text:
Pissave che i à troà resc' de tombol de fosses de sepoltura egizianes e voies per recamèr amò più indò te la storia. Fèr col tombol o lurèr fora n drap con na voia l'é n lurier de fin, de pazienza, de gust, de sens artistich.
La eles dei secoi passé arà abù ence più temp che cheles daldidanché (ma fosc ence chest no l'é proprio vera) per dedichèr ores e ores a fèr zeche che no l'era de utol, ma demò per piajer del bel, del se sentir beles, fèr sentir bie e fèr "bel".
Se sà, che cheles che aea lenzei e siamans con bie bechec segur les era benvoludes e les fajea più sorì a troèr n om da maridèr. Più bie che l'era i bechec, più che l status l se uzèa. Ei, magari chest te la gran zità ma fosc te noscia valèdes aer bie bechec sul guant da festa fosc l'era esser demò mingol manco puretes e segur più degnitouses.
Per secoi i bechec l'é stat ence l forniment de beleza per omegn, de la Gejia e de la noboltà. Bèsta vardèr i chèdres del 1400 e 1500 per se render cont de tanta emportanza che aea i bechec su per l col, ju per la manies e adertura taché te la sotebraes.
Al pop che vegnìa batejà se ge metea na cazina lejiera lejiera, che parea vel, per ge augurèr bona vita. Medemo, ma per n'autra vita, se fajea per l fantolin che morìa te cuna. L'usanza de regolèr de bechec l piciol mort no l'é trop che la é jita perduda ence da nos.
I bechec fornìa bel n desch, n comodin, na coltrina, n fazolet... chest più che auter l servìa a se fèr fèr la beles. Bastèa l lascèr slizièr jabas acioche n bel tous l lo tolesse su e l ge strucasse l'eie a la tousa e fosc metea man na neva storia de amor. Se capesc ben percheche con i fazolec de papier no l pel funzionar. Vardage ai bechec te la fotos e fajé l confront con vosc "Tempo". Ence se parfumà, no l'é batalia.
Epura i bechec i à semper na gran fascinazion.
Muda i tempes, muda la modes ma l gust per l bel l resta. A nesciuna ge enterescia più aer n lenzel con un bechet e fosc nience chel fazolet da lascèr jir jabas. Ma chi él che no volessa se regolèr, amancol per na sera, con chel guant fosch e mez trasparent che Dolce&Gabbana à prejentà da pech o tocèr chi maraveousc guanc da fiores de Zuhair Murad? O amò, chi él de noautre che no volesse se tirèr ite duc i dis la lingerie (roba da dessot dèsc da grovie, passame lingerie) de bechet elasticizà che l fèsc da seconda pel? Ah, che beleza! Per ve didèr a ensomeèr: te la fotos na colezion de bechec da duta Europa, dal 1500 al 1900, regoeta tel Museo del Palaz Davanzati de Firenze.


c: text/html

text:
Ils organisaturs discurran da radund 10'000 persunas ch'han visità ils davos dis la citad da Chiavenna en occasiun da «Rezia Cantat» – la festa da chant chantunala extra muros. Radund 140 chors han chantà e giudì l'atmosfera da stad en la citad veglia da Chiavenna. Inizià la festa sur cunfin han ils dus chors da Samedan e Chiavenna – il chor viril da Samedan ed il chor Eco del Mera.
Premiera per chanzun «Rezia Cantat»
Durant in act festiv cun in cortegi sin la Piazza Bertacchi han ils participants da la festa da chant intunà per l'emprima giada «Rezia Cantat», ina cumposiziun da Flavio Bundi, creada aposta per l'eveniment sin terren talian.
Cumpliments per l'organisaziun
Chantaduras e chantadurs han ludà l'organisaziun da la festa da chant a Chiavenna. Surtut il fatg che la punctualitad saja stada fitg buna durant l'entir program da la fin d'emna è vegnì menziunà da tut las va
RR actualitad 08:20

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uschia scriva la Viafier retica, ch’il traffic da persunas saja s’augmentà per 4%. Cunzunt sin las lingias da pendularis en la Vallada dal Rain e sin las lingias principalas tranter Landquart e Tavau e Landquart - San Murezzan.
Er traffic da rauba e transports d'autos cun in lev plus
Tar il transport da rauba ha la svieuta pudì vegnir augmentada da 14,1 sin 14,7 milliuns francs. En la sparta transport d'autos ha la Viafier retica transportà cun 464'000 autos 0,7% pli paucs che l'onn 2015. Pervi dad optimaziuns e pli bass custs da mantegniment hai tuttina tanschì per in lev plus.
Investiziuns da 325 milliuns francs
Las investiziuns da l’onn passà muntan a totalmain 325 milliuns francs. Quai èn 111 milliuns dapli che l'onn 2015. Per cumplettar e renovar l'infrastructura investì 182 milliuns francs. Tranter quels èn er ils 48 milliuns francs per il nov tunnel da l'Alvra. Per novs trens e chars sco er per il mantegniment da quels ha la retica impundì 134 milliuns francs.
Per l'onn current quinta la viafier cun in resultat sin nivel da l'onn passà. La partenza en l'onn 2017 saja gartegiada, scriva la Viafier retica. Ils retgavs cumulads sajan fin la fin da favrer lev pli auts che spetgà.
RR novitads 11:00+


text:
Medley
-
Glindesdi, 16.4.2018, 19:00
En la Stailalva dad oz pudais vus tadlar ina selecziun da medleys da hits, da polcas, da parti e da blers auters temas. Igl uschè numnà medley è ina moda d'integrar gist pliras chanzuns ensemen en in arranschament.
Legenda da maletgs:
Die Jungen Zillertaler
MAD
Ina retscha da chanzuns dals Klostertalers unì en in toc lung a lura avain nus noss emprim titel da l'emissiun dad oz numnadamain igl « Alles O.K.-Medley». Plinavant tadlain nus il «Stadlsternsieger-Medley», il «Swiss Medley», il «Wahnsinnsmedley», igl «Avsenik Hitmedley» euv.
Redacziun: Christa Soliva
Ils titels en l'emissiun


text:
La regenza ha approvà in project collectiv da differentas vischnancas per renovar vias da guaud e vias da maschinas. Ultra da quai ha ella garantì a las vischnancas ina contribuziun chantunala da maximalmain 9,73 milliuns francs.
Il basegn da reparar vias da guaud saja vinavant preschent e na possia betg vegnir tralaschà en futur, ha communitgà la regenza. Reparadas vegnan era vias donnegiadas da malauras. Totalmain vegnan renovadas vias da guaud e vias da maschinas d'ina lunghezza da 55,6 kilometers. Uschia vegn meglierada l'avertura da circa 11'290 hectaras guaud. La realisaziun dal project collectiv 2018 dura puspè dus onns.
RR novitads 10:00


text:
Fisicalmain saja ella arrivada ad in punct ch'i na fetschia nagin senn pli, ha Lindsey Vonn ditg en in'intervista a New York. Als gieus olimpics da Pyeongchang, il favrer aveva Vonn anc ditg ch'ella fetschia enavant fin ch'ella possia rumper il record dad Ingemar Stenmark, dad 86 victorias, tuttina quant mal ch'i fetschia.
Sch'jau dumagnass quai, giess in siemi en vigur. Sche betg, hai jau tuttina gì ina carriera cun grond success. Jau sun anc adina la skiunza feminina cun il pli bler success e quai è crai jau schon insatge ch'jau poss esser propi loscha.
Von ha cumenzà sia carriera da skis cun 7 onns. L'emprima medaglia olimpica ha la dunna da 33 onns gudagnà il 2010 a Vancouver. A Pyeoungchang ha ella cuntanschì bronz en la cursa rapida ed è cun quai la pli veglia skiunza che ha dumagnà a gieus olimpics sin il podest. Dals gieus olimpics a Sotchi il 2014 aveva ella stuì desister pervi d'ina blessura dal schanugl che fatschenta anc oz ella.
RR novitads 07:00


text:
Suenter in grev stemprà a Cuira la dumengia saira hai dà plirs telefons tar la polizia. Quella ha stuì ir pervi d'abitaziuns e tschalers innundads ma er pervi d'ina planta derschida. Ultra da quai sajan la polizia ed ils pumpiers vegnids clamads perquai che vias e sutpassadis sajan stads sut aua, scriva la polizia da la citad.
En l'Ackerbühlstrasse a Cuera è ina plonta cupitgada. La plonta è crudada sin ina lingia d'electricitad ed ha donnegià ella.
Sin la via da Domat è material, ch'è stà quintà per la construcziun da la via, vegnì sbuvà da la plievgia. I ha dà ina ruosna en la via uschia ch'in vial da la via è vegnì serrà sur notg.
Dasper la polizia da la citad èn er ils pumpiers stads en acziun cun 12 persunas. Era manaschis industrials ed il lavuratori communal da la citad Cuira èn stads en acziun svo era ina firma da segirezza.
RR novitads 06:00


text:
Per gronda part vegnan ils 41 expositurs che pon tschentar lur stans sin il plaz ed en la Via Cadruvi da la regiun. Els porschan products regiunals ubain artisanadi. Problems da chattar expositurs na dettia quai betg, declera Pauli Cavegn ch'è en il comité d'organisaziun da la fiera. El haja schizunt stuì dar giu ad intgins e quai malgrà ch'els n'hajan fatg nagina reclama.
L'emprima fiera aveva l'Uniun da cura e traffic organisà il 2003. Silsuenter ha l'Uniun da commerzi e professiun Breil, Dardin e Danis-Tavanasa surpiglià d'organisar la fiera. Ella ha era spustà la fiera da l'ultima sonda avant Nadal sin il temp tranter Nadal e Bumaun, cura ch'era ils giasts da vacanzas èn en vischnanca.
Il «Marcau Silvester» ha lieu oz, gievgia, a Breil da las 14:00 fin la saira a las 20:00.


text:
L'actuala collecziun d'enviern è cun quai la davosa. La stad vegnia pli probabel a dar la davosa collecziun per mountainbikers. Qua datti anc speranza sin ina schliaziun. Indesch persunas perdan lura plazza. Els èn vegnids infurmads l'atun 2017 e per la fin d'avrigl han els obtegnì la desditga. Intgins han gia bandunà la fatschenta, ils blers restan dentant fin la fin a bord.
Zimtstern è vegnì fundà il 1995 da Thomas Meyer e Reto Kuster en ina garascha en l'Argovia. L'entschatta era la vestgadira cunzunt appreziada dals snowboardists. Successivamain ha Zimtstern era producì sper moda da sport d'enviern chapitschas, tastgas, vestgadira per temp liber e vestgadira d'ir cun velo. Pli tard han ils fundaturs vendì la firma.
RR novitads 15:00


text:
Cun runcar ils pairers cumplettamain ed arder els anc en la vischnanca duai vegnir evità che l'arsira da plantas sa derasia, scriva il Gregor Canova dal post spezialisà dal Plantahof en sia communicaziun. Ils trais pairers a Versomi èn ils emprims trais cas grischuns quest onn.
L'arsira da plantas è ina malsogna bacteriala contagiusa. Causa temperaturas autas durant intgins dis tranter mez avrigl e mez matg haja quai dà intgins dis dad infecziun, scriva il post. En pli renda el attent al fatg, ch'i saja dad annunziar eventuals cas a'ls incumbensads uffizials. I dettia tests svelts per identifitgar las bacterias da l'arsira da plantas infra minutas.
RR novitads 14:00


text:
Ils regals en las butias duain restar plains. La segirezza alimentara vul che la populaziun svizra haja adina la pussaivladad da cumprar en avunda e quai en buna qualitad. Per il cussegl federal saja la segirtad alimentara in impurtant punct.
Nus na dastgain betg adina ir ora da quai che las cundiziuns èn adina uschè favuraivlas sco ils ultims onns e sco ussa. Nus duain esser preparads era per cundiziuns main bunas uschia che la populaziun po adina vegnir nutrida.
Uriundamain ha l’Uniun purila svizra inoltrà l'inizitiva «per la segirtad alimentara». Però per il parlament sco era per il Cussegl federal era l’iniziativa focussada memia sin la producziun indigena ed era betg formulada precisa. Sin quai ha il parlament fatg ina cuntraproposta. Il parlament aveva approvà questa cuntraproposta il mars. Ils purs han sin quai retratg lur iniziativa en favur da la cuntraproposta.
En sasez è la segirtad alimentara gia en la constituziun. Però cun la cuntraproposta datti dapli segirtad per ils purs, di il Cusseglier federal Johann Schneider-Ammann. Cun metter l’artitgel en la constituziun duain en emprima lingia vegnir segirà il terrain e l’aua. Las resursas duain era vegnir duvradas effizientamain. Era duain vegnir tgiradas las relaziuns cun l’exteriur. Perquai che la segirtad alimentara saja era dependenta d'imports.
Ils purs èn oz impressaris e nus vulain dar ad els dapli libertads uschè ch'els possian manar lur interpresa cun success en il futur. Cun quest artitgel è quai il cas.
Opposiziun a la cuntraproposta na datti nagina. Il project da votaziun vegn sustegni da tut las partidas. Il suveran svizzer decida ils 24 settember sur da la segirtad alimentara.
RR actualitad 17:00


text:
Empè da 12 milliuns francs paja la 7132 SA uschia 10,5 milliuns francs a la vischnanca da Val S. Pieder per la realisaziun dad ina nova halla polivalenta. Quai èn ina giada ils 6 milliuns francs, che la vischnanca ha dabun ord la vendita dal Hotel Therme. Plinavon anc la cumpart da 4,5 milliuns francs che Remo Stoffel e sia 7132 SA avevan empermess per la halla polivalenta. Oriundamain aveva la 7132 empermess 6 milliuns per questa halla. Cunquai che la 7132 SA desista dal diever da la halla polivalenta è questa summa vegnida reducida per 1,5 milliuns francs.
Surstà ch’igl è gia public
Sco Quai che il president da vischnanca da Val S. Pieder Stefan Schmid ha ditg ad RTR, saja el surstà che questa fatschenta saja gia vegnida preschentada sin la pagina d’internet valsonline.ch. Il messadi tar questa fatschenta saja numnadamain pir en stampa e vegni repartida quests dis a la populaziun da Val. En quest messadi vegnia declerà, daco che la vischnanca desista sin 1,5 milliuns francs. Sco Stefan Schmid di, saja quai numnadamain d’avantatg, sche la vischnanca possia realisar la halla polivalenta senza la 7132 SA.
La preschentaziun da questa fatschenta e la planisaziun da la halla polivalenta è tractandada a la radunanza communala dals 18 da mars. Là vegn decidì, sche la populaziun è cuntenta cun la proposta da la 7132 SA da pajar 10,5 milliuns francs e sa retrair da quest project. Sche la proposta vegn acceptada, fiss la vischnanca la suletta patruna da la halla polivalenta e savess finalmain planisar quella.


text:
Ils Svizzers èn sa defendids bain e da tutta forza, cunter ina ferma squadra franzosa. Ils Franzos han tranter auter sajettà 3 giadas il bal en la latta, Paul Pogba en la 12avla ed en la 17avla minuta, e Dimitri Payet en la 75avla minuta.
L'offensiva fa mal il venter
La squadra svizra è bain vegnida in per giadas malsegir avant il gol franzos, dentant era en il terz gieu da questa Euro na persvada l'offensiva svizra betg. Quai malgrà ch'il trenader Vladimir Petkovic ha laschà giugar l'attatgader Breel Embolo enstagl da Haris Seferovic, quel è lura vegnì en il gieu en la 74avla minuta.
Puschmaun è l'adversari enconuschent
Cun quest pari daventa la Svizra segunda en la gruppa C, e cuntanscha uschia ord atgna forza l'otgavelfinal. E là frunta la naziunala u sin l'Irlanda dal nord, sin la Pologna u sin la Germania, questa decisiun croda il mardi che vegn. Quest otgavelfinal ha lieu sonda proxima ils 25 da zercladur da las 15:00 a St-Etienne.
L'Albania ha anc schanzas
En il segund gieu da questa gruppa ha l'Albania battì la Rumenia cun 1:0. Quai è l'emprim gol che l'Albania ha insumma sajettà tar ina Euro, ed ils emprims trais puncts recaltgads.
Sajettà il gol ha Armando Sadiku, attatgader dal FC Vaduz, ed uschia ha l'Albania era anc schanzas per l'otgavelfinal. Per la Rumenia è l'Euro percunter a fin, malgrà la buna situaziun suenter il pari cunter la Svizra.
RR novitads 23:00


text:
Ucean Artich
L'ucean Artich (ciamaa ancaucean Glacial Artich), arent al pol Nord, a l'è el püssee piscinin di ucean. A l'ocüpa una cunca a furma pressapoch de serc che la quata un'area de pressapoch 14.090.000 km². L'ucean a l'è arent ai mass terester de l'Europa, de l'Asia, de l'America del Nord de la Gruenlandia e d'un bel poo de isul, inscì 'me mass d'aqua 'me el mar de Barents, el mar de Beaufort, el mar de Gruenlandia, el mar de Laptev, el mar de Lincoln, el mar de Nurvegia, el mar de la Siberia Urientala e i mar di Txuktxis. A l'è ligaa a l'ucean Pacifich per el stret de Bering e a l'ucean Atlantich per el mar de Gruenlandia.


text:
Dòra Baltea
La Dòra Baltea (Duria Maior ò Duria Bautica in Latin; Dora Baltea in Italian; Dòira in Piemontes; Doire Baltée in Frances; Douère ò Jouère in Arpitan) a l'è on fiumm italian longh circa 160 chilòmeter. L'è 'l quint affluent pussee important del Pò, dòpo el Tisin, l'Adda, l'Òli e 'l Taner. El nòmm latin Bautica el vegn de on sò affluent, el riaa valdostan Buthier (latin: Bauticum).
El cors[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Dòra Baltea la nass sòtta el Mont Bianch, de l'union, arent a la frazion de Courmayeur ciamada Entrèves, de duu riaa, var a dì la Dòra de Veny (nassuda del giazzee del Miage, in Val Veny) e la Dòra de Ferret (nassuda del giazzee del Pré de Bar, in Val Ferret).
El fiumm l'è giamò pien de aqui a Morgex e La Salle, e 'l se impieniss anmò grazie ai vari riaa che ghe vann dent: la Dòra de Valgrisenche, la Dòra de Rhêmes, el Savara e 'l Cogne.
De chì poeu la traversa la banda a sud de Aòsta e 'l ciappa de mancina el Buthier. Sortida de la Val d'Aòsta, la Dòra la traversa el Canaves e la passa per Ivrea. In Piemont la perd on poo di sò aqui, e la va dent al Pò arent a Cressentin, in Provincia de Vercei.
I affluent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In territòri valdostan:
- Dòra de Valgrisenche, dòpo avè traversaa la Valgrisenche, arent ad Arvier.
- Dòra de Rhêmes, dòpo avè traversaa la Val de Rhêmes, la finiss in del Savara arent a Introd.
- Savara (ò Savarenche), el ven giò de la Valsavarenche e 'l confluiss arent a Introd.
- Grand Eyvia, dòpo avè traversaa la Val de Cogne, arent ad Aymavilles.
- Buthier, dòpo avè traversaa la Valpelline, arent ad Aòsta.
- Saint-Barthélemy, dòpo avè traversaa el Vallon de Saint-Barthélemy, arent a Nus.
- Marmore, dòpo vess passaa per la Valtournenche, arent a Châtillon.
- Evançon, dòpo vess passaa per la Val d'Ayas, arent a Verrès.
- Ayasse, dòpo avè bagnaa la Val de Chaporcher, arent a Bard.
- Lys, dòpo vess vegnuu giò de la Val del Lys, arent a Pont-Saint-Martin.
In territòri piemontes, l'affluent pussee important a l'è inveci la Ciusella, che la confluiss in de la Dòra arent a Strambin, dòpo avè traversaa la Valciusella.


text:
Inhalt
Exteriur
-
Merkel vul dapli curascha en la politica da fugitivs
La chanceliera tudestga, Angela Merkel, ha defendì la politica da fugitivs da la Germania a chaschun dal di da partida da la CDU a Karlsruhe. Da restrenscher l'unda da fugitivs en Germania saja en l'interess da tuts, ha Merkel punctuà.
Merkel è dentant cunter ina limita maximala en Germania. Ella veglia s'engaschar per ina schliaziun europeica. Da s'isolar n'è nagina opziun en il 21avel tschientaner, ha ditg la chanceliera e fatg reclama per sia visiun per il pajais.
RR novitads 15:00


text:
Cun consentiment dal plan regiunal da l’Engiadina Bassa/Val Müstair ha la regenza grischuna prendì cogniziun da quest project da colliar las regiuns da skis da Scuol e Samignun. Sin maisa è questa idea gia ditg, per il mument resta ella però anc sin il palpiri.
Il clima che maina adina pli pauca naiv en las regiuns bassas, adina pli paucs che van cun ils skis ed ils custs per mantegnair regiuns da skis èn fatgs che pretendan innovaziuns da las regiuns da skis. Bleras regiuns èn però dependentas da quel martgà. Per attrair er en l'avegnir ils skiunzs en las muntognas èn quellas regiuns sfurzadas da sviluppar novas ideas e d'engrondir lur territoris.
Entant che instituziuns sco il WWF cumbattan tals engrondiments pervi da la protecziun da la natira, èn experts da turissem persvadì ch'engrondiments da territoris da skis èn impurtants per mantegnair l’attracziun da las regiuns da skis. Skiunzs vulan ina vasta purschida. Pitschnas regiuns ston far en avegnir ponderaziuns sur da l'avegnir.
RR actualitad 11:00


text:
Nua dismetter il pignol da Nadal
- Glindesdi, 9.1.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 9.1.2017, 11:15, RTR
En bleras vischnancas pon ins dismetter il pignol da Nadal tar la deponia communala. Intginas rimnan ils pignols tar ils lieus da rimnada da rument. Igl dat dentant era vischnancas che surlaschan la dismessa a mintgin savess. Per quels datti era autras pussaivladads da dismetter.
A Mustér, Scuol ni Andeer po la pignola vegnir dismessa tar las deponias communalas. Autras vischnancas fan turas da rimnada tar datas spezialas, savens communitgadas en il fegl uffizial, uschia a Glion, Flem ni era Cuira. En la vischnanca da Glion vegn dentant mo rimnà en la citad, en las fracziuns èsi different. Per exempel sto a Ruschein mintgin guardar sez nua dismetter. Il medem vala per exempel era per ils abitants da la vischnanca da Trun.
Pignola per gulivar las sendas da viandar
Savens vegn la pignola rimnada manizzada e lura cumpostada. A Glion vegnan ils 500-600 pignols era manizzads, ma lura betg cumpostads, mabain duvrads per gulivar las sendas da viandar. Quai vegn tenor il lavurer communal Toni Bearth gia fatg uschia dapi set onns.
Pignola sco pavel per chauras e nursas
Ma era inqual animal sa legra da survegnir in pignol. La famiglia Buchli da Scharans prenda gugent encunter pignols per dar a lur chauras, nursas e magari era als pors. Era chavals han plaschair da magliuccar vid la dascha. I vala la paina da dumandar il pur en la vischinanza sche qual ha interess vid il pignol da Nadal per dar quel als animals.
Brischar la pignola en pigna
Era lubì èsi da brischar il pignol en la pigna scalegl ni en il cheminé. Impurtant èsi dentant da laschar setgar bain il pignol, uschiglio dat quai bler fim durant brischar. E il pignol sitg e la lametta e las corda da las tschigulattas allontanadas, vesa Daniel Güttinger da luffizi per la natira e lambient nagin problem da brischar il pignol en pigna ni en il cheminé.
Contribuziuns
-
Survista da singulas vischnancas
-
Pussaivladads creativas e main creativas


text:
La setgira ha influenzas sin il provediment d'aua da la vischnanca da Glion. Sco quai che la vischnanca scriva, saja il diever d'aua s'augmentà massivamain l'ultim temp. Per garantir il provediment d'aua a lunga vista, stoppia il diever vegnir limità.
La vischnanca da Glion appellescha la populaziun da spargnar aua nua che pussaivel. Ma per il bogn ha quai dentant cunfins, sch'el vul restar avert. Er ils proxims dis n'èsi betg da quintar cun plievgia.
Glion appellescha a la populaziun da desister da sauar pastgets ed ierts. Er na duai ins betg emplenir pools e bigls privats. Ed ins na duai er betg sprizzar giu plazzas avant chasa; lavar autos e maschinas saja d'evitar.
Cura che la plievgia manca ...
Qua chattais tut davart la setgira en il Grischun.
RR novitads 12:00


text:
Per la stad 2017 quinta il post da conjunctura KOF da l'ETH Turitg che las pernottaziuns da giasts da l'exteriur pudessan s'augmentar durant la stagiun da stad per 2,1%. Quai cunzunt grazia al martgà asiatic e nordamerican. Plinavant quinta il KOF cun in augment da 1% tar ils giasts indigens.
Stagiun d'enviern 2016/2017
Pervi da la nausch’aura saja la stagiun d’enviern passada stada ina sfida per il turissem svizzer, suttastritga il post en sia prognosa. Il KOF schazegia che las pernottaziuns sajan s’augmentadas l’enviern per 0,6% cumpareglià cun la medema perioda da l’onn avant.
Prognosas per ils proxims onns
Per ils proxims dus onns mussia il svilup dal turissem ensi – quai er per las regiuns muntagnardas. Damai ch’i dettia puspè dapli giasts da l’exteriur, ma er indigens, è il KOF optimistic per ils proxims dus onns. Las regiuns muntagnardas vegnian a magunar ils davos onns ch’èn stads difficils.
Mintga dus onns publitgescha il KOF ina prognosa per il svilup dal turissem svizzer. Quai mintgamai sin incumbensa dal Secretariat da stadi per l'economia SECO.
RR novitads 12:00


text:
Birmingham (Alabàma)
Birmingham (a s lèś /ˈbɜːrmɪŋhæm/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad duśènt-dódas-mìla abitànt a 'l incìrca, la più granda dal stat d'l Alabàma anc se 'l è da i an Ssanta ch'la in pèrd tut i an, in alóra difàti la in muciàva da piò ad tarśènt-quarantamìla. Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò gint l'è négra p'r al 73,4%, biànca p'r al 22,3% e ispàniga p'r al 3,6%.
La sità, ch'la s cata in dla cuntèa ad Jefferson, l'è stada tiràda sù in dal 1871 dòp la Guèra 'd secesiòṅ americàna in unōr dla sità ingléśa 'd Birmingham esénd ch'i sò abitànt i éran da spés uriginàri dl'Inghiltèra. Al sò clima 'l è sub-trupicàl ùmid.
In dal cōrs dal XIX sécul la sità l'è stada 'l più impurtànt sènt'r industriàł ad Dixie Land, laurànd fèr e asàł dasfrutànd uperài 'd culōr ch'i ciapàvan pôc. In di tèmp murèran la s è dada anc a i servìsi finansiàri.
Al sò sìndig, da 'l 2017, 'l è 'l demucràtic Randall Woodfin.
Persunàǵ nâ a Birmingham
- Amber Benson, atōra
- Courteney Cox, atōra
- Carl Lewis, curidōr e saltadōr in lung
- Condoleezza Rice, pulìtiga èx segretària 'd stat


text:
Vers la fin dal 14avel tschientaner è vegnida entagliada ina statua en lain. Da quel temp vegniva da quella sort art producida en la regiun dal Lai Bodan. Culla refurmaziun e vegnida la statua da Sontga Maria probablamain allontanada da la baselgia da Sta. Maria en la Val Müstair – e lura ella sparida per 500 onns.
In inserat en las gasettas naziunals ha dat l’avis
En mars da quest’onn ha il biro d’aucziuns Stuker da Berna publica l’inserat. Sin quai han diversas persunas reagi e contactà a la clostra San Jon.
La statua e finalmain a chasa
La fundaziun Pro Clostra Sonch Johann ha intgantà la statua ord l’aucziun e manà enavos en las miraglias da la claustra. Ussa sto ins anc far las retschertgas necessarias per savair dapli dal lung viadi da radund 500 onns.


text:
Tur de Ròer
Tur de Ròer piö de spès adóma Tur (Torre dé Roveri in Italià) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem a 9 Km de la sità e a 271 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 2 436 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 2,7 km² e 'na densità de popolasiù de 902 ab./km²
Ol paìs l'è sitüàcc sö i primé culine tra i àl Seriana e Cavalina. El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Pedrèngh, San Pól d'Àrgon e Scans.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Tur de Ròer l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
News
Festival dla jonëza dl‘Euregio 2014 / 3a ediziun / 09.-12.04.2014
"Stüde, laûr, sozieté: descür tües potenzialitês!"
Dai 9 ai 12 d’aurì 2014 vëgnel tignì la terza ediziun dl Festival dla Jonëza dl’Euregio. Chësc iade se dà jö i 100 studënć y studëntes dai 16 ai 19 agn de Tirol, Südtirol y dl Trentin cun la descurida de sü potenziai por n stüde, na profesciun y n impëgn tl volontariat. I contignüs dl Festival dla Jonëza é metüs adöm da inputs spezifics, workshops te de pici grups, discusciuns cun esperć y espertes y da n program de cornisc da tröpes variaziuns. Nia da desmentié ne n’é la poscibilité de nöies amizizies cun jogn y jones dl’Europaregion. Tol inće tö pert – a Lìenza, Bornech y Trënt!
P.s.: L’argumënt dl Festival dla Jonëza da chëst’ann é gnü chirì fora da chi che à tut pert ales prömes döes ediziuns.
Relaziuns, fotografies y video di festivai passà ciafeste:
Video [DE]:
Video [IT]:
Link:


text:
Quai munta ch'i stoppia vegnir fundà in nov organ ch'edescha ina gasetta rumantscha. Quel duess manar ina redacziun che producescha agens cuntegns. Quests cuntegns duain vegnir preschentads er en furma online, e sche pussibel a furma multimediala, pia cun videos ed audios. Sco la PSR communitgescha saja questa proposta dad els stada bainvesida a la maisa radunda da venderdi.
La PSR vul plinavant ina furma per ina gasetta gratuita che po vegnir distribuida en las vischnancas rumantschas u bilinguas, en furma da palpiri ed era online. I duai era dar boxas cun la gasetta en las citads grondas da la Bassa. La gasetta possia dentant er vinavant vegnir abunada.
La Lia Rumantscha surpiglia uss il timun. La maisa radunda saja stada productiva uschia che la Lia vul empruvar da resguardar las ideas da quella.
Plinavant propona la PSR il suandant proceder sut il timun da la Lia Rumantscha:
- Ella duai pretender cifras detagliadas da la Somedia l'editura da La Quotidiana.
- La Lia tschertga (cun ils preschents a la maisa radunda) in manader u ina manadra da project d'ina nova gasetta.
- La persuna duai lura en in emprim pass far in'enquista davart il basegn ch'ils rumantschs e las rumantschas han per ina gasetta rumantscha, per eruir il format.
- En in segund pass duai la persuna preparar la realisaziun da questa gasetta.
- La Lia duai tschertgar ina soluziun cun il chantun, l'ANR e la Somedia.
Ord l'archiv:
RR novitads 06:00


text:
Davent da l'emprim da fanadur ston interpresas ed autoritads annunziar a l'intermediaziun da lavur publica plazzas libras da tuttas professiuns cun ina quota da dischoccupaziun da 8% u dapli. Il Cussegl federal ha confermà la glista da las professiuns obligadas a l'annunzia ch'il SECO ha publitgà gia l'avrigl.
Uschia duain indigenas ed indigens avair in avantatg sin il martgà da lavur. L'obligaziun d'annunzia stat en connex cun la lescha per realisar l'iniziativa d'immigraziun da massa. Davent dal 2020 duai la limita da dischoccupaziun vegnir sbassada da 8 sin 5%.
RR novitads 12:00


text:
Igl è stà in final magari monoton tranter Kerber e Williams. La Tudestga gudogna la finala cler en dus sets cun 6:3 e 6:3. Per Angelique Kerber èsi ses terz titel da Grand Slam. L'onn 2016 ha ella triumfà a l'Australian Open ed a l'US Open ed è lura era stada il numer 1 dal mund. L'onn passà n'èsi betg gartegià a Kerber da confermar quests success. Uss triumfescha ella per l'emprima giada a Wimbledon ed è uschia l'emprima Tudestga dapi Steffi Graf l'onn 1996.
Serena Williams, ch'ha pir giugà ses quart turnier dapi ses comeback suenter la naschientscha da sia figlia, ha fatg blers sbagls individuals. Suenter be 65 minutas è il final da Wimbledon stà decidì. L'Americana sto uschia spetgar almain fin l'US Open per gudagnar ses 24 titel da Grand Slam ed uschia egalisar il record da Margaret Court Smith.
RR novitads 20:00


text:
Giovani omicidi
Giovani omicidi (Masamènt śōvan) 'l è 'n film thriller dal 1989 ad Rospo Pallenberg in du 'l atōr Brad Pitt al gh'à abû la sò prima part impurtànta.
In Itàglia 'l è cgnusû anc c'n i tìtui ad L'assassino è nel college e 'd Il ritorno di Brian.
Sunt
Brian Woods (Donovan Leitch) 'l è 'n śuvnòt suspetâ 'd avér cupâ sò pàdar, mòrt in 'n incidènt in màchina parchè i sò frēn i éran stâ sabutâ. Dòp avér pasâ soquànt tèmp in na cà 'd cura par ciucâ in dla suca, al tórna a scōla faghénd al culéǵ CrestView. Chè al cgnós la Paula Carson (Jill Schoelen) e al s inamóra 'd lē anc s'la ragàsa l'è bèla impgnàda c'n al sò cumpàgn ad scōla e śugadōr ad basket Dwight Ingalls (Brad Pitt).
Brian al fà da tut par fargàr-ag la muróśa e i dū i tàc'n acsè a litgàr-'s ad brut. Quànd i mōran cupâ 'l insgnànt 'd educasiòṅ artìstica, bruśâ viṿ, e la vice-prèsid cun la sò ghigna muśnènta 'd sangṿ stablìda atàc a 'l schérum dla màchina par far dal fotocòpi in funsiòṅ, la minga tant gustóśa sgnōra Knocht (Nancy Fish), i dū suspetâ i èṅ pròpria Brian, par via dal sò pasâ, e Dwight ch'al n gh la cava minga a tgnir sóta cuntròl la sò arlìa.


text:
Da nov na ston utilisaders pia betg pli installar las datas sin lur computer mabain pon directamain clamar giu quellas da l'internet, per exempel entras ina applicaziun.
Grazia a la traidimensiunalitad pon ils atlas mussar chapiblamain per exempel il svilup dal spazi abità ils ultims 100 onns, la repartiziun da las precipitaziun u la dumonda nua che l'aua è stgarsa. Ils atlas porschan novas pussaivladads da visualisar en 3D uschi ch'els porschan in access direct e simpel ad infurmaziuns geograficas.
L'«Atlas da la Svizra» sco er l«Atlas idrologic da la Svizra» èn vegnids sviluppads da scienziads da l'ETH Turitg e da l'universitad da Basilea. Quai communitgescha l'uffizi federal per l'ambient.
RR novitads 17:00


text:
Sostëgn dles südtirolejes y di südtirolesc foradecà
N sorvisc dl'aministraziun provinziala de Südtirol
Descriziun generala
Assoziaziuns, organisaziuns y istituziuns
Te chësc cheder ti vëgnel conzedü contribuć ales assoziaziuns, organisaziuns y istituziuns. Chësta disciplina vëgn regolamentada dala lege provinziala di 5 de novëmber dl 2001, n. 13 „Provedimënć por les südtirolejes y i südtirolesc foradecà".
I criters por la conzesciun de alisiraziuns a bëgn dles südtirolejes y di südtirolesc foradecà aladô dla lege provinziala nominada dessura, che é gnüs aprovà dala Junta provinziala cun deliberaziun n. 1213 di 20.10.2015, stabilësc i seturs d’intervënt, la mosöra dl finanziamënt, sciöche inće les modalitês de gestiun y de decunt. Le finanziamënt dles scomenciadies vëgn aprovè cun decret.
La domanda de contribut mëss gnì dada jö ćina ai 31 de jenà de vigni ann tl Ofize Osservaziun marćé dl laûr dla Junta provinziala. La domanda mëss ti corespogne al formular dl ofize competënt y gnì sotescrita dala rapresentanta legala o dal rapresentant legal.
Le decunt di contribuć ti mëss gní presentada al ofize competënt te n ann dala conzesciun y é metü adöm da:
- na domanda de paiamënt dl contribut conzedü scrita fora tres le formular metü a desposiziun dal ofize competënt
- na lista dles spëises da olache an vëiga i dac essenziai dla documentaziun dles spëises
- na detlaraziun firmada dala rapresentanta legala o dal rapresentant legal dl’organisaziun o istituziun sön les spëises che an á veramënter albü, en referimënt ales spëises totales ametüdes al contribut
- na lista dles porsones che á fat ativités de volontariat aladô dl coma 1, cun indicaziun dl numer de ores d’ativité fates por chësc fin
- na relaziun sön l'ativité
Al po benefizié dles alisiraziuns les organisaziuns y istituziuns cun sënta tl Südtirol o al èster metüdes sö o manajades da südtirolejes o südtirolesc jüs foradecà o che se dà jö deplëgn o dantadöt cun i interesc de chisc grups: südtirolejes y südtirolesc foradecà, pendolares y pendolars de confin, confinantes/confinanć che va regolarmënter iadelà dal confin; les organisaziuns y les istituziuns mëss avëi chëstes condiziuns: degöna intenziun de davagn, na strotöra democratica y l'iscriziun tl register dles organisaziuns y istituziuns aladô dl articul 4 dla lp 13/2001.
Gnì zoruch a ćiasa
Metede averda: Dal 1. d’aurí dl 2016 n’él nia plü mesi finanziars a desposiziun.
Por l’anuzaziun de chësc sorvisc ne vêlel degönes condiziuns d’azès particolares.
ćiara injunta
Martl da bol da 16,00 €
- Lege provinziala di 5 de novëmber dl 2001, n. 13
- Criters por la conzesciun de alisiraziuns aladô dla lege di 5 de novëmber dl 2001, n. 13 "Provedimënć por les südtirolejes y i südtirolesc foradecà"
Formulars
Sostëgn dles südtirolejes y di südtirolesc foradecà - Domanda contribut - Assoziaziuns, organisaziuns y istituziuns
(Sorvisc actualisá ai: 17/05/2017)
Ënt competënt19.1. Ofize Osservaziun marćé dl laûr
Palazzo 12, via Canonico Michael Gamper 1, 39100 Balsan
Telefonn: 0471 41 85 10
0471 41 85 11
Fax: 0471 41 85 39
PEC: amb.oml@pec.prov.bz.it
Plata internet: http://www.provinz.bz.it/arbeit
Terminns
- Por assoziaziuns, organisaziuns y istituziuns: ai 31 de jenà


text:
Küblis
Küblis a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 832 abitant e una süperfiss de 8.14 km², e al se tröva a una altitüden de 814 meter sura al livel del mar.
Cuntegnüü
Cumün tacaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cumün de Küblis a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Fideris, Luzein, Saas im Prättigau, Sankt Antönien.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Küblis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1351 col nom de ze Cüblins.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Küblis in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)


text:
Sco il chancelier federal Sebastian Kurz ha declerà il venderdi a Vienna, ha l'Uffizi da cultus ch'è responsabel per dumondas da religiun, cumandà da serrar las moscheas. Argumentà ha l'uffizi questas serradas cun surpassaments da la lescha da l'islam. Uschia aveva l'uniun culturala tirca-islama manà si l'avrigl da quest onn en ina moschea a Vienna gieus da guerra cun uffants. Sin fotografias era da vesair co uffants salutavan cun bandieras tircas ed auters uffants giaschevan giun plaun sco morts.
Serrada vegn ina moschea a Vienna. I vegn suspectà che quella stettia sut l'influenza da d'in moviment ultranaziunalistic da la Tirchia. Er schliada vegn la cuminanza da cultus araba cun sis moscheas.
Il minister da l'intern Herbert Kickl ha declerà che radund 60 dals total 260 imams en l'Austria sajan en il visier da las autoritads. Pervia da finanziaziun da l'exteriur - ch'è scumandada en l'Austria - savessan els perder lur dretg da dimora. Per consequenza stuessan els bandunar la tiara ensemen cun lur confamigliars. Pertutgads da quellas mesiras fissan lura en tut 150 persunas.
RR novitads 12:00


text:
Sco che l’Uffizi federal da svilup dal territori ha communitgà ha la giuria cun represchentants da tut ils pajais da las Alps nominà 30 projects 10 da quels sa chattan en Svizra.
Cun quest premi vegnian premiads edifizis en las Alps cun in stil da construir durabel. La Svizra ed il Principadi da Liechtenstein organiseschan l’occurrenza «Constructive Alps» per la quarta giada. Il premi è dotà cun 50’000 euros e vegn surdà l’october da quest onn.
Las emnas proximas vegn ina giuria
Sco l’Uffizi federal scriva vegnian ils proxims dis ina giuria a visitar tut ils bajetgs nominads. Tranter ils nominads en il Grischun sa chattan la Chasa Steila Mar a Susch, il teater d’enviern d’Origen a Riom, il bajetg da manaschi da l’ustaria a Davos Munts sur Vella, la renovaziun da las stallas d’alp sin l’alp Glivers sin intschess da la vischnanca da Sumvitg e a Madulain la Engadin River Ranch.
Constructive Alps
La Svizra ed il Principadi dal Liechtenstein surdattan per la quarta giada il «premi internaziunal per sanaziuns e construcziuns persistentas en las Alps». Il premi vegn finanzià dal Uffizi federal da svilup da territori communabel cun l’Uffizi d’ambient dal Liechtenstein. La giuria vegn a nominar trais victurs che partan alura ils daners.
RR novitads 12:00


text:
«Cun il triep sa teoretic capitar tut», di Adrian Arquint, il manader da l'Uffizi da chatscha, «a nus manca l'experientscha per valitar quai». Normalmain ha ina luffa enturn sis giadas pitschens. Suenter perda ella per il solit sia posiziun sco alfa (manadra dal triep). En il triep ha be la manadra la schanza da survegnir pitschens. I dat las suandantas pussaivladads co i pudess ir vinavant cun il triep:
- Il triep sa schlia, mintga animal va sia atgna via.
- Ils lufs pitschens cumbattan per la posiziun da l'alfa.
- La luffa ha anc vinavant chagniels. Lura resta tut sco quai ch'igl è.
«In segund triep è bain pussibel»
Dals otg pitschens che tutgan anc tar il triep èn sis chagnolas. Cura che novs chagniels naschan, ston quels otg partir. Sch'ina da quellas chagnolas inscuntra pli tard in auter luf, èsi pussaivel ch'i dat en paucs onns in nov triep en Grischun. «Pli bleras luffas che nus avain, e pli probabel ch'i dat in segund triep en Grischun», declera il manader da l'Uffizi da chatscha e pestga. En Grischun datti sper ils lufs al Calanda anc tschintg fin set auters animals.
Il pli probabel savessi per il mument dar in nov triep en Engiadina u en ils conturns dal Parc Naziunal. Là viva per il mument in luf fitg datiers d'ina luffa. Cun in nov triep possian ins però quintar pir ils proxims onns. Ils lufs han be ina giada l'onn pitschens – mintgamai il pli tard il mars.
Actualitad 12:00


text:
Luca Tavasci da Samedan ha plaschair dal sport. L’emprim ha il sportist da 24 onns cumenzà cun il sport da bike. Lura vuleva el far insatge era durant l’enviern ed uschia è Tavasci vegni tar il passlung. Suenter ils emprims pass sin ils skis da passlung è per el stà cler: quest na fatsch jau betg ditg. E tuttina ha Tavasci cuntinuà cun il sport. Tar il center da passlung dad «Engadin Nordic» ha Tavasci lura emprais il sport davent da la basa. Grazia al sustegn dad «Engadin Nordic» sco er da la fundaziun «Greenhope» che sustegna giuvens sportists, è Luca Tavasci avanzà fin tar la delegaziun Svizra che ha savì viagiar als paralimpics.
Jau hai duvrà in tschert temp dad acclimatisaziun en Corea dal Sid
Ils paralimpics a PyeongChang han cumenzà per Luca Tavasci cun la cursa da 20 kilometers. Il sportist Engiadinais è partì malsegir en l’emprima cursa. Da cursa a cursa è quai dentant vegnì meglier. Sia meglra prestaziun ha Tavasci alura mussà sur 10 kilometers, nua ch'el ha terminà la cursa sin plaz 16.
Medaglias da Théo Gmür sco motivaziun
Cun trais medaglias dad aur olimpicas è il skiunz Théo Gmür stà la gronda figura dals gieus paralimpics. Gmür ha era visità las cursas da Luca Tavasci. Ensemen cun il campiun olimpic ha Tavasci savì festivar ses success. Las medaglias dal skiunz vallesan èn inspiraziun e motivaziun per Tavasci da cuntinuar sin sia via. En futur vul il passlunghist da Samedan investir anc dapli temp e forza en il sport. Il studi ha perquai da star enavos in pau per il mument.
RR Sportissimo 17:00


text:
Praga
Praga (Praha in cech; Prag in tudesch;) a l’è la capital de la Repüblica Ceca.
A l’è anca la prima cità del paes per pupulaziun, cun 1.172.975 abitant (2005).
Cuntegnüü
Geugrafia
El fiüm Muldava (Vltava in cech) el traversa Praga.
Straport
La città a l'è servida de una red di tram e de la metropolitana.
Cità gemelaa
Praga a l'è gemelada cun:
- Amburgh, Germania
- Kyoto, Giapun
- Franchfort sül Men, Germania
- Istanbul, Türchia
- Chicago, Stat Ünì d'America
- Limassol, Ciper
- Rosh HaAyin, Israel
- Atene, Grecia


text:
Uschia vulan 4 da 5 dumandads pli bassas premias per uffants ma sulet ord da chasadas cun entradas bassas, quai mussa il monitoring da sanadad fatgs da l’institut gfs.Berna. Ina stretga maioritad da 53% fiss perfin persuenter d’insumma stritgar las premias per ils uffants.
Solidaritad sa reducescha en tscherts secturs
Da l'autra vart mussa il monitoring da sanadad dentant era clers signals che la solidaritad lascha suenter en tscherts secturs. Bun 1/3 dals dumandads pretendan per exempel che las cassas na duain betg pli surprender ils custs da medicaments en cas da bagatella. Anc pli gronda è la sceptica tar mesiras sch'in pèr ha problems da survegnir uffants ni tar la prevenziun da malsognas. Mo circa la mesadad dals dumandads è dal maini che las cassas duain en mintga cas surprender tals custs. E sch’i va per problems da sanadad en connex cun il fimar, l’alcohol ni il maldiever da drogas è la solidaritad anc pli pitschna.
Malgrà tut quellas cifras èn cun 99% bunamain tut ils dumandads cuntents cun la qualitad dal sistem da sanadad svizzer. Ina maioritad da 58% vul mantegnair il catalog da prestaziun sin il stan dad oz. Be 11% han detg gea ad ina reducziun. Era vid il obligatori da l'assicuranza fundamental na duai vegnir midà nagut. Bunamain 92% èn dentant era dal maini ch'ils custs vegnan era il futur a crescher.
La retschertga vegn dapi l'onn 1996 fatga ina giada l'onn fatgs da l’institut gfs.Berna per mauns da Interpharma, l’uniun da l’industria farmaceutica da la Svizra. Tranter ils 6 da mars ed ils 25 da mars èn en tut vegnidas dumandadas 1’200 persunas en l'entira Svizra. Il sbagl da prova è tar +/- 2,9%.
RR novitads 10:00


text:
La gruppaziun da terror Boko Haram derasa enorma brutalitad cun sia finamira dad endrizzar in stadi islamic en il nord dal pajais. Milliuns Nigerians, cunzunt muslims, èn pertutgads da la violenza. Ruedi Küng l’anteriur correspundent da l’Africa dad SRF va schizunt da quai anor che blers vegnan sfurzads da sa participar al terror. Uffants cun tschintas da bumbas vegnian tramess sin fieras u là nua ch’i ha blera glieud. E schizunt entirs vitgs vegnan sfurzads cun violenza. Ins na sappia betg s’imaginar cun tge brutalitad che Boko Haram agescha per cuntanscher lur finamira uffiziala d’endrizzar in stadi islamic.
«Boko Haram pon ins cumparegliar cun il SI»
La finamira dal uschenumnà Stadi islamic SI, che agescha en la Siria, è numnadamain la medema sco quella da Boko Haram uschè Ruedi Küng: Endrizzar in stadi islamic. Er tge che pertutga la brutalitad enorma pon ins cumparegliar las duas organisaziuns. En la Nigeria èn milliuns pertutgads dal terror. L’armada emprova dapi onns da cumbatter Boko Haram. I saja tenor Ruedi Küng dentant strusch da chapir ch’ina armada uschè bain scolada e cun uschè blers daners (fin 6 milliardas dollars) n’è betg capabla da franar Boko Haram. Qua vegnia er il chavazzin corrupziun en il gieu. I saja bain pussaivel che blers daners van en ils satgs dad auts funcziunaris dal militar.
«I po anc ir mais, forsa onns fin che Boko Haram è eliminà»
Co ch’il cumbat va ora dependa tenor Ruedi Küng er da las elecziuns che vessan gia gì dad esser ch’èn dentant vegnidas spustadas dal president actual Goodluck Jonathan. Ruedi Küng manegia che Jonathan ha spustà las elecziuns per avair dapli schanzas da vegnir reelegì. El e ses adversari Muhammadu Buhari sajan stads tar las davosas retschertgas circa tuttina ferms. Cun spustar las elecziuns possia quai esser che Jonathan emprovia da puspè daventar pli populars. La finala dependia il futur da la Nigeria da la regenza e con fitg che quella cumbatta Boko Haram.
La Nigeria n’è betg mo terror e conflicts
Che la Nigeria ha er bellas varts pudess ins bunamain emblidar tar tut quels rapports negativs. Dentant è la Nigeria in grond pajais. Ils conflicts èn per gronda part en il nord – en il sid na percorscha la glieud betg uschè bler. Ed er en la chapitala da la Nigeria, Abudja, nua ch’il ambassadur substitut Daniel Cavegn viva, na sentan ins betg bler da Boko Haram.
Cler ins na sappia betg cumparegliar la Nigeria cun la Svizra tge che pertutga la segirtad. Dentant sappian el e sia famiglia viver relativ normal. Cumprar en, ir a mangiar ed ir cun auto na saja nagin problem – els emprovian dentant dad evitar grondas massas da glieud sco per exempel fieras u sumegliant. La Nigeria saja in pajais fitg bel, il nord cunfinescha cun la Sahara ed è plitost sitg cun culms, il sid è dentant tropic e cunfinescha cun l’Ocean Atlantic. na betg mo la geografia plascha a Daniel Cavegn, mabain er la cultura ch’è fitg ritga. Passa 500 linguas vegnan discurridas e la glieud saja fitg averta e positiva.


text:
Il sguard sin l'onn
- Sonda, 26.12.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 26.12.2015, 12:30, RTR
L'onn 2015 è stà in onn plain novitads, scandals ed eveniments.
Il terrorissem tutga l'Europa, il drama dals fugitivs ch'emprovan da vegnir sur la mar mediterrana consternescha, ils scandals da corrupziun en la FIFA cun la fin da Sepp Blatter e Michel Platini na fan betg surstar, las discussiuns enturn ils lufs dal Calanda e la «Femme de Vals» da Remo Stoffel èn stadas vivas, il Parlament federal elegia in nov cusseglier federal ed il curs da l'Euro smanatscha l'economia svizra, cunzunt il turissem. Quai èn stads intgins dals eveniments e schabetgs dal 2015. I ha dentant er dà bunas novas: la Cuba ed ils Stadis Unids s'avischinan, la Svizra è la pli cuntenta terra dal mund e la China lubescha uss er 2 uffants. En l'ultim Palaver da quest onn laschan Gian Ramming e Bernard Bearth repassar l'onn 2015.


text:
Meghan Markle
- Sonda, 19.5.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 19.5.2018, 8:40, RTR
Meghan Markle daventa oz la dunna da Prinzi Harry da Wales ed uschia part da la famiglia roiala en Gronda Britannia.
Meghan Markle ha dentant naginas ragischs roialas. Ella è in'anteriura actura dals Stadis Unids ch'è vegnida enconuschenta cun la seria d'advocats «Suits». Ella è loscha che sia mamma è da pel stgira e ch'ella è uschia mez naira e mez alva. Sper quai ha ella cun ses 36 onns gia in pulit satgados: Ella è gia stada maridada ed è er gia s'engaschada per projects umanitars. Ed en la chasa roiala vul ella midar in zic la tenuta tar l'omosexualitad.


text:
L'assassin suspectà da la politicra britannica Jo Cox vegn inculpà uffizialmain d'avair mazzà la parlamentaria. La sonda ha l'um stuì cumparair davant dretgira a Londra.
Eventualmain contacts cun gruppaziuns extremistas da dretga
Cura che la dretgira haja dumandà il num haja l’um ditg dad aut: «La mort als traditurs, libertad per la Gronda Britannia». Quai rapporta l’agentura da novitads PA. Plinavant haja el refusà da tradir sias persunalias.
La polizia concentrescha sias investigaziuns sin gruppas extremistas da dretga. Gia avant aveva medias rapportà che l’um stettia en contact cun gruppaziuns da neo-nazis.
Raschun per mazzament n'è anc betg clera
La politicra pro-europeica Cox era vegnida mazzada gievgia passada sin via en il nord da la Gronda Britannia a Birstall. Las retschertgas actualas laschan supponer che l’um arrestà (52) saja il sulet ch’è stà involvì en il mazzament, declera la polizia. L’assagl sin Cox saja para stà «in’attatga isolada, ma intenziunada».
Cox era fermamain s'exprimida en favur da l'Uniun europeica. La polizia sclerescha schebain quai era la raschun che Cox è vegnida mazzada.
Brexit è e resta ina spada a dus taglioms
L’attentat ha schoccà ils Brits che decidan ils 23 da zercladur davart l'uschenumnà Brexit. Entant vesa quai ora sco ina maioritad dals Brits e da las Britas vul para restar en l'Uniun europeica. Quai tenor ina retschertga da l'emna passada fatga per telefon - anc avant l'attatga mortala sin Cox.
Tenor la retschertga èn passa 53 pertschient per l'UE. Bunamain 47 pertschient da las persunas dumandadas vulan che la Gronda Britannia sorta da l'UE. Il resultat da la votaziun n’è pia anc betg previsibel.
RR novitads 06:00 / 07:00 / 14:00
Commemoraziun
Tschients da persunas èn sa radunadas il venderdi saira en la vischinanza dal parlament a Londra per sa regurdar da Jo Cox. Blers han purtà fluras ed envidà chandailas.
Avant quest act era gia il primminister David Cameron ed il schef da la partida Labour jeremy Corbyn sa regurdads da Cox a Birstall.


text:
Il dispostiv da segirezza per il WEF a Tavau da quest onn è pront e vegn a custar 9,5 milliuns francs, quai ha communitgà oz il cumandant da la polizia grischuna, Walter Schlegel. Tavau saja quest'emna in lieu serrà giu cun entradas bain survegliadas.
Per garantir la segirezza èn 4'400 schuldads e policists da tut las 26 polizias chantunalas e dal Principadi dal Liechtenstein en acziun. Da quants policists ch'i sa tracta exact n'è betg vegnì communitgà.
Senza armada nagin WEF
L'armada saja fitg impurtanta per la segirezza durant il Forum economic mundial a Tavau. Senza l'armada na fissi betg pussibel da garantir la segirtad quels dis, ha accentuà Schlegel.
Il mument na datti anc naginas infurmaziuns schebain il president american, Donald Trump vegn al WEF suenter il « Governmental Shutdown» dal venderdi passà. Areguard la visita da Donald Trump collavurian las forzas da segirezza dapi duas emnas cun il «Secret Service» american. Tenor Schlegel funcziunia questa collavuraziun fitg bain.
RR actualitad 12:00


text:
Ina iniziativa dal pievel pretenda ch'ina instituziun chantunala duai fixar ed incassar las premias per las cassas da malsauns e quai tenor il model d'ina cassa da gulivaziun. L'impuls per l'iniziativa deriva dals chantuns da la Svizra franzosa ch'èn sa dustads gia il 2014 per gronda part cunter ina cassa unifitgada.
L'iniziativa «assicuranza da malsauns - per la libertad d'organisaziun dals chantuns» ha er chattà sustegn en la Svizra tudestga. Per tut ils assicurads en in chantun u en ina regiun dessi premias unifitgadas.
RR novitads 12:00


text:
La communicaziun è savens a curta vista, la populaziun vegn infurmada memia tard ni sco a Val Müstair per suenter ch’ils emprims requirents en schon arrivads. La critica vegn savens da la populaziun u da las autoritads da las vischnancas pertutgadas. Dad autra opiniun è l’uniun «agid per requirents d’asil» ella è cuntenta cun la lavur dal chantun.
Cuntent, dentant tuttina puncts da critica
L’uniun ha adina puspè crititgà las decisiuns dal chantun. Oravant tut en connex cun il center minimal a Waldau han els adina puspè confruntà ils responsabels. Las dimoras a Trimmis e Mustér en betg pli sutterranas e perquai acceptablas per l’uniun. Quai conferma il president Gustav Ott. Dentant ha l’uniun anc adina in pèr puncts ch’el vuless megliurar en futur. Per exempel duessan famiglias pudair bandunar pli baud ils centers da transit, per ch’ils uffants pon ir en scolas publicas e betg pli en scolas dils centers. L’uniun è era dil avis ch’il chantun duess lubir la dimora tar privats. Quai fiss oravant tut per requirents d’asil senza accumpagnament ina buna schliaziun.
La collavuraziun funcziuna
La collavuraziun da l’uniun cun il uffizis responsabels funcziuna. A pliras sesidas durant l'onn barattan els infurmaziuns e l’uniun po deponer lur observaziuns e criticas. Quellas criticas vegnan resguardadas e discussiunadas. Igl uffizi da migraziun sustegn l’uniun che lavura independentamain. Quai n’è betg adina stà il cas. Pli baud n’è l’opiniun da l’uniun betg vegnida resguardada ed ins n’ha betg chattà tanta suatientscha per ils dretgs dals requirents d’asil sco oz.


text:
Grondas visiuns e ideas eran sin maisa a l'entschatta dals dis da l'aua en l'Engiadina Bassa. Ma las finanzas sforzan da restar modest. Las finanzas èn adina il tema central tar tals projects. Per Martina Stadler, la directura dal TESSVM a Scuol, èsi impurtant da guardar enavant e betg enavos. La sisavla ediziun dals dis da l'aua è modesta ma porscha in program attractiv, e quai era cun in budget plitost reducì.
L'atun da l'onn passà han la vischnanca politica e burgaisa da Scuol, la societad Pro Büvetta Tarasp e la fundaziun Pro aua minerala suttascrit ina decleraziun d’intenziun che oblighescha ina stretga collavuraziun.
L'aua sco tema central per il turissem
L'aua, oravant tut l'aua minerala duess restar in tema central per il turissem. Per la directura Martina Stadler è quai in product unic (USP) per la regiun turistica.
Era sch'ils dis da l'aua n'han betg gì il start fulminant spetgà, resta il tema da l'aua era en l'avegnir in tema impurtant per tut l'Engiadina Bassa.


text:
Ins n'acceptia betg il plan da Trump, uschia Abbas tar in inscunter dal cussegl central. Ils Stadis Unids na possian betg pli surpigliar la rolla da mediatur ed il process da pasch dad Oslo saja mort.
Nossa citad eterna è Jerusalem e nus na vegnin betg ad acceptar d'enstagl far Abu Dis sco nossa chapitala.
Represchentants dals Stadis Unids hajan proponì il lieu en la periferia Abu Dis sco remplazzament per la citad da Jerusalem. Quai n'acceptia il president palestinais dentant betg.
Trump ha renconuschì l'entschatta da december Jerusalem sco chapitala da l'Israel. Quell'acziun è vegnida crititgada da bleras varts.
RR novitads 06:00
Jerusalem
Ils Palestinais pretendan ina part da l'ost da la citad da Jerusalem sco chapitala din pajais independent futur. L'Israel aveva conquistà il 1967 durant la guerra da sis dis e silsuenter annectà la citad. Il status da la Jerusalem è il tema il pli cumplitgà ed emoziunal entaifer il process da pasch.


text:
A partir da la 36avla minuta è la Svizra stada cun in um dapli sin il plaz. Il capitani albanais Lorik Cana ha survegnì mellen-cotschen suenter in hands. Suenter pausa han ils Svizzers lura manchentà pliras schanzas.
Grazia a las bunas acziuns dal goli Yann Sommer n'ha la Svizra betg pers puncts. Uschia ha il goli da Mönchengladbach defendì in sajet da Armando Sadiku en la 31avla minuta. En la 87avla ha el lura parà da moda miraculusa cunter Sheklzen Gashi.
Mesemna cunter la Rumenia
Cun la victoria sa chatta la Svizra èn ina buna situaziun da partenza en la gruppa A. Ella ha pudì far frunt al squitsch da la rolla dal favurit. Mesemna frunta la squadra da Petkovic lura sin la Rumenia.
RR novitads 17:00


text:
Cler èsi che l'AutoDaPosta SA ha cugliunà en sia contabilitad per incassar pli autas subvenziuns da la confederaziun e dals chantuns e ch'ella sto pajar in chasti. Avert è però anc tgi tgi ha inizià quai e pertge. La controlla da finanzas federala (EFK) spera da pudair respunder quellas dumondas cun in'investigaziun.
«Nus cumenzain tar la gruppa dad AutoDaPosta..»
Er l'engaschament da l'interpresa da bus en l'exteriur vegn examinada. I dettia il suspect che la concurrenza en Frantscha saja vegnida sfalsifitgada cun daners da subvenziun. Plinavant vul la controlla da finanzas prender sut la marella las premissas da gudogn il sistem da bonus.
Tar l'investigaziun pudess er la direcziun dal concern da La Posta vegnir controllada. «Nus cumenzain tar la gruppa dad AutoDaPosta e forsa giainsa lura er pli ensi», ha il directur da la EFK Michel Huissoud ditg.
RR novitads 18:00


text:
Invista profunda en las professiuns
Manaschis d'emprendissadi ord tut las branschas porschan la pussaivladad da far fufragnadis. Quai è la chaschun da
- s'infurmar pli intensivamain davart ina professiun
- vesair e viver la vita professiunala en in manaschi: biro, lieus da producziun, guaffens, materials che vegnan duvrads, plan da temp da lavur, la vita en in manaschi euv.
- exequir simplas lavurs a moda independenta
- discussiunar cun glieud dal fatg davart lur professiun
- verifitgar, schebain il maletg d'ina professiun correspunda a la realitad
- chattar ora, sche las abilitads tanschan per ademplir las pretensiuns da la professiun
- far in emprim pass en la tschertga d'in lieu d'emprendissadi
Trais modas da fufragnadis
Fufragnadi n'è betg adina fufragnadi. I dat trais modas: la visita curta, il fufragnadi usità ed il fufragnadi integrà en la procedura d'annunzia per in emprendissadi:
Fufragnadi curt per l'elecziun da clamada
- Visita da differents champs da lavur en in manaschi
- 1 di
- Intginas lavurs pon vegnidas exequidas. Il fufragnadi curt pussibilitescha in'invista concreta en la vita professiunala d'in manaschi. I n'è dentant betg pussaivel dad avair invista en l'entira paletta da las lavurs da la professiun.
Fufragnadi per l'elecziun da clamada
- Invista en las lavurs tipicas da la professiun ed exequir lavurs en in manaschi d'emprendissadi
- 2 – 5 dis
- Ils giuvenils lavuran activamain en in manaschi d'emprendissadi. Manaschis gronds porschan programs spezials da fufragnar. Il fufragnadi pussibilitescha uschia in'invista profunda en las pli impurtantas lavurs d'ina professiun.
Fufragnadi d'annunzia per in lieu d'emprendissadi
- Il fufragnadi d'annunzia per in lieu d'emprendissadi è ina cumponenta impurtanta da la procedura d'elecziun d'ina emprendista u d'in emprendist.
- Il manaschi d'emprendissadi envida ils giuvenils ad in fufragnadi ed examinescha, sch'els èn adattads per questa professiun e per quest lieu d'emprendissadi.
Cura fufragnar
Fufragnar è pussaivel davent il 13avel onn da naschientscha. Normalmain han quests fufragnadis lieu durant las vacanzas da scola. N'è quai tar ina firma betg pussaivel, pon fufragnadis era vegnir absolvids durant il temp da scola. En in tal cas sto la magistra u il magister da classa vegnir infurmada/infurmà. I dovra ina lubientscha da la scola per pudair far in fufragnadi durant il temp da scola. In bun temp per fufragnar è durant la perioda davent las vacanzas da sport fin las vacanzas da stad en la segunda classa superiura.
Tge far, sch'i na gartegia betg cun il fufragnar
Per obtegnair ina buna invista en ina professiun, datti sper ils fufragnadis anc ulteriuras pussaivladads:
-
Discurs cun glieud dal fatg e giuvenils en l'emprendissadi:
Per giuvnas che vulan s'infurmar davart ina professiun che n'è betg tipica per ina dunna, èsi impurtant da discussiunar cun ina dunna dal fatg. Il medem vala era per giuvens che s'interesseschan per professiuns che na vegnan betg savens elegidas dad umens.
-
Broschuras professiunalas e videos:
Il CIP porscha tar bunamain tut las professiuns broschuras e films sin DVD.
-
Occurrenzas d'orientaziun professiunala:
Talas occurrenzas vegnan communitgadas en las scolas u en il chalender d'occurrenzas d'infurmaziun (mo per tudestg).
-
Visitas da manaschis:
Visitas en in manaschi da duas fin trais uras èn pussaivlas. Glieud dal fatg decleran lur lavurs. Las scolas u il CIP organiseschan talas visitas da manaschi. Infurmaziuns dat era il chalender d'occurrenzas d'infurmaziun (mo per tudestg).
-
Di naziunal da l'avegnir:
Mintg'onn visitan giuvnas e giuvens durant il di naziunal da l'avegnir il lieu da lavur da la mamma u dal bab per uschia survegnir in'invista en la vita professiunala. Dapli infurmaziuns datti sin la pagina d'internet www.nationalerzukunftstag.ch (mo per tudestg).


text:
Inhalt
Engiadina
-
Armada gida da surventscher donns da malauras en l'Engiadina
L'armada svizra sustegna il chantun Grischun da surventscher ils donns da las malauras da l'emna passada en l'Engiadina Bassa. Per puspè garantir l'access a la regiun da S-charl construescha l'armada ina punt provisorica en la vischnanca da Scuol, communitgescha il departament federal da defensiun.
Suenter che pliras bovas eran idas a val l'emna passada è la via d'access en la Val S-charl betg pli passabla.
Per l'acziun da l'armada ch'è planisada per 3 dis vegnan engaschads radund 10 schuldads. L'acziun vala sco agid da catastrofas ed uschia gratuita per il chantun.
RR novitads 16:00


text:
Carta d'identitad
La damonda sa vegnir tschentada vid il spurtegl dalla vischnaunca:
- buna fotografia da pass (buca rir, ei sto haver in ur entuorn il tgau)
- prender cun la carta d'identitad veglia (era sche lezza ei gia currida giu) ni igl avis dalla perdita
- Ei sto vegnir quintau cun in temps da spetga da 7 tochen 10 dis.
Affons naven da 7 onns ston vegnir persunalmein cul bab ni la mumma per suttascriver. Naven da 14 onns vegn la grondezia era dumandada.
Mintga persuna sto vegnir persunalmein vid il spurtegl (eral affons naven da 7 onns).
Passaport e combinaziun passaport cun carta d'identitad
La damonda per in passaport Svizer sto vegnir tschentada a Cuera.
Sche Vus haveis la carta d'identitad che cuora medemamein giu el proxim temps, dat ei era la pusseivaldad da far ina combinaziun (passaport ensemen cun carta d'identitad). Quella pusseivladad porscha denton mo Cuera.
- Far giu in Termin (tel. 081 257 52 20)
- prender cun il passaport vegl / la carta d'identitad veglia ni igl avis dalla perdita
- ina fotografia ei buca necessaria
Uffeci da migraziun e dretg civil GR
Center da documents d'identitad
Gäuggelistrasse 7
7002 Cuera
Temps d'avertura: Gl - Gi 08:00 - 12:00 e 13:30 - 17:00 / Ve 08:00 - 16.00 atras
video carta d'identitad e pass
Cuosts (incl. porto):
Informaziuns pertuccont USA anfleis Vus sin la pagina tudestga.


text:
Il Chor Baselgia Breil ha scret en siu maletg empalont denter auter:
Nus embellin ils survetschs divins enten:
L'emprova da cant ei mintgamai la gievgia sera allas 20.00 uras. Era novs commembers che han plascher da cantar ein beinvegni tier nus.
Presidenta
Barbara Albin
Il Chor Uvriu Danis-Tavanasa ei vegnius fundaus suenter la fusiun dils dus chors mischedau e baselgia.
Nus essan in giuven chor inovativ e cantein canzuns da tuts geners.
Era en baselgia accumpogna il chor las fiastas da baselgia sco era sepulturas cun canzuns ecclesiasticas.
L'emprova da cant ei mintgamai la gievgia sera allas 20.00 uras. Era novs commembers che han plascher da cantar ein beinvegni tier nus.
Presidenta
Daniela Hefti
078 636 32 60


text:
Stadis Unids
Ils Stadis Unids da l'America (engl. United States of America, curt USA), en la furma curta uffiziala Stadis Unids (engl. United States, curt U.S.), betg uffizialmain era be America (engl. America), èn in pajais da l'America dal Nord che consista da 50 stadis federativs. Cun Hawai ed intgins territoris insulars fan ils Stadis Unids era part da l'Oceania.
Il pajais cuvra var 40 pertschient dal territori nordamerican ed è il terz grond stadi dal mund tenor surfatscha davos la Russia ed il Canada.
Ils Stadis Unids èn sa furmadas da tredesch colonias che èn sa decleradas independentas l'onn 1776 dal pajais matern, la Gronda Britannia. Tras l'immigraziun constanta or da l'Europa e pli tard era da l'Asia, la suppressiun dals abitants indigens, l'expansiun territoriala vers il vest, l'annexiun da grondas parts dal Mexico e l'industrialisaziun han ils Stadis Unids a partir da la fin dal 19avel tschientaner cuntanschì ina tscherta influenza sin la politica mundiala. Suenter il declin da l'Uniun sovietica èn ils Stadis Unids la suletta superpussanza restanta.
Ina lingua uffiziala determinada datti betg, ma l'englais predominescha cleramain, en il sidost è era il spagnol derasà. Ultra da quai exista ina gronda quantitad da linguas d'immigrants sco era restanzas da las numerusas linguas indigenas.
Stadis[modifitgar | modifitgar il code]
Alabama - Alasca - Arizona - Arkansas - California - Colorado - Connecticut - Delaware - Florida - Georgia - Hawai - Idaho - Illinois - Indiana - Iowa - Kansas - Kentucky - Louisiana - Maine - Maryland - Massachusetts - Michigan - Minnesota - Mississippi - Missouri - Montana - Nebraska - Nevada - New Hampshire - New York - New Jersey - New Mexico - North Carolina - North Dakota - Ohio - Oklahoma - Oregon - Pennsylvania - Rhode Island - South Carolina - South Dakota - Texas - Tennessee - Utah - Vermont - Virginia - Washington - West Virginia - Wisconsin - Wyoming


text:
In referendum faschess la Cuminanza da las vischnancas concessiunarias dal Grischun (IBK), sch'il parlament naziunal decida da sbassar ils tschains d'aua. Actualmain è quel tar 110 francs per ura kilowatt. La retenziun da 1,5‰ correspunda a 100'000 francs. Vis sur l'entir Grischun è quai bain ina pitschna retenziun, di Not Carl, dentant in mussament che las vischnancas sajan semtgadas per in cumbat.
L'impurtant è: I dovra in segn envers la Bassa che nus manegiain serius. Sch'i va per 60 milliuns stuain nus trair en consideraziun tut, fin ad in referendum.
Per prender in referendum stoppia ina radunanza da delegads extraordinaria decider. Not Carl è persvas d'avair bunas schanzas cun in referendum. La regulaziun actuala dals tschains d'aua scada la fin dal 2019.
RR novitads 18:00


text:
Dus «Tschiainders» sin la Plazza Cotschna
-
Gievgia, 21.6.2018, 19:00
Curdin e Domenic Janett al festival da folk da la EBU a Moscau.
Legenda da maletgs:
Rtr
Els vivan per la musica. Gia da giuvens han els fatg musica da bal a Tschlin, han sunà cun ils «Frars Janett e Caviezel» e lura cun ils «Fränzlis da Tschlin» e sco duo van els anc in pass enavant, cun interpretaziuns tut atgnas da tocs tradiziunals e da lur cumposiziuns. Quellas han els preschentà a Moscau, al 39avel Festival da folk da la EBU, e quai concert udis questa gievgia saira a las 19.00 al Radio Rumantsch.
Ils titels en l'emissiun


text:
Minisguard dals 04.02.2017
- Sonda, 4.2.2017, 17:40
I dovra l’entir corp per tutgar la noda
Sch’ins s‘imaginescha in trenament da sajettar na patratg’ins betg vid trenament da coordinaziun e cundiziun. Mo exact quai è la basa per daventar in bun tiradur. Questa fin d’emna sa mesiran ils tiradurs giuvens dal Grischun a Trun. Nus avain visità ils giuvens sportists da Trun durant il davos trenament avant la concurrenza, e mussain pertge che currer è impurtant per avair in maun ruassaivel.
Renovar l’infrastructura per setgentar palids
Ils tumbins per setgentar las palids ed uschia avair plaz per plantar tartuffels e legums èn vegls. Ma i custa fitg bler da renovar quels, ed i n’è betg cler sch’ins vul insumma far quai, cunquai ch’i fiss bun per la natira da betg setgentar las palids e renatiralisar ellas. Il Minisguard declera pertge.


text:
Tlêr ed tesdûra
Al tlêr ed tesidùra 'l è cal machinàri ch'al servìs per fabrichèr dal stófi, perchè al trèsa, anca in diferèinti manéri, cal dū séri perpendiculèri 'd fîl edla trama e dl urdî.
I só cumpunèint egl'ìn, dòp edla strutùra ch'la i tîn sódi: i sùbi, ch'i tìnen carghê i fîl sìa prima che dòp dal lavór, i lìs ch'i sernìsen in dū bandi i fîl edl urdî, la navèta ch'la gh'pógia da mèś al só fîl, al pèten ch'al bàt la só pugiadûra 'd fîl, i tempiêl ch'i mantìnen dla tensiòun in dal dō bandi 'd fiànc la pèsa in cla manéra ch'l'a n's àpia mìa d'arvujèr sù, dòp che 'l lavôr 'l è finî.
Al tlêr ed tesidùra 'd lùng a 'l tèimp
Dòp dai schêv edl'archiulugìa, a s è catê che già a partîr da 'l Neolìtic, cal dòni i tesìven cui tlêr, per rudimentêl ch'i fùsen: p'r avér-egh soquànt ajùt mecànic in dal mèinter ch'i gh'lavurèv'n atàc, el nostri antenèdi i s éren strulghèdi ed tgnìr urdnê e tensionê i fîl edl urdî lighènd-eg atàc di pēś ed préda o 'd tèracóta.
Vertichêl o 'riśontêl, i tlêr i cumpagnaràn al tribulèr ed cal dòni 'd lung a la lōr estòria in tuti cal siviltê antìghi mìa 'd giramònd, cuma p'r eśèimpi quìli di asîr e di babilunéś, di cinéś, di egisiàṅ, di etrùsc, di grēc, di romàṅ, infìn ch'a s salìs ed lung a la schèla dal tèimp fin a 'rivèr ai noster dè.
I mijuramèint ai mecanìsem dal tlêr i dvèinten piò frequèint in di ùltem sècol, quand in di tlêr vertichêl, a partìr da 'l 1250 a s taca a śuntèr 'l ajùt di pedêl.
La nuvitê dla séda purtèda in sà dala Cina int sul Terśèint, al biśògn ed fabrichèr di bruchê presiōś, di rêś, di vlû e di damaschê p'r i s'gnôr edl Arnasimèint, i purtaràn a śuntèr a 'l tlêr ed tesidùra dimòndi perfesiunamèint tecnològic.
In dal 1733 'l ingléś John Kay al brevèta la navèta volànta, avtomatìśem indispensàbil per cla mecaniśasiòun dal tlêr ch'a'rà da gnìr.
'L è dal 1784 l'invensiòun dal Cartwright 'd asiunèr al tlêr cun l'energìa idràvlica (power loom).
In dal 1801 Joseph Marie Jacquard al brevèta al tlêr jacquard.
In dal 1813 al Vìliam Horrocks al śvilùpa al tlêr mecaniśê: mèinter che prìma a se psìva catèr soquànti cà in dû chel dòni i tisìven col tlêr, dòp che però i tlêr mecaniśê i gnaràṅ urganiśê in quantitê in dal fàbrichi, al setōr tèsil al dmandarà na quantitê sèimper piò gròsa ed man d' ōvra e 'n pôc ala vòlta a gnarà diśmìs al tlêr tradisiunèl edla cà.
I diferèint tîp ed tlêr ed tesidùra


text:
Melodias miaivlas
- Mesemna, 1.11.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 1.11.2017, 19:00, RTR
Nus envidain vus da passentar cun nus in'ura cun musica instrumentala che empermetta ina atmosfera cumadaivla e patgifica sco fatga per ina saira da november.
Dad udì èn chanzuns da saira, chanzuns meditativas, chorals, imnis, ina motetta ed in psalm. Differentas furmaziuns da brass sunan per vus enconuschentas melodias sco «Der Mond ist aufgegangen», «Allas steilas», ma era igl enconuschent choral «Abide With Me». Giudai «L'instrumentala» per ina giada in pau autra.


text:
Inhalt
Exteriur
-
Er la Russia sgola attatgas cunter il Stadi islamic
Per l’emprima giada ha era la Russia intervegnì cun ses militar en il conflict sanguinus en la Siria. Sco quai ch’il ministeri da defensiun russ ha confermà, han aviuns da cumbat russ bumbardà deposits da muniziun e carburant da la milissa da terrur Stadi islamic datiers da Damascus.
Il president Wladimir Putin ha numnà l’intervenziun da la Russia «la suletta via per pudair cumbatter il terrorissem internaziunal.» La Russia vegnia a sustegnair la regenza siriana enfin la fin dal conflict. La damaun aveva il president russ Wladimir Putin survegnì la lubientscha dal parlament per l'invasiun militara a l'exteriur.
RR novitads 17:00


text:
Mustér/Bubretsch, ils 29 da matg 1893 (Document original)
Tit. signur president communal Soliva a Sedrun,
Cheutras supplicheschel els da far ton e dar part al suttascret, en num dils pursanavels da Nalps, sche la vischnaunca da Tujetsch, hagi lubiu alla sura indicada alp da baghegiar ina via sin lur territori, (respectiv sil territori da Pardatsch tochen tier detg alp) ni buc.
S’entelli che nus lessan baghegiar senza bonificar pil sulom dalla via (vul dir senza expropriar il terren), sco ei stau tschintschau cun els pli baul.
Havend ussa survegniu dil Cussegl Pign ch’ei vegni tier in subsidi per tala interpresa. Spetgel dad els ina risposta sur dil conclus dalla ludeivla vischnaunca u d’ina ludeivla suprastonza speronza favoreivla ton pli gleiti, sinaquei ch’in savess scriver ora tala lavur.
Cun perfetga stema e salid
Gion Bat. Durschei
Protocol da vischnaunca dils, ils 16 d’avrel 1893
Ha la suprastonza mess avon alla vischnaunca ina damonda dils pursanavels da Nalps/Mustér arisguard conceder il necessari terren per realisar igl intendiu project dalla construcziun d'ina via carrabla en detga alp. Havend quella damonda zun greva muntada per la vischnaunca, sche ha quella elegiu ina cumissiun, che duei ponderar e predeliberar la caussa ed allura dar rapport alla vischnaunca. En quella cumissiun ein elegi ils signurs: gerau Vigeli Berther, Camischolas, gerau Vigeli Berther, Sedrun, gerau Gion Antoni Berther, Rueras, statalter Leci Jacomet ed ils geraus en uffeci.
1893 – Via Nalps
Sut datum dils 5 m.c. ei la elegida cumissiun da part dalla ludeivla vischnaunca Tujetsch cun ils signurs possessurs dall’Alp Nalps repassai la lingia projectada per la construcziun d’ina nova via carrabla per la concessiun dalla quala via la societad corporativa Nalps da Magher damonda la ludeivla vischnaunca Tujetsch.
Sin la relativa indicada vesta oculara ha la cumissiun sin speciala recumandaziun dalla societad corporativa Nalps, respectiv dil comité da quella, vuliu dar oz caschun alla ludeivla vischnaunca da tractar quella damonda en qualitad d’in formal decisiv conclus per speditiv cuntegn dils coninteressai pursanavels da quella alp.
Suenter che la cumissiun ha da sia vart madiramein ponderau la muntada sco era las pusseivlas consequenzas da quella impurtonta damonda,s a quella oz recumandar alla tit. vischnaunca da conceder la construcziun da quella nova via sut suandontas cundiziuns.
1mo. Il terren I: sulom dalla via e scarpas :I dalla entira lingia tochen sils cunfins dall’alp ei e resta adina exclusiva proprietad dalla vischnaunca Tujetsch.
2do. Il dretg da diever da quella via sextenda adina mo sin la cultura alpina I: Alpenwirtschaft :I per la societad corporativa Nalps da Magher.
3tio. Classifichescha la vischnaunca quella entira lingia en treis parts e tschenta sur da scadina sias specialas cundiziuns:
a) I. passus, naven da da Sedrun I: Sontget :I tochen S.Antoni/Surrein renconuscha e mantegn la vischnaunca sco sempla pratica via da bara.
b) II. passus, naven da S.Antoni tochen enasisura la punt Pardatsch visavi il fuorn da caltschina, nua che la nova via entscheiva, manetgn la vischnaunca la via mo en qualitad da pass e repass per tiers e glieud a pei, mai aber sco via carrabla. –
c) III. passus, naven da las Ragischs visavi il sura fuorn da caltschina tochen ell’Alp Nalps s’oblighescha la vischnaunca en neginas modas e manieras da prender art e part en riguard grevezias.
4to. Per impedir pusseivels discletgs e malemperneivladads denter possessurs da tiers a Pardatsch e Nalps, cunzun temps da stad, sto la via nova vegnir serrada en in qualificau liug els Tschalers cun ina sufficienta geina ni siara.
5to. Han ils accordants da quella via l’obligaziun sut responsabilitad d’impunder e metter il material che vegn tagliaus e cavaus ord il suom dalla via sin quella e buca fierer surengiu e metter sut pastira.
6to. Tut material che croda suenter la construcziun en quella via e vegn fiers giud quella, sto vegnir bess en ina u l’autra valetta il pli maneivel che selai senza metter cheutras sut buna pastira.
7tmo. Per schierm dil Plaun Pardatsch ston las menadiras adina vegnir tenidas per la lingia stagiada.
8tvo. La vischnaunca cundiziunescha e resalva il cumplein dretg da puder passas e repassar per glieud e tiers sco era da carrar sin quella entira lingia tochen sils cunfins da Nalps.
9vo. Tier la sura allegadas cundiziuns tschenta la vischnaunca aunc alla tit. societad corporativa Nalps da dar ad ella ina bonificaziun per la cuncessiun dil terren da quella via, providents donns e cuosts, ch’ella ha e sto aunc haver cheutras 1 fr. per dretg da quella alp sut la cundiziun che la lingia vegni sbassada giu els trutgs vegls dallas Plauncas Pardatsch en; resta quella lingia aber si tenor project 2 frs. il dretg.
La suprastonza da Tujetsch
Tujetsch, ils 8 da zercladur 1893
Protocol da vischnaunca dils 11 da zercladur 1893
Ei vegniu legiu avon il pareri e cundiziuns tschentaus si dalla cumissiun dalla via da Pardatsch, ch'ei dalla vischnaunca vegnius approbaus.
Segnas, ils 30 da zercladur 1893
Alla tit. suprastonza dalla ludeivla vischnaunca Tujetsch
En possess digl act da decisiun tarmess tier a nus sut datum dils 12 da zercladur 1893, relatein che la societad corporativa dall’Alp Nalps (da Magher e Grass) hagi ier repassau las tschentadas cundiziuns puncto projectada via dalla Val Nalps e tschentan per quella fin si alla ludeivla vischnaunca Tujetsch la sequenta norma:
1. Sto la via vegnir baghegiada tenor plan e stagiaziun dil signur inschigner e secartessen che Tujetsch savessi secuntentar cun in frs. per dretg per l’expropriaziun, cass cuntrari stuein vegnir suenter alla tschentada pretensiun da 2 frs. per dretg; tschentein aber la cundiziun ch’il sulom dalla via nova sin territori da Tujetsch seigi nossa proprietad; il dretg da pasculaziun aber vegn daus tier alla vischnaunca Tujetsch.
2. Il dretg da diever dalla via sextenda sin la cultira alpina (Alpenwirtschaft) per las corporaziuns Alp Nalps da Magher e Grass.
3. Ei la ludeivla vischnaunca Tujetsch obligada da mantener la via naven da Sedrun (Sontget) tochen la punt Pardatsch visavi il fuorn da caltschina, nua che la via nova entscheiva, sco tochen da cheu, da leu naven tochen il tschaler mantegnan las alps Nalps ella.
4. Per serrar giu il liber transit construeschan ils da Nalps en il tschaler ina sufficienta geina u siara per ils tiers sin la via.
5. Il material che vegn cavaus ora per la construcziun dalla via vegn duvraus il bia el sulom da quella; quei material che sa buca vegnir duvraus vegn constrenschiu ils surprendiders da metter tal material il pli maneivel sil mender donn.
6. Tut material che vegn en via suenter la construcziun da quella s’oblighein da metter il pli maneivel sil mender donn.
7. La vischnaunca Tujetsch ha il dretg da diever per glieud e tiers, sco era da carrar cun lenna e fein, mai aber per speculaziuns ni autra industria sin la nova via.
Vegn la ludeivla vischnaunca Tujetsch buca ad acceptar las sura stipuladas cundiziuns, sche vegnan ils pursanavels da Nalps a clamar en l’intervenziun digl ault ludeivel Cussegl Pign.
Spitgein immediat risposta
Cun tutta stema e salid
Per la cumissiun dall’Alp Nalps
Gion Battesta Durschei
Protocol da vischnaunca dils 2 da fenadur 1893
Ha la vischnaunca concludiu da star tiegl anteriur conclus arisguard la via Pardatsch-Nalps. La cumissiun veglia ei incaricada da rispunder en quei senn amicabel, ni sin via da recuors, sco era smanatschar.
14 da fenadur 1893
Brev dil Cussegl Pign: Wir übermachen Euch hiemi die vom 12. ds. Mts. dat. Eingabe der Alpgenossenschaft Nalps Betreffend Erstellung eines Alpweges zur Vernehmlassung innert 14 Tagen.
Brev dalla regenza grischuna
Chur, den 19. August 1893
Der kleine Rath des Kantons Graubünden an
den löblichen Gemeindevorstand Tavetsch
Getreue, liebe Mitbürger!
Behufs Beilegung der Differenzen zwischen der Alpgenossenschaft Nalps und Eurer Gemeinde betreffend den Bau einer Strasse in die Alp Nalps hat obgenannte Alpgenossenschaft die Intervention unserer Behörde angerufen.
Nach Kenntnissnahme der gewechselten Rechtsschriften und genauer Prüfung der Sachlage müssen wir uns in dieser Sache als incompetent erklären, indem sich die Intervention des Kleinen Rathes auf keine gesetzliche Grundlage stützen könnte. Gleichwohl sehen wir uns veranlasst, zu bemerken, dass es sehr badauerlich wäre, wenn in Folge geringfügiger Misshelligkeiten zwischen Eurer Gemeinde und der Alpgenossenschaft Nalps der Bau der Strasse nicht zu Stande käme, so dass die eidgenössische sowie die kantonale Subsidie verloren giengen.
Die Hauptdifferenz betreffen einerseits die Erstellung beziehungsweise Unterhaltung einer fahrbaren Strasse von St. Anton bis zur Brücke von Pardatsch, und andererseits die Frage des Eigenthums des Strassencörpers, wobei aber, laut Übereinkunft, die Alpgenossenschaft Nalps das erforderliche Terrain für die Strassenanlage von Eurer Gemeinde kaufen d.h. bezahlen und die erstellte Strasse unterhalten muss. Da wir in Sachen wie bereits bemerkt nicht competent sind, so wollen wir uns auf eine Würdigung der von Eurer Gemeinde gestellten Bedingungen und speziell der Frage des Eigenthums des Strassencörpers nicht einlassen, allein die erwähnten sowie die übrigen mehr untergeordneten Differenzen lassen sich bei einigem guten Willen der Parteien gewiss beilegen und gewärtigen wir daher von Eurer Gemeinde möglichstes Entgegenkommen gegenüber der Alpgenossenschaft Nalps, damit die projektierte Strassenanlage nicht aus Motiven, die schliesslich keiner Partei Nutzen bringen können, vereitelt werde.
Anbei empehlen wir Euch, getreue, liebe Mitbürger, sammt uns in Gottes Obhut.
Der Präsident
R. Camenisch
Namens des Kleinen Rathes
der Kanzleidirector
S. Plattner
Protocol da vischnaunca dils 3 da zercaldur 1894
Il schema dallas cundiziuns tschentaus si dalla cumissiun dalla via da Nalps ei dalla vischnaunca vegnius approbaus cun l'annexa, che la corporaziun da Nalps cedi alla vischnaunca Tujetsch il dretg da menar ora l'aua en sia alp Cavorgia. Il prezi ei vegnius fixaus sin 100 francs.
Protocol da vischnaunca dils 30 da settember 1894
5. La petiziun da Nalps/Mustér, da schenghegiar in ton digl importo, staus fixaus per l'erecziun dalla via da Nalps ei dalla vischnaunca vegnida renviada.
Via Nalps cuort avon Nacla


text:
1861 – Project tier ina cunvenziun pervia dall’alimentaziun dallas scolas da Tujetsch
Sin ordinaziun dil ludeivel cussegl d’educaziun, che veva udiu ch’ei seigi rut ora ella vischnaunca da Tujetsch discordia pervia dallas scolas, ei igl inspectur da scola serendius leu, ha dumandau sclariment sulla vertenta questiun tiel presidi da vischnaunca e dil cussegl da scola, ed ha lu suenter haver giu conferiu culs dus representants dil vischinadi da Camischolas, teniu ina deliberaziun cun quels quater signurs, co ins savessi pigl avegnir alimentar lur scolas. Suenter haver ponderau la caussa madiramein, han ins lura per promoziun dall’educaziun dils affons e per manteniment da pasch e concordia denter ils differents vischinadis, concludiu da proponer alla cumissiun da scola ed alla vischnaunca sequents statuts:
1. In communal cussegl da scola ha da direger tuttas sis scolas, quellas duas a Sedrun, quellas da Camischolas, Rueras, Selva e Cavorgia e d’haver quitau ch’ellas survegnien qualificai instruiders.
2. Essend ch’il fondo da scola tonscha per lunsch buc ora da salarisar quels sis scolasts, sch’eis ei absolut necessari che la vischnaunca contribueschi pella salarisaziun da quels annual ina sufficienta quota. Patertgond suenter nua recavar quels mettels, han ins unitamein anflau ch’ei fussi nuot auter che gest e dueivel, ch’igl arvè da 180 frs. che la vischnaunca paga annualmein ord sia cassa alla venerabla claustra, duessi puspei sco vivon vegnir mess sils tiers che gaudan quellas alps e las pastiras. Perquei benefeci, che carschess cheutras alla cassa da vischnaunca, dueigi quella mintg’onn pagar alla scola 350 frs.
3. La rendita dil fondo e quella contribuziun da 350 frs. dueigi per la mesadad vegnir repartida sils scolasts ulivamein e l’autra mesadad tenor il diember d’affons che visetan quellas scolas, aschia che la mesadad vegn repartida sils affons da scola e che quellas ch’han ils biars affons survegnan era il bia. Da quintar quell’entrada da scola sin 900 frs. tuccass ei 75 frs. per scolast e 3.25 frs. circa per affon. Aschia survegness Sedrun circa 338 frs., Camischolas 124 frs., Rueras 162 fr., Selva 153 frs. e Cavorgia 114 frs.


text:
Punctualmain sin il campiunadi europeic da ballape ha il ministeri da l'intern da la Frantscha preschentà in app gratuit per il telefonin che duai avertir d'attatgas terroristicas. Era tar grevas disgrazias pon vegnir distribuids avertiments, uschia fa a savair il ministeri da l'intern. Las annunzias vegnan tramessas sulet a questas persunas che sa chattan en il territori pertutgà. Vitiers cuntegn l'applicaziun cussegls co sa cuntegnair en las differentas situaziuns da privel.
L’app datti en franzos ed englais ella è gratuita e duai cumplettar ils avertiments via sirenas e autpledaders.
RR novitads 18:00


text:
Cun dar ils dretgs d'aua a las Ouvras Electricas d'Engiadina OEE dastgan las vischnancas retrair l’energia da l'OEE senza pajar per il diever da la rait. Uss retiran las vischnancas en l’Engiadina Bassa dapi radund 2 onns e mez ina part dal current electric d’in auter furnitur.
Per retrair questa energia sur la rait da las OEE saja dentant necessaria in'indemnisaziun, quai communitgescha l’OEE e sa basa sin ina decleranza da la cumissiun federala per l'electricitad ElCom. L’OEE giavischa uss da l'ElCom in scleriment liant da la situaziun legala en l’Engiadina Bassa.
Suprendì da las pretaisas
Not Carl, il president da las vischnancas da concessiun da las Ouvras Electricas d'Engiadina OEE è surprais da questa pretensiun. Las lescha sin la quala las OEE sa basian saja en vigur gia dapi radund 7 onns. Uschia saja quai curius che las OEE veglian gist ussa che las vischnancas duain pajar ils custs per il diever da la rait. Not Carl interpretescha l'agir da las OEE en connex cun la situaziun finanziala sin il martgà d'energia che vegnia adina pli difficila per ovras electricas.
RR novitads 10:00


text:
Sfidas hai tuttina dà da surmuntar. Tenor Roger Stäubli, il mainaproject, saja ina sfida stada l'aua sutterana ch'il tunnel traversa sin in tschancun curt suenter l'entrada a Küblis/Dalvazza. Sin quai tschancun hajan ins stuì bajegiar tut uschia che l'aua na possia betg entrar.
La segunda sfida è tenor Stäubli stada in tschancun da crappa lucca ch'era da surmuntar en la regiun dal Schanielatobel. Per garantir la segirtad dals lavurers han ins en in emprim pass construì sc'ina stgaffa enturn il profil dal tunnel e silsuenter chavà or la crappa lucca.


text:
Isolaziun digitala – quai teman las partidas giuvnas da la PLD da la PPS e dals Verdliberals, sche la lescha davart gieus per daners giaja en vigur. La lescha, che blochescha l'access a gieus online ch'èn betg lubids en Svizra, saja numnadamain ina mesirar per proteger la branscha da gieus da daners.
«Tge sch'er autras branschas vegnian cun questa pretensiun? Vegn lura Zalando bloccà per proteger producents da vestgadira? U vegn Netflix bloccà?, dumonda cussegliera naziunala Natalie Rickli.
Innovaziun enstagl da lobbying
Cusseglier naziunal Marcel Dobler ed interprendider dad IT ha crititgà la branscha da casino. Enstagl d'investir en perscrutaziun e svilup investeschia la branscha en lobbying cun la finamira dad isolar la fiera e bajegiar e stgaffir ina atgna fiera protegida.
Dentant dessia er autras vias. Uschia prevesa il comité per exempel sco schliaziun da concessiunar ils casinos online. Uschia vegnian er purschiders da l'exteriur integrads e stoppian sa tegnair vid las reglas e dar giu ina tscherta summa daners. Enstagl da s'isolar pudessan ins uschia damai perfin eliminar la fiera naira. Il Danemarc saja in exempel, nua che quai haja per gronda part funcziunà.
Votaziun
Sur da la lescha davart ils gieus per daners - decida il suveran svizzer il zercladur che vegn.
RR novitads 17:00


text:
A Mustér è la corporaziun d’aua Spina da vin responsabla per il provediment d’aua en tut las zonas da bajegiar. Uschia era per Caischavedra, la staziun sura da las Pendicularas Mustér. Fin ussa avevan las Pendicularas Mustér in agen provediment d’aua cun in reservuar e retiravan era anc aua da la Spina da vin.
En connex cun ils plans d’ennavar han las Pendicularas Mustér dentant il giavisch da pudair retrair dapli aua. Perquai haja la Spina da vin decidì da surpigliar il provediment d’aua da Caischavedra, declera il president Aluis Flepp. Uschia vegnan construidas lingias d’aua pli grondas ed in nov reservuar en il territori Lag da Tgauns. Cun quest reservuar nov saja quai pussaivel da garantir il provediment d’aua da baiver e per far naiv.
In ulteriur punct impurtant saja dentant era ch’ins possia garantir la reserva d’aua per cas da fieu. Quai saja era stà tenor Aluis Flepp in punct central per la realisaziun. Ch’il reservuar n’è betg en il medem lieu sco quel che las Pendicularas Mustér avevan ha in cler motiv. Davent da Lag da Tgauns pon ins manar l’aua che na vegn betg duvrada a Caischavedra en il provediment d’aua da la vischnanca.
I vegn quintà cun custs da var 900’000 francs. 700’000 francs paja la Spina da vin. Il rest pajan per part il chantun e per part las Pendicularas Mustér. Lezzas ston surpigliar ils custs che sa dattan perquai ch’ellas vulan duvrar aua per far naiv. Las lavurs duain anc vegnir terminadas avant l’enviern.


text:
Per il nov center da l'administraziun chantunala «Sinergia» s'avanzan las lavurs tenor plan. Oz è stada la festa da ventschida – 18 mais suenter il cumenzament dal bajetg. La festa da ventschida vegn mintgamai fatga uschespert ch'il tetg è fatg. Il 2020 quintan ins lura da pudair retrair las novas localitads. En tut sa chasan 2 departaments e 12 posts da servetsch en il nov center Sinergia a la Ringstrasse a Cuira.
Entschet aveva tut cun l'idea da centralisar la maioritad dals passa 40 biros d'administraziun da la citad da Cuira. Il resultat tar la votaziun dal project era dentant stà fitg stretg: Cun 27'206 cunter 27'168 vuschs è il credit da 69 milliuns francs vegnì dà liber dal pievel grischun en l'onn 2012.
RR novitads 16:00


text:
Lingua da segns
- Sonda, 24.9.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 24.9.2016, 8:40, RTR
Oz è il di internaziunal da la lingua da segns. En tut la svizra sun radund 0.1 % surdmits. La lingua da segns è dentond bler dapli che mo in per segns.
7 fats sur da la lingua da segns
- Oz è il di internaziunal da la lingua da segns. En tut la svizra sun radund 0.1 % surdmits. La lingua da segns è dentond bler dapli che mo in per segns.
- I dat pliras linguas da segns. La lingua da segns da è betg internaziunala. Mintga regiun da lingua ha ina atgna lingua da segns e i dat sco en la lingua discurrida era dialects. Mintga pajais en Europa ha almain ina lingua da segns.
- Per la lingua da segns vuli tut il corp. La lingua exista or da plirs elements: gest, mimica, posiziun dal cheu e dal corp sura, posiziun dal man, da che vart chins tegna il man, ils segns chins fa culs mauns e sin che autezza chins tegna il maun.
- La lingua da segns ha ina atgna grammatica. I è precis defini nua che il subject, il object ed il verb saudan. I dat claras reglas per la lingua sco en la lingua discurrida.
- I dat era in stgazi da pleds per pleds pli cumplitgads. La lingua da segns è ina lingua cumpletta. I dat per quasi tut in segn e sche na lura vegn bustabà il pled chins vul mussar.
- Mintgin che duvrà la lingua da segns ha in agen num en la lingua. Quai è pel pli in num che descriva la persuna. Per exempel ina singularitad, in tic ni ina caracteristica.
- Ils surdmits badan la musica. Els na rivan betg dad udir la musica sco insatgi che auda. Però els badan las vibraziuns da la musica cun il corp. Savens vegn il text da las chanzuns translatà era en la lingua da segns.


text:
Il Cussegl federal ha decidì da metter a disposiziun ils meds per pudair stgaffir 86 ulteriurs plazzas en il cumbat cunter il terrorissem. Las plazzas novas duain vegnir repartidas suandantamain:
- 23 plazzas tar Servetsch federal d'infurmaziuns (NDB)
- 24 plazzas tar l'Uffizi federal da polizia (fedpol)
- 28 plazzas tar il Corp da guardias da cunfin (Cgcf)
- 3 plazzas tar il Departament federal d'affars exteriurs
- 8 plazzas tar il Secretariat da stadi per l'immigraziun
Las plazzas tar il Corp da las guardias da cunfin n'èn betg limitadas temporarmain. I sa tractia qua d’in augment gia decidì ed oriundamain previs per l’onn 2017.
Betg dapli controllas al cunfin
Cun questas mesiras vul la Cussegl federal tegnair quint al svilup dals ultims mais. Tenor il Servetsch federal d'infurmaziuns è il privel d'attatgas terroristicas en Svizra s'augmentà en consequenza da las attatgas da Paris ils 13 da november.
Dentant è il Cussegl federal da l'avis che las controllas da cunfin na stoppian betg vegnir intensivadas. Las mesiras existentas dal Corp da guardias tanschian.
Smanatscha terroristica è creschida
Il privel d’attatgas terroristicas saja s’augmentada gia l’entschatta da november, avant las attatgas a Paris, ha ditg il directur dal Servetsch federal d'infurmaziuns (NDB), Markus Seiler. Gia lura duai il NDB gia avair gì indizis ch’il Stadi Islamic (SI) «duai avair tramess persunas en l’Europa, per planisar attatgas u da far talas.» Ina colliaziun directa cun la Svizra na dettia quai betg fin ussa. Sch’i dettia ina «smanatscha terroristica concreta» en il conturn da Genevra, stoppian las inquisiziun mussas.
Svizra nagina mira prioritara dal SI
Il Cusseglier federal, Ueli Maurer ha dentant fatg attent, ch’ins saja conscient da la «situaziun delicata» a Genevra: «La citad è ina carta da visita.» La Svizra na saja dentant «nagina mira prioritara» da la milissa da terrur Stadi Islamic.
Tenor il Cussegl federal datti il mument 70 inquisiziuns cunter «sustegniders probabels da l’organisaziun terroristica.» En 33 cas saja vegnì instradà ina procedura penala.
RR novitads 17:00


text:
Hey ti - Bainvegni!
Sche ti cumenzas quels dis u en ils proxims onns tes emprendissadi lura gratulain nus a ti: Ti es arrivà al dretg lieu. En quella seria d'artitgels declerain nus a ti tut quai che ti stos savair per in bun cumenzament per tia scolaziun professiunala.
You can do this!
Era sche Konfuzius n'ha forsa mai ditg quai, ha el tuttina raschun. E per che tes emprims pass en tes nov biro u en tia nova «buda» gartegian, avain nus discurrì cun responsabels per emprendists, collavuraturs u er cun in scolast davart temas sco gnervusitad, l'emprim di da scola, responsabladad u tge che ti na duais propi betg far durant l'emprim temp en tia nova plazza.
Ti n’es betg persul. En il Grischun cumenzan quest onn bun 1'250 giuvnas e giuvens l’emprendissadi. Ina da quellas è Andrina Janki e nus avain discurrì cun ella curt avant il cumenzament da l'emprendissadi commerzial.
Tge che vegn spetgà da tai durant tes emprim di u er co ti sas tegnair endament il meglier tut ils nums da tes novs collavuraturs ed anc bler dapli chattas ti en las ulteriuras parts da questa seria quasut u er sin rtr.ch/swissskills.
RR actualitad 17:00


text:
Curt suenter las 14:00 ha ina gruppa da radund 130 persunas cumenzà a marschar da la staziun en direcziun Hirschengraben. Suenter intginas minutas ha la polizia circumdà il cortegi. Latiers ha la polizia duvrà ballins da gumma cura ch'ils demonstrants han empruvà da rumper tras la chadaina da policists.
In segund til da demonstraziun è sa mess en moviment en in’autra direcziun. Era quest til ha la polizia circumdà. Gia avant in'emna aveva la polizia impedì ina demonstraziun antifaschistica a Berna.
RR novitads 17.00


text:
13 (nùmer)
Al 13 (trèdeś), ("tredici" in itagliàn, "tredecim" in latèin) 'l è al nùmer naturêl () ch'al seguìs al 12 (dòdeś) e 'l vin prìma dal 14 (quatórdes). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt XIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al tredicéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 13 'l è al sest nùmer prìm, vgnènd dòp dal 2, dal 3, dal 5, dal 7 e dl 11.
Al nùmer 13 in dla geometrìa
Al polìgon ch'al gh'à trèdeś cô in dal só perìmeter 'l è al tridecàgon.
I poliéder ch'i gh'àn trèdeś fàci in dal só estèren j ìn i prìśma endecagonêl e 'l piràmid cun la bêś dodecagonèla, sìa regulêr che mìnga.
Vóś lighèdi
Superstisiòun
A gh'è dla gint, anca in di Paéś diferèint da 'l noster, ch' i n'vólen mìa sintìr ciacarèr dal nùmer 13, perchè i pèinsen ch'al porta sfurtùna, e dòunca i fan de tùt per schivèr-el. Soquànti culturi diferèinti, invéci, cùma quela dal Tibet e cinéśa, i 'l caten furtunê.
Èter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su 13 (nùmer)
- (IT) La vóś in sìm'a 'l Wikisiunàri
Colegamèint estèren
- (IT) La vóś in sìm'a 'l Vucabulàri Treccani
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it


text:
Tranter auter preveda la nova lescha da pudair stgatschar in pop senza chasti fin la 12avla emna da gravidanza. Tar tscherts indizis pudess in abort esser lubì fin la 24avla emna.
Gia avant la decisiun definitiva ha il primminister Leo Varadkar ditg en la televisiun che quai saja il resultat d'ina revoluziun quieta dals ultims decennis. La nova lescha munta en il pajais era ina tscherta emanzipaziun da la populaziun envers la baselgia catolica. - Fin ussa aveva l'Irlanda ina lescha d'abort che valeva sco ina da las pli severas en l'Europa.
RR novitads 20:00


text:
Frank Stüssi, vicedirectur da la Weko ha ditg envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha che la Weko restia tar ils fatgs che ella haja communitgà la fin d'avrigl. Roland Conrad, il president dal cussegl administrativ da la gruppa Foffa Conrad aveva ditg che sia interpresa haja bain fatg cunvegnas, ma ch’els n’hajan betg auzà ils pretschs. Plinavant ha el ditg ch'i sajan stads damain che 400 cas. Vitiers vegnia che la collavuraziun cun l’interpresa Lazzarini na saja betg stada sistematica e perquai betg illegala.
Quadroni sa defenda
L’anteriur derschader federal Giusep Nay ha prendì posiziun per Adam Quadroni davart la renfatscha da Roland Conrad che Quadroni saja stà l’impressari che haja vulì auzar ils pretschs tar las cunvegnas e betg la gruppa Foffa Conrad. Nay di che quai saja ina manzegna. Quadroni n’haja betg vulì auzar ils pretschs sur quels da la concurrenza. El haja stuì auzar ils pretschs pervia ch'el saja stà il pli bunmartgà.
RR novitads 16:00


text:
El ha bain fatg allusiun a las differenzas d'opiniun davart il futur dal schef dal stadi sirian, Baschar al-Assad. A Vienna hajan questas differenzas però betg impedì las discussiun davart pussaivladads per in armistizi. Tar la conferenza da la fin d'emna era vegnì decis in plan per surmuntar la guerra civila en Siria.
Serrar cunfins cun la Siria
Bainbaud dettia in'acziun da serrar ils ultims 98 km cunfin tranter la Siria e la Tirchia. Quai ha ditg il minister da l'exteriur american John Kerry a l'emettur CNN. Tar quest ultim toc da cunfin sa tractia d'ina part che stat sin la vart siriana sut la controlla da la milissa Stadi Islamic. Ils extremists nizzegian questa ruta per lur provediment. L'ulteriura part dal cunfin tranter ils dus pajais stat sut la controlla da truppas curdas.
RR novitads 10:00