text:
Dacurt è cumparì il rapport annual 2017 da la Bieraria Tschlin SA. La bieraria engiadinaisa funcziuna bain ed ha in bun num sin il martgà svizzer, di il president dal cussegl d'administraziun Andrea Gilli.
Rumpatesta fan las finanzas
La Bieraria Tschlin SA scriva in deficit da radund 65’000 francs. Per agiunscher megliers resultads sto il cussegl d'administraziun sviluppar ina nova strategia. La finamira fiss, d’augmentar la producziun da biera da radund 1’500 sin 5’000 – 7’000 hectoliters ad onn. Quai ha lura per consequenza che la logistica sco era la distribuziun ston vegnir reorganisadas. Areguard la logistica èsi previs da chattar ina soluziun a Valsot. E per organisar meglier la distribuziun prevesa il cussegl d'administraziun da tschertgar in partenari.
In partenari sto viver nossa filosofia
Il partenari stuess esser d’accord cun il lieu da producziun che sa chatta a Martina ed era s’identifitgar cumplettamain cun la producziun da biera biologica.
Ils resultats vegnan preschentads a la radunanza generala 2019.
RR actualitad 08:00


c: text/html

text: Il Dschihad es rivo in Engiadina la fin favore da l’an 2021, cuore aunz il Chalandamarz. Ma neir attentats ed ostagis nun intimideschan ils scolars e las scolaras da la 7a da Samedan. Els as mettan cunter ils agressuors fand che cha faivan adüna: party. Perque pernotteschan els la dumengia aunz il cortegi da Chalandamarz in lur staunza da classa. 11 individualists ed individualistas chi funcziunan scu üna squedra. A sun dalum pronts e prontas pel cumbat cur cha realiseschan, cha’ls terrorists sun ruots aint illa chesa da scoula per als mordrager. A cumainza üna lungia not chi decida sch’els vivan u mouran.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Durant il campiunadi mundial da skis 2017 è il sistem da navigaziun IFR vegnì testà a la plazza aviatica da Samedan. Suenter bunas experientschas ed intginas correcturas vi dal sistem è quel uss vegnì introducì definitivamain.
Per Martin Binkert, manader dal project da l'Engadin Airport èsi la finiziun dad in project ch'ha cumenzà dal 2012. El è perquai cuntent da finalmain pudair introducir il sistem. Ed era il pilot e CEO dad Air Corviglia, Duri Joos, sa legra.
Dapli segirezza per giasts
Enfin da qua han aviuns be pudì atterar e partir cun buna vista. Perquai èsi adina puspè stà uschia che aviuns han bain pudì atterar, ma betg pli partir perquai che l'aura era vegnida pli trida. Cul nov sistem che nizzegia datas da satellit pon ins evitar quai.
Il sistem prenda squitsch da pilots e giasts, quai che maina ad ina tscherta calma en il manaschi.
Uschia n'è l'aura pli nagin u mo pli in pitschen factur che decida, sch'ins po vegnir en Engiadina cun l'aviun u betg.
Sgol tschorv betg pussaivel
Il sistem da navigaziun ha dentant cunfins. El maina bain ils aviuns era senza vista en la val, per atterar ston ils pilots dentant vesair la pista. Ed era tar la partenza sto esser dada ina tscherta vista.
Cun l'introducziun dal nov sistem na ston pilots betg pli avair ina permissiun speziala per atterrar sin la plazza aviatica a Samedan. Quai era fin uss ina premissa, pervia da la topografia e la termica.
RTR actualitad 12:00


text:
Basilea champagna ha approvà cun 66.6% e Basilea citad refusà cun 56% da las vuschs. Per che la fusiun fiss ida en vigur avessi dentant duvrà il GEA dad omadus chantuns.
RR novitads 16:00
Svizra Nagina fusiun d'ospitals a Basilea
Entant ch'il chantun Basilea citad ha ditg cleramain NA ha il chantun Basilea champagna approvà cleramain la fusiun da l'ospital universitar e da l'ospital chantunal.
Basilea champagna ha approvà cun 66.6% e Basilea citad refusà cun 56% da las vuschs. Per che la fusiun fiss ida en vigur avessi dentant duvrà il GEA dad omadus chantuns.


text:
Savognin
Savognin, u Suagnign aint igl dialect local (tudestg antiquo e numno anfignen igl 1890 uffizialmaintg Schweiningen, taliang Savognino) è en cumegn politic aint igl district Alvra digl cantun Grischun an Svizra. Igl cumegn dombra rond 1000 abitants sen ena surfatscha da 22,24 km².
Savognin è oz an de igl li prinzipal digl Surses. Avant varsaquants onns era Savognin en li d'agrar. Cugl taimp ô Savognin sa mido an en li da turissem da stad e d'anviern.
VobaEdit
Tranter igl 1939 ed igl 1948 purtava igl bol da cumegn igl maletg digl Punt Crap.
Sen la voba cotschna digl 1948 ins vei treis sains, dus sesour ed egn giudem, spartias cun en ragn blo.
Chegl simbolisescha la posiziun a la Gelgia e las treis baselgias catolicas an vischnanca.
AttracziunsEdit
- Baselgias
Savognin posseda treis baselgias catolicas or digl taimp da baroc.
La baselgia Nossadonna è neida concecrada igl onn 1643 ed ella è neida mallageda or igl onn 1663.
La baselgia Son Martegn digl onn 1677 posseda en renumo maletg digl plafung, malagea da Carlo e Antonio Nuvolone da Milan.
La baselgia Son Mitgel è neida biageida se da nov igl onn 1663. ella è neida biageida se an furma den ectagon.
- Punts
La Punt Crap, tg'ins catta an Sot Curt stat schon 330 onns ed anc oz reivla duvrada per traversas igl Ragn.
- Museums
A Savognin ins ò igl onn 1982 biagia anturn ena tgesa purila tar en museum tgins po anc oz visitar.
TurissemEdit
Da stad metta igl cumegn a disposiziun igl Lai Barnagn scu attracziun prinzipala. Lò ins ò la pussebladad dad eir a far bogn, da dar a minigolf e da dar a volleyball.
D'anviern ins so eir cun skis, segl sglatsch, cun stadal, a far cursa lunga scu er touras da skis.
PopulaziunEdit
LinguaEdit
La lingua uffiziala da la vischnanca Savognin è il rumantsch. I vegn duvrà il idiom surmiran.
DialectEdit
An igl dialect da Savognin ègl tipic da durvrar igl diftong ‹cr›.
Igl meir --> igl mecr
Igl peir --> igl pecr
«Schi te vot decr a Gion tg'el dess amprender a savecr taschecr, schiglio igl passigl igl recr, alloura tungigl schi gict tgi è da fugicr.»


text:
Per pudair dar dumogn a las sfidas ed incumbensas centralas da la guardia da cunfin sco cumbatter il turissem criminal e la migraziun illegala, dovri dapli persunal, quai pretenda Brigitta Hitz-Rusch en sia intervenziun parlamentara.
Regenza pronta da far iniziativa dal chantun
Sco il chantun scriva, saja ina collavuraziun cun tut il corp da cunfin per il Grischun indispensabla. Era sajan ils ultims onns la collavuraziun vegnida engrondida ed era fatg pli effizienta. Il medem mument pretenda il chantun Grischun sco era gia auters chantuns che la guardia da cunfin survegnia dapli persunal.
Ils daners mancan
Sco la regenza chantunala scriva, manchia a la Confederaziun ils daners per dapli persunal als cunfins. Ma tenor la regenza grischuna dovria quai in augment dals daners per la guardia da cunfin. Uschia saja ella pronta d’acceptar la proposta d’inoltrar ina iniziativa dal chantun correspundenta.
RR novitads 12:00


text:
Piz Nuna (3124 msm)
Jon Andri Fliri | gita da skis da prümavaira
Davo il viadi cun autos da Sent-Scuol-Ardez fin sü vers il Fuorn eschna partits intuorn las 06:45 suot ün tschêl blau atschal sü vers l'Alp Laschadura. "Schi'd es da trar oura ils skis pü co duos jadas, schi's tratta d'üna gita da prümavaira", ha manià nos manader cur cha vain trat oura ils skis la prüma jada passond aint la via d'alp. Nus vain lura davo stuvü far quai be amo trais jadas, voul dir cha las relaziuns d'eiran optimalas. Sü sur l'Alp vaina dat ögl fingià trais persunas ün ter toc amunt sü per las costas, e gio plü aval sper l'aual davo no d'eiran intant eir amo üna gruppa da var 10 persunas instradadas sü vers la Val Laschadura. Sü per las costas stippas dal Fourun da Nuna haja vuglü listess amo ils fiers per nu sglischir aval. L'ultim toc suot il Piz han nos manaders as sfadiats da far üna via perfetta per rivar be sainza s-charpellas fin süsom. La vista e las relaziuns sül Piz d'eiran propcha perfettas. Pervi da las relaziuns da naiv ha nos manader però propuonü, da tuornar aval eir gio da Laschadura e na tras la Val Nuna (sco previs oriunt il program). E quai ha eir cunvgnü plainamaing. Nus vain pudü giodar üna skiada da bellazza gio per costas cun naiv arsa da bellezza. Grazcha fichun ad Andri e Jon per la bella gita ed a tuot ils partecipants per la flotta cumpagnia.
Participants: Andri Poo e Jon Buchli (manaders), Aita Dermont-Stupan, Andri Lansel, Christina Gregori Lansel, Stephan Husy, Alan Zlatar, Jon Andri Fliri


text:
Lavurs
Spezialists e spezialistas d’infurmaziun e documentaziun lavuran en partiziuns da documentaziun da bancas, assicuranzas ed administraziuns publicas, en archivs privats e publics, en bibliotecas communalas, municipalas e chantunalas, en bibliotecas d’instituts e d’universitads sco era en interpresas da medias. Els s’occupeschan da l’elavuraziun e da la communicaziun d’infurmaziuns e da purtaders d’infurmaziun e datas.
En lieus da lavur fitg differents sa fatschentan spezialistas d’infurmaziun e documentaziun I+D cun differentas infurmaziuns e cun purtaders d’infurmaziun. En archivs lavuran ellas oravant tut cun actas e dossiers en furma electronica. En bibliotecas publicas èn cunzunt DVDs, cudeschs e documents digitals d’impurtanza. En bibliotecas scientificas lavuran las persunas spezialisadas cun cudeschs da perscrutaziun sco era cun revistas electronicas. En posts da documentaziun s’occupeschan ellas cunzunt cun retschertgas e l’elavuraziun da dossiers tematics.
Spezialistas I+D prendan part a la furmaziun da secziuns d’archiv da medias. Ellas empostan medias en librarias, en l’internet u directamain tar l’autur u tar l’autura. Per pudair chattar las medias e las infurmaziuns pli tard las rendan ellas accessiblas. Ellas registreschan il titel ed autras indicaziuns d’in document tenor reglas da cataloghisar en ina banca da datas. Al document fisic dattan ellas ina signatura. Tar ils pensums da spezialistas d’infurmaziun e documentaziun tutga era l’ordinaziun e la conservaziun adequata da las medias.
Las datas rimnadas cuntanschan lur intent pir cura che ellas vegnan utilisadas. Las spezialistas I+D sustegnan ils utilisaders e las utilisadras en lur retschertgas, als explitgan ils catalogs, las bancas da datas ed ulteriurs instruments da retschertga ed emprestan documents. En bibliotecas publicas u bibliotecas da scola sa participeschan ellas per exempel ad introducziuns per classas ed organiseschan vernissaschas da cudeschs.
La retschertga èn ina lavur centrala da spezialistas I+D: Ellas tschertgan novas medias per la cumpra sco era exemplars gia acquistads davart temas specifics per ils clients. Spezialistas I+D lavuran independentamain cun differentas datas da banca differentas, cun catalogs da la cuminanza, cun raits e sur l’internet.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 19-9-2008 cun midadas dals 30-10-2014
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En ina biblioteca, en in post da documentaziun, en in archiv, en in’instituziun da l’economia privata u en in’administraziun
Furmaziun en scola
1 fin 2 dis per emna a la scola professiunala a Berna u a Turitg
Roms professiunals
- acquistar e surpigliar
- far accessibel
- conservar e mantegnair
- tecnica d’infurmaziun e da reproducziun
- communicaziun interna ed externa
- retschertga
- infurmaziun e cultura
- administraziun
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "spezialist / spezialista d’infurmaziun e documentaziun AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns autas
Pretensiuns
- flexibilitad intellectuala
- mirveglias
- patratgar analitic e sistematic
- talent per linguas (a bucca ed en scrit)
- abilitad da communitgar
- fidadadad
- senn per urden
- conscienza da servetschs
- interess vi da tecnologias d’infurmaziun e vi da medias electronicas
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco era d’organisaziuns dal mund da lavur
Scola auta spezialisada (SAS)
Bachelor of Science da scienza d’infurmaziun a la STE a Cuira u Bachelor of Science d’infurmaziun documentara a la Haute école de gestion a Genevra
Cundiziuns da lavur
Pussaivladads d’engaschament porschan bibliotecas da tuttas sorts, archivs privats e publics sco era posts d’infurmaziun e da documentaziun da bancas, assicuranzas, administraziuns publicas, redacziuns da medias, centers da perscrutaziun, ospitals, organisaziuns senza finamira da profit euv. Pli e pli interpresas ed instituziuns engaschan persunas spezialisadas per servetschs d’infurmaziun. Ins po lavurar a temp cumplain u a temp parzial.
Ulteriuras infurmaziuns
Ausbildungsdelegation I+D
Hotelgasse 1
3000 Bern 7
Tel: 031 382 49 65
URL: www.ausbildung-id.ch
Revistas professiunalas:
"arbido"


text:
Il viadi da Flem a Bargis è in eveniment. Cura ch’ins passa l'ultima staziun uffiziala a l'ur dal guaud, cumenza l’aventura. La via da guaud è stretga e cuverta da naiv. Il mument saja quai dentant tut normal e betg pretensius u privlus, manegia Rico Schlosser che maina ils autos gronds regularmain a Bargis. Il pli grond privel saja cura ch’i cumenzia a naiver ed i sa furmia in flutsch sin via, di il manischunz da camiun che fa sco professiun principala il pur ad Andiast. Ma mintgin na veglia betg far questa ruta, di era il manader d'AutoDaPosta a Flem, Fredy Schlosser.
La primavaira hai adina ina pala en l’auto per rumir la naiv che vegn en via.
Arrivads a Bargis èsi ruassaivel
Suenter il viadi a Bargis èsi surtut il ruaus ed il Crap da Flem che fascineschan. La ruta da passlung è er adattada per principiants ed ha ina distanza da set kilometers.
Las muntognas ch’èn uschè da strusch. La natira cun il guaud. Las pitschnas chasinas da lain ed il ruaus, quai è la fascinaziun da Bargis.
Las persunas sa repartan sin la loipa, uschia ch’ins ha il sentiment dad esser persul, di ina dunna che viva a Trin. Er saja bel, ch’ins possia uschia fugir in zic dal travasch a Trin, nua ch’ins sentia che dapli persunas fan uss passlung. Per ina dunna ed in um che possedan dapi 30 onns ina abitaziun a Flem è Bargis il pli bel lieu da la regiun.


text:
di: Walter Di Gemma
Savii se gh’è succèss al sant Ambroeus?
Lù l’è scappaa de nòtt foeura Milan
perché el voreva nò vèss nominaa
Vescov de ‘sta città.
Con la soa mula Betta l’ha trottaa
dirètt vèrs i campagn del varesòtt
in mèzz a tanti bosch l’ha cavalcaa
pensando de fà ben a fà fagòtt.
E l’è scappaa senza pensà
che i strad di vòlt hinn minga giust
a la Betta el ghe vosava, ma de gust.
Corr Betta, corr Betta, corr
a l’alba lù el s’è trovaa
corr Betta, corr Betta, corr
fin intorna ai mur de la città
foeura Milan l’è mai andaa.
I Milanes content l’hann portaa indree
intanta che l’Ambroeus senza dì nient
in testa el complottava on alter pian
per ‘lontanass anmò dal nòst Milan.
Per minga sbaglià stada e fass ciappaa
el sant Ambroeus per longh l’è staa sospètt:
a la soa mula Betta, se l’ha faa?
El gh’ha feraa al contrari i zoccorètt.
E l’è scappaa in gròppa a lee,
ma i Milanes l’hann pedonaa
perchè el sentiven in la nòtt vosà.
Corr Betta, corr Betta, corr
che i Milanes hinn dedree
corr Betta, corr Betta, corr
mì voeuri nò vèss vescovaa
Betta ste gh’hee? Ste voeuret fa?
La Betta l’ha pontaa i sciampètt dedree
la s’è fermada in mèzz a quatter cà
l’Ambroeus el ghe vosava: “Ma ste gh’hee?
Dai Milanes te voeuret famm ciappà”.
L’Ambroeus l’è tornaa indree,
me tutti sann
per diventà el vèscov de Milan
incoeu in del stèss pòst tra i quatter cà
indoe la Betta i sciamp l’ha ben pontaa
gh’è on bèll paes e in sul cartèll
gh’è scritt el nòmm che fa pensà
al sant Ambroeus che l’era adree a scappà.
Corr Betta, corr Betta, corr
che i Milanes hinn dedree
corr Betta, corr Betta, corr
mì voeuri nò vèss vescovaa
pròppi a Corbètta l’hann ciappaa
pròppi a Corbètta l’hann ciappaa
pròppi a Corbètta l’hann ciappaa.


text:
Magglingen è quasi ina copia dal center da sport naziunal da la Finlanda a Vierumäki en la vischinanza da Lahti, la citad ospitanta dals campiunadis mundials da ski nordic.
Hippolyt Kempf ha retschertgà
Hippolyt Kempf enconuscha l’istorgia da Magglingen ed era quella da Vierumäki. L’anteriur campiun olimpic en la cumbinaziun nordica lavura tar l’Uffizi federal da sport a Magglingen.
Dasperas è Kempf era anc schef passlung da Swiss-Ski. Durant ils campiunadis mundials da ski nordic a Lahti ha el prendì dimora a Vierumäki, in lieu solitari amez in guaud, bun ina mes'ura cun auto davent da Lahti.
Kempf ha prendì cun el ord l’archiv da Magglingen in protocol istoric dal 1938.
Viadi da studi a Vierumäki
En quest protocol istoric descriva Ernst Hirt, in capitani da l’armada svizra, in viadi da studi en Finlanda. Hirt aveva visità il center da sport naziunal a Vierumäki ed era stà impressiunà.
El ha vesì las diversas hallas e plazzas da sport derasadas per il guaud enturn ed ils atlets da la Finlanda che trenavan en quest lieu solitari. Insatge uschia stuess la Svizra er avair, ha el concludì. E sia idea è propi vegnida realisada.
Quatter onns pli tard ha la Svizra lura avert ses center naziunal da sport a Magglingen, ina copia da quel a Vierumäki.


text:
Il project «Mia Engiadina» survegn l’award da l'Associaziun svizra per management dal lieu quai en la categoria «project interregiunal». Quai gia il segund premi da muntada naziunala suenter il premi d’innovaziun da Suisse Digital. Il premi è vegni surdà a chaschun da la 10avla « Real Estate Night» a Regensdorf en il chantun Turitg.
L'award vegn surdà per prestaziuns remartgablas en la promoziun da l'economia e dal marketing dal lieu.
Cun sia strategia vul il project «Mia Engiadina» pussibilitar novas furmas da lavurar en l'Engiadina Bassa.
RR novitads 07:00


text:
Ljudmila Putina
La Ljudmila Aleksandrovna Putina (Kaliningrad, 4 ad Śnar dal 1958, ЛюдMи́лa AлekcáHдpoBHa ПýTиHa in Rus, a s lèś [lʲʊdˈmʲilə ɐlʲɪkˈsandrəvnə pʊˈtʲinə]), cgnusùda méj cuma Ljudmila Putina, l'è na pulìtiga rusa, ex mujér dal presidènt Vladimir Putin.
Biugrafìa
La Putina l'è nada a Kaliningrad in Ugnòṅ Suviètica. L'à studiâ léngui tulénd na làurea in Spagnōl e in filulugìa a 'l università 'd Stat ad Leningrâd.
Da Putin la Putina la gh'à abû dū putìni: la Marija, nada in dal 1985, e l’Ekaterina, nada in dal 1986. Ad che lōr i n gh'èṅ mia dal foto. La còpia la s è pò divìśa, cun tut dū 'd acòrd, in dal Śugn dal 2013.


text:
Metall alcalin
I metall alcalin a inn i element chimegh del grup 1 de la tavola periodega, foeura che l'idrogen; a inn donca:
Tut i metai alcalin gh'hann domà un eletron in del nivell de valenza; donca, per la regola del votet del Lewis, gh'hann la tendenza a perdell e a deventà di catiun. A inn de solit de aspet argentad e cont una densitaa putost bassa.
Fann reazzion cont i alogen per formà sal ionegh, e cont l'aqua per formà idrossit.
L'agetiv alcalin al vegn de l'arab al-qali; con quell termin chì ghe se referiva a la potassa, otegnuda coma sotaprodot de la combustion del legn (el verb qalaa in arab al segnifega arrostì). Per el fad che la potassa la gh'ha carateristeghe baseghe, la se spantega la convenzion de ciamà alcal tute quei sostanze che, coma la potassa, inn bone de neutralizzà i acid. Donca ancamò incoeu con alcalin se poeul intender o un metall del prim grup de la tavola periodega o un compost basegh.
Ligam de foeura[Modifega | modifica 'l sorgent]
- (EN) "metall alcalin", in su Enciclopedia Britannega


text:
L’organisaziun terroristica «Stadi Islamic» commetta en l'Irac e la Siria in genocidi envers cristians ed autras minoritads religiusas. Quai ha ditg il minister da l'exteriur dals Stadis Unids, John Kerry a Washington.
L’organisaziun terroristica violeschia dunnas, stgavazzia spirituals ed ageschia cun ina violenza betg umana cunter persunas che sajan tenor lur avis «betg cartentas». Quai cumprovia in'examinaziun dals Stadis Unids, uschia Kerry.
Perquai pretenda el ch'ina examinaziun internaziunala portia a la glisch l'entira situaziun dals fatgs.
RR novitads 17:00


text:
Waldenburg (distret)
El Distret de Waldenburg l'è giü dei sich distrècc (en todèsch: Bezirke) del Canton Basilea Campagna en Svìsera. El distrèt el se tróa endèla part meridiunàl del cantù, ai cunfì col Canton Suleta. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Waldenburg. Endèl més de Marz 2011 la popolasiù totàl del distrèt l'ìa 15 599 abitàncc, en magiuranza de lengua todèsca.
Südiviziù aministratìva[Modifega | modifica 'l sorgent]
El distrèt de Waldenburg l'è dividìt endèi quìndes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Quest cudesch, scrit ed illustrà cun in umor ordvart fin, cuntegna ils raquints ‹Mia sora Clara e las mieurs alvas›, ‹La fiera da rauba veglia›, ‹Co che jau e Clara avain cumprà frajas›. Cun sias letras grondas è el adattà spezialmain bain sco emprima lectura u er per preleger.
En in interval da bundant diesch onns ha l’Uniun Rumantsch Grischun edì a partir dal 1992 in’entira retscha da cudeschs: Per uffants èn quai stadas las publicaziuns ‹Mes emprim cudesch da pleds› (1992), ‹Mia sora Clara e las mieurs alvas› (1994), ‹Atlas illustrà dals animals› (1995) e la retscha ‹Egls averts› cun ‹Mammals› (1999), ‹Amfibis› (2000), ‹Futur› (2000), ‹Utschels (2001) e ‹Flurs› (2003); per giuvenils ils crimis da Sherlock Holmes ‹Il bindel taclà / Il circul cotschen› (1994) e ‹Peder Nair / La lia dals chaus cotschens› (1996) sco er il cudesch ‹Aids – protegia tai per mai› da Niki de Saint Phalle (1996); e per creschids ‹Las giaglinas pensadras› (1992) e ‹La chasa gronda ed autras raquintaziuns› (1992).
Tar il cudesch ‹Mia sora Clara e las mieurs alvas› sa tracti d’in dals 37 toms or da la retscha da cudeschs d’uffants ‹Jau e mia sora Clara› da l’autur Dimiter Inkiow cun illustraziuns da Fritz Goller. Ils cudeschs cuntegnan per gronda part istorgias curtas davart ils fragliuns Clara e ses frar pli giuven Clà. Tut las istorgias vegnan raquintadas or da la perspectiva dal giuven; sia moda da raquintar uffantila-naiva dat in scharm tut spezial als raquints. I sa tracta da situaziuns, en las qualas ins po tgunsch vegnir, e da chaussas che uffants fan gugent, ma che èn scumandadas. E mintgatant èn las istorgias er simplamain be da rir. Er la morala na vegn betg a la curta: savens realiseschan ils uffants sezs che lur pass è stà fallà ed els emprovan da metter sezs en urden il virivari ch’els han chaschunà.
La pli lunga da las trais istorgias cuntegnidas en il cudesch rumantsch tracta da las aventuras da Clà e Clara cun las mieurs alvas. Suenter che mintgin dals uffants ha survegnì ina mieur, na vai betg ditg che quellas survegnan pitschens. Ed ussa stattan ils uffants avant la sfida da vegnir da vender ina part da las mieurettas…
«Betg olma che telefona. Ni quel di ni il di che vegn. ‹Clara, jau crai che nagin na veglia cumprar nossas mieurs.› ‹Forsa èn ellas memia charas›, manegia mia sora Clara. ‹Nus sbassain il pretsch.› Ella va immediat giun via, stritga ‹3 francs› e scriva suravi ‹2 francs›. Nagin che s’annunzia. Lura spetgain nus anc in di. La finala decidain nus da sbassar il pretsch anc ina giada. Clara stritga ‹2 francs› e scriva suravi ‹1 franc›. Ma anc adina nagin che s’annunzia. Quai grittenta nus. Perquai che las mieurs vegnan pli e pli grondas, stuess ins, suenter tant temp, schizunt pudair vender quellas per in pretsch pli aut.»
L’autur Dimiter Inkiow (1932–2006) è oriund da la Bulgaria. Suenter esser vegnì en conflict cun la regenza pervi d’ina cumedia ha el stuì bandunar il pajais l’onn 1965. Sco fugitiv politic ha el vivì en Germania, nua ch’el ha cuntinuà sia carriera sco scriptur. Dad el èn cumparids bundant 100 cudeschs d’uffants ch’èn vegnids translatads en 25 linguas.


text:
Dasper la part uffiziala da l’inauguraziun dal tunnel datti er ina purschida culturala e culinara. Cun radund 600 acturas ed acturs ha il reschissur da teater Volker Hesse inscenà in spectacul davart il mitus «Gottard» ed il tunnel fitg modern che fa impressiun als giasts.
Ultra da quai embelleschan musicists, la musica da l’armada e chors locals la festa. Ad omadus portals pon ils giasts er giudair spezialitads regiunalas.
Festa dal pievel
La fin d’emna èn lura las portas avertas per la populaziun. I dat festa en quatter lieus – ad Erstfeld, a Rynächt, al portal dal nord ed a Pollegio, ed a la staziun da Biasca al portal dal sid. Ils organisaturs quintan cun in grond interess da la populaziun. Radund 50’000 – 100’000 persunas duajan ir cun il tren tras il tunnel da 57 kilometers lunghezza.
Benedicziun dal tunnel
Da las 8:30 han cumenzà las festivitads per l'inauguraziun dal tunnel da basa dal Gottard, quai cun la benedicziun da l'implant. Spirituals da trais religiuns han fatg da cuminanza ina ceremonia en il culm avant l’inauguraziun uffiziala. In pader, ina plevonessa, in imam ed in rabin han fatg oraziun ensemen per ils viagiaturs e lavurers dal nov tunnel. Er in ateist è stà da la partida. Per motivs da segirezza n’è la ceremonia betg stada en il tunnel sez, mabain en l’uschenumnà tunnel da model.
Blera prominenza a l'avertura
Per las festivitads èn envidads - sper l'entir Cussegl federal - enturn 1'100 giasts. Tranter quels èn er la chanceliera tudestga Angela Merkel, il president franzos François Hollande ed il primminister talian Matteo Renzi.
Eveniment global
3'000 persunas èn engaschadas per che l'eveniment passia senza incaps. Radund 300 represchentants da medias rapportan da l'eveniment sin l'entir mund. Per la segirezza dals giasts procuran sper la polizia er 2'000 commembers da l'armada. Sur il territori dal Gottard vala in scumond da sgular per l'aviatica civila e militara.
#Gottardo2016 – in grond tema sin social media
RR novitads 06:00


text:
Sco blers auters mats e mattas han era els ina giada vulì far in viadi pli grond cun il moped. E questas vacanzas han ils giuvens tranter 15 e 21 onns pudì realisar il siemi.
Da Schöfflisdorf enfin Tenero e lura enavos sur il Gottard e la Surselva Bernaisa en direcziun Turitg. Per dumagnar las lungas etappas è la gruppa gia partida la damaun baud a las 04:15 da Schöfflisdorf direcziun Tenero. Vers las 22:00 fan els quint d'arrivar en il Tessin. «Forsa avain nus dentant era da far or da questa etappa duas etappas», manegia Cédric Galli. La via è enconuschentamain la finamira.
RR actualitad 08:00


text:
Uffants (6 – 16 onns) resp. giuvenils (16 – 25 onns) che vivan en la medema chasada sco lur geniturs, survegnan lur BÜGA ad in pretsch reducì, sche almain in genitur ha in BÜGA da basa*. Ultra da quai profita l'auter genitur dal favuraivel BÜGA-Plus Familia per partenaris, sch'in uffant ha in BÜGA-Plus Familia (per uffants u per giuventetgna).
Per questas cumbinaziuns da BÜGA-Plus ston vegnir preschentads in attest da domicil (betg pli vegl che 30 dis) e/u il cudeschet da famiglia. Per giuvenils sur 16 onns è in attest da domicil necessari obligatoricamain.
*Sco BÜGA da basa u sco abunament general svizzer vala in abunament annual per creschids, per giuventetgna, per seniors, per persunas cun impediments.


text:
Manuela Steiner e sia sora han ertà amez il vitg d’Ardez la chasa paterna da lur mamma. En la gronda chasa engiadinaisa han ellas adina puspè passentà lur vacanzas. Creschidas si èn ellas a Lucerna ed en California. Il rumantsch steva fitg a cor a lur mamma. Dapertut ed adina ha ella discurrì rumantsch cun sias figlias ed uschia creà per ellas ina insla rumantscha. Era lur bab Svizzer tudestg ha extra emprendì rumantsch. Ma durant las visitas ad Ardez era il rumantsch dapli ch’in linguatg da famiglia. Uss emigrescha la sora da Manuela Steiner en il Canada e las duas soras ston decider tge far cun lur gronda chasa engiadinaisa. È Manuela Steiner pronta da surprender la responsabladad per quella ierta?
Manuela Steiner
Alva Film Production
Cuntrasts (RTR)
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Ils aspectaturs e las aspectaturas, sco era ils acturs èn stads fascinads da l'emprima preschentaziun dal musical. Ils plazs eran vendids ora. Schebain ils acturs sco era ils musicists da l'orchester èn tuts professiunals – quai ch'ins bada durant l'entira preschentaziun.
La tribuna è passa 50 meters lunga e posseda elements movibels. I vegn duvrà bler fim, glischs sco era fieu per tegnair aut la tensiun dal musical. RTR ha tramess il redactur Ivo Orlik a la premiera dal musical. Sper ramassar impressiuns ha el era discurrì cun l'actura rumantscha, Vanessa Rudolf.
Il musical «Die schöne und das Biest» vegn anc represchentà fin ils 28 da fanadur 2018 a Walenstadt.
RR actualitad 11:00


text:
La Fija dël Rè dj'Arfaj/Capitol 16
La Fija dël Rè dj'Arfaj[modifiché]
Cap. XVI - Orion a va a cassa dël serv[modifiché]
A l'era passaje des agn ant le tère cognossùe; Orion a l'era chërsù e a l'avìa amprendù l'art d'Oth, e a l'avìa dcò la furbarìa 'd Threl; a cognossìa ij bòsch, le còste e le combe dle colin-e coma d'àutri giovo a san fé le moltiplicassion dij nùmer antra 'd lor o comprende ij pensé dit ant na lenga ch'a l'é pa la soa e peui esprimje con paròle dla soa. A savìa pòch ëd lòn ch'a l'é bon a fé l'anciòst, ëd coma che la piuma a l'é bon-a a marché s'un feuj la memòria 'd n'òm bonànima për l'amirassion ëd j'agn a vnì, conté d'ancadiment ruvà 'n përfond d'agn andaré, esse na vos ch'a ven da 'nt la neuit dij temp e goerné vàire ròbe dlicà dal ravage dlë score dij milagn, opurament ëd coma ch'a l'é bon-a a portene, an vagnanda sël passé dij sécoj, un cant da 'n sij làver ëd cheidun mòrt da vàire e vàire temp ant na valba giumai dësmentià. A savìa bin pòch ëd l'anciòst, ma la pianà dla piòta d'un cravieul ëd tre ore dnans an s'un teren sùit, a l'era 'n senté ciàir për chiel e pa nèn a dëstravërsava ij bòsch che Orion a na lesèissa pa la stòria. Ij son dël bòsch a l'avìo tùit un sens evident për chiel, tant 'ma a 'l l'han për un matemàtich ij sègn e ij nùmer ch'a scriv cand ch'a spartiss ij milion e ij miliard antra 'd lor. Dal sol, la lun-a e dal vent a comprendìa coj ch'a j'ero j'osej ch'a sarìo ruvà 'nt ël bòsch; a savìa se le stagion a vnì a l'avrìo fàit crédit o a sarìo stàite crùe mach na frisa apress che le bestie dël bòsch ch'a l'han pa la rason o lë spìrit ëd l'òm, ma ch'a cognòsso tant ëd pì che nojàit.
A l'era ruvà dabon a comprende l'imor dij bòsch e a l'era bon a intré drinta a col arfugi ombrios giusta 'ma un-a dle bestie dla foresta. A fasìa sòn già dël temp ch'a l'avìa mach quatòrdes agn, tramenté che vàire òmo a vivo tuta soa vita sensa esse bon a intré drinta a 'n bòsch sensa cangé a rèis l'imor dij sò senté, përchè ch'a-i intro andrinta miraco con ël vent a le spale, a së strusio contra ij branch, a scarpiso le vërzele, a ciaciaro, a fumo, a tërpigno con ëd pass pèis. Ij ghè a-j brajo dapress, ij colomb a vòlo via, ij lapin as buto a la sosta con pass oatà e bin pì tante bestie che cole ch'a cognòsso a glisso via su soe piòte galve cand ch'a ruvo. Ma Orion as bogiava coma Threl, con ëd caussamenta 'd pel ëd serv e 'n pass da cassador, e pa na bestia as na sdasìa che chiel a ruvava.
A l'é ruvà a avèj ëdcò chiel, tant 'ma Oth, un bel baron ëd pej ëd bestie ch'a l'avìa tiraje con l'arch ant ël bòsch. A l'ha pendù 'd gròss còrn ëd serv ant ël salon dël castel, bin àut trames a d'àutri còrn vej anté che j'aragn a l'avìo vivuje da 'n dròch d'agn. Për la gent d'Erl, costì a l'é stàit un dij sègn për arcognòss-lo tant 'ma sò Sgnor, convnù ch'a-i era pa 'd neuve d'Alverich e ij vej Ësgnor d'Erl a j'ero stàit tùit ëd cassador ëd serv. N'àutr sègn a l'é staje cora che la masca Ziroonderel a l'é partìa e a l'é tornà su soa bricòla. Orion a stasìa àora për sò cont drinta al castel e chila a vivìa torna an sò ciabòt an sj'autipian ëvzin ai tron anté ch'a-i chërsìo ij sò còj.
Longh ëd tut col invern Orion a l'é andàit a cassa dij serv ant ël bòsch, ma dël temp ch'a l'é ruvà la prima, a l'ha butà da banda sò arch. Contut, pendent col temp dij cant e dle fior ij sò pensé a j'ero ancó tùit për la cassa e a 'ndasìa da na ca a l'àutra dontsëssìa cheidun a l'hèissa un ëd coj can da cassa sutij e lest. Dle vire a catava 'l can e dle vire l'òm a-j dasìa paròla d'amprëstejlo për ij di 'd cassa. Parèj Orion a l'ha samblà na muda 'd can da la longa plissa tané e a sustava che la prima e l'istà a finièisso. Na sèira 'd cola prima, che Orion a l'era 'n camin a ciadlé ij can e che ij borgiaireuj a j'ero për la pì part an sl'uss për vardé 'l cors ëd la sèira, a l'é ruvaje su për la stra n'òm che gnun a cognossìa. A vnisìa da j'autipian e a l'avìa a còl ëd vestì frust 'ma tut ch'a jë stasìo tacà tant 'ma s'a l'hèisso anvertojalo da sempe: a j'ero, da na mira, na part ëd chiel e contut ëdcò part ëd la Tèra, da già ch'a j'ero cuncià dla tèra grassa dj'autipian con sò color maròn fonsé. La gent a l'han armarcà 'l pass longh e svicc d'un marciador ëd bon-a gamba e la strachità drinta ai sò euj, ma gnun a savìa chi ch'a fussa.
Peui na fomna a l'ha dit: "A l'é Vand, ch'a l'era mach un fiolin." Anlora a son mugiasse tùit dantorn a chiel, përchè ch'a l'era Vand për dabon, ch'a l'avìa chità ij sò bèro pì che des agn andaré për andé ansem a Alverich, gnun a savìa pa anté. "'Ma ch'a sta-lo nòst Ësgnor?" a l'han ciamaje. N'aria dë strachità ancó pì greva a l'é calaje an sj'euj ëd Vand. "A séguita la chista," a l'ha dit. "Anté?" a l'han ciamaje. "Anvers mesaneuit," a l'ha rëspondù. "A serca ancó 'l Pais ëd j'Arfaj." "Përchè ch'it l'has-to chitalo?" a l'han ciamaje. "I l'hai përdù la speransa," a l'ha dit.
A sa mira a l'han piantà lì 'd feje dimande, sicoma ch'a savìo tùit che për sërché 'l Pais ëd j'Arfaj un a l'avìa da manca dël cissament ëd na gròssa speransa e sensa sòn un a l'avrìa pa podù vëgghe lë slusor ëd le Montagne dj'Arfaj, chiete con sò color bleu ch'a cangiava mai. Anlora a l'é surtije fòra afarà la mare 'd Niv. "A l'é-lo Vand dabon?" a l'ha ciamà. Tùit a l'han dije: "Òi, a l'é pro Vand dabon." Damentre che loràit a ciusiavo ansema 'd Vand e 'd coma che j'agn e 'l ramenghé a l'avìo cangialo, chila a l'ha dije: "Contme 'd mè fieul." E Vand a l'ha replicaje: "A guida la chista. A-i é pa gnun ëd j'àutri che 'l padron a na sia pì soà." A l'han fàit tùit dë squasi; contut a-i era pa rason ëd fesse gnun-e smaravije, da già che cola a l'era na chista da fòl. Mach la mare 'd Niv a l'ha nen fàit dë squasi. "I savìa ch'a sarìa andàita parèj," a l'ha dit. "I lo savìa." E a l'era pien-a 'd na gròssa sodisfassion.
A-i é d'ancadiment e 'd temp ch'a s'afan a l'imor ëd minca n'òm, bele che bin pòchi a sarìo afasse a l'imor baravantan ëd Niv, con tut sòn, a l'era ruvaje la chista d'Alverich për ël Pais ëd j'Arfaj e parèj Niv a l'avìa trovà 'n travaj confasent.
An ciaramlanda con Vand fin-a a sèira tard, la gent d'Erl a l'han ëscotà dë stòrie 'd vàire campament e longhe marce, na stòria d'un virondé a noneus anté che Alverich, conforma soa fissa, a-j andasìa dapress a j'archengh, n'ann apress a l'àutr, 'ma n'ànima dël purgateuri. Dle vire, da la malpron ëd Vand për tùit coj agn ësgairà, a-i ëvnisìa fòra 'n soris cora ch'a contava d'un ëd j'ancadiment dròlo ch'a l'era ruvaje ant ël campament. Ma tut sòn a l'era contà da un ch'a l'avìa përdù tuta speransa për la chista. E a l'era pa costa la manera 'd contene, pa con ëd dùbit, pa con ij soris. Ëd na chista parija a peulo parlene mach coj ch'a van an cìmbalis për l'onor e 'l lustr d'amprèise 'ma cola: dal sërvel malavi 'd Niv o da lë spìrit fàit a lun-a 'd Zend i pudrìo avèj ëd neuve 'd sa chista, mach lor a sarìo bon a fé 'n pòch ëd ciàir su soa significassion; ma mai da lòn ch'a conta cheidun che la chista a-j fasìa pì nen l'anghicio, tant ch'a fondèissa soa stòria sij fàit che 'n sle svergne. Le stèile a l'han ancaminà a fé babòja 'nt ël cel e Vand a l'era ancó mentre a conté soe stòrie, ma un apress a l'àutr, la gent a son tornass-ne a ca, përchè ch'a-j n'anfasìa pa pì dë scoté 'd na chista sensa but. Se la stòria a fussa stàita contà da cheidun ch'a s'agrampèissa ancó a la fé ch'a mnava anans ij ramengàire d'Alverich, le stèile a l'avrìo avù temp ëd fesse pì minciante dnans che cola gent a chitèisso chi ch'a contava, ël cel a l'avrìa ancaminà a fesse torna pì ciàir dnans ch'a lo bandonèisso, parèj che un a sarìa sautà su a la fin an disenda: "Bèica là! A l'é fasse di." Pa gnun a sarìa andass-ne dnans d'antlora. Ël di apress Vand a l'é tornà an sle bricòle dai sò bèro e a l'é pa pì sagrinasse për ëd chiste romàntiche. Longh ëd la prima 'd col ann-lì, la gent a l'han parlà torna d'Alverich përchè ch'a j'ero curios ëd soa chista; a l'han ëdcò parlà marlàit ëd Lirazel an ëstrologand anté ch'a fussa andàita e përchè; e cand ch'a j'ero nen bon a gabolisé, për ëspieghé tut pianta a contavo chèich ëstòria ch'a corìa da na boca a l'àutra fin-a ch'a ruvavo a chërdje. Ma dcò la prima a l'é passà e a l'é pa vorsuje vàire për ch'a dësmentièisso torna Alverich e a 'ncaminèisso a ubidì 'l vorèj d'Orion.
Peui, un di, damentre che Orion a spetava che l'istà a finièissa, con ël cheur già ai di 'd ginich, e a revava 'd monté an sj'autipian ansem ai sò can, Rannok, ël malavi d'amor, a l'é ruvà 'n sle bricòle për l'istessa stra ch'a l'era ruvaje Vand, e a l'é calà a val fin-a a Erl. Ël cheur ëd Rannok a l'era lìber a la finitiva, sò splin a l'era andàit parèj dij sò sagrin: a l'era dëspensierà, sensa crussi, bianes, mach con l'anvìa 'd pijesse d'arlass apress dij sò longh vagabondage, sensa pì 'd ringret. E giusta bele mach lòn a l'ha fàit, an manera che Vyria, la fija che na vira chiel a l'era staje dapress, a l'ha 'ncaminà a buté 'l cheur an col fieul. Parèj, la ciusa a l'é stàita che chila a l'ha marialo e chiel a l'é pì nen andàit an viróndola daré a 'd chiste stravise. Bele che cheidun a l'abia seguità a beiché 'nvers j'autipian për vàire neuit, fin-a a che ij di longh a son furnì e 'n vent dròlo a l'ha tacà a sfrisé le feuje, e bele che cheidun a ghicèissa ancó anvers le colin-e le pì leugne, a l'han tutun pa pì vëggù gnun ëd coj ch'a j'ero partì për la chista con Alverich, torné andaré për la stra che Vand e Rannok a l'avìo marciaje. E dël temp che le feuje a son fasse na smaravija 'd color ëscarlata e d'òr, la gent a l'han pa pì parlà d'Alverich e a l'han pijà a dé da ment a lòn ch'a disìa sò fieul Orion. Un di 'd col temp ëd l'ann, Orion a l'é aussasse dnans dël fé dël di, a l'ha 'mbrincà sò còrn e sò arch e a l'é andàit dai can. Le bestie a son ëstàite frapà 'd sentlo dnans ch'a fèissa di: a son dësvijasse e a l'han fàit ëd tapage an corendje ancontra. Chiel a l'ha dëstacaje, a l'ha pasiaje na frisa e a l'ha mnaje via an sle colin-e. A son ruvà a la blëssa amposanta e solenga dij brich dël temp che ij serv mas-cc a j'ero an camin a broté j'erbe carià 'd rosà, dnans che la gent as dësvijèisso. An cola matin ùmida, Orion e ij sò can a l'han corù ansema tùit bàut për le còste sërvaje e bërlusente. Ël përfum dël sèrpol a-j ruvava fòrt con l'aria a Orion minca vira ch'a fiajìa, damentre ch'a na scarpisava le gròsse stenduve ch'a fiorìo tard longh ëd l'ann. Ai can a-j ruvavo tùit j'odor ch'a virolavo cola matin. Orion a strologava cole ch'a fusso le creature sërvaje ch'a j'ero rëscontrasse ant ël top an sla bricòla e cole ch'a l'hèisso travërsala an andasenda për soa stra e anté ch'a fusso andàite tute, cora che la lus dël di a l'era fasse pì brilianta an mnanda la mnassa dl'òm. Sòn as ciamava Orion, ma për ij can a l'era tut bin ciàir. A l'han armarcà cheidun dij përfum con sò anast fin, a d'àutri a l'han nen faje cas e a un a son ëstaje dapress a noneus, da già che ij gròss serv ross a-i ero nen an sle colin-e cola matin. Orion a l'ha mnaje leugn da la val d'Erl, contut a l'ha pa vëggù 'd serv mas-cc col di-lì, e j'òre a l'han mai portà ai can inchiet l'odor che a sërcavo, nì le bestie a son ëstàite bon-e a nastelo an s'un fil d'erba o na feuja. A l'é calaje la sèira damentre ch'a mnava ij can a ca, an ciamanda con ël còrn coj ch'a j'ero spërdusse, e 'l sol a l'é fasse gròss e color ëscarlata. Pì minciant che j'arson ëd sò còrn e bin dëdlà dle bricòle e dla ceja, ma tutun ciàir an minca nòta sclin-a, a l'ha sentù dcò ij còrn ëd j'arfaj ch'a lo ciamavo tavòta da sèira.
Con la gran cambradarìa ch'a-i ven da la strachità an comun, chiel e ij sò can a son tornà a ca ch'a l'era scur sota la lus ëd le stèile. Le fnestre d'Erl a l'han daje 'l bin ruvà con ij sò ciàir. Ij can a son intrà ant ij cënnij, a l'han mangià e a son cogiasse a deurme bonasi. Orion a l'é andàit al castel; ëdcò chiel a l'ha mangià e peui a l'é astasse a pensé a le bricòle, ai sò can e a col di-lì, con lë spìrit pasià da la fatiga a la mira d'esse bon a arposesse dëdlà 'd tùit ij crussi e ij sagrin.
Vàire di a son passà parèj. Peui, na matin mòla 'd rosà, an ruvand an s' na crësta 'd na colin-a, a l'han vëggù un serv aval da lor ch'a brotava bele tard parèj, damentre che tùit j'àutri a l'avìo già pnà via. Ij can a l'han lassà parte 'n giap ëd gòj tùit ansema, ël gròss serv a l'é bogiasse svicc an sl'erba e Orion a l'ha tiraje na sajëtta ch'a l'ha bëscaralo: tut sòn a l'é ruvà ant ël fé d'un moment. Peui ij can a son frandasse anans a deje dapress con l'aria ch'a-j passava 'n sla schin-a an fronziendje la pënna. Ël serv a l'é sautà via tant 'ma se soe piòte a pogèisso su 'd cit arsòrt ch'a lo fasìo dansé. Al bel prim ij can a son ëstàit pì lest che Orion, ma chiel a l'era tant faità a la fatiga 'ma lor e, an pijanda mincatant dë scurce, a l'é stàit bon a tnije dapress, fin-a a che lor a son ruvà a na dòira e a son fërmasse antërdoà e a l'han avù da manca 'd na man da la rason ëd l'òm. Tut l'agiut che soa rason a l'era bon-a a deje an col cas, Orion a l'ha smonujlo, e da lì nen vàire le bestie a son ëslansasse torna anans. La matin a l'é passà damentre ch'a 'ndasìo da 'n brich a l'àutr, contut a l'han pa pì vëggù torna 'l serv; ëdcò l'apresmesdì a l'é ruvà a la fin e ij can a j'ero ancó sempe dapress a le pianà dël serv con n'adressa tant ëstravisa da smijé 'd màgica. Anvers sèira Orion a l'ha s-ciairalo ch'a marciava adasi arlongh ëd la còsta 'd na colin-a trames a j'erbàiss ch'a bërlusìo sota ij raj dël sol ëvzin a 'ndé sota. A l'ha torna cissà soe bestie e lor a son coruje dapress travers d'àutre tre combe, ma giù ant ël fonz ëd la tersa, ël serv a l'é virasse trames ai giairon ëd na dòira e a l'é fërmasse ansilà a speté ij can. Lor a son ruvà e a l'han anvironalo an bauland, pijandse tutun bin varda dla gròssa cornura. Contut a l'é pa vorsuje vàire për che, an col istess leu, a lo campèisso giù e a lo massèisso che 'l sol a 'ndasìa sota. Orion a l'ha sofià 'nt ël còrn con tuta la gòj ch'a l'avìa 'nt ël cheur: sossì a l'era dabon tut lòn ch'a sustava. E con na nòta parija 'd cola dla gòj, tant 'ma se dcò lor a 'rgiojissèisso, o miraco magara mach tant për badiné soa gòj, dëdlà 'd brich che chiel a cognossìa gnanca, valasar ancó pì leugn ch'anté che 'l sol a 'ndasìa a cogesse, ij còrn dël Pais ëd j'Arfaj a l'han rësponduje.


text:
In mir da fermada ed ina passarella da crap èn ils unics relicts visibels. Aua na datti gia dapi 35 onns betg pli en la foppa nua ch'il lai da bogn era ina giada.
Il lai era il pool da las scolaras da l'institut
A partir dals onns 1930 era il lai en possess dal Institut Otalpin a Ftan. Là emprendevan las giuvnas studentas a nudar. Quai era ina part da las lecziuns da scola.
La societad Pro Ftan vul ussa reactivar questa tradiziun. Il lai dess daventar in lieu per indigens e giasts, dimena in'attracziun turistica per tut la regiun. Cun «Crowdfunding» vulan els ramassar ils raps. Il project vegn a custar 360’000 francs, in terz paja la Pro Ftan, in auter terz la vischnanca da Scuol e l’ultim terz duai vegnir finanzià cun agid da «fans» e «Crowdfunding».
Sairada d'infurmaziun per giast ed indigen
Dacurt ha la Pro Ftan ensemen cun l'architect e planisader preschentà il project per realisar quest’attracziun. Radund 70 persunas, oravant tut giasts, han perndì part a la preschentaziun. Quasi tut ils preschents èn persvas che quest’idea maina a Ftan ed era a la regiun ina impurtanta purschida turistica.
RR actualitad 07:00


text:
Arbeitslos, abgestempelt, ausgesteuert - zu Recht fürchten sich ältere Arbeitnehmende vor einem Stellenverlust. Eine neue Arbeit zu finden, ist für Menschen über 50 weit schwieriger als für Jüngere. Es droht Langzeitarbeitslosigkeit mit verheerenden Folgen. Aber es gibt auch Hoffnung.
Barbara Frauchiger
DOK (SRF)
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
L'armada stoppia numnadamain trair consequenzas seriusas dal putsch, uschia Erdogan en in'intervista cun l'agentrua da novitads Reuters. Fin uss èsi gartegià a l’armada tirca da cupitgar trais regenzas numnadamain ils onns 1960, 1971 e 1980. Questa giada n’è quai per l’emprima giada en l’istorgia dal stadi betg gartegià.
Critica da l'UE
L'incumbensada per affars da l'exteriur da l'Uniun europeica, Federica Mogherini, ha ditg ch'il cumportament da la regenza da la regenza tirca saja per part inacceptabel. Quai pertutgia cunzunt las mesiras en ils secturs da furmaziun, giustia e medias.
A las universitads èn 1'500 manaders da facultad vegnids sfurzads da demissiunar Plinavant ha il president tirc Recep Tayyip Erdogan relaschà u suspendì radund 50'000 collavuraturs dal servetsch public. Er il secretari general da l'ONU, Ban Ki Moon, ha appellà al pajais da resperctar ils dretgs umans.
Er consequenzas per Tircs en Svizra
Il president tirc fa responsabel il precdicatur Fethullah Gülen per l'emprova da putsch. Perquai ha tranter auter il ministeri da furmaziun tirc gia relaschà 15'000 aderents dal moviment da Gülen. Tenor l'ambassadur tirc, Volkan Karagöz ston er ils Tircs che vivan en Svizra quintar cun pass giuridics sch'els èn commembers dal moviment da Gülen.
RR novitads 08:30


text:
Per las lavurs da construcziun è il bogn cuvert stà serrà l’entira stad. Durant quest temp è il palantschieu sura vegnì remplazzà cumplettamain. Enstagl or da lain è il nov palantschieu ord in material spezial ch’è pli levs e che duess era esser pli segirs.
Il highlight: la ruschnera nova
Vitiers vegn construì ina nova ruschnera dad aua en il bogn cuvert. Per ch’ella haja plaz, han ins stuì far ina rusna tras il tetg ed eriger suren ina chasina, da la quala ins parta lura per la ruschnera.
Era il bogn da vapur vegn renovà dal tuttafatg a questa chaschun. I duess dar in pli grond è modern bogn da vapur, damai ch’i deva savens problems cun la tecnica dal vegl bogn a vapur en il bogn da la Obere Au.
RR actualitad 07:00


text:
Quai mussan las cifras actualas dal Departement federal da defensiun. Dapi il 2010 pon las persunas obligadas da far servetsch deponer voluntarmain lur armas ordaifer il temp da servetsch. Il Cussegl federal vuleva uschia meglierar la segirezza tar las armas d'ordonana. Ma cun mai dapli che 1000 da las 170'000 armas ch'èn vegnidas deponidas è linteress vi da questa pussaivladad pitschen (0,5% da tut las armas).
En il chantun d'Uri è be in'arma en l'arsenal
Las pli bleras armas én deponidas en il chantun da Genevra. Probabel er perquai ch'il chantun da Genevra ha appelà activamain da nizzegiar la pussaivladad. En il chantun da Turig eran deponidas la fin zercladur 129, en il chantun da Berna 101, en il Giura quatter ed en il chantun d'Uri be ina. La gruppa da lavur interparlamentara per las armas d'ordononza aveva schazegià l'onn 2008 che radund 25'000 armas sajan deponidas en in arsenal enstagl d'en stgaffa a tgasa.
Leschas pli severas na chattan nagina maioritad
Gia pliras giadas han politichers sanesters e dals Verds empruvà da scumandar da prender a chasa l'arma d'ordonanza. Quellas emprvas n'han dentant mai chattà la maioritad necessaria, ni en il parlament ni tar votaziuns dal pievel.
RR novitads 07:00


text:
In occasiun da sias tschantedas düraunt il mais d’avuost 2019 ho il cussagl cumünel da Zuoz traunter oter decis il seguaint:
Fabricas / Il cussagl cumünel ho relascho ils seguaints permiss da fabrica: Repower, Bever: sanaziun iglüminaziun publica in connex cul s-chev aviert sülla Via Dimvih d’Aguêl. Martin Dünki e Claudia Bretschger Dünki, Stäfa: per üna nouva lucarna da tet, Chesa Davous Crasta B.
Bains immobigliers cumünels / Discussiun futur agir plazza da scoula: Il cussagl piglia cugnuschentscha da las differentas chartas ed intimaziuns a buocha da tuottüna lascher la plazza da scoula scu ch’ella es, voul dir cul üert immez e scha pussibel eir sainza saiv. Our da la discussiun resulta il seguaint:
Our da motivs da sgürezza es da monter ils prüms elemaints da la saiv da fier davent da la lattaria veglia vers Plaz. Il rest da l’ur da la plazza da scoula dess gnir sgüro cun bügls e baunchs, almain fin cha vain l’inviern e que scu temp da prouva. Il cussagl discuta la proposta da s-chaffir üna zona d’inscunter inua cha’l pedun ho adüna priorited invers ils autos, chi paun circuler be cun max. 20 km/h. Eir quist dess gnir introdüt scu fasa da test per ramasser experienzas. A reguard l’üert da la Lia Rumantscha decida il cussagl cha quel dess rester almain fin la mited settember e scha pussibel fin tar las vacanzas d’utuon. A reguard il futur da la plazza da scoula e Plaz propuona il president d’integrer ün import per la planisaziun d’ün proget aint il preventiv 2020. Scu lezcha dess il cussagl fer ponderaziuns scu cha’s voul imbellir ed optimer la situaziun existenta, ün böt chi’d es eir formulo illa strategia Zuoz 2025. Il cussagl es perinclet cullas imsüras e cul agir.
Commerzi e misteraunza, turissem / Rendaquint SSZ AG an da gestiun 2018-2019: Luis A. Wieser, in sia funcziun scu president dal cussagl administrativ, preschainta e declera il rendaquint da la SSZ AG per l’an da gestiun 2018/2019.
Las egnas entredgias s’haun sbassedas per 16 pertschient, las entredgias our dal Pool però sun augmantedas per 18 pertschient. Duos terzs da las entredgias vegnan dal Pool e be ün terz sun egnas, que chi demuossa la dependenza dal Pool regiunel. Las frequenzas sun praticamaing glistessas scu l’an aunz. Il resultat negativ ho in prüma lingia da chefer culs cuosts da persunel pü ots ed entredgias da terz pü bassas (WM2017). Que chi chargia il rendaquint sun las amortisaziuns, impustüt quellas per la s-chabellera Albanas e per l’implaunt d’innaivaziun.
Cunvegnas da prestaziun cun ESTM AG: Il president preschainta duos cunvegnas da prestaziun culla ESTM AG chi reglan l’andamaint dal post d’infurmaziun in staziun. La düreda vain definida pels ans 2020 e 2021, per surmunter la fasa d’elavuraziun d’ün nouv concept «Infostellen 2020». La plazza per la Posta vain nouv doteda cun ün pensum da 50 pertschient. Las provisiuns da la Retica e da la Posta nu zuoglian ils cuosts, ma il cussagl es da l’avis cha’l servezzan public suos-cha custair qualchosa, scha la spüerta es buna. Ulteriurs detagls sun formulos illas cunvegnas da prestaziun. A maun da quistas ponderaziuns decida il cussagl d’accepter las nouvas cunvegnas da prestaziun e da suottascriver telas.
Organisaziun da vschinauncha / Infurmaziuns our da tschantedas da cumischiuns: Via Vaüglia: il president orientescha cha la Via Vaüglia (Sur e Suot) as rechatta in ün nosch stedi zieva ils dans da prümavaira e sted. Scha pussibel as vess da piglier per mauns la sanaziun, eir scha’l proget es previs pür düraunt ils ans 2021 e 2022. Tenor l’uffizi da god dess que però la pussibilited da lascher fer ün stüdi tres ün indschegner auncha quist an per invier las prümas imsüras la sted chi vain e da prefinanzier quellas da la vschinauncha a charg dal proget chi vain realiso dals ans 2021 e 2022.
Cumischiun da planisaziun: la cumischiun ho piglio cognit dal stüdi dal indschegner Burkart, chi ho verificho la nouva zona cotschna chi pertuocha la terrassa dal Restorant Purtum. El vain a la conclusiun cha la zona cotschna es güstificheda.
Inavaunt propuona la cumischiun da planisaziun da lascher elavurer üna carta da prievels d’ova per sclarir la situaziun in Suotarivas ed Islas. La vschinauncha as vess da parteciper cun desch pertschient vi da l’elavuraziun tres ün indschegner specialiso. Il cussagl es perinclet cul agir. (ps)


text:
L’augment dal chapital vegnia exequì mardi. Ils novs acziunaris dal chantun Turitg (EKZ) e da l’UBS Clean Energy Infrastructure KGK avevan gia garantì ordavant da sa participar vid l’augment dal chapital cun 90 respectivamain 60 milliuns francs.
Il chapital d’aczias da la Repower s’augmenta cunquai sin 7,381 milliuns francs. Cun ina chapitalisaziun dal martgà da radund 317 milliuns sin basa dal curs final dad oz tutga la Repower tenor atgnas indicaziuns cunquai tar las grondas interpresas che vegnan martgadadas ordaifer la bursa da la Svizra.
RR novitads 18:00


text:
Il onn da scola 2016/17 è stà in on pretensius per il Lyceum Alpin. La cifra da scolars interns sa diminuida per 34 scolars – sin 165 scolars. Il dumber da scolars externs è cun 92 restà constant. Che la scola media a Zuoz ha pudì superar la perioda difficila, saja en emprima lingia d’engraziar al fatg ch’il Lyceum Alpinum possedia avunda substanza, scriva il president dal cussegl d’administraziun, Sebastian Pawlowski en ses rapport annual.
Puspè meglras perspectivas
Grazia als sforzs intensivs da la partiziun da marketing da la scola a reguard novas admissiuns, hajan la scola pudì registrar emprims resultats positivs gia per l’onn scolastic 2017/18. Il dumber da scolars interns è puspè s'augmentà per 14 sin 179 scolars. Ultra da quai ha la regenza grischuna approvà als gimnasis grischuns da pudair far examens interns per scolars che derivan dador il chantun Grischun l'emprim d’avust 2017. Grazia a quel midament, sajan las premissas e pli flexiblas ed uschia meglras.
Novas purschidas
Per l’onn da scola 2018/19 prevesa il Lyceum Alpinum d’introducir dus novs programs en la partiziun internaziunala. Dad ina vart il «IB Career-Related Program» e da l’autra vuless la scola er porscher il «IB Middle-Years-Program» ch'è surtut adattà per scolars pli giuvens.
Midada al timun
Il mars 2018 vegn Christoph Wittmer a surpigliar la batgetta da la scola media a Zuoz da Karsten Plöger, rectur al Lyceum Alpinum ad interim. Wittmer è actualmain anc rectur da la scola chantunala Enge en il chantun Turitg.


text:
Davant quel altar stat ses collega Herbert Brandstätter: «Jau hai survegnì in func ch’in cumpel saja grategià sut il tambur da cabels. Tgi che quai era, hai jau vis pir al lieu da l’accident.»
Avant che vegnir en Svizra, ha il maschinist da Mautendorf en l’Austria lavurà en sia patria – dapertut nua ch’i deva lavur. «Ses collegas han intimà el dad ir en Svizra» di sia mamma Katharina. «Els han ditg ad el, ti gudognas qua memia pauc, ti es bler memia bun, ed uss guarda che ti gudognias dapli, lura pos spargnar insatge per tes figl u perfin construir ina chasa.»
Cur che Albert Ginzinger è arrivà 2001 ad Amsteg, vegnivan gist montadas las grondas maschinas da perfurar tunnels. Grazia a quellas è la lavur en il tunnel oz bler pli segira. Ils 11 da settember 2003 è lura capità l‘accident. Herbert Brandstätter: «Ils umens eran tuts sfinids. Mintga di èn ins ensemen e tuttina schabegia insatge uschè terribel.»


text:
Concretamain vai per ina mamma che leva ir a star en Spagna cun ses uffant. Il bab che tgira medemamain quel n'è betg stà d'accord cun quai. Il Tribunal federal ha dà raschun al bab.
La dumonda centrala saja nua ch'i giaja meglier cun l'uffant. La raschun pertge ch'in genitur giaja insanua auter a star na saja da principi betg da valitar. Ella possia però giugar ina rolla en in cas spezial. Uschia sco en quest cas: La mamma n'haja strusch ina relaziun cun la Spagna e na discurria strusch spagnol.
RR novitads 14:00


text:
Ina cumissiun aveva examinà dapil il 2014 l'urden da guaud existent. La cumissiun è stada da l'avis che l'urden da guaud vegnia per gronda part gia reglà tras ina lescha superiura dal chantun. Uschia na saja ina lescha betg necessaria ed ils puncts che na sajan betg anc reglads possian era vegnir fixads en in reglament. La radunanza ha percunter refusà da desister d'ina lescha e vul laschar surlavurar quella da la cumissiun responsabla.
La radunanza communala n'entra er betg sin la nova lescha da cultira, pastgira ed alps. Er quella lescha duai vegnir surlavurada anc ina giada e vegnir uschia simplifitgada.
Lescha da charrar sin vias da guaud
Ed er en la revisiun da la lescha per charrar sin vias da guaud na vul la radunanza communala betg entrar. L'urden existent duai valair er en futur. Igl era vegnì inoltrà reclamaziuns pervi dal diever da las vias, ma tenor la radunanza saja la cumissiun responsabla abla da resguardar giavischs da la populaziun er cun la lescha existenta.
Segunda etappa per provediment d'aua
La radunanza communala ha dentant decidì da realisar la segunda etappa per amplifitgar ils indrizs dal provediment da l'aua. Per questas lavurs han ils preschents concedì il credit necessari da 800'000 francs. Suenter Pasca duai vegnir cumenzà a bajegiar.
Plinavant ha il suveran acceptà il barat da terren cun il chantun per pudair construir la via chantunala.
RR novitads 06:00


text:
A l'emprim mez final dal «Eurovision Song Contest» sa participeschan 19 interprets e gruppas. Diesch da quels cuntanschan il final la sonda ils 12 da matg a Lissabon. «Zibbz» che represchentan la Svizra ston sa qualifitgar en il mez final. Ma la concurrenza è ferma e tenor ils biros da patg è la Svizra be sin plazza 11.
4 motivs pertge che «Zibbz» pon tuttina cuntanscher il final
1.) FFF - Fan Favourite Fail: Il disdir dil favurit dals fans è in fenomen ch'è gia dapi onns enconuschents tar il Eurovision Song Contest. Ils fans dal ESC han gugent chanzuns dramaticas ed emoziunalas. Il pled «cheesy» è s'etablì per descriver questas chanzuns. Tar ils finals èn ils fans passiunads dal ESC dentant en la minoritad. Uschia che chanzuns che tutgan in gust pli vast pon avair dapli success. Cun lur chanzun da Rock/Pop n'èn «Zibbz» insumma betg «cheesy», anzi plitost «mainstream», ma en in senn positiv.
2.) Do you speak english? Chantar en la lingua materna plascha fitg a la glieud a chasa. Dentant sa cumpona il public da l'ESC da bleras differentas terras ed uschia vegnan las chantaduras ed ils chantadurs simplamain chapì meglier sch'ellas ed els chantan per englais.
La cumprova: Dapi l'onn 2000 han 16 chanzuns en englais gudagnà il titel.
Ils victurs dapi l'onn 2000
2000 - Olsen Brothers - Fly on the Wings of Love (Danemarc)
2001 - Tanel Padar, Dave Benton & 2XL - Everybody (Estonia)
2002 - Marie N - I Wanna (Lettonia)
2003 - Sertab Erener - Everyway that I Can (Tirchia)
2004 - Ruslana - Wild Dances (Ucraina)
2005 - Elena Paparizou - My Number One (Grecia)
2006 - Lordi - Hard Rock Hallelujah (Finlanda)
2007 - Marija Serifovic - Moltiva (Serbia)
2008 - Dima Bilan - Believe (Russia)
2009 - Alexander Rybak - Fairytale (Norvegia)
2010 - Lena - Satellite (Germania)
2011 - Ell & Nikki - Running Scared (Aserbaidschan)
2012 - Loreen - Euphoria (Svezia)
2013 - Emmelie de Forest - Only Teardrops (Danemarc)
2014 - Conchita Wurst - Rise Like a Phoenix (Austria)
2015 - Mans Zelmerlöw - Heroes (Svezia)
2016 - Jamala - 1944 (Ucraina)
2017 - Salvador Sobral - Amar Pelos Dois (Portugal)
3.) A propos chapir: Er il text da la chanzun e sia significaziun èn impurtants. En la chanzun «Stones» tractan «Zibbz» tranter auter il tema «cyber-mobbing». Entras l'internet èsi daventà pli simpel da far commentaris anonims uschia che las retegnientschas da disfamar glieud vegnan pli e pli pitschnas. Encunter quest fenomen actual chantan ils dus Svizzers.
4.) In per tuts e tuts per in: In punct impurtant tar l'ESC è la communitad. Fans da l'entir mund vegnan ensemen per sustegnair lur candidats, ma er per far festa ensemen. Per sa colliar cun quella communitad ston ins esser activ en las raits socialas. «Zibbz» èn qua profis e publitgeschan regularmain cuntegns sur differents chanals. Plinavant sa mettan els en scena cun acziuns sco per exempel ina versiun da lur chanzun interpretà en set differents geners u er cun in video ensemen cun il candidat austriac Cesàr Sampson.
Cler è, ch'i na vegn betg simpel per la gruppa Svizra en il mez final ma sch'ella vegn da sa metter atras encunter la concurrenza da l'emprim mezfinal lura è er bler pussibel per il grond final.
RR actualitad 17:10


text:
Quests dis cumpara la gasetta da tschaiver, la Sibla, puspè. Ella custa 8 francs ed ins po cumprar ella en las stizuns da la Cadi ubain electronicamain via iTunes u GooglePlay.
«Gnanc il Prenci Tscheiver po fugir»
Igl è la 36avla annada. Pervia da corona ha ella dentant midà ses num a: Siblona. Enstagl d’in pled sin via cumenza il Siblus cun ina poesia e concluda en la segunda strofa:
ella vegn dalunsch e va buca pli e gnanc il Prenci Tscheiver sa fugir aschia camonda il virus nossa veta e cheu gida gnanc haver la gretta
Spiuns fin en Val Sumvitg
Sco in fil cotschen va corona atras la Sibla. Covid-19 ha era animà da far ina poesia tenor il verset: In, dus, trais, las chauras èn per pais. Ed apropos mascrina: I saja ideal da purtar quella per betg stuair salidar mintgin en il vitg. Il virus, quest «monster malsaun» fa schizunt quitads a Sontg Pieder.
Sin pagina 3 suonda in tema che ha chaschunà discussiuns: la via da Disla a Madernal. Il caricaturist ha elegì in nov vier per quest tschancun; ed il Siblus constatescha, ch’ins na possia betg discurrer pli da Quai è mes grip, quai è mes crap:
Quai è forsa schon tes crap, dentant na pos betg far cun quel tge che ti vul, pertge ils da Turitg han lur spiuns fin en Val Sumvitg.
Premi a Vera Weber
Mustér è stà il center dal mund la stad passada. Il Siblus n'aveva mai anc vis tanta glieud a Mustér, ed ins «duvrava fin in quart d’ura per pudair insumma traversar il stradun». Ina situaziun sumeglianta era al campadi da Fontanivas: Nua ir cun tut questa glieud?
Temas en la Sibla respectiv Siblona 2021 èn era: La naiv, la nova maschina da loipa, las pulpas che sgolan, ils daivets da la vischnanca da Mustér, vias serradas ubain la fusiun da Trun – Sumvitg.
Ma era l’avat da la claustra ch'è stà candidat sco uvestg da Cuira è in tema. Il Siblus è dentant led ch’ils canonis n'han betg acceptà questa candidatura:
Nus salvain era pli gugent l’avat si qua tar nus enstagl da parter el cun quels da Turitg.
Quai che Mustér parta dentant è il premi Acla da Fontauna: Quel dat il caricaturist – co pudessi esser auter! – a Vera Weber.
Plinavant datti ina survista da las persunas ch'èn entradas dapi il 1985 fin oz tar Las Bagordas.


text:
En ses emprim gieu auditiv preschenta Silvio Camenisch aspects e motivs da differentas furmas da convivenza, cun maridaglia u en partenadi liber, da giuvens carstgauns. La reschia ha Ernst Denoth.
Participants: Maria Cadruvi, Arnold Spescha, Rita Cathomas-Bearth, Valentin Vincenz, Esther Simeon-Lombriser
Redacziun: Ernst Denoth
Infurmaziun
Per motivs da dretg na pon ins betg tadlar qua la contribuziun giavischada. Vus pudais dentant empustar quella tar rtr sur il formular da contact ubain dumandar scleriment directamain da l’archivar sut 081 255 75 75.
Scuntrada 8-11-1980
Numer d’archiv: 55042


text:
Nagin center da sanadad a Casti
- Gievgia, 3.2.2011, 11:32
Casti en Val Alvra na survegn nagin center da sanadad. En quest senn ha la suprastanza communala orientà la populaziun. Previs era d'installar il center da sanadad en la chasa dal medi che tutga a la vischnanca da Casti.
Ins na saja betg vegnì da sa cunvegnir cun il medi ch'abitescha e pratitgescha en quest bajetg. L'entir project è ussa vegnì dustà en il truclet. Per la vischnanca na saja quai betg tragic, mabain donn. Quai ha ditg il president communal da Casti. Per il mument na vegnia fatg nagut pli en chaussa. Era la cumissiun saja schliada. (fb/fa/rtr/B. Jenal)


text:
La vischnanca da Lumnezia ha decidì ch'il pe da taglia resta tar 105% da la taglia chantunala simpla. Ultra da quai ha la radunanza communala era approvà la cunvegnientscha per l’utilisaziun da l’energia restanta per las vischnancas da concessiun da la Corporaziun da las vischnancas da concessiun dalla KWZ AG (KOKWZ)
Approvaziun da credits
A la radunanza communala è era vegnì concedì in credit supplementar da 204'000.-- francs per il project da sanar la via Puzzatsch - Parvalsauns a Vrin. Plinavant han votantas e votants da Lumnezia concedì in credit da var dus milliuns francs per in nov bajetg da pumpiers a Vattiz en il vischinadi da Degen.
Preschents a la radunanza communala dals 14 da december 2018 a Vella eran 77 votantas e votants.
RR novitads 08:00


text:
La manadra dal parc d'animals Laetitia Domenig è unfisa. En dus mais vul ella serrar las portas dal parc per adina. Il motiv principal per serrar saja la mancanza da respect dals visitaders. Ella saja unfisa da la glieud ch'emprovia da sa schluitar en il parc senza pajar l'entrada. Vitiers haja ella avunda dals visitaders che fetschian picnic en il parc malgrà il scumond. Era prendian ils visitaders pauc resguard sin l'infrastructura el parc sco per exempel sin ils autos da gocart per uffants. In auter motiv per far fin cul parc sajan ils gronds deficits ch'il parc haja fatg ils davos onns. L'onn passà hajan ins stuì contribuir 240'000 francs al parc per savair mantegnair el.
Il possessur dal parc è pli optimistic
Thomas Domenig, il bab da Laetitia Domenig, ha avert il parc il 2003. Tenor el stoppian ins ussa tschertgar soluziuns. Sia figlia saja in pau strapatschada e sin quai veglia el prender resguard. Forsa dettia quai autras soluziuns che gist serrar, per exempel da laschar avert il parc mo durant tschertas uras il suentermezdi.
La pausa d'enviern duai dar scleriment
Sco ils ulteriurs onns resta il parc serrà durant l'enviern da mez october fin mez avrigl. En quest temp vul il possessur ir sur ils cudeschs. Il mars 2018 duai esser cler sch'il parc vegn manà vinavant. Fin lura duai la manadra actuala Laetitia Domenig avair peda da ponderar sch'ella veglia propi dar si la lavur sco manadra dal parc.
RR Sil punct 17:50


text:
Enstagl da sa distanziar dal plaz da relegaziun è l’equipa da Sami Hyypiä crudà anc pli fitg en la crisa. Ils gols per Lugano han sajettà duas giadas Alioski e duas giadas Bottani.
Vaduz batta Sion
Al FC Vaduz è gartegià da gudagnar 3 puncts impurtants en il cumbat cunter la relegaziun. A chasa ha Vaduz battì l'FC Sion cun 2:0. Omadus gols per Vaduz ha sajettà Armando Sadiku.
Sadiku ha schizunt anc gì ulteriuras schanzas da far gols. L'FC Sion perencunter ha trumpà suenter ch'el ha la fin d'emna anc battì YB cun ina ferma prestaziun.
Lucerna po suenter a Sion
Cunquai che l'FC Lucerna ha gudagnà cun 3:0 cunter GC han Sion e Lucerna tuttina blers puncts (guarda tabella). Sion resta sin posiziun quatter perquai che la squadra ha ina meglra differenza da gols (+3) che Lucerna (+2). Il cumbat per ina plazza per la qualificaziun per l'Europa League resta pia tendì.
Super League
RR novitads 22:00


text:
Martina va dapi quatter emnas cun Tomas. El è si’emprima gronda amur. Ma Tomas è alcoholicher. El n’ha mai raps e di trasora manzegnas. E tuttina spera Martina da dumagnar davent el da la buttiglia. Tomas na para dentant betg d’appreziar ses agid. Qua inscuntra Martina Richard…
Per giuvenils exista in’entira paletta da ‹cudeschs da problems›, vul dir da publicaziuns che descrivan situaziuns difficilas u problems corporals e psichics or da la perspectiva d’in giuvenil. La paletta cumpiglia il comic ‹Jo› davart AIDS (1992), il cudesch ‹Deschset ed en speranza› (1994), ‹Pass per pass› (1998), ‹Blackbox› che tracta la tematica da sectas (2004), ‹Ti mo baiva sche ti manegias› (2008), ‹Puspè nagins raps› (2009), ‹Jau n’hai propi nagina fom!› (2010), in roman che sa fatschenta cun disturbis da mangiar, ed ‹In nivel per cumià› (2015) davart ina giuvna che mora cun 17 onns da cancer da l’ossa. En la medema categoria tutgan er dus cudeschs ch’èn, tut tenor, gia adattads per scolars dal stgalim mesaun: ‹Curaschi per dudesch› (2002) davart curaschi civil e ‹Viadi d’avust› (1999) ch’avischina uffants pli vegls e giuvenils a la tematica dal holocaust.
A l’emprima egliada paran quai in pau bler problems ed ins po sa dumandar sche quest tip da lectura stoppia propi prender en ina plazza uschè prominenta entaifer ils cudeschs da giuvenils. Il prototip en quest grà furma ‹Pass per pass› (1998): En quest raquint accumpogna la lectura / il lectur Thomas ch’è impedi da chaminar, che na vesa strusch ses bab, che patescha da sia mamma dominanta e ch’ha ses frar giuven che fa suicidi…
I dat però bunas raschuns da relativar quest’emprima impressiun sceptica. Per l’ina datti tuttavia fitg differentas metodas da s’avischinar ad ina tematica seriusa e colliada cun problems. U tgi spetgass per exempel che ‹Deschset ed en speranza› saja in cudesch plain umor e cun in fin sensori per las singulas nianzas da la convivenza en famiglia? E per l’autra na sa restrenschan ils cudeschs menziunads betg ad esser ‹cudeschs da problems›, mabain èn er – e forsa surtut – ‹cudeschs da svilup›: Els accumpognan in giuvenil tras ina greva fasa da sia vita ed ensemen cun il protagonist emprenda er la lectura / il lectur ‹insatge per la vita›, e quai er senza esser tangà dal problem descrit. «A la fin dal viadi n’è Alice nagin uffant pli», hai num en ‹Viadi d’avust›, gist perquai ch’ella ha rimnà en quest interval tantas experientschas – e cun ella er ils giuvenils che l’accumpognan.
E ‹Ti mo baiva, sche ti manegias›? Tut las infurmaziuns davart il cudesch èn da chattar qua sutvart en la preschentaziun cumparida il 2013 en ‹La Quotidiana›.


text:
U15 Toblach - Gherdėina 1:10 (0:3, 0:4, 1:3)
La scuadra dla U15 ie n dumėnia ai 4 de merz furneda a Toblach a jughé contra la scuadra da iló. I mutons ą fat una de si miėura partides dla sajon, fajan bėn 10 goi y se n giapan mé un. Nce l verdiaporta jėunn Ivan Crepaz ą fat n boniscimo lėur. Bravi! Per l Gherdėina ąl fat i goi: Leo Messner y Ben Linder ą fat trėi goi prun, Marvin Kasslatter, Leo Rabanser, Tommy Delucca y Alexander Vigl ą fat un n gol prun.
U17 Puster - Gherdėina 3:1 (1:0, 1:1, 1:0)
La scuadra dla U17 ą finą via n merdi ai 6 de merz l campiunat contra i pustri, che ruva nsci inant. L Gherdėina ą jugą scialdi bėn y la partida fova valiva nchin ala fin. Ma la ie nsci che l possa mé jģ inant una na scuadra y l Gherdėina ie purtruep tumą ora. Purempņ muessen dģ che i mutons ą fat n gran var inant, unian for miėures. Bravi mutons y a n auter ann. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Tim Linder.
U19 Kaltern - Gherdėina 2:5 (1:1, 0:2, 1:2)
N vėnderdi ai 2 de merz ą la U19 jugą si penultima partida tl "girone" de cualificazion contra l Kaltern. N messova sambėn cialé de vėncer sce n ulova ruvé ti prims doi tla tlassifica de grupa, per avėi l'ucajion de ruvé ti playoff y l fova bėn mo cater scuadres che pudova s'la fé ora per chisc doi posć. Tl prim fova i mutons dl Gherdėina mpue nervėusc, ma do y do iesi ruvei ite tl juech, ą jugą bėn ntan che i averseres fova frustrei ajache chisc goi ne ulova nia ti garaté, sambėn per fertuna dl Gherdėina y per la bona prestazion de nosc verdiaporta Leo Kostner che piova dut! Per l Gherdėina ąl fat i goi: Damian Bergmeister (2), Nicolas Demetz, Bean Schmalzl y Andrea Demetz.
U19 Maran - Gherdėina 2:6 (1:1, 1:1, 0:4)
Nce sce la scuadra dla U19 fova bele segur laite danter i prims doi dla tlassifica, ąi nce vencił lultima partida contra l Maran saurģ per 6:2.
Cun chėsta partida ie l Gherdėina prim tl "girone" de cualificazion y messerą śėn s'la fé ora te doi partides cun i otaves dl "girone Masterround" che ie l Valpellice. La prima partida ie stata n mierculdi ai 7 de merz te Sėlva (repurteron l resultat chėstena che vėn) y la segonda sarą n dumėnia ai 11 de merz a Valpellice. La scuadra che fej plu ponc ruva pona definitivamėnter ite ti "playoff". Speron che la ti buta! Per l Gherdėina ąl fat doi goi prun Diego Glück y Andreas Vinatzer, Kevin Schmalzl y Damian Bergmeister ą fat un n gol prun.
Proscima partides di jėuni n cėsa: la U13 fajerą n sada ai 10.3. dala 12.00 contra l Bulsan. (im)


text:
Under 11
Per la U11 fņvel n dumėnia dlena passeda ai 9 de dezėmber n turnoi n cėsa tl stadio Pranives de Sėlva. I pitli dl Gherdėina ą jugą contra la scuadres de Lana y de Maran. Da fé fņvel for doi partides da 15 menuc luna contra uni averser. Nosc mutons y nosta mutans ie piei via cun n gran sgors, desmustran na gran ueia y ulentą. La ti ie nce jita fata chėst iede y i ą valivą ora una y ą vencił lautra partida contra l Lana. Cun l Maran se ąi tl prim stentą mpue deplł y ą messł ti la zeder tla prima partida. Tla segonda partida se ąi purvą dassėnn y ėssa belau vencił, ma tl ultimo menut ą chėi de Maran mo valivą ora, tulan ora si verdiaporta y metan ite n jugadėur deplł. Purempņ iel da ti dģ n gran bravo ala scuadra dla U11, che se ą propi purvą dassėnn. L proscimo juech arąi n dumėnia ai 23 de dezėmber a Lana.
U13 Persenon - Gherdėina 19:2 (3:1; 7:1; 9:0)
La U13 ą n sada ai 8 de dezėmber jugą a Persenon contra la scuadra di HC Falcons Brixen y l ie stat na pitla desfata. Tl prim tėmp ne cialņvela niancanó ora tan stleta y l juech fova scialdi muvimentą. Nce i prim doi goi, un per pert a na destanza de mé 15 secunc un dal auter, ą lascią unģ su speranzes per n bon resultat. Tl segondo tėmp ą la scuadra di averseres cumbatł scialdi deplł y nosc mutons ne fova nia plu drė boni de ti sté do. Tl terzo tėmp nes ą la scuadra de Persenon mo dat l colp de grazia tichenan doi de nosc jugadėures y vencian ala fin per 19:2. Per l Gherdėina ąl fat i goi: Nicolas Andriolo y Niklas Piccolruaz.
U15 Alleghe - Gherdėina 2:5 (1:3, 0:1, 0:1)
N l di de San Miculau ą la U15 jugą a Alleghe. La partida ą scumencią mustran riesc che nosc mutons se purvova y fova nce scialdi miėures di averseres. Tl prim tėmp ą nosta scuadra fat i prim trėi goi, l prim ie bele tumą do 50 secunc de juech. Cun i goi tumei tl segondo y terzo tėmp ą nosc jugadėures purtą nosta scuadra dalonc dal Alleghe y per ėi ne fņvel plu nia da n fé. L Gherdėina ą trat 62 iedesc sun cassa y l ie da dģ che l verdiaporta dl Alleghe ie stat veramėnter bon, al incontra ą l Alleghe mé trat sies iedesc sun cassa. I mutons dl Gherdėina ą fat na bela partida y se ą purtą a cėsa trėi ponc, ruvan nsci inant al terzo post dla tlassifica de si girone y for plu daujin ala fasa naziunela. Per l Gherdėina ą Ruben Prinoth fat doi goi y un n gol Ben Linder, Marc Kasslatter y Tommy Delucca.
Chėsta fin dlena ne ną i jėuni dl HC Gherdėina deguna partides n cėsa.


text:
Sandro Dietrich ha gia fatg bler en sia vita, insatge ha dentant anc mancà – in agen album. Quest siemi ha el publitgà venderdi ils 30.08.2019 cun l'album che sa numna «Hakuna Matata» – translatà «nagins problems». L'album è naschì durant ils davos dus onns, n'ha dentant mai gì prioritad. Avant bun in onn è lura l'album stà finì, bun i ha lura anc duvrà il «feintuning» ed insaquants projects ch'eran «pli impurtants» èn anc vegnids tranteren. Ina chaussa è ussa gia clera: Sandro Dietrich vesa sasez en il futur pli fitg sco producent che sco musicist.
Per murir n'ha el dentant anc nagin temp, sco producent ha el finamiras ambiziusas:
Jau ma cumparegl cun producents sco Max Martin [Britney Spears, Backstreet Boys, Bon Jovi, Taylor Swift, Pink etc.]. Igl è difficil da superar uschè in, ma ins duaja fixar grondas finamiras.
Per dir gia a l'entschatta, hits mundials en quest format n'èn definitiv betg da chattar sin «Hakuna Matata». Cun excepziun d'ina chanzun ha Sandro Dietrich scrit tuttas chanzuns ensemen cun il rapper Gimma, l'excepziun ha el scrit cun Hedgehog. Gimma ha survegnì per ils texts tuttas libertads da Sandro Dietrich. Lez manegia:
Tuttina n'han omadus betg vulì che Gimma interpreteschia sez sias chanzuns sin l'album – i dueva daventar l'album da Sandro.
Chanzun per chanzun atras l'album
L'album «Hakuna Matata» cumenza cun la chanzun stgira «Regaschirm» che maschaida autotune, pop e rock. Sch'ins taidla han ins il sentiment ch'ella consistia sulet dal pled 'Regaschirm'. Enavant vai cun la chanzun che dat il titel a l'album e che vegn era emessa en noss program quotidian «Hakuna Matata». Diesch secundas en la chanzun ed ins sa dumonda: È quai il nov soundtrack da «Lion King»? Na, persuenter ina chanzun cun elements da pop e worldmusic che appellescha a la conscienza da viver mintga di sco sch'i fiss l'ultim. Quai han ins franc era gia udì.
Tar «Herz aus Gold» survegn'ins il sentiment che Ed Sheeran haja fatg ina visita en il studio da Sandro. Ma betg quel è stà sin visita, persuenter il rapper grischun Hedgehog per registrar il sulet featuring sin l'album: «Alles was i will». Quella tuna per mai pli fitg da «Hedgehog» che da Sandro Dietrich. Ina chanzun cun grond potenzial da daventar in hit da radio e tenor mai ina da las meglras da l'album è «Oder umgekehrt». Era sch'ella tuna fitg sco Kygo u Avicci ha ella tuttina insatge unic. Sulet detagl debel: «Träum nicht dein Leben, sondern lebe deinen Traum». Quella frasa è gia isada. Dentant dal punct da vista da Sandro:
Jau persunalmain sun fixà sin la musica e sche la melodia è 'catchie', lura è il text tuttina a mi.
A la fin spetga cun «Über alli Berga» anc ina chanzun en il stil da schlagher-pop. Quella chanzun extenda il spectrum da l'album anc per in'ulteriura sparta.
Mes parairi
L'album è charin, ha fitg paucs fin nagins pizs e chantuns e na provochescha definitivamain betg. Quai n'era dentant era betg la finamira, sco quai che Sandro Dietrich ha tradì:
In ulteriur Swiss Music Award na vegn el betg a gudagnar cun il nov album, quai sa el dentant era sez:
In album che raquinta da la vita da mintgadi, dal schender dals siemis ch'ins sa prender cun sai dapertut ed in album che funcziuna tut senza sdiavladas, chareschia autos e carstgauns mez bluts a la riva u ad ina festa.
RR actualitad 09:00


text:
Al Swiss Epic da quest onn, che tutga tar la seria mundiala da cursas da la seria Epic tar la quala er il Cape Epic en l’Africa dal Sid fa part, van a la partenza la crème de la crème dal sport da mountainbike. Cun dus campiuns olimpics, plirs campiuns mundials e blers talents giuvens è la cursa da tschintg dis occupada uschè ferm sco anc mai.
Glista da partenza Swiss Epic 2020:
Duel tranter dus campiuns olimpics
Ils gronds favurits èn Nino Schurter che parta ensemen cun ses collega d’equipa Lars Forster. Quest duo aveva gia triumfà l’onn passà ensemen al Cape Epic che vala sco la pli dira cursa da mountainbike insumma.
Per mai èsi fitg spezial da cumbatter per il titel sin mes trails da chasa. Il Swiss Epic manca anc en mes palmarès e nus vegnin a far tut il pussibel da gudagnar questa cursa.
Cun tensiun vegn spetgà in duel tranter Nino Schurter e Jaroslav Kulhavý, in dals gronds rivals da Schurter durant sia carriera. Il Tschec, sez era campiun olimpic e campiun mundial da cross-country, parta ensemen cun Simon Andreassen dal Danemarc.
Annika Langvad e Haely Batten
Tar las dunnas è Annika Langvad la gronda figura a la partenza. La Danaisa parta ensemen cun l’Americana Haley Batten. Langvad, la spezialista da maraton, ha gia gudagnà en sia carriera tschintg giadas il Cape Epic. Schanzas da triumfar al Swiss Epic han er las Svizras Ariane Lüthi ed Alice Pirard.
A la partenza va era Ariella Kaeslin. L’anteriura gimnasta artistica parta en la categoria maschadada ensemen cun ses partenari Oliver Friedrich.
Las 5 etappas dal Swiss Epic 2020:
Segirtad ha prioritad
La pli gronda prioritad en quest temp da corona haja la segirtad, uschia ils organisaturs. Perquai è vegnì mess ensemen in concept fitg detaglià per garantir als participants ina cursa segira. Dischinfectar ils mauns, purtar ina mascra tar la partenza, tegnair distanza, quai mo intginas prescripziuns per ils participants. Plinavant vegn la preschentaziun da bainvegni sco er tut ils briefings manads atras sulettamain online. La partenza succeda en plirs blocs.


text:
Brüssel ha da glisch verda per la surpigliada dal producent da nutriment Hügli tras l'elavulatur da charn Bell. La finamira da la surpigliada saja da crescher en la sparta da tschaveras precuschinadas ed uschia daventar in dals purschiders principals europeics.
La surpigliada succeda en dus pass:
- En in emprim pass surpiglia Bell l'acziunaria principala da Hügli, la Dr. A. Stoffel Holding. La Dr. A. Stoffel Holding è participada cun 50,2% dal chapital da Hügli.
- Per las aczias restantas ha Bell fatg in'offerta da cumpra al producent da nutriment ch'è activ en set pajais.
Ils custs totals muntian a 443,8 milliuns francs ed ins veglia suttascriver il contract ils 21 da favrer, uschia Bell.
RR novitads 17:00


text:
La communitada dalla pleiv a SchlansDa communitad dalla pleiv ha ina fetg veglia historia, talla che va annavos tochen egl lonn 998. Quei demuossan documents che papa Gregor il V ha sutamess la baselgia al patrunadi dalla claustra a Pfäfers SG.
Entuorn 1650 ei vegniu fundau ina atgna pleiv cun il num s. Gieri. La baselgia ei dedicada a s. Gieri e s. Culastia.
Ora si sin li grep da Sais, sper la tuor, in liug cun belleziasurvesta sur la val ei vegniu 1679 - 1680 ina caplutta.Ella ei vegnida consecrada 1683 sco Capluttta da Nosadunna dalla neiv.
La Pleiv e la midada dil temps!
Tuttas issonzas e reghlas che funcziunau sur tschentaners, han oz en nies temps hodiern cun ina spertadad da viver breigia da tener cup. Aschia ha ei dau da ponderar co nossa pigntgaa Pleiv po sesvolver. Il davos plevon che habitau a Schlans ei stau sur Peter Caplazi 1948 - 1972.
Ils davos onns ei la pastoraziun suczedida entras il plevon da Trun.
Egl onn 2015 ei vegniu dezidiu a fusionar la Pleiv da Schlans, Pleiv da Trun e Caplania da Zignau ad ina nova Pleiv cun il num "Pleiv catolica romana Trun".


text:
La regenza vul era cumbatter la lavur illegala ed interpresas britannicas che pledeschan immigrants illegals. En in sboz per ina lescha nova prevesa la regenza chastis da fin a 6 mais praschun per immigrants illegals che lavuran en l’Engalterra ni a Wales.
Era las pajas dals immigrants illegals duajan vegnir confiscadas, ha ditg il minister da l’immigraziun brit. Interpresas che laschan lavurar immigrants illegals ston quintar cun chastis da daners, e sche quai succeda pliras giadas prevesa la lescha nova praschun enfin a 5 onns.
RR Novitads 09:00


text:
Paura in palcoscenico
Paura in palcoscenico (Paùra in sal palc) 'l è 'n film śal ingléś dal 1950 'd Alfred Hitchcock trat da 'l rumànś Man Running ad Selwyn Jepson.
In dal film la Marlene Dietrich, prutagunìsta in dal film 'd un flashback fals dimóndi criticâ, la canta 'l pès The Laziest Girl In Town.
Sunt
Al film al taca cun un flashback in dua Jonathan Cooper (Richard Todd) al cònta a la sò muróśa Eve Gill (Jane Wyman), stand sintâ in dla sò màchina, un fat ad scarésa ch'a gh'è sucès da pôc. L'atōra e cantànta Charlotte Inwood (Marlene Dietrich), na dunàsa ch'l'à fà cascàr i óm a i sò pē, cum 'l è sucès pò anc a lò, la gh s éra butàda in di sò bras cun na stanèla ad sira adòs tuta maciàda ad sangṿ, dgénd-ag 'd avér cupâ sò marè in un scat 'd arlìa, druànd un stisarōl p'r al fōg. Par jutàr-la lò al s éra śibî 'd andàr-'g a tōr 'n àtar vistî pulî par parmét'r-ag 'd andàr a lauràr in teàtar. Durànt al viàś però a chi lò a gh'è pars ch'la camaréra, la Nellie Goode (Kay Walsh), la 'l àppia vdû sénsa però arcgnós'r-al bèṅ. Però adès di pulisiòt i èṅ drē a pascàr-al.
L’Eve la decìd ad jutàr listés al sò muróś, daśmindgànd-'s i còran, purtànd-'l a cà ad sò pàdar. Méntar lò 'l è lugâ là, la dóna la decìd 'd indagàr par cònt suo e la taca faghénd dal dmandi a 'l ispetōr ad pulisìa Wilfred Smith (Michael Wilding), dit Ordinary da lē, in dal bar in dua 'l éra andâ par far clasiòṅ. Sénsa dar a mènt che 'l óm al s è inamurâ ad lē, l’Eve la s imprufìta 'd un mâl dla camaréra Nellie par tōr al sò pòst in cà dla Charlotte, faghénd finta 'd èsar sò cuśìna, la Doris.
Stand-ag adrē, l’Eve la s persuàd dabòṅ ch'l'atōra l'àppia pinsâ bèṅ ad cupàr sò marè, cun 'l ajùt dal sò impreśàri.


text:
En il fratemp èsi stà pussibel da salvar passa 1'000 persunas. Dasper la marina taliana èn era sa participadas navs da la missiun «Triton» da l'Uniun europeica. Da l'entschatta da l'onn èn morts circa 2'300 fugitivs en la Mar Mediterrana, annunzia l'Organisaziun internaziunala per migraziun.
Exteriur Cloms d'agid da 18 bartgas da fugitivs
En la Mar Mediterrana èn 2'000 fin 3'000 fugitivs en difficultads. Tenor la guardia da costa taliana èn en curt temp arrivads cloms d'agid da 14 bartgas da gumma e da 4 bartgas da laina.
sda/gc


text:
Sinoda
Ensemen sin la via vers la Baselgia evangelica-refurmada da la Svizra
La sinoda è tenor la constituziun l’organ superiur da la Baselgia evangelica-refurmada da la Svizra BERS. En la sinoda èn radunads actualmain 80 sinodals che represchentan lur 25 baselgias commembras.
Incumbensa da la sinoda
La sinoda è la legislativa da la BERS e decida perquai davart ils princips ed il caracter da la BERS. Quai vul dir ch’ella dat incumbensas al Cussegl e ch’ella evada incumbensas ch’il Cussegl la suttametta. La sinoda formulescha intimaziuns per la vita ecclesiastica e per l’adempliment da las incumbensas ecclesiasticas. Ella determinescha ils champs d’activitad futurs da la BERS e prenda cogniziun da las finamiras da la legislaziun.
La sinoda sa raduna duas giadas l’onn, ina giada da stad ed ina giada d’atun.
Etimologia
Il pled “sinoda” deriva dal grec vegl e signifitga “ensemen sin la via”. Quai demussa ch’en la sinoda da la BERS sa manifestescha in element impurtant dal esser baselgia ensemen da las baselgias radunadas en ella.


text:
Arno Jehli e ses musicants da la chapella Oberalp èn adina fitg activs, er durant ils temps da corona. Concerts e provas hai da darar, però dapli temp per cumponer ed exercitar. Ils ultims mais è naschida ina collavuraziun da la chapella Oberalp cun il Jodlerquartett Rosenberg, ina furmaziun dal Partenz. Uss preschentan els lur disc communabel «Bruggä-schla» cun 15 chanzuns deditgadas al Grischun, il Partenz, patria e muntognas – cun titels sco «Bärglied», «Chum mit is Prättigau», «Sulzflueh Juuz» e «Wo Bärge sich erhebä». Questas chanzun tadlain nus en la «populara», ed Arno Jehli che ha cumponì la gronda part dals tocs raquinta dapli.
Ils tocs da l'emissiun
La musica populara dal Grischun e da la Svizra chatta ses lieu en questa emissiun.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
La Confederaziun ed il chantun sa participeschan a la finanziaziun cun contribuziuns per la correcziun dals curs d'aua. La contribuziun federala importa 358’750 francs e la contribuziun chantunala 205’000 francs.
Supplementarmain sa participescha il chantun cun ina contribuziun per la construcziun da vias da 153’750 francs. Il project custa en tut radund 1 milliun francs. Per la vischnanca Val Müstair restan radund 300'000 francs. La radunanza communala sto anc deliberar quel credit.
Rempar protegia Sta. Maria
Tras la Val Schais curra in torrent che po chaschunar bovas e che periclitescha – ensemen cun la Muranzina – il territori dal vitg da Sta. Maria cun aua gronda. Il curs natiral da l'aual da la Val Schais è gia vegnì svià en direcziun nordvest.
Il sviament dal curs da l'aual è sa cumprovà da princip. Il chanal da sviament artifizial è en il fratemp vegnì donnegià da las bovas ch'èn adina puspè vegnidas giu.
Perquai ha la vischnanca da Val Müstair l'intenziun da sanar quest rempar.


text:
Tenor in studi da l’UBS megliereschia il pachet da refurma da l’AVS 2020 la finanziaziun da las rentas. A medem temp daventia però il tractament malgist da las generaziuns tras la refurma pli grond.
Surtut la generaziun pli giuvna vegnia a purtar il pais da la sanaziun. E las annadas ch’èn curt avant la pensiun fissan cun la refurma meglier vidlonder. Quai ha constatà l’UBS tant tar la proposta da refurma per l’emprima pitga, l’AVS, sco era per la refurma per la segunda pitga, las cassas da pensiun. Il suveran svizzer votescha il settember davart la refurma da l’AVS.
Generaziun sur 50 sa participescha dapli a votaziuns
En general vesa l’UBS che la generaziun pli veglia vegn favurisà cun la refurma dapli che la generaziun pli giuvna. Considerond che surtut la generaziun sur 50 sa participescha a votaziuns sa dumonda la UBS sche la democrazia directa è capabla da schliar las sfidas da la vegliadetgna cun resguardar gistamain las generaziuns.
RR novitads 12:00


text:
Il HCD na tutga betg tar ils topfavurits per la stagiun 2018/19. Quai di era l'attatgader Enzo Corvi. «Uss a l'entschatta da la stagiun na tutgain nus segir betg tranter las meglras quatter equipas da la liga». Il HCD va numnadamain cun bleras midadas en il nov campiunadi. Endisch giugaders han bandunà il club, set giugaders èn vegnids vitiers. Plinavant èn era intgins juniors vegnids integrads en l'equipa.
Nus na tutgain segir betg tranter ils top 4.
Sin il palpiri èn ils ZSC Lions, Berna u era l'EV Zug segir pli ferm ch'il club da hockey da Tavau. Ma cler, malgrà ch'il HCD n'è betg il topfavurit, vul Enzo Corvi avair success questa stagiun.
Ina nova equipa cun nov schlantsch
Tenor il defensur Claude-Curdin Paschoud han las bleras midadas en il cader gì in effect positiv durant il trenament da stad. Ins bada, ch'i dat puspè nov elan entaifer l'equipa.
Bler dastgan ils fans da Tavau segir spetgar da l'attatgader Shane Prince. L'american ha dà ils ultims onns en la NHL tar ils New York Islanders. El saja in giugader cun enorm tempo ed in fitg bun sajet, di Enzo Corvi. Il segund nov giugader ester en il cader dal HCD è il Finlandais Sami Sandell. Era el è in attatgader che duess procurar per gols.
Paschoud – la constanta en l'equipa da Tavau
Il defensur Claude-Curdin Paschoud na tutga betg tar ils stars en l'equipa dal HCD. L'Engiadinais è dentant gia dapi quatter onns in giugader da tschep. El n'ha manchentà betg in gieu durant las ultimas quatter stagiuns.
Magari far in gol fiss segir era insatge bel.
Betg ina spezialitad da Paschoud è dentant il sajettar gols. Sco el ha ditg ad RTR, speria el dentant, ch'el vegnia da midar quai quest onn. En sia carriera en la liga naziunala A (inclusiv playoffs) ha il defensur da 24 onns dà 269 gieus e sajettà quatter gols.
RR actualitad 17:00


text:
Il bajetg stat, mo dadens è el anc vid, il Nordic House a l’ur da l'Arena da biatlon a Lantsch. Ina giada finì cumpiglia il bajetg multifuncziunal biros, in bistro, ina fatschenta da sport, gardarobas, ina stanza d'atletica, ina da seminari e pliras chombras da plirs letgs per camps da trenament, en tut 60 letgs. El ha ina cubatura da 9’000 meters cubic, quai correspunda a circa 10 chasas da famiglia.
L'impressari general surdat la clav suenter mo set mais
Construì il Nordic House ha la firma Uffer SA da Savognin sco impressari general. En in temp da record da 7 mais surdat il gestiunari Enrico Uffer las clavs als patruns-chasa. Pussibel saja quai grazia als elements prefabritgads en sia fatschenta. L’edifizi che l’architect da Cuira Pablo Horvath ha planisà saja persistent e correspundia al pli nov stan energetic.
Michael Hartweg è il motor dal project
Il motor da l’entir project è Michael Hartweg. El è il president ed era in grond investur en la societad purtadra, l'Arena da biatlon Lai SA. Hartweg vul dar in stausch al biatlon en Svizra per che quel sa sviluppeschia er tar nus ad in sport impurtant. Sia visiun è d’organisar en intgins onns concurrenzas da la cuppa mundiala u schizunt in campiunadi mundial a Lai.
La naiv è garantida
L’onn passà ha ins testà a Lantsch l’uschenumnada «Snowfactory», in cundriz che lubescha da far naiv era da temperaturas chaudas. Uss vegn quest cundriz installà fix. Uschia èsi garantì d’avair naiv gia l’emprim da november, lura cumenza il manaschi d’enviern.
RR actualitad 17:00


text:
Umans èn activs en il spazi ed al furman en tut sia diversitad. La cultura da construcziun è ina manifestaziun da quai. Ella cumpiglia edifizis e cuntradas, monuments architectonics e maletgs dals lieus, vias e plazzas, punts e curtins sco er vitgs e citads. Process da planisaziun e da construcziun èn er ina part da la cultura da construcziun. Tala resguarda tant il detagl artisanal sco er la planisaziun a scala engrondida d'abitadis . La cultura da construcziun collia il passà cun il preschent e cun l'avegnir. Co che nus tractain noss ambient construì, è l'expressiun da nossa cultura da construcziun.
Saja quai sco abitant u sco architecta – tut ils umans caracteriseschan lur spazi da viver. Il medem mument furma quel la convivenza da mintga singula e singul. Il resultat d'ina auta cultura da construcziun èn citads e vitgs simpatics, nua ch'i vala la paina da viver, che sa transfurman cun las pretensiuns da la societad e che mantegnan a medem temp lur atgnadads istoricas. Ella metta en il center ils basegns socials ed in agir che spargna resursas e stgaffescha ina plivalur economica.
Debattas, tractativas e discurs enritgeschan la cultura da construcziun. Das la societad civila sur l'economia sco er sur federaziuns, fundaziuns ed uniuns fin a las autoritads ed a la politica vegnan tuts supplitgads da s'engaschar per in'auta cultura da construcziun.
L'Uffizi federal da cultura (UFC) è il post spezialisà per cultura da construcziun da la Confederaziun. El s'engascha per la promoziun d'ina auta cultura da construcziun en Svizra e coordinescha las activitads da la cultura da construcziun da la Confederaziun cun la strategia da la cultura da construcziun. Il UFC promova l'intermediaziun e la furmaziun da la cultura da construcziun sco er la furmaziun da cumpetenzas respectivas tar persunas spezialisadas. En quest connex s'engascha el per ina collavuraziun adequata cun tut las acturas e tut ils acturs.
Umans èn activs en il spazi ed al furman en tut sia diversitad. La cultura da construcziun è ina manifestaziun da quai. Ella cumpiglia edifizis e cuntradas, monuments architectonics e maletgs dals lieus, vias e plazzas, punts e curtins sco er vitgs e citads. Process da planisaziun e da construcziun èn er ina part da la cultura da construcziun. Tala resguarda tant il detagl artisanal sco er la planisaziun a scala engrondida d'abitadis . La cultura da construcziun collia il passà cun il preschent e cun l'avegnir. Co che nus tractain noss ambient construì, è l'expressiun da nossa cultura da construcziun.
Contact
Uffizi federal da cultura
Secziun Cultura da construcziun
Hallwylstr. 15
3003 Berna
Telefono +41 58 462 86 25


text:
La scolina da Montessori en la Heiligkreuzkirche a Cuira è la suletta instituziun en il Grischun che porscha ina scolaziun tenor la pedagogia da Montessori. Per il mument è la scolina pulit plaina. Varga 20 uffants che vegnan accumpagnads da 6 manadras van en la a scolina. Ils uffants han bleras differentas naziunalitads. Quai era perquai che la pedagogia tenor Montessori è enconuschenta sin l'entir mund. Ch'i vegn pia era tschantschà englais en la scolina da Montessori a Cuira s'auda vitiers.
Uffants decidan sez
Tge ch'ils uffants vulan far e quant ditg ch'els vulan sa fatschentar d'ina chaussa decidan ils uffants sez. Las mussadras en la scolina a Cuira èn simplamain là per dar il sustegn necessari. Sco la manadra Eliane Zinsli di sa fetschian ins en fitg spert nua che las fermezzas ed ils interess dals uffants sajan. Lura emprovan ella e ses team da dar inputs als uffants e da laschar emprender els cun differents materials da senns, en diversas colurs, cun differentas furmas u perfin cun tuns. Era musica ha in plaz en la scolina da Montessori. Igl è usit ch'ils uffants chantan ed han la pussaivladad da far musica.


text:
Ier saira a las 18:50 ha pudì vegnir arrestà l'attatgader da Schaffusa a Thalwil. Grazia ad in'infurmaziun or da la populaziun ha la polizia chattà l'um. El haja gì dus balesters chargiads cun el en in satg da plastic. Plinavant er dus fists cun pizs. La resgia a motor che l'um haja duvrà tar l'attatga en ina filiala da la CSS n'ha la polizia anc betg chattà.
Durant l'arrestaziun saja l'um stà cooperativ e n'haja betg sa dustà. La polizia è persvasa ch'i saja stà la dretga decisiun da mussar uschè svelt ils purtrets da l'attatgader e da scriver ora la tschertga per el internaziunalmain. Uschia saja l'um vegnì chattà svelt, grazia a l'agid da la populaziun.
Co l'um ha pudì mitschar da la citad veglia a Schaffusa e vegnir a Thalwil, ch'è 60 kilometers lunsch davent n'è anc betg cler. Ses auto era vegnì chattà gia glindesdi en in guaud d'ina vischnanca vischina da Schaffusa. Il numer d'auto grischun n'ha l'auto betg gì si. Quellas aveva l'uffizi da traffic gì tratg en.
Il delinquent vegn interrogà oz suentermezdi
Il mument sa chattia il delinquent en arrest d'inquisiziun. I valia er qua la presumziun d'innocenza. L'um vegnia examinà corporalmain d'in medi giudizial per constattar sche l'um haja sez era survegnì blessuras. Il motiv per l'attatga n'è er anc adina betg cler, damai che l'um n'è anc betg vegnì interrogà. Quai fa la polizia oz suentermezdi.
In blessà è anc en l'ospital
Davart las blessuras exactas dals blessads n'ha la polizia betg pudì far indicaziuns. Els han sulet menziunà ch'ina persuna saja vegnida operada e sa chattia anc en l'ospital. Ils auters hajan pudì turnar a chasa.
RR novitads 11:00


text:
L'uffizi federal per segirtad da mangiativas e fatgs veterinars communitgescha che las mesiras da prevenziun pervi da la grippa d'utschels vegnan abolidas davent da sonda. Las temperaturas pli miaivlas dapi l'entschatta mars ed ils blers utschels-migrants hajan bandunà lur quartiers d'enviern. Uschia sa reduceschia il privel da s'infectar per giagliom da chasa.
Las mesiras da prevenziun èn stadas en funcziun dapi ils 12 da november da l'onn passà. La maglia ed il da baiver per ils giagliom da chasa n'ha betg pudì esser accessibel per utschels selvadis. Plinavant han ins stuì tegnair separà aucas ed auters utschels curridurs dals auters utschels da chasa.
RR novitads 12:00