text:
L’ierta va a las ertavlas ed als ertavels tenor lescha
Sche Vus n’avais betg fatg in testament u in contract d’ierta, vegn Vossa ierta repartida tranter las ertavlas ed ils ertavels tenor lescha. Quai vul dir las ertavlas ed ils ertavels che la lescha prevesa.
Vossas ertavlas e Voss ertavels tenor lescha èn Vossa dunna u Voss um – resp. Vossa partenaria registrada u Voss partenari registrà – e Voss parents (Voss uffants u – en cas che Vus n’avais nagins uffants – Voss geniturs). Ellas ed els ertan en la suandanta successiun:
Sche Vus avais uffants: Vossa ierta vegn repartida tranter Vossa dunna u Voss um – resp. Vossa partenaria registrada u Voss partenadi registrà – e Voss uffants (u lur figlialanza, en cas ch’ils uffants èn defuncts).
Sche Vus n’avais nagins uffants: Vossa ierta vegn repartida tranter Vossa dunna u Voss um – resp. Vossa partenaria registrada u Voss partenari registrà – e Voss geniturs (u Voss fragliuns, en cas ch’ils geniturs èn defuncts).
Sche Vus n’avais nagins parents – ni da la lingia dals geniturs (p.ex. lur fragliuns u figlialanza) ni da la lingia da las tattas e dals tats (p.ex. fragliuns dals geniturs u lur figlialanza): L’entira ierta va a Vossa dunna u Voss um – resp. a Vossa partenaria registrada u a Voss partenari registrà.
Sche Vus n’essas betg maridada u maridà e na vivais betg en in partenadi registrà e n’avais nagins parents: L’ierta va al chantun u a la vischnanca, nua che Vus avais gì Voss ultim lieu da domicil.
Resguardai per plaschair: Partenarias e partenaris da concubinat n'èn betg ertavlas ed ertavels tenor lescha. Sche Vus vulais che Vossa partenaria u Voss partenari da vita ertia insatge, stuais Vus prevesair quai explicitamain en Voss testament.
Quant che spetga las ertavlas ed ils ertavels tenor lescha: la part d’ierta
Exempel: Vossa ierta importa 100 000 francs. Vus n’avais fatg nagin testament e nagin contract d’ierta.
a) Vus avais in um, in figl, in frar ed ina mamma:
Voss um erta 50 000 francs.
Voss figl erta 50 000 francs.
b) Vus avais ina dunna ed in frar:
Vossa dunna erta 75 000 francs.
Voss frar erta 25 000 francs.
c) Vus avais in figl e trais soras:
Voss figl erta 100 000 francs.
Libertad da disponer
Sche Vus faschais in testament, pudais Vus midar las ertavlas ed ils ertavels sco er la repartiziun da Vossa ierta. En quest connex stuais Vus resguardar las parts obligatoricas tenor lescha.
Exempels:
Vus pudais favurisar ina u pliras ertavlas ubain in u plirs ertavels. Quai per exempel cun dar dapli a Vossa dunna u a Voss um, a Vossa partenaria registrada u a Voss partenari registrà che a Voss uffants.
Vus pudais supplementarmain numnar ulteriuras ertavlas ed ulteriurs ertavels ultra da quellas e quels che la lescha prevesa, per exempel Vossa partenaria u Voss partenari da concubinat.
Ulteriuras infurmaziuns: Co ch’ins fa in testament
Cunfins da la libertad da disponer
Betg tut las ertavlas e tut ils ertavels tenor lescha na pon vegnir exclus cumplettamain da l’ierta:
Vossa dunna u Voss um, Vossa partenaria registrada u Voss partenari,
Voss uffants u, en cas che quels èn defuncts, lur figlialanza (lur uffants ed ev. lur biadias e biadis),
Voss geniturs, ma mo en cas che Vus n’avais sezza u sez nagina figlialanza (uffants ed ev. biadias e biadis).
Er sche quai è cunter Vossa voluntad, han quellas ertavlas e quels ertavels il dretg sin ina part da Vossa ierta, l'uschenumnada part obligatorica. Quai na vala betg per Voss fragliuns, per Vossas cusrinas e per Voss cusrins. Vus als pudais excluder cumplettamain da l’ierta cun fixar en Voss testament che autras persunas survegnian Vossa facultad.
Las ertavlas ed ils ertavels tenor lescha, che han il dretg sin ina part obligatorica, pon renunziar a tala cun:
refusar l’ierta, u
betg contestar in testament che violescha la part obligatorica, u
far in contract d’ierta durant che Vus vivais anc, en il qual ellas ed els renunzian a la part obligatorica.
Per ulteriuras infurmaziuns davart quest tema As drizzai ad in biro d'advocatura u ad ina persuna spezialisada.
Da tge part pudais Vus disponer libramain en il testament?
En Voss testament pudais Vus disponer libramain mo d'ina part da l’ierta, l'uschenumnada part disponibla. L’autezza da la part disponibla dependa da Vossas ertavlas e da Voss ertavels tenor lescha.
Exempel: Vossa ierta importa 100 000 francs.
Vus avais in um, duas figlias ed in frar:
Part obligatorica da l’um: 25 000 francs (50 % da sia part d’ierta tenor lescha)
Part obligatorica da mintga figlia: 18 750 francs (75 % da la part d’ierta respectiva tenor lescha)
Vus pudais pia disponer libramain da 37 500 francs (part disponibla).
Resguardai per plaschair: I dat numerusas pussaivladads da reparter l'atgna ierta. As drizzai ad ina persuna spezialisada per vegnir a savair quant auta che la part disponibla è en Voss cas.
Ils blers chantuns enconuschan ina taglia sin l’ierta. La dunna u l’um, la partenaria registrada u il partenari registrà sco er la figlialanza directa èn dentant savens deliberads da questa taglia.
En cas da dumondas davart l’ierta, davart la part obligatorica u davart la part disponibla As drizzai il meglier ad in biro d'advocatura u ad in notariat.


c: text/html

text:
Declaraziun da la protecziun da datas
Adöver d’infurmaziuns
Da princip paun Els/Ellas visiter nossas websites sainza stuvair der indicaziuns davart Lur persuna. Unicamaing vegnan anonimisedas ed evaluedas datas d’ütilisaziun impersunelas scu Lur adressa IP, la pagina chi es gnida visiteda scu ultima, il browser tschernieu, data, ura etc. per pudair identificher trends ed amegldrer la spüerta online. A nu vegnan trattas üngünas conclusiuns chi pertuchessan Sia persuna.
Üngüna transmissiun d’infurmaziuns
Lur datas manzunedas survart nu vegnan ne vendidas ne partidas cun terzas persunas. Excepziun: Servezzans externs, incumbenzos da nus e chi elavureschan quistas datas necessarias. Cò as tratta que in speciel dals seguaints servezzans externs: Google Inc. (statisticas d’access)
Cookies
In tscherts cas vegnan ütilisos cookies. Nus druvains cookies be per statisticas da visitaduors anonimisedas e per optimer nossa preschantaziun i’l web. Els paun renunzcher ad avantags da cookies persunels. Da tscherts servezzans nu po in quist cas gnir fat adöver. Cò paun Els/Ellas adatter Lur configuraziuns da cookies:Adatter configuraziuns
Conservaziun e preservaziun da Lur datas
La Fundaziun La Tuor fö adöver d’imsüras da precauziun ed ütilisescha tecnologias correspundentas per proteger Lur datas. Ellas vegnan arcunedas be intaunta cha que es necessari.
Müdamaints da quista declaraziun da protecziun da datas
Müdamaints da quista declaraziun da protecziun da datas paun gnir fats adüna. Ch’Els/Ellas consulteschan per plaschair regulermaing quista declaraziun.
Basa leghela
La ledscha federela davart la protecziun da datas (PDF) fuorma la basa da quista declaraziun da protecziun da datas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ispra
Ispra (parnonziaa anca [iʃpre][1]; inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 5 345 abitant (dato del Dicember 2015[2]), cont ona süperfis de 15 km² e 'na densità de 356 ab./km²..
El paes, situaa in sul Lagh Maggior, el confina tant con la Provincia de Novara (comun de Lesa) 'me con la Provincia de Verbania (comun de Belgiraa).
El gh'ha tre frazion: Barza, Monteggia, Quassa e Cassinn.
A Monteggia se troeuva vun di Center Comun de Ricerca (CCR).
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del numer di abitant del comun de Ispra l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
RiferimentModifega
- ↑ Teresa Capello, Carlo Tagliavini, Dizionario degli Etnici e dei Toponimi italiani, Bologna, ed. Pàtron, 1981
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
dad Andri Casanova
Jesus ei ella Galilea – l’emprema staziun da siu agir – ed annunzia la buna nova. Suandont igl evangeli tenor Marcus cuntegn quest passadi ils emprems plaids che Jesus exprima. Igl ei plaids centrals che vulan era plidentar nus. Els selain divider en treis pass:
1) Jesus di ch’il reginavel da Diu ei damaneivel, ni detg en auters plaids, ch’in temps divin ha entschiet. Il reginavel da Diu ei buc enzatgei exclusiv per ils megliers dils megliers. Anzi, el ei in regal divin ch’ei presents ed actuals senza cundiziuns.
2) Lu cloma Jesus da seconvertir e crer. Quei ei la risposta che nus carstgauns savein dar en vesta a quei temps divin ch’ei regalaus a nus.
3) Mo co duei quei succeder? Enten dar suatientscha als ulteriurs plaids: «Suandei mei!» Ils giuvnals ed ils texts biblics dalla buna nova gidan nus leutier.
Mc 1,14–20
14Suenter che Gion ei staus mess a ferm, ei Jesus serendius en Galilea. Leu ha el annunziau la buna nova da Diu e detg: 15Cumplenius ei il temps, ed il reginavel da Diu ei damaneivel: Seconverti e cartei alla buna nova!
16Viandond suenter la mar da Galilea, ha el cattau ad agur Simon e siu frar Andriu che ferevan la reit ella mar; pertgei els eran pescadurs. 17E Jesus ha detg ad els: Suandei mei, e jeu vegnel a far orda vus pescadurs da carstgauns. 18Ed immediat han ei bandunau lur reits ed ein suandai el.
19E mond in tschancunet vinavon, ha el cattau ad agur Giachen, il fegl da Zebedeus, e siu frar Gion; era els fuvan ella barca e cuntschavan lur reits. 20Immediat ha el clamau els. Ed els han schau lur bab Zebedeus cun ses fumegls da schurnada ella barca ed ein suandai el.


text:
Stat Unî
I Stat Unî (Stati Uniti d'America in itagliàṅ, United States of America in ingléś) i èṅ na repùblica federàla dl'America dal Nòrd fata da 50 stat , da 'n distrét federàl (Washington, D.C.) e da vari territori. I èṅ cgnusû più semplicemènt anc cuma Amèrica.
I sò mòt i èṅ E pluribus unum (Da dimóndi a òṅ, 1776) e In God we trust (In Dio a cunfidém, 1916).
Al paéś al cunfìna a nord cun al Cànada e a sud cun al Mèsic, mènt'r a èst e a òvest 'l è bagnâ p'r i ucèan Atlàntic e Pasìfic. Gl'aqui dal stat dl'Alàska, quél più grand ad tut, i èṅ incòst a la Rùsia e i fànan part dal strét ad Bering. Al stat di Hawaii 'l è furmâ p'r un artipèlag lucaliśâ in dal sèntar d'l Ucèan Pasìfic. I Stat Unî i gh'ànan anc soquànt àtar teritòri spars in gir, in dal mar di Caràibi e in dal Pasìfic.
Cun na superfìsi più granda ad 9,37 migliòṅ ad km² e cun da piò ad 310 migliòṅ 'd abitànt, i Stat Unî i èṅ al quàrt paéś più grand dal mónd e al tèrs più pupulâ, anc par via 'd un misćiùs ad rasi e n'imigrasiòṅ sustgnùda in di ùltim duśènt an. L'ecunumìa dal stat l'è la prima dal mónd, cun un PIL ad 14.300 migliàrd ad dòlar (2008).
Stòria
La federasiòṅ l'è stada fundàda da trédas culògni dal Régn Unî piasàdi in sla còsta atlàntica. Al 4 ad Luj dal 1776, cun la dichiarasiòṅ 'd indipendénsa, i àṅ pruclamâ al distàc da la Gran Bretàggna, baténd gl'ingléś in dla guèra 'd indipendénsa americàna. Na cunvensiòṅ federàla (quéla ad Filadèlfia) l'à pò mis in pē la custitusiòṅ di Stat Unî 'd Amèrica al 17 ad Setémbar dal 1787 (l'è la stésa ch'la gh'è anc adès). La carta di dirìt (ratificàda in dal 1791) la gh'iva dèntar déś emindamènt custitusiunài par garantìr dimóndi di dirìt fundamentài e la libertà.
In dal córs dal XIX sècul i Stat Unî i àṅ pò tòlt soquànt teritòri nóṿ da la Frància, da la Spaggna, da 'l Régn Unî, da 'l Mèsic e da la Rùsia, tirànd dèntar la repùblica dal Tèxas e quéla di Hawaii.
Al questiòṅ fra 'l Sud agràri e al Nòrd industriàł in mèrit a 'l dirìt ad druàr di séruv négar (da part di stat meridiunài dit Dixie) i àṅ pò purtâ in dal 1861 a la guèra 'd secesiòṅ americàna. Al Nòrd 'l à impedî ch'al paéś al sa sćianchìs in dū dand la libertà a i séruv in tuta la federasiòṅ.
In dal 1945, faghénd finìr la secónda guèra mundiàla mulànd śò dū bómbi atòmichi in sal Giapòṅ, i Stat Unî i èṅ dvintâ al prim paéś cun di armi atòmichi, mémbar permanènt dal Cunsìli ad Sicurésa d'l ONU e fundadōr dla NATO. Finìda la guèra fréda in di cunfrònt dl'Ugnòṅ Suviètica, i americàṅ i èṅ dvintâ la sōla puténsa mundiàla ch'a gh'è armàś, anc s'adès di luminàri dl'Università i discùtan dal sò status in un mónd multipulàr.
I sinquànta stat
I Stat Unî i èṅ na federasiòṅ ad 50 stat e un distrét federàl cun dèntar la capitàl (al Distrét ad Culùmbia).
Tgnénd a drē a 'l stimi uficiàli dal 2009, al 79,6% dla pupulasiòṅ l'è biànca (cun un 15,8% 'd ispànic), al 12,9% l'è négra, al 4,6% aśiàtica e sōl l'1% l'è uriginària amerìnda. I americàṅ cun di urìgini itagliàni i èṅ cunsintrâ principalmènt in dal stat ad New York (in dua, in dal censimènt dal 2010, al 14,4% di abitànt i daśgnìvan da l'Itâglia).
Ca-i chè i sinquànta stat dal federasiòṅ cun da na banda i an 'd ingrès.
Al sità
La capitàla di Stat Unî l'è la sità ad Washington ch'la cònta 608.660 abitànt e ch'la s cata in dal Distrét ad Culùmbia, in dla còsta èst dal paéś.
I dū stat ch'i gh'àṅ dimóndi sità bèli grandi i èṅ la Califòrgna e al Tèxas cun quàtar sità a tèsta in dla clasìfica dal sédas più pupulóśi.
In dal 2008, 'l 83,6% dla gint la vivìva in n'arèa metrupulitàna. Da i an Dumìla a gnir adès, gl'incremènt più grand i gh'èṅ stâ in dal sità dal sud (là i i ciàman Sun Belt, Singi dal Sud), specialmènt in di dintóran ad Dallas, Houston, Phoenix, Miami, Atlanta, e in dla Califòrgna dal sud in generàł.
New York, 8.336.817
Los Angeles, 3.979.576
Chicago, 2.693.976
Houston, 2.320.268
Phoenix, 1.680.992
Filadèlfia, 1.584.064
Sant Antóni, 1.547.253
San Diego, 1.423.851
Dallas, 1.343.573
San Jòśè, 1.021.795
Austin, 978.908
Jacksonville, 911.507
Fort Worth, 909.585
Culùmbus, 898.553
Charlotte, 885.708
San Francisco, 881.549
Indianàpulis, 876.384
Seattle, 753.675
Denver, 727.211
Washington, 705.749
Boston, 692.600
El Paśo, 681.728
Nashville, 670.820
Detroit, 670.031
Oklahoma City, 655.057
Pòrtland, 654.741
Las Vegas, 651.319
Memphis, 651.073
Louisville, 617.638
Baltimòra, 593.490
Milwaukee, 590.157
Albuquerque, 560.513
Tùcson, 548.073
Frèśno, 531.576
Méśa, 518.012
Sacramènt, 513.624
Atlànta, 506.811
Kànsas City, 495.327
Culuràdo Springs, 478.221
Omaha, 478.192
Raleigh, 474.069
Miami, 467.963
Long Beach, 462.628
Virgìgna Beach, 449.974
Oakland, 433.031
Minneapolis, 429.606
Tulsa, 401.190
Tampa, 399.700
Arlington, 398.854
New Orleans, 390.144
Wichita, 389.938
Bakersfield, 384.145
Cleveland, 381.009
Auròra, 379.289
Anaheim, 350.365
Honolulu, 345.064
Santa Ana, 332.318
Riverside, 331.360
Corpus Christi, 326.586
Lexington, 323.152
Pulìtica
I Stat Unî i gh'aṅ un sistéma bipartìtic ch'al garantìs l'alternànsa a 'l putēr di dū partî 'd adès: al Partî Demucràtic Americàṅ (Democratic National Committee) ad sèntar-sinìstra (prugresìsta) e 'l Partî Republicàṅ Americàṅ (Republican National Committee o anca GOP, Grand Old Party) ad sèntar-dèstra (cunservadōr).
In Amerìca i i ciàman anc Liberals (quéi ad sinìstra) e Conservatives (quéi ad dèstra) o The Left Wing e The Right Wing.
Cuntrariamènt a quél ch'a sucèd in Itàglia, in di Stat Unî i aṅ dâ 'l blù a la sinìstra e 'l rós a la dèstra.
Dòp òt an ad guèran cunservadōr ad George W. Bush, in gl'elesiòṅ presidesiàli dal 2008 i Americaṅ i an śvultâ da cl'atra banda, vutànd p'r al candidàt demucràtic Barack Obama cónt'r al senadōr republicàṅ John McCain e la sò vice, la casadóra e guvernadōra dl'Alàska Sarah Palin.
In particulàr, dimóndi impurtànti i èṅ stadi 'l vìnsidi in di stat da sèmpar ciàṿ dla Flòrida e d'l Ohio. In Amerìca cal stat chè i al ciàman bellwether state, un tèrmin ch'al s riferìs a la tradisiòṅ mediuevàla ad mét'r un campanàs atàc a 'l còl 'd un muntòṅ castrâ par far capìr in antìsip quand al branc ad péguri 'l è drē a rivàr prima ch'al ś véda. Difàti a s sà quél ch'al và a vgnir guardànd quél ch'a sucèd là parchè in dla stòria sōl dū vòlti chi à vins in Ohio 'l à pò pardû gl'elesiòṅ.
Obama, prim óm négar dal sò paéś a dvintàr presidènt, pò al gh l'à fata anc a tōr via la Virgìgna da 'l maṅ di republicàṅ ch'i l'ìvan tgnuda strica par 44 an. Śuntànd i sò 13 vōt a i 27 dla Flòrida, a i 20 d'l Ohio e a tut chi àtar, Obama 'l à muciâ sù 365 grand eletōr cónt'r i sōl 173 dal sò cumpetidór.
Obama, nâ a Honolulu in dal 1961 ma al gh'à di urìgini dal Kènia e 'l éra stâ al senadōr ad 'l Illinòis, 'l iva batû a 'l primàri dal sò partî la mujér dal vèć presidènt Bill Clinton, l'Hillary Rodham Clinton. Dvintâ 'l 44eśum presidènt di Stat Unî c'n al mòt «Yes, we can!» («Sè, a psém!»), Obama al l'à pò sarnìda cuma segretàri ad stat (al nòstar minìstar par 'l èstar).
Quàt'r an dòp Obama 'l à fat cumpàgn anc cóntar Mitt Romney pardénd però la Carulìna dal Nòrd, 'l Indiàna e 'n rapreśentànt in dal Nebràska muciànd sù 332 grand eletōr cóntar 206. In dal 2016 i republicàṅ cun Donald Trump i gh 'l àṅ cavàda invéci a vìnsar gl'elesiòṅ dòp òt an baténd l'Hillary Clinton in Wiscònsin, in dla Pennsylvania e in dal Mìchigan, stat demucràtic da i an Utànta, e purtànd a cà anc la Flòrida e 'l Ohio. In cla manéra chè al tycoon al gh 'l à cavàda a pasàr i tarśènt grand eletōr anc s'in dal vōt pupulàr 'l è sóta 'd dū migliòṅ e mèś ad vōt in di cunfrònt dl’Hillary.


text:
Beschreibung
Marlène Linder Lovis
Il purschi Léon – Le cochon Léon
Sursilvan, Deutsch, Italiano, Français, English
Lirekit, 2014, Bestellnummer 24102014
Il cudisch ei biling e vegn edius en romontsch sursilvan e tudestg.
Autras versiuns sco franzos, talian, engles ni portughes pudeis Vus empustar directamein tier Lirekit
Il purschi Léon ei in bi purschi tut rodund. Mo il purschi Léon ha savens schliata luna. Il purschi Léon ha liung’uriala. Pli stedi ch’el ha liung’uriala, e pli stedi ch’el ha schliata luna….
Ähnliche Beiträge


text:
Mangiativas che vegnan producidas dentant betg consumadas «Food Waste» donnegian terra, aua e clima. Quai maina tar emissiuns da CO2 ch'èn nunnecessarias.
L'Uffizi federal d'ambient UFAM ha laschà far dus studis, quantas mangiativas che van a perder en l'agricultura ed en tegnairchasa:
- En l'agricultura van mintg'onn 225'000 tonnas mangiativas a perder: Da quai pudess ins evitar 90%.
- Svizras e Svizzers sfarlattan mintg'onn var ina tonna mangiativas. Radund la mesadad da quai pudess'ins evitar. Quai correspunda mintg'onn 60 kilos rument da mangiativas per persuna.
Questas datas furmian la basa per fixar las finamiras da reducir il «Food Waste», uschia l'Uffizi federal d'ambient.
Plan d'acziun per evitar Food Waste
L'onn 2015 ha la Svizra ensemen cun dapli che 190 stadis deliberà l'agenda UN 2030 per in svilup durabel. Cunquai è la Svizra obligada da sbassar il rument per chau fin il 2030 per la mesadad. Medemamain duai vegnir reducida la perdita da las mangiativas tar la chadaina da producziun e furniziun.
RR novitads 11:00


text:
Per l’emprima giada dapi l’entschatta da la pandemia da corona hai dà ier saira in grond concert da pop a Barcelona. Var 5'000 aspectaturas ed aspectaturs sajan stadas da la partida. Il concert ha gì lieu en ina sala ch'è fatga per bunamain 24'000 persunas.
Quest concert è stà lubì. Tgi ch’ha cumprà in bigliet, ha stuì far la damaun in test svelt. Sche quel è stà negativ, ha la persuna survegnì in code sin ses telefonin ch’ha garantì ad ella l’access. Mascras da protecziun èn stadas obligatoricas. Gruppas da risico èn stadas sclausas dal concert.
Quest’emprova duai mussar, sche tests svelts pon evitar cas da corona ad occurrenzas grondas.


text: „Mi prima paroles“ ie n liber per pitli y granc de Sara Moling cun 1.000 paroles te cater rujenedes (ladin, talian, tudësch, nglëisc) y cun dessënies de Gabi Mutschlechner che tol ite plu de 50 argumënc: dala sajons ai tieres, dala scola ai mestieres. Daujin ai libri stampei (che n possa cumpré), ulons cun l e-book y l juech ve pité na verscion moderna ulache l ie unì njuntà l audio dla paroles. L proiet ie daviert a duta la rujenedes fulestieres che à nteres de dé ora l liber y/o la verscion multimediela.


text:
Tar la Gomina sa tracta dad in'interpresa da mecanica da precisiun cun 30 collavuraturs. L'engaschament da la firma haja caracter da model ed haja potenzial per inspirar, uschia il commember da la giuria Bernhard Russi. Las stentas da la firma èn ussa vegnidas honoradas cun il «Prix Montagne».
L'interpresa Gomina
Gomina era oriundamain ina fatschenta che furniva plats da resgias. Oz producescha l'interpresa plats da resgiar da precisiun per la chirurgia d'ossa. Ella producescha tut en l'atgna chasa e venda ses products en 13 pajais. 90% dals collavuraturs en l'interpresa sajan dal Goms nua che l'interpresa sa chatta.
Il Prix Montagne
Il Prix Montagne vegn surdà dapi il 2011 mintg'onn da l'Agid per la muntogna e da la gruppa svizra per las regiuns da muntogna. Tranter ils finalists eran era dus projects grischuns: Hotel Piz Linard a Lavin e Warmes Bett a Ilanz/Glion.
RR novitads 12:00


text:
Las agenturas professiunalas en il sectur da la furmaziun adempleschan incumbensas naziunalas.
Per ademplir incumbensas naziunalas maina la CDEP agenturas professiunalas u sa participescha a tschertas instituziuns cun agid da cunvegnas da prestaziun. Agenturas professiunalas existan en ils suandants secturs:
Duas ulteriuras agenturas professiunalas ch’èn activas sin plaun naziunal vegnan manadas da fundaziuns e s’occupan dal barat e da la mobilitad (Movetia) sco er da la furmaziun per in svilup persistent (éducation21).


text:
Les Genevez
Les Genevez a l'è un cumün svizzer del distret de Franches-Montagnes, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.64 km² e in del Desember 2010 al gh'eva una popolazion de 535 abitant.
El cumün de Les Genevez al se tröva a una altitüden de 1035 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Montfaucon, Lajoux, Saicourt (BE), Tramelan (BE).
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Les Genevez in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Las trais propostas da la Lia Rumantscha per democratisar meglier l'organisaziun tetgala da la Rumantschia vegn a procurar per discussiuns a la radunanza generala ils 29 d'october. Quai mussan las reacziuns da l'Uniun dals Grischs e l'Uniun Rumantscha Grischun Central. La Surselva Romontscha vegn a decider sia posiziun a la radunanza dals 24 d'october.
L'UdG n'ha nagin favurit
Il pli impurtant saja che las trais uniuns territorialas, damai l'Uniun dals Grischs, la Surselva Romontscha e l'Uniun Rumantscha Grischun Central, hajan la maioritad da las vuschs da delegads. Quai saja il punct impurtant ch'ins vul far cler era avant la radunanza dals delegads da la Lia Rumantscha la fin d'october.
Votaziun da consultaziun per las regiuns territorialas
A la fin da la radunanza han ils commembers preschents vulì votar consultativamain davart las posiziuns. Damai cun tge posiziuns ch'ins va a Lavin ils 29 da october.
- Fundar cumissiun: gea cun gronda maioritad
- Èn ils commembers da l'avis che las uniuns da tschep duain avair la pussanza: 15 han ditg gea, 5 na cun in pèr abstenziuns.
Ils puncts impurtants or da la radunanza da l'UdG
- Ins vul ina restructuraziun per dapli democrazia
- Quai è in process che dovra temp
- Ina cumissiun da differents represchentants duai elavurar ils status novs en detagl
- Co metter ensemen la cumissiun saja da ponderar bain e segir betg da sutvalitar
- Las trais uniuns territorialas duain avair dapli forza
- Ins stoppia dentant era sclerir co integrar las uniuns d'interess
L'Uniun Rumantscha Grischun Central favurisescha la radunanza da delegads
La proposta per ina radunanza da delegads redimensiunada saja l'unica proposta cun mauns e pes ch'i vali da sustegnair. Quai di la presidenta da l'Uniun Rumantscha Grischun Central, Zegna Pittet Dosch.
I saja ina proposta realisabla e resguardia sco suletta varianta er vinavant las uniuns affiliadas da la Lia Rumantscha. Questas uniuns sco per exempel la GiuRu u l'Uniun da la litteratura rumantscha fetschian impurtanta lavur. Ella na vesia betg che las uniuns territorialas pudessen en avegnir surpigliar questa lavur, uschia Pittet Dosch.


text:
Per ordinari èsi uschia che las guggas organiseschan sezzas il tschaiver en lur atgna vischnanca. Uschia èsi era tar las Lieurs da Trun. I dat blera lavur da far las preparaziun ed era durant il tschaiver èsi da barattar tranter instrument e lavurar. Malgrà ch'igl è ina fitg strapatschanta fin d'emna manegia il president Benjamin Moser:
Igl è la fin finala era ina fitg bella fin d'emna. La finala pon ins passentar questa cun ils megliers collegas ch'ins ha, ubain sco nus schain en nossa gugga, cun la famiglia.
I saja dentant era led cura che la fin d'emna e vargada. Tar ils proxims tschaivers en auters lieus possian ins lura simplamain giudair.
Til matutin
Dapi cura ch'i vegn fatg a Trun il til matutin na po era il commember activ ch'è gia il pli ditg en la gugga betg dir. Lucas Cabalzar ch'è gia 20 onns activ, tranter auter era stà dirigent, manegia che dapi ch'el saja commember vegnia fatg quest til matutin. Nov vidlonder saja cun il temp vegnì ch'els giajan era da mintga tschaiver en in auter aclaun da la vischnanca per sunar. La raschun persuenter saja per far attent ch'igl è tschaiver.
Il suentermezdi è lura era in til da tschaiver tras il vitg. 23 gruppas han fatg part a quel. Sco Benjamin Moser di saja il spezial ch'i haja intgins gruppas da creschids dal vitg mo era da las vischnancas vischinantas che preschentian lur sujets a Trun.


text:
Il World Economic Forum (WEF) cuntentia dapi onns il basegn da dialog, ha Ueli Maurer ditg a Tavau en ses pled d'avertura. Impurtant saja il dialog tranter las elitas e la populaziun. La Svizra saja perquai in bun exempel cun ses sistem da democrazia directa.
En pli ha Maurer fatg attent che la Svizra saja ina economia publica ed ha accentuà l'impurtanza dal commerzi liber e la libertad da manifestar l'atgna opiniun. Il president da la Confederaziun ha intimà ils preschents da furmar il futur cuminaivlamain sin basa da «nossas valurs».
Ueli Maurer vul al WEF tranter auter discutar cun represchentants da l'Uniun europeica davart la cunvegna da basa. Accumpagnà vegn il president da la Confederaziun al WEF dal minister da l'intern, Alain Berset, dal minister da l'extern, Ignazio Cassis sco er dal nov minister d'economia, Guy Parmelin.
RR actualitad 12:00


text:
L’acziun «2 x Nadal» ha mobilisà fermamain la populaziun. Quai scriva la Crusch Cotschna Svizra. Dieschmillis persunas han mess ensemen pachets cun artitgels elementars dal mintgadi per umans che vivan en Svizra en relaziuns precaras. Ulteriurs millis han demussà cun in pachet online lur solidaritad cun carstgauns en paupradad da l'Armenia, da la Bosnia-Erzegovina, da la Moldavia e dal Kirghistan.
Bun 63'000 pachets
En tut èn vegnids regalads bunamain 63milli pachets. Las donaziuns via ils chanals online han cuntanschì quest onn in nov record. Ils pachets han ina valur da rodund 850'00 francs. Vitiers ha il coop furnì rauba supplementara en valur da 400'000 francs. Il dumber e la valur dals pachets online èn pli che sa dublads en cumparegliaziun cun l'onn precedent ed era las donaziuns via coop.ch han cuntanschì in nov record.


text:
Johann Baptist Perathoner
Johann Baptist Perathoner (1883 – 1947) ie n autur ladin de Gherdëina.
Test[mudé | muda l codesc]
Noé frabica l'arca.
Adam y Dieva ova mo giatà truep mutons y mutans. For plu y plu grand univa l numer dla jënt. Ma nce la malizia dla jënt univa for majera. Per chësc à po' dit Chël Bel die: "Ie vue desdrujer l uomo dala tiera."
Ma danter la jënt zënza Die vivovel nce n uem devot y giust. Chësc ova inuem Noé. A chësc à dit Chël Bel Die: "Fabrichea n'arca de lën y straichela ju dedite y dedora cun reja. Su aut féi na funestra al'arca y da na pert na porta. Cëla, ie ue lascé unì la gran eghes, l deluvio sula tiera. Dut chël che ie sula tiera, dëssa jì n malora. Ma tu cui tiei dësses jì tl'arca. Tue ënghe ite cun té d'uni sort de tieres n pèr y nce da maië per té y per i tieres."
Noé à fat dut cant, chël che Idie i à cumandà. Plu ani alalongia àl laurà a fé l'arca y à nce perdicà la penetënza. Ma la jënt n'abadova y ne scutova nia su. La maiova ntant y buova y fajova noza.
"Se i piciadëures te binca, no i jì do ad ëi!"


text:
Sco quai che Biden ha ditg envers l'emettur da televisiun NBS vegnian ins a trametter in messadi a la Russia. Els hajan las abilitads da far quai, uschia Biden sin la dumonda pertge che la regneza americana n'haja fin ussa betg reagì sin las attatgas en connex cun il cumbat electoral american. L'emettur NBC rapporta entant ch'il servetsch secret american CIA planiseschia in'attatga da cyber cunter Moscau, quai sco repressalia.
La regenza dals Stadis Unids ha inculpà la regenza russa da vulair influenzar il cumbat electoral cun attatgas da cyber. Il minister da l'exteriur russ, Sergej Lawrow, ha taxà las renfatschas sco flattantas ed a medem temp rediculas.
RR novitads 08:00


text:
2022-04-30
Author:首页-LOL竞技赛事_竞猜投注-全球总决赛
外不雅上就不消说了,由于这车的外不雅是属于很年夜方的那种 ,以是这车给人总体觉得是很不错的,我这车买到以后没开出去转游了一圈,我的伴侣都夸这车长短常的优异的那种 ,以是我对于这以及的外不雅是相称赏识的 .整个操作感另有动力这种的,我感觉都出格好.选择这车也没有甚么出格的理由吧,由于自己本身的抱负价位就是在二十万摆布吧 ,由于这车的价格很适合,就属因而比力切合我的生理估计的,车子整个驾驶过来 ,给人的觉得也是还不错的,外不雅很美丽,内饰很实用,车子的动力也充足.并且绝对于是综合成就在这些车子中算是很高的 .恬静性方面 ,也是我说的那种牢固感有关的吧,由于车子的整个驾驶历程中是觉得很是的惬意的,体验感很不错 ,就总体很稳,以是恬静性做的我是很满足的.
wài bú yǎ shàng jiù bú xiāo shuō le ,yóu yú zhè chē de wài bú yǎ shì shǔ yú hěn nián yè fāng de nà zhǒng ,yǐ shì zhè chē gěi rén zǒng tǐ jiào dé shì hěn bú cuò de ,wǒ zhè chē mǎi dào yǐ hòu méi kāi chū qù zhuǎn yóu le yī quān ,wǒ de bàn lǚ dōu kuā zhè chē zhǎng duǎn cháng de yōu yì de nà zhǒng ,yǐ shì wǒ duì yú zhè yǐ jí de wài bú yǎ shì xiàng chēng shǎng shí de .zhěng gè cāo zuò gǎn lìng yǒu dòng lì zhè zhǒng de ,wǒ gǎn jiào dōu chū gé hǎo .xuǎn zé zhè chē yě méi yǒu shèn me chū gé de lǐ yóu ba ,yóu yú zì jǐ běn shēn de bào fù jià wèi jiù shì zài èr shí wàn bǎi bù ba ,yóu yú zhè chē de jià gé hěn shì hé ,jiù shǔ yīn ér bǐ lì qiē hé wǒ de shēng lǐ gū jì de ,chē zǐ zhěng gè jià shǐ guò lái ,gěi rén de jiào dé yě shì hái bú cuò de ,wài bú yǎ hěn měi lì ,nèi shì hěn shí yòng ,chē zǐ de dòng lì yě chōng zú .bìng qiě jué duì yú shì zōng hé chéng jiù zài zhè xiē chē zǐ zhōng suàn shì hěn gāo de .tián jìng xìng fāng miàn ,yě shì wǒ shuō de nà zhǒng láo gù gǎn yǒu guān de ba ,yóu yú chē zǐ de zhěng gè jià shǐ lì chéng zhōng shì jiào dé hěn shì de qiè yì de ,tǐ yàn gǎn hěn bú cuò ,jiù zǒng tǐ hěn wěn ,yǐ shì tián jìng xìng zuò de wǒ shì hěn mǎn zú de .首页-LOL竞技赛事_竞猜投注-全球总决赛
上一篇:动力满意一样平常用车 下一篇:拿到驾照就想买车


text:
Avant in onn aveva ina petiziun lantschada da la ustiera dal Calanda, Sandra Brunner, anc procurà per in stop dals plans. Ussa èn l’ustiera e la possessura dal terren en dretg da construcziun, la Banca chantunala, d’accord cun la soluziun preschentada dal Cussegl da la citad da Cuira.
L’october duess vegnir cumenzà cun las lavurs da renovaziun. La nova terrassa duess lura esser a fin l’entschatta december.
Tge sa mida?
Il curtin vegn pli grond. Oravant tut na vegn il mir enturn la terrassa betg a vesair ora sco oz, mabain en furma da decoraziun. Las tendas da sulegl restan e las plantas vegnan pli grondas uschia ch’i dat dapli plazs en la sumbriva
RR novitads 06.00


text:
Némeśis (astrunumìa)
Némeśis, ciamàda da i giurnài anc Death Star ("Stéla dla mòrt")[1], l'è na stéla ch'a s pénsa la pòsa eśìstar darènt a 'l sistéma sulàr, subìt dòp al Nùvul 'd Oort, luntàṅ da sinquànta-mila a sènt-mila UA da 'l Sōl. La prév èsar na nana rósa o na nana bruna e s'la gh fus dabòṅ la darév na spiegasiòṅ a 'l parchè a gh'è di estinsiòṅ ad masa su la Tèra ógni soquànt migliòṅ 'd an.
I siensiâ i n l'aṅ mai catàda gnanc druànd di telescòpi mudéran.
Teurìa su gl'estinsiòṅ ad masa perìodichi
In dal 1984 i paleuntólug David Raup e Jack Sepkoski i aṅ publicâ un sò studi su gl'estinsiòṅ ad masa su la Tèra di ùltim 250 migliòṅ 'd an dgénd ch'i aṅ fat a mènt che praticamènt a gh 'n è una ógni vint-siē migliòṅ 'd an, dód'ś in tut. Par lōr dònca 'l è fàcil ch'i gh sìan di mutìṿ o di mecanìśum minga teréstar, cuma se di còrp celèst i gh fùsan finî adòs.
Sèmp'r in c'l an lè di studi publicâ su la rivìsta Nature da part ad dū grup 'd astrónum, Whitmire & Jackson e la squàdra 'd Davis, Hut e Muller, i èṅ rivâ a dir praticamènt al stés quèl. Par chi lōr a gh prév èsar na stéla binària dal Sōl che, pasànd incòst a 'l Nùvul 'd Oort tgnénd adrē a la sò òrbita, la prév dar distùrub spasànd via 'n muć ad cuméti da cla regiòṅ lè, cuciànd-li via da tut al bandi, dònca anc vèrs la Tèra.
Al fat ch'in un sistéma sulàr i gh sìan dū o più stéli l'è 'n fat nurmàl esénd ch'a sucéd in d'l 84% di caś. Anc 'l astrònum Steve Stahler e la sò culéga 'd Harvard Sarah Sadavoy i la péns'n acsè[2].
Nòti
- ↑ La teurìa dla stéla dla mòrt Némeśis ch'la tira adòs dal cuméti vèrs la Tèra l'è śmentìda da i siensiâ Daily Mail, 10 'd Agóst dal 2011
- ↑ Spasi, “Al Sōl al gh'à 'n śmèl difarènt: Némeśis l'eśìst dabòṅ” La Repubblica, 15 ad Śugn dal 2017


text:
COVID-19 Svizra
Infurmaziuns davart la situaziun actuala, stadi dals 4 d’october 2022
Las cifras-clav vegnan actualisadas mintgamai il mardi a las 15:30.
Vaccinaziuns,
Sursilvania
Cas tenor status da vaccinaziun
En Svizra ed en il Principadi da Liechtenstein èn admess actualmain trais vaccins per prevegnir a COVID-19. Tenor la recumandaziun da vaccinaziun dal UFSP/CFV per ils vaccins da Moderna (Spikevax®) e da Pfizer/BioNTech (Comirnaty®) èn necessarias duas dosas dal vaccin e – suenter avair gì cumprovadamain ina infecziun cun SARS-CoV-2 – ina dosa dal vaccin per ina protecziun cumpletta da la vaccinaziun. Per il vaccin da Johnson & Johnson (Covid-19 Vaccine Janssen®) è necessaria in'unica dosa dal vaccin, per valair sco vaccinà cumplettamain. Persunas ch’èn vaccinadas cumplettamain cunter COVID-19, ma che n’han anc betg laschà rinfrestgar la vaccinaziun, valan vinavant sco persunas vaccinadas cumplettamain. L'efficacitad dals vaccins che stattan a disposiziun en Svizra è fitg gronda. Ils vaccins porschan ina protecziun efficazia cunter infecziuns sintomaticas, particularmain cunter grevs decurs da la malsogna, e minimeschan la ristga da s'infectar. I n’è però betg exclus che persunas ch’èn vaccinadas cumplettamain (cun u senza rinfrestgament da la vaccinaziun) pon s’infectar, perquai che nagin vaccin porscha ina protecziun da 100 pertschient.
Las datas davart il stadi da vaccinaziun registrain nus dapi la fin da schaner 2021. Ellas sa basan sin las infurmaziuns che las medias ed ils medis sco er ils ospitals ans han communitgà en il rom da l'obligaziun d'annunzia. En cas d'ospitalisaziuns e da mortoris che stattan en connex cun ina infecziun da SARS-CoV-2 confermada d'in labor, n'ans transmettan els dapi lura betg mo las infurmaziuns clinicas, mabain supplementarmain il status da vaccinaziun.
Las incidenzas èn inditgadas per 100 000 abitantas ed abitants cun il status da vaccinaziun correspundent («vaccinà cumplettamain», «vaccinadas cumplettamain cun vaccinaziun da rinfrestgament», «vaccinà parzialmain» e «betg vaccinà»). La calculaziun da la part da las persunas sa referescha mintgamai a l’entira populaziun.
Cun giuditgar ils cas tenor il status da vaccinaziun resguardai per plaschair che – tenor la strategia da vaccinar – persunas attempadas e persunas spezialmain periclitadas èn sa laschadas vaccinar pli baud.
Svilup temporal tenor status da vaccinaziun
Ospitalisaziuns tenor status da vaccinaziun, Sursilvania, dals 27.01.2021 fin ils 03.10.2022
Sco «vaccinadas cumplettamain» valan quellas persunas che han survegnì las dosas dal vaccin ch'èn necessarias tenor la UFSP/CFV - Recumandaziun da vaccinaziun (per exempel er quellas persunas che han gì ina infecziun da SARS-CoV-2 e che han survegnì silsuenter ina dosa dal vaccin).
Sco «vaccinadas parzialmain» valan quellas persunas che han survegnì ina dosa dal vaccin da Moderna (Spikevax®) u da Pfizer/BioNTech (Comirnaty®) e che n'han betg gì ordavant ina infecziun da SARS-CoV-2.
Sco «betg vaccinadas» valan las persunas senza vaccinaziun cunter COVID-19.
Sut «nunenconuschent» figureschan persunas che han in status da vaccinaziun betg documentà u che han l'indicaziun dal status da vaccinaziun «nunenconuschent».
Svilup temporal tenor vaccins
Ospitalisaziuns tenor status da vaccinaziun, Sursilvania, dals 27.01.2021 fin ils 03.10.2022
Las datas che vegnan preschentadas qua sa basan sin las infurmaziuns che vegnan transmessas a nus da las medias e dals medis sco er dals ospitals en il rom da lur obligaziun d'annunzia. Ellas na permettan betg da far ina cumparegliaziun formala da l'efficacitad dals vaccins. L'interpretaziun da questas datas vegn limitada da blers facturs. Tals èn la perioda da l'integraziun dals vaccins respectivs en la strategia da vaccinar, la vaccinaziun cumplessiva en las differentas gruppas specificas en mira u la dominanza d'ina varianta dal virus ad in tschert mument.
Demografia tenor status da vaccinaziun
Ospitalisaziuns tenor status da vaccinaziun, Sursilvania, dals 25.01.2021 fin ils 25.09.2022


text:
Il pled karaoke (カラオケ) sa cumpona dals dus pleds ‘kara’ (空) che munta tant sco ‘vid’ ed il pled ‘oke’ ch’è la versiun curta da orchester (オーケストラ). ‘Orchester vid’ fa allusiun al fatg che la musica è mo instrumentala. Il text e la melodia vegn chantada dal preschent, quai en la quala ch’els suondan il text da la chanzun che vegn mussà sincron a la musica sin il monitur ni vegn projectà.
Idea dal 1971
Inventà il karaoke ha Inoue Daisuke avant precis 50 onns. El era da quest temp battarist e manager dad ina band che accumpagnava en las bars ils osps che vulevan chantar. Cura ch'in da lez leva era pudair chantar sin viadi da fatschenta cun la band ha Inoue dà ad el ina cassetta cun l’accumpagnament. Pli tard ha el lura sviluppà or da quell'idea la maschina da karaoke e dà a fit quellas a bars en las citads grondas dal Giapun.
I na duvrava uschia nagina band pli, mintga bar pudeva porscher als osps la pussaivladad da chantar cun accumpagnament. E cun ils onns èn quellas maschinas daventadas pli e pli popularas. Oz chatt'ins per exempel a Tokio en bunamain mintga via in local da karaoke.


text:
Dentant ch’il chantun paja vinavant quasi in mez milliun francs ad onn vi da projects, ha la Confederaziun augmentà sia contribuziun per radund 40% sin dapli ch’in milliun francs ad onn. Sco quai ch’il Parc Ela scriva en ses davos Newsletter, saja uschia pussaivel da realisar dapli projects. Trais plazzas novas sajan gia vegnidas occupadas. Ina plazza nova promovia la biodiversitad ed ils insects, ed en il sectur da la furmaziun dettia ina segunda plazza.
Grazia las novas resursas saja era pussaivel d’augmentar il servetsch dal ranger dal Parc Ela, e da drizzar en in post d’infurmaziun a Casti. Da nov surpiglia il Parc Ela da la Regiun Alvra ils projects en connex cun la promoziun da products regiunals ed il svilup da l’economia sin basa persistenta.


text:
En il chantun Berna han partidas verdas e da sanestra ed organisaziuns per dretgs fundamentals inoltrà in recurs tar il Tribunal federal cunter la restricziun da 15 persunas a demonstraziuns. Il chantun Berna ha fixà quest dumber en sia ordinaziun da Covid. El va uschia pli lunsch ch’il Cussegl federal.
Tenor ils recurrents cuntrafa la restricziun da Berna als dretgs fundamentals da la libertad d’opiniun e reuniun. Ina limitaziun dal dumber da persunas a demonstraziuns na saja ni commensurada ni en l'interess public. Ed er la sanadad na saja betg periclitada tar demonstraziuns cun obligatori da mascras.
L’entschatta d’avrigl avevan gia partidas e organisaziuns da sanestra en il chantun Turitg fatg recurs cunter la restricziun da 15 persunas a demonstraziuns.
Ord l'archiv da Radio SRF:


text:
Curt e concis:
- Il Cussegl naziunal ha approvà la moziun da Silva Semadeni che pretenda ch'il Cussegl federal pussibilitescha in referendum per il sustegn finanzial dals gieus olimpics a Sion 2026.
- Il Cussegl federal vul be laschar decider las vischnancas ed ils chantuns pertutgads davart la candidatura per ils gieus olimpics 2026.
- Il Cussegl dals chantuns sto anc approvar la chaussa.
Il parlament pudess far in stritg tras il quint dal Cussegl federal. Il Cussegl naziunal ha approvà ina moziun da la cussegliera naziunala grischuna, Silva Semadeni. Quella moziun pretenda dal Cussegl federal da suttametter al parlament ina basa legala, per il sustegn finanzial da Sion 2026 ch'è po vegnir suttamessa ad in referendum.
Cussegl federal na vul betg laschar decider il pievel
Il Cussegl federal aveva decidì l'ultim atun da dar ora enfin ina milliarda francs sco garanzia da deficit en cas che la Svizra po realisar ils gieus olimpics a Sion 2026. Sco il minister da sport, Guy Parmelin ha ditg vul el preschentar il matg il messadi al parlament. I sa tractia d'ina decisiun simpla da la Confederaziun che na saja betg suttamessa al referendum facultativ, argumentescha el. Da preschentar il credit sco lescha na fiss betg confurm a las reglas e stgaffiss in cas da precedenza per autras subvenziuns.
Il minister da sport ha era argumentà cun ils termins: Ina candidatura per gieus olimpics stoppia vegnir inoltrada enfin il schaner 2019. Ina votaziun davart ils gieus olimpics possia vegnir fatga il pli baud ils 10 da favrer 2019. Per Semadeni dentant nagina stgisa. En cas ch'i dess in Na a l'urna pudess ins retrair la candidatura.
Cussegl dals chantuns sto anc decider
Il Cussegl naziunal ha approvà la moziun cun 92 cunter 87 vuschs, tar 7 abstenziuns. Sustegnì la moziun han sur tut las partidas sanestras e la PPS, che vul en general suttametter projects da finanzas al referendum. Per che l'incumbensa vegnia lianta sto era anc il Cussegl dals chantuns approvar la chaussa.
RR novitads 12:00


text:
La populaziun dal luf en las Alps svizras stoppia vegnir regulada activamain – sumegliant sco quai ch'i vegnia fatg cun success tar ils capricorns. Quai pretenda la conferenza da las regenzas dals chantuns da muntogna. Per proteger las muntaneras sin las Alps saja perquai d'elavurar clers criteris e la Confederaziun stoppia augmentar las prestaziuns da sustegn. A questa conculsiun vegn la conferenza sin basa da dus novs studis. I stoppia vegnir prendì mesiras per ina coexistenza stabila tranter il luf, l'uman ed ils animals da niz. Il dumber dals lufs en Svizra creschia a moda exponenziala. Ils ultims trais onns saja la populaziun sa dublegiada.
Interpretaziun cuntraria
La Gruppa Luf Svizra pretenda ch'ins mira a moda pli differenziada sin ils dus studis. Quels sajan en general interessants, l'institut che haja fatg els saja dentant fitg datiers da la chatscha. Quel haja en il passà gia fatg studis per regenzas en auters pajais che sajan criticas envers il luf. La gruppa crititgescha era ch'ils studis sa basian sin tesas da workshops cun sulettamain commembers dad autoritads dals chantuns da muntogna. Las tesas na dastgian ins betg interpretar sco constataziuns neutralas scientificas. Ils resultats differenziads discurrian cunter in sajettar il luf a moda arbitrara.
In fatg ch'ils studis preciseschian e la Gruppa Luf Svizra sustegnia saja la necessitad da sustegnair pli fitg la protecziun da muntaneras sin moda finanziala, persunala ed administrativa.


text:
A partir dal fanadur po la publicitad ir en il parc avant il bajetg d’administraziun da la Viafier retica a Cuira. A quai èn la RhB e la Citad da Cuira sa cunvegnids suenter ina fasa da test ch’ha cuzzà trais onns e mez. Il mument vegn il parc plantà per part da nov ed i dat er novs bancs.
Il parc istoric sa chatta dasper la via da la staziun en il center da Cuira. Il futur è la citad responsabla per il diever e la cultivaziun da quel parc. Avert è il parc tranter la bun'ura las 06:00 e las 20:00 uras.


text:
Infern (Dante)
L'Infern l'è 'l prim cantegh de la Divina Commedia, ambientaa in d'ona selva oscura e poeu a l'Infern.
Comé per tutta l'oeuvra, el numer trì el gh'ha on grand significaa simbolegh, vist che i condannaa hinn spartii in 3 cavità sotterragn. La division l'è ispirada a l'ideja de Aristotel che la stabilìss 'na gerarchia del mal cont l'us de la rason: I peccador pussee vesin a Dio hinn quej ch'han faa del mal perchè han savuu no contenèss, inveci quei pussee lontan han faa el mal con coscienza.
In l'Infern gh'è 'l contrappass, ma la pena pussee dura di condanaa l'è de vess lontan de Dio e savè de podè mai vesinàss.


text:
Ils davos dis èn bun 180 atletas ed atlets sa participads a cursas dals campiunadis svizzers en la Val Tujetsch. Dasper l’entira elita svizra èn er bleras passlungistas e passlungists da la naziunala tudestga sa participadas. Aura perfetga, loipas da siemi e cursas spectacularas: uschia pon ins resumar quests dis da cursa, manegia il president dal comité d’organisaziun. Pervia da la pandemia da corona han las cursas dentant gì lieu senza public.
Campiunadis svizzers en duas parts
Gia mez schaner era vegnì organisà l’emprima part dals campiunadis svizzers a Sedrun. Lura eran stadas sin il program las cursas da distanza curta e quellas da persecuziun. A la fin da la stagiun uss la fin mars han Dario Cologna e collegas anc cumbattì a Sedrun per medaglias en las cursas da sprint ed en las cursas da distanza.


text:
eUmzug
Abitantas ed abitants sco eir nouvarrivats as pon annunzchar, avisar la partenza o dar cuntschaint müdamaints sün eUmzug.swiss.
eUmzugCH serva per dar cuntschaint il dovair d'annunzcha persunal pro müdamaints in Svizra. Tenor ledscha es il temp da l'oblig d'annunzcha 14 dis a partir dal datum dal müdamaint d'adressa. L'adöver dad eUmzug.swiss es voluntari e nu chaschuna cuosts implü in congual culla visita al fanestrigl. Uossa s'annunzchar, avisar la partenza o dar cuntschaint müdamaints sün eUmzug.swiss.


text:
Picacìśum
Al Picacìśum, cgnusû anc cuma Allotriofagìa o anc sōl cuma Pica, 'l è 'n distùrub dal cumpurtamènt alimentàr ch'al custrìnś la gint a ciuciàr o a mandàr śò di quèi ch'i n èṅ minga dal ròbi da magnàr dabòṅ cuma dla sàbia, dla carta, dla varnìś, di cavìi, dla tèra, di metài, dal detersìṿ, dal cutòṅ, di giaròṅ, dal giàs, dal śés, dal légn, dla mèrda e via dascurénd.
Al nóm ad cal mâł chè al daśvîṅ da 'l cumpurtamènt dla gaśa, Pica pica in latìn, ch'la gh'à 'l visi ad tastàr tut qvél ch'la cata in gir. 'L è ciàr che magnàr di prudót muśnènt e tòsic a pōl purtàr di prubléma anc graṿ par la salùt.
Descrisiòṅ
Al distùrub al pōl èsar diagnusticâ sōl s'al cuntìnua par più 'd un méś e sōl quànd a n s è piò di putèṅ pìcui in fiṅ a dū an e a n s è briśa di ciucâ in dal sarvèl.
Inóltar a gh'è da tiràr via anc i caś in dua l'è la cultùra dal pòst ch'a fà magnàr di quèi dal gènar. A risć ad bcar-as cal distùrub chè a gh'è 'l dóni insìnta parchè a s è vdû che dal vòlti a gh vîṅ vója 'd far di pcâ 'd góla, a s fà par dir, mandànd śò dla carna cruda o dal giàs.
Dagnóra tut al vòlti a dar al via a cal visi chè l'è n'anemìa par mancànsa 'd fèr dònca s'a s mét'n a pòst al ròbi pò la pica la pasa da par lē. A secónda ad qvél ch'a s magna, al distùrub al pōl ciapàr di nóm più specìfic cuma coprofagìa (mèrda), urofagìa (pisa), emetofagìa (gòmit), geofagìa (tèra), emofagìa (sàngṿ), tricofagìa (pēi o lana), onicofagìa (ungi) e àt'r incóra. Anc a i gat a gh pōl vgnir al picacìśum, par far 'n eśèmpi quànd i ciùcian na maja 'd lana cuma s'i titìsan.


text:
Ulteriuras schluccadas da las mesiras da corona pudessi dar en paucas emnas. Quai ha ditg il minister da sanadad, Alain Berset, en in’intervista cun la «SonntagsZeitung». Quai dentant mo, sche la pandemia sa sviluppeschia tenor giavisch.
Ina da las schluccadas pudess pertutgar il purtar mascras. Berset ha dentant er ditg ch'i saja anc memia baud da tractar Covid-19 sco ina grippa. Quai possia pir succeder, sch'il privel ch'ils ospitals vegnian surchargiads, possia vegnir sclaus.
E quai è deplorablamain il mument anc betg il cas.
Er sche la situaziun avess puspè da vegnir mendra, veglia il Cussegl federal desister da serradas. Dentant fissi lura in’opziun d’adattar l’obligatori dal certificat en cumbinaziun cun il contact tracing.
Nagin obligatori da vaccinar
In obligatori da vaccinar per il persunal da tgira sco en Frantscha, na vegnia betg en dumonda per il minister da sanadad. Ins veglia cun infurmaziuns pli detagliadas promover la prontadad da vaccinar. Fin il venderdi eran en Svizra 48,9% da la populaziun vaccinada dal tut. La quota è cumpareglià cun auters pajais sut la media.
Forsa tests obligatorics
Da far dapli squitsch sin persunal da tgira betg vaccinà cunter corona, n’è nagin tema per il minister da sanadad, Alain Berset. Dentant possia el s’imaginar tests obligatorics per il persunal da chasas d’attempads e da tgira. En pli ha Berset ditg ch’i saja chaussa dals spezialists da la Confederaziun da decider davart ina ulteriura vaccinaziun e betg dals producents dals vaccins. Damai che blers turnian da las vacanzas, na vegnia il Cussegl federal probabel anc betg a decider l’autra mesemna davart midadas da las mesiras da corona.


text:
Ils pumpiers da Zuoz stüzzan fös, salvan persunas e bes-chas our da situaziuns prievlusas e staun a disposiziun in cas d'accidaints cun öli e chemia. Tres il larg spectrum d'ingaschamaint sun ils pumpiers salveders per tuot ils cas d'urgenza, da di e da not. Ils pumpiers sun ün'instituziun fich fideda e giodan la stima da la populaziun.
Per regla sun homens scu eir duonnas nubilas (sainza iffaunts pitschens u chi vaun a scoula) cun domicil a Zuoz, inclus ils esters cun permiss B, suottamiss a l'oblig da fer servezzan da pumpiers (milizia) da Zuoz. Quist oblig cumainza cul 19evel an da vita (a partir dals 1. schner) e finischa cul 42evel an da vita acclumplieu. L'oblig vain accumplieu cun fer serverzzan da pumpiers activ u cun pajer üna taxa da cumpensaziun.
Consorzi da pumpiers La Plaiv
Comandant Peider Gotsch
CH-7524 Zuoz


text:
Cun 2 onns è il giuven Sursilvan stà per l'emprima giada sin skis. Immediat è el stà tschiffà da quest sport. In sport che fascinescha dal reminent l'entira famiglia. Actualmain fa Gino Stucki part dal cader NLZ da la Svizra orientala e visita dasperas il gimnasi da sport a Tavau.
Gudagnà sia emprima cursa da FIS
Il schaner 2021 ha l'atlet da 19 onns gudagnà sia emprima cursa da FIS. En in slalom a Tavau è el stà per l'emprima giada sisum il podest sin quest stgalim da cursas.
I saja uss impurtant da prender pass per pass, manegia il giuven da Flond. Sco proxim fissi bun da far il pass en il cader C ed en ils proxims onns da far puncts en la cuppa europeica. Sia gronda finamira è dad esser en intgins onns ina part dal circus da skis da la cuppa mundiala.
In skiunz che va cun il chau
Gino Stucki di, ch'i dettia in pled che descrivia el sco skiunz: ambizius. Schon da pitschen era el fitg ambizius ed in uffant che leva esser en tut il meglier.
Uschia funcziuna simplamain mes chau
Sch'ins veglia vegnir skiunz professiunal, saja quasi obligatori dad esser ambizius. Ins stoppia era esser magari in perfecziunist per ir quest viadi lung ed intensiv.
Gino Stucki sa, ch'el ha cun 19 onns anc d'emprender bler e ch'el n'è anc ditg betg a la fin da ses svilup. El di, ch'el saja in skiunz che giaja fitg cun il chau, cura ch'el saja sin pista.
Jau lavur vi da mamez, per ch'jau poss er magari esser il tip giagliard durant ina cursa
Per ses grond siemi da daventar en intgins onns skiunz da la cuppa mundiala investescha Gino Stucki bler. Ed el desista er sin bler ch'è atgnamain normal per in giuven en sia vegliadetgna.


text:
17.10.2017 – Emprima perfuraziun en il tunnel da l'Alvra
La perfuraziun en la caverna è in ulteriur term impurtant en la construcziun dal nov tunnel da l'Alvra da la Viafier retica (VR). Mardi, ils 17 d'october 2017, han ils miniers da l'avanzament da Preda perfurà ils ultims grips che separavan els da la caverna. Uss è surmuntada la zona la pli spinusa dal massiv muntagnard. Dapi l'entschatta da las lavurs da perfuraziun la fin d'avust 2015 èn vegnids perfurads bundant 50 pertschient dal traject dal tunnel cun ina lunghezza da totalmain 5 860 meters. La perfuraziun principala dal tunnel da l'Alvra vegn a succeder probablamain la fin d'atun 2018.
Curt avant mezdi han ils miniers da l'avanzament da Preda pudì surdar la statua da la patruna dals miniers, la sontga Barbara, a lur camarats da l'avanzament da Spinas. Cun la perfuraziun en la caverna è surmuntada la part la pli spinusa da l'avanzament per il nov tunnel: la zona da disturbi geologica «corniola da Raibl». Il directur da la VR, Renato Fasciati, ha cun questa chaschun undrà la prestaziun da tut las persunas participadas al project, ha engrazià ad ellas per il grond engaschi e giavischà cun il salid tradiziunal dals miniers «Glück auf!» bler success per il temp da construcziun restant.
Dumagnà bain las difficultads geologicas
Ils planisaders e realisaturs dal nov tunnel han fin qua gì da vegnir a frida cun in pèr nuschs diras en il massiv da l'Alvra. Sper il plattì da l'Allgäu che maina bler'aua è surtut la superaziun da la zona da disturbi «corniola da Raibl», che sa chatta al meter da tunnel 1300, stada ina gronda sfida. Per pudair construir in tunnel tras questa rasada labila è ella vegnida schelada sur plirs mais cun ina procedura cumplexa. Davent da la caverna, ch'ins ha construì aposta, è la corniola vegnida schelentada cun -15 grads durant var nov mais sin ina lunghezza da 60 meters ed in diameter da circa 17 meters. Protegida da quest panzer da glatsch ha la zona da disturbi d'ina grossezza da 20 meters pudì vegnir surmuntada. Suenter èn las paraids dal tunnel vegnidas stabilisadas cun in rintg da betun dad 1,20 meters grossezza. Quel isolescha l'arvieut cun pliras rasadas cunter la pressiun idraulica. Silsuenter han ins pudì allontanar ils indrizs da schelentar. Cun la perfuraziun da la vart da Preda vegn la caverna uss integrada en il nov tunnel. La perfuraziun principala dal tunnel da l'Alvra vegn a succeder probablamain la fin d'atun 2018.


text:
La società Chüra d'uffants Engiadina Bassa es gnüda fundada dal 2001 causa chi regnaiva ün mancanza acuta da plazzas da chüra per uffants. La società praista daspö là lavur constructiva sül chomp
da la chüra d’uffants instituziunalisada. Hoz cumpliglia la sporta üna canorta a Scuol e plüssas mammas da di in tuot la regiun d’Engiadina Bassa. Quists servezzans vegnan sports cun structuras
professiunalas e sgüran üna qualità pedagogica. La Chüra d'uffants Engiadina Bassa accumplischa ün’incumbenza da fuormaziun, educaziun ed integraziun importanta illa regiun. Ella vain sustgnüda
da la Regiun EBVM.


text:
Co sa preschenta la cumpetenza e la pratica linguistica en il Grischun a nivel individual e collectiv? Tge tenutas èn avant maun en la societad envers las differentas linguas (tudestg, rumantsch e talian) e co èn las relaziuns da las differentas gruppas linguisticas tranter pèr?
‹Das Funktionieren der Dreisprachigkeit im Kanton Graubünden› sa numna in’ovra voluminusa ch’è resortida d’in project da perscrutaziun realisà da l’Institut grischun per la perscrutaziun da la cultura e sustegnì dal Fond naziunal svizzer per la perscrutaziun scientifica. Il cudesch ch’è cumparì il 2008 sa cumpona da las suandantas contribuziuns: ‹Die drei Sprachen Graubündens aufgrund der Volkszählungsergebnisse› (Matthias Grünert), ‹Orte des traditionellen rätoromanischen Sprachgebietes› (Regula Cathomas), ‹Regioni del territorio di lingua italiana› (Mathias Picenoni), ‹Casi particolari dell’italofonia› (Mathias Picenoni), ‹Orte des deutschen Sprachgebietes› (Thomas Gadmer), ‹Chur – Hauptstadt des dreisprachigen Kantons Graubünden› (Regula Cathomas, Mathias Picenoni, Matthias Grünert) e ‹Die Sprachen auf institutioneller Ebene› (Matthias Grünert). Sin il viertgel davos dal cudesch resumeschan ils editurs la dumonda da partenza da lur lavur da perscrutaziun ed ils temas centrals che vegnan tractads sco suonda:
«Co coexistan las linguas tradiziunalas dal sulet chantun triling da la Svizra, il tudestg, il rumantsch ed il talian, che sa distinguan ferm areguard lur status? En vista a la marginalisaziun cuntinuanta da las duas linguas minoritaras, il rumantsch ed il talian, daventa la dumonda davart il funcziunament da la trilinguitad grischuna particularmain brisanta. Quest studi sociolinguistic s’occupa dal diever individual da las linguas, da las cumpetenzas linguisticas e da las tenutas envers las linguas sco er da la pratica linguistica da las instituziuns.»
La prefaziun (Bruno Moretti), l’introducziun e la conclusiun (Matthias Grünert) èn er cuntegnidas en il cudesch en versiun rumantscha. Questas parts èn vegnidas unidas qua ad in pitschen e-book che dat invista en il resultats principals da las retschertgas e che far forsa gust da s’approfundar pli a fund en l’ovra scientifica da radund 460 paginas. Quai vala surtut per la ‹Conclusiun› che correspunda en sia structura a las singulas parts dal cudesch menziunadas survart e che resumescha a moda concisa il cuntegn ed ils resultats dals singuls chapitels.
Il cudesch furma in’ovra da referenza centrala entaifer la perscrutaziun da la situaziun linguistica en il Grischun, e quai betg il davos per ils suandants motivs:
1. Las singulas contribuziuns sa basan sin la litteratura sociolinguistica la pli nova e s’avischinan a la tematica a moda dal tuttafatg scientifica. Tras quai sa distinguan ils texts a moda positiva da bleras descripziuns popularas e per part idealisantas da l’‹unicum› da la trilinguitad chantunala.
2. Entant che autras retschertgas scientificas tractan savens aspects parzials, sa stenta l’ovra da dar in maletg cumplessiv da la situaziun dal tudestg, dal rumantsch e dal talian en il Grischun. Quai fan l’autura ed ils auturs a moda differenziada e cun preschentar resultats ch’èn tut auter che unilaterals. Uschia resortan tant las sfidas ed ils privels dal svilup actual sco er las schanzas ed ils aspects positivs.
3. La basa per scriver ils singuls artitgels han furmà intervistas e questiunaris ch’èn sa drizzads a tuttas parts da la populaziun e ch’han cumpiglià l’entir intschess dal Chantun. Questa material pussibilitescha in’invista profunda en il cumportament sociolinguistic fin ‹a la basa› e po er servir en avegnir sco spievel da la situaziun mumentana a l’entschatta dal 21avel tschientaner.
Da quest ultim punct resorta però er quai che l’ovra na sa e po betg porscher: Ella ha in focus explicitamain sincron, vul dir ch’ella approfundescha la situaziun il mument ch’èn vegnidas fatgas las retschertgas (ca. 2005). Ins na chatta pia en il cudesch nagina descripziun diacrona dal svilup da las linguas atras l’istorgia. Ed er areguard il svilup pli nov, suenter ch’èn vegnidas fatgas las enquistas, na po l’ovra strusch dar scleriment. Quai ha per consequenza che la data da publicaziun da l’ovra (2008) sto vegnir prendida cun precauziun: Davart la muntada ed ils effects da la Lescha da linguas chantunala ch’è entrada en vigur precis quel onn na po l’ovra anc far naginas indicaziuns; ed er las discussiuns animadas ch’han precedì la votaziun dal pievel dals 17 da zercladur 2007 n’han strusch pudì vegnir resguardadas.


text:
My summer é le proiet da d’isté che ti baia ados a düc i jogn dala 3a classa dla scora mesana ala 2a classa dla scora alta. Ince en chësc ann pitunse ativités y edemes desvalies, por che i jogn ais la poscibilité da passé n bel iste adöm cun sü compagns. I orun ti dé na gran lerch ala creativité, al movimënt y al imparé val’ de nü. N gran fin é che düc i jogn se stais saurí te nüsc proiec, che ai ne sintes nia presciuns da mëssei ester mius co d’atri, mo che ai pois ester insciö desche ai é cun sües capazités y abilités individuales. Te na atmosfera de respet y azetanza, pó le jonn fá esperiënzes ütles y se svilupé te na manira sana. Tratan les edemes de proiet vëgn i partezipanc acompagná da personal pedagogich istruí.
Por i geniturs che scrí ite mituns cun debojëgns particolars (fisics, psichics, soziai o ater), lasciunse alsavëi che al gnará fat na incuntada o telefonada denanche le proiet mëtes man, por imparé a conësce miú le möt y sües esigënzes. Insciö podunse integré al miú le möt y ti dé le sostëgn che al adora. I lasciun alsavëi che i cursc é gnüs adatá ai orars dles corieres (SAD), a na moda che i jogn pois se sposté autonomamënter.
Sce t’as vëia da fá na bela esperiënza, spo scriete snel ite ales edemes de nüsc proiec!
Important:Tla pröma fasa d’iscriziun (dai 8 ai 13 de merz 2022) él ma la poscibilité da scrí ite definitivamënter le partezipant a öna na edema (tan inant che al é lerch). Pro les atres edemes rovará le partezipant te n pröm momënt sön lista d’aspeta (poscibilité da dé dant le degré de priorité); al ciafará spo na conferma, tan inant che al é lerch, ai 14-15 de merz.
Sce al
é pro n program bele gnü arjunt le numer mascim de partezipanc, él la
poscibilité da se lascé mëte sön la lista d’aspeta. Chësc vëgn aconsié por podëi eventualmënter reagí y
injunté edemes, tan inant che al é poscibl por l’organisaziun.
Por che l’ativité pois gní fata, mëssel gní arjunt le numer minim de 8 partezipanc.
Iscriziuns a chësc proiet: dal MERTESC, 8 de merz dales 19:00
Dötes les informaziuns sön l'iscriziun sot a "informaziuns-iscriziun" o tla brosciüra a plata 6!
Porsona de contat: Vanessa Obwegs (vanessa@jogn.org , 345 3717729)


text:
Francesch Giusepp I de Austria-Ungaria
El Francesch Giusepp de Asburgh-Lorena (todesch: Franz Josef; ungheres: Ferenc Jószef; in Lombard anca Cecco Beppe; Schönbrunn, 18 de agost 1830 - 21 de ottober 1916), l'è staa l'imperador de l'Austria-Ungheria, oltra che re de Croazia e Boemia e del Regn Lombard-Venet (fina al 1866).
L'è salii al trono imperial a desdott ann d'età, e 'l sò regn el n'è duraa 68: vun di pussee longh de la storia.
In del 1854 l'ha sposaa la soa cusina Elisabetta de Wittelsbach (ciamada anca Sissi). Fina al 1866 la soa politiga l'è stada quella de conservà i sò possediment italian e todesch, ma poeu l'ha dedicaa a maggior attenzion al problema de l'Ungheria, che in del 1867 l'ha ciappaa on'indipendenza maggior.
Dopo d'avè perduu in del 1866 la guerra contra i Todesch e i Italian, el s'è faa amis de 'sti dò nazion, cont ona leanza firmada in del 1882.
Quand, in del 1914 a Sarajevo, l'è staa coppaa el sò nevod e 'rede al trono, l'ha taccaa la Serbia, col dàggh origin a quella che poeu l'è vegnuda la Prima Guerra Mondial. Però lù l'è mort (l'era proppi vegg) prima de la fin de 'sta guerra, e inscì l'ha minga vist la fin del sò imperi.


text:
La fundaziun ecumena "Tür auf - mo vinavon" lavura dapi igl onn 1991. La finamira dalla fundaziun: " la fundaziun ha l'intenziun da scaffir pusseivladads da s'entupar enteifer la Cadi. Entras l'organisaziun e realisaziun da projects ed arranschaments sin basa socio-interculturala promova ella s'entupadas, communicaziun e capientscha denter giuven e vegl, indigens e jasters, catolics, protestants ed ulteriuras confessiuns e religiuns."
Sut il tetg dalla fundaziun "Tür auf-mo vinavon" ein diversas cumissiuns naschidas ellas qualas commembers dallas pleivs catolicas e dalla pleiv evang. ref. dalla Cadi lavuran ensemen.
Stiftung "Tür auf - mo vinavon"
Via Raveras 25
7180 Disentis
Tel./Fax: 081 947 44 10
E-Mail: Tur auf-mo vinavon


text:
Da scumandar las otg fanestras da pops existentas pudess provocar ch’ina mamma en miserias pudess metter ora l’uffant en il zuppà e che l’uffant na survegniss betg in tractament medicinal. Il Cussegl federal valitescha quai pli aut ch’ils aspects negativs da las fanestras da pops.
Naschientscha confidenziala daventa pli confidenziala
Meglierar less il Cussegl federal la situaziun tar la naschientscha confidenziala che vegn pussibilitada dad intgins ospitals. Tar ina tala naschientscha na han ils uffizis dal stadi civil betg pli da infurmar las autoritads automaticamain.
L’autoritad per la protecziun d’uffants da l’autra vart ha da respectar l’avis «naschientscha confidenziala» cura ch’i sa tracta da contactar u chattar il bab.
RR novitads 12:00


text:
Curt e concis:
- Aur per il Tudestg Andreas Wellinger sin la schanza pitschna.
- Argent (Johann André Forfang) e bronz (Robert Johansson) van en Norvegia.
- Simon Ammann vegn 11avel.
- Gregor Deschwanden vegn 29avel.
Perquai ch'il vent ha fatg in stritg tras il quint, ha Amman stuì spetgar radund 15 minutas sin la schanza. Sia prestaziun è stada solida, cun in segund sigl da 104,5 meters. Tanschì hai dentant be per plazza 11.
Gregor Deschwanden senza exploit en il sigl final. Ils sigls dal giuven da 26 onns n’han insumma betg tanschì per ina top-classificaziun. El è vegnì sin plazza 29.
RR novitads 17:00


text:
Lavurs
Practicistas e practicists da tecnica da chasa lavuran en in manaschi da la branscha da tecnica d’edifizis. Els gidan las installaturas ed ils installaturs a montar indrizs da la tecnica da chasa: stgaudaments, ventilaziuns ed indrizs d’aria cundiziunada, installaziuns sanitaras u lavurs da toler, tut tenor l’accent da la furmaziun da basa.
En il lavuratori preparan practicists da tecnica da chasa ils elements da construcziun. Els lavuran cun materials da fabricaziun sco metal e materia sintetica. En manaschis da stgaudaments e manaschis sanitars resgian els ils bischens. Els taglian crennadiras e storschan ils bischens en la furma giavischada. En tolarias e manaschis da ventilaziuns taglian els elements da construcziun or da tola ed als collian cun il fier da lutegiar u cun il bugliaduir.
Practicists da tecnica da chasa lavuran savens er en il magasin. Els preparan il material ed ils utensils che vegnan duvrads sin il plazzal. U ch’els fan urden cun il material che vegn enavos ed al deponan en las curunas. Cun lavurs da mantegniment pitschnas procuran els ch’ils utensils, ils guaffens e las maschinas sajan adina pronts per il diever.
Sin il plazzal monteschan practicists da tecnica da chasa ils indrizs ensemen cun lur schefs. Els enconschan ils privels sin il plazzal e schurmegian sasezs e lur collegas da lavur. Els resguardan las prescripziuns da segirezza e portan adina lur equipament da protecziun persunal.
Per proteger l’ambient resguardan practicists da tecnica da chasa las prescripziuns da la protecziun da l’ambient. Elements da construcziun duvrads ed auters ruments dismettan els tenor las prescripziuns dal manaschi.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 12-12-2007 (stadi dal 1-1-2018)
Durada
2 onns
Accents
- stgaudament
- ventilaziun
- indrizs sanitars
- stagnaria
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da la branscha da tecnica d’edifizis
Furmaziun en scola
1 di l'emna a la scola professiunala
Cumpetenzas professiunals
- Enconuschientschas professiunalas en la preparaziun da lavurs
- Tecnica da montascha
- Materials da fabricaziun
- Enconuschientschas davart construcziuns
- Utensils e maschinas
- Elavuraziun da metal e da materia sintetica
- Quints
- Persistenza
- Segirezza da la lavur
- Administraziun
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica las basas professiunalas
Diplom
Attest federal professiunal "practicist / practicista da tecnica da chasa AFP"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara cun pretensiuns da basa
Pretensiuns
- inschign manual
- enclegientscha pratica
- movibladad corporala
- sanadad robusta
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas, dals centers da furmaziun da suissetec, da la Scola tecnica professiunala svizra Winterthur sco era da manaschis da la branscha da tecnica d’edifizis
Attestat federal da qualificaziun AFQ
practicists / practicistas da tecnica da chasa AFP pon frequentar ina furmaziun da basa scursanida sco installatur / installatura da stgaudaments AFQ, construider / construidra da ventilaziuns AFQ, installatur sanitar / installatura sanitara AFQ u toler / tolera AFQ (entrada en il 2. onn da furmaziun da basa).
Suenter èn pussaivlas las medemas furmaziuns supplementaras sco per las furmaziuns professiunalas da basa da trais onns ch’èn menziunadas survart.
Cundiziuns da lavur
Practicists da tecnica da chasa lavuran en in manaschi da la branscha da tecnica d’edifizis, tut tenor l'accent da lur scolaziun en in manaschi per installaziuns da stgaudaments, installaziuns da ventilaziuns u installaziuns sanitaras ubain en in manaschi cumbinà stgaudaments-ventilaziuns-installaziuns sanitaras resp. tolaria-installaziuns sanitaras.
In contract collectiv da lavur (CCL) per la branscha da tecnica d’edifizis svizra reglescha las relaziuns dal dretg da lavur tranter ils partenaris socials.
Ulteriuras infurmaziuns
Associaziun svizra e dal Liechtenstein da tecnica d'edifizis (suissetec)
Auf der Mauer 11
Chascha postala 1768
8021 Turitg
Tel: 043 244 73 00
URL: www.suissetec.ch
Revista professiunala:
"HK-Gebäudetechnik"


text:
En sis tiaras è l’englais la lingua principala ed en var 50 tiaras vegn questa lingua discurrida sco segunda lingua. Era perquai è la musica actuala da rock e pop en las paradas da hits dominada da chanzuns englaisas. Dentant datti era bleras chanzuns tradiziunalas da la Gronda Britannia, da l’America ubain d’auters pajais che noss chors han interpretà. Perquai faschain en l’emissiun dad oz in viadi tras las tiaras da “Fish and Chips”, “Muscle Cars” e “té” – Cheerio!
En noss archiv da musica èn da chattar nundumbraivlas registraziuns da chors - en spezial chors rumantschs e grischuns.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Tropopausa
La tropopausa al’è el strato de atmosfera che ‘l separa la troposfera, indoe succeden in fenòmen meteorològich, de la stratosfera, che l’è on strat stabil. Se troeuva a ona quòta media de 12 km, ma la soa quòta la varia da circa 8 km ai pòli a circa 17 km in sul’equator. El spessor l’è variàbel e condizionàa da la latitudin e di Stagion. La temperadura a l’è pussée alta in sui poli che in sul’equator e, in condizion de atmosfera standard, el sò valor medi a l’è de circa −57 °C; chèla temperadura chì la restarà costanta ind la stratosfera fin a l'altèzza de circa 20 km indoe peou la tachèrà de noeuv a’ndà su. On cicinin sòta la tropopausa el comenza el fenòmen di Corrent a gètt che la soa velocità l’è alta (200-300 km/h).


text:
In vaccin cunter il coronavirus ch'è vegnì sviluppà a Genevra vegn testà las proximas emnas vi da mieurs. Sch'ils resultats èn positivs pudessi gia prest dar tests clinics, communitgescha l'Ospital universitar da Genevra.
Il vaccin funcziuna cun isolar cellas. Questa tecnologia vegn gia duvrada en la perscrutaziun cunter cancer. Tenor l'ospital universitar haja questa metoda l'avantatg, ch'i vegnia cuntanschì ina pli lunga immunisaziun che cun ina metoda tradiziunala.
Collavurà al project per il vaccin han l'Ospital universitar da Genevra, la Societad per biotecnologia da Genevra Maxivax ed il Centre de Recherche en Infectiologie de l'Université Laval de Québec en il Candada.
Ord l'archiv da SRF:


text:
Tras Casti datti ina zona 30. Quai ha il Departament da giustia, segirezza e sanadad disponì ed annunzià en il Fegl uffizial. Cun la zona da temp 30 vul il departament procurar per dapli segirtad. Cunter questa decisiun po anc vegnir fatg recurs aifer 30 dis. La via da colliaziun chantunala tras Casti è ina part integrala da la zona 30. A partir da cura ch'ins na dastga betg pli charrar pli spert che 30 kilometers l'ura n'è betg enconuschent.
Via naziunala betg pertutgada
Pertutgadas èn la via chantunala e la via communala en il conturn dal hotel Julier e la scola Cumpogna. Sin la via naziunala dal Güglia duain il mument vinavant valair las spertezzas sco enfin qua. Sco quai ch’il president communal da la vischnanca Albula/Alvra Daniel Albertin ha ditg sin dumonda da RTR dettia ponderaziuns da reducir il tempo sin l’autezza dal tancadi e la staziun, ma sin quest tschancun ins na saja betg anc uschè lunsch.


text:
En quests dis vegnan surdads ils premis dal film svizzer. L'onn passà è Bruno Cathomas vegnì premià sco meglier actur. Sco statti cul film en la Rumantschia? Da tgeninas ovras litteraras datti ina versiun cinematografica, e tgenins project èn dads en l'aua e daco? Cura e co è il kino arrivà en nossas valladas?
In raquint da Cla Biert mussa bain la fascinaziun e las limitas da quest nov medium. Il mat en il raquint è irrità che ils Romans en il film da Ben Hur na vegnan betg bletschs, era sche i plova d'in cuntin! E perquai craja el da savair immediat: "Quai sun sfüflas!"


text:
La SRG SSR renovescha sia cunvegna cun la branscha audiovisuala da la Svizra
La SRG SSR e las associaziuns da la branscha audiovisuala svizra han suttascrit oz venderdi a Berna lur nova cunvegna da collavuraziun. Quella reglescha la collavuraziun da la SRG SSR, da sias unitads d'interpresa e da las associaziuns da la branscha audiovisuala enfin la fin dal 2026.
Foto: Adrian Moser
A Berna è oz venderdi vegnida suttascritta la nova cunvegna da collavuraziun da la SRG SSR cun la branscha audiovisuala da la Svizra. Ils partenaris da contract da la SRG SSR èn las associaziuns da las producentas e dals producents da film, da la producziun per incumbensa sco da servetschs tecnics d'audio e video (camera, tun, glisch e grip, tagl, postproducziun maletg e tun, locaziun d'indrizs, euv.). En la cunvegna valaivla enfin la fin dal 2026 conferma la SRG SSR e la branscha audiovisuala lur intenziun da s'engaschar er en il futur per ina producziun audiovisuala d'auta qualitad en Svizra.
Da nov garanteschan las partidas dal contract ina meglra transparenza regiunala areguard las incumbensas, il volumen d'incumbensas ed il process da surdada. La cunvegna accentuescha en pli cleramain la «swissness» e garantescha uschia che vegnan promovidas en spezial producziuns naziunalas sco er purschiders da servetsch svizzers. Plinavant demussan la SRG SSR e sias unitads d'interpresa detagliadamain il volumen da surdada, defineschan las dimensiuns per ils proxims trais onns e discuteschan quellas cun las associaziuns signataras. Ins ha era pudì fixar il tema da la digitalisaziun che prevesa discurs sin nivel regiunal per promover la digitalisaziun da process tant en secturs administrativs sco era da la producziun tecnica.
Partenaris activs durant blers onns
Ils partenaris da contract èn la SRG SSR, l'Associaziun svizra da l'industria tecnica dal maletg e dal tun (FTB/ASITIS), la Swissfilm Association (SFA), Il sindicat svizzer film e video (ssfv), la Gruppa auturAs, regissurAs, producentAs (GARP), la Swiss Film Producers' Association (SFP), l'Association romande de l'industrie audiovisuelle (ARIA) e la Cuminanza d'interess da producents da film independents (IG).
La SRG SSR è ina partenaria activa da la branscha audiovisuala – e quai gia dapi blers onns. Ultra da l'Uffizi federal da cultura è ella ina da las promoturas las pli impurtantas dal film svizzer ed ella sa participescha en il rom dal Pacte de l'audiovisuel mintg'onn a la producziun da films e da serias. En pli promova ella numerusas atgnas producziuns e coproducziuns e s'engascha sco partenaria da medias per festivals dal film.
Contact
Post da medias da la SRG SSR
Edi Estermann e Lauranne Peman
058 136 21 21
medienstelle.srg@srgssr.ch


text:
Mesemna saira ha la cumissiun communala «Scuola Scuol +» preschentà in project per schliar a lunga vista il problem da la scola che ha memia paucas localitads. Il project cumpiglia trais novs edifizis e la sanaziunda la scola veglia. Quai duai custar tranter 30 fin 35 milliuns francs.
Sco proxim decida il suveran da Scuol ils 3 d'october davart in credit d'in mez milliun per planisar ed organisar la concurrenza dal project. Sco Christian Fanzun, il president da vischnanca ha declerà, datti lura ils 27 da november ina votaziun consultativa. Sch'il pievel schess lura Na, è il project giu da maisa ed i saja da chattar in plan B.


text:
Ditgas datti da tuttas sorts. Schegea che bleras ditgas – per exempel davart draguns – èn dapli fantasia che realitad, na sajan ellas betg praulas fictivas, declera l’istoricher ed editur Marc Philip Seidel. Ditgas cuntegnian savens parts realas, saja quai persunas u lieus concrets.
Declerar fenomens natirals
Bleras ditgas vegnan dal temp medieval. Lura han els gì la funcziun da declerar fenomens da natira per quels ch’èn betg da declerar a moda raziunala. La cardientscha da lezzas uras era gronda, la savida scientifica perencunter pitschna. Savens èn las ditgas vegnidas derasadas a bucca. Quai ha gì la consequenza ch’il cuntegn d’intginas ditgas è sa midà cun il temps. Per en il 19avel tschientaner han lura persunas sco Caspar Decurtins cumenzà da ramassar ed archivar las ditgas. L’autra funcziun da la ditga saja stà da divertir la glieud, declera Marc Philip Seidel.
Ditgas modernas
Che las ditgas sajan in product vegliander na constettia betg. I na dettia bain betg pli ditgas classicas cun draguns e strias. Ozendi sa mussian las ditgas en furmas da teorias da conspiraziun. Quellas sajan bajegiadas si sumegliantamain. Era quellas emprovian da declerar ina chaussa surnatirala ch'ha ses lieu en la realitad. Savens sajan las funtaunas d’ina conspiraziun betg da reconstruir, sumegliant sco tar las ditgas ch’ins ha dà vinavant a bucca.


text:
Loson
Loson (nomm ufizial: Losone) a l'è un cumün svizzer del distret de Locarno in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 6329 abitant e una süperfiss de 9.5 km², e al se tröva a una altitüden de 238 meter sura al livel del mar.
El cumün de Loson a l'è tacaa ai cumün de Scona, Caviglian, Cent Vai, Locarn, Tegna, Versc.
Pruverbi in del dialet de Lusun[Modifega | modifica 'l sorgent]
- A fà dal begn ai asen, u s'ofend el Signór.
- In mancanza da cavai i trota i asen.
- Mej uncél da bósch che uncél da gabia.
- La cicoria, pissee la végn tendra, pissee la diventa 'mara.
- L'è pazzia cifolàa quand che 'l merlo u ne vóo cantàa.
- Al vizzi da la góla u buta a l'aria la cjà.
- La mort la cónscia tanti rob.
- Quand ch'a piòu e tira el vent, sara l'uss e sta' in convent.
- L'aqua d'april la impiniss el baril.
- Quand ch'i perd l'afezzión, i fa più navot da bón.
- Dò femen e un cò d'aj, l'è un marcò bel e fai.
- Chi ch'a mangia cander, i cäga stopit.


text:
Muttenz
Muttenz a l'è un cumün svizzer del distret de Arlesheim, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.64 km² e in del Marz 2011 al gh'eva una popolazion de 17361 abitant.
El cumün de Muttenz al se tröva a una altitüden de 292 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arlesheim, Birsfelden, Pratteln, Münchenstein, Gempen (SO), Basilea (BL) e Grenzach-Wyhlen (Germania). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Archiv für Kunde österreichischer Geschichtsquellen, Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei 1851
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Santo-Pietro-di-Tenda
Santo-Pietro-di-Tenda l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Haut-Nebbio, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 359 abitàncc[1], dato agiurnàt al sginer 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 125,66 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 869 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Jut:Come registràss
Registràss de fà?[modifega]
A registràss in sul Wikizzionari a l’è minga necessari, ma l’è comunque consiliad: se poden fà di modifiche ai articol che gh’è sgiamò, opur se poden creà di articoi noeuv anca senza vesser registrad. Ma s’a se voeul interagì pussee con la comunità, l’è mei vesser registrad: oviament la registrazzion l’è a gratis, e la comporta de part vostra nissun impegn.
De fat, te se registraret, te gh'avaret un to cunt sotman e ancasì una serie d' istrument util per lavorà mei in del Wikizzionari e confrontass coi alter Wikizzionarista: un to spazzi personal, indove i informazzion principai sora de ti a inn trade insema de manera che i alter Wikizionarista i poden vardai, una pagina de ciciarada, la possibilità de tegnì d'oeugg di articoi e de vesser avisad quand che 'n modifichen un quavun.
Dessorapù, ogni articol che te modificareet o crearet ti intanta che te see coness el sarà salvad come 'na toa contribuzzion: in quella manera chì, te podaret conosser el to ver lavorà adree al svilup di proget Wikimedia (controlla chichinscì [1] i contribuzzion de ciaschedun di utent). Dopo d'un cert numer de intervent, te ciapareet el dirit de votà per i decision importante, e ancasì te fareet diventà pusseee facil el lavorà per i altr'utent pussee facil: chi che ‘l gh’avarà un dubi sora on’'articol che t’hee modificad ti, el podarà domandà di infromazzion diretament a ti.
Come registràss[modifega]
Per registràss:
- Clica in su Crea un cunt in del canton in alt a drizza, e te met dent:
- el nom de l'utent catad foeura de tì;
- la toa parolla ciav (te gh'hee de metela dent do volt, per vesser sicur d'havélla scrivuda sgiusta) ;
- la toa posta eletronica. La posta elettronica la serviss per fa in manera che i alter utent i poden toeu contat con ti (de tut i manere lor, i gh'avarann no la possibilità de conosser el to adress de posta: el programa del Wikizzionari el te mandarà so messagg inscambi de lor). La posta eletronica la serviss ancasì de havégh indree la parolla ciav in del cas che te se la desmenteghess (per quella roba chì a gh'è 'l pulsant Spedissom una parolla ciav noeuva con la posta eletronica).
- A la fenitiva schiscia el pulsant Crea on cunt noeuv.
Come andà dent[modifega]
‘Na volta che te seet registrad, te gh’hee de ricordass de autenticass per fa comparì i to modifiche cont el to nom: basta che te veet dent in la pagina de entrada e te impienisset i prim do caselle cont el to nom de utent e la toa parolla d’ordin, e poet te clichet in su Va dent. Se l'uso di cooki l’è ativad in sul to compiuter, te gh’hee no de autenticass tute i volte, degià che ‘l programa de navigazzion el ten a ment la toa parolla d’ordin in del cors di vari session: l'è assee che te clichet in su la casella Tegnomm conligad e fà comparì ‘l segn de vist.
E poeu 'se l'è che 'l suced?[modifega]
'Na volta che te see registrad e coness, in la part de sora del schermo la compar 'na riga con 'ste vos chì:
- Nom de l'utent - (oviament el nom de la toa utenza): a clicàgh, te andaret diretament a la pagina de la toa utenza;
- i mè discussion: questa chì l’è un’altra pagina personal 'doe i altr'utent i podarann lassatt sgiò di messagg per tì, e ti te podet rispondegh;
- Preferenze: chichinscì te podaret inveci cambià i ’na quai impostazzion, compagn per esempi de la parolla d’ordin, la manera de vardà i imagin e i formole de matematica, el fus orari, el sit di pagine, e via inscì;
- Pagine tegnude d'oeugg: quand che te decidet de tegnì d'oeugg una pagina (varda la pagina d'ajut per savenn pussee), te sareet avisad in questa pagina chì se ‘n quaivun l’hà modificad l’articol che ‘l te interessa;
- Contribuzzion: chichinscì gh’è la lista di articoi che ti t’hee cread o modificad;
- Và foeura: el serviss de desautenticass: se te ghe clichet de sora de quell moment là a 'ndà inanz, fin a tant che te andareet minga denter de noeuv te sareet anmò un uten anonim (o ben, i to contribuzzion i comparirann come di contribuzzion de l’adress IP del to compiuter).
Dessorapù, in su l’articol o la discussion che te see dree a lensger, de là di solit targhete ("pagina", "discussion", "modifega" e "cronologia" comparirann) a gh'è anca la targheta "sposta", che la te permet de spostà la pagina in esam in un alter adress (prima sicuress che i dagn i sìen no maggior di vantagg, e magara presenta el motiv per el qual te penset che la pagina la gh'avarìss de vesser spostada, de manera de podè valutann la necessità) e "Sgionta la pagina a la lista di robe che te tegnet d’oeugg": se te clichet chinscì, l'articol visualizad el vegnarà tirad dent in di "pagine tegnude d’oeugg" e te sareet avisad sora i modifiche aportade in la pagina "Pagine tegnude d'oeugg ". Te podet anca tegnì d’oeugg i articoi che te modifichet ti, domà con l'ativà la casella "Ten d'oeugg quella pagina chì" arenta ai pulsant "Met foeura la pagina" e "Fàm vedé prima". Infin , se te voeulet desmeter de stagh adree ‘n cert articol, te gh'hee domà de tornà indree in su l’articol medesim e clicà in su la targheta "Ten pù d'oeugg" che la ciaparà el post de "Ten d'oeugg", opur de modificà diretament in la lista di pagine che te tegnet d'oeugg.


text:
Il stemprà «Burglind» ha surtut fatg derscher plantas sin las lingias d’electricitad. Pervi da las cundiziuns da l’aura na saja quai betg simpel da far las reparaturas necessarias, uschia la Repower. Fin questa saira duai l’electricitad dentant puspè esser avant maun.
Bleras chasadas senza current electric
En l’entira Svizra era fin a 4’000 chasadas pertutgadas temporarmain d’ina interrupziun dal current electric. Per las bleras chasadas radund 3’500 èsi puspè stà pussaivel da porscher l’electricitad gia la mesemna. Ma gia la gievgia la damaun ha in urizi en il Partenz procurà per ina ulteriura interrupziun dal current, ha communitgà la Repower. Ils donns han entaifer mes’ura pudì reparads.
Stemprà «Burglind» donns d’almain 30 milliuns francs
Il stemprà Burglind ha chaschunà en l’entira Svizra donns dad almain 30 milliuns francs. Quai stiman las diversas assicuranzas. Sulettamain en il chantun Berna muntian ils donns a tranter 6 e 10 milliuns francs, quai tenor l’assicuranza d’edifizis dal chantun. Sco l’assicuranza d’edifizis dal chantun Berna ha ditg a radio SRF quintia ella cun 5’000 cas da donn en il chantun. Ils donns èn vegnids chaschunads entras plantas crudadas u er objects ch'èn sgulads tras l’aria. Cunzunt la citad da Thun saja stada pertutgada, ha ditg l’assicuranza d’edifizis.
RR novitads 16:00


text:
Triticum monococcum
El Triticum monococcum (far pesèn) l'è 'na spéce botànica de la famìa de le Poaceae che fa part del zèner Triticum, che l'è chèl endóche gh'è dét el formét e 'l far. El nòm de la spéce (monococcum) el fa riferimènt al fat che la spighèta de chèsta piànta la pòrta 'n granì sùl.
En pràtica l'è 'na spéce primitìva de formét, difàti l'è stat, ensèma al far, giü dei prim cereài a véser demestegàcc de l'òm, presapóc 7500 prìma de Crìsto endèl Medio Oriènt. L'è derivàt de la fùrma salvàdega che l'è 'l Triticum boeoticum. Endèi tép de l'antichità l'ìa 'na spéce de 'mportànsa primària per l'alimentasiù de l'òm, ma al dé d'encö l'è cultiàt apéna per en mercàt de nìchia.
Endèle bödèle del Ötzi — l'òm del sècol XXXII prìma de Crìsto ritroàt sö le Àlpi al cunfì 'ntra l'Austria e l'Itàlia — gh'è stat troàt rèscc de la somésa de chèsto cereàl.
Tosicità per i celìaci[Modifega | modifica 'l sorgent]
A diferènsa de le fùrme modèrne de formét, par che la proteìna gliadina del T. monococcum la sàpe mìa isé tòsica per i celìaci.[1] e per chèsto pödarès véser indicàda per le diéte sènsa glùtine.
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Pizzuti D, Buda A, D'Odorico A, D'Incà R, Chiarelli S, Curioni A, Martines D (November 2006). "Lack of intestinal mucosal toxicity of Triticum monococcum in celiac disease patients". Scand. J. Gastroenterol. 41 (11): 1305–11. DOI:10.1080/00365520600699983. PMID 17060124.


text:
Servetschs
L'uffizi da persunal dal Grischun sco uffizi interdisciplinar è responsabel per las fatschentas da persunal entaifer l'administraziun chantunala dal Grischun. Ils servetschs stattan er a disposiziun a las dretgiras chantunalas, a l'assicuranza d'edifizis dal Grischun, a l'institut d'assicuranza sociala sco er a la cassa da pensiun dal Grischun.
L'uffizi da persunal
- cusseglia e sustegna ils departaments ed ils posts da servetsch tar la realisaziun da la politica da persunal (art. 1 LP ed art. 1 OP)
- cusseglia e sustegna ils departaments ed ils posts da servetsch en lur fatgs da persunal e tar l'elavuraziun da fatschentas che concernan il persunal
- cusseglia las collavuraturas ed ils collavuraturs en coordinaziun cun ils posts da servetsch en cas da problems a la plazza da lavur (sch'ils problems paran da betg pudair vegnir schliads entaifer il post da servetsch) ed areguard las cundiziuns d'engaschament (p.ex. assicuranzas e.u.v.)
- propona e maina – resguardond las experientschas e las opiniuns dals posts da servetsch – sistems da persunal ed instruments per la direcziun dal persunal che vegnan applitgads en moda unitara ed introducescha ils sistems approvads en l'administraziun chantunala
- garantescha process da persunal effizients, en spezial process da recrutaziun e da selecziun sco er process da demissiun ch'èn coordinads cun ils departaments resp. cun ils posts da servetsch
- procura per in'administraziun effizienta da las datas persunalas e da las plazzas
- garantescha che las fatschentas da persunal e da salari vegnian elavuradas a temp, en moda raziunala e correcta e surveglia ils custs da persunal ch'ils posts da servetsch responseschan
- stgaffescha e porscha instruments interdisciplinars per il svilup dal persunal, ch'èn orientads als basegns
Las prestaziuns accessoricas èn resumadas ed explitgadas en la pa-info da l'administraziun chantunala. Il prospect stat a disposiziun per chargiar giu en furma electronica en las linguas chantunalas uffizialas rumantsch, tudestg e talian.


text:
Gion Nutegn Stgier è ì en pensiun il schaner. Scriver per la Fundaziun Medias Rumantschas (FMR) e lavurar en la gastronomia fa el dentant anc adina – ussa simplamain cura ch’el vuless e senza stress.
Giudair ses temp cun ses tempo quai saja ussa la devisam, raquinta l'um ch’ha il 2005 survegnì la diagnosa burnout. Acceptar e discurrer surlonder saja dentant stà il meglier ch’ins possia far en ina tala situaziun. Co che ses burnout ha influenzà uschiglio sia vita raquinta el en il Profil. Dentant er pertge che la gastronomia è ad el pli impurtanta ch’il schurnalissem e tge rolla ch’il ballape ed il sajattar han per el.


text:
En cunvegnientscha cun la partenaria Trenitalia curseschan ils trens en in'emprima fasa cun tschintg trens dad Eurocity tras il Gottard, da Turitg u Basilea a Milaun respectiv da Milaun en Svizra. Quai correspunda ad ina capacitad da radund 50%. L'avust duai quai lura vegnir bajegià ora. A partir dals 7 da settember duai lura puspè l’entira purschida esser a disposiziun. Tranter auter er la colliaziun quotidiana da la Svizra a Venezia.
Sin il traject dal Simplon curseschan a partir dals 29 da zercladur quatter trens directs en omaduas direcziuns, mintgamai dus da Genevra via Losanna e dus da Basilea via Berna a Milaun. In ulteriur pass da schlargiar la capacitad è lura previs ils 7 da settember. Tranter avust e settember è il traject interrut tranter Iselle e Domodossola, quai pervi da lavurs da construcziun.
Il concept da protecziun resta tenor las Viafiers federalas dentant tuttina – en l’Italia vala per exempel per tut ils passagiers in’obligatori da purtar mascras.


text:
Il cussegl communal da Vaz ha gia approvà il project ed il budget da 11,1 milliuns francs per in engrondiment da las localitads existentas. Per Aron Moser, il president communal, èn investiziuns en la scola adina ina buna decisiun: «La scola è in dals facturs che fa attractiv u betg in lieu», è el persvadì.
Il medem mument po vegnir construida ina nova aula che porscha plaz a 250 persunas. La necessitad saja dada, argumentescha Moser. Mintg'onn saja l'aula occupada cun radund 130 arranschaments. Il suveran da Vaz decida ils 19 da matg a l'urna.
RR actualitad 07:00


text:
Basckortostan
La Republica de Basckortostan (baschir: БaшҡopTocTaH Pecпyблиkahы,[1] rus: Pecпyблиka БaшkopTocTaH) ënghe cunesciuda coche Baschiria (rus: Бaшkиpия), ie una de la 22 republiches autonomes de la Ruscia tl Raion Federel de la Volga danter l ruf Volga y i crëps dl Ural. La à na spersa de 143 600 km² y tl 2018 ovela na populazion de 4 063 293 persones. Si capitela y majera zità ie Ufa. La rujenedes ufizieles ie l rus y l baschir, ma l rus vën adurvà de plu te uni ciamp, sciche tl rest de la Ruscia.
Geografia[mudé | muda l codesc]
Notes[mudé | muda l codesc]
- ↑ "BASHKIR : Cyrillic script" (PDF). Transliteration.eki.ee. Trat ite ai 2 March 2022.


text:
Tavò
Tavò[1], mej cugnussüü cunt el nom tudesch de Davos (Tavate in Italian; Tavau in Rumancc, Tavaa in Lumbard standard) a l'è una cità de la Svizera, distret de Prättigau/Davos, in del Canton Grisun. El so cumün al gh’ha pressapoch 11131 abitant e una süperfiss de 283.99 km², e al se tröva a una altitüden de 1560 meter sura al livel del mar.
A l'è tacaa a nort a Klosters-Serneus, a est a Susch, a süd a Schanf e Bergün/Bravuogn, e a ovest a Wiesen, Arosa e Langwies.
Davos a l'è famus perchè tücc i agn a l'è la sede del World Economic Forum (Forum Ecunomich Mundial). A l'è impurtanta anca per i sport invernaj e per i aveniment cume la Cupa Spengler, el turnee püssee vecc de hockey sura el giaz.
Davos a l'è anca la cità püssee volta d'Europa (1.560 - 2.844 m).
Se pö andà a Davos cun l'utumobil o'l trenu. El reuport püssee arent a l'è quel de Zürich.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'abitaa atual l'ha cuminciaa a ess abitaa in de l'Alta Età de mezz, con l'immigrazion de gent de lengua rumancia. El paes de Davos l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1213 col nom de Tavaus.[2]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sota:[2]
Turism[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Pupulaziun: 13.000 abitant
- Lengua: tudesch
- Gastrunumia: 100 risturant
- Hotels: 24.000 lecc
- Vies / remuntis: 54 instal·lacions
- Staziun püssee volta: 2.844 m d'altitüdin
- Chilometer de pista: 300 km
- Major pista d'esquí en descens: 12 km
- Camins de senderisme a l'hivern: 97 km
- Itineraris per a esquí de fons: 75 km clàssic / 40 km skating
- Itineraris per a esquí: 700 km
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
Referiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Emanuele Mambretti, Remo Bracchi, Dizionario etimologico-etnografico dei dialetti di Livigno e Trepalle, IDEVV, 2011
- ↑ 2,0 2,1 Davos in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Richard Starkey, alias Ringo Starr, è naschì ils 7 da fanadur dal 1940 a Liverpool. El vuleva daventar mariner, però cun 13 onns ha el survegnì tuberculosa ed ha passentà dus onns a l’ospital. Durant quel temp haja el scuvert sia passiun per la battaria, di Starr.
Sco successur da Best betg amà d'emprim ennà
La fin dals onns 50 era el engaschà tar diversas band da Skiffle e Rock'n'Roll e valeva sco meglier battarist da Liverpool e conturns. Il 1962 è el daventa commember dals Beatles per remplazzar a Pete Best.
Ils fans eran l’emprim cunter Ringo, però cur che la «Beatlesmania» ha cumenzà, era quai tut emblida: John, Paul, George e Ringo èn daventà superstars ed han marca enfin ozendi la scena da musica.
En emprima lingia era el battarist, però qua o la surpiglia el er la rolla da chantadur.
Starr – il star a la batteria ed al microfon
Cun sia vusch marcanta ed in pau nasala ha Ringo Starr dà ina tempra tut atgna a chanzuns sco «Yellow Submarine», «With a Little Help from My Friends», « Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» ed «Octopus's Garden». E qua u la ha el schizunt cumponì ina chanzun per ils Beatles.
«Betg il meglier battarist dal mund, però in tip cun carisma»
Er cur ch’el era a la battaria hai dà commentaris. In comicher britannic aveva manegià: Ringo n’è betg il meglier battarist dal mund, el n’è gnanc il meglier battarist dals Beatles. Ils ins eran da l’avis che Ringo saja survalità – fertant ch'auters vesevan sco quel, ch'è responsabel per il bun tact tar ils Beatles.
Cler eri dentant che auters battarist sco John Bonham (da Led Zeppelin) e Keith Moon (dals Who) avevan in status pli glorius. Sin la glista renumada dal magazin da musica american «Rolling Stone» è Ringo be 14avel.
Suenter la fin dals Beatles ha el fat sia atgna carriera ed ha schizunt gì in per hits cun sias chanzuns «Photograph» e «You're Sixteen».
Il battarist da la band la pli renumada dal mund ha uss ses 80avel, e cun ses egliers da sulegl e cun il segn da «victory» ch’el fa savens sin fotografias para el dad esser anc adina il giuven che rivà be per cas tar ils Beatles.


text:
Frantic
Frantic (Diav'l adòs) 'l è 'n thriller dal 1988 ad Roman Polański girâ tut in Frància. La culòna sunóra, 'd Ennio Morricone, la pōl cuntàr su di pès di Simply Red, I'm Gonna Lose You, e dla Grace Jones, I've Seen That Face Before (Libertango).
C'n un cóst ad vint migliòṅ ad dòlar, al film al n gh 'l à minga cavàda a far cònt para parchè al 'n à fat sù sōl darsèt migliòṅ e mèś.
Sunt
Al dutōr Richard Walker (Harrison Ford), cirùsic ad San Francisco, al riva a Parì par tōr part a 'n incòntar mèdag internasiunàł. Al gh'à sèg sò mujér Sondra (Betty Buckley) parchè al vōl amprufitàr-as dl'ucaśiòṅ par far na vacànsa e p'r arcurdàr la luna ad mēl ad vint an prima.
Rivâ a destinasiòṅ, Richard al s rénd cònt 'd avér tòlt la valìś śbaliàda a 'l aeropòrt. Dòp avér cuntâ incòsa a 'l impiegâ par telèfun e èsar-'s fat na dócia, 'l óm al n cata più sò mujér, sparìda acsè cuma la valìś. Ninsòṅ a sà gnint, sōl un barbòṅ al gh diś 'd avér vdû na dóna fata muntàr sù in na màchina cun la fòrsa. Andâ sèg in sal pòst, Richard al cata par tèra al brasalét dla Sondra e al s cunvìns che i l'àppian purtàda via dabòṅ.
'L óm al taca a 'ndar-'g a fónd da par lò parchè cun la pulisìa e al purtēr d'l albêrg a n gh'è gnint a maṅ. Tgnéd a drē a 'n śavàj catâ in dla valìś, Richard al riva a cà 'd un sèrt Dedé (Boll Boyer), traficànt ad dròga, ma 'l al cata masâ. Subìt dòp al cgnós la Michelle (Emmanuelle Seigner), na ragàsa ch'la lauràva par Dedé par purtàr la dròga in Frància: la valìś l'éra la sua ma qualchidòṅ al gh l'à purtàda via. Insém i decìdan 'd andàr avànti par risòlvar 'l mistēr e par catàr la Sondra.


text:
Mendret - L valor del stèr adum
Al scomenz de mé l'é stat la dì de l'unità ladina, na ocajion per fèr l pont su cheche vel dassen dir esser ladins e su cheche l'é de besegn de fèr tel concret per valorizèr tel davegnir noscia identità. Te chesta puntata de Mendret vardon donca cheche l'é vindedò l conzet de "unità" che caraterisea la mendranzes con n servije su la dì de l'unità ladina veduda con i eies di joegn e con n servije sul popol di Walser che acà vèlch an se à binà con na gran scontrèda. Program de Cinzia Pistoia.
08.06.2022 - Rai Ladinia


text:
Indovina chi viene a cena?
Indovina chi viene a cena? (Próa a dir chi vîṅ par séna) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1967 ad Stanley Kramer candidâ a déś Prèmi Òscar. 'L è stâ scrit par William Rose ch'l à purtâ a cà la statṿa acsè cuma l'atōra prutagunìsta, la Katharine Hepburn. Al sò cumpàgn in dla vita, Spencer Tracy, 'l è mòrt darsèt dè dòp la fiṅ dal film.
Al cònta la stòria 'd amōr fra na biànca e 'n négar, un quèl ch'in alóra 'l éra pruibî par la léǵ incóra in darsèt stat di Stat Unî, dagnóra tut dal sud.
In dal 1998 'l American Film Institute 'l à mis cla pelìcula chè a 'l 99śum pòst di sènt film americàṅ fat méj ad sèmpar. Custâ quàtar migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò muciâ sù stanta.
Sunt
In di an Ssanta, durànt un viàś a gl'Hawaii, la Joanna Drayton (Katharine Houghton), fiōla dna famìja biànca 'd sinìstra ad San Francisco, la cgnós al mèdag négar John Prentice (Sidney Poitier) e sèg a scròca la silta tant ch'i dū i decìd'n ad spuśàr-as.
La ragàsa la decìd ad preśentàr-'l a i suo, Matt (Spencer Tracy) e la Christina (Katharine Hepburn). Chi lē, ch'la s rénd cònt ch'a s trata 'd 'n amōr sćèt dabòṅ, la dà la sò apruvasiòṅ ma sò marè invéci, ch'al sà tut i prubléma ch'i gh s pararàṅ davànti, 'l è cuntràri.