text:
L'EHC Cuira ha pers en la MySports League encunter ils Düdingen Bulls. Quai cun 2:3, suenter il shootout. Durant ils emprims dus terzs, n'avevi dà nagins gols en la partida. Suenter gist dus per mintg'equipa en l'ultim. En il shootout han lura ils Bulls decidì la partida per els.
Sin la tabella sa chatta Cuira gist sut il stritg.
Resultats MySports League
1. liga
En emprima liga ha il club da hockey dal Partenz-Signuradi pers sia partida encunter ils Argovia Stars, quai cun 2:1.
Sin la tabella è il club uss sin plazza 9 da 12.
Resultats 1. liga
2. liga
L'EHC Lai-Valbella a gugnagnà cun 7:1 encunter l'EHC Dürnten Vikings.
Il CdH Engiadina ha battì cun 4:3 ils da Bassersdorf. La decisiun è crudada suenter il temp regular.
L'EHC San Murezzan ha pers sia partida encunter il HC Eisbären Son Gagl, quai cun 4:7. Sin la tabella è San Murezzan ussa sin plazza 6 da 10.
Valbella maina la tabella, fertant ch'Engiadina e San Murezzan suondan sin las plazzas 6 e 7 da la tabella.
Resultats 2. liga


c: text/html

text:
A chaschun da la radunanza generala a Landquart è el vegnì elegì sco successur da Markus Fischer che ha presidià Graubünden Holz ils davos 9 onns.
Della Vedova è sco maister scrinari interprendider independent e cussegliader da manaschis pitschens e mesauns en chaussa inginiering, innovaziun e svilup. Dapi 5 onns è el president communal da Poschiavo e dapi il 2010 represchenta Della Vedova il Puschlav en il cussegl grond sco deputà da la PCD.
Chantun President da Poschiavo daventa president da «Graubünden Holz»
Alessandro Della Vedova daventa president dall'uniun tetgala per l'economia da lain grischuna «Graubünden Holz».
A chaschun da la radunanza generala a Landquart è el vegnì elegì sco successur da Markus Fischer che ha presidià Graubünden Holz ils davos 9 onns.
cdm/sc

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Swiss Olympic vul sviluppar in project che vegn purtà da l’entir pajais. Ina da las finamiras principalas duai esser ch’ina candidatura duai er avair ina schanza reala per la surdada il 2019. Per survegnir il consentiment sin plaun naziunal sto ina candidatura ademplir las suandontas pretaisas da Swiss Olympic:
- La «citad ospitanta» e la regiun correspundenta sco er l'entira Svizra ston pudair profitar fitg da la candidatura.
- La candidatura sto esser persvadenta ed attractiva, uschia ch'ella survegn ina maioritad da las vuschs dals commembers dal Comité olimpic internaziunal tar la surdada il 2019.
3 projects marschan
lls ultims mais è vegnì discutà da 3 projects per candidaturas: in vegn da circuls d'economia ord il Grischun, in segund vegn ord il Vallais sut l'egida dal president dal FC Sion Christian Constantin ed il terz d'ina cuminanza d'interess enturn l'inschignier da Gstaad Kurt Iseli.
Consentiment dal pievel avant la decisiun finala
Detagls davart la procedura da nominaziun sin plaun naziunal vegnan annunziads ils 20 d'avrigl a Losanna. Aifer in mais ston las citads u regiuns pertutgadas lura decider sch'ellas vulan sa participar uffizialmain a questa procedura. Tgenin dals projects che duai lura vegnir inoltrà al Comité olimpic internaziunal, vul Swiss Olympic pir decider suenter las votaziuns dals pievel.
Team da concept grischun beneventa la decisiun
L'organisaziun tetgala da l'economia grischuna ed il team da concept per ina candidatura grischuna entrun Andreas Wieland beneventan la decisiun da Swiss Olimpic da sustegnair gieus l'onn 2026. Tenor il team da concept grischun haja la candidatura communabla dal Grischun ensemen cun il chantun Turitg bunas schanzas d'ademplir las premissas da Swiss olimpic.
Tge schanzas avess ina candidatura svizra?
Ina candidatura svizra avessi bunas schanzas da persvader il comité olimpic internaziunal, manegia Jörg Schild, il president da Swiss Olimpic. L'infrastructura saja gia avant maun, las relaziuns sajan bellezza, ins possia propi transponer las novas ideas dal comité olimpic internaziunal.
Ultra da quai sajan ils commembers dal comité olimpic internaziunal plaunsieu unfis da trasora avair gieus olimpics u occurrenzas pli grondas mo pli en il Proxim Orient, en l'Orient Central u en l'Orient Extrem, nua ch'i na dovria naginas votaziuns dal pievel.
Era Andreas Wieland, manader da project da la candidatura grischuna, è da buna speranza. Els emprovian da realisar las novas pretensiuns dal comité olimpic internaziunal, il Grischun possia ir ordavant cun il bun exempel. Wieland vesa la candidatura sco project da piunier, gieus pli modests e persistents.
RR novitads 20:00


text:
En las modas da dir sa reflectescha la sabientscha da la vita sco l’impurtanza da las chastognas en las valladas dal sid (La castégne l’è el pan di pòuri – La chastogna è il paun dals povers), il pragmatissem da la Svizra tudestga (Met de Gable esch s en Eer, met em Löffel öberchom me mee) e la sensualitad da la Svizra romanda (La panfa aminne la danfe – Il venter cumonda il saut).
Ils proverbis selecziunads na reflecteschan betg sulettamain la Svizra quadrilingua, ma era ils numerus dialects dal paesagi linguistic naziunal. Nus ans regurdain als pleds da Goethe: L‘urs grugna tenor la tauna nua che el è naschì.
Sco tar ils dialects e las sabientschas da la vita è la diversitad era tranter ils umans gronda e cun quai grondiusa. Quai è ina valur che munta en in’obligaziun per la Fondazione Diamante.
Ma uss giain nus a maisa ed ans giavischain cun la tipica curtaschia europeica «Bun appetit»! Uschia schain nus era en rumantsch, ma questa locuziun è emprestada da la Frantscha ed arrivada tar nus a travers la Svizra tudestga avant pauc temp. Pli baud schevan ils Rumantschs «Bumperfatscha», nua che nus percurschain l’origin latin «Bonum per faciem» (bun per la fatscha).
La tschavera duai esser uschè buna che ella sa reflectescha en fatscha. Nus vain buna speranza che ils pasts servids sin il Mensis Foederatis
sappian dasdar plaschair en fatscha, era grazia als proverbis multifars en nossas linguas.
Mensis Foederatis
Maria-Luisa Polli, directura da la Fondazione Diamante
Original, funcziunal e naziunal. Questas trais qualitads caracteriseschan la vaschella dal Mensis Foederatis sviluppada e producida dal lavuratori La Linea da la Fondazione Diamante.
La vaschella è originala pervia dals versins che stattan en connex cun il tema spaisa e bavronda. La schelta dals versins deriva da las collecziuns dals quatter instituts svizzers per il dialect, cun ils quals la Fondazione Diamante ha collavurà per realisar quest project.
Grazia al code QR sin la vart davos da mintga toc dal service èsi pussaivel da tadlar la pronunzia correcta dals 24 versins (sis da mintga regiun linguistica da la Svizra), da leger la translaziun en las autras linguas naziunalas, d’intervegnir dapli davart il product sco era da cumprar il Mensis Foederatis.
Quest service simpel però raffinà cumpiglia plats pitschens e plats gronds, plats da schuppa e cuppettas, ed è fitg resistent e lavabel en la maschina da lavar giu.
Il Mensis Foederatis è adattà per mintga occasiun e mintga maisa!
Versins
La castégne l'è el pan di pòuri
La menèstra l'è ra biada da l'óm
Scarp grand e bicér piégn, ciapa il mónd cum'u végn
Pulénta e lacc fa bun butacc, lacc e vin fann sangu fin
Formái sénza böcc e pan coi öcc
Al sangh l'è smòrt sénza al vin fòrt
Abilo a trablya, abilo a l'ouvrage
La panfa aminne la danfe
Quan on pa bin drumí e bin medzí, on ví sin pochin
I vó mi vya dmoréy que pans crevéy
S'â l vantr ke pôetch le pîe, e no le pîe k pôetchan l vantr
Po bin che conyèhre, fó mijyé cha chac de chó einséinblo
Puonna fa bella duonna
Petta spargna pong
Vegn e latg fo bun buttatsch, latg e vegn fo gattegn
Haver igl egl pli grond ch'il begl
Tgi bein beiba, bein maglia
Beiber e migliar tegn tgierp ed olma ensemen
Churzi Bredige und langi Brodwürscht, so häi s d Lüt gäärn
Chauf em Muul e Püürli und schwig!
Me mues bim Ässe inelige, bim Suufe fürelige und bim Wärche hinderelige
Met de Gable esch s en Eer, met em Löffel öberchom me mee
Besser z vill gfrässu als z vill gredt
Es laad schi von allem reden, aber nid von allem ässen


text:
Er en autras citads da la Frantscha è vegnì demonstrà. Spezialmain sut squitsch en quest connex è François Fillon. Al candidat conservativ vegn renfatschà ch’el haja pajà sia dunna sur onns senza dretg sco assistenta parlamentara.Ditg è Fillon stà il grond favurit. Il mument è el anc sin posiziun trais e manchentas uschia l'elecziun decisiva dals 7 da matg. Davant è il mument la scheffa dal Front National Marine Le Pen. Er ella vegn suspectada d'avair fatg in contract da lavur fictiv per in collavuratur durant ch’ella seseva en il parlament d’Europa.
Sin posiziun dus per las elecziuns è il mument il candidat independent Emmanuel Macron.
Ils 23 d'avrigl è l'emprima runda da las elecziuns presidialas en la Frantscha.
RR novitads 09:00


text:
La producziun da film turitgaisa Elite ha segirà ils dretgs da filmar il cudesch, communitgescha la firma. En il cudesch «Die Kur» sa tschenta in pèr pli vegl suenter in gudogn en la tombola en in hotel da luxus en l’Engiadina. Il setting regorda vid il film «Youth» da Paolo Sorretino nua che dus artists pli vegls fan cura en il hotel Waldhaus a Flem.
Lavurs da film duain cumenzar l'atun 2017
Arno Camenisch è sa mussà cuntent davart la filmada planisada da ses cudesch. «Anc avant ch’jau hai insumma scrit il cudesch, hai jau gia vesì «Die Kur» sco film.», uschia Camenisch en ina communicaziun.
Tgi che maina la reschia n’ha il co-producent Roger Kaufmann betg vulì tradì sin dumonda da l’agentura da novitads sda. Ins sajan en contractivas cun plirs reschissurs, decis na saja anc nagut. La filmada duai cumenzar l'atun 2017 en l'Engiadina.


text:
cuntegn
Svizra
-
Chantuns gidan da cuntanscher las finamiras dal clima
Cun lur programs da promoziun prestan ils chantuns in'impurtanta contribuziun per augmentar l'effizienza d'energia ed uschia da cuntanscher las finamiras d'energia e CO2 da la Confederaziun. Quai resulta d'in studi che ha examinà l'effect dals programs da promoziun chantunals.
L'onn passà han ils chantuns pajà 103 milliuns francs en connex cun quests programs. Quai ha gidà da reducir las emissiuns da CO2 per 1,6 milliuns tonnas. Cun la pli gronda part dals meds han ils chantuns sustegnì bajetgs da minergia, pumpas da chalur, collecturs da sulegl sco er las sanaziuns totalas da bajetgs.
RR novitads 10:00


text:
La Partida ecologica svizra ha preschentà ses plan per il clima surlavurà. Tenor quel duai la Svizra esser neutrala al clima fin l’onn 2030. E fin il 2040 duaja il pajais esser positiv al clima. Quai munta: Fin lura duaja la Svizra eliminar dapli CO2 ord l’atmosfera ch’emetter. Quai vulan ils Verds cuntanscher tranter auter cun scumandar autos da benzin u diesel.
Necessaria saja dentant ina midada fundamentala entaifer la societad e l’economia, ha ditg il president dals Verds, Balthasar Glättli ad ina conferenza da video.


text:
cuntegn
Mountainbike
-
Neff surpiglia plazza in en il classament general
La mountainbikra svizra Jolanda Neff è vegnida segunda en la cursa da cross country a Vale di Sole en l'Italia. Pli sperta è be stada la franzosa Pauline Ferrand-Prévot. Terza è la Sveddaisa Jenny Rissveds. Segund meglra Svizra è Sina Frei sco 11avla.
Neff maina da nov il classament general cunquai che l'emprima fin uss, Kate Courtney, è be vegnida 17avla.
L'emna proxima stat lura la cursa a Lai sin il program la penultima cursa da la stagiun. La fin d'avust è lura il campiunadi mundial en il Canada.
RR novitads 15:00


text:
Fabian Disch ha 32 onns ed è da Grüsch e Schiers. Ils davos 12 onns ha el lavurà per la vischnanca da Landquart en diversas funcziuns dal sectur da finanzas. Disch haja er gia enconuschientschas fundadas tar las finanzas publicas sco er experientscha da manar ed en projects.
L'administraziun da finanzas
L'administraziun chantunala da finanzas è responsabla per la contabilitad sco era la regulaziun da quints da l'administraziun chantunala. Tar ils pli impurtants pensums tutga er il preventiv ed il management da tresor. Plinavant ha l'administraziun da finanzas la responsabladad da survegliar las fundaziuns classicas sco post spezialisà central per assicuranzas dal chantun e sco post da coordinaziun per realisar il Public Corporate Governance.
RR novitads 12:00


text:
Leonardo da Vinci
Leonèrd de ser Piero da Vinci, mej cgnussó cme Leonardo da Vinci o anch' såul Leonèrd (Leonardo da Vinci in itagliàn), (Vinci, 15 d'avréll dal 1452 - Amboise, 2 ed mâz dal 1519), l'è stè un artéssta, scinziè, pitor, scultåur e, in generèl, gêni universèl fiurintén, arcgnossó cme on dî pió grand gêni dal Rinasimänt itagliàn e in generèl d'la stòria dal månd.
L'à tachè a fèr äl sò ôver pió inpurtant a la cåurt dal Docca ed Milàn såtta a Ludovîc al Môr, dåpp l'à lavurè a Råmma, Bulåggna e Vnêzia par pasèr i so ûltum ân in Franza, a la cåurt ed Franzàssch I ed Franza.
Strai sò protòtip ai è quall d'l areoplàn, d'l elicòter, d'la mâchina, dal sotomarén e anca dî carr armè.
Äl só ôver pió famåusi i én stè la Gioconda, l'Ômen vitruvian e l'Ûltma zanna.


text:
Ir cun l’aissa u cul snowboard per esser trendy na funcziuna betg pli. Cifras ed experts din il medem: ils megliers temps dal sport dad ir cun l’aissa èn passads.
Return a 2 assas - Laax, il mecca dals snowboardists
L’Arena Alva era vegnida famusa sco mecca dals snowboardists. Era ella constatescha dentant in midament en ils ultims onns. Enstagl da snowboardists rivan vi e plis skiunzs.
La consequenza per l’Arena Alva: metter sin la carta dal sport da skis «Freestyle». Uschia, di il responsabel per sport e temp liber da l’Arena Alva, Reto Michel, duajan vegnir carmalads ils giuvens insumma sin la pista.
Era il champiun dad ina giada - Cla Mosca è returnà sin ils skis
L’onn 1993 era el l’emprim champiun mundial dal slalom gigant sin l’aissa – Cla Mosca da Scuol. Ensemen cun ses frar Fadri ha el promovì il sport da snowboard decisamain.
Oz, passa 20 onns pli tard, constatescha era Mosca in midament en la scena dad ir cun l’aissa. Per ir sin pista prenda er el sez savens ils skis da telemarc e lascha l’aissa a chasa.
Scuol daventa la fin d’emna danovamain center dals sport da snowboard svizzer. Als 12 e 13 da mars èn las maestranzas svizras da las disciplinas alpinas slalom parallel e slalom parallel gigant.


text:
Igl è sonda. Normalmain passan tschients da persunas sur la plazza da la staziun. Dentant oz flaneschan dapli columbas che persunas sur il plaz. Be dus taxis spetgan sin in parcadi. Els spetgan probablamain adumbatten sin clientella. Era la lungurella na meglierescha betg la situaziun.
Massivamain damain entradas
In dals taxists cun chavels grisch-nairs declera, che las entradas sajan ruttas en per 80%. Normalmain fetschia el 30 fin 40 girs a di. Ussa stoppia el sa cuntentar cun var 10 girs. Cunzunt turists, seniors che fan cumissiuns e giuvens che vegnan da la sortida sajan crudads davent.
Nagin agid dal chantun
Annunziar lavur curta saja tar els betg pussaivel. Els speran tuttina da survegnir in agid dal chantun. Tenor in taxist saja quai davaira necessari. Ins stoppia tractar tuts medem er ina fatschenta u in taxist. Il chantun Soloturn haja dà en da quels cas cumplitgads da contracts da lavur sco tar ils taxists in credit unic e nunbirocratic da 2'000 francs. Ils taxists en il Grischun dubitan il mument, ch’i vegnia a dar in sumegliant sustegn en il chantun.
Strategias cunter la lungurella
Uschia resta la suletta pussaivladad da far ir il temp e da sperar che la crisa va uschè spert sco pussaivel sperasvi. In dals chauffeurs da taxi far sumegliar curt cun leger in cudesch – in cudesch da motivaziun. Quai gidia ad el da mantegnair la speranza. Ultra da quai saja tranteren ina baterlada cun ils auters taxist gidaivel.


text:
L’industria da construcziun da fanestras è en la crisa. L'ultim temp han trais firmas grondas a Berna, Friburg ed a Son Gagl cun total varga 500 emploiads stuì deponer lur bilantschas ed annunziar concurs. En las regiuns perifericas dal chantun Grischun è la situaziun meglra.
Avantatg per la periferia
Esser en la periferia è in avantatg – ins ha ina tscherta protecziun damai ch’ins n’è geograficamain betg cuntanschibels uschè bain
Las firmas ch’èn domiciliadas pli datiers dals cunfins sentian pli fitg la concurrenza da l'exteriur. Gronds saja il squitsch da precis cunzunt tier grondas construcziuns e surbajegiadas novas.
RTR actualitad 11:30


text:
Laina ch’è vegnida derschida illegalmain na dastga betg pli vegnir vendida en Svizra. Suenter il Cussegl naziunal ha er il Cussegl dals chantuns approvà ina midada da la legislaziun d’ambient. Quai per reducir impediments da commerzi envers l'Uniun europeica.
Las duas chombras van cun questa revisiun pli lunsch che quai ch’il Cussegl federal aveva proponì. Quel aveva sulettamain previs che martgadants stoppian documentar da tgi ch’els retschaivan laina e products da laina ed a tgi ch'els dettian vinavant quella. Cussegl naziunal e Cussegl dals chantuns vulan dentant francar en la lescha ina decleraziun obligatoria da la derivanza e da la sort da la laina.
Ord l'archiv:
RR novitads 11:00


text:
Lura avessan medis en spezial ord l'UE mo anc pudì avrir ina pratica sch'il basegn è avant maun. Il stop da medis vala gia dapi il 2001, è dentant limità enfin la stad 2016. Per ch'il parlament ha temp d’elavurar in'alternativa vegn quest stop prolungà anc ina giada per 3 onns.
Il Cussegl federal è trumpà ch’il parlament n’è betg suandà a las soluziuns proponidas. Da schliar il stop da medis na vegnia dentant betg en dumonda. Il dumber da medias e medis independentas pudess crescher ed ils custs uschia crescher rapid.
RR novitads 15:00


text:
L’Hotelleriesuisse sustegnia la Strategia d’energia 2050. Quella na saja betg la meglra soluziun, l’uniun d’hoteliers sustegnia però il vast cumpromiss. En il cas ch’il project vegniss renvià ils 21 matg a l’urna, na sminuiss la grevezza finanziala per ils hotels – betg uss ed era betg en futur.
A curta vista saja da far quint cun ina grevezza finanziala supplementara pervia da l’augment temporar dal supplement da la rait. A vista mesauna e lunga vegnia la strategia d'energia 2050 dentant a sa pajar, è Hotelleriesuisse persvadì.
RR novitads 12:00


text:
Avant las ultimas duas cursas da la stagiun ha Shiffrin gia in avantatg da 198 puncts sin la Slovena Stuhec. Igl era gia dapi pli ditg cler che Shiffrin gudagnass la gronda culla da cristal e ch’ella daventass uschia la successura da Lara Gut.
«Memia stanca»
Sco motiv ch’ella na participeschia betg al slalom da sonda ha Ilka Stuhec inditgà ch’ella saja simplamain gia memia stancla.
Per ils Stadis Unids è quai la sisavla giada ch’ina dunna gudogna il classament general. Tamara McKinney aveva gudagnà la gronda culla da cristall l’onn 1983 e Lindsey quatter giadas (2008, 2009, 2010 e 2012).
Palmares cumplet
Shiffrin che ha mo 22 onns ha gudagnà 11 cursas questa stagiun. Datiers vegn il terz titel sco campiunessa mundiala en il slalom e la medaglia d’argient en il slalom gigant. Campiunessa olimpica en sia disciplina, il slalom, era ella gia daventada avant trais onns Sotschi.
RR novitads 22:00


text:
Mümliswil-Ramiswil
Mümliswil-Ramiswil a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 2511 abitant e una süperfiss de 35.48 km², e al se tröva a una altitüden de 556 meter sura al livel del mar.
El cumün de Mümliswil-Ramiswil a l'è tacaa ai cumün de Aedermannsdorf, Balsthal, Beinwil, Holderbank, Langenbruck (BL), Laupersdorf, Lauwil (BL), Matzendorf, Reigoldswil (BL), Waldenburg (BL).
Galeria de foto[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Official website (Todesch)


text:
L'iniziativa «per dapli abitaziuns pajablas» na vegn en il Cussegl naziunal betg ad avair ina schanza sin la majoritad. Quai ha la debatta da mesemna mussà. En princip è la Chombra gronda dentant pronta da metter a disposiziun dapli daners per construir abitaziuns pajablas tras cooperativas. A questa proposta indirecta ha l'iniziativa ha il Cussegl naziunal ditg gea cun 124 cunter 73 vuschs.Uschia stattan da nov 250 milliuns francs a disposiziun per construir abitaziuns d'utilitad publica. Ils daners vegnan dentant be miss a disposiziun sch l'iniziativa vegn retratga u refusada. Sco proxim sto dentant anc il Cussegl dals chantuns debattar.
Iniziativa va memia da lunsch
L'associaziun da locataris vul cun questa iniziativa che abitaziuns vegnan pli favuraivlas. L’iniziativa ch'il Cussegl naziunal refusa vul che mintga 10avla abitaziun che vegn fabritgada da nov tutga ad organisaziuns d'interess public sco per exempel a cooperativas. Per la gronda part da la Chombra gronda va questa iniziativa memia lunsch.
RR novitads 10:00


text:
Mühlehorn
Mühlehorn a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.75 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 416 abitant.
El cumün de Mühlehorn al se tröva a una altitüden de 428 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amden (SG), Obstalden, Quarten (SG).
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Mühlehorn l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1551 col nom de Mülihorn.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Promover il Grischun senza candidatura per ils gieus olimpics
- Seiteninformationen
- Erste Mitteilung
- Neuen Beitrag einfügen
La regenza grischuna deplorescha la fin dal project "Olimpia 2022". Ussa vali da preparar il chantun per l'avegnir senza il schlantsch d'ina candidatura per ils gieus olimpics. La regenza spera ch'il chantun muntagnard possia profitar per ses ulteriur svilup da la viva discussiun ch'è vegnida iniziada las ultimas emnas. Tut las forzas en il chantun èn supplitgadas da collavurar.
A San Murezzan ed a Tavau è la maioritad da la populaziun s'exprimida a favur d'ina candidatura per ils gieus olimpics d'enviern 2022. Il resultat chantunal total è percunter stà negativ, quai che la regenza deplorescha. Grazia al project "Olimpia 2022" èsi tuttina gartegià da lantschar ina discussiun davart il futur dal chantun muntagnard. Da questa dinamica stuess il Grischun profitar per dumagnar cuminaivlamain las sfidas pretensiusas, cun las qualas el e l'economia grischuna sa vesan confruntads.
Tge signifitgescha il na a l'olimpia?
L'infrastructura da la viafier e da la via
Ils projects da traffic dal Grischun èn anc adina en ina situaziun da concurrenza cun ils projects da las grondas aglomeraziuns. L'impurtanza per l'economia publica dals projects grischuns è – cumpareglià cun il rest da la Svizra – relativamain pitschna. Perquai èn las schanzas ch'ils projects planisads vegnian realisads anc intschertas. Tuttina vegn la regenza a sa stentar cun tutta forza da defender efficaziamain ils interess da la politica da traffic dal Grischun.
Sport ed ambient
Stabiliments da sport pon vegnir promovids en il rom dal concept per implants da sport d'impurtanza naziunala resp. chantunala (CISIN/CISIC) che metta a disposiziun ils meds finanzials. Actual per il Grischun è per il mument il project davart in center da prestaziun per unihockey a Cuira. Il chantun vegn a s'engaschar vinavant ch'i vegnia realisà en il Grischun in center naziunal per il sport d'enviern.
L'incumbensa dal cussegl grond concernent emnas da sport d'enviern en scolinas vegn realisada sco planisà cun manar tras in project da pilot cun scolinas da las differentas regiuns linguisticas.
Finanzas
Il credit d'impegn dad 8 milliuns francs ch'il cussegl grond ha deliberà scroda. El è vegnì concedì unicamain per finanziar la part chantunala da la candidatura per ils gieus olimpics d'enviern 2022 en il Grischun.
Las reservas en l'autezza da 300 milliuns francs na vegnan betg furmadas. L'agen chapital da circa 1 milliarda francs resta pia disponibel. La regenza persista che l'agen chapital na duaja betg vegnir duvrà per finanziar custs currents, mabain oravant tut per realisar infrastructuras necessarias.
Economia publica
Sin basa d'ina incumbensa ch'è vegnida acceptada la sessiun d'october 2012 dal cussegl grond dal Grischun vegn la regenza ad elavurar ina strategia concernent il svilup dals territoris da muntogna. La strategia vegn a sa basar sin il svilup tar la confederaziun che vegn ad examinar quest svilup en il rom da la missiva concernent la promoziun dal lieu 2016-2019 er en reguard a las sfidas che resultan da l'iniziativa cunter las abitaziuns secundaras e che ha survegnì – cun quai che la moziun Maissen è vegnida acceptada – l'incumbensa da sviluppar ina strategia coerenta per il territori da muntogna.
La refurma dal turissem grischun cun la finamira principala da crear destinaziuns vegn ad esser terminada per gronda part per la fin da l'onn. La basa per in program successur, il program da turissem 2014-2021, vegn elavurada actualmain cun represchentants da las destinaziuns. La direcziun principala è quella d'augmentar vinavant la cumpetitivitad internaziunala e da meglierar la valurisaziun dals purtaders da prestaziuns.
Betg mo per la branscha turistica, mabain per il Grischun sco lieu economic en general ston las cundiziuns generalas vegnir meglieradas cuntinuadamain. Ultra da quai pon vegnir sustegnids projects singuls che han in effect tant per tschertas regiuns sco er per tut il chantun. Per exempel cun realisar in center da prestaziun per unihockey a Cuira; il campiunadi mundial da skis 2017; l'elavuraziun dals martgads da la Brasilia, da l'India e da la China u il project "Tschima - Kulturelle Intervention am Berg" da la gruppa Arena alva.
Uniun "XXIV. Gieus olimpics d'enviern Grischun 2022"
L'uniun vegn a terminar las lavurs currentas ed a far il rendaquint final. Tenor la cunvegna tranter ils partenaris participads surpiglia la confederaziun, swiss olympic ed il chantun ensemen cun las vischnancas da San Murezzan e da Tavau mintgamai in terz da las expensas budgetadas da 5,4 milliuns francs. La contribuziun chantunala garantida da la regenza importa 900 000 francs. Anc averta è la dumonda en tge furma che las enconuschientschas ch'èn resultadas dals studis da realisabladad pon vegnir sfruttadas.
Iniziativa chantunala dal pievel "Per elecziuns gistas" (iniziativa da proporz 2014)
Il cussegl grond vegn elegì vinavant tenor la procedura da maiorz
Cun refusar l'iniziativa da proporz 2014 èn las votantas ed ils votants dal Grischun s'exprimids in'ulteriura giada cunter ina midada dal sistem electoral per il cussegl grond, e quai da la procedura da maiorz a la procedura da proporz. I vala da respectar questa decisiun dal suveran. Il cussegl grond vegn pia elegì vinavant tenor ina procedura da maiorz ch'è vegnida approvada senza resalvas da l'assamblea federala. Las proximas elecziuns da renovaziun dal cussegl grond han lieu il matg 2014.
Midada da la lescha federala davart la planisaziun dal territori
Enconuschentamain ha il chantun Grischun fatg per gronda part sias lezias concernent la planisaziun dal territori. Perquai èn las consequenzas directas che resultan da l'acceptaziun da la midada da la lescha federala davart la planisaziun dal territori moderadas per il chantun Grischun. En l'ordinaziun duai vegnir stgaffì avunda spazi d'agir per soluziuns raschunaivlas, quai vul dir che capacitads ch'èn avant maun duain vegnir concentradas en quels territoris che han ina dinamica respectiva. En territoris rurals senza dinamica na duain percunter vegnir fatgas naginas exzonaziuns activas sistematicas. Per mancanza d'in svilup na datti en quests territoris tuttina strusch in "privel" per la cuntrada.
Infurmaziuns:
president da la regenza Hansjörg Trachsel, schef dal departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 01
Contacts per las medias la dumengia da votaziun:
servetsch da medias, chanzlia chantunala dal Grischun, tel. 081 257 22 47
Gremi: regenza
Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun
Neuer Artikel


text:
Calvatòn
Calvatòn (nòm uficiàl en Italià: Calvatone) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna.
El g'ha 1 208 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 13,5 km² e 'na densità de 89 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Aquanégra (MN), Bòsul (MN), Cané (MN), Piadena e Turnada.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Calvatòn l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
Colegamèncc estèrni[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
A la sepultura èn era represchentants da la politica stads, tranter auters ils cussegliers guvernativs Marcus Caduff e Jon Domenic Parolini ed il president da la citad da Cuira Urs Marti.
Ils 19 da matg era Grab mort en la vegliadetgna da 89 onns a Roveredo en il Mesauc, nua ch’el era sa retratg. Il 2007 aveva el demissiunà sco uvestg da la diocesa da Cuira or da raschun da vegliadetgna.
Grab aveva surprendì l’uffizi d’uvestg l’avust 1998. Avant aveva el manà la diocesa da Losanna, Genevra e Friburg.
Ierta difficila
Amédée Grab era suandà Wolfgang Haas en l’uffizi d’uvestg. Haas ch’era dispitaivel era stà 10 onns uvestg da Cuira ed è vegnì nominà dal Papa sco archuvestg da Vaduz en il Principadi da Liechtenstein. Grab aveva pia surprendì in uffizi difficil e vuleva esser cunzunt spiritual – quai che è era reussì ad el pertge sut sia direcziun era la situaziun en la diocesa sa calmada.
TR Telesguard 17:40


text:
Duminica 6 ëd Dzèmber 2020 – Leture bìbliche
Duminica ël ses ëd Dzèmber 2020 – Sconda d’Advent
Leture bìbliche: Salm 85; Isaia 40:1-11; 2 Pero 3:8-15; March 1:1-8 con le vos ëd Pàul Castlin-a, March Moretti, Màssim Marietta, Anin Ferrero, Gianni Marietta.
Ël Dé ver e ch’a viv, col ch’a l’é arvelasse an Gesù Crist e che an Chiel i lo vëdoma ch’a agiss, a l’é pa ‘n déspota sensa pietà e ch’as peul nen prevëdde lòn ch’a farà. Cola lì a l’é la dëscrission ëd le divinità fàusse dij pagan. Nosgnor Dé a l’é gnanca na sòrt ëd Papà Natal, o Vej Talin, Barba st’Inver, bonass e ‘d mània larga. Nosgnor Dé a ten an savent echilibri giustissia e grassia, Lege e Vangel, fòrsa e dosseur. I trovoma cost prinsìpi ant le leture bìbliche d’ancheuj ch’a buto an evidensa le cobie: lege-grassia, giustissia e amor, pentiment e fede. Ëd cost echilibri an Dé i podoma sèmpre fidess-ne përchè Chiel a l’é ‘n Dé fedel. A l’é pròpi sòn ch’a l’é ‘d granda consolassion për ël cristian ch’as rapòrta con Chiel e coj-lì a son i prinsìpi medésim ch’a l’han da caraterisé nòstra vita.
I. Salm 85 – Orassion për la liberassion e ‘l dësvij
Ël caràter ëd Nosgnor Dé, com i lo trovoma arvelà ant ij tèrmin ëd l’Aleansa an tra Chiel e sò pòpol, a l’é dla giustissia la pì àuta. Giustissia a prevëd la sicura aplicassion ëd le sansion dissiplinàrie ch’a son fissà për tuti coj ch’a trasgredisso Soa Lege. An Dé, contut, l’aministrassion ëd la giustissia a l’é mai sensa pietà, ma a l’é sèmpre gropà, balansà, da Soa grassia e da Sò amor. Ël Salm 85 a sélebra cost prinsìpi l’ora ch’a a diciara la relassion ëstrèita ch’a-i é an Dé an tra giustissia, grassia, bontà, vrità, giustissia e pas.
“Nosgnor! Ti ‘t l’has vërsà con bondosità toe benedission su toa tèra; it l’has fàit torna sté bin Giacòb. It l’has përdonà le colpe ‘d Tò pòpol, it l’has ëstendù ‘n vel dzura tùit ij sò pecà. It l’has fàit chité tuta toa furia; it l’has tratnù toa giusta rabia. Adess variss-ne, Nosgnor, nòstr Salvator. Buta da banda toa rabia ancora na vira. Saras-to sèmper anrabià con nojàutri? Seguiteras-to a esse ‘nrabià ‘dcò con le generassion ch’a vniran? An arnovras-to nen la vita ‘ncora na vòlta, parèj che tò pòpol a peussa trové ‘n ti soa gòj? Fane vëdde tò amor fedel. Nosgnor! Acòrd-ne la salvëssa! I scotrai lòn che Nosgnor a l’ha da dì, përché Nosgnor a farà la pas con sò pòpol fedel, ma falo nen artorné a soa folairà. A l’é sicur che la salvëssa a l’é davzin-a a coj ch’a l’han ëd rispet për Nosgnor, parèj che nòstra tèra a sarà ‘mpinìa ‘d soa glòria. Amor sincer e fidelità a son ancontrasse; la liberassion e la pas a son ëvnusse ‘ncontra a l’han dasse ‘n basin. La fidelità a chërs da la tèra e la liberassion a varda dal cel. Èh, Nosgnor a vërserà con abondansa Soe benedission e nòstra tèra a darà sò mësson. La liberassion a marcia dë ‘dnans a Chiel e a-j pronta la stra“.
II. Isaìa 40:1-11 – Nosgnor a consòla sò pòpol
Falosa e trompeusa a l’é a consolassion ch’a ven dal chërde ant un Dé ‘d conveniensa ch’as chërd ch’a tòlera, giustìfica e perdon-a tut, e lolì an sla bàse ‘d n’amor ch’a l’é nen tant precisà. Consolassion génita a l’é cola ch’a ven da ‘l chërde ant un Dé ch’as peul fidess-ne, ch’a rispeta ij pat e, coma ch’a l’é fortì ant le Scriture Sante, ch’a prend an sù chiel medésim le conseguense penaj ëd nòstre trasgression, përchè Soa grassia a peussa ess-ne dàita.Tut sossì Nosgnor a l’ha prontalo travers tuta la stòria dla salvassion, e dël tut sicur a l’é ‘l compiment ëd Soe promësse. Sossì a l’é lòn ch’a proclama ‘l profeta Isaìa ant ël capìtol 40 ‘d sò lìber.
“Consolé, consolé mè pòpol” a dis vòst Dé. Parlé al cheur ëd Gerusalem e nunsieje che ij sò di ‘d servitù a son rivà a la fin, ch’a l’é staje përdonà soe colpe, ch’a l’ha arseivù da Nosgnor na retribussion dobia për tùit ij sò pecà”. Scoté! A l’é quaidun ch’a crija: “Pronté ‘nt ël desert la vìa che ‘l Signor a l’ha da passeje, ant la vàuda spianeje na stra a nòst Dé. Aussé ‘l livel ëd j’avalament, sbassé ij mont e le colin-e; che ij teren rudi a dvento na spianada, che ij vir ëd le stra a sio drissà. Anlora a sarà arvelà la glòria ‘d Nosgnor, e tuti ansema a vëdran che Nosgnor medesim a l’ha parlà”. Na vos a dis: “Fà na crija!“. E n’àutra a rëspond: “Che crija hai-ne da fé?” . “Proclama che tuti a son coma d’erba. Soa blëssa a svaniss tòst tanme le flor ant ij camp. L’erba a sëcca e la fior a anfiapiss sota ‘l bof ëd Nosgnor. Pròpi parèj a l’é con la gent!” L’erba a sëcca e la fior a ‘nfiapiss, vera, ma la paròla ‘d nòstr Dé a dura për sèmper”. Monta an s’ na montagna bin àuta, ti ch’it pòrte ‘d bon-e neuve a Sion; àussa bin fòrta toa vos, ti ch’it pòrte ‘d bon-e neuve a Gerusalem. Crija, gnun-e tëmme! Dije a le sità ‘d Giuda: “Tò Dé a l’é ‘n camin ch’a riva!” . Nosgnor a riva con potensa, con la fòrsa ‘d sò brass chiel a dòmina sovran dzura tute le còse. A lo compagna ‘l frut ëd soa vitòria; a-j van danans ij sò trofé. Tanme ‘n bërgé chiel a pastura sò strop: A pija ‘n brass j’agnej, a-j pòrta strèit al pét, a compagna con soen le feje ch’a dan ël làit, a pòrta a ‘n brass j’agnej, a-j pòrta strèit al pét, a compagna con soen le feje ch’a dan ël làit”.
III. 2 Pero 3:8-15
A-i é gnun artard ant ël compiment ëd tute le promësse ‘d Nosgnor. Tut a l’é stàit da Chiel prontà e provëddù perchè coj ch’a son ëstàit sernù për arsèive Soa grassia, an minca ‘l leu e temp, a rivo sicur al pentiment e a la fede ant ël Salvator Gesù Crist. La “passiensa ‘d Nosgnor” e ij sò temp, ch’a podrìo smijene longh, a son n’ocasion ëd salvëssa. Quand ch’a l’avrà cojì ij Sò, ël giudissi ëd Dé an sl’umanità arvirosa, a sarà autërtant sicur. Sossì a l’é lòn ch’a dis l’apòstol Pero ant ël tòch ëd soa sconda litra ch’i andoma a sente adess.
“Ora, car ij mè amis, lasseve nen ëscapé da ‘n ment sòn, che dë ‘dnans al Signor un di a l’é coma mila agn, e mila agn a l’é coma ‘n di. Nosgnor a ‘rtarda nen ‘l compiment ëd Soa promëssa, coma quaidun a chërd ch’a-i sìa n’artard, ma a l’é passient anvers a noi, e a veul che gnun as perda, ma che tùit as pentisso. Ma ‘l Di ‘d Nosgnor a vnirà coma ‘n làder ëd neuit. Quand ch’a vnirà, ij cej a dëspariran con n’armor afros e j’àstar dël cel as dëslingueran ant le fiame, e la Tèra, con tut lòn che la gent a fà, a sarà ‘rvelà për lòn ch’a l’é. Dàit che tut lòn a dovrà ven-e a la fin an cola manera-là, i capisse che sòrt ëd gent a venta ch’i sie. Ch’ l’àbie na condòta santa e rispetosa ‘d Nosgnor, antramentre ch’i spetoma con grand anvìa la vnùa dël Di ‘d Nosgnor. Përchè nt col dì-lì i cej a saran brusà dal feu e le stèile dël cel as dëslingueran për ël calor. Ma, conforma a la promëssa, i spetoma dij cej neuv e na neuva Tèra andoa ch’a-i sarà la giustissia. Për sta rason, mè car amis, an ëspetand ëste còse, studieve d’esse trovà da Chiel an pas, sensa macia e sensa difet. Guardé la passiensa dël Signor coma n’ocasion ëd salvëssa, tanme nòst car frel Pàul a l’ha scrivuv-ne, conforma la sapiensa ch’a l’é staje dàita“.
IV. March 1:1-8
Gioann, col ch’a l’avìa lë stranòm ël batesator, o ‘l batista, a l’é stàit l’ùltim profeta ch’a l’ha nunsìa la vnùa dël Salvator, ël Crist. Con soa predicassion, chiel a l’ha stabilì ‘n prinsìpi: ël pentiment dai pëccà ch’i loma comëttù a l’é gropà tan da podej pa separeje, da la fede and ël Salvator e ‘l batésim ch’a l’é la marca dla conversion génita, cola ch’a l’é ‘l prodòt ëd l’euvra dlë Spirit Sant ant ël chërdent. Costa idèja a ‘rtonerà ant tuta la predicassion ëd Gesù e dij sò Apòstoj. Sté a sente lòn ch’a dis l’introdussion dl’evangeli scond March:
“Vardé sì coma ch’a l’é anandiasse l’anunsi dl’Evangeli, la bon-a neuva ch’a riguarda Gesù Crist, Fieul ëd Dé. Com a l’é scrit ant ij lìber dij profeta: “Varda-sì: it mando ‘dnans a ti mè nunsi: chiel at prontërà la stra. La vos ëd col ch’a crija ‘nt ël desert a dis: “Pronteje la stra a Nosgnor, spianeje ij sò senté”. Për lòn Gioann a batesava ‘nt ël desert, e a predicava un batésim ëd pentiment për ël përdon dij pecà . E tut ël pais ëd la Giudéa e j’abitant ëd Gerusalem a andasìo da chiel, e chiel a-j batesava ‘nt ël Giordan, an ëscotand la confession dij sò pecà. Gioann a l’era vëstì con na pel ëd gamel, e ai fianch a l’avìa na sëntura ‘d coram, e as sostentava an mangiand ëd cavalëtte e d’amel servaj. Soa predicassion a disìa: “Dapress ëd mi, a-i na ven un ch’a l’é pì potent che mi, un ch’i son gnanca degn ëd basseme për dësgropéje le liasse dle sàndole. Mi i l’hai batesave con d’eva, ma chiel av bateserà con lë Spìrit Sant.
Orassion
Nosgnor! Ti ‘t l’has creà, e pì ancora it l’has fàit la maravìa ‘d restaurè la dignità dla creatura uman-a: acòrdane ‘d podèj pijé part a la vita divin-a ‘d Col ch’a l’é umiliasse për pijé part a nòstra umanità, tò Fieul Gesù Crist, ch’a viv e ch’a régna con ti e con lë Spìrit Sant, un Dé sol, ant ij sécoj dij sécoj. Amen.


text:
Fin uss han las ovras idraulicas stuì prestar indemnisaziuns per intervenziuns en cuntradas degnas da vegnir protegidas. Cumpareglià vegniva la situaziun da partenza avant che l'implant è vegnì bajegià. A partir dal mument che la concessiun vegn renovada, duai esser relevanta la situaziun actuala per decider sche e co i duai dar mesiras per proteger la natira.
- Uschia duain malsegirezzas giuridicas vegnir evitadas.
- Per ovras novas vala anc adina ch'i sto dar mesiras d'ambient ed indemnisaziuns.
- La proposta ha survegnì bler sustegn e da la PS almain chapientscha. La PS e la Verda èn dentant stads cunter la proposta.
- La proposta va uss en il Cussegl dals chantuns.
Obligaziuns per renovar las concessiuns
La regulaziun actuala haja manà a bleras malsegirezzas, ha declerà Albert Rösti (PPS/BE). Las autoritads hajan stuì s'imaginar co la zona ha vesì ora avant che l'ovra saja vegnida bajegiada, quai che saja savens gia stà avant decennis. Quai possia chaschunar ch'ina gronda surfatscha agrara giaja a perder tar ina nova concessiun. Sch'i dettia ina nova ovra, stoppia sa chapescha dar mesiras d'ambient, ha declerà Rösti.
Bler sustegn per proposta
En la consultaziun hai dà bler sustegn per la proposta, ha declerà il pledader da la cumissiun Mike Egger (PPS/SG). Ella portia segirezza giuridica e tar la planisaziun.
En la forza idraulica regia il mument malsegirezza. Perquai na vegn il mument betg investì en ella.
Cun la midada da la lescha possia almain il status quo vegnir mantegnì, ha ditg Hans Grunder, pledader da la PBD.
Reconciliar forza idraulica e protecziun da l'ambient
La Partida socialdemocratica ha mussà chapientscha per la situaziun, cun la proposta n'èn els dentant betg cuntents. Bleras ovras idraulicas hajan ins bajegià avant in lung temp, cura ch'i n'haja anc betg dà las mesiras d'ambient, ha ditg Silva Semadeni (PS/GR). Entiras regiuns sajan vegnidas inundadas.
Ina minoritad ha perquai pretendì ch'ils chantuns possian vinavant pretender talas mesiras a favur da la natira e la cuntrada, tar la renovaziun da concessiuns. I saja impurtant ch'ils chantuns possian vinavant salvar in tschert spazi d'agir, ha ditg Stefan Müller-Altermatt (PCD/SO).
Proposta dal Cussegl federal
La proposta deriva oriund dal Cussegl federal. La ministra da l'ambient Simonetta Sommaruga ha discurrì d'in cumpromiss tranter protecziun d'ambient e forza idraulica. Plinavant correspundia la schliaziun ad in giavisch dals chantuns.
Forza idraulica be netta sche natira vegnia protegida
Ils Verds han refusà categoricamain da schluccar la lescha. La forza idraulica saja be netta sche la natira e l'ambient vegnian protegidas, ha declerà Bastien Girod (ZH). Er tar mesiras per la protecziun dal clima stoppia vegnir quintà cun effects secundars.
La fatschenta va uss tar il Cussegl dals chantuns.
RR novitads 14:00


text:
En la ‹Crestomazia› èn cumprovads relicts d’ina ‹veglia medischina populara alpina›. Ma fin cura ed en tge furma ha questa savida dal pievel tradiziunala survivì? En ses tractat tschertga Violanta Spinas respostas sin talas dumondas. E chatta tut auters resultats che spetgà.
L’onn 1986 è cumparì en il ‹Magazin› dal ‹Tages Anzeiger› l’artitgel ‹Rätoromanen: Freier Fall ins sprachlich-kulturelle Nichts?› da l’etnolog e publicist Peter Egloff. En quel constatescha l’autur ch’il moviment rumantsch a partir dal 1850 haja dumbrà – malgrà il regress cuntinuant da la lingua – trais ‹fasas da success› en il senn d’ina stima pli gronda per la lingua e cultura rumantscha. L’emprima ha furmà la renaschientscha rumantscha da ca. 1880 fin il 1914 e la segunda tanscha da la fundaziun da la Lia Rumantscha (1919) fin la renconuschientscha dal rumantsch sco lingua naziunala l’onn 1938. La terza ‹conjunctura› – ed igl è il merit dad Egloff d’avair rendì attent sco in dals emprims a quella – ha il rumantsch enconuschì a partir da ca. 1975 «en rom da moviments spiertals che sa laschan observar en tut las societads industrialas fitg sviluppadas: regiunalissem, decentralisaziun, moviment ecologic, revalitaziun da la cultura rurala (…)».
Igl è interessant da situar l’artitgel da Violanta Spinas davart il cumportament medical en Surses en il medem context. Er quel è vegnì fatg en rom d’in studi d’etnologia europeica e las retschertgas al lieu èn vegnidas fatgas quasi a medem temp, numnadamain il 1985/86. La supposiziun è stada quella da chattar en questa regiun perifera, apparentamain anc betg ‹lavagada› d’influenzas modernas e citadinas, elements d’ina medischina tradiziunala. Ma la retschertga dueva la finala relativar questa supposiziun:
«Mia ipotesa da partenza che la populaziun sursetra haja, sco populaziun alpina, ina relaziun pli stretga cun la natira e qua tras era cun ervas medicinalas, n’è betg sa verifitgada. La tenuta envers meds da curar chemics u natirals è main dependenta da la situaziun geografica, la regiun rural-alpina, che da las influenzas dals meds da massa. Quai hai jau adina puspè pudì constatar en ils raschienis; avertamain ha nagin confirmà quest’influenza dals meds da massa.»
«Meds da massa» pudess star qua sco sinonim per il grad da modernisaziun ch’era da quel temp pli avanzà er en il territori rumantsch che quai che tschertas tendenzas nostalgicas dals onns 1980 s’imaginavan. En quest senn ha la retschertga il merit d’avair rendì attent – e forsa schizunt cuntrari a quai ch’era intendì oriundamain – al fatg da betg adina vulair tractar il mund alpin or da la perspectiva da l’exotic ed arcaic, mabain d’ina ‹normalitad moderna› che na sa differenziescha betg (pli) tant da quella da la Bassa.


text:
Brazzaville
Brazzaville a l'è la capital del Congo.
A l'è anca la prima cità del Congo per impurtanza ecunomiga, de cumerci e per pupulaziun, cun 1.174.000 abitant (2005).
GeugrafiaModifega
Brazzaville a l'è in del süd-est del paes, in sü la riva setentriunala del fiüm Congo, propi denanz a Kinshasa, capital de la Repüblica Demucratica del Congo.
StoriaModifega
Brazzaville l'ha fundada in del 1880 l'espluradur ital-frances Pierre Savorgnan de Brazza.
Cità gemelaaModifega
Brazzaville a l'è gemelaa cun:


text:
RegioExpress
RegioExpress a l'è 'na categoria de servizzi ferroviaria italiana, svizzera e romena, che la fa on servizzi de tipo regional ma cont on numer limitaa de fermaa.
Per Stat[Modifega | modifica 'l sorgent]
Italia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Trenitalia[Modifega | modifica 'l sorgent]
In del 2004 Trenitalia la decid de sostituì el treno dirett cont el RegioExpress (RExp), ma la decision la resta mìnga applicada.
Trenord[Modifega | modifica 'l sorgent]
Trenord la gestiss 13 lign de RegioExpress, che corrisponden al servizzi del treno regional velos faa in di alter Region e conlighen di center importànt cont pocch fermaa.
I lign, tipicament cadenzaa a ògni ora o ògni dò or, a hinn:
- RE 1: Laven - Vares - Saronn - Milan
- RE 2: Berghem - Pioltell - Milan
- RE 3: Bressa-Isee-Edol
- RE 4: Domm-Milan
- RE 5: Port Ceresi-Vares-Gallaraa-Milan
- RE 6: Verona-Bressa-Milan
- RE 7: Comm-Saronn-Milan
- RE 8: Tiran-Sondri-Lecch-Milan
- RE 10: Bellinzona - Ciass - Comm - Milan
- RE 11: Mantoa - Cremona - Codogn - Lod - Milan
- RE 13: Lissandria - Voghera - Pavia - Milan
- RE: Ciavenna - Colich - Milan
SAD[Modifega | modifica 'l sorgent]
La SAD del Sudtirol la ciama RegioExpress i treni de la ferrovia de la Val Venosta che fermen no in tucc i stazion e che riven finna a Bolzan.
Svizzera[Modifega | modifica 'l sorgent]
In Isvizzera el RegioExpress a l'è a mità in tra treno regional e InterRegio e hinn gestii di Ferrovij Federai Svizzer e di àlter compagnij privaa, tant 'me BLS.
Romania[Modifega | modifica 'l sorgent]
In Romania i RegioExpress a hinn di treni regionai acceleraa e che fermen in men stazion di regionai.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- TIPI DI TRENO IN ROMANIA
- Linee R Trenord
- Classificazione treni passeggeri
- Svizzera - InterRail
- RegioExpress Lötschberg della società ferroviaria BLS


text:
Tetris
El Tetris a l'è on Videogioch de ragionament creàa in del 1984 dal scior Aleksej Pazitnov, on Russ de Mosca.
DescrizionModifega
In del gioeugh gh'hinn sett blocch , chama anca Tetramini; I blocch a borlan giò da la part in alt del schermo e el giugador el g'ha de giraj, faj pirlà , e mett giò in manera che formen ona riga orizontal de blocch. Quand che la riga l'è fada, i blocch sparissen e a la fin de la fera el vincc chi ghe fa pussee righi senza perd.
I BlocchModifega
In del gioeugh gh'hinn sett blocch, ch'hin staa ciamaa cont i letter de l'abecee I, T, O,L,J,S e Z. Hinn stàa creàa apposta in manera che tucc poeuden creà ona o pussee righi. Quand che vun el completa quatter righ insemma, sta situazion chì la se ciama "Tetris".


text:
La “cherta da vijita” de n paisc: eco La Val te 400 plates
“A döta sűa jënt”: chësta è la dedica tla prűma plata dl liber sura le paisc da La Val, la publicaziun che te feter 400 plates, tröpes fotografies y 4 lingac mostra n cheder general dla storia, dla geografia, dles viles, dl artejanat, dles uniuns y sambëgn dla jënt. Da ciafé él n gromun de informaziuns nöies, en pert mai ciamò dades fora.
Al è n liber important, che an vëiga bele da so gran format. La publicaziun – stampada te feter mile copies – è gnűda a s’al dé sön scomenciadia dl Comun y di tröc colauradus che à daidé ala realisaziun. “Chësc è n liber de, por y sura La Val” tles parores dl ombolt Angel Miribung. N laur metű man dan feter cin agn y che sëgn – finalmënter – è dan man. La presentaziun en sabeda sëra tla bela cornisc dla Dlijia Vedla sura paisc, abelida da pici sketch dl Uniun Teater, dales usc dl Cor de dlijia y dales melodies di sonadus di corgn.
Mo co y da che él pa gnűda l’idea de chësc liber? “Dan da cin agn sunsi stada litada tl Comun y i m’à intenű che – ciaran jö le program de laur – mancial val por le ciamp dla cultura. Da chilò sunsi defata ruvada söl pinsier de fà n liber de paisc” à dit Veronica Rubatscher, öna dles auturies adűm a Alfred Tavella y Daria Valentin. Dla man grafica s’à cruzié Gustav Willeit. “Mo scrì n liber de paisc è stè n travert nia saurì da arjunje: trà adöm les idees y ti dé na forma, unì i corusc y la diversité di contegnüs. Cun l’aiűt de n grup de laur unse porvé da senté ite argomënc desvalis, insciö che ai pites na suravijiun generala dl paisc te na forma scëmpla, saurida da capì por dűc, cun capitui scialdi cűrc”.
La storia, l’identité, la jënt: les tematiches
Belavisa el da ciafé tröpes fotografies – vedles y plö atuales – che fej platerné saurì le gran liber. La publicaziun tol ite feter dűc i aspec de chësc bel paisc: dala “contrada” ales “viles” (la pert plö ampla dl liber), dala “storia” ala “fede”, dal “svilup dl comun” ala “geologia” cina al “bosch y ciampopré”. N spectrum lerch. Al ne podo nia mancé l’artejanat cun i laurs che gnea fac plűdadi y chi da incö; le turism; les lies; l’ert; la scora. Y la storia – cun le sposamënt dl zënter dala “Dlijia Vedla” a Plan Morin. Le liber “La Val” n’è à nia n indesc cronologich, an pò le lì y daurì sö a cajo – olache an ò – por se lascé tò dala coriosité y dala letöra. Interessant è ince la pert dedicada ai “inoms conesciűs” de personalites nasciűdes tl pice paisc dla valada y che se mirita da gnì nominades por ciche ares à arjunt tres i talënc, impëgns y stűdi, mo ince tres creativité y fantasia che ne ti à dessigű mai mancé ala jënt dl post. Chilò ciafen – por ejëmpl – teologs, scienzià y professurs. Mo ince artisc. Al è le scoltur Domëne Moling; la familia Tavella (scolturs y depenjadus); le depenjadù August Pezzey senior; le meteorologh y aeronaut Sepl Valentin y sambëgn Heinrich Videsott. Y spo ince chi “atuai”, da Felix Dapoz a Priska Comploi cina le grup musical dles Ganes.
Carater plurilinguistich
L’opera è gnűda scrita te cater lingac: ladin, talian, tudësch y inglesc. A ci moda? “Por che döta la jënt de nosc paisc pois le capì, ince les porsones che baia n ater lingaz co le ladin. Y spo sambëgn dess la publicaziun ince arjunje la jënt da foradecà” spliga Rubatscher. Chësc liber gnű realisé soradöt giulan al interes y la desponibilité dla jënt – che se à tut dlaorela, da daurì la porta da vigni ora, da chirì y mëte a desposiziun material.
N liber por vigni paisc
“Le laur de archirida de material y informaziuns n’è nia ste scëmpl” à dit Alfred Tavella. Che deperpo sotrissëia che internet y i archifs digitai “à impò dé n gran aiűt”. “I sun dla minunga che tl liber che i un danman él garaté da presenté informaziuns interessantes y en pert daldöt nöia y mai ciamò publicades” à dit l’ombolt Miribung. Da pert sűa se aoda indere l’assessur provinzial Daniel Alfreider – presënt ala serada adöm al assessur regional Manfred Vallazza – “che vigni paisc dla Ladinia pois ciafé tosc n te liber, na testimonianza dla storia y dla comunité che zënza va baldi pordűda”.


text:
I n'è betg in grond event, il «Avatarday» Grischun. Igl è ina pussaivladad da laschar far in nov maletg da profil per las medias socialas, l'uschenumnà «avatar». Ins sto encurrir in zic, fin ch'ins chatta il studio da la cosmeticra Sara Cantieni datiers da la via da la staziun a Cuira. Ensemen cun il fotograf Mattias Nutt retschaiva ella mai. Blers visitaders n'èn anc betg qua enturn las 09:00. Davostiers resunan da bass hits da Nadal. Dapertut chandailas, tagliers cun spagnolettas, mandarinas e tschigulattas.
Puder «anti-shine» era per ils umens
Strusch ch'jau ses vai liber: La cosmeticra inspectescha mia fatscha. «Naturgrüan», saja la colur gista per ils egls, decida ella. Sara Cantieni è ina dunna viva cun chavels tschurrads blonds, che discurra gugent. Ella sa mova vi e nà tranter maisas emplenidas cun penels, puders e palettas da tut las sorts. «Avant in onn avain nus organisà l'emprima giada l'Avatarday ed jau hai smincà 65 persunas», sa regorda ella e maina in penel tarment sur mia fatscha vi cun gronds moviments. Ella sa exact tge ch'ina fatscha dovra e po vertir. Para rutinada e declera mintga pass.
Ins duess evitar da sa smincar surfatg ch'ins n'enconuscha betg pli sasez.
Era sch'ins fa fotografias a chasa datti in pèr tips ch' ins po resguardar. La regla cardinala è: «Ins duess evitar da sa smincar surfatg uschia ch'ins n'enconuscha betg pli sasez.» Dunnas dastgian dentant schon accentuar survantscheglias e lefs, e metter si mascara. Il pli impurtant – notabene era per ils umens – saja in zic puder per ch' ins na traglischia betg.
Pussaivladad per tgirar contacts
Bel e bain in quart d'ura pli tard, e cumplettamain pudrada, vom jau en tschella stanza tar il fotograf Mattias Nutt. L'Avatarday na saja nagut da nov, raquinta el durant far fotos da test. Naschida saja l' idea avant intgins onns a Berna e Cuira aifer la community da Twitter. L' intent saja bain da far ina fotografia per las raits socialas. Dentant vai anc per dapli: «Durant in di durant l'advent po la glieud mangiar in puschegn qua, tgirar contacts e far in bi di.»
Purschida gratuita
Avant ina culissa naira ma posiziunesch sin in stritg giun plaun. Dasper mai stattan 2 gronds indrizs per la glisch. Mattias Nutt m'instruescha, co ma metter en posa. E suenter intginas emprovas è il nov avatar fatg. L'entira purschida fan Sara Cantieni e Mattias Nutt gratuit. Tgi che vul è bainvegnì. Giuadora van ins cun in purtret da sasez dapli per il portfolio da social media, ma forsa era cun in u l'auter contact social real dapli.
RR actualitad 08:00


text:
Cun questa lescha vul la primministra Theresa May la plenipotenza dal parlament per la dumonda da sortir da l'UE.
Sco proxim sto la chombra dals Lords decider davart la lescha. Fin la fin da mars vul May infurmar Brüssel davart il giavisch da sortida. Ils discurs cun l’Uniun europeica duain cuzzar dus onns.
Il tribunal suprem da la Gronda Britannia aveva decis il schaner ch’il parlament stoppia approvar la dumonda da sortir da l’UE. Pir cura ch’ils deputads dad omaduas chombras dattan lur consentiment, dastga May activar l’artitgel 50 dal contract da l’Uniun europeica ed uschia lantschar ils discurs davart il Brexit.
RR novitads 22:00


text:
Ils sindicats mettan surtut en il center temas sco lavur, pajas, rentas e l'egualitad. L'avegnir duaja daventar pli gist per ils lavurers. Uschia hai num en ina communicaziun da l'Uniun sindicala svizra.
En quest connex fa ella er reclama per la refumra da la «prevenziun da vegliadetgna 2020». La fatschenta che va en votaziun ils 24 da settember na portia betg mo reducziuns mabain er svilup sozial.
Sommaruga visita lavurants sin in plazzal a Sion
Durant sia visita ha cussegliera federala Simonetta Sommaruga discurrì cun lavurers da differentas spartas da la construcziun ch'èn vi da lavurar sin il Campus Energypolis a Sion. Discurrì è vegnì da l'attractivitad da las plazzas en la branscha da construcziun per giuvenils, las cundiziuns da lavurar u da la collavuraziun dal lavurers che derivan da differentas culturas.
Temas centrals per la branscha da construcziun èn l'immigraziun sco era l'utilisaziun optimala da dal potenzial da lavurers indigens. En Svizra èn bunamain dus terzs dals lavurers en la branscha da construcziun da l'exteriur. Dentant è la quota da dischoccuppaziun en questa branscha pli auta (5,7% l'onn 2015) che la media da tuttas branschas (3,2%). Uschia è la cussegliera federala era s'interessada per las pussibilitads che lavurers da l'exteriur han per far curs da lingua u curs da scolaziun cumplementara a la professiun, per ch'els possian vegnir integrads en il martgà da lavur a lunga vista.
Di da la lavur
Il prim da matg è il di da la lavur. En otg chantuns en Svizra munta quai in di liber. En ils auters è l'emprim da matg in normal di da lavur.
RR novitasd 12:00


text:
Biandrònn
Biandrònn (nom ufizial in italian: Biandronno) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de 3 347 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 8,4 km² e 'na densità de 398 ab./km².
El paes el gh'ha ona frazion ciamada Cassinetta, indove che troeuva la sede italiana de laWhirlpool Corporation. Inoltra el se troeuva arent al capploeugh de provincia.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Biandrònn l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Atalanta BC
L'Atalanta Bergamasca Calcio (Atalanta Bergamàsch Balun in lombard), piö cognusìda adóma col nòm de Atalanta, l'è la squàdra de balun de Bèrghem, nasìda 'n dèl 1907 ca l'gà ciàpa cuma simbol 'l nòm da öna déa de l'Antìca Grécia.
La soa maglièta l'è a bande blö e nìgre.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'Atalanta Bergamasca Calcio nas in del 1907.
In de la stagiun 1937-1938 la zöga per la prima ólta 'n Serie A.
In de la stagiun 1947-48 la ria quinta 'n Campionaa.
In del 1963 la èns la Coppa Italia.
In del 1980/81 la zöga 'n Serie C.
In del 1986/87 la turnà 'n Serie B, e la ria 'n finàl de Coppa Italia, 'ndóe la pèrt col Napoli de Maradona. Dezà che 'l Napoli l'à enzìt ol Campiunàt e l' và 'n Coppa di Campion, l'Atalanta, ach se l'à perdìt la finàl de Coppa Italia, la à 'n Coppa di Coppe.
In de la stagiun 1987-88 l'Atalanta, che l'èra 'n Serie B, la ghe ria à turnà 'n Serie A e in Coppa di Coppe la ria fina 'n semifinàl 'ndóe la pèrt col Malines che pò l' venzerà la Coppa.
In del 2007 l'à festegiàt i 100 agn.
Nel Campionaa 2009-2010, dopu i cambiàt 'mpó de alenadùr, prima 'l Angelo Gregucci, pò 'l Antonio Conte e per finì la squàdra l'è stàcia dàcia in di mà del Bortolo Mutti, l'Atalanta la rìa tèrs öltima con 35 póncc e la fenés in Serie B, 'nsèma al Liórn e al Siena.
In del'estàt del 2010 la famèa Rügér la ènt l'Atalanta al Percàsi, che l'ìa zamò stàcc ol padrù de la squàdra. Ol Percàsi compàgn de la prima ólta 'l ciàma cóme alenadùr ol Stefano Colantuono che compàgn del Campionaa 2005-2006, 'l pórta söbet la squadra in A, defati l'Atalanta ol 7 de Mas la èns 4 a 1 col Portogruaro e con trì dé de antìcipo sö la fì del campionaa la tùrna 'n Serie A.
Nel Campionaa 2011-2012 l'Atalanta l'à tacàt ol campiùnàt con 6 póncc de penalizasiù per responsabilità oggettiva in de la stòria de scomèse sö i partìde ne la Serie B l'ann indar evant, ma 'n töte i manére l'è riàda a salvàs sènsa tàta fàdiga e l'à fìnìt ol campiùnàt con 46 póncc.
In del 2017 la ria quarta 'n Campionaa.
In de la stagiun 2017-2018 la zöga 'n Europa League, riànd pröma del girone cò Everton, Limassol e Lione. L'à perduu col Borussia Dortmund.
In del 2019 la ria 3° 'n Campionaa e la zöga la finàl de la Coppa Italia a Roma cò la Lazio: 23.000 bergamàsch sòn andaa a vedé la partida, ca a la fin l'gà perduu.
In de la stagiun 2019-2020 la zöga per la prima ólta 'n Champions League, riand ai quart de final.
Jogadors e Alenadors[Modifega | modifica 'l sorgent]
Jogadors e Alenadors de la squadra scrivudi in lombard:
Jogadors
- Giusepp Meazza (1944-1946)
- Cesare Prandelli (1978-1979; 1985-1990)
- Luis Muriel (2019-)
Alenadors
- Giusepp Meazza (1945-1946)
- Cesare Prandelli (1993-1994)
Palmarèss[Modifega | modifica 'l sorgent]
Titoi nazionai[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Coppa Italia - 1 titol
- Campionad italian de Serie B - 5 titoi


text:
La chanceliera tudestga Angela Merkel ed il president american Donald Trump n'han gì in inscunter pli conciliant che spetgà. Trump pareva pli paschaivel e Merkel ha accentuà interess. Resultats concrets per s'avischinar en ils puncts dispitaivels n'hai però betg dà. Ni tar la dispita economica davart dazis da multa sin atschal ed aluminium ord l'Europa ni tar la cunvegna d'atom cun l'Iran ha il discurs da duas uras purtà fritg.
Sco gia tar l'inscunter cun il president franzos Emmanuel Macron, n'ha Trump betg vulì segirar, che la Germania vegnia exclusa dals dazis da multa sin atschal ed aluminium.
Quai vegn il president a decider.
Uss giaschia vi dal president quant confrontativ ch'el veglia furmas las relaziuns cun l'Europa, hai gi num en circuls da la regenza. L'emprim resultat vegn vesaivel il prim da matg, cura ch'il termin per las excepziuns dals dazis da multa scroda.
Medem punct da vista – autras vias
Era malsegir resta co ch'ils Stadis Unids e l'Europa vegnian a sa cunvegnir pertutgant la cunvegna atomara cun l'Iran. Merkel ha defendì la cunvegna, Trump la metta en dumonda. Per Merkel saja la cunvegna stada in emprim pass per reducir las activitads nuclearas da l'Iran ed ina mesira che pussibilitescha da survegliar las activitads. Quai na tanschia però anc betg. I stoppia vegnir vitiers dapli.
Quest avis parta er ses collega american – las vias èn dentant differentas.
Nus stuain segirar che quest terribel reschim na vegn gnanc en vischinanza d'ina arma atomara.
Trump smanatscha perquai da betg vulair prolungar la cunvegna che scroda ils 12 da matg.
Dapli expensas da defensiun per la Nato
Per Trump investescha la Germania memia pauc per las expensas da defensiun da la Nato. Enfin il 2024 duai la Germania ed er ils auters pajais impunder 2% dal product naziunal per quest scopo. La Germania è cun 1,24% damai anc lunsch davent dad in, tenor Trump, «fair cumpart».
RR novitads 06:00


text:
Als utilisaders ed utilisadras da VerbaAlpina vegn recumandà la moda da citar suandanta per citar las datas linguisticas messas a disposiziun:
- indicaziun da VerbaAlpina en ina bibliografia:
VerbaAlpina (VA
), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de,[versiun].
La menziun da la data dal davos access è nunnecessaria perquai che las versiuns da citaziun (cuntrari a la versiun da lavur XXX) èn stabilas e na vegnan betg pli midadas (cfr. gestiun da la versiun
).
Exempel:
VerbaAlpina (VA
), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de, 15/1.
- citat dad in'inscripziun dal glossari
[autur(s)]: s.v. “[lemma]”, in: VA
-[sigla da la lingua tenor ISO 639-1] [versiun],metodologia , [URL
da l'inscripziun dal glossari].
Exempel:
Krefeld, T. / Lücke, S. / Oberholzer, S.: s.v. “Tipizzazione”, in: VA
-it 15/1, Metodologia, http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de/it/?page_id=21&letter=T#tipizzazione.
Sco auturs èn da menziunar adina las persunas ch'èn numnadas sut l'incripziun dal glossari.
- citat d’ina cumprova singula:
[citat]|[categoria]|[lieu]|[abreviaziun da la funtauna]#[referenza]|VA
_[versiun]
Exempels:
Hütte|morphTyp|Herisau|SDS
#VII_244_1|VA
_15/1
Chääsera|phonTyp|Hinteres_Diemtigtal|SDS
#VII_244_1|VA
_15/1
Tegia|BasisTyp|Brigels-Breil|AIS#1192_1_1|VA
_15/1
Tip: Il segn da separaziun pipe | chattais vus sin computers cun il sistem operativ Windows smatgond la tasta ctrl e la tasta alt ensemen cun la tasta, sin la quala sa chattan la pipe ed ils simbols per "pli grond/pli pitschen"  . Sin computers cun il sistem operativ Apple smatgai la cumbinaziun da tastas Alt+fn+7.
VerbaAlpina
Uniform Resource Locator
Sprachatlas der deutschen Schweiz
(auct. Stephan Lücke | Susanne Oberholzer – trad. Susanne Oberholzer)
Tags: Pagina-web
Il model da datas relaziunal organisescha infurmaziuns en furma d'ina u pliras tabellas. La designaziun sa basa sin il fatg che tabellas vegnan numnadas en il linguatg spezial er sco "relaziuns". Las lingias d'ina tabella vegnan era numnadas "acta" u "tupel"; enstagl da colonnas discurran ins era da "champs", "attributs" u "caracteristicas". Ina tabella po, almain teoreticamain, avair in dumber da lingias e colonnas illimità. Ina tabella existenta po vegnir amplifitgada da tut temp tant da novas lingias sco da novas colonnas. Ina collecziun da pliras tabellas po vegnir designada sco banca da datas. Per la gestiun d'ina tala collecziun da tabellas/banca da datas vegnan duvrads uschenumnads sistems d'administraziun da la banca da datas sco p.ex. MySQL
u PostgreSQL
. L'administraziun da las datas sco er lur analisa succeda tras in linguatg formal specific, l'uschenumnà Structured Query Language (SQL
), ch'è vegnì sviluppà specialmain per l'utilisaziun da datas en il format relaziunal e che exista tranter auter en ina versiun standardisada da l'ISO
(cfr. Wikipedia
).
Per la reproducziun d'infurmaziuns en il model da datas relaziunal existan atgnas reglas ch'èn de facto ina scienza per sai. (p.ex. l'uschenumnada normalisaziun
). A medem temp è la tscherna concreta da la modellaziun dependenta da l'applicaziun
structured query language
(auct. Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)
Tags: Linguistica


text:
Concepts da segirezza per la cultura datti differents. Els sa basan dentant bunamain tuts sin il concept da basa che l'Uniun da teater svizra e l'Associaziun svizra dad orchesters professiunals han elavurà. Las uniuns tetgalas da chors e musica instrumentala han lura adattà quests concepts.
Intgins puncts impurtants:
En ils concepts chattan ins er reglas, ch'ins enconuscha or dal mintgadi: tegnair distanza, contact tracing e lavar u dischinfectar ils mauns. Vinavant datti dentant er indicaziuns pli spezialas davart l'igiena u davart ils locals.
- Tenor il concept dal l'Uniun svizra da chors ston las chantaduras ed ils chantadurs tegnair 1,5 meters distanza. Choreografias e midar plazzas durant la prova duain ins evitar.
- Il concept da segirezza da l'Uniun svizra da musica prevesa mintgamai 1 meter distanza tranter las sutgas. En quella direcziun ch'ins suna, ston ins dentant avair almain 1,5 meters distanza.
- Cun l'aua condensada dals instruments a flad da sturs saja spezialmain da dar adatg. L'Uniun svizra da musica recumonda da duvrar sdratschs u lumpas.
- I vegn recumandà da regularmain dar aria al local d'emprova. Quai duai schabegiar almain suenter in'ura per var 15 minutas.
- Tar provas da teater duain ins evitar scenas cun contact corporal. Er scenas nua che duas persunas èn fitg datiers ina da l'autra sajan da tegnair uschè curtas sco pussaivel.
- Ils locals da prova duain esser gronds avunda. Sco regla generala valan 4 meters quadrat per persuna.


text:
Il minister d’educaziun Johann Schneider-Ammann vul evidentamain auzar las pretensiuns sin la via a la matura.
Critica envers cumpensaziun da notas
Las premissas per dumagnar ils examens duain tenor in rapport da la «NZZ am Sonntag» vegnidas adattadas. Quai mussa in scrit dal Departament per economia, educaziun e perscrutaziun per mauns da la Conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l’educaziun publica (CDEP): «En general ston las reglas vegnidas adattadas uschia ch’igl è pli grev da cumpensar mancanzas en ils roms principals», citescha il figl ord il messadi.
En il visier da la Confederaziun sajan maturands cun prestaziuns manglusas en matematica ed en la lingua primara, hai num vinavant. Quests scolars possian oz levamain cumpensar schlettas notas cun bunas notas en auters roms.
Scolas autas sa lamentan
Tenor indicaziuns da la gasetta sa lamentan las universitads «gia daditg sur da cumpetenzas manglusas en ils roms principals». Il president da la conferenza da las scolas autas, Michael Hengartner, beneventa perquai il postulat da Berna: Dar dapli paisa a matematica e tudestg haja in effect da signal.
La CEDP vul sa fatschentar dal tema, sco il president Christoph Eymann di: La conferenza da las scolas autas e la CEDP sajan sa cunvegnids d’evaluar ensemen las normas existentas.
RR novitads 06:00


text:
Ils emprims gieus èn ils 16 d’avust, la runda da return in’emna pli tard, ils 24 d’avust. YB dat l’emprim gieu a chasa en il Stade de Suisse a Berna.
Avessan ils Bernais da perder èn ils playoffs per la Champions League cunter Gladbach prendess YB part en la fasa da gruppa da l’Europa League. Ils Young Boys n’èn anc mai sa qualifitgads per la Champions League, il pli aut turnier da clubs en l’Europa ch’è vegnì fundà il 1992.
Playoffs per la Champions League
GC frunta sin Fenerbahce
Per vegnir en la fasa da gruppa da l'Europa League ston ils Grasshoppers batter il club tirc, Fenerbahce Istanbul. Gievgia, ils 18 d'avust sto l'equipa da Pierluigi Tami dar ordaifer l'emprim gieu, in'emna pli tard a chasa il segund gieu.
La stagiun passada ha Fenerbahce terminà il campiunadi sin plazza dus, davos Besiktas. Tar Fenerbahce dat tranter auter l'Ollandais Robin van Persie sco attatgader.
RR novitads 14:00


text:
La Scozia duai anc ina giada decider davart ina separaziun da la Gronda Britannia. La situaziun na saja betg pli la medema sco tar l'ultim referendum. Cun il Brexit avant porta duai la Scozia anc ina giada sa decider sch'ella vul suandar la Gronda Britannia u betg.
Il referendum duai avair lieu la fin 2018 u l'entschatta 2019. La decisiun per in termin stoppia il parlament far u anc quest onn u l'entschatta 2018.
Reacziun sin Theresa May
Sturgeon reagescha uschia sin la primministra Theresa May che va in curs fitg strict vers il Brexit. La regenza a Londra na saja betg vegnida encunter als giavischs da la Scozia, ha ditg Sturgeon. La regenza scota ha vulì ina rolla speciala per la Scozia per pudair restar en il martgà intern da l'Europa. La pluralitad dals Scots era s'exprimida per stair en l'UE, ma els èn stads en la minoritad.
Lubientscha intscherta
Dispitaivel è sche la regenza britannica lubescha in segund referendum per l'independenza da la Scozia. La decisiun giascha tar il parlament a Westminster. Senza ina lubientscha è da quintar cun reacziuns fitg vehementas da la Scozia. Medias en Britannia speculeschan perquai che London pudess retardar in referendum enfin suenter ch'els èn sortids da l'UE.
RR novitads 14:00


text:
Ina pluna, per pigliar precis var 5'000 salatas ha il pur Pascal Occhini stuì metter oz sin il mantun da cumpost. Singulas salatas avevan ina feglia marscha ed ina salata aveva èn ina rasulauna. La salata pon ins mangiar ma betg vender.
La confidenza tranter pur e consument duai vegnir rinforzada. Sch'il consument savess pli precis tge ch'i vul tut per producir, lura cumprass el forsa era ina salata cun en ina rasulauna.
Ils consuments sajan disà l’aut standard da fritga e verdura en ils regals da las butias. Per pudair producir tant sco quai ch'i dovra ed uschia sco quai ch’ils consuments spetgan ils products na sa laschan pesticids betg evitar.
Senza pesticids stuess il consument esser pront da pajar dapli per ils products ed era stuessan nus importar bler dapli da l'exteriur.
Pussaivel fissi dad evitar pesticids. Dentant custass quai bler dapli ed era stuess ins importar dapli da l'exteriur perquai che la racolta na fiss betg pli segira ed influenzada fitg da l'aura e da las circumstanzas, di il president dals purs svizzers Markus Ritter. Per el saja quai impurtant ch'i vegn duvrà pesticids mo là nua ch'i fa da basegn: Uschè pauc sco pussaivel, dentant tant sco i dovra.
RR actualitad 17:00
Pesticids en l'aua
Las pli novas datas da l’observaziun naziunala d’aua sutterrana, «Naqua» fan quitads. Tar mintga tschintgavla emprova d’aua è vegnì constatà ina concentraziun memia auta da pesticids ubain dals products da decumposiziun da quels. En territoris cun in’agricultura intensiva era la limita schizunt surpassada tar 70% da las emprovas d’aua.


text:
La staziun da tren saja vegnida evacuada suenter l'alarm da bumbas. Suenter trais uras haja la polizia pudì communitgar il fin d'alarm. Tenor indicaziuns da las Viafiers franzosas SNCF eran radund 10 trens rapids pertutgads dal disturbi. Quels han stuì tegnair airi en autras staziuns u sin via.
Ils 11 da december aveva in um mazzà tschintg persunas sin la fiera da Nadal a Strasbourg e blessà pliras ulteriuras. La polizia ha sajettà giu l'attentader intgins dis pli tard en fugia.
RR novitads 06:00


text:
Il Cussegl grond vul dar in stausch a la digitalisaziun e metta a disposiziun 40 milliuns francs. Deputadas e deputads han acceptà in’incumbensa da la PS – ch’è vegnida modifitgada dal cristiandemocrat Tino Schneider. Quai cun 69 cunter 34 vuschs, tar 3 abstenziuns.
Nov fondo per digitalisaziun
Ch’i dovra investiziuns en la digitalisaziun n’è betg stà dispitaivel – sulet la dumonda, danunder prender ils daners. Uss ha la regenza l’incumbensa da crear in nov fonds e preparar il messadi latiers, per ch’il Cussegl grond possia deliberar definitivamain ils 40 milliuns ed era definir, per tge projects digitals ch’ils daners duain vegnir impundids.
Digitalisaziun adina puspè en la debatta
Gia dapi onns fatschenta la digitalisaziun il Cussegl Grond. Saja quai cun decider da dumondas tecnicas sco fibra da vaider ubain w-lan, saja quai cun pretender da la regenza ina offensiva da digitalisaziun e quai uschè svelt sco pussibel. Tut per betg perder la colliaziun cun il mund. Cun in resultat cnap aveva il Cussegl grond decidì da stuschar la debatta sin sonda.
RR novitads 10:00


text:
Onns a la lunga han tregants grischuns sajettà sin lur schibas, las ballas èn idas atras, èn sa platgadas en la terra ed han contaminà uschia il terrain.
Quai duai uss sa midar: Las vischnancas han da montar tschiffaballas. Per schiba custa quai 5'000 fin 10'000 francs. Sche las vischnancas monteschan quels tschiffaballas fin la fin dal 2020 vegnan ellas sustegnidas da la Confederaziun.
Sanaziun dal terren custa
Ils daners da la Confederaziun èn dentant betg per ils tschiffaballas mabain per sanar il terrain ch'è vegni contaminà. Per schiba custa quai – tenor il chantun – en media 18'000 francs. La Confederaziun surpigliass 40% da quels custs, pia 8'000 francs, sche las vischnancas fan enavant cun la sanaziun.
Stans da tir pon vegnir serrads
Sch'in stan da tir n'ha betg tschiffaballas na correspunda el a la lescha. La consequenza: L'uffizi per militar e schurmetg civil po serrar el.
I saja tenor Hans Gasser, il manader da l'uffizi dentant da quintar ch'ils custs èn en general memia auts uschia che stans vegnan uschia ni uschia serrads.
RR actualitad 07:00


text:
Ils tschains ipotecars restan vinavant stabils en Svizra, malgrà la segunda unda da corona. Quai resulta dal barometer d’ipotecas dal portal da cumparegliaziun Comparis. Er l’ultim quartal da l’onn passà haja il tschains per ina ipoteca fixa da 10 onns muntà a 1,05% en media. Quai è tuttina bler sco il quartal avant.
Ils experts da Comparis quintan dentant ch’i dettia ils proxims mais dapli moviment al martgà d’ipotecas. La raschun per questa teoria saja pli pauc la pandemia, mabain plitost la politica ipotecara da las bancas e la concurrenza tranter quellas.
Ord l'archiv da Radio SRF:


text:
Ivrea
Ivrea (en piemontés: Ivrèja, localmènt Nvreja, en latì "Eporedia")) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 23.507 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 784 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaverano, Montalto Dora, Burolo, Bollengo, Cascinette d'Ivrea, Fiorano Canavese, Banchette, Salerano Canavese, Pavone Canavese, Albiano d'Ivrea, Romano Canavese, Strambino, Vestignè.
MüseeModifega
A Ivrea gh'è 'sti müsee chì:
- Laboratori Musee Tecnologicament, infurmadegh e in sü la storia de l'Olivetti
- Musee Civegh Pier Lissander Garda, de art
- Archivi Istoregh Olivetti
Evulusiù demogràficaModifega
Abitàncc censìcc (en miér)


text:
Tschintg giugaders da l'emprima equipa dal Club da hockey Tavau èn vegnids testads positiv sin Covid-19. En consequenza sa chatta l'entira equipa en quarantina enfin ils 27 da november. Quai scriva il club sin sia pagina d'internet. Tuttina possia il trenament cuntinuar per part: Tenor la media chantunala possian ils giugaders che n'èn betg vegnids testads positiv sin Covid-19 trenar en ina uschenumnada «Bubble», pia tranter els, scriva il HCD vinavant.
Avant che la quarantina finescha, stoppia l'entira equipa anc far in test da corona.
Gieus spustads
Per il manaschi da la National League muntan ils cas da corona che ulteriuras partidas ston vegnir spustadas. Duas partidas na po il HCD betg dar: ina cunter ils SCL Tigers (20 da november) e l'autra cunter Fribourg-Gottéron (27 da november). Il gieu da sonda cunter Losanna era gia spustà.
Da las 12 equipas en la National League han gia bunamain tuttas gì cas da corona e cunquai stuì ir en quarantina. Il SC Berna furma enfin uss la suletta excepziun.


text:
Mudànti
El mudànti egl'în cl indumèint ed sòta ch'al cuàcia (o anc al véla, in soquànt chêś) chel perti dal noster corp ch'i stan sàimp'r a l'ôra. Al nòm "mudànti" al deśvîn da 'l latèin mutanda, a dìr ch'l è 'n quêl ch'al s'rèv da cambièr despès. A s pōl catèr dal mudànti 'd cutòun, ed lana (mudantòun o mutandòun), ed séda, ed pìs, ed lycra, e 'd tùl.
El mudànti egl'în abàsta diferèinti prìma 'd tùt s'egl'în per cal dòni o p'r i òm, sovertùt per dal necesitê 'd contenimèint e 'd protesiòun dal rispetìvi diferèinti perti genitêli.
El mudànti da dòna i s pólen catèr in soquànti formi diferèinti, c'm' al ślìp, al tanga, al periśòma, la braśigliàna e la culotte; mèinter che chi òm i pólen druèr i ślìp, i boxer, al periśòma o i mudantòun ed lana.
El mudànti 'd lung al tèimp
A nn'è mìa dimòndi tèimp che 'l òm al dróva 'l mudànti, a quêl ch'a s pōl cavèr dal fòunti antìghi, e soquànti paróli i s càten p'r eśèimpi in dal stòric Paolo Diacono, ch'al còunta che Alahis, dùca 'd Trèint, al vlìva che 'n ambasadōr edl arsivèscuv al psìs ciacarèr sēg si munda femoralia habet, a dìr a cundisiòun ch'al gh'ìs avû el mudànti pulìdi.
In dal pasê el mudànti i éren druèdi più da chi òm che da 'l dòni perchè chilōr i druèven piutôst na camìśa. Sōl a partìr da 'n pèra 'd secol indrē, el mudànti i tachen a èser druèdi da cal dòni, prìma lunghi 'd lung a 'l gambi e anca sustgnùdi c'm'i mudantòun, p'r el dòni piò rìchi, pò 'n pò ala volta, più pràtichi e curti anca per tùti chegli ètri dòni infîn a dvintèr cl indumèint ch'a cgnusòm anch'incō.
Manéri 'd dìr
- (EGL) An stèr più in dal mudànti per quêl, (IT) (lett.) Non stare più nelle mutande per qualcosa, (fig.) Essere impazienti per qualcosa.
- (EGL) Mèt'r-es al mudànti 'd laméra[1] - o 'd fêr (s'a s duìva descòrer c'n un fnôć)[2], (IT) (lett.) Mettersi le mutande di lamiera - o di ferro, (fig.) Prepararsi per prova difficile.
Vôś lighèdi
Èter progêt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Mudànti
- (IT) La vóś in sìm'a 'l it.Wikisiunàri
Colegamèint estèren
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it.
- (EGL) La canta Al valzer di Mudant dal Trietto in sìm'a 'l YouTube.


text:
Langrickenbach
Langrickenbach a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfis del teritori del cumün l'è de 10.9 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1147 abitant.
El cumün de Langrickenbach al se tröva a una altitüden de 522 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altnau, Birwinken, Erlen, Güttingen, Lengwil, Münsterlingen, Sommeri.
L'Istoria del Paes[Modifega | modifica 'l sorgent]
Numenaa la prima völta in di ducüment ufiziaj in del 889, el cumün de Langrickenbach del didincö l'è nassüü in del 1998 cunt el trà 'nsema i cumün de Dünnershaus, Herrenhof, Langrickenbach, Zuben e Schönenbaumgarten.
L'insediament pü vegg l'è cunt tüta prubabiledaa quel che 'l se tröva al didincö in su la frassiun de Dünnershaus e l'è ciamaa Lenzwil.
Referiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Sport da scola voluntar
Ina investiziun en il futur
Per uffants e giuvenils duain pussaivladads da far sport e da sa mover en il mintgadi daventar insatge che sa chapescha da sez. Perquai vegn il sport da scola voluntar promovì da graubündenSport cun cleras finamiras. Las scolas survegnan uschia la pussaivladad d'arranschar ina purschida attractiva per lur scolaras e scolars, e quai cun il sustegn dal chantun.
Pertge sport da scola voluntar?
-
Moviment fa bain ed è impurtant per in bun svilup corporal, spiertal e social dals uffants e giuvenils.
- Las scolaras ed ils scolars emprendan d'enconuscher novas disciplinas da sport divertentas chi fan plaschair. Ellas ed els survegnan la motivaziun da far sport er ordaifer la scola. Quai è la basa per sa mover e per far sport durant l'entira vita, per uschia promover l'atgna sanadad.
- Il sport da scola voluntar sa vesa sco punt tranter il sport da scola obligatoric ed il sport d'uniun e duai motivar ils uffants e giuvenils da far pli tard sport en in'uniun.
- Per dapli sport e moviment en il mintgadi da scola pon las uras libras tranter e suenter las lecziuns vegnir emplenidas durant il temp da bloc cun purschidas da sport. Medemamain pon las structuras dal di cumplementaras a la scola ed a la famiglia vegnir extendidas tras purschidas da sport supplementaras.
Tge è sport da scola voluntar?
Il sport da scola voluntar cumpiglia curs da sport da scola voluntar sco er champs da sport da scola en il rom da Giuventetgna+Sport (G+S), il program naziunal da promoziun dal sport.
Ils curs da sport da scola voluntar èn purschidas che han lieu mintga emna sut la direcziun cumpetenta da G+S e che porschan a las scolaras ed als scolars in trenament regular en il sectur dal sport da massa. En il cas ideal han quests curs lieu directamain suenter l'instrucziun obligatorica, sur mezdi u in suentermezdi liber sin l'areal da scola u en ils stabiliment da sport da la vischnanca.
Ils champs da sport da scola duran almain quatter dis, vegnan organisads da manadras e manaders da G+S e porschan in rom adattà per integrar il moviment ed il sport. Pervia da lur posiziun extraordinaria durant l'onn da scola daventan questas occurrenzas eveniments nunemblidaivels per ils uffants, per ils giuvenils e per las persunas d'instrucziun. En ils champs ston avair lieu mintga di almain duas unitads da sport da mintgamai duas uras.Tut ils detagls davart questas purschidas da sport da scola G+S sut
www.jugendundsport.ch / Schulsport.
Abunar la newsletter
Vulessas Vus esser infurmada/infurmà davart il sport da scola voluntar? Alura abunai la newsletter "Sport da scola voluntar chantun Grischun". En quella chattais Vus tut las novitads davart il sport da scola voluntar sco er exempels or da la pratica actuala da purschidas existentas.
Qua pudais Vus abunar la newsletter "Sport da scola voluntar".


text:
Bleras persunas rimnan crappa e quai ord differents motivs. Per decorar il curtin ni era perquai ch'il crap regorda els vid in schabetg. Quellas istorgias vul la Casa d'Angel a Lumbrein preschentar proxima stad en ina exposiziun e perquai ha la gestiunaria Anne-Louise Joël envidà ils indigens da metter a disposiziun lur crappa. Mesemna saira ils 24 da matg è stà l’emprima pussaivladad per dar giu crappa.
Crappa en «millis» variantas
Crappa gronda, crappa pitschna, tut radunda ni cun chantuns, crappa d'ina colur e da quella cun milli colurs, i vegn purtà da tuttas variantas en la Casa d'Angel. Mintga crap vegn numerà, fotografà ed il num dal possessur registrà. Quai per far la segira che mintgin survegn lura enavos ses crap suenter l'exposiziun.
Almain uschè multifaras sco las istorgias e la crappa sezza èn era las persunas che vulan mussar lur stgazis. Umens e dunnas, giuven e vegl, indigens sco era persunas che possedan ina chasa da vacanzas en la val Lumnezia. Ina tala variaziun plascha ad Anne-Louise Joël ed ella è persvasa, che l’exposiziun sur da la crappa da la Val Lumnezia e la Val S. Pieder vegn a gartegiar.
La proxima pussaivladad per dar giu crappa en la Casa d’Angel èn sonda e dumengia, ils 3 e 4 da zercladur, tranter las 14:00 e 17:00.
RR actualitad 12:00


text:
Tractaments en ospitals extrachantunals
Tscherna dal furnitur da prestaziuns e surpigliada dals custs
Dapi il 1. da schaner 2012 pon – tenor l'artitgel 41 alinea 1bis da la lescha federala dals 18 da mars 1994 davart l'assicuranza da malsauns (LAMal) – las pazientas ed ils pazients tscherner – per il tractament staziunar da malsognas acutas (somatica e psichiatria) ubain per la realisaziun staziunara da mesiras da la reabilitaziun medicinala – libramain tranter quels ospitals che figureschan sin la glista dals ospitals dal chantun da domicil u sin quella dal chantun da staziunament (ospital da glista, independentamain dal fatg, sch'i sa tracta d'in ospital public u d'ina clinica privata). Il medem vala confurm al senn per las chasas da parturir. L'assicuranza ed il chantun da domicil surpiglian – en cas d'in tractament staziunar en in ospital da glista – proporziunalmain l'indemnisaziun tenor l'artitgel 49a, e quai maximalmain per la tariffa che vala per il tractament respectiv en in ospital da glista dal chantun da domicil.
En connex cun ils custs che vegnan surpigliads dal chantun ston vegnir resguardadas las suandantas cundiziuns:
Explicaziuns


text:
Emmanuel Macron
Emmanuel Macron (Amiens, 21 de dicember del 1977) l'è 'n politegh franes, che l'è staa Ministr de l'Economia, del 'Industria e del Digital dal 2014 al 2016, in del governo de Manuel Valls e president de la Franza elegiuu in di elezion del 2017. L'è 'l leader de En Marche!, e dal 2006 al 2009 l'era socialista.
Idej politegh[Modifega | modifica 'l sorgent]
El sò atteggiament l'è tipicament liberal, de facc el voeur sbassà i tass, ma primma el voeur investì 50 miliard in del lavorà per sbassà la desoccupazion.
L'è fortement europeista, e 'l sostegn anca 'na regionalizzazion del Stat franzes, cont el dà pussee competenz ai nazion storegh de la Franza.
In del camp di lengov regionai, l'è a favor de ratifegà la Carta Europea e de insegnà 'sti lengov chi in di scoeur.


text:
Sco previs oriundamain, fruntan il FCB ed il FC Turitg il mardi saira in sin l’auter. Als Turitgais mancan blers giugaders pervi da corona.
Sco la Swiss Football League ha communitgà, cumenza la partida sco planisà a las 20.30. Per Turitg giogan paucs giugaders da l'emprima equipa, il cader vegn cumplettà cun giugaders da la segunda equipa. Diriger ils giugaders vegn il trenader da la segunda equipa, Marinko Jurendic.
Blers positivs tar il FCZ
En tut èn sis giugaders da l'emprima equipa da l'FC Turitg s'infectads cun il coronaviurs. Testà positiv è era il president Ancillo Canepa, e trais persunas che lavuran per l’equipa. Dapi il venderdi è ina gronda part da l'equipa en ina quarantina da diesch dis, uschia era il team da trenaders. La partida da sonda passada cunter Sion è vegnida stritgada.


text:
Betg mo emploiads da posta, mabain era clients èn sa rimnads en il center da la vischnanca da Zezras per suttascriver la petiziun cunter ils plans da la posta da serrar en l’entira Svizra passa 600 filialas da posta. Era filialas en il chantun Grischun vegnan ad esser pertutgadas. Uschia forsa era quella da Zezras. Tenor il sindicat Syndicom, che s'engascha per mastergns da posta sco era da transport, èsi tgunsch pussaivel che la posta da Zezras stoppia serrar sias portas. Tenor els tutga questa filiala tar quellas che na vegnan probablamain betg mantegnidas.
Petiziun duai far squitsch
Quels ch’èn sa participads a l’acziun da protesta han suttascrit ina petiziun. Quella duai far squitsch sin il concern da la posta e medemamain mobilisar la politica. Suttascripziuns rimna la Syndicom gia dapi mez avrigl. Era en autras regiuns en Svizra emprovan pertutgads da sa dustar uschia. In success en quest connex ha i gia dà. Il Cussegl grond ha inoltrà l’avrigl ina dumonda a la regenza che duai tractar il futur da las postas en il Grischun. La politica duai pudair intervegnir en ils plans da la posta da schliar numerusas filialas.
Emploiads èn malsegirs
En la filiala da Zezras èn emploiadas trais persunas. Sche la posta vegniss schliada duvrass quai novas schliaziuns. Co i giaja vinavant exact na sappian els era betg, di Urs Oswald, in dals collavuraturs. «Nus na savain er betg dapli». El spera ch’el possia anc star trais onns e lura ir en pensiun. Nua ch'ils auters vegnian engaschads saja dentant intschert. Per el n’èsi er betg chapibel daco ch’ina filiala en ina vischnanca cun radund 3'500 abitants vegnia serrada. La posta a Zezras saja la finala in lieu d’inscunter, in pajataglia ed in patrun.
RR actualitad 17:00


text:
La raschun per il delict na saja betg clera. La deputada da 41 onns era vegnida attatgada datiers da Leeds. Tenor rapports da medias ha Cox intervegnì en ina dispita tranter dus umens. In haja tratg in'arma ord la tastga e sajettà duas giadas. La polizia ha confermà ch'in um saja vegnì arrestà en la regiun. Detagls n'ha ella però betg numnà.
Politichers da tut las partidas han reagì consternads. Il cumbat da votaziun davart la sortida da la Gronda Britannia ord l'Uniun europeica è vegnì sistì per oz.
Jo Cox era enconuschenta per ses cumbat per ils dretgs da dunnas. En la debatta actuala davart il Brexit era ella s'exprimida per restar en l'Uniun europeica.
RR novitads 20:00


text:
2x Nadal – acziun communabla
Cun quest'acziun vulan SRG SSR, Posta, Coop e Crusch Cotschna gidar persunas ch'èn per exempel attempadas e che vivan sulettas, ubain er uffants che vivan en chasas d'uffants. (Qua tar la homepage), il link avra en ina nova fanestra
Giavischads èn spezialmain pachets cun artitgels per il basegn da mintgadi sco mangiativas conservablas, artitgels d'igiena e termagls per uffants.
Il program dal Radio Rumantsch metta l'acziun 2xNadal en il center. Gaby Degonda e Tona Poltera modereschan las emissiuns spezialas sin visita tar audituras ed auditurs.
Rimnà donaziuns a Savognin (29-12-2017)
A Savognin hani retschavì giasts e prendì encunter las donaziuns da las abitantas e dals abitants da la regiun. L'emissiun latiers è vegnida direct or dal center da sanadad ed è stada sut l'ensaina da nostalgia: «Nadal ier – Nadal oz».
Acziun 2xNadal a Glion (04-01-2018)
Tona Poltera e Gaby Degonda han beneventà ils auditurs e giasts a Glion en la cafetaria da l'ARGO. El han pudì prender encunter las donaziuns da las abitantas e dals abitants da la regiun. Giast da RTR è tranter auter stada Carmelia Maissen, la presidenta communala da da Glion.
Far in pachet per l’acziun 2xNadal
Sustegnair l'acziun 2xNadal pon ins sin duas differentas modas: U cun far in pachet cun victualias che laschan tegnair e products d'igiena, u trametter in pachet online.


text:
Puntìc
Puntìc (en Italià: Pontevico), l'è 'n cümü de 7 105 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Centràl a 32 km a Sud de la cità de Brèsa al confì có la pruvìncia de Cremùna.
El teretóre l'è töt pià e l'è streersàt del fiöm Òi. I abitàncc de Puntìc i vif suratöt de atività agrìcole, ma 'na part emportànta de l'economìa del paés l'è reprezentàda apò de la prudusiù de vistìcc e calsècc.
El nòm el vé del latì Pons Vici, cioè del put (pons) del paizì (vicus). Puntìc l'è abitàt zamò de l'antichità e l'è postàt endèna puzisiù stratégica söl Òi, che 'l costetöés el cunfì natüràl co la pruvìncia de Cremùna. Se pènsa che Puntìc l'ìes el portus brixianus, cioè el pòst endóche riàa le mercansìe che vignìa trasportàde dré al Pò, per pò descargàde söla tèra férma e dòpo fàle rià a Brèsa.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Peter Nadig crititgescha che ses num na saja betg vegnì publitgà en la brev per las elecziuns ch’è vegnida tramessa a tut las chasadas. Che la vischnanca haja publitgà mo ils nums dals titulars en uffizi che candideschan danovamain, na saja betg endretg. Betg tuts guardian anc sin l’internet u en il fegl uffizial, e quai haja custà ad el vuschs, ha ditg Peter Nadig envers RTR. Pass giuridics na veglia el dentant betg prender.
Tut tenor la constituziun
Simon Willi, il president communal reelegì è da l’avis che tut saja stà confurm a la constituziun da la vischnanca, ins haja publitgà tut correct. Tuttina accepta Willi la critica: Tar las proximas elecziuns veglia la vischnanca da Lantsch infurmar meglier, tgi che candidescha.
Betg dapertut vala il medem
L'uffizi da vischnancas na prenda betg posiziun tar in cas singul. Tenor Thomas Kollegger, il manader, saja l'agir da Lantsch tenor lur constituziun, pia legal. Impurtant saja en mintga cas, che candidatas e candidats che na sajan betg cuntentas cun l'agir da la vischnanca, fetschian attent ella sin quai avant l'elecziun. En general vala: Mintga vischnanca haja d'agir tenor lur constituziun. E quella sappia variar da vischnanca tar vischnanca.


text:
Suenter la prestaziun da l'atun passà cun il segund rang final sin la tabella spetga il trenader Claudio Bundi ina stagiun fitg greva.
Uss n'essan nus betg pli novizs. Ils adversaris enconuschan nus e sin fundament da las prestaziuns da l'atun vegnin nus prendids pli serius da quels.
Pervi da la limita da vegliadetgna è la selecziun sursilvana, che consista da giugaders da plirs clubs, regiuvinada per radund la mesadad. Las preparativas per questa stagiun èn stadas difficilas suenter che l'entir campiunadi da la primavaira è crudà en l'aua pervi dal coronavirus.
Sa tegnair en la liga
La finamira da Claudio Bundi è da sa tegnair cun sia equipa en questa gruppa. Da giuditgar la fermezza da l'equipa saja dentant grev. Radund la mesadad dals giugaders èn novs, ma uschia saja er tar ils adversaris. Ils novs stoppian sco emprim anc sa lavurar en e s'endisar vid il ritmus.
A lunga vista na vegnin nus probablamain betg da restar en la gruppa dals campiuns. Sin fundament dal svilup demografic na vegnin nus probabel betg ad avair avunda giugaders per quest nivel. En quest grau han ils clubs da la bassa tut autras premissas.
En emprima lingia dovria ussa temp e pazienza per integrar bain ils giuvens en l'equipa. L'atun passà han ils juniors B da la Surselva persvas sur tut grazia a lur prestaziun collectiva.


text:
Coronavirus: instrucziun a distanza a partir dals 30 marz 2020
Sco ch’Els sun gnüts infuormats fingià ill’ultima circulara dal chantun, cumainza a partir dals 30 marz 2020 l’instrucziun a distanza, Els vegnan infuormats da las differentas scoulas davart tuot ils detagls chi han da chefar cul menaschi da scoula. Quai capita obain per posta, per e-mail o tras la pagina d’internet, tuot tenor che scoula.
Famiglias chi douvran urgiaintamaing üna survaglianza per lur uffants e nun han propcha ingün’otra pussibiltà, dessan tour sü contact cun Yolanda Ellemunter chi coordinescha il servezzan da chüra pel cumün da Scuol (079 902 94 78).


text:
La Gruppa per ina Svizra senz'armada GSoA, la Partida socialdemocratica ed ils Verds han inoltrà las suttascripziuns per il referendum cunter ils novs jets da cumbat. Sco la GSoA scriva, hajan els rimnà prest 90'000 suttascripziuns. Da quellas sajan 65'874 gia confermadas. Necessari fissan 50'000 per in referendum.
Il Cussegl federal ed il parlament vulan investir a partir dal 2025 sis milliardas francs per novs aviuns da cumbat. Quels duain remplazzar la flotta d'aviuns da F/A-18 e da Tiger-jets che la Svizra ha oz. La populaziun po votar ils 27 da settember en chaussa.
Memia auts custs
Ils adversaris dals jets da cumbat argumenteschan cun ils custs memia auts. Quests daners manchian lura en auters lieus: tar la furmaziun, en il traffic public u tar l'AVS. Cun pachets da spargn ed auzaments da taglia stoppia questa summa che l'armada dovria lura vegnir organisada, scriva la GSoA.
Plinavant saja la segirezza garantida er senza ils novs jets. L'aviatica militara saja anc adina ferma en cumparegliaziun internaziunala, er suenter ch'ils 54 aviuns da Tiger F-5 vegnissan zavrads ora. Per ademplir l'incumbensa da polizia d'aria tanschian ils aviuns da F/A-18, gist perquai che la Svizra saja circumdada d'amis. Plinavant hajan ins dacurt mess la flotta da F/A-18 sin il pli nov stan tecnic.
Daners na vegnan betg prendids davent insanua
Ils aderents dals novs jets – tranter quels la PLD, PPS, PCD, PBD, PVL e la PEV – tegnan cuntrapais, betg be tar la necessitad ch'i dovria novs aviuns giaschia la GSoA fauss. La GSoA pretendia er ch'ils daners faschessan dapli senn en il sistem da sanadad. Cun quai maschaidia ella maila e paira.
La cumpra dals novs aviuns sco era ils custs da gestiun che suondian vegnian finanziads dal budget da l'armada e be da quel. I sa tractia be dad ina repartiziun da finanzas da l'armada, uschia la PLD. Ils daners na vegnian betg prendids davent insanua auter u manchian lura là.