melna ni mangan-nera e savens in decor sprizzau verd. Avon maun ein tipicas fuormas: ruog da caffè e vischi da cuschinar cun manetschas sigl ur.
Bein representada ei era la vischala da glasura da mangan dil 19avel tschentaner en differentas qualitads. Quei muossa claramein, che sper ils menaschis da producziun a Kilchberg-Schooren, deva ei ulteriurs menaschis che furnevan rauba per la fiera. Avon maun ein ruogs ventrus, ruogs da caffè cun venters da péra, tagliors cun urs da relief, plattas ovalas e terrinas.
A partir dil 19avel tschentaner anfl’ins silla fiera en Svizra era vischala brina cun sia glasura caracteristica, l’aschinumnada glasura d’arschella senza plum. Ils producents ein enconuschents ed ein d’anflar ella anteriura Germania, oravontut en Schlesia. Avon maun ein dus tipics vischals da manetschas e cun funs plat (vischals da latg).
Ina pli giuvna gruppa da cheramica, ch’ein d’attribuir dil stil anora als onns 1930 tochen 1950, fuorman scadiolas ed in vischi da manetscha cun in tipic funs dad engoba rosa-besch e cun decors da schablona sprizzai cun pistola. Quella gruppa ei representada fetg bein en numerus museums grischuns. En negin cass ein marcas documentadas, aschia che l’exacta derivonza (producziun en Svizra ni Germania?) ei actualmein nunenconuschenta.
Rauba da crap (Steinzeug) ei mo representada cun in vischi da manetscha dubla „Westerwälder Art“. El 19avel e 20 avel tschentaner ei quei l’ordinaria fuorma da rauba da crap en Svizra. Ella veva d‘ademplir la funcziun da provisiun (vischals da provisiun, vischals da pieun, vischals da marmelada e vischals da crut asch).
La terraglia (Steingut) ei representada cun differentas fuormas funcziunalas ord il sectur dalla vischala da caffè e cheramica da higiena. Numerus tocs cun decor stampau en blau e ner laian claramein attribuir alla manufactura da Johannes Scheller a Kilchberg-Schooren al Lag da Turitg.
Plinavon ein in taglier da Homberg (Baden-Württemberg) ed ina scadiola cun taglier dalla firma Utzschneider & Co a Saargemünd avon maun. Da quella firma deriva era in vast servis cun muster da stampar tgietschen „EPINE“. Era in vischi da selavar ed in naschier derivan ord la medema gronda fabrica. Da Mettlach deriva mo in vischi da Villeroy&Boch.
Ord la rama crodan in taglier ed in ruoghet da latg. Quel ei coluraus cun pliras colurs, ornaus cun reliefs e decoraus cun ina manetscha da pareta d’irom tarlischont ed ei vegnius producius denter 1840 e 1850 a Staffordshire.
La porcellana fuorma ina gronda e variabla gruppa. Ei setracta d’ina vasa da tgamin ord la Boemia ni Sachsen (Manufactura Christian Fischer, Zwickau ni Pirkenhammer), in cup senza indicaziun da marca „Zum Andenken“, forsa in schenghetg dil padrin ed ulteriuras cheramicas da regurdientscha ni natalezi (Seria da tschun scadiolas e tagliors-scadiola cun glasura e decor stampau da Carl Tielsch, Waldenburg-Altwasser, oz Stary Zdrój, Tiaratudestga/Pologna, Schlesia, oz Woiwodschaft Schlesia Bassa).
Ina vasetta cun la vesta dalla baselgia dad Vuorz s’auda tiegl ornament turistic. Ord rama da quella collecziun croda ina scadiola da te japanesa cun taglier ord l’emprema mesadad dil 20avel tschentaner cun motivs da grus.
Dus craps da zulprins ord porcellana massiva, in ei aunc vegnius producius 1952 a Langenthal, cantun Berna, siaran giu la collecziun.
Engraziament
La Fundaziun cheramica engrazia a Guido Dietrich, cumissiun museum Vuorz, pil cordial ed activ sustegn tier las lavurs d’inventarisaziun e per las informaziuns davart la historia dil museum e dils objects.
Translaziun Tarcisi Hendry
Bibliografia:
Jenny 1987
Georg Jenny, Dorfmuseum „Arcun da Tradiziun“ in Waltensburg/Vuorz, in: Terra Grischuna, 1987, Heft 3, 59-61.


c: text/html

text:
Suenter la scuverta da la fora d'ozon aveva la communitad internaziunala decis il 1987 da scumandar l'FCKW. Sinaquai ha l'FKW remplazzà il «killer d'ozon» en frestgeras, indrizs da climatisaziun u vapurisaders.
Betg nuschaivel è l'FKW però sulet per l'ozon dentant betg per il clima. Tschertas colliaziuns dal gas pon stgaudar il clima milli giadas pli fitg ch'il gas da serra CO2. Tenor la cunvegna duai il diever dal gas FKW vegnir rducì fin l'onn 2036 per 85%. La Svizra e l'UE han gia limità il diever da FKW.
RR novitads 09:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il HCD ha pers la partida ordaifer cunter Fribourg-Gottéron cun 6:7 suenter prolungaziun. 23 secundas avant la fin dal temp regular ha Julien Sprunger egualisà tar il 6:6 e 5 minutas pli tard ha Viktor Stalberg era anc segirà il segund punct per Fribourg.
Pir duas giadas han il club da hockey da Tavau e Fribourg-Gottéron giugà in cunter l'auter questa stagiun. L'entschatta december ha il HCD pers a chasa cun 2:5 cunter l'actual terz da la tabella.
Ils resultads da las ulteriuras partidas:
- Ambri - Genevra 2:0
- Bienna - SCL Tigers 4 :0
- Zug - Lakers 3:1
- ZSC Lions - Lugano 2:1.
Zug resta a la testa da la tabella cun 57 puncts ed in avantatg da 8 puncts sin ils ZSC Lions. Tavau resta sin plazza 7 cun 31 puncts.


text:
Alvernia-Roden-Alp
L'Alvernia-Ròden-Alp (Frances: Auvergne-Rhône-Alpes; Occitan: Auvèrnhe Ròse Aups; Arpitàn: Ôvèrgne-Rôno-Ârpes) l'è vuna dij 13 region de la Francia. La popolazion total de la region l'è de 7.757.595 abitànt (dato del 2013) distribuii in su 'n d'on area de 69.711 km², per ona densità de 111 ab./km². El sò capploeugh l'è Lion, che l'è anca el comun pussee grand. Alter citaa important hinn Saint-Étienne, Grenoble, Villeurbanne, Clermont-Ferrand e Valence. L'è vuna dij region pussee ricch de l'Euròpa, insema cont la Lombardia, el Baden-Württemberg e la Catalògna.
Geografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'Alvernia-Ròden-Alp el confina cont i region de Provenza-Alp-Còsta Azura, Lingoadòca-Rossejon-Midi-Pyrénées, la Borgògna-Franca Contea, la Noeuva-Aquitania, el Canton Ginevra, el Canton Vaud, el Canton Vales, la Val d'Aòsta e'l Piemont. L'è traversaa del fiumm Ròden traj montagn che gh'hinn dent el gh'è anca el Mont Bianch, la montagna pussee òlta de tuta l'Europa.
El Ròden-Alp el gh'hà vòtt departement:
- Ain, con capploeugh Bourg-en-Bresse
- Allier, con capploeugh Moulins
- Ardèche, con capploeugh Privas
- Cantal, con capploeugh Aurillac
- Drôme, con capploeugh Valence
- Isère, con capploeugh Grenoble
- Lòira, con capploeugh Saint-Étienne
- Haute-Loire, con capploeugh Le Puy-en-Velay
- Puy-de-Dôme, con capploeugh Clermont-Ferrand
- Ròdan, con capploeugh Lion (Patrimòni Mondial de l'UNESCO)
- Savòja, con capploeugh Chambéry, giamò capital del Ducaa de Savòja
- Alta Savòja, con capploeugh Annecy


text:
Quai vul dir ch’il pievel dastga votar davart 8 pretensiuns ch'èn vegnidas valitadas sco valaivlas aifer "l'iniziativa per ina chatscha etica che sa cumporta cun la natira". La votaziun ha probabel lieu il matg 2017.
8 pretensiuns valaivlas
- Scumond da traplas per pigliar animals
- Scumond da sajettar utschels
- Pausa d'enviern a partir da l'emprim da november - cun excepziun dal tschierv
- En la cumissiun da chatscha ston esser represchentads a moda paritetica ils protecturs d'animals/chatschaders sco era nun-chatschaders
- Limita d'alcohol analog a la lescha davart il traffic sin via
- Controlla da l'abilitad dad ir a chatscha ed obligaziun da sajettar en l'arma, e be pli duvrar muniziun senza plum
- Scumond per uffants sut 12 onns d'accumpagnar chatschaders
- Tar donns extraordinaris en il guaud dastga la guardia-chatscha be sajettar animals sche tut las autras mesiras n'han betg purtà l'effect giavischà
La regenza ed il cussegl grond proponan dentant a la populaziun da refusar tut quests puncts.
3 pretensiuns nun-valaivlas
Perquai ch'ellas cuntrafan al dretg federal ha il cussegl grond valità 3 puncts ord "l'iniziativa per ina chatscha etica che sa cumporta cun la natira" sco nun-valaivels:
- Proteger en general vatgas-tschierv e chauras-chavriel che portan ed han pitschens
- Pausa d'enviern a partir da l'emprim da november - quai che pertutga il tschierv
- En l'uffizi da chatscha e pestga ston esser represchentads a moda paritetica ils protecturs d'animals/chatschaders sco era nun-chatschaders
L’inizianta Marion Theus n’è betg surstada da la decisiun dal cussegl grond. Sco ella ha ditg sin dumonda stoppia il comité ussa decider co proceder vinavant. Quai dependia era da l’iniziativa per abolir la chatscha supplementara – ch’è actualmain pendenta tar la dretgira a Losanna.
RR novitads 16:00/18:00


text:
Giurdania
La Giurdania (الأردنّ in arab) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a la Siria, a l'Israel, a l'Arabia Saudita, a l'Irak e a la Palestina. El Mar Russ (Gulf d'Aqaba) al bagna i sò cost.
La capital a l'è Amman.
Al gh'ha una süperfiss de 92.342 km² e una pupulaziun de pressapoch 5.350.000 abitant.
Urganizaziun pulitigaModifega
La Giurdania (nom ufizial: المملكة الأردنية الهاشمية, Al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-Hāšimiyyah = Regn Hashemita de la Giurdania) a l'è un regn.
El rè a l'è Abdullah II (del 1999).
El prim minister a l'è el Bisher Al-Khasawneh]] (del 2020).


text:
Papa Lissander II
El Papa Lissander II (nassud Anselmo de Bagg, Bagg, 1010/1015, Roma, 21 de avril 1073) a l'è stad el Papa quell de 156 de la Gesa Catolega, del 1061 a la soa mort. Prima de vesser elegiud Papa l'era stad vescov de Lucca, roeul poeu ereditad del nevod Anselmo de Lucca.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikisource el gh'ha dent una pagina dedicada a papa Alessandro II
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su papa Alessandro II
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su papa Alessandro II


text:
Decleraziun davart la protecziun da datas
Pro Infirmis sa legra da Vossa visita sin nossa pagina-web e da Voss interess per nossa organisaziun. Questa decleraziun davart la protecziun da datas infurmescha las visitadras ed ils visitaders da la pagina-web da Pro Infirmis a moda transparenta davart la procuraziun da datas persunalas, davart l'intent da l'elavuraziun da quellas e davart lur analisa.
Cun acceder a questa pagina-web ed a las colliaziuns sin quella As declerais Vus d'esser d'accord che Vossas infurmaziuns vegnan rimnadas ed utilisadas tenor descripziun en questa decleraziun davart la protecziun da datas. Vus acceptais en pli che questa decleraziun davart la protecziun da datas po vegnir surlavurada en tscherts intervals tenor noss bainappreziar e senza notificaziun precedenta. I vala la decleraziun davart la protecziun da datas mintgamai vertenta il mument che Vus consultais questa pagina-web. Vossas infurmaziuns persunalas vegnin nus però a tractar da tut temp en accord cun la versiun da la decleraziun davart la protecziun da datas che era en vigur il mument che questas infurmaziuns èn vegnidas rimnadas.
Per Pro Infirmis è la protecziun da Vossa sfera privata da gronda impurtanza ed ella utilisescha Vossas datas persunalas tenor la legislaziun davart la protecziun da datas vertenta per l'Europa e per la Svizra.
Rimnada ed elavuraziun da datas persunalas
Cun la visita da questa pagina-web vegnan arcunadas automaticamain datas en datotecas da protocol per in temp da maximalmain dudesch mais (vesair era „Cookies“ e „Plugins socials“).
En spezial cumpiglia quai Vossa adressa IP resp. l'adressa IP da Voss provedider da servetschs d'internet, la pagina-web d'access (da la quala Vus essas vegnì sin nossa pagina-web), il tip da navigatur, il sistem operativ e la plattafurma, paginas consultadas sin www.proinfirmis.ch, www.eurokey.ch, www.bildungsklub.ch e www.bueroleichtesprache.ch, temps d'access e data (en il sequent «datas da colliaziun»). Questas datas da colliaziun duain mussar co che las utilisadras ed ils utilisaders fan diever da questa pagina-web; ellas vegnan evaluadas per intents statistics (analisa da la rait – vesair sutvart) ed utilisadas per mesiras internas per meglierar la segirezza e la qualitad.
Cura che Vus As registrais en portals online, emplenis enquistas, As annunziais per newsletters u interagis en in'autra moda sin nossa pagina-web, transmettais Vus a nus infurmaziuns davart Vossa persuna sco p.ex. il num, l'adressa, l'adressa dad e-mail („datas da cuntegn“). Cun la transmissiun essas Vus d'accord che Vossas datas persunalas dastgan vegnir arcunadas, elavuradas ed utilisadas per intents da marketing e per l'intent inditgà da la relevaziun.
Newsletter
Sin nossa pagina-web proinfirmis.ch pon ins abunar newsletters. Las datas inditgadas cun abunar ina newsletter vegnan utilisadas sulettamain per spedir la newsletter, tant enavant che Vus na consentis betg ad in ulteriur diever. Vus pudais da tut temp terminar l'abunament via la funcziun correspundenta en la newsletter.
Protecziun da datas en connex cun annunzias per plazzas e proceduras da candidatura
Per il tractament d'annunzias per plazzas e da proceduras da candidatura valan las regulaziuns specificas da la protecziun da datas ch'ins chatta sin la pagina cun las offertas professiunalas https://jobs.proinfirmis.ch/datenschutz.html.
Nagina surdada da datas persunalas
Vossas datas persunalas na vegnan ni vendidas a terzs ni partidas cun terzs ordaifer l'instituziun. Resalvada è la surdada da Vossas datas da vart da Pro Infirmis ad interpresas externas u mandataris externs per realisar servetschs per Pro Infirmis e per ils servetschs surmenziunads. Durant l'utilisaziun da Vossas datas persunalas s'obligheschan questas interpresas e quests mandataris envers Pro Infirmis dad observar las leschas vertentas e nossas disposiziuns da la protecziun da datas. En pli vegnan Vossas datas rendidas accessiblas ad ulteriurs terzs mo, sche e tant enavant che quai è necessari tenor lescha vertenta, disposiziuns giudizialas u regulaziun uffiziala.
Dretg d'access, da rectificaziun e d'opposiziun
Sche nus elavurain Vossas datas persunalas, ans stentain nus cun mesiras adequatas da verifitgar che Vossas datas èn correctas ed actualas per ils intents, per ils quals ellas èn vegnidas registradas. Vus avais il dretg da survegnir da tut temp e gratuitamain infurmaziuns en scrit davart Vossas datas persunalas elavuradas da nus. Vus pudais trametter Vossa dumonda d'infurmaziun en scrit ensemen cun ina copia da Vossa carta d'identitad u da Voss passaport a l'adressa postala da la sedia principala da Pro Infirmis.
Vus avais ultra da quai il dretg da pretender la rectificaziun da datas persunalas incorrectas e la restricziun da l'elavuraziun correspundenta. Vus avais er il dretg da laschar stizzar Vossas datas persunalas, sche nus n'essan betg obligads u autorisads da conservar intginas da Vossas datas persunalas en il rom da las leschas e disposiziuns vertentas. Client*as da Pro Infirmis sa drizzan per il diever da quests dretgs a l'agentura en lur chantun. Per auters giavischs pon ins contactar il servetsch giuridic per e-mail a rechtsdienst@proinfirmis.ch.
Segirezza da datas
La transmissiun da datas a Pro Infirmis succeda via ina rait averta, transcunfinala ed accessibla a tuttas e tuts. La transmissiun n'è betg criptada. I na po pia betg vegnir exclus che datas transmessas en quella moda van a perder, ch'ellas pon vegnir vesidas da terzs e che er il contact cun Pro Infirmis è reconstruibel. Quai po avair per consequenza che Vossas datas vegnan fatgas palais u che lur cuntegn vegn modifitgà. En pli pon datas ch'ins trametta via l'internet vegnir transmessas sur ils cunfins ora e cun quai er en pajais cun pretensiuns main severas che en Svizra quai che reguarda la protecziun da datas, era sche tant spedituras e spediturs sco era destinaturas e destinaturs sa chattan en Svizra. Pro Infirmis na surpiglia nagina responsabladad per donns directs u indirects che sa resultan da la transmissiun da datas tranter la persuna che visita la pagina-web e Pro Infirmis.
Pro Infirmis ha però prendì mesiras da segirezza che protegian las datas d'acziuns nunautorisadas e garanteschan l'autenticitad da la pagina-web, l'integritad da las datas e la confidenzialitad da las datas transmessas via la rait interna da l'instituziun.
Mo las collavuraturas ed ils collavuraturs che dovran las infurmaziuns correspundentas han access a Vossas datas persunalas. Ellas ed els èn obligads da salvar la confidenzialitad da las datas.
Arcunaziun da datas
Vossas datas persunalas conservain nus en accord cun las leschas applitgablas davart la protecziun da datas mo uschè ditg che quai è necessari per l'intent inditgà. Client*as da Pro Infirmis pon da tut temp pretender da l'agentura en lur chantun che lur datas vegnian stizzadas. Ulteriuras utilisadras ed ulteriurs utilisaders pon sa drizzar a rechtsdienst@proinfirmis.ch.
Transferiment da datas a l'exteriur
Nus collavurain cun furniturs da servetschs che prestan lur servetschs d'ordaifer la Svizra. Nus pudain pia transmetter Vossas datas ad in destinatur ordaifer Voss pajais da dimora ed eventualmain en in pajais senza nivel adequat quai che reguarda la protecziun da datas. Sche nus avessan da transmetter datas persunalas en in tal stadi, essan nus obligads da garantir adequatamain la protecziun da Vossas datas persunalas, p.ex. sin basa da contracts che regleschan la transmissiun da datas cun ils destinaturs sco las uschenumnadas clausulas da contract standardisadas che Vus pudais telechargiar qua.
Cookies
Questa pagina-web utilisescha era cookies per pudair reconstruir l'utilisaziun da la website. Cookies èn pitschnas datotecas ch'in portal-web lascha enavos sin Voss computer, tablet u telefon, cura che Vus al visitais. Uschia po la pagina-web „tegnair endament“ durant in tschert temp tschertas endataziuns e configuraziuns (p.ex. login, lingua, grondezza da la scrittira ed autras preferientschas) e Vus na stuais betg reendatar quellas la proxima giada che Vus visitais la pagina-web u navigais en il portal. Sin nossa pagina-web faschain nus diever da nus cookies per analisar co ch'ella vegn utilisada. Quai vul dir cunzunt per arcunar Vossa eventuala participaziun ad in'enquista, la nizzaivladad dals cuntegns (per che Vus na vegnias betg dumandà danovamain da respunder ad ina dumonda correspundenta en ina fanestra pop-up) u Vossa decisiun per (u cunter) l'utilisaziun da cookies sin quest portal. Era varsaquants videos sin nossas paginas utiliseschan cookies per far statisticas anonimas davart las paginas visitadas ed ils videos selecziunads.
Las infurmaziuns eruidas cun agid dals cookies na vegnan betg utilisadas per identifitgar Vus, ed ils cookies na servan a nagins auters intents che a quels menziunads qua. Acceptar ils cookies n'è betg exnum necessari per utilisar la pagina-web, ma ils cookies faciliteschan la navigaziun. Vus pudais bloccar u stizzar ils cookies en Voss navigatur. Co far quai pudais Vus leger qua: www.aboutcookies.org. Vus pudais stizzar tut ils cookies deponids sin Voss computer e configurar ils blers navigaturs uschia ch'il deposit da cookies vegn impedì. En quest cas stuais Vus forsa endrizzar a maun varsaquantas configuraziuns tar mintga visita d'ina pagina e quintar cun funcziuns restrenschidas.
Plugins socials
Questa pagina-web cuntegna plugins socials sco p.ex. il buttun "Like" da Facebook. Quests plugins socials effectueschan tar la visita da la pagina-web ina transmissiun da Vossas datas (adressa IP, data e temps da la visita etc.) al purschider respectiv. Quai capita automaticamain ed igl è tuttina, sche Vus avais cliccà il buttun u betg ubain sche Vus essas commembra u commember da questas raits socialas u betg.
Analisa da la rait
Per l'evaluaziun anonimisada da las datas d'utilisaziun nunpersunalas (datas da colliaziun) che gida d'identifitgar trends e da meglierar nossa purschida online vegn fatg diever da „Google Analytics“, in instrument che analisescha las activitads sin la pagina-web. Quai signifitga che questas datas na vegnan elavuradas betg mo da Pro Infirmis, mabain per incumbensa da Pro Infirmis era da Google. Google utilisescha questas infurmaziuns per evaluar Voss diever da la pagina-web, per cumpilar rapports davart las activitads sin la pagina-web e per prestar ulteriurs servetschs colliads cun l'utilisaziun da la pagina-web e da l'internet. Eventualmain vegn Google a surdar questas infurmaziuns er a terzs, tant enavant che la legislaziun prescriva quai u tant enavant che terzs elavuran questas infurmaziuns per incumbensa da Google. Vossa adressa IP transmessa da Voss navigatur en il rom da Google Analytics na vegn betg cumbinada cun autras datas da Google (vesair era las cundiziuns da Google Analytics sutvart). Questa pagina-web utilisescha Google Tag Manager che pussibilitescha l'administraziun da tags da la pagina-web. Il servetsch sez na registrescha naginas datas persunalas. El activescha però auters servetschs che pon tut tenor registrar datas. Sch'ins ha effectuà ina deactivaziun sin il nivel da la domain u dals cookies, persista quella per tut ils tags da tracking, premess ch'ella saja vegnida implementada cun il Google Tag Manager.
Donaziuns
Sin nossa pagina-web pudais Vus far a moda simpla ina donaziun u in pajament. Per quest intent pudais Vus utilisar cartas da debit u cartas da credit. La plattafurma certifitgada per pajaments electronics da l'interpresa RaiseNow è vegnida sviluppada spezialmain per organisaziuns caritativas ed ovras d'agid. RaiseNow ademplescha tut las directivas da las autoritads da finanzas sco er ils standards da segirezza IT ed è certifitgà tenor PCI-DSS (Payment Card Industry Data Security-Standard). Tut las transacziuns vegnan transmessas a moda segira per SSL. Las datas che Vus avais inditgà en connex cun la donaziun, pia l'import, l'intent specific da Vossa donaziun e Vossa adressa, arcunain nus en nossa datoteca da donaziuns.
Colliaziuns
Questa pagina-web po cumpigliar cuntegns da terzs u colliaziuns a websites da terzs che vegnan mess a disposiziun unicamain per optimar la navigaziun e per porscher infurmaziuns. Nus As rendain attent che questa decleraziun davart la protecziun da datas n’includa betg ils cuntegns u las paginas-web da terzs.
Sin cuntegns u paginas-web da terzs – incl. paginas-web da terzs cun colliaziuns a la pagina-web da Pro Infirmis u che mussan quella en frames resp. vegnan mussadas sin quella en frames – n'avain nus nagina influenza. Pro Infirmis refusa tutta responsabladad per la correctezza, la cumplettadad e la legitimitad dals cuntegns sin talas paginas-web e da lur colliaziuns ad ulteriuras paginas-web sco era per eventualas purschidas, servetschs e sumegliant sin talas paginas-web. L'utilisaziun da tals cuntegns u paginas-web succeda en Vossa atgna responsabladad.
Contact
Sche Vus avais dumondas detagliadas davart l'elavuraziun da Vossas datas persunalas, pudais Vus contactar la persuna incumbensada per la protecziun da datas da Pro Infirmis (per e-mail a rechtsdienst@proinfirmis.ch). Per motivs da segirezza po Pro Infirmis prender mesiras adattadas per verifitgar Vossa identitad.
Pro Infirmis
Feldeggstrasse 71
Postfach
8032 Zürich


text:
Las uniuns indigenas organiseschan regularmein fiastas, concerts ed ulteriuras occurrenzas per giuven e vegl denton la Lumnezia ha era da porscher ina massa autras pusseivladads da far sport ni guder il temps liber. Quellas vegnan nezegiadas ton dils hosps sco era dils indigens.
Sportists san guder stad ed unviern ils indrezs e la cuntrada ora ella natira mo era amitgs dalla cultura e tals che sfeglian bugen els cudischs vegnan sin lur quen. Ils menaschis da gastro procuran per il beinstar culinaric, seigi quei cun in pign puschegn ni cun la tratga da gourmet, preparada cun products frestgs ed indigens.
Fagei in clic tras nossa pagina dallas uniun ni s'informei sut Surselva Tourismus.


text:
Poitiers
Poitiers (Potchiers in pitaì; Limonum in latì; Piteus in aragonés; Peitieus in ocità) l’è öna sità de la Fransa che la se tróa söl fiöm Clain ‘n del dimpartimét de la Vienne e la regiù Növa-Aquitania. L’è ciamada la sità di sènto campanii.
La sità l’è tat cognusida, dezà che ‘n del 732, ol 10 de Otùer, gh’è stacia öna bataia pròpe 'mpurtanta tra i Franch e i Arabi. Dòpo che i Arabi guidàcc dal generàl Abd ar-Rahman i à tacàt a mèt a fèr e föch l’Aquitania, ol düca Odù de Aquitania 'l s'è facc ötà dal Carlo Martèl, che l'éra ol nóno del Carlo Magno. Isé i du ezerciti i s'è scontràcc a Poitiers, ol Carlo Martèl l’à ensìt, i arabi i s’è ritiràcc e ‘l Abd ar-Rahman l’è restàt sèch in de la bataia.
La bataia de Poitiers l'ha segnàt la fì de l’espansiù àraba ‘n Eüròpa.
A Poitiers la s'è cumbatida ach öna bataia de la Guèra dei Sènt Agn.


text:
L'areal dal Sennhof ha survegnì ina nova utilisaziun en il rom da la realisaziun dal stabiliment giudizial Cazas Tignez. Ina concurrenza d'investiders ha decidì, tgi che survegn il dretg da construcziun. Sco enconuschent ha il project «Continuum» gudagnà la concurrenza d'investiders, ed ha survegnì l'agiudicaziun per il dretg da construcziun. En il rapport dal gremi da giudicament explitgescha la gruppa d'investiders dal project «Continuum» – en la descripziun e documentaziun dal studi da project – tranter auter: «La part nova da l'edifizi porscha abitaziuns favuraivlas d'ina societad cooperativa, cunzunt per famiglias, però er per il spazi d'abitar ch'è oz urgentamain necessari per la vegliadetgna. In Sennhof public ed animà per tut las classas da vegliadetgna è pia garantì» («Bericht des Beurteilungsgremiums – Investorenwettbewerb Areal Sennhof», p. 43).
Online: WEB_Bericht_Investorenwettbewerb_Sennhof.pdf (gr.ch)
Sco ch'igl è vegnì enconuschent publicamain en il fratemp (guardar contribuziun en il schurnal regiunal Grischun dad SRF dals 15 d'avrigl 2021), na vegnan realisadas naginas abitaziuns favuraivlas d'ina societad cooperativa, malgrà l'empermischun oriunda en il studi da pilot ch'era vegnì inoltrà durant la concurrenza d'investiders. Anzi, i vegnan construidas abitaziuns d'atgna proprietad dal segment da pretschs superiur. Ina dumonda en chaussa ch'è vegnida respundida da la Regenza durant la sessiun da zercladur, n'ha betg pudì sclerir pertge ch'i n'è betg vegnì tegnì pled.
En la debatta publica davart la nunrealisaziun da las abitaziuns d'ina societad cooperativa sin l'areal dal Sennhof, sco ch'ellas eran vegnidas empermessas, è s'exprimida la presidenta da la societad cooperativa bainviver, ch'è medemamain ina da las persunas che survegn il dretg da construcziun dal chantun. En il schurnal regiunal dad SRF dals 21 d'avrigl 2021 ha ella declerà ch'ils contracts da dretg da construcziun dal chantun difficulteschian da realisar abitaziuns d'utilitad publica (guardar contribuziun schurnal regiunal Grischun dad SRF dals 21 d'avrigl 2021).
Sut quest aspect vegnan tschentadas las suandantas dumondas a la Regenza:
- Correspundan ils contracts da dretg da construcziun dal chantun en general – e particularmain quel da la gruppa d'investiders «Continuum» – als standards ch'èn usitads oz e che vegnan applitgads en auters chantuns u en autras citads per realisar abitaziuns d'ina societad cooperativa?
- Permettan ils contracts da dretg da construcziun dal chantun ad in purtader d'abitaziuns d'utilitad publica u ad in investider che vul dar en locaziun (almain ina part) da sias abitaziuns per in tschains da locaziun sin basa dals custs, da dastgar profitar d'in emprest dal «fond da rotaziun»?
- Sche las dumondas 1 e 2 survegnan ina resposta negativa, pertge è quai il cas?
- Sche las dumondas 1 e 2 survegnan ina resposta negativa, tge basas legalas stuessan vegnir adattadas e/u stgaffidas da nov per che las dumondas 1 e 2 possian survegnir en l'avegnir ina resposta positiva?
Cuira, ils 8 da december 2021
Horrer, Wilhelm, Perl, Atanes, Baselgia-Brunner, Caviezel (Cuira), Degiacomi, Gartmann-Albin, Hofmann, Preisig, Rettich, Rutishauser, Schwärzel, Pajic, Spadarotto, Tomaschett (Cuira)


text:
L parlamentar ladin, Daniel Alfreider
Metù ite da: admin
23/01/2017
Sciche i on podù lieje à la Ciamena di Deputac a Roma aprové ai 11 de jené 2017 en pruma letura na lege che podessa ti garantì n valgugn derc emplù ai ladins dla provinzia de Bulsan y valch puech ai fascians. Al é da vedei sce l Parlament stará empé fin che chesta lege sará vegnuda aproveda na segonda outa da la Ciamena y spo does outes dal Senat.
Ladins te Consei, Ladins te Comiscions
Chesta lege dij,sce ala essa da ruvé a termen,che i ladins podessa fé pert dles Comiscions di 6 y di 12, che l assessour ladin podessa ence vegnì un di vizepresidenc dl Govern provinzial; n ladin podessa ence vegnì sourastant dl Consei provinzial,mo chest demé sce i todesc y i talians fossa a una. Chesta sotmiscion a les vueies o lunes di autri doi grups me sà na gran umiliazion che i ladins ne pò nia azeté; i autri ne damana nience mai i ladins sce ai pò tò ite chest o chel post tl Consei. La norma de podei – ma nia messei – tò ite te Consei n ladin nia lité vuel dì podei ignoré la volonté di litadours ladins,cie che é contra vigni prinzip de democrazia raprejentativa. Con chesta lege ne giatassa i ladins dessegur nia i medems derc di autri grups linguistics, sciche al é vegnù dit, da chest travert restàssei ciamó dret dalonc!
Tles Comisciuns di 6 y di 12 essa i ladins da giut bele podù vegnì metus sce al fossa sté la volonté de chi dl gran partit che é sté feter mesa na vita te chestes Comiscions. Ladins tocàssel ence te dutes les autres istituziuns publiches de relevanza provinziala. Sce an rejona spo de n assessour ladin y de n ladin che podessa vegnì president dl Consei provinzial, voléssel ester doi ladins te Consei; perchel audìssa na lege da garantì la raprejentanza de doi ladins te Consei provinzial, zenza fossa l segont post cherié per nia. Te Consei y te Jonta podéssel demé ester chi doi ladins che i ladins à metù da les lites provinziales aldò dla lege!
Souramont, na plaia daverta!
Na gran mancianza tla lege ladina é chela che ala ciala demé di ladins dla provinzia de Bulsan y lascia fora i autri. Al audissa che duc i ladins podessa avei i medems derc, che duc i ladins fajessa pert dla medema region. Ie rate che al fossa gran debujegn de enjonté tla lege la ghiranza che Souramont posse ruvé pro Südtirol, tegnan cont de dutes les deliberes di comuns de Souramont dal 1946 encà y dles gran desmostrazions sun l Jouf de Sela. Cis cler é sté l referendum dl 2007: con ousc aguda à plu dl 80 % di litadours ( Ampez 76,53 % – Col de S.Lizia 83,33 % – Fodom 86,42 %) ghiré la trapasseda de Souramont da la provinzia de Belun a chela de Bulsan. I ladins taiés fora y despartis scraia dadaut che Bulsan dess finalmenter daurì i uedli, mené i zochi y la capì che na popolazion entiera damana giustizia. Sce Bulsan volessa fòssel bon de porté chest problem cotant inant fin a bon fin. Bulsan ne pò nia plu ignoré chest gran tort fascist che ti é vegnù fat ai ladins. Sce una na plaia sangoneia él dut le corp che s´en sent.
Sciche i conescion bele la politica de Belun, Aunejia y Roma ne fajarái nia per ti garantí a Souramont i medems derc, ma an zercarà de i despartí ciamò deplù ti conzedan valch fregoles de contribuc. Tla provinzia de Belun él 36 comuns che se à declaré ladins, la gran maioranza demé per giaté contribuc da la lege n. 482 dl 1999 per fé folclor per l turism. La soula soluzion per i ladins é de i abiné duc adum tla medema region – provinzia, dut l auter é demé cosses meses fates y de gran ilujions che ti spuda saolon ti uedli a chi de Souramont.
Lois Trebo
Al me plej(5)Al ne me plej nia(1)
2250 iadesc liet


text:
Affoltern (distret)
Coordinate: 47°16′N 8°28′E / 47.266667°N 8.466667°E El Distret de Affoltern (en todèsch: Bezirk Affoltern ma cunusìt apò a come Knonaueramt o Säuliamt) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 48 958 abitàncc. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Affoltern am Albis.
Sudiviziù aministratìvaModifega
El distrèt de Affoltern l'è dividìt endèi quatórdes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:


text:
Curt e concis
- Trais giadas a di audan ins il tutgiez.
- Isolar il clutger enstagl da chalar da tutgar è la schliaziun.
- Decisiun democratica, ils convischins èn cuntents.
La suprastanza da la plaiv da Rueun, Ruschein, Siat e Pigniu ha survegnì ina dumonda d'in convischin da Siat, sch'ins pudess forsa meglierar la situaziun cun il tutgiez da Siat. Surtut il tutgiez la damaun da las 05:30 saja in disturbi. A Siat vegn tutgà trais giadas a di: la damaun, da mezdi e la saira. Spert èsi stà cler che quai convischin n'è betg il sulet che vegn disturbà dal tutgiez.
Igl è in grond, igl è in ferm tutgiez, in che fa la detga canera.
Perquai ha la suprastanza da la plaiv clamà ad ina radunanza extraordinaria per decider sur da las pussaivladads, co ins pudess far pli miaivel il tutgiez.
Isolar il clutger enstagl da smetter da tutgar
La decisiun è crudada sin la varianta dad isolar il clutger baselgia endadens per absorbar il tun. Quella pussaivladad vegn beneventada dals da Siat, uschia che la plaiv ha ussa laschà offrir ina firma spezialisada, quant che quai custass dad isolar il clutger.
La dumonda dal tutgiez ha betg spartì ils da Siat. Anc n'èsi betg enconuschent, quant che quai vegn a custar d'isolar il clutger da Siat. Era la dumonda, tgi che paja quant, n'è betg anc sclerida.
RR actualitad 08:00


text:
En noss guauds e noss ierts datti blers animals. Ins na vesa betg adina els, tuttina èn els d'enturn. Quests animals vegnan lura numnads animals invasivs. Els sa derasan fitg spert e pon dar vinavant malsognas. Co vegnan quests animals esters tar nus e pertge e quai problematic?
Vespra da gala
Nauscha prognosa per la racolta da chastognas en il Tessin. La culpa saja la vespra da gala. In insect importà ord l’Asia. Durant la fluriziun metta quella ses ovs en la flura. Quai mida l’entir svilup davent da la flur tar la chastogna. E cunquai che la vespra da gala ha nagins inimis qua en Svizra è quai in grond problem.
Glimaja, stgilat e bau da Nossadunna


text:
2021
Camillo Paravicini (*1987) realisescha en il rom dal premi d'art Manor Cuira sia exposiziun individuala la pli impurtanta fin ussa e consultescha en moda umoristica ed imprevisibla tut quai che vala sco vair u segir en il manaschi d'art. Sias lavurs fatgas a maun cun quità e precisiun paran adina maliziusas e levas. En moda divertenta neutralisescha el uschia nossas aspectativas envers l'art.
L'artist grischun collecziunescha en l'exposiziun en il Museum d'art dal Grischun per l'emprima giada ina gruppa d'ovras cumpletta d'ina pictura nova. En ils maletgs da format pitschen giran enturn da malaveglia figuras fabulusas che tschertgan la via a la surfatscha tras vettas da colur pastusas. Mai na savain nus cun segirtad, sch'ils gnifs da comic vulessan insumma esser visibels u sch'els èn gia puspè en fugia. Schebain che la moda da picturar expressiva e las tendenzas surrealas renvieschan als gronds maisters da quest champ sco Jean Dubuffet u Martin Kippenberger, tschorventa Camillo Paravicini l'attribuziun clera ad ina direcziun da stil. Circumdads da roms gigantescs sa collian ils maletgs cun il spazi vischin e sugereschan che quai tut è dapli che pictura. En il local sa chatta in grond profil tranter il banc da seser ed il biotop sin il tetg, che regorda ad in'ovra da construcziun modernistica. Sumegliant ad ina culissa da teater organisescha Camillo Paravicini en la colliaziun – tranter ils maletgs, ils roms e l'object – ina scenografia ch'envida a reflectar davart l'art. Las ovras daventan acturas che manchentan sapientivamain lur part u che sa schluitan aposta en il fauss toc. Schebain las acturas han la finala sbaglià l'inscenaziun u nus, resta avert.
Davart l'exposiziun cumpara in cudesch da la chasa editura Vexer cun in discurs tranter Camillo Paravicini ed il curatur Damian Jurt sco er cun texts da Jana Bruggmann, Gianni Jetzer, Claire Hoffmann, Stephan Kunz, Aoife Rosenmeyer e Sabine Rusterholz.


text:
Il project actual cumpiglia l’emprima etappa, sco la chanzlia chantunala scriva. Lavurs èn previsas sut la Ringstrasse, sur il Kettbrüggli e sut la punt da Sassal. En quests trais lieus dovri reparaturas vi d’ina traversa da cement. Las novas rampas han lura l’avantatg che peschs pon nudar si dal flum.
In terz surpiglia la Confederaziun
La Confederaziun ed il chantun sa participeschan vi dals custs da metter en urden quests rempars da la Plessur. Dals custs totals da 1,45 milliuns francs surpiglia Berna maximalmain 507’500 francs. La contribuziun chantunala munta a maximal 290’000 francs. Quella sa basa sin la lescha davart la correcziun dals curs d’aua. In’ulteriura summa da 65’250 francs prevesa il chantun da contribuir ord meds da la construcziun da vias.
RR novitads 10:00


text:
da Marcel Köhle
In profet croda buca semplamein giu da tschiel. Per quei pensum vegn el clamaus da Diu. – Ella lecziun da questa dumengia udin nus co Jeremia vegn clamaus ed era encuraschaus da Diu dad ir quella via.
Quella lecziun po era dar in impuls alla lectura ed al lectur da reflectar sia atgna veta: Cu e co ha Diu clamau mei? Nua en mia veta hai jeu gia sentiu siu clom? Sin tgei via less Diu veser mei?
Sin quellas damondas vegnan nossas rispostas ad esser fetg differentas, mo sco tier Jeremia vegn Diu era a dir a nus: «Hagies buca tema dad ir tia via, jeu sun cun tei, jeu sun tiu spindrader.»
Jer 1,4–5.17–19
Dil temps dil retg Josia ha il plaid dil Segner tschaffau mei:
Clamau hai jeu tei, avon che jeu fuormi tei ella mumma,
e consecrau tei, avon che ti neschies da siu best,
hai ordinau tei per profet dils pievels!
Mo ti, inferma tes schegnsSco il schuldau setschinta pil cumbat, aschia duei il profet sepreparar pil cumbat dil Segner.,
sesaulza e plaida cun els e di tut quei che jeu camondel a ti!
Buca hagies tema dad els,
jeu fetsch che ti stos buca tremblar avon els.
Oz fetsch jeu esser tei in’ustonza,
ina petga da fier,
in mir armau encunter tut la tiara,
encunter ils retgs da Giudea, ses prencis e sacerdots
e tut il pievel ella tiara.
Els vegnan a batter cun tei,
mo senza surventscher tei.
Pertgei jeu sun cun tei,
jeu tiu spindrader.
Aschia plaida il Segner.
☛ evangeli dalla dumengia: Lc 4,21–30


text:
Anavos allas cefras neras14.09.2022
Hans Huonder/FMR
Semigliuradas ein surtut las entradas sil sectur dil traffic. Quellas ein carschidas da 3,7 sin 4,7 milliuns francs. Hotellaria e gastronomia ein carschidas per biebein 300 000 francs sin 9,77 milliuns francs. Suenter las expensas, tscheins e deducziuns resulta in gudogn da rodund 11 200 francs tier in cash flow da circa 1,5 milliuns francs. Igl onn precedent havevan las Pendicularas Mustér SA aunc fatg ina sperdita da rodund 540 000 francs.
In’excellenta stad 2021
Sco quei ch’il president dil cussegl d’administraziun Marcus Weber constatescha el rapport annual ch’ei vegnius publicaus quels dis en vesta alla radunonza generala dils acziunaris dils 7 d’october 2022, ei igl onn da fatschenta passau staus in dils megliers ella historia dallas Pendicularas Mustér SA. Quei seigi stau il cass malgrad che las restricziuns da corona hagien era accumpignau igl unviern passau. «Igl onn da fatschenta 2021/22 ha entschiet cun in’excellenta stad. Aunc mai havein nus giu tons hosps a Mustér dapi ch’il hotel Acla da Fontauna ei vegnius serraus», constatescha Marcus Weber. Cull’introducziun da pliras attracziuns, denter auter il flow trail a Caischavedra, han las pendicularas augmentau la purschida. El rom digl engaschament el team da mountainbike da Ralf Näf han las pendicularas fatg la destinaziun Mustér aunc pli enconuschenta: «Jeu selegrel mintga ga d’udir da hosps che vegnan l’emprema ga a Mustér, con fantasticas che la cuntrada e l’infrastructura seigien.» Igl unviern ei staus signaus trasatras d’ina munconza da neiv. Per cumpensar quella hagien collaboraturas e collaboraturs stuiu s’engaschar da camifo per procurar per bunas cundiziuns da pista.
Projects e buna collaboraziun
Parallalmein spel menaschi ordinari han las Pendicularas Mustér SA cuntinuau cullas investiziuns. Aschia ei la tiarza casa da persunal vegnida terminada e per la segirtad encunter lavinas ei vegniu cuntinuau cun lavurs da manteniment. La primavera 2022 ei vegniu entschiet cullas lavurs vid la nova casa da parcar. En planisaziun ei il mument l’engrondaziun e sanaziun dalla staziun da cuolm a Caischavedra sco era il baghetg niev per gastronomia sil Cuolm da Vi. Tenor Marcus Weber ei la collaboraziun cun las autoritads indigenas semigliurada e cun Sedrun Mustér Turissem vulan las pendicularas collaborar aunc pli stretg igl avegnir. Pertuccont igl engaschament da Vail Resort Inc. ad Andermatt Sedrun di Marcus Weber: «Tier nus semida nuot. La collaboraziun vegn cuntinuada senza midadas. Ils hosps ed indigens da Mustér e Tujetsch san retrer vinavon ina carta stagiunala ch’includa era la Viafier Matterhorn Gottard d’Andermatt entochen Mustér.


text:
cuorsa d’orientaziun a Ftan
Cun ora da bellezza ha gnü lö in marcurdi, 19 settember 2018 üna cuorsa d’orientaziun i’ls gods illa regiun dal IOF. Passa 60 scolaras e scolars da tuot las scoulas dal cumün da Scuol e da l’Institut Otalpin da Ftan han tscherchà posts sün ün dal 3 tragets. La cuorsa es gnüda organisada da la classa da sport insembel cul magister da gimnastica da Scuol, Claudia Janett e l’experta da cuorsa d’orientaziun Annelies Meier chi’d ha fingià organisà differents cuors pellas scoulas dal cumün da Scuol.
A tuot quels chi s’han partecipats pertocca ün grond cumplimaint.


text:
Ël tribut dl’imperador. "Pì tard, a l’han mandaje a Gesù quaidun dij Farisé e ‘d coj ch’a sustnìo Eròde për felo casché ant un trabucet fasendje dì quaicòsa d’arzigos ch’a podèissa dventé ‘n rampin për felo aresté. A l’han donca dije: “Magìster, i savoma ch’it ses n’òm sincer ch’a dis la vrità sensa vardé gnun an facia, dagià ch’it fase gnun-a distinsion ëd përson-e, ma ti ‘t mostre përdabon la via ‘d Nosgnor. Dine ‘n pò: E-lo permes ëd paghé ‘l tribut a l’imperator o nò? I l’oma da paghelo o i l’oma nen da paghelo?”. Gesù, ch’a vëdìa bin ch’a j’ero ‘d gent fàussa, a l’ha replicaje: “Përchè veuleve buteme a la preuva? Porteme un dné për ch’i lo vëdda”. E a l’han presentajlo. Antlora a l’ha dije: “Ëd chi é-la sta figura e st’iscrission?”. A l’han rësponduje: “Ëd César”. E Gesù a l’ha dije: “Bin, antlora, deje a César lòn ch’a l’é ‘d César e a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé”. La rispòsta ch’a l’ha daje Gesù a l’ha faje sté sensa paròle" (March 12:13-17).Com i l'oma vëddù an la riflession passà, Gesù a l'é n'òm sincer, ch'a dis la vrità "sensa vardé gnun an fàcia", com as dis, visadì, ch'a fà gnun-e diferense 'n tra le përson-e: quand a l'ha da dì quaicòs a la lo dis, a-i n'anfà gnente chi ch'a l'abia 'dnans. "ti ‘t mostre përdabon la via ‘d Nosgnor" conform a vrità. Tuti a lo arconossìo - a l'era nen n'ironìa - amis e nemis.
Ij sò nemis a savìo che Gesù a l'avìa pa tëmma 'd lor. Dnans a j'autorità chiel a l'era nen un bërlichin compiasent. Gesù a disìa la vrità bele s'a l'avèissa nen convenije dila. Gesù a l'era na përson-a lìbera. Tanti Farisé e ‘d coj ch’a sustnìo Eròde (ch'a l'ero 'd servidor dël podèj costituì e ch'a-j fasìa gnun-a gen-a s'a crasava la gent, ansi, as n'avantagiavo) a l'ero invidios ëd Gesù për soa libertà.
Pì 'd lòn, coma Gesù a l'era, lòn ch'a disìa, a-j fasìa rimòrde la cossiensa e lolì lor a podìo pa soportelo. A l'é për lòn che a vorìo danegelo, o fé an manera che chiel as danegèissa da sol. An cost' ocasion a l'avìo ciamaje s'a fussa giust o nò paghé le taje, ij tribùt, che la gent a l'era obligà a paghé a la potensa forestera ch'a-j dominava. A l'era na domanda-trabucèt. S'a l'avèissa dit che sì, Gesù a sarìa passà da colaborassionista dj'ocupant roman e la gent a l'avrìa avulo an ghignon: s'a l'avèissa dìt che 'd nò, a l'avrìa podù esse acusà d'esse un soversiv, un rivolussionari. Gesù, contut a l'era nì l'un nì l'àutr.
Gesù a fà sò rasonament parèj: Chi ch'a l'era 'l padron, l'organisator dël sistema econòmich ch'a l'era stàit amponù a cola nassion? A l'era 'l govern ëd Roma. J'Israelita a dovravo bin la moneda ch'a l'era stàita butà an sircolassion - con l'ecession dj'afé dël templ. As n'avantagiavo. Donca bin, che lor a "dèisso andré" a l'imperator ëd Roma, César, lòn che chiel a-j ciamava 'd restitussion. Bin o mal, lor a fasìo part dël "sistema imperi roman" e a na godìo 'dcò ij vantagi. Ëd vantagi 'd fé part ëd col imperi a-i na j'ero bin: Roma a l'era nen mach un craseur, ma a l'era n'organissassion social e econòmica ch'a funsionava bin, e peui, ij Roman a 'rcompensavo 'dcò coj ch'a-j sërvìo. Parèj, a l'é coma se Gesù a l'avèissa dit ai sò aversari: "S'iv fase part dël sistema e iv na profite, a l'é bin giust fé 'dcò lòn ch'av ciama 'd fé, visadì, paghene le taje, ij tribùt. S'av pias nen, andevne an d'àutri pòst, an d'àutre nassion ch'a na son libere, ma critiché nen col sistema s'iv na godeve ij vantagi" - coma ch'a fasìo ij Farisé e coj ch'a sustnìo 'l rè Eròde, ch'a l'era 'n buracio an man dij Roman. Ël prinsìpi a l'é: S'it na seve tributari paghevje ij tribùt! Decide vojàutri se lolì a l'é giust!
Ël fàit a l'é che lor a l'ero pa mach tributari dl'imperator roman ma, ancora pì amportant, "tributari" 'd Nosgnor Dé. A-i é 'n "sistema" che lor a na fasìo 'dcò part, visadì col dë sto mond, che Nosgnor Dé a n'é padron e che lor a na gòdìo tùit ij benefissi. Lòn ch'a fasìo lor për deje a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé? An che manera lor a dasìo la contribussion ch'a l'é da deje a Nosgnor Dé, e ch'a n'é sò dirit? An che manera lor a dasìo soa contribussion ëd lor al Regn ëd Nosgnor, ch'a disìo 'd fene part? Ij Farisé e j'Erodian a fasìo part (bin o mal) dël pòpol ëd Nosgnor, a na godìo tuti ij benefissi. An che manera ch'as na dimostravo arconossent? Avrìo-ne podù dì ch'a rendìo a Nosgnor lòn ch'a l'era 'l sò, pròpi quandi lor a 'rfudavo Gesù, ël Fieul ëd Nosgnor? An efet, nen mach lor, a Gesù, a j'arnegavo la fiusa e l'ubidiensa ch'a l'avrìo dovù deje, ma fin-a a sercavo 'd buteje dëdnans ëd trabucèt, ëd dësbarasses-ne, ëd masselo! S'i voleve pa rendje a Nosgnor lòn ch'a l'é 'l sò, seurte da cost mond!
L'istess discors a val per nojàutri a vàire livej. I podoma bin critiché l'organissassion ch'i na foma part, sia cola dlë Stat che dla Gesia, e fé 'd lamente an sla qualità dij servissi ch'an rend, ma, s'i na foma part, s'i na soma ij tributari, s'i n'acetoma e dovroma 'l sistema, i dovoma 'dcò deje nòstra contribussion, nòst tribùt, i l'oma da fé nòstra part për sostnilo, e nen mach pretende d'avèjne 'd vantagi. Da lì i podoma nen ëscapé: s'i godoma dij benefissi d'un sistema, ëd n'organissassion, i l'oma da rendje lòn ch'an ciama. S'i vorsoma nen felo, i dovoma seurte da col "sistema"!
Sossì a veul nen dì ch'as peuda pa critiché l'istitussion o serché 'd cangiela ('d manera legìtima). Se ij tribut, le taje, a son tròp àute, nòstra rësposta a peul nen esse "passé a l'ilegalità", dventé negligent, "fé ij furb" e trové la manera 'd nen pagheje. Nò, i l'oma da dovré tuti ij mojen legaj përchè tut a peuda dventé conform a giustissia e ch'a sio rispetà ij nòstri dirit. Dësnò i l'avrìo bin da "deje le dimission", parte...
L'istess a val për lòn ch'a riguarda Nosgnor Dé. Nojàutri tuti i vivoma ant ël mond che Nosgnor Dé a n'é padron. Ël mond a l'é 'l sò e nojàutri i na godoma tùit ij benefissi. "An efet, da chiel i l’oma la vita, i foma lòn ch’i foma, e i l’oma nòstra esistensa medésima" (At 17:28). Lòn ch'i fom-ne për "pagheje" lòn ch'a jë speta për dirit? Magara i foma 'dcò part ëd na gesìa: cola ch'a l'é la contribussion ch'i-j doma? Vàire ch'a son coj ch'a robo a Nosgnor lòn ch'a sarìa 'l sò për dirit? La Paròla 'd Nosgnor a dis: "Fòrse che n’òm a peudrìa derobé Nosgnor? Ora, vojàutri im derobe! Voi i dise: “An còsa ch’i l’oma derobate?”. Ant le décime e ant le primissie ch’am son dovùe! "
(Malachìa 3:8). Parèj, i l'oma da vardé bin s'as conven-a "dé le dimission" dal Regn ëd Nosgnor. Se, contut, i godoma 'd dò benefissi i podoma nen tiresse andaré e nen compì nòstre responsabilità.
PREGHIERA
Nosgnor! It diso grassie pr' ij benefissi ch'i arsèivo da la società ch'i na faso part, coma 'dcò, dzortut, ëd fé part ëd tò Regn. Ch'i l'abia mai da tireme andré quand ch'as trata 'd dé la giusta contribussion ch'a l'é ciamame, për "deje a César lòn ch’a l’é ‘d César e a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé". Amen.
Duminica 13 'd gené 2019 - Prima Duminica apress l'Epifanìa
Leture bibliche: Isaia 43:1-7; At 8:14-17; Luca 3:15-22; Salm 29
Pare dël cél, che al batésim ëd Gesù ant ël Giordan it l'has proclamà che chiel a l'é tò Fieul binvolù e it l'has onzulo dë Spirit Sant: Acòrda a tuti coj ch'a son batesà ant sò Nòm a peudo resté fedej al pat ch'a l'han sotsignà e ch'a lo confësso coragios coma sò Signor e Salvator ëd lor; che con ti e con lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, ant la glòria eterna. Amen.


text:
La preschientscha dal luf procura vinavant per discussiuns. Betg mo en il Grischun, mabain er en Chasa federala a Berna. Mardi ha il cusseglier naziunal Martin Candinas inoltrà ina interpellaziun al Cussegl federal che pretenda respostas davart la definiziun dals donns e davart la protecziun da la garanzia dal possess. Leger vinavon: lq_2021-09-29
29.09.2021 / Medien / /
«Cler che jau hai formulà quai pulit ferm!»
La preschientscha dal luf procura vinavant per discussiuns. Betg mo en il Grischun, mabain er en Chasa federala a Berna. Mardi ha il cusseglier naziunal Martin Candinas inoltrà ina interpellaziun al Cussegl federal che pretenda respostas davart la definiziun dals donns e davart la protecziun da la garanzia dal possess. Leger vinavon: lq_2021-09-29


text:
Il buio nella mente (Al scûr in dla mènt) 'l è 'n film dramàtic dal 1995 ad Claude Chabrol trat da 'n rumànś dla Ruth Rendell dal 1977, La mòrt la n sà minga lèśar (A Judgment in Stone).
Sunt
In un paiśèṅ dla Britàgna, la Sophie (Sandrine Bonnaire) la taca a lauràr cuma camaréra par la famìja burghéśa di Lelièvre d'l industriàl Georges (Jean-Pierre Cassel) e dla Catherine (Jacqueline Bisset) ch'la gh'à na boutique in sità, marè e mujér. Chi lōr i gh'àṅ dū fiōi abû da di matrimòni precedènt, la Melinda (Virginie Ledoyen), na śuvnòta impgnàda in di prim amōr, muróśa ad Jérémie e fióla ad Georges, e Gilles (Valentin Merlet) un risulèṅ śvéj fiōl ad Catherine.
Sophie la lavóra sôd, la sà far bèṅ da magnàr, lavàr śò, dar śò a la pólva e pulìr in cà ma a n gh'è vèrs ad far in manéra ch'la lèśa i bijitèṅ ch'i gh làsan, ma a gh'è na spiegasiòṅ: lì lē l'è diślèsica, la n è pròpria briśa bòna ad lèśar, minga par cólpa sua, ma la n vōl minga far savér a ninsòṅ ch'la gh'à cal prubléma lè, a sarév na vargóggna tròp granda par lē.
La camaréra la dvénta amìga dla pustìna dal paéś, la Jeanne (Isabelle Huppert).
Lèś la vóś ...


text:
Status Quo: Pictures - Live in Montreux (2009)
Einzelheiten
GenerMusica
Die Status Quo kehren mit ihrem gradlinigen Rock'n'Roll auf die Bühne zurück. Die Band, deren Karriere in den 60er Jahren begann, spielt eine Auswahl ihrer größten Hits vor ausverkauftem Haus im Stravinsky-Saal des Montreux-Festivals, darunter "Down,Down", "Rockin'AllOverTheWorld", "WhateverYouWant", "TheWanderer" und viele mehr.
Montreux Sounds / Mercury Studios
Meistgesehen in der Schweiz
La nova plattafurma da streaming da la Svizra
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Access nunlimità a las emissiuns da la SSR – senza custs supplementars
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Guardar televisiun a moda moderna sin Voss monitur preferì grazia ad in login
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Scuvri la Svizra senza barriera linguistica
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Dac sön les premies
Criters porl’assegnaziun di elemënc de paiamënt surapró, che vëgn determiná tl sistem por la valutaziun y le control dla performance:
- Contrat coletif por les premies de produtivité dl personal dl’aministraziun provinziala di 16 de jügn dl 2020
- Zircolara n. 1 di 20 de jená dl 2004, Valutaziun dles prestaziuns, progresciun economica, premies de produtivité y aumënc individuai dl paiamënt por le personal provinzial dl rode general
- Indicaziuns sön la valutaziun dl personal dirigënt y l’indenité de resultat
- Desposiziuns sön le paiamënt de posiziun y resultat, sciöche ince sön l'orar de laur dl personal dirigënt dles scores profescionales - deliberaziun dla junta provinziala di 06.02.2018, n. 114
Spartiziun di elemënc de paiamënt surapróen cört, por la dada di cunc sön le degré de seleziun adoré pro la spartizin dles premies y indenités:
- Spartiziun dles premies de prestaziun por le personal dla provinzia – ann 2021
- Spartiziun dles premies de prestaziun por le personal dla provinzia – ann 2020
- Spartiziun dles premies de prestaziun por le personal dla provinzia – ann 2019
- Spartiziun dles premies de prestaziun por le personal dla provinzia – ann 2018
- Spartiziun dles premies de prestaziun por le personal dla provinzia – ann 2017
Degré de desfarenziaziun da adoré les premies pro le personal dirigënt y nia dirigënt:


text:
Gia l’onn passà han Arosa e Lai purschì il «Novemberhoch». Ina purschida che ha carmalà intgins turists da la Bassa si en ils culms. Nov è quest onn ch’ins na po betg mo far passlung sin la loipa da bun dus kilometers a Lai, mabain era ad Arosa.
Extraordinari
Era autras destinaziuns che hajan lur territori da skis sin in glatscher avrian gia il november, di Jannine Kamm d’Arosa turissem. Dentant la purschida vasta da skis, passlung, viandar e schizunt golf porschian mo els. Quantas pistas ch’els pon la finala propi avrir, gliez sa mussa pir fin october.
Fin ussa betg bleras cudeschaziuns
Malgrà las bunas experientschas da l’onn passà, fin uss n’hai anc betg dà bleras cudeschaziuns per il «Novemberhoch». Quai saja dentant normal, di Kamm, la glieud spetgia l’emprim tge aura ch’il november porschia. Pir lura sa decidian ils giasts per vegnir u betg. Perquai èsi impurtant ch’il sulegl sclereschia il november, uschiglio na gidan las purschidas multifaras nagut.
RR actualitad 17:00


text:
Musicologia
La musicologia é le stüde dl fenomen musical tl monn tres na manira tecnica y pratica (chëra portada inant dal musizist che fej y interpretëia musiga), o storica-estetica (che po ince gní portada inant da umanisć pofescionisć y nia profescionisć mo a livel scientifich.
Les disciplines che se dá jö cun i elemënc fondamentai dla musicologia é:
• la musicologia sistematica, che tol ite les disciplines musicales da n punt d’odüda teorich, sciöche la acustica o l’estetica dla musiga;
• la musicologia storica, che tol ite la musiga de livel alt scrita tl’Europa a pié ia dal’Eté mesana da n punt d’odüda storich. Ara tol i te por ejëmpl la bibliografia musicala, la filologia musicala y la critica di tesć;
• l’etnomusicologia, che se dá jö cun l amusiga popolara europeica y en general cun la musiga extra – ozidentala. Ara cöii adöm les testimonianzes musicales y les colochëia tl contest dles cultures y di popui desvalis;
• la musicologia aplicada, che tol ite l’aplicaziun dla musiga te ciamps desvalis, sciöche por ejëmpl la didatica dla musiga y la terapia tres la musiga;
• l’archeologia musicala, che stüdia i fenomens musicai dl’antichité y che tol ite metodes de stüde sides dala musicologia co dal’archeologia.
Deplü stüdi de musiga tol ite ince d’atres realtés antropologiches, aladô dla convinziun che la musiga sides n fenomen “transspezifich” (chël ó di nia ma dla porsona umana). Chësta sort de pinsier se respidlëia tla biomusicologia, tla zoomusicologia y tla etnomusicologia.


text:
Dumengia ils 19 d’uost havein nus menau atras nies tir intern a Mireia. Sper il spért da concurenza duei quei tir esser ina buna preperativa per la catscha vegnenta. In grond cumpliment less jeu admetter a tuts partiziponts per la buna disziplina en vesta alla segirtad. Da miezdi han l’ustiera Carla ed il cuschinier Beno surviu in prima gentar. Uonn han 27 catschadur(A)s sittau igl entir program.
Gudignau la concurrenza ha René Bundi cul maximum da 90 puncts. Sin rang 2 ei Werner Giger da Pardé cun 88 puncts e sin rang 3 sesanfla Carla Giger medemamein cun 88 puncts.
La sera havein nus teniu l’usitada radunonza atunila a Mireia.
22 presents ein stai dalla partida. La tractanda principala da quella sera ein las orientaziuns sur dallas midadas en las prescripciuns dalla catscha vegnenta. Quellas porta nies guardiaselvaschinas Daniel Bundi mintgamai ad ina moda sempla e fetg cumpatenta. Resumau san ins dir che la filosofia digl uffeci da catscha e pesca ei vinavon la medema : Numnadamein schurmiar ils camutschs per mantener las populaziuns e promover il squetsch sin las tschiarvas per buca schar crescher il diember dalla populaziun.
Plinavon havein nus decidiu d’exequir l’auter onn in seminari da sittar. Alla 99avla radunonza da delegai cantunala dils 25 da matg 2013 a Scuol vegn la suprastonza a prender part.
Il gentar da catscha communabla ha liug uonn ils 23 da settember a Duscharei tier Luis, Rinaldo e Carla Giger e la sera da trofea 2013 vegn menada atras en rama usitada la sonda, ils 12 da schaner 2013.
Per la secziun da catschadurs Vallatscha
Ursin Venzin, president


text: Ils raquints «Heidis Lehr- und Wanderjahre» (1880) e «Heidi kann brauchen, was es gelernt hat» (1881) da Johanna Spyri, publitgads en numerusas ediziuns e translatadas en passa 50 linguas, figureschan tranter ils raquints per uffants ils pli famus en Svizra ed en il mund insumma. La vita preschentada en ils raquints da Heidi, il vitget e l'alp da l'«Alpöhi» furman il tipic maletg da la Svizra ch'ha contribuì al mitus d'in pajais, nua ch'ils umans vivan en innocenza en l'aria pura da las Alps. Las numerusas adattaziuns per film e televisiun, per radio e tribuna, dattan perditga dal success da Heidi. Il film da dissegns animads, per exempel, realisà en il Giapun il 1974 è vegnì emess en l'entir mund. [Tenor e-lir].


text:
JO alpin...
Ir culs skis cun magisters
…ho lö in sanda, per ün mez di u ün inter di. Promouver il sport da massa, plaschair, muvimaint illa bellischma cuntredgia d’inviern staun aint il focus (il gianter tal program da di cuosta 10.- superplü ed es da pajer davaunt lö).
Cuosts :
Activiteds sportivas da sted e d'utuon ed ün mez di alpin, CHF 75.- per stagiun.
Activiteds sportivas da sted ed ün inter di alpin, CHF 75.- per stagiun.
Sch’ün iffaunt vo tiers que al trenamaint da passlung, s’amuntan ils cuosts per tuot las duos disciplinas CHF 100.00 per la stagiun.
Las annunzchas stöglian esser fattas fin ils 11 settember 2022, tar retard as ho da pajer 50.- dapü.


text:
A ci me intëni pa che mi colegs o mi chef à n problem de alcoldipendënza?
Stè demez dal laûr
- Al mancia gonot dal laûr, fora de nia
- Atres porsones le scusëia (por ejëmpl le partner)
- Al mancia dartan les ores de laûr, zënza na spligaziun
Pro le laûr
- Al fej tres demanco pro le laûr
- Al ne capësc nia plü tan saurí co denant
- Al ne é nia plü bun da se conzentré
- An ne po nia plü se lascé sön ël
Cambiamënc de comportamënt
- Al à de gran lönes
- Al é nervös y se dessëna atira
- Al é ri da baié para
- Al é dër arogant y agressiv
Co ciarel pa fora esteriormënter
- Al ne se lava nia plü y se vist ci che al à sotman
- Al à les mans che ti trëmora dassënn
- Assuié tröp
- Dificoltês da baié
- Al pro da ascogne le tof dala bocia fora (cun papes…)
- Al tofa da alcol
Sciöche al se astila en general
- Al bër canche al ne messass nia ester
- Bëre adascusc y ascogne l'alcol
- Al fej aposta da se lascé odëi che al bër boandes analcoliches
- Al dij che al nen à boiü demanco de ci che é vëi
- Al se invënta de döt pur podëi bëre
Ci mëssi pa fà sce mi colegs de laûr bër?
Al é tres le miu baié diretamënter cun le coleg che à n problem cun l'alcol. An podess ti dí che an se crüzia por so comportamënt o ti spieghé che al é cambié. An ne dess nia brunturé o baié mal, mo ma ciaré da ti fà odëi ite i pici fai. Al é pa bëgn dër saurí che chësta porsona strites jö döt y devëntes ri, mo chëstes cosses ne dess nia se fà sperde.Por ester de bogn colegs mëssun ince ti fà odëi che i se cruziun por ëi. Y chësc ô sambëgn dí che an mëss dí la verité.
Sce le coleg, do che an a baié para ne cambia nia y bër inant, forsc ciamò deplü co denant, éle le cajo da nen baié cun le chef. Chësc ne dess nia ester n tradí la fiducia de n coleg, chësc po ester so unich aiüt (plü dessigü ne fajará na porsona alcolisada nia por süa dependënza cina che i atri le dëida fora indlunch). Te n te cajo éle spo le chef che po daidé inant. Aladô dla grandëza dla dita de laûr éle ince la disponibilité de na consulënza soziala olache an po mené les porsones dependëntes.


text:
David Ben Gurion
El David Ben Gurion (Płońsk, 16 de otober 1886 - Sde Boker, 1 de dicember 1973) a l'è stad un politegh israelian, retegnud el pader de la Nazzion e fondator d'Israell. Sionista orgoeujos, l'è stad leader de l'Agenzia Ebraica e de l'Organizzazion Sionista Mondiala, el 14 de masg 1948 l'ha deciarad l'independenza israeliana e la soa l'è stada la prima firma sota de la deciarazzion. Dopo de l'independenza a l'è stad prim minister del Pajes.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su David Ben-Gurion
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su David Ben-Gurion


text:
dad Andri Casanova-Baumgartner
Ils apostels tuornan anavos tier quel che veva tarmess els (cf. Mc 6,7–13). Els serimnan tier Jesus. E Jesus procura ch’els vegnien da ruassar e sappien magliar, el fa quei semegliont ad in bien pastur (cf. Ps 23).
Jesus ha giu tarmess ils apostels tier carstgauns ch’el sez ha buc saviu visitar, ed ussa para ina gronda fuola da vegnir ensemen cun els tier Jesus. Ils apostels han menau ils carstgauns tier Jesus. Malgrad che Jesus ha encuriu in liug dapersei per ils apostels, targlina el buc dad ir tier la fuola. Ils apostels ein buca nuorsas exclusivas. Il pastur ei cheu per tuts.
Nus tuts astgein seconfidar ad el. Quella confidonza astgein nus parter cun auters, nus astgein dar vinavon ella sco ils apostels.
Mc 6,30–34
30Ils apostels ein serimnai tier Jesus ed han rapportau ad el tut quei ch’els vevan fatg e tut quei ch’els vevan perdegau. 31Cheu ha el detg ad els: Vegni vus dapersei en in liug solitari e ruassei empau. Pertgei quels che vegnevan e quels che mavan fuvan aschi numerus, ch’ils apostels vevan gnanc peda da magliar. 32Els ein pia serendi cun barca en in liug solitari tut persuls. 33Mo ins ha viu els a mond naven. Biars han encurschiu quei, e da tut ils marcaus ein ei caminai a pei en quei liug ed ein stai leu avon ch’els. 34Descendend dalla barca, ha Jesus viu ina gronda fuola, ed el ha giu cumpassiun dad els, pertgei ch’ei fuvan sco nuorsas senza pastur. Ed el ha entschiet ad instruir els bia.


text:
Ueberstorf
Ueberstorf a l'è un cumün svizzer del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.13 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 2382 abitant.
El cumün de Ueberstorf al se tröva a una altitüden de 658 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Albligen (BE), Heitenried, Köniz (BE), Neuenegg (BE), Sankt Antoni, Wahlern (BE), Wünnewil-Flamatt.
RiferimentModifega
Ligam de föraModifega
- Sit Ufizial (Todesch)


text:
A Grüsch sez fiss planisada ina halla virtuala. Cun agid da la pli nova tecnologia duessan ils giasts vegnir en in mund virtual da Heidi. E cun ir ad aut cun la pendiculara en il territori Grüsch Danusa arrivass ins en il mund natiral da Heidi. La finamira fiss da betg mo vesair l’istorgia da Heidi, mabain da far part activamain a l’istorgia.
Mess ad acta
Il project da 25 milliuns francs da las pendicularas Grüsch Danusa SA avess il sustegn dal “Heididorf” a Maiavilla. Il project porta il num “Heidi für Berg und Tal”, e l’idea dal parc datti dapi il 2007. Dentant han ils iniziants stuì metter ad acta il project pervi d’in toc terren che n’ha betg pudì vegnir surbajegià. Uss dentant è la situaziun puspè sa midada. Damai che Flumserberg planisescha uss era in vitg da Heidi, ston ils da Grüsch reponderar il project.
Mintga project da Heidi è bun
Però era sch’il project da Grüsch na vegniss betg realisà, è il president d’administraziun da las pendicularas Grüsch Danusa, Hans Peter Lötscher, ch’il Grischun e Grüsch vegnian era a profitar dal project dal vitg da Heidi al Flumserberg.
Heidi al Flumserberg
Al Flumserberg duai dar in nov vitg da Heidi cun dus novs hotels, ina nova telecabina sin il Maschgenkamm ed in percurs tras l'istorgia da Heidi sin l'alp da Mols. Tras la nova purschida quinta la regiun Flumserberg cun 200'000 giasts dapli ad onn.


text:
Tenor Christian Brantschen, CEO da la «Seeinfra» avess il sistem da funcziunar e porscher ina segirtad absoluta per ils lavurants cun las maschinas da pista sin il lai schelà. 2 maschinas da pista vegnan ad esser equipadas cun ina sort cussins d’aria. Quels vegnan montads enturn la maschina. Ils custs da radund 850’000 enfin 900’000 francs surpiglia la vischnanca.
Sistem è pront per quest ‘enviern
En paucas emnas vegnan ils cussins ad esser montads per l’emprima giada vi d’ina maschina. Lura han lieu tests, di Brantschen. Sche tut va bain, lura èn las maschinas cun il nov sistem en funcziun quest ‘enviern.
Mintga vischnanca sto guardar sezza
Quai vala lura mo per San Murezzan. Mintga vischnanca elavura in agen concept. Lasuenter èn collavuraziuns pussaivlas, in barat ni dar a tschains ina ni l’autra maschina che in’autra vischnanca avess gist da basegn. Per Silvaplauna, Segl e Malögia vala entant vinavant la directiva ch'ins po mo ir sin ils lais cun ils «nudaders». Quels ch’ins conuscha da fin qua.
Actualitad la saira 17:00


text:
La stad passada han ins pudì observar savens plirs tschess cularins a trair lur rudels sur la Surselva. Ils ultims onns sajan las observaziuns da quest utschè s’augmentadas, declera Livio Rey da la Staziun ornitologica svizra da Sempach. Suenter in project da repopulaziun en Frantscha sajan ils utschels surtut stads da vesair en il vest da la Svizra, ma pli e pli sa derasian els era vers l’ost ed uschia en il Grischun.
Utschels na cuan betg, ma tschertgan communabel vivonda
Ils utschels ch'èn da vesair en il Grischun, èn utschels giuvens che na cuvan betg anc. Uschia bandunan quels alura l’atun las alps svizras, perquai che la vivonda manca. Pussaivel fissi bain ch’els cuassan er ina giada en Svizra - il mument n'è quai dentant betg il cas. Ils utschels gronds sa nutreschan sulettamain da cadavers ed els n'èn nagin privel per ils umans. Sch’ins observa dapli che tschintg gronds utschels da rapina en il medem lieu, alura pon ins esser segir che quai èn tschess cularin. Els èn numnadamain fitg socials e interageschan er en lur communitad. Per distinguer els dal tschess e dal tschess barbet ston ins observar la cua: Tar in tschess cularin na vesian ins strusch la cua - tar in tschess ed in tschess barbet saja adina da vesair la cua, declera Livio Rey.


text:
Sco quai ch'ils ZSC Lions communitgeschan n'hajan ils responsabels betg vesÌ svilups persistents. Er l'ultima terrada (1:2 cunter il HCD) saja stà in'ulteriura rebattida, perquai hajan els decidì ina midada da trenader. Fin la fin da la stagiun surpiglia Arno Del Curto. L'Engiadinais da 62 onns era sa retratg sco trenader dal HCD la fin da november 2018. Quai suenter 22 onns vi da la banda dal Club da hockey da Tavau. Gia dal 1991 fin ils 1993 è Del Curto stà trenader dal ZSC. Tranter auter ha el festivà ils 17 da mars 1992 ina victoria legendara cu ils ZSC Lions han (sco «David») battì il grond favurit il HC Lugano (il «Goliath») en il quartfinal dals playoffs.
Assistent da Del Curto daventa Michael Liniger ch'era fin uss assistent tar ils GCK Lions.
RR novitads 14:00


text:
En l'affera Vincenz s'extendan las inquisiziuns uss er en la Svizra franzosa. La procura publica da Turitg ha prendì en il focus ina quarta interpresa en la causa Pierin Vincenz, Beat Stocker, Raiffeisen ed Aduno. Quai scriva la Handelszeitung.
Fin uss era enconuschent che las investigaziuns pertutgan trais cumplexs da firmas, nua che l'anteriur schef da la Raiffeisein duai avair congudagnà. Tar la quarta firma sa tractia da la Genève Credit&Leasing GCL. La procura publica ha avert ina procedura penala cunter il president da GCL, Stéphane Barbier-Mueller per avair assistì a gestiun malfidaivla.
RR novitads 16:00


text:
Il chantun da Berna ha intercurì quant bleras scolaras e scolars ch’èn s’infectads cun corona durant las vacanzas da stad. Dad in test da massa cun passa 72'000 participants sajan 63 cas stads positivs. Quai ha communitgà l'uffizi da sanadad. Avant las vacanzas haja en media dà bun 10 cas. Quest svilup na fetschia dentant betg surstar. El correspundia numnadamain a l’augment da cas en general. I saja stà da quintar che la varianta Delta sa derasia grazia al traffic da vacanzas.
Suenter vacanzas En scolas bernaisas datti dapli cas da corona
RTR novitads 10:00


text:
Seziuns
Local
Te chësta pert él monografies, leteratöra grija y teses de laurea, laurs da diplom, revistes, placac y publicaziuns eletroniches (MC, VHS, CD, CD-Rom, DVD, banches dac, link a plates web) cun n referimënt local, chël ó dí che reverda le Südtirol, le Trentin, le Tirol storich y les regiuns alpines vijines.
Les operes vëgn metüdes sö adoran n codesc alfanumerich, a chël che al ti corespogn le codesc Dewey dl argomënt, la presilba alfabetica ti corespogn a na desposiziun geografica y l’ajunta alfabetich ales prömes trëi lëtres dl autur o dl titul.
- AA Südtirol
- AA-N Südtirol Beletristica
- T Tirol storich
- T-N Trentin Beletristica
- TN Trentin
- R Mituns
-
GUIDES
General
Te chësta pert él monografies, dizionars, enziclopedies, revistes, publicaziuns eletroniches sön tematiches generales y de beletristica nia locala.
Les operes vëgn metüdes sö adoran n codesc alfanumerich, a chël che al ti corespogn le codesc Dewey dl argomënt y le prefis alfabetich ti corespogn ales prömes trëi lëtres dl autur o dl titul.
- G General
- G-N General beletristica
- G-C General consultaziun
Conservaziun
Te chësta pert él copies de media destiná a gní tignis sö te n magazin defora.
Les operes vëgn metüdes sö adoran n codesc alfanumerich, a chël che al ti corespogn le codesc Dewey dl argomënt, la presilba alfabetica ti corespogn a na desposiziun geografica y l’ajunta alfabetica ales prömes trëi lëtres dl autur o dl titul.
- CONS Conservaziun
- CONS-N Conservaziun Beletristica
Biblioteca Archeoart
L'assoziaziun culturala ArcheoArt é gnüda metüda sö dl 1992 sön scomenciadia de n grup de porsones apascionades y s'adressëia a dötes les porsones che ó svilupé y aprofondí sües conescënzes dl patrimone cultural, artistich, storich y archeologich. L'assoziaziun mët a jí conferënzes, proieziuns, cursc de storia dl’ert y de archeologia, vijites acompagnades y iadi de stüde. Al ti vëgn dé n'importanza particolara al gran patrimone che é sön le teritore talian y tl raiun dl Mer Mediteran.
Na pert dla gran biblioteca vëgn por le momënt gestida dala Biblioteca provinziala “Claudia Augusta” te n setur aposta denominé “Fondo Archeoart”. Chësc é tl magazin defora.
I libri de chësc fonds conzed da svilupé y aprofondí i interesc dla zitadinanza dantadöt por temesc dl'ert, dl'archeologia, dla storia y dla cultura en general. I libri pó gní imprestá fora damanan le personal dla biblioteca o tres e-mail info@bpi.claudiaugusta.it.
Ebook
Desćiaria debann les publicaziuns tl format ePub, realisades dala Biblioteca:


text:
Era in animal po tuttenina midar ses cumportament. Sch'il veterinari u la veterinaria na po betg gidar vinavant, pudess quai er esser che l'animal ha in problem psichic. Lura po ina psicologa u in psicolog d'animals gidar.
Anna Maria Columberg-Schnoz è dapi varga 10 onns psicologa d'animals. Ella è sa spezialisada sin chauns, giats e chavals, ma animals da niz tutgan magari tar ses pazients. Sper la psicologia ha ella fatg divers curs, tranter auter sco omeopata e trenadra da chauns.
In animal mussia savens ses problems psichics cun midar il cumportament, di la psicologa. Quai po per exempel esser il cas, sch'in giat na fa betg pli en tualetta u sch'in chaun è tuttenina agressiv. Avant che tschertgar in problem en la psica saja dentant l'emprim pass adina tar il veterinari u la veterinaria. Ma sche lez na possia era betg gidar, po la psicologa empruvar da tschertgar il problem. Blers animals surprendian er il cumportament dal patrun u la patruna u reageschan sin ina midada dal conturn, di Anna Maria Columberg-Schnoz.
Communicaziun cun l'animal
En sias terapias fa Anna Maria Columberg-Schnoz il pli savens la communicaziun cun l'animal. Per quai prenda ella si contact cun l'animal sur ina fotografia ed emprova uschia d'eruir tge ch'è il problem. Sco quai po funcziunar pudais Vus tadlar qua:


text:
Papua Növa Guinea
Papua Növa Guinea (Papua New Guinea in ingles; Papua Niugini in tok pisin) a l'è un paes de l'Uceania.
A l'è tacaa a ovest a l'Indunesia.
La capital a l'è Port Moresby.
La gh'ha una süperfiss de 462.840 km² e una pupulaziun de pressapoch 5.887.000 abitant.
La Papua Növa Guinea la se tröa per la püssee part in de la metà urientala de l'isula de la Növa Guinea, ma la gh'ha dent anca alter isul piscininn de l'Ucean Pacifich.
In de l'altra metà de la Növa Guinea a gh'hinn i pruinc indunesiann de Papua e de Papua Ucidentala.
El pais a l'è staa minga espluraa cumpletament. A l'è pussibil che in di zonn püssee dent de l'isula ghe sien di pupulaziun, piant e besti che se cugnussen minga.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El toch setentriunal del paes a l'è staa un pussediment de la Germania del 1884 fina a la prima guera mundiala, quand che l'ha ucüpaa l'Australia, che del 1904 la ministrava giamò, per cünt del Regn Ünii, el toch meridiunal.
In del 1975 el paes l'ha utegnüü l'indipendenza.
Lenguv[Modifega | modifica 'l sorgent]
Papua Neuva Guinea a l'è vün di paes cun la püssee granda diversità de cultür: a gh'hinn püssee de 850 lenguv indigen, ognidüna d'un grüp etnich cun la sò cultüra tradiziunala. Dumà el 18% de la pupulaziun la viv in di cità.
I lenguv ufiziaj a hinn l'ingles, el tok pisin e l'hiri motu.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
Papua Növa Guinea (nom ufizial: Independent State of Papua New Guinea / Independen Stet bilong Papua Niugini) a l'è un regn del Commonwealth e el re a l'è el Carl III.
El Prim Minister a l'è el James Marape (del 2019).
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikinotizie el gh'ha dent notizzie in su Papua Nuova Guinea
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su Papua Nuova Guinea
- Wikivoyage el gh'ha dent Informazzion turisteghe su Papua Nuova Guinea


text:
Târgu Mureș
Târgu Mureș (Marosvásárhely in ungheres; Neumarkt am Mieresch in todesch; Novum Forum Sicolorum in latin) l'è ona città de la Romania.
Ghe viven pussee de 145.000 personn.
Geografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Târgu Mureș la se troeuva in del centro del paes, in de la region de la Transilvania. L'è 'l capploeugh del distrett de Mureș.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'archeologia la gh'ha mostraa che gh'è de la gent che la viveva in la zona giamò al temp de l'Età del Bronz.
El primm document che 'l parla de la città a l'è del 1332. La partegniva al regn d'Ungheria.
El re d'Ungheria Sigismond el gh'ha daa, in del 1445, el diritt de organizzà fer e mercaa. In del 1482 el re Mattia Corvin l'ha fada 'gnì ona città regal.
Fina al 1616 la se ciamava Székelyvásárhely. In del 1754 l'è vegnuda la sede de la Cort Suprema de giustizia de la Transilvania, e lì l'è scominciada la soa cressida. In del 1786 l'è nassuda la prima tipografia.
Anca se l'eva ona città piena de ungheres, Târgu Mureș l'è stada, in del Vottcent, vun di centri de la nassida del patriottismo transilvan e romen. Vun di eroi de la Revoluzion del 1848, Avram Iancu, el lavorava 'me avvocatt proppi lì.
Dopo de la I Guerra Mondial Târgu Mureș l'è passada a la Romania, e tra i dò guerr l'ha cognossuu on gran desvilupp economegh. L'è tornada a l'Ungheria tra el 1940 e 'l 1944.
Sotta el comunismo Târgu Mureș l'è vegnuda el centro industrial de la region, tant l'è che dopo de la fin del regimm gh'è staa di bei problema economegh, e anca sconter tra la comunità romena e quella ungheresa.
In romen l'è stada cognossuda anca 'me Mureș-Oșorhei (calch del nomm ungheres) e Tîrgu Mureș (con la veggia grafia).
Popolazion[Modifega | modifica 'l sorgent]
In del 1910, el 89% de la popolazion a l'era ungheres.
Al dì d'incoeu la situazion l'è on poo mudada:
- 50% romen.
- 45% ungheres.
- 2,5% zingher.
- 2,5% alter (anca todesch).


text:
La demiscions dla Talia dala union a trëi cun la Monarchia Austro-ungareja y l Rëni Tudësch, l mudamënt de bandiera de viers dla Entente y la detlarazion de viera, ti à ala Talia custà 600.000 morc y 900.000 nvalic de viera. Chësc fova l priesc cruënt che la Talia dassova paië da gën per chësta viera d’agrescion per pudëi fé pea canche la jiva de spartì ora i raions tëuc ite sun la costes dl’Adria y a nord sun l cunfin cun l prinzipat dl Tirol.
Riesc do St. Germain fovel unì a se l dé l’anescion dl Südtirol ala Talia; n at che jiva contra l dërt di populi. L PROBLEM – SÜDTIROL fova nasciù. Bën prësc ova l ‚Duce’ spiculà ora l putenziel de lita di veterans per renfurzé si putënza tl Südtirol, tla Libia, coche nce te d’autri raions dl’ Africa Orientale Italiana y ova dal 1926 mpo lascià fé su te duta la Talia dl nord aricëul de gran ciastiei di morc.
L’ ultima capeles dai osc ie unides fates su tl 1939 tl Südtirol – a Burgeis, a Gossensass y a Sanciana -, scebën che l ne fova tlo mei unì cumbatù. Chësc „lim de saudeies morc“ dassova giustifiché l’anescion di sudtirolesc y di ladins dla Dolomites. A dì la urità fova i saudeies che i ova suplì tlo, tumei sun na front scialdi dalonc y fova plu tert unic menei tlo ca per i suplì‚ politicamënter de uega, mo n iede: na fauzificazion storica ora de mesura. Ma la storia cuntemporana ne perdona deguna baujies, ëila les fej unì a lum zënza remiscion.
Traduzion dal tudësch & usc : Rut Bernardi
LA CAPELES DAI OSC DLA PRIMA GRAN VIERA 1915-1918 Y I CIASTIEI DI MORC DL FASCISM TL SÜDTIROL Y TLA TALIA DL NORD
La demiscions dla Talia dala union a trëi cun la Monarchia Austro-ungareja y l Rëni Tudësch, l mudamënt de bandiera de viers dla Entente y la detlarazion de viera, ti à ala Talia custà 600.000 morc y 900.000 nvalic de viera. Chësc fova l priesc cruënt che la Talia dassova paië da gën per chësta viera d’agrescion per pudëi fé pea canche la jiva de spartì ora i raions tëuc ite sun la costes dl’Adria y a nord sun l cunfin cun l prinzipat dl Tirol.


text:
Bragança do Pará
Artìcol in dialët piaṡintëin
Bragança do Pará a l'è una sitä dal Brasil in dal Stät dal Pará. La gh'ha 107.060 abitant (2009).
StoriaModifica
Il dal 1622 l'area all'era pruprietä dal cumoin ad Gurupi. In dal 1634 Álvaro de Souza l'ha fundä una cumunitä dal pòst, parchè i'eran tròp da lùnt da Belém.
La fundaciòn üficiäla dal cumoin a l'è dal 1854
CuriusitäModifica
- Al prìm vèsc ad la diocesi all'è stä mons. Eliseu Maria Coroli, nasìd a Castalnöu ad Burgnöv, e cùl emèrit d'incö all'è mons. Ferrando, ad Gasàn.
- Mons. Coroli l'ha fundä una radio, Râdio Educadora c'la fava imparà a legg e scrìu a i fiulëin pòvar; e l' Uspadäl Sant'Antòni Maria Zaccaria, che amò incö al cüra tanta gëint dal pòst.


text:
Mo pèrs nunfritgaivels e pèrs che pudessan transmetter grevas malsognas dastgan pretender tractaments cun ina reproducziun cun assistenza medicala. Pèrs pertutgads pon perquai sa drizzar ad in center per reproducziun cun assistenza medicala.
Ils tractaments stattan a disposiziun er a pèrs nunmaridads.
En cas ch’in pèr vul dentant revegnir ad ina donaziun da sems, ston l'um e la dunna esser maridads. Cun la lètg daventa il consort automaticamain bab da l’uffant – er senza derivanza biologica.
Cussegliaziun obligatorica
Pèrs che vulan ademplir lur giavisch d’avair uffants cun agid medicinal, ston vegnir cussegliads avant il tractament da maniera extendida. Sin giavisch vegnan els er accumpagnads psicologicamain. Ils var 30 centers per reproducziun cun assistenza medicala en Svizra porschan ils scleriments medicinals necessaris ed ina tgira cumplessiva.
Suenter che l’infurmaziun e la cussegliaziun han gì lieu, sto il pèr approvar en scrit il tractament medicinal da reproducziun.
Donaziuns da cellas d’ov, donaziuns d’embrios e maternitads substitutivas èn scumandadas en Svizra.
La diagnostica da preimplantaziun, pia l’examinaziun genetica dals embrios schendrads en il vaider da reagenza, vegn permessa mo en dus cas. Tar pèrs nunfritgaivels dastgan las schanzas da svilup dals embrios vegnir intercuridas. Tar pèrs cun malsognas ertaivlas poi vegnir intercurì, sche l'embrio ha la malsogna ertaivla correspundenta.
En cas d’ina donaziun da sems na dastgan ils geniturs betg eleger il donatur. Il center per medischina da reproducziun resguarda dentant ina tscherta sumeglientscha exteriura cun il bab.
Tge ch’è permess en Svizra e tge betg, vegn reglà principalmain en la Lescha davart la medischina da reproducziun
Tge ch’il pèr sto pajar sez e tge che vegn pajà da la cassa da malsauns, dependa da la metoda da tractament.
La decisiun per ina fructificaziun artifiziala en il vaider da reagenza è chara. Ina tala fertilisaziun in vitro na vegn betg pajada da la cassa da malsauns obligatorica.
Ils custs per stimulaziuns ormonalas ed ina inseminaziun (injecziun da sperma en la madra) vegnan surpigliads da las cassas da malsauns fin ad in tschert dumber da tractaments.
Ils custs exacts varieschan tut tenor il cas e n’èn betg tuttina auts en tut ils centers. Durant ils discurs da cussegliaziun vegn il pèr infurmà detagliadamain.
Donaziun da sems e bancas da sperma
Tscherts centers per medischina da reproducziun han er bancas da sperma. Donaturs potenzials han per regla tranter 20 e 40 onns. Lur sanadad vegn intercurida cumplessivamain ed els vegnan infurmads davart ils aspects giuridics. Ils donaturs da sems na vegnan betg pajads e pon sulettamain vegnir indemnisads per spesas. Il sperma dals donaturs dastga vegnir duvrà per schendrar maximalmain otg uffants e dastga vegnir conservà durant maximalmain 5 onns
Datas dals donaturs ed access
La donaziun da sems n’è betg anonima. A la naschientscha d’in uffant ch’è vegnì schendrà cun ina donaziun da sems vegnan las indicaziuns davart il donatur dals sems annunziadas a l’Uffizi federal dal stadi civil. Il register dals donaturs da sperma cuntegna il num, la data da naschientscha, il lieu da burgais u la naziunalitad, il domicil, la professiun u la scolaziun e l'apparientscha.
Uffants schendrads tras ina donaziun da sems pon pretender infurmaziuns davart lur bab biologic. Per regla dentant pir, cur ch’els han 18 onns.
Tras ina donaziun uffiziala da sems na resulta nagina relaziun giuridica da bab-uffant. Perquai na resultan er nagins dretgs correspundents e naginas obligaziuns respectivas (mantegniment, educaziun, ierta).


text:
Bain han be radund 12% da las persunas dumandadas inditgà en il studi ch'i enconuschian fitg bain lur vischinas e vischins. Trais quarts han dentant declerà ch'i sa sentian fitg segir en lur vischinadi e presta nagin è malcuntent cun la relaziun tar las vischinas ed ils vischins. Quai sa mussa er en situaziuns dal mintgadi: 67% emprestan a lur vischins mangiativas u utensils. 48% dattan aua a las plantinas e 26% pertgiran da temp en temp ils uffants u miran dals animals da chasa dals vischins e las vischinas.
Quatter tips da vischins
Ils auturs e las auturas dal studi han partì en las persunas ch'èn sa participadas al studi en quatter categorias. Tenor il resultat tutgan la pli gronda part, numnadamain 47% tar ils «distanziads». Els vulan ni vegnir disturbads, ni vulan els esser ina mulesta per auters. Sch'els dovran insatge, gidan els a sasez. Tuttina èn quels qua en il cas urgent.
Ulteriurs 30% descriva il studi sco «tschertgainspiraziun». Per quellas persunas stattan en il center la toleranza ed inscunters interessants. Els stiman acziuns collectivas e diversitad.
Marcantamain pli bass è cun 14% il dumber dals «tgirarelaziuns», che vulan ina relaziun amicabla en il vischinadi omogen.
Be radund 10% «orientads a valurs», vulan tenor atgnas indicaziuns viver tranter persunas cun las medemas u sumegliantas valurs. Empè da relaziuns stretgas vulan dentant er quellas persunas ina tscherta distanza ed in cuntegnair cun respect e cun resguard.
Tgi vala sco vischin u vischina?
Il studi mussa er che la noziun «vischinadi» vegn interpretada auter en la Svizra franzosa ed il Tessin, cumpareglià cun la Svizra tudestga. En Svizra tudestga quintan 59% dals dumandads be lur vischins gist dasperas u en la medema chasa sco vischinadi. En Svizra franzosa e taliana valan dentant per 33% respectiv 37% l'entir quartier sco vischinadi. En Svizra è quai be il cas tar 17% dals dumandads.


text:
Max Verstappen
El Max Verstappen (Hasselt, 30 de setember 1997) a l'è un pilota d'auto olandes e belga, che 'l corr in Formula 1, de la che l'è campion in carega, con la Red Bull.
L'ha scominciad a correr in la massima serie in del 2015, a derset agn, con la Toro Rosso, per poeu passà l'ann dopo a la Red Bull, indova che 'l riva a vesser el pilota pussee sgiovin a vincer una gara del campionad a 18 agn, 7 mes e 15 dì. In del 2021, a 24 agn, el ciapa el titol, el prim olandes a fàll.
El so numer de gara l'è el 33, ma in del 2022 el scerniss de doperà el 1, 'me campion del mond in carega.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su Max Verstappen
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su Max Verstappen


text:
1° Gara Südtirol Cup
L'ultim fin del edma él gnü organisé la prüma gara dl Südtirol Cup a Olang, che á insciö daurí la sajun 2011 dles gares dla lüsa. La gara é gnüda fata sot a dër burtes condiziuns dl tëmp, cun plöia la sabda y la dumënia temperatüres +3°C. Ringrazie mëssun le team da Olang che é stá bun da mantigní la pista in bunes condiziuns. La nöia sajun á bele porté na sorpresa pro la gara de lüsa dopla, en duo che á tut pêrt le prüm iade a na gara ofiziala á davagné, Robert Hopfgartner y Lukas Reichegger da Mühlwald é stá bugn da se porté a ćiasa le prüm post.
Pro les ëres singoles, ne él sté degüna sorpresa, Reinhilde Gamper da Latzfons (campionëssa europea) á davagné, dominan düt le fin dl edma. Pro i ëi él sté Tschaffert Diego da La Val che á dominé, portan insciö a ćiasa la vitoria. Diego á confermé insciö la buna forma che al á mustré bele l'ann passé tratan düta la sajun. Pro la tlassifica a scuadres se á porté la scuadra da La Val al bun 2° post, dô Latzfons. Pro les jones él sté Erlacher Iris, che vá pur la scuadra da La Val che á davagné. Pro i amatori I él sté Miribung Carlo che é ruvé al secundo post y pro i amatori II Alton Tone che á davagné, trami dui che vá pur la scuadra da La Val. La scuadra da La Val á mustré insciö le prüm fin dl edma de gares de buniscimi resultać. La proscima gara sará le proscim fin dl edma te Jaufental, chësta sará ince l'ultima poscibilité por se cualifiché por i europei a mez furá tl Austria.
Por ćiaré ales foto drüca: FOTO


text:
Oz ha cumenzà in project da pilot che scumonda da fimar a la staziun. Pertutgada dal scumond è la staziun da Cuira sco era las staziuns da Basilea SBB, Bellinzona, Neuchâtel, Nyon e Turitg Stadelhofen. A Cuira vegn il test manà en collavuraziun cun la Viafier retica e La Posta.
Sch'ils resultats dals tests che duran intgins mais èn positivs, vulan ins introducir il scumond da fimar a la staziuns en l'entira Svizra.
Pli segiras e pli schubras duain las staziuns vegnir
Cun il scumond vulan ins promover la segirezza e la schubradad a la staziun. Er la qualitad da viagiar ed il bainstar dals clients che èn da viadi cun ils meds publics duai sa meglierar.
Adina daplirs viagian durant ils temps da grond traffic cun il tren. Bleras persunas spetgan damai spess in sper l'auter sin il tren. Sco consequenza hai adina puspè da cas, nua che la pel u la vestgadira d'insatgi è vegnida brischada. Quai vulan ins evitar. Ma er l'ambient e la schubradad pateschan: Blers fimaders bittan lur stumbels sin ils binaris ni la rodaglias, enstagl en ils tschendrers.
Differentas reacziuns
Per ils ins èsi cler: In scumond per l'entira staziun è il sulet gist. I dat dentant era quels che chattan quai sezs ina buna chaussa, chapeschan però era, che quai è tup per ils fimaders. I na duess betg daventar ina discriminaziun dals fimaders. E lura datti era quels, ch'èn da l'avis, che quai saja ina idea tuppa, perquai ch'i funcziuneschia bain era senza scumond.
RR actualitad 11:00


text:
Tar il NHL-Draft è il giuven vallesan da 18 onns vegnì tratg sco emprim. Hischier è suenter il Svedais Mats Sundin (1989) ed ils dus Tschecs Roman Hamrlik (1992) e Patrik Stefan (1999) pir il quart numer 1 che na deriva betg da l’USA, Canada u Russia. En tut è Hischier pir il setavel european che ha survegnì questa onur.
Quai n’è betg sulet in mument decisiv per Hischier, mabain era per in segn, ch'il hockey svizzer fa buna lavur. Pir avant curt ha Mark Streit gudagnà sco emprim giugader da champ il Stanley Cup. Tar ils New Jersey Devils n’è Hischier betg il sulet Svizzer. Avant curt è era vegnì enconuschent che Mirco Müller mida tar dals San Jose Scharks tar ils Devils.
RR Sportissimo 17:00


text:
Bordighera
Bordighera (en lìgure: A Bordighea) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de 10 498 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 10,4 km² e 'na densità de popolasiù de 1 009 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Ospedaletti, Vallebona, Vallecrosia.
Bordighera l'è postàda sö la còsta de la Riviéra lìgure de ponènt, söl cap de Sant'Ampelio a piö o méno vint chilòmetri del cunfì co la Frància, ai pè de le Alpi Marìtime e a 36 km de Imperia.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Bordighera l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sèrbia
Artéccol in dialètt mudnés
La Sèrbia (a s diś Republika Srbija in Sèrb) l'è na nasiòṅ dl'Európa dal sud ch'la s cata in dla penìśula balcànica. La sò pupulasiòṅ, tirànd via qvéla dal Kósovo ch'l'è na sò regiòṅ a sud ch'la cunfìna cun l'Albanìa e ch'la vōl dvintàr indipendènta, l'è dagnóra 'd sèt migliòṅ e mèś 'd abitànt par na superfìsi 'd 88.361 km². L'è divìśa in vint-nóṿ distrét e la sò munéda 'l è 'l dìnar sèrb.
La capitàł 'l è Belgrâd méntar gl'àtar sèntar più impurtànt i èṅ Novi Sad, sità śmèla 'd Mòdna, Niš e Kragujevac. La cunfìna a nòrd cun l'Ungherìa, a nòrd-èst cun la Rumanìa, a sud-èst cun la Bulgarìa, a sud cun la Macedògna, a sud-òvest c'n al Mòntnégar, a òvest cun la Bòśgna-Erśegòvina e a nòrd-òvest cun la Śluvègna.
Al sò presidènt 'l è Aleksandar Vučić méntar la prima minìstra l'è l'Ana Brnabić.
La Sèrbia cuma stat indipendènt la gh'è da 'l 4 ad Śugn dal 2006 quànd la s è divìśa da 'l Mòntnégar mént'r in fiṅ a 'l 1992 la fava part dla Juguślàvia.
Al 16% di lampòṅ ad tut al mónd i daśvìnan da 'd chè méntar la Sèrbia l'è la secónda nasiòṅ dòp la Cina par la cultivasiòṅ dal brugni.
Culegamènt estéran
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Sèrbia
Albania
Andorra
Armenia
Austria
Belgio
Bielorussia
Bosnia-Ezegovina
Bulgaria
Cipro
Croazia
Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia (manca)
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
Prinzi Henrik saja mort il mardi saira tard sin il chastè Fredensborg en preschientscha da sia dunna e ses dus figls, ha communitgà la chasa roiala. Il 1967 aveva Henrik, oriund in Franzos, maridà Margarethe – 5 onns avant ch'ella è daventada regina. L'onn passà han els festivà nozzas d'aur, suenter èsi adina ì mender cun Henrik. Il settember ha la chasa roiala dà enconuschent ch'el pateschia da demenza.
Stadi sa pegiurà en curt temp
Per pudair mitschar da l'enviern dir a Danemark ha Henrik passentà bler temp en Egipta. Là ha el survegnì ina puntga / in malcostas. Plinavant hajan il medis chattà in tumor en ses pulmun sanester.
Cura che ses stadi è sa pegiurà fermamain l'entschatta favrer ha il prinzi ereditar, Frederik terminà sia visita als gieus olimpics a Pyeongchang ed è turnà a chasa. Curt suenter è Henrik turnà da l'ospital a chasa per pudair passentar ses ultims dis en il chasti da Fredensborg.
Uffanza a Vietnam
Naschì era Henrik ils 11 da zercladur 1934 sco graf Henri Marie Jean André de Laborde de Monpezat en Frantscha. Ils emprims 5 onns da sia vita ha el passentà en il Vietnam. Pli tard ha el studegià giura a Paris sco era chinais e vietnamais, tranter auter er a Hongkong e Saigon.
Malcuntentienscha senza titel da retg
Suenter las nozzas cun Margrethe, ch'el ha emprendì d'enconuscher a Londra, ha el midà ses num en Henrik, la versiun danaisa. Els dus han collià divers interess culturals. Ils blers pensums uffizials ha Henrik dà giu gia il 2016. Lura ha el era pudì remetter il titel da prinziconsort, ch'el n'ha mai gì gugent.
Enfin la fin ha Henrik patì pervi dal fatg ch'el n'ha betg survegnì il titel da retg sco consort da la regina. Perquai ch'el na saja betg sa sentì respectà a Danemarc saja el adina puspè ì en Frantscha en sia vigna. Er tar il 75avel anniversari da Margarethe n'è el betg cumparì.
La stad passada ha il prinzi declerà che senza titel correspundent na veglia el er betg vegnir sepulì dasper sia dunna, la regina. Tar questa decisiun saja el restà, er suenter la diagnosa da demenza.
RR novitads 08:00