text:
Proteger ils dretgs umans vegn sin l'entir mund adina pli difficil. Tenor l'organisaziun per la defensiun dals dretgs umans, «Amnesty International», vegn questa protecziun era adina dapli attatgada e sutminada da regenzas. Uschia scriva l'organisaziun en ses rapport annual.
«Amnesty International» crititgescha era la Svizra per sias inizativas dal pievel inimias als dretgs fundamentals. En spezial vegn numnada l'iniziativa d'autodeterminaziun che vul metter il dretg svizzer avant dretg internaziunal public.
Entras l'expressiun "derschaders esters" laschia l'iniziativa crair ch'il Tribunal europeic dals dretgs umans a Strasbourg saja in'instituziun nua che la Svizra na saja betg preschenta.
RR novitads 06:00


c: text/html

text:
L'um franzos duai appartegnair a l'organisaziun terroristica Stadi islamic – ch'aveva commess las attatgas terroristicas dal november 2015 a Paris e quellas dal mars 2016 a Brüssel. Sentenzià è el dentant vegnì pervi d'in sajettim a Brüssel avant sia arrestaziun.
L'attentader probabel da Paris n'è betg cumparì avant dretgira a Brüssel. L'um ch'è era sentenzià ensemen cun el è era sentenzià a 20 onns praschun. Omadus duain plinavant pajar chastis.
Sentenzia pervi da Brüssel, betg Paris
En quest cas èn ils dus umens vegnids sentenziads pervi d'in sajettim a Brüssel e betg pervi dals attentats da Paris. Ils dus umens n'avevan betg vulì vegnir arrestads a Brüssel ed èn sa dustads. Durant il sajettim èn plirs policists vegnids blessads. In suspectà era vegnì mazzà là.
La sentenzia pervi da l'attentat da Paris vegn pir anc. Las retschertgas vastas vegnian anc a cuzzar almain enfin il 2019. Il november 2015 avevan attentaders mazzà 130 persunas a Paris. L'organisaziun terroristica Stadi Islamic aveva reclamà l'attentat per ella.
Cas da Paris ha precedenza
L'attentader probabel da Paris resta en arrest d'inquisiziun a Paris. La sentenzia belgia cumenza el pir suenter la sentenzia eventuala per Paris e cura che quella è a fin. Cunter la sentenzia da la Belgia po il delinquent plinavant anc far recurs.
RR novitads 12:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusc
Al rusc[1] (pattume in itagliàṅ) 'l è tut cal materiêl che, in post diferèint, al n'es dróva più, e alòra a bśògna desfèr's-en e śbàt'r-el vìa; a s ciàma rusc anc'al só cuntenidōr (in del cà la s ciàma anc "ruscaróla").[2]
Mèinter che na vòlta a n'se śbatìva vìa quèśi gnìnt, ch'a gh'era dla miśéria e a s serchèva 'd druèr na secònda e na tersa volta tùt i lavōr, mo invéci in dal secònd Novsèint a s è śbatû vìa incósa e in dal manéri più stremnèdi e indiferèinti, ch'a gh'era 'l bum econòmic. In di sircundàri di paéś, dop ch'a s era tolt sù 'l rùsc ed lung el stredi e 'l cà c'n al só càmion, i s mucèv'n acsè, soquànt mùć ed rùsc a forma 'd culèini, cun soquànt dàn p'r al bliśgamèint di só liquàṁ śò 'd lung a l'àqua ch'a stà sòt tèra.
Mo però in di ùltem tèimp invéci, a s è guardê de piò a fèr calèr i diśàster per 'l ambînt, che 'l trôp rùsc mucê diśurdnê al pōl fèr gnìr: alóra, cun soquànti arcmandasiòun, in più cumùn a s è decîś ed cucèr vers dagli inisiatìvi per la racòlta diferensièda dal rusc, d'indû al stès rùsc, diferensiê per qualitê in dal mumèint ch'a 'l s fica vìa e dòunca śbatû in diferèint casunèt divîś apósta, al gh'la chèva 'd gnìr śmaltî più in fuga, cun soquànt recùper ed matéria prìma, e cun meno dàṅ per 'l ambînt dintórna.
Manéri ed dìr
- (EGL) Tōr sù rusc e busc, (IT) (fig.) Prendere di tutto.
- (CARPŚ) I pasen pas-edmàn, a tōr sù 'l rusc, (IT) Passeranno dopodomani, a raccogliere il pattume.
Vóś lighèdi
Referèinsi
Èter progêt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Rusc
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Rusc»


text:
RSA
El RSA a l'è on sistema de crittografia asimmetrega inventaa in del 1977 da Ron Rivest, Adi Shamir e Len Adleman al MIT. A l'è staa vun di primm algoritm a ciav publega e 'l primm bon de firmà oltra che cifrà. Brevettaa in del 1983, a l'è staa desecretaa in del 1997.
Operazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
RSA a l'è fondaa in su la complessità de fà la fattorizzazion di numer primm assee grand, e donca se fa inscì:
- Se scernissen a cas du numer primm e , assee grand de permett 'na cifratura segura.
- Se calcola el prodott e
- Se considera che la fattorizzazion de n a l'è secreta, foeura per quej che scernissen p e q
- Se troeuva on esponent publich, , coprimm de e pussee piscininn de .
- Se calcola el numer (esponent privaa) inscì che 'l sò prodott con l'è congrov a modul ossia che
La ciav publega l'è , la ciav privada è .
Fondament de matematica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A garantì la decifratura del messagg a gh'è di teorema matematich. De facc del calcol sortiss foeura:
Ma savemm che:
E donca: e che .
Donca, per el teorema piscininn de Fermat:
e
Vist che e a hinn numer primm different se pò applicà el teorema cines del rest e ottegnì:
e donca che


text:
Suvlaki, Gyros e Capretta – Mexican cun Alejandro Arias Linares
- Gievgia, 1.12.2016, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 1.12.2016, 10:15, RTR
«Tips, trics e tacs» – il december cun «chili, mole y tradiciones» da la cuschina mexicana. Viva Mexico!
«Senza chili – nagina cuschina mexicana!» quai di Alejandro Arias Linares. El è naschì avant 44 onns a Mexico City. Ses studis ha el fatg a Mexico City ed a Yucatàn.
L'amur è la raschun che Alejandro Arias Linares ha prendì dimora en Surselva. L'onn 1999 ha Carmelia Giger visità La Paz e la Bassa California ed emprendì d'enconuscher Alejandro Arias Linares. L'onn 2002 èn els maridads. La stad 2003 è lur figlia Salome naschida.
Alejandro ha adina gì in bun maun en cuschina. Sper sia lavur sco manischunz d'auto da posta, puprogna el gugent sias damas cun spezialitads dal Mexico. Il december ans avischina el a la cuschina mexicana en il Radio Rumantsch. Da spezarias sco chili, da la marinada tipica «el mole», ma era da tradiziuns dal temp da Nadal sco «la posada» e «la pignata».


text:
La stampa ladina
Con dut che la situazion politica dal 1945 inant é dassen descorajanta y che les normes contegnudes tl statut de autonomia 1948 é de puecia brancia, laora les unions di ladins inant con determinazion y idealism. De merz dl 1949 végnel fora per l prum iade, sun scomenciadiva de Salvester Erlacher (1910-1991), l sfuei "Nos Ladins", empruma n iade al meis y spo doi iadesc al meis. Les Unions de valeda, chela dla Val Badia y chela de Gherdëina y la Union Generela ne é nia enstesses editoures, ma ales sostegn l foliet de vigni vers enfin al 1972 canche la Union Generela di Ladins sourantol te sies mans la edizion de n sfuei de informazion. Chest foliet giata l inom "La Usc di Ladins" y vegn dé fora desche mensil enfin al ann 1985, dedò vigni chindesc dì enfin al 1990 y dal 1. de fauré 1990 inant desche edemanal.
Radio y televijion ladina
La Union Generela ti é dagnora steda do al potenziament dles trasmiscions radiofoniches per ladin. Do n valgugn agn de trasmiscions sperimentales de puec menuc a l'edema végnel arjont dl 1955 per merit de sie enteressament n ampliament dles trasmiscions radiofoniches che deventa regolares dal lunesc a la sabeda. Dl 1958 végnel ence metù su te Gherdëina l Comité Radio Ladin per auzé l livel dles trasmiscions. Dl 1961 végnel arjont na programazion culturala dlongia chela de atualité intitoleda "Dai Creps dl Sela". Al vegn tout su personal a temp plen.
Dl 1976 se para la Union di Ladins de Fascia deberieda con la Generela che la redazion de Fascia vegne destacheda da chela de Bulsan y metuda a Trent.
Dl 1979 vàl en ona trasmiscions sperimentales ladines tla televijion, ma per na programazion stabla tla tv méssen aspeté enfin al 1988.
Encuei pieta la RAI 352 ores de radiofonia y 39 ores de televijion ladina per la Region Trentino-Südtirol. Acioche ence i ladins de Anpezo y de Fodom posse se anuzé dl servisc radio-televisif se à les Unions di Ladins y la Generela festidié che al vegne metù su emplanc repetidours sun i joufs, ma ai resta dutaorela scluc fora da la programazion ativa.
Media ladins y lingaz aministratif ladin
Cotanc é stés i intervenc dla Union Generela enfin a Roma per damané de vegnì reconesciuda desche esprescion dla "unité di ladins" y de giaté diretamenter dal Consei di Ministri da Roma n sostegn finanziar per podei laoré per l'unité di ladins soura i confins provinziai y regionai fora empede messei petlé con de gran dificoltés da provinzia a provinzia. Emplù se àla fat audí te dutes les fases de atuazion dl statut de autonomia te Südtirol, ghiran l reconesciment dl ladin desche lingaz ofizial y na lerch sostanziala per i ladins tl radio y tla televijion. Dl 1984 ne fòvel no televijion ladina, no scrit dant la doura dl ladin desche lingaz de aminstrazion ti comuns. Ti agn Otanta fova les revendicazions dla Generela sostanzialmenter: 3 ores de radio en di y 2 ores de televijion a l'edema y al dessova ester n servisc radio-televisif per dut l raion ladin, sclut ite Fodom y Anpezo.
L reconesciment dl lingaz ladin desche lingaz ofizial tl'aministrazion é vegnù a se l dé con la lege 574/88 juda en doura dl 1989. Dl 1993 ti végnel reconesciù ence ai ladins de Fascia l dert a la doura dl ladin tles aministrazions publiches.
Ladin standard
Con la ofizialisazion dl ladin desche lingaz aministratif dl 1988 sénten l debujegn de ruvé a na forma scrita unitara. L'enciaria de elaboré les regoles per chest lingaz ti vegn sourandeda al pere dl rumanc grijon, l prof. Heinrich Schmid de Turic. Dl 1994 met la Union Generela y l Istitut Ladin “Majon di Fascegn” en pe l "Servisc de Planificazion y Elaborazion dl lingaz Ladin" (SPELL), a chel che al tol pert dal 1997 inant ence l Istitut Ladin “Micurà de Rü” y l Istitut Pedagogich Ladin.
L lingaz ladin scrit unifiché vegn empruma denominé ladin dolomitan y plu tert ence ladin standard. I laours de planificazion linguistica se concretiseia dl 2001 con la publicazion dla "Gramatica dl Ladin Standard" y dl 2002 con la publicazion dl "Dizionar dl Ladin Standard". La Generela met en pe n sie Ofize Linguistich che meina inant l projet. L ladin standard é l lingaz scrit ofizial dla Union Generela. Les provinzies y les regions mess ciamò l aprové ofizialmenter.


text:
- In scandal da tgarn ida a mal scurlatta il pli grond pajais exportader da charn.
- Fin uss èn radund 20 persunas vegnidas arrestadas en quest connex.
- Ellas duajn avair organisà la vendita da charn veglia maschadada cun charn frestga.
- Tenor la regenza sajan be 21 dals 4'800 lieus da producziun pertutgads.
La regenza brasiliana emprova da quietar la situaziun suenter che plirs cas da charn ida a mal èn vegnids a la glisch. Sco il president brasilian Michel Temer ha ditg a l'inscunter cun plirs represchentants da pajais ch'importeschan charn brasiliana sajan be paucas interpresas responsablas per questas irregularitads.
Ed ils exports?
En connex cun las investigaziuns sajan 33 controlladers da victualias vegnids relaschads. Tenor indicaziuns dal ministeri d’agricultura èn fin ussa trais lieus da producziun vegnids serrads e 21 ulteriurs sajan sut observaziun speziala. Pertutgà saja er il pli grond producent da charn dal mund JBS.
Sche l’export è er pertutgà u betg, n’è il mument anc intschert. La regenza brasiliana ha suttastritgà ch’i na dettia nagins ristgs pli gronds per ils bunamain 160 pajais importaders da charn brasiliana.
L’ambassadur da la Svizra en Brasilia André Regli ha ditg che la situaziun saja alarmanta. Cun mangiativas na duaja betg vegnir giugà.
La polizia federala investighescha en chaussa. Radund 1’100 policists sajan en acziun.
RR novitads 06:00
Export da charn
Cun exportar charn gudogna la Brasilia mintg'onn passa 14 milliardas dollars. Ils Stadis Unids avevan suenter lungas discussiuns avert il martgà per charn brasiliana il fanadur 2016. En vista al scandal ha il president Michel Temer tegnì pliras sesidas da crisa.


text:
La plazza da scola da Mustér è vegnida construida avant prest 40 onns cun bleras stgalas ed auts mirs. Ozendi na correspunda ella absolutamain betg pli a las normas actualas.
Moziun d'adattar la plazza pendenta dapi il 2015
Quai era gia vegnì constatà en ina moziun dal cussegl da vischnanca il 2015. Quella aveva pretendì da la suprastanza communala da far ponderaziuns co midar quai uschia ch'il plaz daventa pli segir. La moziun è restada pendenta. Tranter auter era perquai ch'ins vuleva cumbinar questas lavurs cun las lavurs da sanaziun da la scola nova.
Spustà sanaziun da la scola nova
La nova suprastanza ch'è en uffizi dapi l'entschatta da l'onn è anc ina giada ida sur ils cudeschs ed ha la finala decidì da spustar la sanaziun da la scola. I dettia auters projects che hajan pli gronda prioritad e las finanzas da la vischnanca na sajan betg las meglras, ha il president communal Robert Cajacob ditg.
Tar la scola sa tractia quai oravant tut d'ina sanaziun energetica e quai n'haja betg in effect negativ sin il manaschi da scola.
Investir be il pli necessari per augmentar segirtad
Cun il plaz da scola na possian ins dentant betg spetgar. Ils mirs ch'èn per part fin dus meters auts e senza tschabargals, las stgalas che sajan donnegiadas ed hajan chantas gitas sajan privlusas per ils uffants. Perquai haja la suprastanza stuì reagir, ha ditg Robert Cajacob.
Ella haja decidì in credit da 40'000 francs per allontanar stgalas e mirs nua che quai è pussaivel uschia che la segirtad saja puspè dada. Durant l'enviern vegn quai lura probabel fatg ponderaziuns co furmar da nov il plaz. Perquai vegn ussa investì en las lavurs las pli necessarias che n'impedeschian betg las novas ideas.
RR actualitad 07:00


text:
Nicolàus Copèrnich
El Nicolò Copèrnich (latì: Nicolaus Copernicus; en polàch: Mikołaj Kopernik; nasìt a Toruń, ai 19 de febrér del 1473 – mórt a Frombork, ai 24 de màgio del 1543) l'è stàt 'n astrònomo polàch famùs per ìga portàt a l'afermasiù de la teorìa de l'eliocentrìsm, e 'l g'ha cuntribïìt isé a la Revulusiù astronòmica. L'è stàt apò a 'n prét, en giürìsta, en goernadùr, 'n astròlogo e 'n dutùr.
La sò teorìa - che la mèt el Sul al cèntro del sistéma de òrbite dei pianéti del sistéma solàr - la ciàpa dei elemèncc de la scöla gréca de Aristarco de Samo de l'eliocentrìsmo, la teorìa contrària al geocentrismo, che la mitìa 'nvéce la Tèra al cèntro del sistéma. El sò mèret isé l'è mìa l'edèa, zamò tiràda fò dei gréci, ma la sò demostrasiù rigurùza per mès de procedüre de caràter matemàtich.
Biografìa
Copèrnico l'è nasìt endèl 1473 endèla cità de Toruń, che fàa part de la Lega Anseàtica. Restàt òrfen dei töcc dù i genitùr, el vé adotàt ensèma ai sò fredèi del zìo de part de màder Lucas Watzenrode, che dòpo l'è deentàt èscof de l'Ermia.
Endèl 1491 el Copèrnico l'èntra 'ndèla Università de Cracòvia e 'l cumìncia a stüdià l'astronomìa sóta la guìda del sò profesùr Albert Brudzewski. De chèsto perìodo, e del sò ategiamènt envèrs chèsta scènsa, rèsta 'na quach descrisiù 'ntüziàsta che 'l g'ha fat endèi tèscc conservàcc endèla bibliotéca de Uppsala.
Dòpo de quatr'àgn, e dòpo de 'n perìodo cürt pasàt amò a Toruń, l'è nit 'n Itàlia, endóche 'l g'ha stüdiàt el dirìto a l'Università de Bologna (suratöt, el s'è dedicàt al dirìto civìl e al dirìt canònich, dàto apò la olontà del zìo èscof, che 'l la finansiàa, de fal deentà èscof apò a lü).
A Bologna 'l encùntra Domenico Maria Novara de Ferrara, che l'ìa zà 'n astrònomo famùs, che 'l la fà deentà 'n sò aliévo e giü dei sò colaboradùr piö strècc. Con lü, entàt che 'l stüdiàa dirìto civìl a Ferrara (endóche 'l s'è laureàt), el Copèrnico 'l g'ha fat le prìme oservasiù 'ndèl 1497, isé come che 'l regórda endèl De revolutionibus orbium coelestium.
Endèl stès an, el sò zìo l'è stat numinàt èscof de Ermia e Copèrnico canònich a la catedràl de Frombork o Frauenburg; ma lü 'l preferés spetà 'n Itàlia che rìe l'An Sant, e ànse 'l và a Roma, endóche 'l g'ha püdìt oservà 'n eclìsi de Lüna e 'ndóche 'l g'ha tignìt de le lisiù de astronomìa o de matemàtica (de le quàle però gh'è restàt nisü framènt). A ciapà servése a Frauenburg l'è nat endèl 1501, ma 'l ghe restarà per póch dé, giösta 'l tép nesesàre per domandà, e otègner, el permès de turnà a nà 'n Itàlia e fenéser i sò stüde a Padova (ensèma a Fracastoro e Guarico) e a Ferrara (cità del sò maèstro, col Bianchini).
Ché 'l se laurea 'ndèl 1503 en dirìt canònich, e sèmper ché se pènsa che 'l g'hape lizìt le òpere de Platone e de Ciceróne sö le upiniù de i stüdiùs antìch söl müimènt de la Tèra. Endèl 1504 el vàmbia a mèter ensèma le sò oservasiù e le sò riflesiù che i éra dré a s-ciopà fò 'ndèla formulasiù de la sò teorìa.
Quan che 'l turnarà a Frombork el vegnarà numinàt mèmber del Capìtolo de Warmia, e 'l se 'nteresarà de la rifùrma del sistéma monetàre e 'l svelöparà 'na quàch stüde de economìa polìtica che 'l i a portarà a enuncià en anteprìma sèrte prensépe che pò i sarà riasumìcc endèla Lége de Gresham. Endèl 1516 el capìtol el ghe darà l'encàrech de aministradùr de le tère 'ntùren a la cità de Olsztyn, e chèsto 'l ghe darà maniéra de 'nteresàs de quistiù de catàst, giüstìsia e fìsco. Endèl castèl de Olsztyn, endóche 'l g'ha pasàt quàter o sich agn, el g'ha fat dele oservasiù 'mportànte e 'l g'ha scriìt 'na part de la sò òper pricipàla, el De Revolutionibus orbium coelestium. E l'è pròpe 'n chèsto castèl che se tróa amò 'ncö l'ünica tràcia vizìbil de la sò atività scentìfica: 'na tabèla che 'l g'ha fat sön de 'na parét de 'na lòza che 'l doperàa per oservà 'l müimènt aparènte del Sul entùren a la Tèra.
Endèl 1514 el g'ha dat fò ai sò sòci 'na quach còpia del Commentariolus.
Tóca spetà 'nfìna al 1536 perchè 'l sò stüde piö grant el pödes véser includìt endèna òpera finìda, e zamò de la prìma aparisiù la g'harà 'na risonànsa fòrte 'ndèi ambièncc académich de mèza Europa. De divèrse bànde del continènt gh'è riàa l'invìt a püblicà i sò stüde, ma 'l Copèrnico, e mìa a tórt, el gh'ìa póra de la reasiù a le sò edèe, perchè 'l se rindìa cönt che le nàa a destabilizà le conoscènse e le credènse ècie de sentenér de agn. El cardinàl de Capua, Nicola Schonberg el g'ha domandàt 'na còpia del manuscrìt, domànda che la g'ha spaentàt amò de piö 'l Copèrnico perchè se püdìa 'ntraéder en sègn de nervozìsmo de la Céza.
L'òpera, 'n realtà, l'ìa amò de fenéser e lü 'l ghìa gnemò ciapàt la deciziù de mandàl en stàmpa quan che, 'ndèl 1539, el matemàtich de Wittemberg Giorgio Gioacchino Retico l'è riàt a Frauenburg sö 'nsistènsa de Philipp Melanchthon, che 'l gh'ìa tiràt ensèma 'n grùpo de stüde che 'l cumprindìa dei óter scensiàcc. El Retico l'è restàt du agn en contat col Copernico come sò aliévo, e 'l g'ha discriìt endèl sò test Narratio prima l'esènsa dei stüde che 'l ìa dré a svelöpà.
Endèl 1542 Retico 'l g'ha püblicàt, col nòm de Copèrnico, en tratàt de trigonometrìa (dòpo 'ncludìt endèl segónt lìber del De revolutionibus) e 'l g'ha mitìt frèsa a chèl che oramài l'ìa deentàt el sò maèstro per la püblicasiù de la sò òpera. A la fì 'l Copernico 'l g'ha acetàt, apò per vìa de le reasiù, ergöne a favùr, dèle ótre cùtra, ma töte che dimustràa 'nterès, e 'l g'ha dat en mà el tèst al sò sòcio Tiedemann Giese, èscof de Chelmno, perchè 'l ghe la dàes al Retico, che 'l l'harès fat stampà a Norimbèrga.
'Na legènda la cönta che 'l Copèrnico 'l g'ha risiìt la prìma còpia stampàda de la sò òpera el dé stés che l'è mórt. El vegnarà sotràt endèla catedràl de Frombork.
El sistema eliostàtich
El nösöl centràl de la teorìa del Copèrnico, el stà 'ndèl mèter el Sul al centro de le òrbite dei óter pianéti, e mìa la Tèra come che s'ìa sèmper pensàt prìma, alméno 'ndèla concesiù ricunusìda de le autorità. Chèsta teorìa l'è stàda ilüstràda endèl lìber De revolutionibus orbium coelestium (Dele revulusiù dei còrp celèscc) che l'è stat püblicàt l'an che l'è mórt. El lìber l'è 'l pónt de partènsa de 'na conversiù duttrinàla del sistéma geocèntrich a chèl eliocèntrich e la conté i elemèncc piö 'mportàncc de la teorìa astronòmica dei nòst tép, inclùza 'na definisiù corèta de l'ùrden dei pianéti, la revulusiù quotidiàna de la Tèra entùren al sò as e la precesiù dei equinòse.
Colegamèncc estèrni
- Juan Casanovas, Copernico Niccolò Disiunàre Interdisciplinàr de Scènsa e Féde


text:
Malgrà ch’ils Grischuns avessan pudì decider il gieu cunter l’EV Zug gia en il temp regular, n’èsi betg reussì ad els da sajettar il gol decisiv avant che las 60 minutas èn stadas passadas.
Suenter in'ura temp effectiv er'il resultat 2:2. En la prolungaziun n’hai dà nagins gols, uschia che la lutga da penaltis ha stuì decider e quella è stada a favur da l’adversari.
La sonda frunta Tavau ordaifer sin Ambri-Piotta.
Ils ulteriurs resultats da l'emprima runda
Fribourg-Gotteron - Genevra Servette 2:1; Kloten - Bienna 0:3; Lugano - Ambri 3:4; SCL Tigers - ZSC Lions 3:4 suenter prolungaziun.
Hockey: Classament liga naziunala A (05-03-2018)
RR novitads 23:00


text:
Gia en l’emprim gieu da gruppa da la Champions League fruntan ils Young Boys sin in dals gronds. Manchester United è in ensemble da stars cun Paul Pogba, Marouane Fellaini u Romelu Lukaku. Plinavant astga il nov trenader dad YB, Gerardo Seoane, beneventar tar el a chasa José Mourinho ch’ha gia gudagnà la Champions League cun il FC Porto e cun Inter Milaun.
Sulet il pastget pleda per YB
Malgrà ch’ils Young Boys dastgar giugar a chas en il Stade de Suisse, là nua ch’ils Bernais han anc festivà avant paucs mais il titel da campiun svizzer è il grond favurit en quest emprim gieu da gruppa da la Champions League Manchester United. In plus per YB è ch’i vegn giugà sin in pastget artifizial. Quai saja in avantatg per l’equipa da chasa ha manegià José Mourinho.
Sa fugir dals Red Devils na ston ils Young Boys franc betg. Il FC Basilea ha mussà el passà ch’igl è pussibel da batter Manchester United ch’ha triumfà fin oz trais giadas en la Champions League, la davosa giada avant 10 onns.


text:
«Stimadas cumpognas, stimads cumpogns..» questas entschattas da pleds èn a nus tuts enconuschents. E quai principalmain da la politica sanestrà. Il pled cumpogn deriva dal pled latin cumpanis, e vul dir rumper e magliar cuminaivel paun.
Il moviment da lavurers e socialists ha alura prendì questa locuziun, pli probabel en la segunda part dal 19avel tschientaner, per numnar uschia lur camarats da cumbat.
Era la giuvna generaziun dovra il pled cumpogn
Silsuenter è quest pled s’etablì en la politica sanestra da l’entira Europa. Ed ozendi ha questa locuziun ina gronda valur simbolica e tradiziunala. Che vegn, tenor Jon Pult ch’è istoricher e deputà da la PS en il Cussegl Grond, anc adina duvrà en la partida. E quai na betg mo da la veglia generaziun.
RR actualitad 17:00


text:
Tempio Pausania
Tempio Pausania (Tempiu 'ndèla parlàda locàl) l'è 'na citadìna italiàna, de la regiù de la Sardegna, capolöch — ensèma a Olbia — de la Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha 14 367 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 213 km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aggius, Aglientu, Arzachena, Berchidda, Bortigiadas, Calangianus, Erula, Luogosanto, Luras, Oschiri, Palau, Perfugas, Santa Teresa Gallura, Tula.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Per Magdalena Martullo-Blocher (GR/PPS)Tar Latiers na fiss n'er sia rolla sco scheffa e possessura da la Ems Chemia nagin impediment. Mintgin saja remplazzabel, ha ditg Martullo-Blocher en l'intervista a la gasetta.
Plinavant deplorescha la cussegliera naziunala da la PPS en l'intervista la collavuraziun cun las autras partidas burgaisas. Uschia saja la PCD «betg constanta e betg serrada» e la PLD impedeschia maioritads en il parlament.
Ultra da quai vul la politicra grischuna dir «gea» tar l'iniziativa da No-Billag e pretenda votaziuns dal pievel tant tar la cumpra da novs jets per l'armada sco er a reguard gieus olimpics en Svizra.
RR novitads 09:00


text:
Uschia è la quota da dischoccupaziun il settember en il Grischun tar 0,9%. Vitiers ha il chantun dumbrà il settember 70 persunas dischoccupadas da lunga durada e naginas interpresas cun lavur curta.
Dischoccupaziun en Svizra
En Svizra è la quota da dischoccupaziun restada il settember sin 2,4% sco gia l'avust. Quai communitgescha il secretariat da stadi per l'economia SECO. La fin da settember ha la Svizra registrà en total 106'000 persunas senza lavur. Cumpareglià cun il settember 2017 èn quai 26'000 persunas dischoccupadas pli pauc. Sco quai ch'il SECO scriva è er sa reducida il settember la dischoccupaziun dals giuvens. Quella munta actualmain ad ina quota da 2,5%.
RR novitads 09:00


text:
Quel ha gì lieu dals 23 fin 27 da favrer a Domat. Uffants da la 4-6 classa èn sa participads a quest camp. Organisà è l’occurrenza vegnida da l’Ems-Chemia e da la scola da pedagogia dal Grischun.
Fascinar per matematica?
Per blers uffants è matematica in rom plitost stentus. Quai di era Adrian Ciardo, responsabel per ils emprendists da la Ems-Chemia e manader da project dal MINT-Camp. Perquai è vegnì manà atras quest camp. I saja impurtant da mussar in rom plitost sitg en ina furma pli lucca. Tranter auter han ils uffants astgà construir e programmar in roboter da Lego.


text:
Vers venderdi saira vegn mess en funcziun la punt provisorica da l'armada a S-charl. Pervi da las bovas che han devastà la via e la punt è l'uclaun da la vischnanca da Scuol stà cuntanschibel durant in'emna sulet a pe.
Tenor Jon Carl Stecher, il schef da l'uffizi da construcziun da Scuol, haja la construcziun da la punt d'urgenza funcziunà tenor plan. L'armada metta a disposiziun la punt gratuitamain per in mez onn fin ch'ina punt civila è construida.
Anc mai ha l’armada svizra installà ina tala punt en in cas d’urgenza per diever civil. Grazia a questa premiera n‘è S-charl ussa betg pli separà dal rest da mund.
19 schuldads da l’armada svizra han lavurà sin il plazzal da la punt provisorica en la Val S-charl. A partir da damaun venderdi duain uschia var 80 persunas pudair bandunar la Val S-charl sin via. La punt provisorica cun ina lunghezza da 46 meters po purtar paisas fin ad 80 tonnas.


text:
Tetsuo
Tetsuo (id.), cgnusû anc cuma Tetsuo: The Iron Man, 'l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 1989, girâ in biànc e négar, ad Shinya Tsukamoto ch'al 'l à anc scrit e prudót.
In dal 1992 al regìsta al 'n à fat 'n arfacimènt a culōr cun più bèsi da 'l tìtul Tetsuo II: Body Hammer che però al n gh l'à minga cavàda a rivàr a 'n sucès cumpàgn. Dal 2009 'l è 'l tèrs film dla série, Tetsuo: The Bullet Man.
La pelìcula l'è stada premiàda a 'l Fèstival dal Cìnema Fantàstic ad Róma dal 1989.
Sunt
'N óm cun di prubléma ad feticìśum (Shinya Tsukamoto) al gh'à 'l visi 'd insfilsàr-as di cumpunènt metàlic dènt'r a 'l sò còrp. Un dè al s taja na còsa par mét'r-as un tub ma la frida 'sta vòlta la fà infesiòṅ e la carna la marsìs faghénd anc di bègatèṅ. Spavintâ al taca a cùrar via par la sità ma al finìs sóta la màchina 'd 'n impiegâ, Tomoo Taniguchi (Tomorowo Taguchi), e dla sò muróśa (Kei Fujiwara), na ninéta 'd prim órdan. Pinsànd ch'al fus mòrt, i dū i al pòrtan in un bòsc e i al làsan là sénsa dir gnint a ninsòṅ e in dal méntar i fàn'n anc na ciuladìna ma c'l àt'r al véd incòsa.
La matìna dòp, méntar Tomoo al s fà la barba, al véd un cundensadurèṅ a 'l pòst 'd un pēl. Quànd al gh pasa insìma 'l raśōr a gh fà sangṿ. Da cal mumènt chè al sò còrp a taca a cambiàr e i gh spùntan da tut al bandi di pès ad fèr, tub, caṿ. A 'l pòst d'l uśèl a gh vèṅ na fréśa bèla granda ch'la prila a tut andàr tant che quànd al fà 'l amōr cun la sò dóna chi lē la mōr spricànd sangṿ dapartùt. Tomoo al la pògia in na vasca da bagn ma 'l è ciàr ch'l è tacàda la maledisiòṅ d'l óm ch'l à mis sóta ch'al riva lè anca lò mèś óm e mèś fèr vèć. A partìs na lòta sénsa quartēr e sénsa règhli fra i dū ch'a la fiṅ i s mùcian sù insém in na masa 'd fèr e 'd aśàr in dua i s védan giùst i grugn lōr.


text:
News
EUSALP, vari inant por le Strategy Point a Bruxelles
Cinch Stac mëmbri dl’Uniun europeica (Talia, Austria, Germania, Francia y Slovenia), d’atri dui da Paisc fora dl’UE (Svizera y Liechtenstein), 48 regiuns y sura 70 miliuns de abitanc, 14 miliuns de chisc che vir te raiuns da munt. EUSALP é la cuarta strategia macroregionala reconesciüda ofizialmënter da Bruxelles y á sciöche obietif chël da renforzé la cooperaziun danter les regiuns alpines che mëss afronté te tröc seturs les medemes sfidades: dal ambiënt ala formaziun, dal’economia ala mobilité.“
„Le dagní dl’Europa é tles Regiuns – á sotligné Arno Kompatscher – y al é nezesciar che les Regiuns y i Stac mëmbri á le medemo podëi de dezijiun ti confrunc dl’Uniun Europeica. Te n contest internazional che se müda debota él fondamental che les realtés locales sides bunes da colaboré tres deplü: les regiuns alpines messará se posizioné sciöche raiuns competitifs dantadöt dai punc de odüda sozial y economich.“ Al’intern de EUSALP, sciöche ince confermé tratan la manifestaziun de kick-off inier (ai 25 de jená) tla Slovenia, ne ará le Südtirol nia ma la presidënza dl grup d’aziun sön l’energia, mo laurará ince adöm cun les atres döes Regiuns dl’Euregio tl grup d’aziun dla mobilité.“
„Implü – á sotligné le presidënt Kompatscher – unse ince fat domanda ofizialmënter che le Strategy Point dl EUSALP vëgnes posizioné pro la sënta coletiva dl’Euregio a Bruxelles. Da chësc punt de odüda él ince gnü fat de plü vari inant cun le sostëgn dles regiuns dla Lombardia y dl Venet y ince dla Comissara europeica por la politica regionala Corina Cretu. L’Euregio se desmostra insciö n iade implü sciöche na plataforma istituzionala che funzionëia y che é la miú forma de rapresentanza de nosc teritore tl’Europa.“
rc


text:
Inscunter interrumantsch –
3 da mars 2016
L’ultim inscunter interrumantsch ha gì lieu la gievgia, ils 3 da mars 2016 en l'hotel & guest house Wallhalla, Limmatstrasse 5, 8005 Turitg.
Las Rumantschas ed ils Rumantschs da Turitg e conturns, dalunsch e damanaivel, èn stads cordialmain envidads.
Il referent da la sairada è stà Marc Spescha, advocat a Turitg. Ses camp preferì è dapi 15 onns il dretg da migraziun. Ils musicists èn stads Curdin Nicolai ed André Gemassmer - ensemen sunan els dapi quatter onns. Ils dus magisters han gia dà blers concerts ed as sviluppan adina enavant.


text:
- Il persunal da l'Air France ha annunzià da far chauma la mesemna e la sonda.
- Cun la chauma vulan els cuntanscher in augment da la paglia.
- Er la viafier statala ha annunzià ina chauma che cumenza il glindesdi saira.
- La viafier statala fa encunter a las refurmas che Emmanuel Macron ha planisà.
Ils pilots ed auter persunal da la societad aviatica Air France vulan 6% dapli paja. Perquai che l'Air France è dentant mo pronta d'augmentar la paja per 1%, planiseschan ils collavuraturs a far chauma il mardi e la sonda. Ed er ils 10 ed 11 d'avrigl ston ils passagiers da l'Air France quintar che sgols crodan or pervia d'ina chauma da persunal.
Gia il venderdi sontg aveva l'Aifranc stuì stritgar sgols pervia d'ina chauma da persunal. Tenor indicaziuns aveva uschia mintga quart sgol betg pudì partir.
Er il persunal da la viafier da chauma
Il glindesdi saira cumenza er il «cumbat da la rodaglia» cunter la refurma ch'il president franzos Emmanuel Macron planisescha tar la viafier statala SNCF. Uschia vegnan er ils trens da la SNCF a partir da las set betg pli a savair charrar pervia d'ina chauma da persunal.La chauma duai cuzzar enfin fin zercladur e pertutgar mintgamai dus dis da lavur l'emna.
Emmanuel Macron prevesa tranter auter ch'ils collavuraturs da la viafier statala perdan lur status da privilegi.
RR novitads 09:00


text:
Viadàna
Viadàna (nòm uficiàl en Italià: Viadana) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 19 926 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 102 km², per 'na densità de 166 ab./km². El cunfìna coi cümü de Boretto (RE), Borchfòrt, Brescello (RE), Casalmaggiore (CR), Cumsàch, Dösul, Gasöl, Marcarìa, Mezzani (PR), Munticiàna, Pumpunésch, Sabiunèda, Süsèra.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
L' areal da festa vegn, suenter las lavurs da construcziun en il coc da la citad, engrondì fin tar l' Alexanderplatz. Là sa preschenta la «Freestyle Academy Laax» cun in trampolin ed in satg da siglir. Sin la via da la staziun datti da nov ina cabina da fotografar.
Suenter il sablun da la plazza da ballarait da l’onn passà, datti quest onn sin la plazza Arcas in cirquit da cursa ed in stan da sajettar cun buis da laser – per manar tras in biatlon.
Enconuschentas chaussas sco ils concerts en il Stadbaumgarten, la tombola ni il paradis d’uffants cun paraid da raiver vegnan vinavant a restar. Era culinaricamain vegn la festa da Cuira a resta sco usità.
Nov èn ils bindels che vegnan vendids avant e durant la festa da Cuira. Dapli tar ils bindels datti qua.


text:
Quant saun è baiver aua propi?
- Gievgia, 22.3.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 22.3.2018, 11:15, RTR
Ozendi para baiver aua d'esser la resposta sin tut: Aua dess gidar a restar saun, a perder paisa u perfin far bella pel. Dentant po aua er avair tut auters effects.
Noss corp consista da 73% aua e quella sto vegnir remplazzada. Perquai èsi impurtant da baiver avunda aua.
Dentant pon ins er baiver memia bler'aua. Sch'ins baiva radund 4-5 liters entaifer in'ura po quai avair consequezas mortalas. Il problem è che memia bler'aua vegn en il sang. Uschia na funcziuna la communicaziun tranter sang e corp betg ed i po dar in collaps dal corp. Ch'ins baiva tant'aua en pauc temp è savens il cas tar lutgas. Da quellas laschan ins damai meglier la detta.
Ma quant'aua è lura avunda?
Tenor il cussegliader da sanadad Corsin Deflorin datti ina regla per s'orientar: Ins avess da baiver in liter per 25 kilograms paisa a di.
Ed impurtant èsi da reparter questa quantitad sin l'entir di. L'uman na funcziuna betg sco in camel che po conservar l'aua. Sch'el baiva damai bler a la giada, lura na sa il corp betg prender si tut l'aua e dat simplamain giu quella en furma da secrets.


text:
Monoteism
El monoteism (del grech "uόvoς" = ünegh, dumà e "θeός" = Diu) a l'è la fed in dumà un Diu.
I religiun munuteista, in urdin storigh, a hinn:
- Atonism in de l'Antigh Egit (XIV secul a.C.), che l'è cunsiderada la prima furma atestada de munuteism
- Zoroastrism (1000 a.C-800 a.C.)
- Ebraism, cun l'epuca de l'esili babilunes che l'è inturna al 550 a.C.
- Cristianesim (catolicesim/prutestantesim/urtudoss)
- Islamism (VII secul)
- Bahaism (XIX secul)
Intra i religiun munuteista se pudaria, segund una quaj interpretaziun, met dent anca l'Induism perchè tücc i sò dei se pudarien culigà a un'ünega divinità.


text:
A la veglia
- Gievgia, 28.12.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 28.12.2017, 19:00, RTR
Tocs e sauts en il stil da pli baud.
En la populara dad oz udis Vus polcas, mazurcas e schottischs a la veglia. Quai èn registraziuns da chapellas ch'eran enconuschentas avant blers onns e che n'existan per part betg pli. Autras datti anc adina, e quellas sunan lur tocs en il stil da pli baud. Durant in'ura udis in pèr bels exempels da las chapellas Barba Peder, Zavretta, da la Hanneli-Musig e dals Fränzlis da Tschlin.


text:
Stefanie ed Alois Poltéra-Zarn - dapli che 30 onns mintga di ensemen
- Sonda, 3.9.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 3.9.2016, 9:03, RTR
Els han emprendì d'enconuscher in l'auter en la psichiatria, omadus lavuravan là. Alois Poltéra sco medi e Stefanie Zarn sco tgirunza.
Il medi generalist e la tgirunza generalista, omadus han lavurà en pliras spartas da lur mastergns. Quai han els savens duvrà en lur pratica communabla ch'els han manà 30 onns a Glion. Sper la lavur communabla partan els era ils hobis da far sports, da passlung e currer.
Mintga di ensemen, e quai privat ed en la professiun. Da quai raquintan els en l'emissiun «Profil» tar RTR.
Redacziun: Linus Livers


text:
In matemàtega, ul desenvilüpi in séria da Taylor dal nümer e
al pöö vess duvraa par a pruvà che e al è
irazziunaal.
Süpunemm par l'absüürd che al sía e = a/b, par di inteer pusitiif a e b.
Cunsideremm ul nümer
Mustremm che la süpusizziun par l'absüürd
ímplica a l'istess teemp che e che al è un nümer inteer.
Ches-chí al è impussibil, e chesta cuntradizziun la
stabiliss la irazziunalitaa da "e".
- Par vidé che x al è un nümer inteer, nutemm che
- Adess, par ogni "n" taal che , al sa passa che
al è divisíbil par , dunca
al è un nümer inteer pusitiif. Cuma cunseguénza, cunsideraa che anca
al è un nümer inteer , "x" al è un nümer inteer.
- Par vidé che "x" al è un nümer pusitiif inferiuur a 1, nutemm che
inscí
Chí, la darera suma l'è una
séria geométrica. Cunsideraa che a esísten mía di nümer inteer pusitiif püssee piscin che 1, emm utegnüü una cuntradizziun. Ches-chí al finiss la demustrazziun.
Q.E.D.


text:
Il Cussegl naziunal ha decis fitg stretg cun 92 encunter 89 vuschs da scriver la tariffa speziala da 3,8% en la Constituziun. Che l’hotellaria ha plirs problems n’era betg dispitaivel en il Cussegl naziunal. La branscha pateschia da las midadas da structura e dal ferm franc, argumentescha la pledadra da la cumissiun predeliberanta Daniela Schneeberger.
Cussegliers naziunals grischuns per la midada
La cussegliera naziunala grischuna Magdalena Martullo ha fatg attent ch’il dumber d’osps or da l'exteriur è sa reducì ils ultims onns. Ed era Duri Campell (PBD) è s’exprimì en favur da la decisiun ch’il turissem vegn mess en dumonda mintga tschintg onns. Perquai dovria quai segirtad giuridica e da planisaziun, argumentescha Campell.
A la Confederaziun van a perder radund 200 milliuns francs
Instradà la midada aveva il cusseglier naziunal da Dominique de Buman (PCD/FR). El ha inoltrà avant dus onns l'iniziativa parlamentara da scriver la tariffa speziala en la lescha. Alla Confederaziun van a perder uschia mintg'onn radund 200 milliuns francs. La fatschenta va uss enavos en il Cussegl dals chantuns
RR novitads 11:00


text:
Las 20 postas periclitadas vul la Posta prender sut la marella, quai en stretg contact cun las vischnancas pertutgadas, sco ella scriva. Els veglian cuntanscher il meglier provediment per las regiun. 32 uffizis postals garantescha la Posta da mantegnair almain fin il 2020.
Vinavant vul la Posta augmentar ulteriuras furmas da servetschs, sco puncts d’access per clients da fatschenta u ils automats che porschan in servetsch da 24 uras, “My Post 24”.
Regenza n’ha nagina influenza directa
Il chantun Grischun spera ch’ils responsabels da la Posta examineschan propi mintga serrada d’in uffizi da posta. Ed el spetga che la Posta entria en dialog cun las vischnancas ed auters pertutgads, ha ditg cusseglier guvernativa Jon Domenic Parolini ad RTR.
La qualitad dal service public na dastga betg vegnir diminuida.
Tenor Parolini na dastgan las decisiuns da la Posta betg manar ad ina reducziun da las plazzas da lavur. Dentant la finala haja la Confederaziun in’incumbensa da prestaziun cun la Posta, e betg ils chantuns.
Il proxim temp serran plirs uffizis postals
Gia davent dals 22 da matg resta serrada la posta da Trimmis, enstagl datti in servetsch da chasa. Filialas en collavuraziun cun partenaris datti a S. Bernardino (davent dals 6 da zercladur) ed a Churwalden (davent dals 11 da settember). Avant curt gia serrà sias portas ha l'uffizi postal da Malögia.
Sustegn per ils emploiads pertutgads
La Posta prevesa pliras mesiras per gidar persunas pertutgadas da las serradas, ed els s'engaschian d'evitar relaschadas. Mesiras menziunadas èn ina bursa da plazzas (plazzas libras entaifer la Posta), scolaziuns e sustegn per schliaziuns ordaifer la Posta.
Per il sindicat ina reducziun
Per il sindicat Syndicom n'èn las agenturas postalas ed auters novs servetschs da la Posta nagin remplazzament per uffizis postals serrads, là porschia quella mo in servetsch fitg restrenschì. E sco il Syndicom scriva, fa el quint che var 80 plazzas da lavur van a perder en il Grischun.
RR novitads 12:00


text:
Ins ha gì ed ha anc adina tema ch'el destruescha urden, material u stgarpa da memia animals.
Sin quai ha la politica stuì reagir. Christoffel Brändli e Hansjörg Hassler han perquai inoltrà ina interpellaziun a Berna. Sin incumbensa dals cussegliers naziunals ha il cussegl federal elavurà in concept cun differents criteris co sa depurtar envers l'urs.
Management internaziunal da l'urs tranter las regiuns da cunfin
Ils urs ch'èn arrivads ils davos dus onns en l'Europa centrala han procurà per discussiuns. Represchentants dals pajais pertutgads èn s'inscuntrads per far in plan d'acziun.
JJ3 in urs che chaschuna problems?
Gia dapi in temp chaschuna l'urs JJ3 per furora. Quai pervi ch'el vegn adina puspè datiers a vischnacas e lieus abitads. Il chantun Grischun ha perquai prendì diversas mesiras.
Cun Mario Theus sin ils fastizs da l'urs
L'urs JJ3, quel ch'è è il mument en la Val d'Alvra è l'urs che ha stgarpà pliras nursas ed ha gia visità pliras giadas la vischnanca da Lai durant l'onn passà ed ha stuì vegnir stgatschà cun petardas. Dapi la stad passada porta JJ3 in emettur e po uschia vegnir localisà mintg'ura. Observà vegn l'urs adina da Mario Theus, ch'è il responsabel per l'urs, in post unic en Svizra. La TvR ha accumpagnà co ch'el scuvra ils fastizs da l'urs.
Ils urs en il Grischun èn puspè activs
L'urs ch'è en l'Engiadina Bassa sco er l'urs che sa chatta en la Val d'Alvra han a fin lur siemi d'enviern. E sco i para cuntinuescha l'istorgia da l'atun. L'urs en la Val d'Alvra fa problems.
L'urs JJ3 fa problems - sto èl vegnì sajettà?
L'urs JJ3 senta la primavaira e tschertga vivonda en la vischinanza da lieus abitads. Ils ultims dis a Radons sin il territori da Riom Parsonz. Las acziuns da spaventar l'urs na fan betg gronda impressiun ad quel. L'urs è curt avant che vegnir classifitgà sco urs da risico e gliez vuless dir ch'el vegniss sajettà. Il cumond definitiv per sajettar l'urs, quel avess il cusseglier guvernativ Stefan Engler da dar.
L'urs JJ3 è vegnì sajettà
Ier saira han guardiaselvaschinas en il Grischun central sajettà la bestga masculina da dus onns. Quai fan a savair il chantun e l'uffizi federal d'ecologia. JJ3 è vegnì classà sco urs da ristga. Malgrà tuttas acziuns da spaventar n'ha la bestga demussà nagina tema. Adina puspè ha el tschertgà il pavel memia datiers da vischnancas e dals umans. JJ3 che purtava in emettur è vegnì sajettà tenor il concept federal da l'urs en Svizra.
Organisaziuns crititgeschan l'agir da la confederaziun e dal chantun
Il WWF crititgescha la schluppettada da l'urs JJ3. El na saja betg stà agressivs. Ella quinta ch'ulteriurs urs immigreschian en Svizra. La schluppettada na saja perquai nagina soluziun. Protest datti era da l'organisaziun d'ambient «Pro Natura», las autoritads n'hajan betg gì pazienza. Sco il WWF è er la Pro Natura da l'avis che las autoritads avessan stuì cuntinuar cun las acziuns da spaventar l'urs. Las duas fundaziuns «Vier Pfoten» ed «Urs» pretendan che las autoritads repondereschian il concept urs svizra ed adatteschian quest al concept austriac. En l'Austria per exempel saja er previs ch'ins piglia l'urs viv e plazzeschia el en in implant adattà.
Biosfera Val Müstair promova ideas per proteger rument da l'urs
La Biosfera Val Müstair fa emprims pass per proteger il rument da l'urs. «Management da rument e prevenziun da donns da l'urs», uschia sa numna quai concept che ha la mira dad impedir che urs na vegnan betg pli en vischinanza da vitgs en il futur. Cun in inventari vul ins eruir tut ils lieus cun rument che pudessan attrair l'urs, quai èn containers, mantuns da cumpost ed autras deponias avertas. Per far l'inventari quinta la Biosfera Val Müstair cun var 30 milli francs.


text:
Il favurit socialdemocrat Patrik Degiacomi ha gudagnà il 2. scrutin per las elecziuns en il Cussegl da la citad da Cuira.
Las prioritads da Degiacomi
Patrik Degiacomi less sustegnair uffants, famiglias e la classa mesauna. El enconuschia ils problems da la glieud ord atgna experientscha. Che mintga uffant ha las medemas schanzas stat a cor ad el.
Sfidas vesa Degiacomi tar l’infrastructura da Cuira che sto vegnir renovada. Sia finamira è da lavurar bain cun ses collegas sur ils cunfins da las partidas ora. Dentant less el era tadlar sin ils basegns da la populaziun.
Il resultad en detagl
Tar ina participaziun totala da 31.25% na lascha il resultat nagin spazi d'interpretaziun:
Ils resultats dals 2 scrutinis
Gia en l’emprim scrutini aveva Degiacomi survegnì las pli bleras vuschs suenter ils reelegids Urs Marti (PLD) e Tom Leibundgut (Glista libra). Lura aveva el manchentà la maioritad absoluta per mo 308 vuschs.
Senza concurrenza dals burgais
Attatgà il sez socialdemocratic aveva il bloc burgais cun il candidat burgaisdemocratic Marco Tscholl. Sin lez eran las partudas partidas burgaisas sa cunvegnidas per impedir il socialdemocrat Degiacomi.
Il candidat da la Partida populara Hanspeter Hunger era sa retratg gia suenter l'emprim scrutin per sustegnair il bloc burgais. Sia atgna partida n'aveva però betg retratg la candidatura e proponì al suveran da Cuira da sustegnair ses candidat Hanspeter Hunger.
RR novitads 15:00


text:
- L'autezza da la paraid 60-70 meters
- custs dad 1,6 milliuns francs
- la lavur cuzza dus onns
Glion – Val quai è ina via enconuschenta per privel da crappa. Gia dapi onns è il chantun vidlonder da far pli segir quella via. Il tschancun che vegn ussa tracta è ina paraid crap da 60-70 meters autezza en la vischinanza da Peiden Bogn. Da present vegn questa paraid crap schubregiada e fatg pronta per pachetar en ella cun in mantè da rait da metal.
Plazzal da l'uffizi da guaud
I vegn investì 1,6 milliuns francs per far pli segir quai toc. Responsabel per quella lavur è l'uffizi da guaud e betg l'uffizi da construcziun bassa. Quai perquai che quella paraid crap, è oriundamain ina paraid crap natirala e betg fatga per construir la via.
Questas lavurs da schubregiar la paraid vegnan fatgas mo durant la notg. Uschia pon ins minimar la mulesta per ils automobilists sin la via da Val.
Plazzal vertical
Bernhard Riedi da l'uffizi da guaud, è il manader da quai project per segirar quella paraid crap, ed el manegia ch'i saja ina paraid da gronda dimensiun, e la paraid quasi verticala pretendia in bun dispositiv da segirezza per quest plaz da lavur. Ils umens che sa movan en la paraid crap èn tuts spezialists per questas lavurs.
Las lavurs da notg cuzzan anc fin ils 21 da fanadur, suenter vai vinavant, era durant il di. Previs èsi da finir las lavurs fin en in onn, l'atun 2019.
RR actualitad 12:00


text:
Il Cussegl federal na vul nagin congedi da paternitad da quatter emnas. Ils custs – tenor quints da l'administraziun radund 420 milliuns francs l'onn – sajan in memia grond frain per l'economia, argumentescha il Cussegl federal. El vul metter la paisa sin il schlargiament da la tgira d'uffants cumplementara a la famiglia. Cun quai saja gidà als geniturs betg be gist suenter la naschientscha da l'uffant mabain durant la vegliadetgna prescolara ed era durant il temp da scola.
Betg vesì ils segns dal temp
Ils iniziants manegian ch'il Cussegl federal na vesia betg ils segns dal temp. Els èn persvas che la populaziun vul in tal congedi da paternitad. Era la PCD deplorescha la decisiun ell'avess almain spetgà ina cuntraproposta dal Cussegl federal. Ils iniziants èn persvadids ch'il pievel fiss da lur vart.
La PS è trumpada
La Partida socialdemocratica ha entant inculpà la regenza dad avair nagina curascha. L'argument dals daners na giaja betg si damai ch'il Cussegl federal haja anc en la medema sesida decidì da metter a disposiziun ina milliada francs per duas emnas gieus olimpics.
RR novitads 16:00


text:
Cun il tscharvè èsi en sasez sco cun noss corp: Dapli che sa trenescha e pli fits ch’ins è. Plitost suenter la pensiun saja quai empurtond ch’ins trenescha il tscharvè manegia Christian Koch, il co-schefmedi da la gerontopsichiatria dal servetsch psichiatric in grischun. I saja tissi per il tscharvè sch’ins sesa mo davant la televisiun e ins spetga che i vegn saira.
Rutina è tissi per il tscharvè. Tut quai che è nov è effectiv. Il tscharvè duvrà ina sfida.
Era la rutina è tissi per il tscharvè. Per exempel sch’ins fa dapli onns engiavineras da pleds cruschads, sche lura na es quai betg pli in trenament. Il chau sa lura precis tge che el ha da far e pel pli sa enconuscha las respostas gia prest ordador.
Precis il cuntrari sa stuess far per restar fits en il chau: esser activ e tschertgar ina nova sfida.
Pazienza, motivaziun e curaschi
Nov – nov –nov è la devisa per trenar il tscharvè. Cumenzar cun insatge tut nov e il meglier. Per exempel emprender ina nova lingua, far in curs da sautar, cumenzar in nov sport o sa ristgar vi da la tecnica sco il computer e l’internet.
Dentant datti era pli pitschnas causas per restar fit. Cun guardar veglias fotografias e sa regurdar vi da la situaziun sin la fotografia, sa regurdar vi da las persunas, vi dals nums ni numers da telefon e.e.e. In auter exempel e da leger la gasetta ed empruvar da sa regurdar vi dal text.
Effectiv è il trenament ch’ins sa sto strapatschar il chau.
Da quels exercizis na ston ins betg far mintga di. Dentant cusseglia Christian Koch da far 2-3 giadas l’emna e quai regularmain. Effectiv es il trenament cura ch’ins sto turmentar. Cura ch’ins sto propi sfurzar il chau a studegiar.
E perquai di Christian Koch, vulì per trenar il tscharvè oravant tut: Pazienza, motivaziun ed ina gronda purziun curaschi.


text:
Inhalt
Svizra
-
Julius Bär augmenta reservas per 197 milliuns
La banca svizra Julius Bär quinta cun custs pli auts en la dispita da taglia cun ils Stadis Unids da l'America. Els hajan augmentà las reservas gia fatgas da 350 milliuns dollars cun ulteriurs 197 milliuns dollars ha communitgà Julius Bär.
La basa per questa decisiun saja la cunvegna provisorica cun las autoritads americanas. Quella sto il ministeri da giustia american dentant anc affirmar. Julius Bär quinta d'avair la schliaziun ils emprims 3 mais da l'onn che vegn.
RR novitads 08.00


text:
- Il president american refusa in cumpromiss en connex cun il status dad immigrants illegals.
- Ils republicans stoppian rinforzar las leschas per pussibilitar ch'ils guardia cunfins possian far lur lavur endretg.
- Donald Trump smanetscha als Mexicans da metter fin ad a la cunvegna da NAFTA.
Il president american Donald Trump ha refusà in cumpromiss cun ils democrats. en connex cun il status dals immigrants.
Las guardias da cunfin al cunfin cun il Mexico na possian betg far lavur endretg pervi da leschas che giajan enavos sin ils democrats. Perquai stoppian ils republicans uss schliar il problem e rinforzar las leschas – argumentescha il president.
Dispita enturn il status dals «dreamers»
La dispita stat en connex cun ils 1,8 milliuns «dreamers», vul dir persunas ch'èn emigradas d'uffant en ils Stadis Unids. Pervia d'ina lescha da l'anteriur president Barack Obama èn quels protegids dad in'expulsiun.
Trump vul era proteger els. Dentant pretenda el da bajegiar in mir sin il cunfin cun il Mexico.
«Els rian davart nossas leschas»
Plinavant ha Trump era crititgà ils Mexicans via Twitter e smanatschà da metter ina fin a la cunvegna da NAFTA.
Mexico na fetschia fitg pauc, sche betg perfin nagut per evitar ch'ils Mexicans emigreschian sur il cunfin dal sid. Ils Mexicans rian sur da las leschas d'emigraziun. Ils Mexicans stoppian franar il aut dumber d'emmigrants ed l'abus da drogas, uschiglio veglia el ad abolir la cunvegna da NAFTA.
RR novitads 10:00


text:
Daco pudessan era ils Partenzers chantar: «A Grüsch rivà pro l’ustaria», tge vul dir il num Praseria, Prasüras e Parsiras, propi «prà sura» u insatge tut auter? E daco èn ils Bierts, Bertoggs, Tramèrs e Bärtschs en sasez tuts parents?
Chasper Pult declera mintg’emna nums e pleds, lur derivanza sco era las istorgias interessantas che sa zuppan davos quels. Pleds dattan perditga da noss mund cultural-istoric e tradeschan era bler da quels e quellas che dovran e han furmà els. L’emissiun porscha in’invista èn las atgnadads linguistic-culturalas dal mund rumantsch e metta quellas en in context pli global.
Avais Vus dumondas a reguard nums? Inoltrai quellas via formular da contact.


text:
Fiera da Nadal cun 45 expositurs27.11.2017
Cun 45 exposituras ed expositurs ei la fiera da Nadal a Mustér la sonda vargada stada aschi gronda sco aunc mai. Quei ha secapescha plaschiu als numerus visitaders. La purschida ei stada varionta ed attractiva. Il temps dallas fieras d’advent e da Nadal ei puspei arrivaus. Las proximas fins d’jamna carmalan ellas buca mo els vitgs, mobein era en marcaus gronds. Ferton che la purschida dallas fieras da Nadal ellas metropolas ei daventada in spitachel e vera attracziun turistica cun calamita internaziunala han las fieras pintgas pli u meins salvau lur caracter familiar. Las fieras da Nadal els vitgs ein buca mo surveseivlas, ellas ein era caschuns da sentupadas da vischinas e vischins. Bein enqualin nezegia la caschun da s’entupar cun in ni l’auter ch’el ha daditg buca pli viu. Aschia ei quei era stau la sonda a Mustér. La fiera da Nadal 2017 ei vegnida arranschada dall’Uniun da dunnas Mustér. Ella vegn dil reminent organisada alternontamein a Mustér, en Val Medel e Val Tujetsch e quei entras las uniuns da dunnas. Aschia sedat negina concurrenza mintg’onn e l’organisaziun da silmeins ina fiera d’advent e da Nadal ei garantida en Sursassiala. Ultra dils products locals e regiunals ha la fiera da Nadal da Mustér era purschiu uonn tschupials, decoraziuns e cartas d’advent e da Nadal, candeilas e paun cun péra, puolpa e ligiongias sco era bellezia lavurs fatgas a maun. La fiera resplenda aschidadir la purschida dalla regiun, seigi cun lavurs specialas ni era products pil beinstar corporal. Dalla partida ein uonn era plirs commerciants d’ordeifer la regiun stai. Era uonn ei vegniu purschiu enzatgei special als affons. Quels han giu la caschun da zambergiar latiarnas e silsuenter da presentar quellas en in til. Sin plirs stans ei era vegniu s’engaschau caritativamein. Il recav ei ius denter auter a famiglias basignusas. L’aura ei – per cletg – buca stada aschi schliata sco prognosticada. Cun las temperaturas empau pli frestgas han ils expositurs e visitaders saviu viver. Il facit dallas duas responsablas per l’organisaziun Rita Huonder e Tina Bundi ei positivs: «Nus essan fetg cuntenzas cun la participaziun. Fetg bein secumprovada ei era l’idea d’extender la fiera vi sin la plazza da Puntreis.» Sin lur iniziativa ei era vegniu scaffiu e plazzau mobilias empau pli specialas sil plaz avon halla Cons. Ina part da quellas ei vegnida fabricada ord panos digl indigen Battesta Schmed.


text:
Svieutas pli bassas sin fundament d'adina pli paucs clients en l'Europa, la concurrenza creschenta ord pajais cun pajas bassas ed il ferm franc svizzer hajan engrevgià il manaschi d'ina filandaria en Svizra, uschia scriva l'interpresa. Els hajan tschertgà intensivamain schliaziuns, dentant senza success.
En la procedura da consultaziun cun il persunal vegn tschertgà schliaziuns. Ina fundaziun saja pronta per mitigiar cas da grevezza socials, uschia scriva l'interpresa.
La serrada duai capitar en etappas enfin la fin d'october. Il temp restant bastia per far las ultimas empustaziuns.
RR novitads 18:00


text:
Teater a Rueras
(Corr.) Puspei ei il temps dils teaters arrivaus. Cun gronda premura e perseveronza ei l'uniun dramatica da Rueras semessa ad uras ed en temps vid la lavur. L’elecziun ei curdada sin il drama: Clau de Flia — il sogn Herox. Savend dallas grondas pretensiuns ch’il toc fa, astgein esser, suenter ver persequitau las representaziuns dils onns vargai, perschuadi che quell’uniun vegn era uonn buca a schar per breigia da mussar als aspectaturs enzatgei endretg.
La biala sala, las culissas per part novas vegnan segir a dar in bi e nunemblideivel maletg dil drama. Sur dil toc tradescha gia il tetel ad in e scadin sufficient. A scadin svizzer ei gie la veta, la lavur, il viver ed ils combats da nies sogn patrun, Fra Clau enconuschents. En bials maletgs, en bialas scenas repassa avon nus il viver ed ils combats da gliez temps, il viver ed operar da nies sogn naziunal.
La translaziun ei fatga da sur canonicus Christian Berther plevon a Rueun. Il bi, lom e zun entelgeivel lungatg ei in ver deletg per l’ureglia.
Da cor giavischein all'uniun, bien success e sala fullanada tier mintga presentaziun. Aspectaturs da lunsch e da maneivel buca laschei per breigia, me e mirei il drama, Clau de Flia - il sogn Herox, el meretta speciala attenziun.
...t
Teater a Rueras
Vulas Ti seperschuader empauet co ei steva cun nossa Svizra el 15avel tschentaner, co ella schemeva en embrugls ed intrigas denter tiara e marcaus, con osum il precipezi ch’ella steva da gliez temps, lu va a teater a Rueras.
Ti vegnas lu era a capir meglier la muntada da sogn Clau da Flia, il bab e sogn herox da nossa patria, igl um che ha liberau ella dall'uiara segira denter burgheis e frars. Ti vegnas ad esser commuentaus co Clau da Flia e sia dunna anflan en dir e liung cumbat intern la forza per il grond sacrifeci da snegaziun da tuts agens interess, da tuts interess da famiglia, casa e cuort, uffecis, honurs e possess. Il sogn enquera ed anfla Diu e daventa aschi habels era da survir als carstgauns. Siu plaid e cussegl da sabientscha e forza surhumana portan pasch e reconciliaziun als tgaus calirai.
Cun in sentiment d’engrazieivladad bandun’ins la sala da Rueras. Engraziament a Diu che ha dau a nus il dretg um el dretg mument. Engraziament denton era a regissur, giugadurs e collaboraturs da quei drama. Els han schau muncar ni breigia ni capientscha. Ch'in vitg muntagnard sco Rueras ei habels per in toc aschia, para strusch pusseivel. In mussament da cultura e premura... In mussament che leu nua che unitad ed idealissem regian ein grondas caussas era el 20avel tschentaner pusseivlas.
M.


text:
Igl è la terza giada che Rafael Nadal gudogna suenter il 2010 ed il 2013 il US Open. Il Catalan da Mallorca da 31 onns ha gudagnà il final cunter il sidafrican Kevin Anderson en duas uras e 27 minutas cun 6:3, 6:3 e 6:4. Nadal ha uss la schanza da restar fin la fin da l'onn il numer 1 dal mund.
Federer da nov sin rang 2
Suenter che Andy Murray sto far pausa pervi d'ina blessura è Roger Federer da nov sin rang 2 da la rangaziun mundiala dal tennis. Il numer 1 - Rafael Nadal - è dentant lunsch davent per il Svizzer. Suenter che Federer è crudà ora en il quart final dal US Open, entant che Nadal ha gudagnà il turnier. Stan Wawrinka, che ha interrut sia stagiun, è crudà enavos da plazza 4 sin plazza 8.
RR novitads 06:00


text:
La finamira dal lavuratori «Mountain Hub» a l'Institut Otalpin a Ftan è da possibilitar ad academichers, persunas spezialisadas ed a caders da lavurar en ina vischnanca da muntogna pitschna. Per quai ston els esser colliads cun il rest dal mund cun in internet svelt. Ma las chasadas en l'Engiadina Bassa - e quatras era l’institut a Ftan - n'èn anc betg colliads cun la rait da fibra da vaider.
Pli bunmartgà e pli spert - grazia a las pendicularas
Ussa ha l’Energia Engiadina a Scuol chattà in soluziun per segirar l’emprim «Mountain Hub» a Ftan. Uschia vegn collià l’institut en maniera na dal tut convenziunala cun il rest dal mund.
Enstagl dad ina lingia directa da la staziun da Scuol a Ftan, fan ins in sviament entras la regiun da skis Motta Naluns.La via e pli lunga e tuttina è questa soluziun pli simpla, pli favuraivla e realisabla en in curt temp. Las pendicularas Motta Naluns disponan da lingias da vaider internas per lur manaschi.
RR Actualitad la saira 17:00


text:
Blera glieud n'era betg al Rain la fin d'emna, cunquai ch'i ha pluvì l'avantmezdi. La gronda part da la glieud campeschan tar il campadi Au. Per els n'è il scumond da far fieu betg in grond problem. Els pon cuschinar en lur rulottas u ch'els preparan lur gentar cun gas. Opziuns datti numerusas.
E sch'els van al Rain a mangiar, lura mangian blers oramai insatge fraid. «Meglier ina salata ch'in incendi da guaud», manegia in um dal chantun Son Gagl. Il fieu che schluppina, la savur da liongias brassadas, il seser enturn las flommas ed ils vestgids che spizzan da fim - ina sort ritual che manca però a divers.
RR Actualitad 12:00


text:
Ils lavurers da construcziun sajan pronts da surpigliar ils custs per segirar la renta davent da 60 onns. Quai han ditg ils sindicats Unia e Syna. Percunter stoppian ils impressaris pajar in augment da las pajais endretg. Quels veglian dentant mo far quai, sch’ils sindicats traguttian diras perditas en il contract collectiv naziunal da lavur.
Tranter auter veglian ils impressaris augmentar il dumber flexibel d'uras dad oz 100 sin 300. Questas sururas na vegnian era betg pajadas. In'autra chaussa che disturba ils sindicats è l'idea dals impressaris, da pajar a lavurers pli vegls che midan plazza mo la pli bassa paja minimala per lavurants auxiliars.
Ils impressaris fan ina greva renfatscha
La Societad svizra dals impressaris constructurs reagescha cun ina communicaziun. Ils sindicats veglian laschar far pausa sur enviern ils lavurants, cun agid da l'indemnisaziun per lavur da mal'aura ord la cassa da dischoccupaziun, scriva la societad dals impressaris.
Questa «proposta scandalusa» na saja nagut auter che d'instigar da surduvrar prestaziuns socialas.
RR actualitad 12:00


text:
Landiswil
Landiswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 627 abitant.
El cumün de Landiswil al se tröva a una altitüden de 764 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arni, Lauperswil, Lützelflüh, Rüderswil, Walkringen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Landiswil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1277 col nom de Landoloswile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Landiswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Crimen informategh
El crimen informategh a l'è el fenomen criminal che 'l pertocca vun o pussee sistema informategh in di sò azion. A hinn tipicament sociaa a la pirateria informatega, a l'hacking, ai furt bancari, ai estorsion sessuaj, a la pedopornografia e a l'adescament di fiolitt finna rivà ai attacch ai sistema informategh de on Stat, l'inscì ciamada guerra informatega.
Cuntegnüü
Classificazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Truff economegh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I truff economegh revarden sia i utent singoi sia i istitut bancari. Per l'utent singol, per esempi, gh'è el phishing, per provà a robà i sò informazion de la banca o di malware faa appòsta per robà i credenziaj, per i istitut gh'è staa di attacch dirett ai sed di banch cont di malware o di tecnegh de ingegneria sociala per permett de autorizzà de dent di transizion fraudolent: L'esempi pussee important a l'è del 2015, quand che di criminaj han robaa de 'na banca del Bangladesh 81 milion de dollar e hinn staa fermaa domà de 'n error de battitura.
A gh'è anca di esempi de truff classich spantegaa per via informatega, 'me i classich schema piramidaj.
Terrorism[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El terrorism informategh a l'è quell terrorism che 'l dopera i mezz informategh per provocà terror in la popolazion, tipicament cont di attacch a di infrastruttur fondamentaj de che l'attacch el pò anca portà a la mort di personn.
Estorsion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I estorsion informategh revarden soratutt:
- La crittazion di dacc che hinn decrittaa domà se l'è pagada ona somma, ossia i ransomware
- La registrazion di immagin sessualment esplicitt e 'l ricatt de diffusion de la se paga no 'na somma
- La menasca de 'n attacch informategh se l'è pagada no 'na somma
Guerra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La guerra informatega a l'è, similment al terrorism, l'attacch faa a dì infrastruttur cont di mezz informategh.
Computer 'me obietiv[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del computer 'me obietiv el sistema informategh a l'è obietiv de 'n azion criminala, sia attivament, cont l'installazion di malware, che passivament, cont on attacch al sistema.
Computer 'me istrument[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del sistema del computer 'me istrument el computer a l'è doperaa 'me mezz per compì di riatt pussee che 'me obietiv di riatt. Per esempi i truff faa via Internet o el spam a hinn in la categoria del computer 'me istrument.
Molestij[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I molestij online includen el ciberbullism e 'l revenge porn che han menaa anca a di suicidi.
Droeuga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In di mercaa Darknet a l'è venduda anca de la droeuga e despess i trafficant doperen di sistema crittaa per comunicà cont i sò dipendent. On esempi famos a l'è staa Silk Road, che 'l permetteva el vend de droeuga in del sò sitt in sul Dark web.
Azion de prevenzion e protezion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Awareness[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'awareness a l'è el desvilupp de la consapevolezza in su la sicurezza e 'l crimen informategh de part de tucc i utent cont di politegh pensaa apposta per fàll e volzà la sicurezza informatega e sbassà i possibilità del crimen informategh de agì.
Legg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tecnega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Intelligence[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Truffe, hacker e prelievi sul conto online: come difendersi
- Storia di un furto informatico da un miliardo di dollari
- Ragazze, droga e sicari da assoldare: tutti gli affari sporchi del Dark Web
- Cos’è davvero Silk Road, l’Amazon delle droghe
- Estorsione o ricatto sessuale online : cosa fare e cosa non fare
- Sicurezza informatica, cyber estorsione pericolo concreto per aziende
- Estorsioni informatiche via mail, che fare? Niente panico
- Miniguida contro il sexting e le sue estorsioni
- CYBER TERRORISM: COS’È E COME DIFENDERSI
- Cyberterrorismo
- UNPACKING CYBER TERRORISM
- "Cyber warfare”, ora la guerra si fa col computer
- Cyber Crime - Computers As Targets Or Criminal Tools
- Ciberbullismo
- Revenge porn e cyberbullismo sessuale, giovani a rischio
- Le buone pratiche nella cybersecurity: fattore umano ed awareness


text:
Do le "german design award 2015" tla categoria "architetöra y lerch urbana", á i "Pedevilla Architects" podü pié do sëgn por le medemo per de ciases a Pliscia le "german design award 2018" tla categoria "design de comunicaziun ezelënta tla architetöra".
Tla Val Badia él ruvé dlungia al pest por la Ticia dla Tistlaria Complojer (letira che crësc cun le möt y i mituns) ciamó n pest: por le per de ciases La Pedevilla a Pliscia.
Le "german design award" premiëia produc y proiec inovatifs, sü produturs y ideadus, che dá dant le dagní dl design tl scenar todësch y internazional. Por che chësc garetes se impegnëia na juria competënta internazionalmënter. Al é n concurs che descür y presentëia trends da ti dé forma ales cosses unics y straordinars, por svilupé ince inant l’economia orientada al design.
Le comples d’abitaziun "Alpine Residence & Chalet La Pedevilla" a Pliscia te Mareo á podü pié do chësc ultim pest en gaujiun dla "Messe Ambiente"
ai 9 de forá 2018 a Frankfurt. Al é n titul de prestisc por la "comunicaziun ezelënta" dla forma architetonica dles döes ciases di fredesc Pedevilla y Caroline Willeit. La motivaziun dla juria: "I dui corps architetonics ponüs ite tl ensemble de ciases de munt te n sit cotan idilich interpretëia cun förtl la maestria de costruziun tradizionala dl post y la combinëia a na mainira delicata cun na architetöra moderna a n conzet che acorda. Sides daite co defora gareta l’idea. N bel oget che se inserësc perfetamënter tl stil frabicatif local y ince tla contrada naturalistica de morvëia." Les döes ciases tla Val Badia che fej pert de na vila ladina surantol y desmostra la cultura de ciasa y majun söl lüch da paur; ornamënc regionai y mersces carateristiches sciöche le tët da döes ares o la falzada esterna sotrata cun brëies de lëgn vëgn mostrá danü. Trames les ciases é gnüdes corades cun petun da odüda ("Sichtbeton") y deforaia sotrat cun lëgn de lersc fosch. Le petun da odüda y le cier plané a man cheriëia tles stües na convivënza atmosferica.


text:
Lisabetta I d'Inghilterra
La Lisabetta I Tudor (Greenwich, 7 de settember del 1533 - Richmond upon Thames, 24 de marz del 1603) l'è stada regina de Inghilterra, del 17 de november del 1558 fina a la soa mort.
Tosa del re Enrigh VIII e de l'Anna Bolena, l'è stada l'ultema monarca de la fameja Tudor. El sò regn l'è staa pien pienent de event bei important: l'ha favorii la noeuva Gesa de Inghilterra, l'ha battuu la Spagna per el domini del mar e l'ha miss in pè la colonizazzion inglesa de l'America del nord.
El sò a l'è staa anca on period de fioridura artistega e coltural: sotta el sò regn hann vivuu e scrivuu scrittor 'me William Shakespeare, Christopher Marlowe, Ben Jonson, Edmund Spenser e Francesch Bacon.
La s'è mai sposada, e per 'sta reson l'hann ciamada anca la regina Vergina. Dopo de lee l'è deventaa re el Giacom I Stuart.


text:
Monastér de Santa Giulia de Brèsa
El Monastér de San Salvadùr (piö tàrde cunusìt come Santa Giulia) l'è 'n ex-monastér de Brèsa, che adès l'è dopràt come muzèo. El complès monàstich l'è cunusìt per la varietà de le architetüre del Romànich enfìna al Rinasimentàl.
Endèl 2011, l'è deentàt patremóne del UNESCO come giü dei sit del potére dei Longobàrcc en Itàlia (568÷774 dòpo del Signur).
Per tradisiù l'è cunsideràt el pòst endóche Desiderada, spùza de Carlo Magn e fiöla del Re Desiderio la g'ha pasàt el sò ezìlio dòpo che Carlo el l'ìa refüdàda endèl 771.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
San Salvadùr l'è stat fondàt endèl 753 de Desiderio (che pò 'l deentarà Re dei Longobàrcc) e de sò moér Ansa, come convènt beniditì de mòneghe con sò fiöla Anselperga a fà de badèsa. En prensépe l'ìa stat entitulàt a San Mighél Arcàngel (car ai Longobàrcc) e San Piéro Apòstol, ma zabèla 'ndei agn de la custrusiù el gh'ìa ciapàt la dedicasiù a San Salvadùr e a Santa Maria [1]. La denominasiù de Santa Giulia la g'ha ciapàt pè póch a la olta a pàrter del 763÷764 perchè Desiderio el g'ha fat trasferéser a Brèsa i rèscc de la Santa che prìma i éra custudìcc endèl monastér beneditì de l'ìzola de la Gorgona.
Dòpo la fì del régn dei Longobàrcc per mà de Carlo Magn, San Salvadùr el g'ha mantignìt i sò privilégi come istitusiù reàl, e 'l g'ha istindìt i sò posedimèncc. Endel sècol XII 'na bùna part dei sò ambièncc l'è stàda restrütüràda o recustrüìda en stil Romànich, e gh'è stat fat sö l'oratóre de Santa Maria en Solér. Endel sècol XV le strütüre i è stàde restaüràde amò 'na ólta e gh'è stat zontàt en dormetóre. Endel 1599 gh'è stat finìt la céza de Santa Giulia.
Al tép de Napuliù, endel 1798, el monastér l'è stat suprimìt e 'ndei sò ambièncc gh'è stat fat dét 'na cazèrma. L'è restàt en bröte cundisiù 'nfìna l 1882, quan che gh'è stat fat dét el Muzèo de l'età Cristiàna; ma la ruìna l'è mìa stàda fermàda del töt enfìna al 1966, quan che gh'è stat fat 'na restaürasiù generàla che 'l l'ha trasfurmàt endèl Muzèo de Santa Giulia del dé d'encö.
El complès architetònich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El monastér el töl dét:
- la Bazìlica de Salvadùr, daàda del sècol IX. La g'ha 'na naàda e dò àbsidi, e l'è stàda fàda sö 'nsìma a 'na céza che ezistìa amò prima, che la gh'ìa 'na naàda e trè absidi, e che a sò ólta l'ìa stàda fàda sö söi rèscc de 'na custrusiù romàna del prim sècol dopo del Signùr, e nat en ruìna endèl sècol V. El campanìl, rifàt endèl cors dei sècoi XII-XIV, el g'ha afrèsch del Romanino. El dedét de la bazìlica gh'è dei afrèsch del Paol de Cailina el Zùen, e dei óter de l'época Carulìngia. El presbetére (trasfurmàt endèl sècol XVI) l'ìa 'n còro del 1466.
- L'Oratóre de Santa Maria en Solér, zontàt endè sècol XII. El g'ha 'na bàze quadràda condena lantèrna otagonàla e 'na lozèta. El segónt pià l'è decoràt con scéne de la vìta del Siignùr.
- La céza de Santa Giulia del sècol XVI.
- El muzèo, che 'l g'ha dét repèrcc che part de l'Età del Bróns enfìna i tép dei romàni.
L'è pusìbol vizità apò a i rèscc de quach cà del tép dei Romàni (Domus de le Ortàie), ritroàcc sóta chèl che l'ìa l'órt del convènt.
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Las meglras schanzas per il post da presidi da la FIFA han il schaic Salman bin Ibrahim al-Chalifa da Bahrain ed il Svizzer Gianni Infantino. Plinavant candideschan il prinzi da la Jordania, Ali bin al-Hussein, il Franzos Jérôme Champagne ed il Sidafrican Tokyo Sexwale. Quai trio ha dentant sulet ina schanza teoretica.
- Gianni Infantino
- Schaic Salman bin Ibrahim al-Chalifa
- Prinzi Ali bin al-Hussein
- Jérôme Champagne
- Tokyo Sexwale
Gianni Infantino
Il burgais dubel svizzer-talian ha 45 onns e lavura dapi 15 onns per l’Uniun europeica da ballape, dapi il 2009 è el secretari general da l'UEFA. Perquai ch’il president da l’UEFA Michel Platini è suspendì e na dastga betg candidar ha l’UEFA proponì ses numer 2 Infantino. L’anteriur advocat è in dals sulets che n’è betg involvì en scandals da la FIFA. El è sco Sepp Blatter in Vallesan. Gianni Infantino propona en l’avegnir campiunadis mundials da ballape cun 40 enstagl da 32 equipas.
Schaic Salman bin Ibrahim al-Chalifa
Il schaic da 50 onns da Bahrain è dapi il matg 2013 president da la Federaziun asiatica da ballape. Al schaic e sia famiglia rinfatschan las organisaziuns da dretg uman d'avair supprimì cun violenza las demonstraziuns encunter la regenza il 2011 a Bahrain. Sco president da la Federaziun da ballape da Bahrain duai el plinavant avair arrestà e turmentà sportists, oravant tut giugaders da ballape. Schaic Salman dementescha questas rinfatschas.
Prinzi Ali bin al-Hussein
Il prinzi da 40 onns è president da la Federaziun da ballape da la Jordania ed anteriur commember executiv da la FIFA. Al-Hussein è stà il sulet cuntercandidat da Sepp Blatter tar las elecziuns da president il matg 2015. Suenter ch'el ha survegnì memia paucas vuschs en l’emprim scrutini ha el alura desistì dal segund scrutini uschia che Blatter ha gudagnà l’elecziun.
Jérôme Champagne
Il Franzos da 57 onns è stà durant passa 10 onns funcziunari da la FIFA, dal 2002 enfin il 2005 vice-secretari general. L’anteriur diplomat era vegnì numnà sco schef dal protocol dal comité d’organisaziun dal campiunadi mundial il 1998 en Frantscha. Schef dal OK era Michel Platini. Suenter l’elecziun da Sepp Blatter sco schef da la FIFA ha il Vallesan elegì Champagne sco cussegliader per las fatschentas internaziunalas. Il 2010 ha el bandunà la FIFA. Champagne ha gia vulì candidar per il post da president avant in onn, ha lura dentant stuì ceder ord mancanza da sustegn da las Federaziuns naziunalas.
Tokyo Sexwale
Il Sidafrican da 62 onns è politicher ed um da fatschenta. Sexwale è er stà arrestà durant 13 onns sin Robben Island ensemen cun Nelson Mandela ch’ha survegnì il Premi Nobel da la pasch. Il 1990 èn omadus vegnids libers. Il 2010 è el stà commember dal comité d’organisaziun dal campiunadi mundial en l’Africa dal Sid. Il mument maina Sexwale ina cumissiun d’observaziun da la FIFA per l’Israel e la Palestina.
Novas refurmas tar la FIFA
Al congress da la FIFA vegn sper l’elecziun dal nov president er decidì davart las novas refurmas. Suenter tut ils scandals vul la FIFA s’orientar da nov ed ha perquai mess sin maisa in entir pachet da refurmas. Las 207 Federaziuns naziunalas voteschan davart 9 puncts. Per dir gea a las novas refurmas dovri 155 vuschs:
Guido Tognoni en tun original
Impurtants puncts:
- Temp d’uffizi per il president limità sin 12 onns.
- Ils salaris dals impurtants funcziunaris da la FIFA vegnan publitgads en l’avegnir.
- Il nov president ha dapli caracter represchentativ. El represchenta la FIFA anoravers.
- Il comité executiv da 26 persunas vegn remplazzà entras il council cun nov 36 persunas. Quest council è suttamessa a la direcziun strategica da la FIFA.
- In cussegl da la FIFA cun 36 persunas ord 6 Confederaziuns controllescha tut sco in cussegl d’administraziun.
- En ils gremis da direcziun duai vegnir manar en ina quota da dunnas.
- In management cun in CEO e 9 commembers maina las fatschentas.
- Tut ils commembers dal comité da la FIA duain laschar far in check d’integraziun.
Per blers experts da la FIFA fissi ina catastrofa per la FIFA ed il ballape sche las refurmas vegnissan refusadas. Las autoritads americanas pudessan alura classifitgar la FIFA sco in’organisaziun criminala e far uschè fitg squitsch enfin che la Federaziun internaziunala da ballape fiss inabel d’agir.


text:
Essi vivono
Essi vivono (Chi lōr i vìvan) 'l è 'n film fantàstic dal 1988 ad John Carpenter, trat da 'n racònt dal 1963 ad Ray Nelson da 'l tìtul Eight O'Clock in the Morning.
Custâ tri migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al film al 'n à pò purtâ a cà da piò ad trédas.
Sunt
John Nada (Roddy Piper) al spatìna da Denver a Los Angeles par pascàr da lavuràr. I gh śibìs'n un pòst ad muradōr e lò 'l al tōś vluntéra. Al cata anc un pòst da durmìr in un camp ad baràchi luntàṅ da la sità ma sōl par pôc tèmp parchè pò la pulisìa la pòrta via incòsa faghénd śgumbràr la gint ch'la vivìva lè.
John al s in và e al cata par strada un scatlòṅ pîṅ 'd uciài da sōl. Quànd al s in mét un para par pruvàr-i al taca a védar di quèi in biànc e négar dal tut difarènt da 'l mónd ad tut i dè: in di cartlòṅ publisitàri e a la televiśiòṅ al lèś di mesàǵ subliminài cuma “Ubidìs”, “Śpòśa-'t e fà di fiōi”, “Qvést chè 'l è 'l tò Dio”, “Dòrum pur”, “Guàrda la televiśiòṅ”, “Minga dmandàr gnint a i tò cap”, “Spénd”, “Fà cumpàgn a chi àtar”, “Minga pinsàr cun la tò tèsta”, e àtar quèi dal gènar. Al véd anc ch'in gir a gh'è dimóndi gint cun dal faci da scarésa: i èṅ di alièn ch'i aṅ mis sóta al gèn'r umàṅ faghénd-ag far tut qvél ch'i vōlan lōr. Sōl chi al gh'à chi uciài lè adòs al pōl védar quél ch'l è drē a sucédar dabòṅ.
Cun 'l ajùt ad Frank (Keith David), 'n uperàj ad culōr cgnusû in dal cantēr, e 'd na dóna pîna ad mistēr, l’Holly Thompson (Meg Foster), chi lò al próa a far quèl par daśdàr la gint e par paràr via gl'aglièṅ.


text:
Minisguard dals 06.10.2018
- Sonda, 6.10.2018, 17:40
Scolars rumantschs per l'image da noss linguatg
Proxim’emna cumenza l'acziun da RTR «Rumantsch – what else?». En il decurs da quella acziun reparta il team da RTR bratschlets d’amis per Svizzers che na discurran betg rumantsch. 15 scolas da la Rumantschia han fatg quels bratschlets, il Minisguard ha visità la scola da Zernez durant in di da producziun.
Tsunami – dapli che mo ina gronda unda
Tsunamis procuran adina puspè per grondas catastrofas da la natira. Uschia era actualmain en l’Indonesia. La grond’unda crescha or dad in terratrembel sin il funs da la mar ed ha uschia in’autra forza ch'ina unda che nascha cul vent. Il Minisguard declera.


text:
Collex-Bossy
Collex-Bossy a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.89 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 1674 abitant.
El cumün de Collex-Bossy al se tröva a una altitüden de 440 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellevue, Ferney-Voltaire (FR-01), Ornex (FR-01), Versoix, Versonnex (FR-01). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
50avel «Giro del Lago» – giuvens duain sa mover
- Mardi, 3.10.2017, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 3.10.2017, 11:45, RTR
Per render attent sin l'attractivitad da la cursa lung la riva dal Lago di Poschiavo, han ils organisaturs envidà las trais soras Gasparin a l'eveniment da giubileum.
La societad da gimnastica ha envidà 5 persunalitads internaziunalas a la 50avla ediziun dal «Giro del Lago». Sper las soras Gasparin ed Ilya Chernousov ha er l'anteriur passlunghist Andi Grünenfelder referì davart ils numerus avantatgs ch'il sport ha per la sanadad.
Occurrenza per giuven e vegl
Sco il commember dal comité dorganisaziun, Donato Fanconi ha declerà a RTR, saja la finamira d'animar surtut la giuventetgna da sa muventar durant il temp liber. Uschia possian ins prestar buna lavur da prevenziun.
Buna participaziun
Passa 200 curriders e curridras èn sa participads al «50. Giro del Lago». Ultra da quai èn er sa mesirads 150 uffants tranter 5 e 16 onns en differentas cursas pli curtas. Il traject da la cursa na maina betg pli dal tut enturn il lai da Poschiavo. Ord motivs da segirezza ha la cursa in pau in auter traject, ella è dentant anc adina 11 km lunga.


text:
En ses pled al dom da s. Peder è il Papa sa fatschentà da Nadal cun la situaziun en il Proxim Orient. Gist nua che Jesus saja naschì, dettia quai vinavant tensiuns e violenza, ha ditg il parsura da la baselgia catolica davant 30'000 fin 40'000 persunas.
La plazza da s. Peder era quest onn segirada spezialmain pervi dal latent privel da terror. Milliuns han observà il messadi da pasch dal Papa via televisiun u internet.
Commemorà las unfrendas dal terror
Plinavant ha Francestg exprimì il desideri per ils Israelians e Palestinais da puspè vegnir en dialog direct in cun l’auter e da chattar ina cunvegna che lubeschia ad omadus pievels da viver ensemen en armonia.
A medem temp ha il Papa exprimì la speranza, che la violenza en la Siria saja bainprest a fin. Gist uschè impurtant saja quai, ch’ina regenza unitara en la Libia chattia il sustegn da tuts. Ultra da quai è el sa regurdà da las unfrendas dals attentats terroristics.
La benedicziun tradiziunala per il mund
Il messadi da la loggia dal dom da s. Peder e la benedicziun «Urbi et Orbi» («a la citad (Roma) ed al mund») èn in punct culminant dal Nadal cristian. Questa benedicziun dat il parsura catolic mintgamai da Nadal e da Pasca sco era directamain suenter si’emprima cumparsa sco Papa novelegì.
RR novitads 14:00


text:
Suenter las attatgas terroristicas a Paris saja d'examinar il dispositiv da segirtad dal Forum mundial d’economia (WEF) a Tavau. Quai ha ditg il Cusseglier guvernativ e schef dal departament da giustia segirezza e sanadad Christian Rathgeb en l’ura da dumondas dal Cussegl grond. Il dispositiv da segirtad dal WEF saja dentant adina puspè vegnì adattà ils ultims onns era en vista ad attatgas sumegliantas. Planisà per il WEF 2016 sajan dapli preschientscha visibla da la polizia ed er dapli controllas entras la polizia.
RR novitads 10:00


text:
Il forum cun Adolf Collenberg
- Dumengia, 13.9.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 13.9.2015, 12:30, RTR
Ils Franzos en Surselva
Avant bundant 200 onns è il Grischun stà l'ultima giada pertutgà ed involvà directamain en ina guerra. Ils onns 1798/99 eran baud ils Austriacs e baud ils Franzos en il pajais, ed era il Grischun sez era dividì en dus fracziuns. Diaris e rapports da la Foppa e la Lumnezia dattan invista en las confiscaziuns ed il mintgadi difficil sut occupaziun estra u era daco ch'in pader aveva predegià uschè miserabel, che las truppas sursilvanas avessan bunamain sa patangà tranter pèr, anc avant che avair inscuntrà l'emprim Franzos.
Redacziun: Adolf Collenberg


text:
Naaptol pakistan,naaptol stores,naaptol mobile,naaptol bachat bazaar,naaptol tablet,naaptol shopping,naaptol roti maker,
naaptol bazar tablet,naaptol bazar sarees,naaptol bachat bazaar in pakistan,naaptol roti maker price in pakistan
Naaptol online shopping in pakistan,Naaptol Get shape for man,
Ultra Wizzit in islamabad, Ultra Wizzit in karachi, Ultra Wizzit in lahore, Ultra Wizzit in multan,
Ultra Wizzit in lahore, Ultra Wizzit in islamabad, Ultra Wizzit in gujrawala, Ultra Wizzit in karachi,
Ultra Wizzit in multan, Ultra Wizzit in fiasal abad, Ultra Wizzit in gujraat, Ultra Wizzit in jehlam, Ultra Wizzit in rawalpindi, Ultra Wizzit in azad kasmeer,Ultra Wizzit in sindh, Ultra Wizzit in mir pur khas, Ultra Wizzit in ghotki, Ultra Wizzit in quetta, Ultra Wizzit in kuuzdar, Ultra Wizzit in jaffer abad, Ultra Wizzit in turbat,Ultra Wizzit in peshawer,Ultra Wizzit in abbottabad,Ultra Wizzit in kohat,Ultra Wizzit in bhawal pur,Ultra Wizzit in bhawal nagar,Ultra Wizzit in sialkot, Ultra Wizzit in sargodha, Ultra Wizzit in jhang,Ultra Wizzit in sukkur,Ultra Wizzit in larkana,Ultra Wizzit in nawabshah,Ultra Wizzit in jacoababad, Ultra Wizzit in kharpur,Ultra Wizzit in hafizaabad, Ultra Wizzit in khanpur, Ultra Wizzit in kasoor, Ultra Wizzit in mandibahauddin,Ultra Wizzit in mazzfargarh,Ultra Wizzit in narowal,Ultra Wizzit in okara,Ultra Wizzit in rahimyarkhan, Ultra Wizzit in saddiqabad,Ultra Wizzit in sahiwal,Ultra Wizzit in sheikhupura, Ultra Wizzit in chakwal,Ultra Wizzit in vehari,
Price 2000
Contact number
order now 0300.4270983 0333.1276603 whatts up 0313.7869141


text:
Tge è la differenza tranter in motor da benzin ed in da diesel?
- Mardi, 27.3.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 27.3.2018, 11:15, RTR
Da principi transfurma schebain il motor da diesel, sco er quel da benzin energia chemica en lavur mecanica, u meglier ditg moviment. Cunquai ch'els ardan dentant differentas substanzas, funcziunan ils motors different.
Il motor da benzin ha in indriz supplementar per envidar la maschaida da benzin ed aria. Vul dir, che las chandailas dattan la sbrinzla. Il motor da diesel na dovra dentant nagin indriz supplementar. Grazia a la cumposiziun chemica s'envida la maschaida dad aria e diesel da sez. Il motor da diesel fa damai ina auto-explosiun. perquai vegn el per part era numnà «Selbstzünder».
Ma tge motor è lura meglier?
Il motor da diesel è fitg ferm ed effizient. Vul dir ch'el dovra pli pauc ieli per la medema distanza cumpareglià cun in motor da benzin. Quai na munta però betg ch'el è pli bunmartgà u pli ecologic.
Uschia èn ils custs tenor il garagist Sinisia Damjanovic bunamain medem auts tar ils dus motors. Ed il motor da diesel producescha bain pli pauc CO2, dentant arda el pli tschuf ed emetta uschia dapli autras substanzas ch'èn nuschaivlas per l'ambient e per ils umans.
Diesel schela spert
In auter dischavantatg dal motor da diesel è che l'ieli schela fitg spert. Uschia vegn la substanza atgnamain gia a partir da minus tschintg grads dira. Ils tancadis mettan però tiers ina substanza che segirescha, ch'il diesel schela pir tar minus 20 grads.


text:
Il scienziads èn perina: I dettia segns per il resvegl dal vulcan. Il november sajan vegnidas mesiradas grondas quantitads d'aua da glatsch dal glatscher che cuvra il vulcan. Quai munta che la temperatura dal vulcan haja s'augmentada, uschia il geofisicher Magnús Tumi Guðmundsson da la Universitad islandaisa.
Il termin vegn ad esser ina surpraisa
Ils scienzads supponan, ch'il magma saja fluì en las ragischs dal vulcan: Quai possia manar ad in'erupziun. Cura ch'il vulcan vegnia ad erumper – en in per mais ni pir en in insaquants onns – na sappian els dentant betg prevair. Els prendian dentant serius la chaussa, garantescha il geofisicher Guðmundsson.
Il glindesdi proxim han las autoritads envidà la populaziun ad in'infurmaziun. Ellas vulan infurmar la glieud da las consequenzas en cas d'ina erupziun. Cunquai ch'il Öræfajökull è era ina destinaziun turistica populara, ha l'autoritad elavurà in plan d'evacuaziun.
Il Öræfajökull ha durmì ditg
En ils davos milli onns è il vulcan erut duas giadas. Ina giada il 1362 e l'autra giada bun radund 350 onns pli tard, il 1727.
Impressiuns d'in'erupziun dal vulcan Bárðarbunga
Erupziuns da vulcans chaschunan adina puspè er difficultads per il traffic aviatic. Uschia er l'ultim vulcan ch'era erut in l'Islanda: Il vulcan Eyjafjallajökull l'onn 2010.
La tschendra da quest'erupziun era sa derasada en furma da tschajera sur l'entira Europa dal Nord – e quai ha bloccà il traffic aviatic en tut la regiun. La tschajera vulcanica è numnadamain uschè spessa, ch'ella savess rumper ils motors dals aviuns.
RR novitads 06:00


text:
Ersìli Tonini
Ersìli Tonini (Centuéra de San Giórg Piasentìn (PC), 20 de lüi 1914 - Ravenna, 28 de lüi 2013) l'è stài un Cardinal e Arcivèsc católic, Arcivésc emérit de Ravéna dal 1990.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'é diventàd prét el 18 d'aprìl 1937, quanch'el gh'aveva apéna 22 ann. L'é stài prevòst de la césa de San Vitál a Salsmagiùr (PC). El 2 de giügn 1969 l'é cunsacrà Vésc de Macerata-Tulentì.
El 22 de nuémber 1975 lé prumós a l'Arcidiocesi de Ravena-Cervia, e el ghe restarà fin al 27 utùber 1990. In ch'el periodo chì l'é stái anca (1988-1989) Aminsitradùr Apustólic de la Diocesi de Rimini.
Televisón[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La só nuturietá l'é cuminciada in d'el 1991, quan che l'ha fài in televisión el prugrama I dés cumandamènt (I dieci comandamenti), cun Énso Biagi. Per ch'el prugrama chi l'é numinàd "...esempi d'el Catechismo mudérn...". Incö, el partecipa amòo in televisión a certi prugrámi, cume upiniunista.
Cardinál[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El 26 nuémber 1994 el Papa Giuánn Pául II l'ha fái Cardinál cul tìtul del Santìsim Redentùr in Val Melania.
Dal 30 d'aprìl 2010 al 28 de lüi 2013, dì d'la sò mort, l'é stài el püsé vécc de tütt i Cardinái del mùnd.


text:
L simbol l’é chela man col polesc su dret del “like”, l “me pièsc”, che oramai duc aon emparà a cognoscer, soraldut sui “social network”, ma a chesta man ge é stat dat jù mingol de color per rechiamèr sobito, a na vida moderna e spontana, i colores de la bandiera ladina. Laìte l’é scrit: “Sluch ladin – Cultura en compagnìa”
Ma che él da nef?
L’é na lingia de scontrèdes pissèdes da n grop de componenc de l’Union di Ladins, con chela de sporjer momenc lijieres e enteressanc averc a duta la jent de Fascia che à gust de stèr en compagnìa e se emprevaler de n sluch de cultura.
“Sion segures che la cognoscenza che aon de nesc monts, noscia letradura, noscia natura, ma ence de l’èrt e etres aspec del mond maraveous che aon entornvìa, no la é mai assà - disc i organisadores.
Amò apede poder rejonèr per fascian de argoments che da spes vegn sentui bele per talian l’é n stimol che ne à engaissà sobito! E speron che ence duta la comunanza podessa responder a chest envit!”
Se pea via te chisc meisc dant da l’istà con trei bela scontrèdes interessantes: se taca ai 12 de mé con n picol sluch de geologìa, dapò se jirà inant ai 26 de mé con n sluch de poejìa e ai 16 de jugn podaron se goder n sluch de aria de bosch. Nia de senester… duc pel vegnir, scutèr e curiosèr.
Endèna donca l’Union di Ladins de Fascia ve envìa duc en vender ai 12 de mé da les 17.15 sun Fedaa, aló dal Refuge Castiglioni, olache con Alessia Soraruf se podarà rejonèr de Marmolèda, sasc e minerai… con n SLUCH de chel BON! Ve speton de n muie!


text:
adöm cun la Uniun di Ladins Val Badia
adöm cun la Uniun di Ladins Val Badia
Le marćé che vëgn bele tignì da tröc agn t'La Spona a Pidrô la pröma domënia d'Advënt é deventè n post d'incuntada dër aprijé da pici y gragn, dai amisc d'La Spona y da düć chi che chir y ô n pü' rové ite tl'atmosfera dl Advënt. Pro n tê ćialt y val' duciaria pon amiré i früć de mëisc de laûr y de preparaziun di lauranć cun sü maestri tla tiesceria, tla tistlaria, tla fujina y ti labors d'La Spona. Söl marćé él inće n pêr de mëses cun libri y publicaziuns dla Uniun Ladins Val Badia y dl Istitut Ladin Micurà de Rü.
Söl program dl marćé, che döra dales 10.00 ales 17.00, saràl inće n pü' de aurela cörta cun Simon Kostner y musiga d'intratenimënt cun Paul y Hilda Schuen da La Val, dales 13.30 inant. Al paia dessigü la möia da jì a chësc marćé y da se lascè afasciné dal bel ambiënt d'La Spona y dla leteratöra ladina.
16 de novëmber 2013
Ai 30 de mà 2013 él gnü tignì la reuniun anuala di cronisć dla Val Badia che scrî le liber „Sas dla Crusc“. Te chësta ocajiun él gnü valuté la cronica por l’ann 2012 impormò gnüda fora y vigni cronist à portè dant minunghes y propostes de mioramënt por les ediziuns che vëgn.
Zacotan de avenimënć importanć sozedüs tla Val Badia tratan le 2012 à fat deventè le liber n pü’ plü gros co l’ann da denant, mo al dess varëi le prinzip dl’importanza di fać sozedüs y che é porchël da reportè. Chersciü é inće le comitê de redaziun dl „Sas dla Crusc“: Sara Moling y Isabella Ties à surantut le letorat di tesć, deperpo che Tone Gasser y Werner Pescosta à coordiné i laûrs de redaziun y stampa.
Ala fin él indô garatè na bela publicaziun cun tröpes informaziuns y retrać de porsones, uniuns y avenimënć sozedüs ti 12 paîsc dla Val Badia: chësc é ći che la fej deventè tan interessanta. Al é da s’aodè che ara röies inće chësc ann te vigni ćiasa y che tröc la toles tla man, da la lî y da ti ćiarè. Por che chësc garetes é le colauradù dla Uniun Albert Daverda bele pié ia cun n dër sbunf a partì fora sura döta la valada le liber che tröc aspetâ bele ert.
L’incuntada di cronisć é inće stada l’ocajiun por rengrazié düć canć i cronisć y i colauradus de sò laûr che costa tëmp y fadia, mo che dà inće sodesfaziun, da ponsè a tan de porsones che tôl vigni ann le liber tla man.
03 de jügn 2013
Conzert y presentaziun dla CD nöia dl cor "cantus iuvenis"
Conzert y presentaziun dla CD nöia dl cor "cantus iuvenis"
Le cor da Vìena „cantus iuvenis“ festejëia so iubileum de 10 agn te Südtirol cun dui conzerć sot al titul „Sonnsdemesaisciöda – Mittfrühlingsstimmen“. Le pröm conzert, che vëgn sostignì dala Uniun di Ladins dla Val Badia sarà en vëndres ai 31 de mà, dales 20.00, tla Ćiasa Jan Batista Runcher a Badia, le secundo en sabeda, ai 1. de jügn tl Salf Parzival dl Vinzentinum a Porsenù.
Les ćiantarines y i ćiantarins dl cor internazional cun de plü mëmbri ladins, röia por la setima ota te Südtirol y inviëia – sot la direziun de André Comploi d’Al Plan de Mareo – a n conzert d’aurela cörta olach’al gnarà presentè tòć de deplü epoches, stils musicai y lingac – sambëgn inće ćianties ladines. I conzerć mëtarà man cun na pröma pert sacrala (Dlijia da San Linert – Dlijia dl Vinzentinum) y se rovarà cun na pert d’aurela cörta te salf (Salf Jan Batista Runcher a Badia – Salf Parzival tl Vinzentinum). Tl cheder di conzerć gnaràl inće presentè le CD dl cor „Cil y tera – Himmel und Erde“.
L’entrada é debann, na spënora de buna man é bëgnodüda.
Informaziuns plü menüdes: www.cantusiuvenis.at
21 de mà 2013


text:
Taglier da fitness - in plat e differentas interpretaziuns
- Mardi, 24.5.2016, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 24.5.2016, 11:15, RTR
Bleras ustarias porschan al client in taglier da fitness sco alternativa sanadaivla. Tge normas valan dentant insumma per in tal taglier?
Per crear in taglier da fitness stoppian las ustrias risguardar naginas prescripziuns, sco per exempel in maximum da kilocalorias, declera Franz Caluori, president da Gastro Grischun. Uschia vendan ellas er salata cun cordonbleu u schizunt cun turta da charn sco taglier da fitness. «En sasez duess quai esser in plat lev, ch'ins po mangiar sch'ins vegn gist dal sport u sch'ins è stà en il chaud la stad», di Caluori. Adattà saja per exempel ina salata senza maionesa e tiers in toc charn magra, sco ina talgia pulaster, vadé u portg.
Ina tschavera duess avair trais cumponentas
Per mangiar sanadaivel en l'ustaria na ston ins dentant betg exnum pustar il taglier da fitness. Impurtant saja che la tschavera haja trais cumponentas, declera Flurina Pitsch, cussegliadra da nutriment en l'Ospidel Engiadin'Ota. Ina sajan las verduras sco la salata. Lura sajan er proteins sco charn, ovs u pèschs impurtants. La terza cumponenta sajan ils idrats carbonics en furma da paun, pasta u pulenta.


text:
Fantascienza
La fantascienza l'è on géner litterari indove el plott se svoeulg in d'on mond che l'è minga quell che gh'emm de bon — per esempi on mond futur, on mond alternativ tiraa foeura d'on univers parallel, on mond passaa (ch'el sia per via d'on viagg nel temp o per l'ipòtes che ghe sian staa in del passaa di civiltaa tecnològic alienn o desmentegaa)— o in del mond d'incoeu, però cont di element imprevist comè ona invenzion tutta noeuva, ona invasion vegnuda dal spazzi, etc. Anca se gh'hinn on bel poo d'element fingiuu, gh'han minga de vèssegh element contrari a la lògica o a la scienza, per esempi la magia o i ent legendari comè i vampir o i follett hinn minga de accettà, a menn che se ne daga ona spiegazion scientìfica. On ròbot l'andaria ben, on gòlem no.