text:
Curt e concis
- I n'ha dat nagina fusiun da las redacziuns da las duas gasettas principalas grischunas SO e BT.
- Sco raschun vegn fatg valair che las gasettas duajan restar distinguiblas, surtut en la rapportaziun regiunala.
- Las duas redacziun èn gia vegnidas reducidas.
- Cun l'idea da la fusiun revochescha la Somedia SA davo l'idea da vulair collavurar cun la BaZ gia la segund'idea da drizzar or sia politica da medias da nov.
Anc la fin da schaner vuleva la Somedia SA «spargnar custs e stgaffir sinergias» cun far per sias duas gasettas Südostschweiz SO e Bündner Tagblatt BT in’unica redacziun. Quell’idea vegnia messa enturn la mesadad d’avrigl, aveva annunzià la gasetta ils 30 da schaner.
«Vinavant duas redacziuns»
Uss è l’idea da vulair realisar cun in’unica redacziun duas gasettas differentas giu da maisa. Quai conferma l'editur da la chasa da medias Somedia, Hanspeter Lebrument, sin dumonda da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha RTR. Las duas gasettas veglian bain «collavurar redacziunalmain pli stretgamain», las duas redacziuns restian dentant «separadas ed independentas».
Quai annunzia il cussegl administrativ da la Somedia SA la sonda sut il titel «Vinavant duas redacziuns» en la SO ed il BT.
Restar differentas en la rapportaziun regiunala
Cun revocar la fusiun redacziunala veglia il cussegl administrativ da la Somedia SA garantir, ch’i restia «surtut en la part regiunala vinavant ina buna distincziun tranter ils dus titels».
Sch'igl ha dà ulteriurs impuls da decider uschia – sco la critica per la fusiun da la possessura da maioritad dal BT, da Magdalena Martullo-Blocher, u ina fin da la malsegirezza en la cuntrada mediala svizra tras il cler na a l'iniziativa No Billag – n'è actualmain betg enconuschent.
Sin dumonda da RTR, tge che la Ems-Chemie sco possessura da maioritad dal BT di da questa nova, lascha Magdalena Martullo-Blocher drizzar ora da ses collavuratur persunal via mail:
Cussegliera naziunala Magdalena Martullo-Blocher beneventa la decisiun da la Somedia, dad edir vinavant il Bündner Tagblatt tras ina redacziun independenta da la Südostschweiz e da mantegnair uschia la diversitad da medias en il Grischun.
«Las redacziuns èn vegnidas pli pitschnas, quai è decisiv»
L'annunzia da vulair far be ina redacziun, ch'era vegnida la fin da schaner, aveva procurà per reacziuns da tut las varts. Las consequenzas redacziunalas da quests plans ha la Somedia SA communitgà la fin da favrer – numnadamain da vulair reducir sis plazzas cumplainas. Funtaunas internas discurrivan quella giada betg be da reducziuns da pensums ma er da relaschadas da persunas.
En l'intervista cun RTR conferma l'editur Lebrument: Las reducziuns planisadas èn vegnidas fatgas. Las redacziuns sajan vegnidas pli pitschnas, quai saja il punct decisiv.
Igl ha in zic pli pauc persunal en las duas redacziuns ed uschia han ins cuntanschì la finamira, da pudair far pli bunmartgà duas gasettas.
Gia la segunda midada da plans il 2018
Quai è gia la segunda midada dad in curs annunzià quest onn. La Somedia SA aveva gia procurà l’october passà cun lingias grassas pervi da sia politica da medias. Quella giada era vegnì enconuschent, che la Somedia è en discussiun cun la Basler Zeitung BaZ pervi dad ina collavuraziun. Las contractivas sajan fitg avanzadas, vaiva fatg valair l’editur da la Somedia Hanspeter Lebrument.
La critica cunter quests plans era vehementa. Da vart politica aveva fatg valair la partida Socialdemocratica dubis cunter ina collavuraziun cun la BaZ – che tutga per in terz al politicher e mecen dal PPS, a Christoph Blocher.
La fin da schaner è vegnì enconuschent, che quest'idea è puspè sepulida.
RR novitads 06:00


c: text/html

text:
L'emprim gol per ils da Cuira ha Monstein gia sajettà la 12avla minuta. En il segund terz, en la 34avla minuta, ha Fries da l'EHC Seewen egualisà ad il 1:1. Cun ils dus gols dad Infanger (41:25) e Zahner (46:43) ha l'EHC Cuira fatg clar tut e sa purtar uschia l'emprima victoria da la stagiun enavos a Cuira.
Suenter sis gieus sa chatta la squadra da coach Konstantin Kurashev sin la penultima plazza da la tabella en l'emprima liga superiura.
Tabella MySports League
En l'emprima liga ha giugà l'equipa da hockey da Partenz-Signuradi cunter ils Argovia Stars. Ils Grischuns han gudagnà a chasa cun 4:2. Ils gols per Partenz-Signuradi han sajettà Depeder (00:50), Hertner (22:19), Thöny (33:45) e Christen (44:13).
Ed era gudagnà a chasa il EHC Arosa. Il club d'Arosa ha battì il EHC Uzwil cun 2:0. Ils gols per Arosa han sajettà Olivier Hostettler (39:38) e Maurin Tosio (47:28)
En la segunda liga ha il EHC San Murezzan gudagnà ordaifer cunter il EHC Illnau-Effretikon cun 3:1.
Il Club da Hockey Engiadina ha dentant pers a chasa cun 3:5 cunter il SC Küsnacht.
RR novitads 20:00+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vetüra
Una vetüra o utumòbil, ciamada de suvent màchina, l'è un mezz de trasport a mutur per el trasport di personn.
Descrizion generala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De solit, i vetür i gh'han tri spazzi, ciamaa anca vulüm: la gabina (per l'autista e i passeger), el baül per i valis e 'l còfen del mutur. Ognidön de 'sti sit chì el pö vess metüü pü o men in evidenza dal disegn de la caruzerìa.
El nümer di sedil el varia da dü a növ, cumpres quel de l'autista.
Mudel[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Berlina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Int la berlina, la gabina e al baül i cumünichen mia intra de lur, e donca i gh'hann du entrad separaa. De solit la gh'ha alamanch dü finestrin per banda e quater purtier. La gh'ha quater o cinch post de setass, distribüii ins du righ.
La berlina l'è anca ciamada "caruzeria tri vulüm".


text:
Provincia de Venezia
- Süperfiss: 2.460 km²
- Pupulazziun (2001): 809.586 ab.
- Densitaa: 329 ab./km²
- Nümer de cumün: 44
- Capitaal (pup. 2004): Venezzia (271.251 ab.)
La pruvincja de Venezzia l'è tüta custitüida da pianüür; la purta via la magjuur part de la costa del Veneto, e l'è ucüpada per la metaa meridiunaal da la lagüna veneta; ul tocch püssee setentriunaal (cumprendüü tra i fiümm Piaaf e Tajameent) l'è staa bunificada in dii ann indree. In del sò teritori sa trann in del Maar Adriatich i fiümm Adiss, Siil, Tajameent, Piaaf, Bachijum, Brenta.
La cunfina cunt i pruvinz de Üdin e Purdenun (a nurdest), de Ruviich a S, Padua a O e Treviis a nurdovest.
Ul teritòri l'è bèn pupulaa, cunt cuncentrazziun in de la zona de la tèraferma de Venezzia (cunürbazziun Venezzia-Treviis); i center principaj a inn, föra che ul cumün de Venezzia, Chiògja, Portugrüaar, San Micheel al Tajameent, San Dunaa de Piaaf.
La pruvincja, anca se suratütt ul sò tocch setentriunaal bunificaa, l'è zona de agricultüra specjalizada e intensiva (cereaj, bietul da zücher) e alevameent buvin. Un'oltra resursa a l'è uviameent ul türiism, vista la presenza de la citaa de Venezzia e del lituraal adriatich (Jesul, Caorle, Eraclea). L'indüstria la sa basa sü i stabilimeent piscinitt u artigianaj (ünica ecezziun a inn i stabilimeent petrulchimich de la zona de Marghera).


text:
Il Cussegl federal ha approvà ina proposta da cumpromiss areguard la repartiziun dals meds finanzials che vegnan libers. La regenza ha deliberà la missiva da la lescha davart la gulivaziun da las finanzas e da las grevezzas (FiLaG). Sco proxim s'occupescha il parlament cun la proposta.
Mesadad per chantuns pli flaivels
I va per 280 milliuns francs. Per questa summa sa reduceschan ils custs da la Confederaziun, perquai che las resursas da basa per ils chantuns pli flaivels èn vegnidas fixadas da nov sin 86,5%. Ils chantuns pretendan che la mesadad, pia 140 milliuns francs giaja en la gulivaziun socialdemografica. L'autra mesadad duaja vegnir repartida als chantuns ch'èn finanzialmain pli flaivels.
Il Cussegl federal è suandà a la proposta da la conferenza dals directurs da finanzas (FDK). Be quatter chantuns sa dostan cunter la refurma planisada, numnadamain ils chantuns da Berna, Friburg, Giura e Vallais.
Schliaziun per sis onns
La nova schliaziun è temporarmain limitada. Ils chantuns han proponì da reparter ils meds che vegnan libers durant sis onns tenor questa clav. En il fratemp duaja vegnir chattada ina nova schliaziun. Er a questa proposta ha il Cussegl federal ditg Gea.
RR novitads 15:00


text:
Il prim duel spagnol ha Barcelona decis cun 2:1 cunter Atletico Madrid. Um dal gieu per ils Catalans è stà Surarez ch’ha sajettà omadus gols per la squadra ospitanta. Atletico è ì en avantatg en la 25avla minuta grazia ad in gol da Torres.
En la 35avla minuta ha quel però vesì la carta melna-cotschna. En la segunda mesadad ha Barcelona lura fatg squitsch. En la 51avla minuta ha Neymar però be tutgà la latta. Pir en la 63avla minuta è crudà il 1:1. Radund 10 minutas pli tard è lura reussì il 2:1.
Bayern gudogna be stretg
Bayern München ha pudì festivar ina stretga victoria cunter Benfica Lissabon. Il campiun da record tudestg ha battì ils Portugais a chasa cun 1:0. Per il trander Pep Guardiola èsi stà la 116 victoria en il 150avel gieu a la lingia da Bayern.
Il suelt gol ha sajettà Vidal. Il Chilen ha tutgà il gol suenter be 107 secundas cun il chau. Malgrà l’avantatg han ils Tudestgs gì grev. Benfica fatg resistenza ed è er vegnì tar schanzas.
RR novitads 06:00


text:
La U.S La Ila/seziun Fitness mët da jí sëgn d'altonn 2 cursc de fitness a La Ila, adöm cun l'istrutur Thomas Valentini
I 2 cursc mët man ai 11 d'otober y jará inant vigni jöbia por indöt 8 iadi, tres te palestra grana a La Ila.
Curs de Step Aero-bica: Dales 19:30 ales 20:30. Prenotaziuns al 339/1433016 cun SMS, don dant "Curs Step + inom y cognom".
Total Body Tune Up: Dales 20:30 ales 21:30. N bun alenamënt por döt le corp: al vëgn lauré sön le fle, sön la agilité y potenzié i muscui dles iames y la pert alta dl corp, cun eserzizi de cross fitness y functional training. Les prenotaziuns gnará tutes sö pro la pröma incuntada te palestra.
Fotoworkshop cun Radomir Jakubowski
Le Fotoclub Val Badia y la lia di fotografs dla natöra Strix inviëia a n workshop de fotografia cun n fotograf che á davagné concursc a livel internazional
I sëis dër bel inviá al fotoworkshop cun Radomir Jakubowski, ai 13.10,2018 dales 9:00 ales 12:00, tl Istitut Ladin "Micurá de Rü" a San Martin de Tor (an pó ince prenoté la marëna). La manifestaziun vëgn organisada dal Fotoclub Val Badia adöm cun le Fotoclub "Strix". Por düc i interessá al monn dla fotografia él na bela ocajiun da odëi tla Val Badia i laurs de n fotograf che á davagné concursc a livel internazional. Sües fotos pón odëi te internet sot a https://naturfotocamp.de/home. Pro le workshop gnarál dé consëis da fá jö y i partezipanc pó cina ai 9 d'otober mené ite 4 retrac (WeTransfer a info@strixnaturfoto.org - SRGB, lunghëza 1920 pixel) che gnará analisá da Radomir Jakubowski.
Ai 12.10.2018 dales 20:30, sarál Radomir Jakubowski che tignará n referat tla scora alta taliana, tla strada Schwesternau a Porsenú, dal titul "De tiers y löm; mi punt de odüda dla fotografia di tiers". Informaziuns y iscriziuns al workshop al numer 0474/565177 (info@strixnaturfoto.org).
La Ila: film por mituns
Ai 12 d'otober vëgnel mostré le film "Wonder"
Le Consëi Cultural de Badia inviëia da gní a ti ciaré al film "Wonder", en vëndres ai 12 d'otober dales 17:00, tla Ciasa dla Cultura a La Ila. Le film insëgna da n'avëi nia preiudizi sce valgügn ciara fora atramënter.
Musiga dal ví tl Saj.un
Pröm vëndres d'otober, incö ai 5 dales 21:00 inant, musiga dal vi adöm cun Hubert Dorigatti y Queen Laurin, tl Zënter Cultural SaJ.un a La Ila. Inviada é döta la popolaziun, nia ma la jonëza
Chësta sëra é tla pröma pert sot al moto "Early down home blues". Da canche al á davagné le concurs nazional por la "International Blues Challange" a Memphis, fej Hubert Dorigatti pert dl
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
I Queen Laurin ti dij a süa musiga "minimal rhythm'n'roll" y indichëia cun chësc che le stil de musiga é dër ri da descrí. Les cianties de so repertore vëgn en gran pert da grups che n'á degüna data de scadënza, sciöche i ZZ Top, The Doors, Elvis, Rolling Stones, Eric Clapton, Rory Gallegher y Canned Heat.
"Queen Laurin" ne vá indere nia le tru tradizional, deache ai ne sona nia te na fomaziun rock, mo cun percusciuns (Erwin), piano (Lisa) y chitara acustica (Klaus).
Düc é dër bel inviá da gní a se gode na sëra cun de bela musiga.
Segra da Lungiarü
Tl fin dl'edema di 13 y 14 d'otober tl gran tendun, cun n bel program de cornisc
Lungiarü inviëia ala segra dl paisc, ai 13 y 14 d'otober. La festa mët man bele la sabeda ai 13 d'otober, olache al sará dales 21:00 inant festa tl tendun cun DJ Rudyru y DJ Pives. Al gnará ince pité na lounge dla bira cun spezialités de bira. La domënia ai 14 él spo dales 8:15 la santa mëssa te dlijia, dales 10:30 matinée tl tendun cun musiga dal ví y dales 11:30 inant arán la poscibilité da joré cun le joler. Dales 13:00 gnarál daurí le ciantun da se depënje sö por i mituns y al sonará la musiga da Unterdarching (Paiern), dales 15:00 musiga dal ví cun Oswald y dales 16:30 sona la band Vollgas. Por spëisa y boanda vëgnel sambëgn fistidié y an ciafará danter l'ater ince spezialités de pësc.
"I Ladins dles Dolomites", cun Simon Kostner
Trëi serades a Badia, San Martin y Corvara, te chëres che le cabaretist y joblere cunta nosta storia te na manira particolara
Sön iniziativa di Consëis de Formaziun dla Val Badia, vëgnel metü da jí tla Val Badia deplü serades cun le cabaretist y joblere Simon Kostner, sot al titul "I Ladins dles Dolomites - Simon Kostner cunta la storia de na identité". Al é ciamó trëi apuntamënc: incö vëndres ai 5 d'otober dales 20:00, tla Ciasa J. B. Runcher a Badia; en mercui ai 24 d'otober dales 20:00 tl salf dl Istitut Ladin a San Martin de Tor; en jöbia ai 25 d'otober dales 20:00, tl salf dles manifestaziuns da Corvara.
"La guerra dei calzini"
Chësc é le titul dl teater por mituns che vëgn jobelné a La Ila
En mercui ai 10 d'otober dales 17:00 él da odëi tla Ciasa dla Cultura a La Ila le teater por talian "La guerra dei Calzini" cun Sabrina Fraterali.
Chësc teater por mitans y mituns dla scolina y dla scora elementara cunta de döes cialzines che ne se vëgn nia y che impara da s'azeté. Organisaziun: Aterteater y Uniun Teater La Ila.
"Instant Acts - cuntra la violënza y le razism" tla Val Badia
Le Sorvisc ai Jogn Val Badia adöm cun les scores altes da La Ila, mët da jí le proiet "Instant Acts - cuntra la violënza y le razism", en mercui ai 17 d'otober
"Instant Acts - cuntra la violënza y le razism" é n proiet teatral internazional dla formaziun culturala di jogn, che mët da jí dal 1993 inant da iade a iade da d'altonn dis de proiet dandadöt ti pici paisc de nosta provinzia. Dl ensemble internazional de Instant Acts fej pert 13 artisć jogn, che vëgn chiris fora sura döt le monn. Iniann é lapró p.ej. Mushegh dl'Armenia, Matylda dla Polonia, Yacine dl'Algeria, Larissa dal Brasil, Isabella dla Cina o Ambra dla Talia. Ëi laurará danmisdé diretamënter cun i 119 studënc, olache al sará workshops, p.ej de breakdance, beatbox, body-percussion, capoeira y cotán d'atri.
Dales 14:00 i tóchera spo ai artisć intësc. Ëi portará dant döt so savëi te na performance de za. 80 menüc, tla palestra grana da La Ila. A chësta inviunse düc i interessá da tó pert. L'entrada é debann y al n'ó ester degöna prenotaziun.
La chëuta di vedli mutons
Teater te Sëlva duman sada ai 6.10. dala 20.30, n dumënia bele dala 17.00 y pona mo doi reprejentazions via per l'ena, te cësa de cultura de Sëlva
La doi veteranes dl Teater de Sëlva, Wally Mussner y Bernardette Senoner, à sëurantëut per l prim iede la regia dl pez che la grupa de teater à mparà ite per chësc autonn. L ie n teater da paur coche n dij, de Walter Kalkus, repurtà tl gherdëina da Lidia Delazer.
Se traté se tràtela tlo de scioldi. Duc i vedli mutons ie cherdei a paië na chëuta nueva, la chëuta di vedli mutons. Ma nce tlo iel ezezions; mé chëi che possa mustré su de avëi giapà almanco "trëi cestons" ne muessa nia paië. Trëi cumpanies drët maladëc, Moz, Piere vulpon y Tita, sambën dut vedli mutons, prova śën a uni maniera de abiné ca da vel'ëila n tel ceston. Ma ala fin vàla sambën dut autramënter de coche i se nmaginova... y vel' una uel se maridé, a duc i cosć...
L fej pea bën set atëures coche Emanuel Demetz, Ingrid Mussner, Evi Perathoner, Ivan Senoner, Juri Demetz y i doi atëures nueves Vera Mussner y Simon Bernardi, che ie pra si prima esperienza sun palch.
Dla paladina se cruzia Thomas Mussner, Igor Demetz, Alex Runggaldier y Werner Senoner, mascra de Laura Lussardi, fotograf ie Ivan Mahlknecht, frisera ie Laura Senoner, di recuisic se cruzia Helga Kerschbamer y nia da desmincë Lidia Delazer che dij ite.
L teater ie mo da udëi:
n sada ai 6.10. dala 20.30,
n dumënia ai 7.10. dala 17.00,
n
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
n sada ai 13.10. dala 20.30
for te cësa de cultura de Sëlva.
Chertes danora pòssen apusté tla butëiga Minishop de Rudi Avi te Sëlva o cherdan su l numer dla butëiga 0471 794085.
"Nosta vita nes dà dant la streda"
Ncuei vënderdi ai 5 de utober te sala de Calonia a Urtijëi
L pruiet "Ti dé tëmp al tëmp", che vën metù a jì dal Cunsëi furmazion
Gherdëina deberieda cun i cunsëies de furmazion dla valeda, va inant śën d'autonn cun la proscima manifestazion, che ie n vënderdi ai 5.10.2018 dala 20.30 te calonia a Urtijëi.
L KVW de Urtijëi mët a jì na mëisa turonda sot al moto: „Nosta vita nes dà dant la streda". La esperienzes de vita de uniun de nëus, lascia udëi da n pont de ududa defrënt l senificat dl tëmp y de co l nuzé per la cosses che nes sà l plu mpurtantes. N chësta sëira jirons plu sot tl argumënt y cialeron de se fé n valgun pensieres. I ghesć ie persones che viv y lëura tla valeda (te ciamps defrënc) y che conta de si esperienzes de vita y coche cërta ntraunides à mudà si cunzet dl tëmp. Prejëntes sarà: Lydia Kostner Mussner dla Cësa Bruma, Irina Thaler Peristi, Armin Kasslatter de S. Cristina, Helmar Demetz da Uridl, l psicologh dut. Edmund Senoner, Claudia Insam Obletter y Peter Kostner da Stlujuc. Moderadëur dla sëira ie Leo Senoner. Duc ie nviei de cuer a unì a scuté su!
Luis Piazza y Raimund Mureda
Giaurida dla mostra n sada ai 6.10. dala 11.00 tla Cësa de Cultura a Urtijëi
L Museum Gherdëina nvieia de cuer ala giaurida dla mostra speziela per i 110 ani dala nasciuda di doi artisć y per i 60 ani dala fundazion dla Lia dl Museum.
Velch deplù dla mostra y di artisć saverà da cunté la diretëura dl Museum Paulina Moroder, la esperta de storia dl'ert Danila Serafini y sambën i cumëmbri de familia, che sarà nce prejënc ntan i dis che la mostra ie davierta.
La presidënta dl Museum Marie Theres Thaler y l ambolt de Urtijëi Tobia Moroder purterà si saluc, y do n valgun pec sunei dala "Grödner Geigenmusig" ie duc mo nviei a fé na viva.
La mostra resterà davierta nchin ai 28.10. da lunesc nchin vënderdi dala 15.00 - 18.00 y de sada y dumënia dala 10.00 - 12.30.
Marcià di libri adurvei de Segra Sacun
N lunesc ai 15.10. y n merdi ai 16.10. tla Cësa de Cultura a Urtijëi
Coche l ie bele tradizion meterà la trëi biblioteches publiches dla valeda (San Durich, Tresl Gruber y O.v. Wolkenstein) nce chëst ann a jì l marcià di libri adurvei de Segra Sacun.
I libri tëuc ora dala biblioteches (ajache danejei, laurei su o nia plu atuei) y chëi dunei da privac unirà vendui a 1 € per liber. I scioldi che vën trac ite unirà pona inò dac ora per l bën dla trëi biblioteches.
L marcià di libri ie a Urtijëi tla Cësa de Cultura dan l ufize dla Lia dl turism y scumëncia n lunesc ai 15 de utober dala 8 daduman y dura nchin la 6 da sëira. N merdì ai 16 de utober iel daviert dala 8 ala 12 da mesdì y dala 2 ala 6 da sëira.
La trëi biblioteches San Durich de Urtijëi, Tresl Gruber de S. Cristina y Oswald v. Wolkenstein de Sëlva nvieia duc a unì al marcià di libri y a se nuzé de chësta scumenciadiva y rengrazia i trëi Chemuns y duta la populazion de Gherdëina y da oradecà che à for sustenì y che sustenirà nce tl daunì la biblioteches dla valeda.
Na bona marënda per nosta jënt de tëmp
La Lia Sarëinn nvieia duta la jënt sëura i 60 ani de Gherdëina a se nuzé de chësc servisc nuef a Urtijëi, a S. Cristina y te Sëlva
Nviei ie duc chëi che à la residënza te Gherdëina y à passa 60 ani. Chësta scumenciadiva ne n'ie nia mé per i pueresc, ma per duc i seniores, che à ueia de se maië n bon cëif n cumpania.
Uni merdi possa la jënt de tëmp jì tla pitla sala dla Cësa de Cultura Luis Trenker a Urtijëi a maië da marënda.
For de merdi se anconta nce chëi de tëmp che uel jì a marënda a S. Cristina, iló vën l servisc pità tla sala Raiffeisen, te cësa de Chemun. Uni mierculdi se ùrten te Sëlva, for dala 12.00, te stua di seniores, sun calonia. L priesc dla marënda ie de 4,00 € per persona.
Chiche uel jì a marënda muessa se lascé scrì su almanco nchin al di dant do marënda, cherdan su: - per Urtijëi l numer 335 1031751 - per S. Cristina l numer 333 1499949 - per Sëlva l numer 335 6558633
Teater a S. Cristina
Nce chëst ann vëniel purtà dant te sala de chemun a S. Cristina n pez de teater da rì, chëst ann tla rujeneda tudëscia. La prima reprejentazion sarà da udëi n juebia ai 11.10. dala 20.30
L pez mparà ite dala Grupa de Teater de S. Cristina ie de Stefan Vögel y se tlama "Achtung Deutsch". Dla regia se à tëut sëura Erich Meraner.
De cie se tràtel pa?
Tres n fal burocratich vëniel purtà ite n cuatier n partides (WG) dl studënt multi-culti Stefan Ramoser sciche familia. Canche l vën adalerch l funzioner per cuntrulé sce la ie bën nsci, ne n'ie Stefan nia a cësa y n sirian, na franzëusa, n talian y un de Viena muessa fé finta de vester na bela familia sudtiroleja. Ma co devënten pa tan aslune de drë sudtirolesc? N curs de prëscia n cont dla cultura sudtiroleja dëssa judé. Sambën che la ne dura nia giut y dut garata sotsëura...
L pez ie da udëi:
n juebia ai 11 de utober dala 20.30
n dumënia ai 14 de utober dala 18.00
n mierculdi
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/8348-manifestazions-atuales-speziales#sigProIdeacb99a94d
n merdi ai 23 de utober dala 20.30
n sada ai 27 de utober dala 20.30
n dumënia ai 28 de utober dala 18.00
Chertes danora pòssen apusté tla butëiga "Boutique Parisienne", cherdan su l numer de telefonn 0471 793334
"Opas Diandl"
N juebia ai 11.10. dala 20.30 te Cësa de Cultura a Urtijëi scumëncia la 52ejima sajon de cunzerc di Jëuni de Mujiga de Gherdëina
La grupa de Südtirol ne n'à no n cunzet no n stil, Opas Diandl à carater. Si mujiga ie frëscia, spontana y ntan si cunzerc àuden y vëijen la gran energia y legrëza de suné di cin' musizisć. Leprò vëniel mo na gran variazion de strumënc y aranjamënc, scialdi deplù de chël che n possa se nmaginé. Sun palch vëniel iodelnà, ciantà a trëi-cater ujes, ma nce fat mujiga rock, tlacenà, n curt l spectrum dla mujiga ne pudëssa nia vester majer. For inò ie nce l publich damandà de fé pea y chësc ne se lascia suvënz nia damandé doi iedesc... Tl cunzert prejenterà Opas Diandl pec ora de si CD nuef dal titul "X".
I "Jëuni de Mujiga de Gherdëina" nvieia duc a unì a scuté su y sambën nce ai autri ot cunzerc che ie sun l prugram chëst ann. L abunamënt ie da giapé al priesc de 70 € y tlo giàpen chëst ann mo sëuraprò na cherta debant per un n cunzert da pudëi tò pea zachei a na bela sëira de mujiga.
Steinegg Live 2018
L miëur dla mujiga y cultura, dai 13 ai 27 de utober a Stanecia/Steinegg tla Cësa de Cultura
L festival Steinegg Live, che ie ntant cunesciù lonc y lerch, ruva chësta ann a si 22ejima edizion. Coche bele dai ani cëla i urganisadëures de pité n mescedoz de mujiga y cultura, ulache dut giapa mpue si lerch, sibe nterprec da tlo che musicisć cunesciui. Nsci iel mé per dì sun l program n teater de jëuni che n à scrit nstësc, virtuëusc de strumënc cabaretisć, ciantarins cunesciui dla Nghiltiera o musicisć de jazz y blues che se à fat n inuem ti USA, ciantautëures de Südtirol, n cumponist che vën ratà sciche piunier tl lië adum mujiga eletronica cun la tradizion tlassica. Sambën ne manceràl nce no grupes de nosc raions y la sëira dedicheda ai jëuni ciantarins y musiconc che vën docà y a chiche ie bele bënulù dal publich de cësa. Lascià ora ne vëniel nce no la mujiga populera cun strumënc a fla o da Oberkrainer, che ie daniëura da audì pra la festa che dura dut l di y ulache l vën nce pensà ai mutons y si devertimënt.
Chësc l programm 2018
Sa. 13.10. dala 16.00 Teater per mutons y jëuni cun la grupa de teater de Steinegg Live.
Ve. 19.10. dala 20.30 "Rising Stars & Local Heroes". Na sëira cun talënc jëuni y "heroes" de Stanecia y ntëurvia.
Du. 21.10. dala 10.30 inant "Festa Steinegg Live" cun lianies blances y pier de selin, bal dl domesdì y program per mutons, cun la "Südtiroler Tanzlmusig", i "Goldrieder" y "Bobby-Live".
Lu. 22.10. "Roberto Cacciapaglia - Quarto Tempo Tour 2018". L musicist cunesciù per si criazions de sonns, che lieia adum la mujiga eletronica cun chëla tlassica coche degun auter ne sà da fé. Do si Tour ti USA ie chësc l sëul cunzert te Europa.
Me. 23.10. "Brian Auger's Oblivion Express feat. Alex Ligertwood (UK)". Auger, l Guru dl Hammond che sona al mumënt l orgun eletronich per Zucchero, deberieda cun Alex Ligertwood (ciantarin di Santana) y si band per l prim iede da audì live te Südtirol. L ie la sëira Jazzrock-Fusion de Steinegg Live!
Mi. 24.10. "Igudesman & Joo" i doi artisć musicisć Aleksey Iguedesman y Hyung-ki Joo mët adum tlassica cun pop y teater. Na sëira de mujiga y matades coche n à dinrer udù.
Ju. 25.10. "Max von Milland" cun si band prejentea si album nuef "Bring mi hoam". Danora sónel mo la grupa Malù cun Lucia Kastlunger.
Ve. 26.10. "Joe Louis Walker" la lijënda dl US-Blues per l prim iede te Südtirol. L ie la nuet dl Blues de Steinegg Live cun ghesć coche Nik Lee & The Jingle Fellas, Marco Pandolfi y da dedò Blues-Jam Session.
Sa. 27.10. Sëira cun i VinoRosso, The Fonzies de Bulsan y DJ Peter dla ex Eule. Ala fin uniràl mo fat fest... cun bands de Südtirol y l miëur Sound ti tëmps passei.
Duta la manifestazion ie tla Cësa de Cultura de Stanecia y scumëncia dala 20.30 (sce nia scrit autramënter).
Nfurmazions plu avisa iel da giaté sot a www.steinegglive.com.
Chertes de ntreda per i cunzerc dai 22. ai 26.10. ie da giapé te duta la Casses Raiffeisen de Südtirol, tla butëighes Athesia y online sot a www.ticketone.it.
Festa de giaurida dla plaza dal palé nueva
N dumënia ai 7.10. dala 2 domesdì inant a Urtijëi
L Chemun de Urtijëi nvieia de cuer ala giaurida dla plaza dal palé de ierba sintetica "Tresval", n dumënia ai 7 de utober 2018.
Scumencià vëniel dala 14.00 cun l tai dla pinta y la giaurida ufiziela.
Dala 15.00 passeràn bele via al sport dal palé cun n turnoi danter scuadres de reprejentanza y "vedla glories".
L unirà pità lianies y zeche da bever.
Duc ie nviei a unì!
Fazions de bënulëi
Giaurida dla mostra n merdi ai 9.10. dala 7 da sëira tla Galaria Doris Ghetta a Puntives
Philipp Messner de Urtijëi/Minca, Dejan Dukic de Viena, Julia Frank nasciuda a Glurns y Martina Steckholzer a Sterzing, meterà ora te na mostra cureda da Sabine Gamper si pitures dal titul "affective effects".
I cater artisć se à dat ju te na maniera nteressanta cun la idea dla materialità, dla tridimensciunalità y dla spesa tla pitura. Uniun di artisć à repurtà do si ntënder, te na maniera simbolica o iconica, l cheder sciche corp tridimensciunel. I se nuza de forba y pigmënc sciche elemënt materiel per ti dé ite l sot o auzé ora livei defrënc che semea nchinamei che se destachëssa dala spersa dl cheder nstës. La materialità dl culëur possa datrai vester plu da pië ite y datrai de manco, ma te n valgunes dla opres prejentedes se trasfurmea i chedri te de drë avenimënc perzetifs.
La mostra tla Galaria Ghetta a Puntives Sud 8 sarà da udëi nchin ai 30.11., da merdi nchin vënderdi dala 15.00 ala 18.00 o scenó cherdan su danora l numer 366 1500243.
Berstot criativa per mutons y mutans
Da n sada ai 20.10. inant per sies sades ndolauter tl Lizeum d'Ert a Urtijëi
Nvion i mutons y la mutans de duta Gherdëina dl'età dla scola mesana a fé pea na berstot criativa. L unirà dessenià, depënt y fat formes cun tecniches y materiai defrënc y crià opres d'ert persuneles.
Acumpaniei unirài dala prufessëures dl Lizeum d'Ert Sara Stuflesser, Medea Moroder y Christine Runggaldier.
La berstot criativa sarà tl Lizeum d'Ert Cademia a Urtijëi, da n sada ai 20 de utober inant per sies sades ndolauter, for dala 9.00 ala 11.00.
Nfurmazions y se lascé nuté su: nchin ai 13 de utober da Karin tl ufize dla Nëus Jëuni Gherdëina o cherdan su l 0471 799006.
Prion bel vo genitores, nëinesc y laves de ti l fé a l savëi ai mutons y ala mutans y ... a chëi che arà legrëza dajëi pea n gurmel!
Metù a jì dala lia La Vëta deberieda cun la Nëus Jëuni Gherdëina.
La politica y la jonëza
Lîtes provinziales 2018: sëra d'informaziun y discusciun cun i candidac ladins, sön tematiches de mituns y jogn
En gaujiun dles lîtes provinziales 2018, mët da jí le Sorvisc ai Jogn Val Badia en mertesc ai 16 d'otober dales 20:00 tl Zënter dla Jonëza y Cultura SaJ.un, na sëra costrutiva d'informaziun y discusciun cun i candidac ladins, sön tematiches che reverda i mituns y la jonëza, mo nia ma, sciöche: Sorvisc ai Jogn, strotöres por la jonëza, monn dl laur, frabiché-contribuc, uniuns dl sport, scora de musiga, volontariat, burocrazia y responsabilités tles uniuns, sorvisc zivil, sanité, viabilité...
La moderaziun é de Diego Clara. Inviada é döta la popolaziun!
Le Sorvisc ai Jogn Val Badia se vëiga sciöche istituziun por le sostëgn sussidiar ales porsones, ai grups, ales uniuns, ales assoziaziuns y istituziuns che se dá jö cun le laur por y cun i mituns y la jonëza de nosta Valada. Dlungia chësc rapresentunse i interesc dla sozieté y dla politica y fajun da interlocutur por les ghiranzes di mituns y di jogn.


text:
Curt e concis
- Zona cotschna è nagin impediment.
- Gia duas giadas midà intent dal bajetg.
- La lescha da vart da vias chantunalas lubescha quest agir.
L'atun passà ha l'uffizi da construcziun bassa dal Grischun funcziunà enturn in bajetg a Trun – Zignau. Quai bajetg sa chatta en la zona cotschna a l'ur da la chava da glera. Bain inqual che ha vis questa midada d'utilisaziun è sa dumandà daco ch’il chantun dastga far quai. La resposta è simpla.
Quest bajetg tutga tar il mantegniment da las vias chantunalas. Uschia vegn en vigur la lescha da vart las vias chantunalas. Sco quai che Reto Knuchel, manader da l'uffizi da construcziun bassa dal chantun di, munta quai ch'il chantun na dovra nagina lubientscha da la vischnanca ed era nagina lubientscha per bajetgs ordaifer la zona da bajegiar (BAB). L’instanza che decida talas chaussas è la regenza.
Istorgia
L'onn 1987 era questa susta vegnida bajegiada sco deposit da glera per il chantun. L'onn 2001 è vegnir fatg l’emprima midada cun metter in auto da crana en quest bajetg durant il temp da stad. L'onn passà hai dà ina midada pli gronda. Il bajetg è vegnì partids en duas parts: ina part garascha ed ina part deposit. Dapi questa midada sa chatta l'auto da vitgira cun la croc en quest deposit dal chantun.
RR actualitad 08:00


text:
Lager (bira)
Lager l'è 'n tìpo de bira utignìda conden leàt specìfech a fermentasiù bàsa (Saccharomyces carlsbergensis) e che 'ndèla part finàl del procès de birificasiù la vé 'nmagazinàda per divèrse setemàne 'ndèn ambiènt a temperadüra arènt ai 0°C per fà depozità le partezèle de leàt en suspensiù e per töga vià saùr e udùr sulfùrei tìpich del tìpo de leàt che se dopèra. I stìi piö famùs a bàsa fermentasiù i è Lager ciàra, Helles, Pilsner, Märzen, Vienna, ecc.
El nòm el vé de 'na paròla todèsca (lagern) che völ dì "enmagazinà".


text:
En l’affera davart eventuala spiunascha da la Tirchia en Svizra ha il cusseglier dals chantuns da l’Uri, Josef Dittli fatg ina denunzia penala cunter nunensocnuschent tar la procura publica federala. Quai scriva il Blick da la dumengia sa referind al plant.
Tenor quel sajan gia curt suenter l'emprova d’in putsch en Tirchia, la stad passada s’augmentads ils indizis da spiunascha entras agents tircs en Svizra. Da curt èn vegnidas enconuschentas acziuns da spiunascha supponidas a l’universitad da Turitg.
Tenor Dittli sajan critichers dal reschim d'Erdogan suttamess a mesiras aggressivas. Els vegnian smanatschads e boicotads. Tenor Dittli existia perfin in'adressa da mail sur qella ins possia denunzia critichers a la regenza d'Ankara. La procura publica fedrala ha confermà d'avair survegnì la denunzia.
RR novitads 12:00


text:
Engiadina - Jamie Cullum, il magnet sisum la muntogna
Il renumnà chantadur e pianist englais è in dils gronds stars mundials dal Festival da jazz San Murezzan 2017. En occasiun dal giubileum da 10 onns han ils organisaturs envidà ad in concert gratuit dal star si Muottas Muragl.
Tenor l’intendant dal Festival da jazz San Murezzan, Christian Jott Jenny, han ils visitaders pudì sa legrar sin in concert d’in dils pli gronds entertainers ch’i dettia per il mument insumma sin il mund:
Jamie Cullum ha dus ingredienzas per avair success. El sa trategnair ed è er anc in musicist excellent.
Ils 2000 aspectaturs ed era Jamie Cullum e sia band han giudì la saira. Cullum ha dà in concert frenetic ed el ha salidà il public en rumantsch.
Per cuntanscher la plazza da concert sin 2'453 meters sur mar, han ins ubain da chaminar si sin la muntogna ubain duvrar il tren da la funivia da Muottas Muragl. Quella è circulada dapi il suentermezdi cuntinuadamain per manar si uschè svelt sco pussaivel ils numerus giasts che han gì da star en colonna. E quai tant per ir en si sco er suenter il concert puspè giu da la muntogna.
La logistica per organisar in concert cun 2'000-3'000 persunas sin ina muntogna pretenda ina buna preparaziun. Ils collavuraturs da las pendicularas Engiadina San Murezzan han dirigì gia dapi la damaun bel stretg ils autos in sper l’auter sin ils parcadis. Finalmain n'èn quels betg stads gronds avunda uschè che plira visitaders han gì da parcar lur autos pli lunsch davent da la staziun da Muottas Muragl.
Factur aura n'è betg calculabel
Entant ch’ins è bun dad organisar e preparar pli u main tut per in eveniment perfetg, datti in punct sin la glista che n’è betg en ils mauns dals organisaturs – numnadamain l’aura. Petrus para dad esser in amatur da la musica da jazz. Durant il concert s'han las nivlas nairas spustadas davent da la muntogna e la temperatura sin 2'453 meters sur mar è er stada agreabla.
Tenor Christian Jott Jenny n’haja anc mai dat in concert dal Festival da jazz si Muottas Muragl cun simplamain tschiel blau e sulegl.


text:
Lützelflüh
Lützelflüh a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 26.9 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4060 abitant.
El cumün de Lützelflüh al se tröva a una altitüden de 585 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hasle bei Burgdorf, Krauchthal, Landiswil, Oberburg, Rüderswil, Rüegsau, Sumiswald, Trachselwald, Walkringen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lützelflüh l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1225 col nom de Lucelfluo.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (DE)
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (Todesch)Sit ufizial
- Lützelflüh in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Grünenmatt in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Brandis in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Per il sez dal president èn trais persunas stadas a disposiziun, dasper Peter Camastral era Markus Messmer e Roland Schmid. Per eleger Camastral hai dentant duvrà in segund scrutini. Là ha Camastral lura gudagnà cun 193 vuschs davant Roland Schmid cun 107 vuschs e Markus Messmer cun 72 vuschs.
En suprastanza èn il commembers da fin qua, Michael Forster, Patrick Weissmann ed Usrin Widmer vegnids reelegids. Seraina Bertschinger-Tuffli cumplettescha da nov la suprastanza.
Sandro Schena undrà sco persuna da l'onn da Favugn
Per sias prestaziuns extraordinarias en la lavur voluntaria è Sandro Schena vegnì undrà sco «Felsberger des Jahres». El sa mettia dapi onns en per l'uniun da gimnastica, scoleschia ils giuvens e gidia tar occurenzas. El saja in carstgaun d'uniuns da chau fin pe.
RR novitads 06:00


text:
Ils babs d'ozendi
- Mardi, 10.11.2015, 20:03
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 10.11.2015, 20:03, RTR
Il bab va a lavurar, la mamma fa il tegnairchasa. Quai è il model tradiziunal da famiglia. Il 1990 aveva il Radio Rumantsch discurrì cun 4 babs da famiglias che vivevan sper la norma. In bab era spartì. In bab era malsaun è stueva far sfurzadamain il chasarin. In auter era vegnì bab senza vulair. Ed il quart aveva ina trista sort: sia dunna era morta cura ch'ils uffants eran anc pitschens. Tuts quatter umens avevan raquintà co che lur vitas da bab eran sa midada per els.
Redacziun: Flavio Huonder


text:
L'Axpo Tegra SA a Domat ha survegnì la lubientscha da bajegiar per l'ovra da setgentar zinslas da laina. Ella haja sbassà la concentraziun da particlas finas previsa - sco pretendì da l'Uffizi chantunal per natira ed ambient, communitgescha l'Axpo Tegra SA.
Uss vegnia l'ovra da setgentar realisada tenor las pretensiuns da l'Uffizi chantunal per natira ed ambient e sutpassia 8 giadas las limitas da l'ordinaziun per mantegnair l'aria pura.
Per las duas organisaziuns per l'ambient WWF e Medis per la protecziun da l'ambient è lur pretensiun principala uschia ademplida.
L'Axpo Tegra SA vul prender en funcziun l'ovra fin la fin dal 2016 - custar duai quella 11,8 milliuns francs.
RR novitads 12:00


text:
Las pendicularas da Sursaissa Mundaun èn vidlonder da realisar il «Masterplan Mundaun», in program da modernisaziun ed engrondiment dal territori da skis da las vischnancas Sursaissa-Mundaun e Lumnezia. Quai plan preveda era ina nova colliaziun cun duas sutgeras da Misanenga enfin Stein. Quellas duas sutgeras duain remplazzar ils dus runals Misanenga-Untermatt ed Untermatt-Stein sco era la sutgera Kartitscha-Stein, tut installaziuns che èn vegnidas en ils onns.
Emprim pass: sutgera tranter Misanenga ed Untermatt
L’emprim vegn realisà anc questa stad ina sutgera da 4 tranter Misanenga ed Untermatt. Ella remplazza il runal existent che è vegnì bajegià l’onn 1976. La nova sutgera è accuplabla e maina ils skiunz davent da Misanenga, la staziun da val sa chatta gist sper il Rufalipark, en pauc sur 3 minutas e mez a Untermatt, 264 meters pli ad aut.
La secunda sutgera da Untermatt enfin Stein duai vegnir realisada tenor Josef Brunner, il president dal cussegl d’administraziun da las pendicularas, la stad 2018. Ils custs totals per las duas sutgeras muntan a 15 milliuns francs; 5 milliuns per Misanenga-Untermatt e 10 milliuns per Untermatt-Stein. La finanziaziun succeda cumplettamain entras las pendicularas, quai cun agens meds, cun emprests da bancas ed in sustegn finanzial da la Confederaziun e dal chantun en furma d’emprests senza tschains d’ina durada da 10 onns.
RR novitads 07:00


text: Bianca sta belau for te ch’l cianton de ch’la cërta crujeda che duc cunësc y ulache duc chëi che passa la vëij riesc. L ie la crujeda ulache na streda vën da lajù su, una da lassù ju, una da laite ora y una da lavia ca. I chemeri che vën da lajù su ie i plu ciaculons. I conta datrai nce velch de sé nstësc y se lascia plu dl’aurela. Chëi da lassù ju ie al cuntrer chëi che damanda danora l priesc y che fej dut bel debota. I chemeri da laite ora ie i plu chiec. I ne rejona tan che nia y ti dà l plu suënz mo na bona man leprò. Y chëi che vën mé da l’autra pert de puent ca, ie chëi che mët l plu verda che deguni ne i vëije y che ie l plu da ulëi mel. Bianca se ndebita uni iede canche n tel ti vën permez. L plu gën ala perdrët i chemeri da lajù su, ajache pra chëi possa nce ëila datrai cunté velch de sé nstëssa. N valguni ti damanda coche la à inuem y da ulache la vën.


text:
Tge che saja capità exact na po il president communal, Roman Hug, anc betg dir. Conceder possia el dentant che Parolini haja fatg a Trimmis dapli vuschs che publitgà la dumengia e Schlegel pli paucas. La differenza da vuschs vegnia perquai a sa midar, uschia Hug.
Il mument dumbra il chantun las vuschs da Parolini e Schlegel per la segunda giada. Il resultat final e definitiv vegn quintà sin venderdi.
Tenor la dumbraziun en l'entir chantun da la dumengia passada ha Jon Domenic Parolini fatg 15'904 vuschs e Walter Schlegel 15'836.
RR novitads 17:00


text:
Tenor Buhari erian quels be vegnids nominads pervi da lur loialitad envers ses antecessur Goodluck Johnatan.
Ambassadurs da l'entir mund èn pertutgads
Tranter ils relaschads tutgian tranter auter ils ambassadurs dals Stadis Unids, da la Gronda Britannia ed dal Canada. Er l'ambassadura nigeriana en Svizra sto dar giu ses uffizi, sco quai ch'il Departament federal da l'exteriur ha confermà.
Buhari era vegnì elegì cun si’empermischun da far ina fin a la corrupziun aifer la politica nigeriana.
Situaziun economica è precara
La Nigeria è la pli grond'economia publica e l’impurtant producent dal continent african. Il bas pretsch da l’ieli ha dentant manà ad entradas publicas drasticamain pli bassas. Perquai è il president Buhari sfurzà da far passar mesiras da spargn.
RR novitads 16:00


text:
- Ils Stadis Unids viseschan la cunvegna da clima da Paris.
- Trump empermetta ch'il pajais vegnia tuttina ad esser la naziun la pli schubra.
- La cuminanza mundiala è schoccada.
- Per l'Europa è cler: la cunvegna na vegn betg negoziada da nov.
Ils Stadis Unids bandunan la cunvegna da clima da Paris. Quai ha communitgà il president american Donald Trump a Washington. Ils custs per las mesiras da protecziun dal clima sajan per il pievel american memia auts, ha el ditg. El emprovia ussa da negoziar in meglier contract per ses pajais. La cunvegna da Paris saja fitg malgista per ils Stadis Unids, ha Trump ditg vinavant. Er malgrà la retratga vegnian ils Stadis Unids a restar la naziun la pli schubra.
Gia durant il cumbat electoral in tema
En ses cumbat electoral aveva Trump empermess da bandunar la cunvegna da clima. La sortida da la cunvegna na vegn però betg ad esser subit effectiva ma il pli baud il november dal 2020.
Tenor Trump sajan ils Stadis Unids dischavantagiads cumpareglià cun pajas sco la China e l’India che vegnan ad emetter anc per pli ditg gas dad effect da serra.
Stadis Unids tar ils pajais cun las pli grondas emissiuns
Suenter la China han ils Stadis Unids las pli grondas emissiuns da gas dad effect da serra. Quels èn en emprima lingia responsabels per la midada dal clima. Sper ils Stadis Unids èn la Siria e la Nicaragua ils sulets pajais – che na fan betg pli part da la cunvegna da clima da Paris.
La finamira da la cunvegna è da franar il stgaudament climatic ils proxims decennis. Ils Stadis Unids stuessan, tenor la cunvegna da Paris, reducir lur emissiuns per in quart fin l’onn 2025. Quai cumpareglià cun il livel dal 2005.
«Quai na vegn betg en dumonda»
Negoziar da nov la cunvegna dal clima da Paris na vegn betg en dumonda per la chanceliera tudestga Angela Merkel, per il president franzos Emmanuel Macron e per il primminister talian Paolo Gentiloni. Quai han communitgà communablamain ils trais politichers.
Make our planet great again. Thank you.
La presidenta da la Confederaziun Doris Leuthard deplorescha la decisiun dal president american. Sco segund grond chaschunader dals gas cun effect da serra nuschaivels hajan ils Stadis Unids ina responsabladad globala. La Svizra sustegnia vinavant la cunvegna da Paris.
RR novitads 22:00


text:
Mas-Blanc-des-Alpilles
Mas-Blanc-des-Alpilles l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tarascon, del circondàre (arrondissement) de Arles e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône . El g'ha 'na popolasiù de 505 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1,57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 9 méter a 'na altèsa màsima de 65 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Producir l'atgna energia cumplettescha la filosofia da fatschenta da lavurar cun products regiunals, declera Curdin Maissen, in dals mainafatschentas.
Producziun da 580'000 kw/h
Cun ses indriz solar possia la fatschenta Tarcisi Maissen SA producir 580’000 kw/h electricitad. Quai tanschia per 120 chasadas e saja dapli che quai ch’il manaschi sez dovria. En tut dovran els 250’000 kw/h. 110’000 kw/h pon els gist duvrar directamain or da l’atgna producziun cun las cellas solaras. L’energia surora vegn vendida. Ed ils muments che l’indriz na producescha betg avunda, vegn cumprà energia or da la rait d’energia.
Far energia e gist anc spargnar cuvrida dal tetg
Las investiziuns da metter sin ils tetgs da la fatschenta cellas solaras sa pajan. Er il sentiment da pudair producir l’energia ch’ins dovria saja bun. Dentant er la clientella apprezieschia quai, declera Curdin Maissen.
El è persvas, che cunzunt sch’ins construeschia da nov in bajetg – u fetschia da nov in tetg, valia quai la paina da far la ponderaziun da far in tetg da solar. Pertge lura possian ins era tut tenor far la cuvrida cun cellas solaras empè da sturs, tievlas u in auter material.
RR actualitad 07:20


text:
Chant e musica en il «da casa val lumnezia»
-
Dumengia, 25.3.2018, 14:03
Artg musical visita il «da casa val lumnezia» a Vella.
Legenda da maletgs:
CANORUS - gruppa da chant lumneziana
MAD
La dumengia dals 11 da mars 2018 ha RTR fatg visita a la chasa da vegls ed attempads a Vella. Là han quatter furmaziuns sunà e chantà per l'emissiun Artg musical: Da la Scola da musica da la Surselva: Pierin Barenius da Trun (cello) e la Sarah Albin da Val s. Pieder (chant da solo) cun l'accumpagnament al clavazin da Claudio Simonet. Lura il Duo Just-Cantieni (Josias Just, clarinetta e Christian Cantieni, clavazin) e la gruppa da chant ord Lumnezia cun il bel num Canorus – 14 chantadurs cun Alexi Nay sco dirigent.
Ils titels en l'emissiun
Moderaziun: Olivia Christen-Hitz, Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
Giüdee Capitel Sett
Giüdee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.
Capitel Sett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1Già che chèst l'era Melchizedec, rè de Salem, sacerdott del Diu püssee alt, che l'ha impataa[1] Abraham che 'l vegneva indree del mazà di rè e 'l gh'ha dii bén, 2al qual Abraham l'ha spartii anca una decima de tüsscoss, prima vultaa «Rè de la giüstizia», e alura anca «Rè de Salem», che l'è «Rè de la pas», 3senza pader, senza mader, senza genealogia, e avendugh né un prenzipi di dì né una fin de la vida, e faa cumpagn del fiöö de Diu, el resta un sacerdott per semper.
4Ma vardee quant grand chèsta persona l'era, al qual Abraham el Patriarca l'ha daa una decima del butín[2]! 5E menter lur che riceven l'ufizi de sacerdott di fiöö de Levi gh'hann el cumandamént de sgnafà[3] la decima segund la leg de la gént, che l'è de dì di lur fradèj, ancabén hinn vegnüü föra di lumber de Abraham, 6lü che l'è no de la lur razza l'ha ricevüü la decima d'Abraham e l'ha dii bén[4] a lü che l'ha i prumèss. 7E senza ogni cuntestaziún el mén grand l'è benedii del püssee grand. 8E menter scià riceven la decima i omen che mören, là 'l ghe ricev lü sül qual l'è daa testimunianza che 'l viv. 9E cumè una parola de dì: anca de Levi, che 'l ricev la decima, l'è ricevüü la decima per Abraham; 10già che anmò l'era in di lumber del sò pader quand Melchizedec el gh'ha impataa.
11Dunca, se la perfeziún l'era travèrs el sacerdozi de Levi, già che la gént la gh'ha ricevüü la leg, perchè anmò l'era besogn che 'l cumpar un alter sacerdott segund l'orden de Melchizedec e 'l sia minga dii segund l'orden de Aharon? 12Già che quand müdaa 'l sacerdozi, del besogn el süced un scambi de la leg. 13Già che lü sül qual l'è dii chèstcoss, el fava part a un'altra tribü, de la qual nigün l'ha mai servii a l'altar; 14già che l'è ciar che 'l noster Signúr s'è levaa de Giüda, una tribü de la qual Musè l'ha dii nagott sü i sacerdott. 15E anmò püssee ciar l'è che se 'l se ghe leva un alter sacerdott cumpagn de Melchizedec, 16lü l'è minga devegnüü inscì segund una leg d'un cumandamént de la carna ma segund la puténza de la vida indestrütibila. 17Già che 'l da testimunianza che
«Tì te seet un sacerdott per semper
segund l'orden de Melchizedec»,
18già che 'l ghe süced un trà a munt del cumandamént che l'è vegnüü denanz per via de la sua debuléza e inütilitaa-- 19già che la leg l'ha faa perfètt nigün, e gh'è un purtà denter d'una speranza mejúra per la qual nümm vegnum vesin a Diu.
20E tant l'era no senza un giüramént: già che menter lur hinn devegnüü sacerdott senza un giüramént, 21lü l'è devegnüü vün cun un giüramént per Lü che 'l ghe dis:
«El Signúr l'ha giüraa
e müdarà minga idea:
Tì te seet un sacerdott per semper».
22Segund tant Gesü l'è devegnüü la garanzia d'un patt anmò püssee mejúr. 23E menter lur che hinn devegnüü sacerdott püssee tant, per via che hinn impedii de següità de la mort, 24Lü l'ha 'l sacerdozi per via che lü 'l resta per semper inviulabil. 25De due lü 'l pò anca salvà cumpletamént lur che vegnen vesin a Diu travèrs lü, semper viv per nà intra[5] per lur.
26Già che un tal sacerdott scèff anca 'l sta bén per nümm, sant, inucént, senza smagia, separaa di pecadúr e devegnüü püssee alt di cél, 27lü gh'ha minga besogn tücc i dì, cumè i sacerdott scèff, d'ufrì sacrifizi per i propi pecaa, alura quij de la gént; defàtt lü l'ha faa una völta per semper quand el s'è ufèrt. 28Già che la leg la mett cumè sacerdott i omen, che hann debuléza, ma la parola del giüramént che la ven despö de la leg la mett el fiöö, che l'è faa perfètt per semper.


text:
Farera, Rongellen e Ziràn-Reschen èn perina. Tut las trais vischnancas avessan laschà ir da l'aua giu la nova lescha d'energia. E quai malgrà ch'il represchentant da las vischnancas concessiunarias Not Carl era s'exprimì a favur da quella.
Cun la promoziun da las energias regenerablas s'augmentia er la valur da l'energia idraulica, è Carl persvas.
Da quai avis era er il president da Farera Albert Rauch. Tuttina n'ha el betg pudì persvader sia vischnanca; 60% dals votants han ditg na. La tema e la malsegirtad era simplamain memia gronda, uschia Albert Rauch e lura saja savens uschia ch'ins ditga pli gugent NA. El saja uss dentant cuntent ch'ils Svizzers han detg GEA a la lescha, perquai senza tschains d'aua na possia Farera far nagut pli, lura saja Farera ina vischnanca povra.
RR actualitad 07:00


text:
Profil cun Gabriela Cabalzar
- Sonda, 18.6.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 18.6.2016, 9:03, RTR
Engaschi per la giuventetgna.
En sia lavur da mintgadi ha Gabriela Cabalzar da Siltginas/Sumvitg da far cun la giuventetgna da (surtut) 13-16 onns. Ella è la persuna da contact per la lavur da giuventetgna en la Cadi.
Giuvnas e giuvens s'inscuntran en il temp liber, saja quai per realisar projects ubain per star da cumpagnia. E sche quai dat problems dat Gabriela Cabalzar pled e cussegl. Impurtant è da discurrer cun ils giuvenils e da prender serius els.
Sper questa lavur instruescha ella etica e religiun a las classas superiuras en il Consorzi da scola Sumvitg-Trun.
Redacziun: Hubert Giger


text:
Per la cussegliera federala Doris Leuthard è il nov bajetg in «ferm signal», era per ulteriuras chasas edituras regiunalas. E la nova chasa da medias mussia ch'ils responsabels da la Somedia crajan vi dal futur da las medias.
La chasa da medias en il vest da Cuira è dachasa per 320 collavuraturs e collavuraturas da la Somedia. Integrà en il nov bajetg è er il rom da studi da la scol’auta per tecnica ed economia HTW cun var 80 students.
Era la publicitad ha gì grond interess da la nova chasa da medias. 6’500 visitaders èn stads al di da las portas avertas la fin da mars per dar in cuc en l’intern dal bajetg.
RR novitads 21:00


text:
Pianüra Padana
La Pianüra Padana (o Val Padana) l'è una region geugrafica de la part nord de la Penisula italiana che l'è traversaa dal Po. La cumprenda vari zon tra Piemont, Lumbardia, Emilia-Rumagna, Veneto e anca un tuchet del Canton Tisin.
La pianüra bassa e la pianüra volta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Pianüra Padana la gh'ha dò zonn carateristegh: la pianüra bassa e quela volta.
La diferenza intra i dò pianür a l'è bela, e minga dumà per l'altezza ma anca per la nadüra di teren, i regim di aqui e per la vegetaziun. La pianüra volta a l'è ciamada anca pianüra sücia e la se slarga intra i Prealp e i pè di Penin: el sör a l'è permeabil, faa de sabi e ger, e'l tegn minga l'aqua de la piöva, che la va dunca giò per desen de meter fina a rivà a un strat de material minga permeabil. Chì l'aqua la scur fina al punt che la pö vegnì föra per furmà funtanij o resurgiv. Quij surgent chì, grazia a la temperadüra custanta (intra i 9 e i 12 °C) di sò aqui, hann permiss el spantegass in di zon interessaa de particular cultivaziun a praa ciamaa marscid.
Tacada a la linia di resurgiv la scumincia la pianüra bassa, ciamada anca pianüra daquadura. Questa chì la gh'ha inscambi di teren de material püssee fin, tera crea de solet, de pü o de men impermeabil, induè che i aqui se fermen e fan furmà padüm.


text:
Il Cussegl naziunal ha prendì encunter trais iniziativas dal chantun ch’il Cussegl dals chantuns n’aveva betg acceptà. Las trais iniziativas dals chantuns Friburg, Genevra e Giura pretendan mesiras per sustegnair il martgà da latg cun stabilisar ils pretschs da latg.
La maioritad da la cumissiun d’economia era però da l’avis che questas mesiras na mainian betg a la finamira. Quai han er conce ils aderents da las iniziativas enturn il cusseglier naziunal Toni Brunner (PPS/SG): Ins veglia metter in signal per la branscha che cumbattia en in martgà difficil.
Uss ha da sa fatschentar il Cussegl dals chantuns puspè cun ils contingents da latg.
Ils contingents da latg eran vegnids abolids per il prim da matg 2009. Cun diriger il quantum da latg duai vegnir auzà il pretsch dal latg.
RR novitads 11:00+


text:
L'e-mail, ciamada anca posta eletronega o mail, a l'è un servizi internet per mandà e ricef dij messacc. A l'è l'aplicaziun Internet che incö a l'è chela püssee cugnussüda e duprada. A l'è stada inventada in del 1972, quand che el Ray Tomlinson l'aveva istalaa in sül ARPANET un sistema per scambià messacc intra dij üniversità, anca se l'era staa el Jon Postel a definii el sò funziunament.
Un esempi de adress email a l'è nom@postaeletroniga.com, che nom a l'è el nom o'l suranom de quel che'l dupra la mail, e postaeletroniga.com a l'è el sit del servizi email.
La mail de spess che la gh'ha dent messacc che se vören nò, de solit de reclam, a l'è ciamada in ingles spam. Per furtüna a gh'hinn dij prugrama che lauren 'me filter per blucà in manera utumatega la spam.


text:
(Questa glista n’è betg cumpletta: collavurai cun nus per la tegnair actuala ed ans tramettai Vossas dumondas. Nus As respundain gugent. Scrivai a nossaistorgia@rtr.ch)
L’inscripziun è indispensabla, sche Vus vulais deponer cuntegns, crear in dossier, agiuntar in commentari, inditgar Ma plascha, exprimer Vossa opiniun en il forum ed insumma per participar a quest project davart l’istorgia da la Svizra rumantscha e dal Grischun sin la plattafurma nossaistorgia.ch!
La veglia da participar ad in project davart l’istorgia da la Svizra rumantscha e dal Grischun ed in zic temp per publitgar agens archivs e/u crear e publitgar dossiers tenor Voss interess. L’inscripziun è gratuita e po vegnir annullada da tut temp. Ils utilisaders pon esser persunas singulas, gruppas (per exempel ina famiglia), associaziuns u instituziuns. Participar activamain al project pon ins be cun esser s’inscrits (avair in conto tar nossaistorgia.ch).
Tuttas funtaunas istoricas che stattan en relaziun cun l'istorgia da la Svizra rumantscha e dal Grischun: cartas postalas, catasters, fotos, videos, registraziuns audio, artitgels, testimonianzas, commentaris, etc.
Utilisar la plattafurma è gratuit. Ils custs da las activitads sin la plattafurma (mantegniment, svilups tecnics, monitoring editorial, moderaziun, etc. ) van a quint da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR).
Vus pensais che Vossas fotos interessian en emprima lingia mo Voss parents? Mintgatant èn ellas dentant era d’interess per auters. La valur dals archivs da famiglia è ina dubla: per las emoziuns ch’ellas evocheschan, ma era sco funtaunas per il public che laschan reviver regurdanzas sumegliantas, ils medems lieus, eveniments famigliars ...! Voss archivs èn damai ina funtauna impurtanta per illustrar l’istorgia sociala e culturala da la Svizra rumantscha e dal Grischun. Igl è damai giustifitgà d’als preschentar sin ina plattafurma, nua che l’istorgia da tuts vegn scritta cun l’istorgia da mintgin.
RTR vul dar dapli valur a la lavur da las instituziuns participadas a la protecziun da las funtaunas istoricas en Svizra rumantscha e dal Grischun. Mediatecas, bibliotecas, archivs chantunals, museums ... davent dad oz elavura mintgin da Vus sia atgna pagina per preschentar las atgnas funtaunas. nossaistorgia.ch metta a disposiziun ina plattafurma communabla, sin la quala era las instituziuns pon crear in agen conto cun ina selecziun dals megliers documents en lur possess.
Per persequitar las activitads d'insatgi tanschi da s’abunar a ses profil. Questa acziun producescha in abunament. Il utilisader correspundent sa damai ch’el ha in abunà dapli, vul dir in utilisader dapli che persequitescha sia activitad.
Gea, la communitad sa cumpona da tut ils utilisaders da la plattafurma: instituziuns, privats, etc. Els s’obligheschan da suandar ina lingia editoriala e da respectar las cundiziuns generalas tenor las reglas da publicaziun.
I basta da s'abunar a quest utilisader. Questa acziun producescha in abunament. .
Las licenzas Creative Commons èn ina nova moda da tractar la dumonda dals dretgs d’autur. Sis licenzas renconuschidas sin plaun internaziunal permettan da depassar ils limits dal copyright, senza al annullar. Questas licenzas favuriseschan la cundivisiun e l’utilisaziun da creaziuns, sclerind a medem temp las autorisaziuns accordadas da l’autur. Tranter questas sis licenzas avain nus tschernì ina che garantescha la meglra utilisaziun controllada dals documents preschentads sin la plattafurma a l’extern da nossaistorgia.ch. La licenza inditgescha a tgi ch'il document è attribuì e precisescha ch’i n'è ni lubì da duvrar il document a moda commerziala ni d’al modifitgar.
Sa chapescha, sch’ella documentescha in eveniment social, cultural u politic da la Svizra rumantscha e dal Grischun. Las fotos dad oz èn ils archivs da damaun!
Gea, igl è pussaivel da memorisar ils agens documents sco sbozs per avair il temp da documentar ina foto u, per exempel, da tschertgar la data u il lieu precis, etc. Pir cura ch’il document è tenor Vus pront, pudais Vus al publitgar, vul dir al faschais Vus public e damai vesaivel sin la plattafurma.
Suenter avair tschertgà senza success en ils documents da la plattafurma, pudais Vus crear in dossier vid. Igl è ussa l’incumbensa dals auters utilisaders da respunder a Vossas dumondas cun documents, auters dossiers correspundents, artitgels, cussegls, etc. In’autra soluziun è da lantschar in appel en il forum.
I n’è betg necessari da s'abunar; las davosas actualitads effectuadas sin la plattafurma èn disponiblas en il menu, sut Activitads, sisum a sanestra en il menu da navigaziun.
En in tschert senn gea, cunquai che Vus essas envidà/-ada d’utilisar primarmain ils tags che As vegnan proponids.
Gea, Voss cuntegns pon vegnir commentads, modifitgads (precisar lieus, datas, etc.). Els pon survegnir in Ma plascha, vegnir cundividids, agiuntads a dossiers e sutdossiers, ad artitgels, etc.
In dossier è propi interessant, sch’el offra als auters la pussaivladad da cundivider ils documents u d’als consultar, d’agiuntar infurmaziuns ed illustraziuns, da far dumondas, e mintgatant era da svegliar in spiert critic. Per dapli infurmaziuns legiai las reglas per la publicaziun.
En quest cas surdai il dossier a la communitad ed al transfurmai en in dossier cooperativ. Igl è plinavant pussaivel da transferir da tut temp la responsabladad ad in auter utilisader da nossaistorgia.ch che conuscha il dossier ed è pront da surpigliar l’incumbensa.
En il mender cas pon ins s'adressar a la persuna responsabla da la plattafurma (nossaistorgia@rtr.ch).
Avant che crear in nov tema verifitgai, sche la tematica n’è betg gia vegnida tractada d’in auter utilisader. Utilisai per quest intent l’instrument da tschertgar. Sch’igl exista gia in dossier identic, èsi inditgà d’agiuntar ils agens cuntegns a quel. Sch’il dossier che Vus vulais crear, na persequitescha dentant betg las medemas finamiras, pudais Vus crear in nov dossier cun documents sumegliants.
Ils artitgels che Vus scrivais furman in’ovra inedida, da la quala Vus essas l’autur. Guardai da signar Voss artitgels.
Citats èn admess en ils artitgels da nossaistorgia.ch a cundiziun ch’ins numnia l’autur e la funtauna. Il citat duai esser in supplement a quai che Vus scrivais e na duai betg surpassar diesch lingias dal text d’origin. La reproducziun d’ina ovra scritta – entira u parziala – n’è betg lubida sin nossaistorgia.ch.
La correctadad dals nums da las persunas e dals lieus, da las datas, dals eveniments, da las finamiras e dals texts citads e la fadia che Vus dais cun la redacziun èn tut elements che augmentan la credibladad da la lavur publitgada ed en general la qualitad da la plattafurma.
Noss instrument da tschertgar è fitg effizient, tuttina na po el betg chattar in lieu u in num ch’è scrit fauss!
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) e la Fondation pour la sauvegarde du patrimoine audiovisuel da la Radio Télévision Suisse (FONSART) finanzieschan il project. Per donaziuns contactai per plaschair nossaistorgia@rtr.ch.
Da princip vegn spetgà da l’autur/da la persuna cun ils dretgs d’autur ch'ella s'occupia da la conservaziun e da l’archivaziun (a lunga vista) dals agens cuntegns. nossaistorgia.ch è numnadamain ina plattafurma da cundivisiun e da valitaziun dals documents e betg in lieu per archivar documents digitals.
Per raschuns praticas memorisescha la plattafurma datotecas derivantas da collecziuns privatas e da famiglia. Las datotecas da collecziuns instituziunalas, d’interpresas, d’associaziuns, etc. èn percunter archivads a la funtauna da las persunas cun il dretg d’autur ed i n’è previs nagina redundanza pertutgant l’archivaziun.
Per visualisar ils archivs instituziunals vegn ins da princip renvià a la pagina-web da las instituziuns sezzas. Ils cuntegns da RTR per exempel èn deponids sin ses agen server, e nossaistorgia.ch renviescha damai a quel.
Mintga utilisader è liber da tscherner ils cuntegns, las collecziuns ch’el vul deponer sin la plattafurma, a cundiziun ch’els stettian en connex cun l'istorgia da la Svizra rumantscha e dal Grischun.
Per las collecziuns impurtantas, surtut sch’ellas derivan d’instituziuns, vegn contactà ordavant la persuna responsabla per definir il meglier process d’integraziun.
nossaistorgia.ch è ina plattafurma digitala e cuntegna sco tala unicamain documents en furma da datoteca. Quai è er ina premissa primara per metter a disposiziun tals cuntegns (in dossier, artitgels multimedials, etc.) sin la plattafurma e per la cundivider a l’extern da nossaistorgia.ch.
nossaistorgia.ch na s’occupa damai betg da la digitalisaziun dals cuntegns ch’ella survegn; percunter stat in'equipa spezialisada a disposiziun per cussegls pratics u specifics, per inventarisar ils documents, digitalisar ed eventualmain utilisar sin la plattafurma. Per ans contactar pudais Vus trametter in e-mail a nossaistorgia@rtr.ch.
Ils formats acceptads sin la plattafurma èn ils sequents:
Concernent la qualitad da las fotos scannadas As recumandain nus 300 dpi, uschia offris Vus als utilisaders e visitaders da la plattafurma in maletg da qualitad che permetta da distinguer tut ils detagls.
Malgrà las segirezzas informaticas che vegnan applitgadas sin la plattafurma, na pudain nus betg impedir che utilisaders chargian giu Voss documents. Tuttina, sin basa dal tip da licenza che regla l’utilisaziun dal document ordaifer la plattafurma (tut ils dretgs resalvads, royalty-free, licenza «Creative Commons»), èsi en mintga cas pussaivel da lantschar ina persecuziun penala cunter il delinquent.
La plattafurma garantescha ina moderaziun generala dals cuntegns che ston esser confurms al reglament da nossaistorgia.ch (legiai las reglas da publicaziun).
nossaistorgia.ch resalva ils dretgs da supprimer tut ils cuntegns considerads tenor agen avis sco betg adequats u che cuntrafan a las cundiziuns generalas d’utilisaziun u al reglament preschent. Tut tenor la grevezza dal cas po nossaistorgia.ch er eliminar il conto dal utilisader en dumonda e tut ils cuntegns colliads.
Il moderatur ha l’incumbensa da survegliar che la plattafurma funcziunia bain, da defender il project editorial e da controllar che las cundiziuns generalas d’utilisaziun e las reglas per la publicaziun vegnian respectadas.
La moderaziun na verifitgescha betg l’exactadad dals documents: igl è Vossa incumbensa da garantir la vardaivladad e la valur.


text:
Quai relativescha la supposiziun che l'entira branscha saja vi da patir.
Davent dal 2011 han Axpo ed Alpiq scrit sperditas nettas ed il chapital ester è creschì da 24 sin 49 pertschient. Tut las autras interpresas d'electricitad han dentant nudà gudogns nets tranter il 2008 ed il 2016 cun excepziun dal 2013. Quai vala er per interpresas participadas als concerns gronds Axpo ed Alpiq.
Chantuns survegnan pli pauc
Las distribuziuns da gudogn als chantuns èn sa reducidas tranter il 2007 ed il 2016 per 40%. Sentì il pli fitg quella digren han ils chantuns da la Svizra centrala che possedan passa 10% dad Axpo ed Alpiq.
Las distribuziuns da gudogn a citads e vischnancas èn però stadas pli u main tuttina il 2007 sco il 2016. Ils onns 2009 fin 2015 han els survegnì in zic dapli daners.
Il studi ha er mussà ch'ils pajaments da tschains d'aua èn creschids per bunamain 40% tranter 2007 e 2016. Profità il pli fitg da quests pajaments han il chantun Vallais ed il chantun Grischun.
RR novitads 09:00


text:
Sco quai ch'igl è da leger en il rapport annual, è il deficit da l'onn 2017 il pli aut deficit dals davos tschintg onns. Ina da las raschuns saja, che bleras operaziuns vegnan mo pli fatgas ambulant, vul dir ch' ils pazients turnan a chasa il medem di.
Er sch'ils custs sajan prest uschè auts sco tar operaziuns staziunaras, dettia mo bun in terz dals daners da las cassas da malsauns. Vitiers vegnia, ch'il 2017 saja stà in schlet enviern per l'ospital – cun pli paucs cas staziunars. Tenor il directur da l'ospital Reto Keller, hajan ins gia planisà mesiras: Uschia duess la partiziun ambulanta vegnir renovada e daventar pli effizienta cun avair tut ils locals sin in’auzada.
RR novitads 12:00


text:
Lanuéjols (FR-30)
Lanuéjols l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Trèves, del circondàre (arrondissement) de Le Vigan e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 358 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 62,43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 614 méter a 'na altèsa màsima de 1187 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lanuéjols l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
[[Fichier:Pleuroceras spinatum MHNT.PAL.CEP.2001.86.jpg|right|thumb| Pleuroceras spinatum Muséum de Toulouse]]


text:
L'uffizi federal da polizia, Fedpol avertescha da l'uschenumnà «sextortion». L'onn passà haja dà passa 161 annunzias da persunas ch'èn vegnidas messas sut squitsch cun fotos u videos intims. Il dumber da las unfrendas da «sextortion» dastgass però anc esser pli grond, pertge bleras persunas sa turpegian d'annunziar il cas a la polizia, hai num vinvavant.
Da far attenziun saja surtut tar uffants e giuvenils, pedocriminals sa dettian numnadamain ora sco persunas da medema vegliadetgna per vegnir tar maletgs pornografics. La Fedpol cusseglia a las unfrendas da betg pajar sch'i vegn pretendì daners e da far in'annunzia. Fotos dal chat e texts pon vegnir duvrads da la polizia.
RR novitads 16:00


text:
Inhalt
Exteriur
-
Champ da tendas duai mitigiar la situaziun da fugitivs
Sper la staziun ost a Budapest vegn erigi in champ da tendas che po dar in suttetg ad 800 fin 1'000 fugitivs. Il champ duai star a disposiziun entaifer duas emnas, quai ha decis il parlament da la citad.
El ha perquai concedì in credit da 1,3 milliuns francs. Quai na saja betg lur pensum ma els fetschian quai per motivs da conscienza, ha ditg il burgamester da la chapitala ungaraisa. Ils ulteriurs champs da fugitivs en il pajais èn fullanads dal tuttafatg.
RR novitads 18:00


text:
Chris Froome, il leader en il classament general, ha tar quest accident rut ses velo ed ha cumenzà a currer dal culm siadora enfin ch’il ciclist dal Team Sky ha survegnì in velo da reserva. Curt suenter la cursa ha la direcziun dal Tour de France reagì sin quest scandal e decis da valitar l’etappa fin al mument da quest accident, pia intgins tschients meters avant l’arrivada. Chris Froome resta uschia il leader dal Tour de France 2016.
Dus Beltgs a la testa
Gudagnà l’etappa da Montpellier direcziun Mont Ventoux ha il beltg Thomas de Gendt ch’era scappà gia baud ensemen da la gruppa principala. De Gendt ha triumfà cun in avantatg da 2 secundas sin ses cumpatriot Serge Pauwels. Terz cun in retard da 14 secundas è vegnì il Spagnol Daniel Navarro.
Il leader Chris Froome ha la finala cuntanschì l’arrivada sco 25avel cun in retard da 6.45 minutas. Ses gronds concurrents en il cumbat per il maillot jaune, tranter auter il Columbian Nairo Quintana, han pudì surpassar Chris Froome sin ils davos meters. Froome sez era vegnì da scappar da ses gronds rivals. Sulet l’Ollandais Bauke Mollema e l’Australian Richie Porte avevan pudì reagir.
Froome vinavant en il maillot jaune
Malgrà che Chris Froome vess pers il maillot jaune resta il Brit a la testa dal classament general, quai la decisiun da la direcziun dal TdF. Froome ha vinavant 47 secundas avantatg sin ses cumpatriot Adam Yates. Terz cun in retard da 56 secundas suonda Bauke Mollema. Il grond rival da Froome, il Columbian Nairo Quintana, è quart cun in retard da 1.01 minuta sin il Brit ch’ha gia gudagnà duas giadas il Tour de France. Meglier svizzer è Sébastien Reichenbach sco 18avel cun in retard da 8.02 minutas.
Pervia dal ferm vent è la cursa vers il Mont Ventoux vegnida scursanida. L’arrivada è da stada da nov 6 kilometers sut il culm al Chalet Reynard. La 13avla etappa da venderdi è ina cursa encunter l’ura sur 37,5 kilometers da Bourg-Saint-Andéol a La Caverne du Pont-d’Arc.
RR novitads 17:00


text:
Inhalt
Svizra
-
Vinavant blers suspectads en cas da corrupziun da la FIFA
En il cas da corrupziun da la FIFA è la gruppa dals suspectads tar la procura publica federala vinavant gronda. Er suenter in mez onn investigheschian ins anc adina cunter nunenconuschent e cumbattia cun in mantun dad actas, uschia il procuratur public Michael Lauber envers la «NZZ am Sonntag».
Tar la procedura giaja quai per colliaziuns en l'entir mund. Perquai sajan els avisads sin l'assistenza giudiziala da l'exteriur. Dasper la procura publica federala investighescha er la procura publica generala dals Stadis Unids en il cas.
RR novitads 11:00


text:
Tujetsch ha desistì sin ina chasa da tgira e persuenter èn las trais vischnancas da la Sursassiala sa cunvegnidas da construir a Sedrun ina residenza da seniors. Il fatg ch’investiders privats vulan realisar sin terren da la vischnanca da Mustér ina surbajegiada cun l’intent sumegliant procura per malcuntentientscha en la vischnanca da Tujetsch.
Malsegirtad en Tujetsch
Sco il cusseglier da vischnanca da Tujetsch René Epp di regia ina malsegirtad. Tenor el fissi da sa tegnair vid la cunvegna e realisar sco emprim la residenza a Sedrun. Sch’i dovra lura anc vinavant talas abitaziuns, lura pon ins cuntinuar en etappas a realisar las abitaziuns a Mustér. Tenor René Epp n’ha la suprastanza da la vischnanca da Mustér betg reagì endretg. «Lezza fiss stada responsabla da far attent ils investiders privats sin la cunvegna» di Renè Epp. Ussa stoppia il cussegl da vischnanca da Mustér curreger quest sbagl e perquai haja il cussegl da vischnanca da Tujetsch inoltrà ina resoluziun per mauns dal cussegl da vischnanca da Mustér.
Prendì per conuschientscha
En la resoluziun supplitgescha il cussegl da vischnanca da Tujetsch da dar enavos la fatschenta a la suprastanza cun l’incarica da contractar cun la vischnanca da Tujetsch e tschertgar ina soluziun adattada ubain dar il dretg da bajegiar als investiders privats pir cura che la residenza a Sedrun è bajegiada. Il president dal cussegl da vischnanca da Mustér, Edgar Durschei, ha chapientscha per l’agir. «Mintga politicher stoppia sa metter en per sia vischnanca» di el. I saja dentant da far ina differenza tranter projects da privats e la politica di Edgar Durschei vinavant. Davart la collavuraziun tranter las duas vischnancas n’ha el anc vulì dir nagut.
Il cussegl da vischnanca tracta la fatschenta davart il surdar il dretg da bajegiar als investiders privats en il cussegl dals 27 da favrer 2015


text:
La nova funiculara sin il Stoos – in record mundial
- Sonda, 16.12.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.12.2017, 8:40, RTR
Suenter tschintg onns da construcziun, dus onns pli tard che quintà, è la pli taissa funiculara dal mund vegnida inaugurada en il chantun da Sviz.
En quatter minutas surmunta ella bunamain 750 meters d'autezza. Trais tunnels tras il grip mainan ella en las parts las pli taissas cun ina pendenza da fin 110% sin il Stoos.
La funiculara consista da dus chars lungs cun si quatter cabinas che porschan plaz a 136 persunas. Ina exclusivitad da la funiculara è er l'indirz idraulic che volva las cabinas uschia ch'ellas èn adina en l'orizotala era en ils pli taiss lieus.
Dapli custs e difficultads
Sco tar sumegliants projects datti er qua l'autra vart da la medaglia: I ha dà difficultads ed in accident durant las lavurs da construcziun sco er ina dispita pervi da daners.
Entras tut quai è la funiculara vegnida pli chara: budgetads eran 48 milliuns francs, l'ultima cifra era 52 millliuns francs. Ed anc il di da l'avertura n'èsi betg cler quant ch'il project custa definitivamain.


text:
Grischunas e Grischuns da la regiun Moesa / Val Mesauc e Calanca hajan il dretg da survegnir infurmaziuns specificas dal chantun ed infurmaziuns local-regiunalas, uschia scriva la regenza en sia posiziun tar la midada planisada da l'ordinaziun davart radio e televisiun.
Tenor la regenza èsi absolutamain necessari che las infurmaziuns dal radio concessiunà sa refereschian a las particularitads politicas, economicas e culturalas da la regiun Moesa. La regenza è cleramain da l'avis che quai possia be vegnir ademplì sche la regiun Moesa resta er en l'avegnir en l'intschess da provediment 'Svizra sidorientala'.
RR novitads 10:00


text:
Ils victurs: Verds, Verdliberals e PLD
Cumpareglià cun lur resultats dal 2015 avessan trais partidas gudagnà dapli electurs: Ils Verds, ils Verdliberals e la PLD. Ils liberal-democrats vegnissan da nov sin 17,1%. Ils Verds avessan quasi puspè pudì far bun quai ch’els avevan pers il 2015. Actualmain vegnissan els sin 8,1%. Ed er ils Verdliberals avessan fatg 0,8% dapli cumpareglià cun il 2015.
Ils perdents: PBD, PPS, PCD e PS
Tar ils perdents per encunter tutgass la PBD. Cumpareglià cun il 2015 perdess ella vinavant e vegniss uss mo anc tar 3,4%. La PPS restass bain vinavant la pli ferma partida, stuess però prender encunter ina perdita da 0,7%. Er la PS perdess tenor il barometer d’elecziuns 1,1%. Er la PCD n’avess betg pudì nudar ina midada dal trend e vegniss suenter las perditas actualmain anc sin 10,9%.
87% elegessan oz tuttina
Gudogns e perditas sa resultan per l’ina d'effect da mobilisaziun, per l’autra da midadas da partidas. Tenor la retschertga elegessan oz 87% la medema partida sco tar las ultimas elecziuns dal Cussegl naziunal. La maioritad restass uschia fidaivla a lur partida.
37% inditgeschan, ch’els sajan anc adina «fitg cuntents» cun lur decisiun da lura. 47% èn anc adina «plitost cuntents». 11% «deploreschan in zic» lur decisiun e 4% èn fitg malcuntents cun quai ch’els han decis il 2015.
Verds gudognan electurs sin donn e cust da la PS
Passa la mesadad da las midadas da partida stattan en connex cun dus facturs: 29% han midà partida perquai che la situaziun dals problems saja sa midada dapi il 2015 e medemamain per 29% na represchentia la partida veglia betg pli la tenuta dals electurs. La PS perdess surtut electurs als Verds ed a las partidas pitschnas da la sanestra.
Tgi che tematisescha problems novs survegn electurs novs
Ils Verdliberals e la PLD gudagnassan electurs perquai che questas partidas s’avischinan pli fitg a tschertas gruppas electoralas. Anc pli fitg vala quai per la PCD: La nova lingia burgais-sociala dals cristiandemocrats attirass blers electurs novs.
A medem temp perdess la PCD però anteriurs electurs da tschep. Quai betg pervia da la nova lingia, ma perquai ch’ella na tematiseschia betg avunda ils novs problems.
La migraziun – il problem il pli urgent
Sin plazza in da la glista dals problems che fan ils pli gronds quitads als electurs è la migraziun, quai cun 21%. Sin plazza dus suonda la politica da sanadad, sin plazza trais la prevenziun da la vegliadetgna. Suenter che la revisiun ha danovamain fatg naufragi fan blers electurs quitads co ch’i duair ir vinavant cun l’AVS.
Ambient, energia ed il clima èn medemamain temas che fatschentan. Cumpareglià cun il 2015 èn ils quitads creschids. Qua pudess er la crudada da crappa a Bondo u il hurican «Irma» avair giugà ina rolla.
Betg uschè gronds èn per encunter ils quitads da perder la lavur. Be gist 8% inditgeschan il martgà da lavur sco pli grond quità.
La retschertga represchentativa da la SSR è vegnida fatga tranter ils 28 da settember ed ils 2 d’october. Tut en tut èn 14’063 persunas sa participadas a quella.


text:
Inhalt
Svizra
-
Ueli Maurer banduna il departament da defensiun cun bun sentiment
A chaschun da sia conferenza da medias annuala ha Ueli Maurer tratg ina bilantscha da ses temp d'uffizi. Che l'armada ha en il futur dapli daners a disposiziun cumpareglià cun ils davos onns è per Maurer ses pli grond success.
Uschia saja il preventiv da l'armada betg pli expost a las decisiuns dal parlament. Sco pli gronda terrada vesa il partent minister da la defensiun il na a la cumpra dals aviuns da cumbat Gripen.
RR novitads 12.00


text:
Il termin da referendum cunter l'iniziativa «pedofils na duain betg pli pudair lavurar cun uffants» è scrudà ils 5 da fanadur 2018. La dretgira sto cun quella lescha ordinar en mintga cas in scumond da lavurar cun uffants per vita duranta. Quai en cas che creschids vegnan sentenziads pervi d'in delict sexual cun minorens u autras persunas spezialmain avisadas sin agid – e quai independentamain da l'autezza dal chasti. Persunas spezialmain avisadas sin agid èn persunas ch'èn avisadas sin agid, pervi da lur vegliadetgna u ina malsogna sco era persunas dependentas dal delinquent, u betg ablas da sa dustar u da decider.
Excepziun per amur da giuventetgna
La lescha resguarda dentant er il principi da commensurabladad. Perquai è previs in'excepziun per amur da giuventetgna. Uschia po la dretgira desister sin il scumond da lavurar cun uffants per vita duranta, sch'i n'è betg qua il privel ch'i capita anc ina giada. Quai vala en spezial per l'amur da giuventetgna. Tar delinquents pedofils en il senn da la psicologia n'èn previsas naginas excepziuns. Per quels cas sto la dretgira dar ora il scumond.
Dus instruments per realisar scumond
Per realisar il scumond datti dus instruments. Cun in extract dal register penal e dal register privat spezial pon patruns, organisaziuns ed autoritads controllar sch'i dat in scumond per in collavuratur u ina collavuratura. Plinavant pon quels delinquents vegnir controllads da l'assistenza a condemnads cun chasti cundiziunal.
RR novitads 12:00


text:
Scherz del DHMO
El Scherz del DHMO l'è on scherz scentifegh, che 'l fa vedè la pòca cognossenza de la chimega.
In de la nomencladura IUPAC el monossid de di-idrogen (in ingles DiHydrogen MonOxide, breviaa DHMO) l'è vuna di manier per indicà l'agua, e el scherz en stava in del elencà tucc i pericoi che se pò incontrà con l'agua (per esempi, in de la soa forma gassosa, el vapor, la pò ustionà) ma senza mai ciamà l'agua cont el sò nom commun ma semper come DHMO o come monossid de di-idrogen.
I reazzion hinn divers, on quajvun l'è anca reusii a cattà su di firm per proibì l'utilizzazion del DHMO.


text:
Sentì persunalmain il stemprà ha Fidel Hendry. El era avant chasa cur ch'il vent è vegnì.
Tuttenina hai smatgà mai giun plaun ed jau hai vis che material sgulava tras l'aria
Quai haja cuzzà maximum mesa minuta. Pir suenter haja el insumma vis tge ch'era capità. Cun ir tras il vitget haja el vis ch'i haja dà donns vid in tetg chasa e vid stallas.
Pli tard saja vegnì in telefon cun l'infurmaziun ch'ina part dal tetg da la chaplutta saja en via. Var ina quarta dal tetg da sturs saja suflà davent. Suten saja dentant anc in tetg da schlondas, uschia ch'i na plovia u naivia betg gist viaden.
Fortuna en la disfortuna
Sco Fidel Hendry raquinta haja quai era dà donns tar el. Ina glisch saja vegnida demontada e l'antenna vegnida sturschida. Er vi da ses auto haja quai dà donns. El haja sa chapescha era fatg ponderaziuns tge ch'avess anc tut pudì capitar. Ma il pli fitg impressiun haja quai fatg ch'el saja vegnì smatgà giun plaun e ch'el n'haja pudì far nagut. Ma uschia saja tut sgulà sur el ora, «uschiglio fiss quai lura forsa i ora mender», manegia el vinavant.
RR actualitad 07:00


text:
Chantun Ina campagna duai mussar ils interess dals Rumantschs
Il project «Medias rumantschas 2019» va en ina proxima fasa. Uss duai ina campagna cun lavuratoris e questiunaris cuntanscher la basa dals Rumantschs e mussar lur basegns en connex cun medias rumantschas.
Suenter che la Lia Rumantscha ha preschentà l'october ils resultads d'ina retschertga che mussa, ch'ils Rumantschs vulan ina gasetta quotidiana, fa la Lia Rumantscha puspè dumondas a Rumantschas e Rumantschs. Quella giada miran els en l'avegnir enstagl enavos.
Campagna cun questiunaris e lavuratoris
La campagna duai manar la Lia Rumantscha en vals e vitgs, declera il secretari general Martin Gabriel. L'idea è dad esser preschent a partir dal schaner 2018 ad occurenzas en la Rumantschia ed uschia cuntanscher er la basa dals Rumantschs. Ensemen cun ina gruppa da lavur cun il num «gruppa creativa» ha la Lia Rumantscha dà il culp da partenza per il project «Medias rumantschas 2019». La gruppa sa cumpona da represchentants ord uniuns rumantschas sco per exempel la Giuventetgna Rumantscha, la Surselva Rumantscha u er l'Uniun dals Grischs.
Esser preschent en l'entir territori
Sco Martin Gabriel di, saja l'idea dad ir ad occurenzas cun ina campagna e là udir ils avis dals Rumantschs areguard las medias rumantschas.
« Jeu sai metter avant, d'esser preschent cun in stan a la fiera da vinars a Glion ed infurmar sur da nossas acziuns. »
Plinavant punctuescha Gabriel er, ch'ins veglia sa drizzar activamain ad uniuns, instituziuns e scolas per savair far là lur retschertgas. Ina sfida saja segir da cuntanscher giuven e vegl. Tar glieud pli passada savess el dentant metter avant da sa metter en contact cun chasas d'attempads e recaltgar uschia ils avis. Sin questa moda e maniera ch'è fitg datiers al pievel rumantsch spera la Lia Rumantscha d'avair ina buna basa da datas per pli tard – circa il zercladur 2018 vul ella elavurar ils emprims resultats.
RR actualitad 17.00


text:
Center scientific da cumpetenza per la plurilinguitad
Pertge èn las minoritads linguisticas sutrepreschentadas en l'administraziun federala? Co vegn implementà en scola il nov princip da la didactica plurilingua? Tge gidan cumpetenzas en lingua e cultura da la patria per la lingua d’instrucziun? Co e cun tge consequenzas vegn la plurilinguitad conceptualisada en retschertgas statisticas? Quai èn mo intginas da las dumondas, a las qualas las perscrutadras ed ils perscrutaders al CSP sa deditgeschan resguardond las sfidas praticas en scola, en l'administraziun ed en la societad.


text:
En il turnier d'ATP a Schanghai ha Roger Federer gudagnà cunter l'Argentin Juan Martin del Potro en trais sets cun 3:6, 6:3 e 6:3.
Uschia è el gist sa revantschà tar del Potro per la terrada en ill quartfinal da l'US Open avant tschintg emnas.
Grazia a questa victoria è Roger Federer gia sa qualifitgà la terza giada suenter ils onns 2010 e 2014 per il final dal ATP Masters 1000 a Schanghai.
En il final frunta Federer sin il numer 1 dal mund, il Spagnol Rafael Nadal. Lez ha battì il Croat Marin Cilic en dus sets.
I sa tracta gia dal setavel final che Federer gioga quest onn.


text:
Il cusseglier dals chantuns Beat Rieder (PCD/VS) vul schluccar ina lescha da segundas abitaziuns. Dapi il 2016 na pon ins betg midar dapli che 50% dad in hotel en segundas abitaziuns. Tenor Rieder è quai ina lescha senza mauns e pes. El vul midar la lescha uschè che hotels pon vegnir midads enturn 100% en segundas abitaziuns.
Quai na fa nagin senn da fabritgar mo 50% dad in hotel che na renda betg en abitaziuns secundaras. Co duai in mez hotel render cura ch'in hotel entir na renda betg?! Quai è absurd...
Tge far cun in hotel che na renda betg pli?
In hotel, ch'è en la situaziun da ponderar tge far, è il hotel Piz Mitgel a Savognin. L’hotel na renda betg pli e cun quai mancan ils raps. Las opziuns, ch'il hotelier Sepp Waldegg vesa, èn per ina da dar si il hotel. Quai è dentant l’opziun, che Sepp Waldegg na vul betg prender – mo sco ultima soluziun.
La segunda opziun, che Sepp Waldegg ha ponderà, è da midar l'hotel en segundas abitaziuns. Dentant sa el dad auters hoteliers da Savognin, che quellas na vegnan betg pli cumpradas. Il martgà saja dat ensemen.
Uss è el vi da studegiar da far in project per seniors cun ses hotel.
Da 24 segundas abitaziuns vendì 1
In auter hotelier da Savognin, che na vul betg vegnir numnà, ha fabritgà segundas abitaziuns or da ses hotel. 24 segundas abitaziuns ha el uss, dentant cumprada e fin uss mo ina. El manegia, ch'ì dettia il mument ina tscherta tema tar ils interessents:
I sa mussa ina malsegirezza tar ils interessents da segundas abitaziuns.
La lescha nova da las segundas abitaziuns haja purtà divers novs reglaments ed ils interessents hajan tema da far insatge cunter la lescha cun cumprar in'abitaziun. In'autra tema, ch'il hotelier vesa, saja la midada da clima. El manegia che blers hajan il sentiment, ch'ì na detta betg pli ditg naiv a Savognin ed uschè na vulan els betg cumprar in'abitaziun da vacanzas.
RR actualitad 08:00


text:
L'equipa cun Max Heinzer, Benjamin Steffen, Michele Niggeler e Lucas Malcotti ha gudagnà la medaglia dad aur a Wuxi en la China. Uschia èn ils spadists svizzers per l'emprima giada en l'istorgia campiuns mundials.
Ordavant èn gartegiadas duas revanschas als Svizzers. Il team svizzer ha battì en il mezfinal il defensur dal titel e campiun olimpic la Frantscha. Quai cun 45:38. L'onn passà avevan ils Svizzers anc pers piz a cup il final dal campiunadi mundial cunter ils Franzos.
En il quartfinal ha la Svizra battì l'Italia cun 36:35. Avant in mais avevan els anc pers cunter il medem adversari il cumbat per la medaglia da bronz al campiunadi europeic.
RR novitads 15:00


text:
El deriva da Galtür, il lieu entasum la Val Paznaun. E Galtür aveva ina stretga relaziun cun l'Engiadina Bassa, cun Ardez. Uschia pudess ins dir che l'Austriac Gerhard Walter è era in zic Engiadinais. Ussa è el il nov directur da turissem en Engiadin'Ota e successur dad Ariane Ehrat.
In lieu da siemi
L'Engiadin'Ota e San Murezzan sajan per el in lieu da siemi sco turisticher di Walter. El che ha lavurà sco directur da turissem en lieus sco Lech-Zürs u Kitzbühel na vesa l'Engiadin'Ota sco lieu nua ch'i fiss pli difficil dad avair succes en la branscha turistica. Per Gerhard Walter èn las ingredienzias per in turissem da success dapertut las medemas. El sappia dentant bain che sia lavur en Engiadina saja ina gronda sfida.
Ussa vul Walter elavurar la nova strategia per la nova organisaziun turistica da l'Engiadin'Ota. Quai ensemen cun la direcziun e cun il cussegl administrativ. Walter vul dentant integrar tut ils players turistics en il process da strategia. E betg mo quai, el vul integrar via medias socialas era per exempel ils giasts. La nova strategia duai esser pronta il november da quest onn.
RR actualitad 17:00


text:
Quai sajan dentant mo valurs medias, ha ditg Verena Nold, la directura da Santésuisse, l'Associaziun da las cassas da malsauns, a radio SRF.
En chantuns cun blers medis spezialisads sco Turitg, Genevra e Basilea-Citad saja da quintar cun in pli ferm augment che sin la terra.
Tractaments ambulants èn custaivels
Ina da las raschuns per l'augment da las premias saja il tractament ambulant che blers ospitals porschan, senza ch'ils pazients dorman là. Quai custa dapli per ils pajaders da premias, perquai ch'ils chantuns na finanzieschan betg tractaments ambulants.
RR novitads 07:00


text:
Curt e concis:
- purschidas da gieus per daners online sco er en ils casinos dovran vinavant ina concessiun
- paginas da l'exteriur vegnan bloccadas
- chantuns pon da nov lubir pitschens turniers da poker ordaifer ils casinos
- manipular scumessas da sport vegn chastià
La lescha duai garantir ch’i vegn sa tegnì vi da las medemas reglas a las maisas da gieu ed en l’internet, uschia la ministra da giustia Simonetta Sommaruga. La finamira saja da proteger ils giugaders da dependenza u cugliunaria; plinavant stoppian las entradas da gieus vegnir da bun a l’entira populaziun.
Tge capita cun las entradas?
Confederaziun e chantuns quintan cun entradas dad ina milliarda francs per onn. Il 2016 èn 630 milliuns francs ids ad organisaziuns d'utilitad publica. 276 milliuns èn ids a l'AVS ed a l'AI. Ils chantuns cun bancas da gieus han survegnì 47 milliuns francs.
Paginas da l'exteriur vegnan bloccadas
La lescha lubescha da nov er offertas en l’internet, però be sche quellas han ina concessiun. Paginas d’internet da l’exteriur senza concessiun vegnan bloccadas.
I dovria reglas ch’ins possia metter tras. L’internet na saja nagin spazi da dretg liber, uschia Sommaruga. Bloccadas da gieus valan tenor il departament federal da polizia e giustia er en ulteriurs 17 stadis europeics.
Praschun per manipular scumessas da sport
Consequenzas ha la nova lescha er per scumessas da sport. Uschia na duai betg pli esser pussaivel da manipular talas scumessas. Fin ussa na deva quai nagina basa legala per agir encunter manipulaziuns. Cun manipulaziuns e scumessas illegalas vegnia fatg svieutas enormas, uschia il directur da l'uffizi federal da sport Matthias Remund.
Tgi che na sa tegna betg vi da las reglas, ristga cun la nova lescha cun in chasti da fin 3 onns praschun.
Pliras partidas giuvnas avevan lantschà in referendum encunter la lescha. Ils adversaris argumenteschan che las bloccadas protegian la branscha indigena.
RR novitads 14:00


text:
La vitta in roeusa
Di oeugg che fann bassà i mè
On soris che 'l se perd sora la so bocca
Tell-chì el ritratt senza ritocch
De l'omm a che mi partegni
Quand el me ciappa in de sò brasc
El me parla pian pian
Mi vedi la vitta in roeusa
El me dis paroj d'amor
Paroj de tucc i dì
E quest el me fa ona quajcossa
A l'è intraa in del mè coeur
Ona part de bonoeur
Di cui cognossi la causa
Te set ti per mi, mi per ti in de la vitta
El me l'ha dii, l'ha giuraa per la vitta
E d'inquand che l'ho veduu
Allora senti in mi
El mè coeur che batt
Di nocc d'amor senza mai fin
Una granda bonoeur che la se prend el sò post
I dificoltaa, i despiasè se fann da part
Feliz, feliz a morighe
Quand el me ciappa in de sò brasc
El me parla pian pian
Mi vedi la vitta in roeusa
El me dis paroj d'amor
Paroj de tucc i dì
E quest el me fa ona quajcossa
A l'è intraa in del mè coeur
Ona part de bonoeur
Di cui cognossi la causa
Te set ti per mi, mi per ti in de la vitta
El me l'ha dii, l'ha giuraa per la vitta
E d'inquand che l'ho veduu
Allora senti in mi
El mè coeur che batt
Von am Mi, 05/07/2017 - 07:03 eingetragen


text:
L'autoritad da medicaments Swissmedic ha lubì la vendita da tals tests HIV per agen diever. Quai scriva l'Uffizi federal da sanadad. En il futur po uschia mintga persuna examinar a chasa sch'ella ha piglià si HIV.
Fin uss eran tals tests da HIV lubids en Svizra mo tras in medi u en in ospital. Tenor valitaziuns na san dentant var in tschintgavel da tut las persunas infectadas betg ch'ellas èn HIV-positiv.
En apotecas, drogerias u online
L'Uffizi federal da sanada e la Cumissiun federala per sanadad sexuala han perquai cusseglià d'approvar la consegna dal test HIV per agen diever. Il test pon ins cumprar tar apotecas, drogerias u via internet. Tar mintga test ston era vegnir surdads broschuras accumpagnantas. Là sto tranter auter vegnir menziunà, che persunas cun in resultat positiv ston uschè spert sco pussaivel visitar in medi.
RR novitads 11:00


text:
Per il duo Hingis/Miza è quai gia il segund titel da Grand-Slam en seria, suenter ch’ellas han gudagnà dus mais avant a Wibledon. Las duas dunnas dattan dapi il mars ensemen. Tar 12 turniers han ellas cuntanschì 6 giadas il final ed èn sa qualifitgadas gia baud per ils WTA-finals la fin october a Singapur.
Per lur victoria a New York han las duas giugadras da Tennis survegnì 570’000 dollars. Uschia che la Svizra ha be en questa stagiun gia gudagnà dapli ch’in milliun dollars per sias victorias.
Novitads RR 20.00


text:
Per urs sco l'emprim abitant dal parc, l'urs Napa, ch'è stà l'ultim urs da circus da la Serbia ed ha vivì ils ultims onns sut fitg schlettas cundiziuns saja il parc in fitg grond meglierament, uschia Hans Schmid, il manader scientific dal parc. La finala haja Napa vivì onns a la lunga en in chaset da be otg meters quadrat ed uss haja el bunamain trais hectaras be per el cun tut quai che tutga tar il spazi da viver natiral da l'urs.
Il Parc d'urs ad Arosa è natira pur ... Perquai pon ins discurrer qua d'ina tegnida d'animals fitg adequata a lur natira.
Hans Schmid è er da l'avis che las massas da turists na disturbian betg l'urs. Er sche quel avess tut tenor da durmir u ruassar l'enviern – quai che na saja però betg segir tar urs ch'èn vegnids maltractads. Las taunas sajan numnadamain lunsch en la terra e la naiv isoleschia era anc. Plinavant vegn il parc serrà per ils turists sche l'urs sa retira sur l'enviern.
Nagut per in urs selvadi
Hans Schmid di però er cler e bain ch'il parc na fiss nagut per in urs selvadi. Tschiffar in urs che saja daventà in cas critic e metter quel en il parc, quai fiss tenor el fitg problematic ord vista da la protecziun d'animals. Plinavant na vegniss quai er betg en dumonda pervi da las leschas federalas.
Er l'organisaziun «Vier Pfoten» è cuntenta
Sco in dals invesiders e promoturs principals dal parc èn er ils responsabels da l'organisaziun «Vier Pfoten» cuntents cun la situaziun. Tenor Helmut Dungler, il fundatur da l'organisaziun sajan la collavuraziun ed il resultat tranter turissem e protecziun da la natira gartegià fitg bain en quest cas.
... Nus stuain cuntanscher il cor ed il chau da la glieud.
Per els saja impurtant che uschè blera glieud sco pussaivel vegnia a guarda ed a s'infurmar davart il destin dad urs sco Napa, ma er davart l'urs selvadi. L'impurtant saja simplamain che l'urs en il parc possia decider sez cura ch'el veglia sa mussar u tge ch'el veglia far e betg ils turists.
Anc betg pront per l'urs selvadi
Ch'il parc saja bun per urs or da schlettas cundiziuns, per infurmar e dar scleriment davart l'urs en general, qua èn ils blers d'accord. Er la manadra da gestiun dal WWF Grischun, Anita Mazzetta. Ella fa però attent che sche Arosa sa vendia sco pajais d'urs, stuess Arosa er esser pront per il cas ch'in urs selvadi vegniss. Uschiglio avess la vischnanca in problem da credibilitad.
... Arosa sez avess lura in enorm problem da credibilitad. Pertge ins na po betg sa vender sco vischnanca d'urs e betg schliar ils problems cun l'urs selvadi.
Ch'in urs selvadi vegn, quai pudess senz'auter capitar. Pli baud eran urs adina puspè da viadi en quella regiun ed er ils ultims onns n'èn els gnanc stads uschè lunsch davent.
Il president da vischnanca, Lorenzo Schmid, ha lura er concedì a la festa d'avertura dal parc, ch'ins na fiss anc betg propi pront. Ma ins saja conscient da quai, gist areguard il management da rument. El è persvadì ch'ins chattass era qua bunas soluziuns senza gist stuair sajettar l'urs selvadi. E che Arosa turissem vegniss era a nizzegiar in urs selvadi per carmalar anc dapli giasts.
Il Parc d'urs ad Arosa
- porscha plaz a fin 5 urs
- è bunamain 3 hectaras grond
- 8 onns hai cuzzà da l'idea fin tar l'avertura
- custs da bun 6,5 milliuns francs (suenter bun in mez milliun mintg'onn)
- duai carmalar fin ad 80'000 turists ad onn
- vegn purtà da la fundaziun «Arosa Bärenland» e da l'organisaziun «Vier Pfoten» che ha gia 5 parcs d'urs sumegliants
RR actualitad 07:00


text:
«Sumegliant sitg, ma bler pli chaud». Uschia descriva Claudia Stocker dad SRF Meteo la stad 2003. Sco quest onn era la primavaira sco era il cumenzament da la stad fitg sitg. Dal 2003 eran ils dis ils pli chauds durant l'avust. A Grono en Val Mesocco era schizunt 41,5 grads – fin oz record Svizzer. Vinavant eri uschè chaud, ch'il vadretg da Morteratsch è luà per bunamain 76 meters – quatter giadas pli spert che normal.
Cura che la plievgia manca ...
Qua chattais tut davart la setgira en il Grischun.
Il 2003 ha il Radio Rumantsch rapportà...
Or da l'archiv da video:
RR actualitad 07:00


text:
Ermanno Olmi
Ermanno Olmi l'è stài un regista de film nasüd a Bèrghum, el 24 lüi dal 1931 e mòrt a Asiàg el 5 de màgg dal 2018. L'è stài vün d'i maèstor dal cìnema italian.
I sò film[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sò film püsè famùs l'è L'albero degli zoccoli, che l'ha vensüd la Palma d'Or al trentünésim Festival de Cannes.
I sò àltor film, de spess ambientad in Lumbardìa, i en: El pòst, I fidanzati, La leggenda del santo bevitore, Il mestiere delle armi, Cantando dietro i paraventi e Centochiodi.
Ermanno Olmi, l'è stài anca famùs par d'i docümentàri urientàd vers el rispet par la natüra e l'eculugìa: Lungo il fiume, La leggenda del bosco vecchio, Il taglio del bosco e Terra madre.
I sò lìbor[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ragazzo della Bovisa (2004), Mondadori, Milan
- Gli anni di Edison. Documentari e cortometraggi (1954-1958) (2008), Feltrinelli, Milan
- Il sentimento della realtà (2008), Editrice San Raffaele, Milan