text:
Lavurs
Picturs sin vaider han ina professiun artisana e creativa. Els realiseschan vitraglias e vitrificaziuns d’art tradiziunalas e modernas. Tranter auter concepeschan e creeschan els era fanestras da baselgias. Tut tenor l’atelier nua ch’els èn emploiads variescha il focus da lur lavurs.
Picturas sin vaider transfurman lur ideas ed ils giavischs da la clientella en in product esteticamain attractiv. Ellas sviluppan plans da colurs ed ideas da creaziun ch’ellas visualiseschan cun agid da skizzas e da dissegns tecnics. Avant ch’ellas entschaivan cun la lavur effectiva discurran ellas cun la clientella davart ils dissegns. Sper las atgnas ideas da creaziun vegnan era realisadas skizzas dad artists. Qua è la lavur manuala precisa pli impurtanta ch’il flair creativ.
Per picturar sin vaider, l'uschenumnada vitraglia, lavuran picturs da vaider cun tecnicas tradiziunalas sco la pictura cun plumin, la cuvrida d’argient mellen, la cuvrida d’emagl u la serigrafia. Tar la pictura cun plumin vegn la colur brischada en il vaider. Per fixar durablamain la stresa da colur vegn il vaider brischà en il furn.
Per la vitrificaziun da plum vegnan cumbinads vaiders da colur en in maletg. Per colliar la singula tocca da vaider utiliseschan picturas sin vaider pertgas da plum ch’èn colliadas tras zin per lutegiar. Pli e pli vegnan er applitgadas novas tecnicas per producir vitrificaziuns d’art sco p.ex. luentar, dissegnar las parts e surcollar il vaider. In atelier sa spezialisescha mintgamai en tschertas tecnicas.
Picturs sin vaider èn era responsabels per la tgira, la conservaziun e la restauraziun da vitraglia istorica. En collavuraziun cun la Tgira da monuments procuran els per il mantegniment da bains culturals custaivels. Els documenteschan lur lavurs per che la posteritad las possia chapir.
Las picturas sin vaider resguardan las prescripziuns davart la segirezza da la lavur e davart la protecziun da la sanadad sco er davart la protecziun da l’ambient. Ellas observan en spezial las directivas davart l’utilisaziun d'acid idrofluroic, da plum e da colurs da vitraglia che cuntegnan plum.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 28-8-2009 (stadi dal 1-1-2018)
Durada
4 onns
Furmaziun en la pratica
En in atelier da vitraglia
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala a Berna
Roms professiunals
- creaziun
- elavuraziun dal vaider
- mantegniment, conservaziun e restauraziun
- segirezza da la lavur, protecziun da la sanadad e da l’ambient
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar la basa professiunala en la pratica
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "pictur / pictura da vaider AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns mesaunas u autas
Pretensiuns
- dun da dissegnar
- buna imaginaziun spaziala
- inschign manual
- senn per furmas e colurs
- creativitad
- moda da lavur exacta
- nagins disturbis da la vesida da colurs
- interess per art e per istorgia
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da las scolas d’art applitgà
Scola spezialisada superiura (SSS)
scolaziun en secturs parentads, p.ex. creader (-dra) dipl. SSS design da products
Scola auta spezialisada (SAS)
studis en secturs parentads, p.ex. Bachelor of Arts (SAS) en conservaziun resp. Master of Arts (SAS) en conservaziun / restauraziun
A l’exteriur
scolas spezialisadas sin vitraglia en Germania, en Frantscha ed en Austria porschan furmaziuns supplementaras.
Cundiziuns da lavur
Cun experientscha professiunala da plirs onns han picturas e picturs sin vaider bunas premissas per fundar in agen atelier. In vast champ d'activitad e mobilitad areguard il lieu da lavur augmentan las schanzas d'avair success.
Suenter ina furmaziun supplementara correspundenta pon picturs sin vaider era lavurar sco magisters en scolas professiunalas u sco manaders da curs.
La purschida da plazzas d’emprendissadi è pitschna. Mo fitg paucs manaschis da pictura sin vaider scoleschan emprendists.
Ulteriuras infurmaziuns
Scola d'art applitgà Berna e Bienna
Schänzlihalde 31
3013 Berna
Tel: +31 337 03 37
URL: www.sfgb-b.ch
Associaziun svizra per vitraglia
Au Château
Chascha postala 225
1680 Romont FR
URL: www.glasmalerei-schweiz.ch


c: text/html

text:
In lung temp era stà da tschertgar in president en la vischnanca da Tujetsch. La finala ha in possessur d’ina abitaziun da vacanzas surpiglià quest post. Uss suenter bun 5 onns e mez sco president da Tujetsch va Beat Roeschlin che ha 65 onns en pensiun.
In bel temp plain sfidas
El saja surstà quant pauc ch’el haja savì da la politica avant surpigliar il mandat da president communal. Tut saja la finala stà auter che spetga. Betg sulet il rumantsch, gliez era enconuschent ad el. Ma la lingua na saja mai stada in obstachel. El chapeschia bain rumantsch sulet discurrer gliez na fetschia el betg gugent, di Beat Roeschlin. Ma l’entira cultura politica lezza haja el gì d’emprender.
Senza esser in da la pasta
In da ses puncts centrals era per avair success, saja stà ch’el haja ditg el tractia mintga fatschenta or da sia vista. L’effect che quai haja gì, saja che sia credibilitad saja stada auta a partir da l’entschatta. Uschia saja stà cler ch’el n’haja nagins interess particulars e quai saja vegnì onurà e stimà da la populaziun. Quai haja era cumpensà ch’el n’avevia nagina experientscha politica.
Ma el na savevia era betg tge che pliras sfidas muntian, per exempel la demografia. Quai saja al cumenzament stà in pled nov per el, ma uss vesia el tge che quai muntia era social per la regiun. In autra chaussa saja ch’el sappia uss tgi che tegnia en vita la vischnanca e quai na saja betg stà il cas avant ch’el è vegnì president communal, di Beat Roeschlin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Planisà è in bajetg da quatter auzadas che cunfinescha cun la clinica otalpina da Tavau. En las duas auzadas sisum duai dar laboratoris biros en las duas ulteriuras auzadas duai dar stanzas da scolaziun e sesidas, scrivan ils responsabels. Las lavurs duajan esser finidas la stad 2019.
La politica è satisfatga
Per il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini è il center planisà in project che sa basa sin l'istorgia ed la tradiziun dal lieu da cura da Tavau. Era per l'entir chantun quinta Parolini cun impuls economics. Per il mastral da la regiun da Tavau Tarzisius Caviezel è l'entir project in project da caracter d'impuls per l'entir plaz da sanadad da Tavau.
Dapi il 2009 promova la fundaziun «Christine Kühne-Center for Allergy Researche and Education» la fundaziun d'in tal center per la scolaziun e la perscrutaziun d'allergias.
RR novitads 20:00


text:
Pèrs omosexuals duain gia prest pudair maridar en Svizra. Il Cussegl naziunal ha cumenzà la mesemna ina debatta davart il tema «Lètg per tuts». Tenor dretg vertent dastgan mo pèrs etero-sexuals maridar en Svizra. Pèrs omosexuals dastgan fin uss sulettamain laschar registrar lur partenadi.
La lètg na saja betg be in segn d'apparientscha, mabain er ina colliaziun giuridica. I saja discriminant e betg degn d'ina societad liberala da refusar quest dretg a pèrs omosexuals, ha argumentà il pledader da la cumissiun, Beat Flach dals Verd-liberals da l'Argovia. Er pledà per il project da votaziun han ils pledaders da la PS, PLD e dals Verds.
Ils aderents dal project han ina clera maioritad en il Cussegl naziunal. Sulettamain la PPS ed ina minoritad da la PCD vulan impedir la fatschenta. La debatta è vegnida interrutta oz da mezdi. Tgenin di da la sessiun ch'ella cuntinuescha n'è anc betg cler.
Adattà al tema:


text:
Canton Giüra
El Canton Giüra l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, sitüàt endèla part nord-ocidentàl del paés. La capitàl l'è Delémont e la denominasiù uficiàla en fransés (lèngua magiuritària del cantù) l'è République et Canton du Jura.
Stória[Modifega | modifica 'l sorgent]
El re de Borgògna 'l g'ha dunàt el gròs del teretóre che 'ncö 'l fùrma el Canton Giüra al vèscof de Basilea endèl an 999. La regiù l'è stàda 'n stat sovràno part del Sacro Romano Impero per de piö de otsènt agn. Dòpo 'l Tratàt de Westfalia del 1648 el Giüra el g'ha cuminciàt a ìga dei ligàm strècc co la Confederasiù Svìsera. Al Congrès de Vienna el Giüra l'è pò stat asegnàt al Canton Berna. Chèsta deciziù la g'ha proocàt fòrte malcontét. El Giüra l'ìa de lèngua franséza e de religiù catòlica, quan che 'nvéce el Canton Berna l'ìa suratöt de lèngua todèsca e de religiù protestànt. La popolasiù de la regiù del Giüra la g'ha domandàt l'endependènsa. Dòpo de 'na lòta de agn e agn, la custitüsiù l'è stàda acetàda 'ndèl 1977 e 'ndèl 1978 la spartisiù l'è deentàda uficiàla quan che 'l pòpol svìser el g'ha votàt en sò favùr. Isé, 'ndèl 1979 el Giüra l'è deentàt chèl dei vintisés dei cantù de la Confederasiù Svìsera.
Südiviziù aministratìve[Modifega | modifica 'l sorgent]
Distrècc[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Canton giüra l'è dividìt en 3 distrècc:
- Delémont (Todèsch: Delsberg) - capital: Delémont
- Porrentruy (Todèsch: Pruntrut) - capital: Porrentruy
- Franches-Montagnes (Todèsch: Freiberge) - capital: Saignelégier
Cümü[Modifega | modifica 'l sorgent]
I cümü del Canton Giüra i è 64:
- Alle
- Basse-Allaine
- Bassecourt
- Beurnevésin
- Boécourt
- Boncourt
- Bonfol
- Bourrignon
- Bressaucourt
- Bure
- Châtillon (JU)
- Clos du Doubs
- Coeuve
- Corban
- Cornol
- Courchapoix
- Courchavon
- Courfaivre
- Courgenay
- Courrendlin
- Courroux
- Courtedoux
- Courtételle
- Damphreux
- Delémont
- Develier
- Ederswiler
- Fahy
- Fontenais
- Glovelier
- Grandfontaine
- Haute-Ajoie
- La Baroche
- La Chaux-des-Breuleux
- Lajoux (JU)
- Le Bémont (JU)
- Le Noirmont
- Les Bois
- Les Breuleux
- Les Enfers
- Les Genevez (JU)
- Lugnez
- Mervelier
- Mettembert
- Montfaucon
- Montsevelier
- Movelier
- Muriaux
- Pleigne
- Porrentruy
- Rebeuvelier
- Rocourt
- Rossemaison
- Saignelégier
- Saint-Brais
- Saulcy
- Soubey
- Soulce
- Soyhières
- Undervelier
- Vellerat
- Vendlincourt
- Vermes
- Vicques


text:
Bleras ovras electricas pitschnas n'hajan betg savì accumplir las cifras da producziun d'energia l'onn passà – quai pervi da la setgira, rapporta SRF. Quai savess gnir char per radund 200 ovras pitschnas e fitg pitschnas. Ellas survegnan numnadamain ina indemnisaziun federala per cuvrir ils custs da furniziun, la KEV.
1/3 da las ovras pitschnas a l'ur dal concurs
Questa KEV vegn dentant be pajada, sche las ovras produceschan in tschert quantum d'energia. Sche quai n'è betg il cas – sco actualmain pervi da l'aura da la stà passada – avessan ellas da pajar enavos la KEV.
Tenor il manader da gestiun da la Societad da las ovras pitschnas, Martin Bölli, pudess quai signifitgar en il pli mal cas per radund in terz da las ovras pitschnas il concurs.
Confederaziun signalisescha sustegn
Uss ha l'Uffizi federal per l'energia dentant confermà sin dumonda da radio SRF, che la Confederaziun vul adattar sia ordinaziun per ovras pitschnas: Ellas duajan be anc stuair pajar enavos la KEV, sch'ellas èn sez la culpa da n'avair betg produci avunda energia.
L'ordinaziun per las ovras pitschnas era pir in onn veglia.
RR novitads 11:00


text:
Sco quai che Emanuela Genelin, suprastanta communala dal ressort turissem a Filisur ha ditg, veglian ins spetgar la decisiun da fusiun dal december, e pir suenter questa votaziun cuntinuar cun la lescha da turissem. Plinavant vegl'ins era spetgar sin ina decisiun da la dretgira administrativa dal chantun Grischun. Cunter la lescha da turissem da Flem-Laax-Falera hai dà differents recurs.
La nossa nova lescha da turissem sa basa sin in muster dal chantun, e sch’i vegn a dar midadas vi da quest muster pervi da la decisiun da la dretgira, alura stuessan era nus adattar la nossa lescha proponida
Cun avair dapli temp vegl'ins esser franc, che la lescha che va en votaziun saja confurma a las leschas, e la votaziun na stoppia betg vegnir repetida in mez onn pli tard.
Suprastanza na suonda betg il rapport da Wildhaber
Robert Wildhaber, il cussegliader da Filisur e Bravuogn, ha en ses rapport proponì, che la nova lescha da turissem duess ir en votaziun uschè spert sco pussaivel. I dettia bler da far, uschia stoppian bleras sendas da viandar vegnir mantegnidas, il bogn avert da Bravuogn saja vegnì en ils onns, ed era la via da scarsolar da Preda a Bravuogn custia.
Plinavant pudess ins cun la nova lescha generar entradas supplementaras d’almain 250’000 francs ad onn, cun autras entradas per exempel dal chantun u da la Viafier retica perfin enfin in mez milliun francs ad onn dapli. Ma era senza la nova lescha da turissem, stoppian Bravuogn e Filisur betg gist quintar dad ir bancrut. I saja mo la dumonda, tge prestaziuns e meglieraziuns ch’il turissem veglia, ha ditg Robert Wildhaber.
RR actualitad 06:00


text:
Livio Capaul che lavura dapi quatter onns tar il bain puril da la famiglia Arpagaus a Falera ha dastgà prender encunter sia Lina al Plantahof a Landquart. La Lina è stada ensemen cun 10 autras vatgas grischunas a Verona al campiunadi europeic da vatgas brinas.
Là ha Lina gudagnà en la categoria da las senioras cun il pli bel iver da vatgas brinas. Quai fa grond plaschair a Livio Capaul che pavla la Lina mintga di. Dentant anc dapli plaschair ha el, da puspè prender a chasa sia Lina:
Jeu spetgel schon daditg vess sin ch'ella turna. Senza ella manca insatge a mai en stalla. Quai n'è betg il medem sch'ella n'è betg. Jau sun cuntent ch'ella è uss puspè a chasa.
In bel mument suenter in fitg grev temp
Livio n'è betg stà a Verona al campiunadi europeic cun Lina damai ch'el ha tgirà a chasa il rest da las vatgas. Persuenter ha Andrea Arpagaus che maina il bain puril a Falera accumpagnà la vatga Lina a la victoria. Per ella e quai stà dapli che ina concurrenza:
Quai èra ina finamira che mes um aveva anc. El n'ha dentant betg pudì festivar cun nus la victoria, damai ch'el e mort l'atun passà. Perquai hai jau vulì ademplir ad el quest ultim giavisch.
Ulteriura victoria per il Grischun
Dasper la vatga Lina ha era la vatga Gentel da Georg Florin da Serneus gudagnà. Lina ha il pli bel iver da las vatgas brinas senioras e Gentel il pli bel iver tar las vatgas junioras.
RTR Telesguard 17:40


text:
Country rock
El Country rock a l'è un gener de müsega che'l mes'ciaa el rock cunt el country. Quest gener al fa riferiment ai disch de la fin dij agn '60 e'l scuminci dij agn '70 de gent cume: The Dillards, The Byrds, Gene Clark, Gram Parsons, Neil Young, Michael Nesmith, The Band, Bob Dylan, The Buffalo Springfield, Moby Grape e Area Code 615. 'Sti müsicista a hinn vegnüü sü cunt i cansun del country e del rockabilly dij agn '50 e hinn staa inflüensaa del rock'n roll dij agn '60.
I grüp che hinn vegnüü dopu a eren: The Flying Burrito Brothers, The Eagles, Little Feat, Linda Ronstadt, Poco, Pure Prairie League, The Doobie Brothers, The Marshall Tucker Band e Barefoot Jerry.
Anca i grüp de alternative country se poden cunsideraa in d'una quaj manera dent in del Country rock.


text:
Gabola del Valentin
La Gabola del Valentin l'è ona gabola informatega fada da on spammer russ, de la cittàa de Kaluga, de nòmm Valentin Mikhaylin (poeu cambiaa in Valentin Mikhailyn, Walentin Mihailin e inscì via). El toeu part al sistema di gabol a la nigeriana.
El manda ona motta de email in tut el mond, indova el dis de vess pover sossenn, de avègh la mader (Elena) orba e che 'l gh'ha nò i danee per podè salvàss del fregg invern de la Russia, e donca el voreva di danè o, alternament di CD de scambià per danee.
La soa gabola l'è stada investigada ben del Paol Attivissimo, che l'ha descovert stì ròbb:
- I sò email hinn contradditori, per esempi prima el diseva de vess on professor, per poeu presentàss comé semplis student.
- L'ha mai mandaa di sò foto e l'ha rifiutaa el vestì o di medicament per sò mader.
- L'è staa condannaa per calunnia
Del ann 2006 l'ha cambiaa nòmm in "Walentin", per vess no trovaa in di motor de ricerca, e del 2008 l'ha cambiaa anca el sò sess, e l'ha mittuu comé nomm "Elena".


text:
Borzonasca
Borzonasca (en lìgure: Borsonasca) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 2 103 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 80,0 km² e 'na densità de popolasiù de 26 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Mezzanego, Ne, Rezzoaglio, San Colombano Certénoli, Santo Stefano d'Aveto, Tornolo (PR), Varese Ligure (SP).
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Borzonasca l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sin la via principala tranter Zuoz e Madulain hai dà venderdi saira ina collisiun cun tschintg velocipedists. Ina gruppa sin velos da cursa è siglida en ina dunna che gieva ordavant cun velo, rapporta la Polizia chantunala.
L'emprim ciclist da la gruppa haja remartgà memia tard la dunna. Tar la collisiun è la dunna sin il velo e trais ciclists da la gruppa sin ils velos da cursa vegnids blessads. Trais persunas èn vegnidas transportas cun l'ambulanza en l'ospital a Samedan. La quarta è ida sezza tar il medi.


text:
Il 2017 èn las expensas da defensiun s'augmentadas per 5%. Tenor Stoltenberg èn las expensas s'augmentadas dapi il 2014 per passa 87 milliardas dollars. Tut ils stadis da l'allianza hajan franà las reducziuns, i dettia dentant anc blera lavur, uschia Stoltenberg.
Cun las cifras vulan ils partenaris da la Nato mussar al president american Donald Trump, ch'els fetschian insatge per equilibrar las finanzas. Las expensas dals Stadis Unids n'èn betg resguardadas en las calculaziuns. Ils Stadis Unids èn actualmain responsabels per radund dus terzs da las expensas. Sulet il 2017 eran quai 686 milliardas dollars.
RR novitads 22:00


text:
La Svizra avra ils 15 da zercladur ils cunfins per ils pajais da la EFTA ed UE sco er per la Gronda Britannia. En vista al svilup da la pandemia, paria quai pussaivel, scriva il Cussegl federal. La Svizra va uschia en var 10 dis pli lunsch che quai ch'igl era planisà oriundamain. Las controllas al cunfin vegnian stritgadas e tut ils passagis dal cunfin averts.
Uriundamain èsi stà planisà da be avrir ils cunfins cun la Germania, Austria e Frantscha.
En ina conferenza da video informala hajan divers ministers da l'intern dals pajas da Schengen exprimì il giavisch da returnar a la normalitad, communitgescha il Cussegl federal. Els veglian abolir las controllas als cunfins interns europeics.
Tranter la Svizra, l'Austria e la Germania èn las controllas als cunfins gia vegnidas schluccadas ils 16 da matg. Dapi lu na vegnan betg pli controlladas sistematicamain tut las persunas che passan ils cunfins. Per tut ils burgais dals ulteriurs pajais da l'UE ed EFTA èsi però anc fin ils 15 da zercladur be en cas spezials pussaivel d'entrar en Svizra.
L'Austria e l'Italia han entant gia fatg l'entschatta cun avrir ils cunfins:


text:
Il traffic public en Svizra vegn reducì, las interpresas da transport svizras reduceschian l'offerta. Quai tenor l'ordinaziun da las Viafiers federalas svizras ed AutoDaPosta sco er en coordinaziun cun l'Uffizi federal da traffic, hai num en ina communicaziun.
L'urari vegn adattà davent da gievgia, pass per pass e quel valia ad interim.
Il provediment da basa saja garantì, i dettia dentant trens che na curseschian betg, che hajan retard u nagina colliaziun. Las interpresas da transport supplitgeschan da consultar l'urari online avant mintga viadi.
Gia il venderdi aveva la Viafier retica annunzià differentas mesiras:
- Tranter auter èn ils viadis dal Bernina Express e dal Glacier Express stritgads
- Nagins viadis da gruppa e nagins viadis istorics
- Nagins vaguns-restaurant e nagins vaguns cun catering
L'urari actual da la Viafier retica chattais Vus mintgamai sin rhb.ch, quel da las Viafiers federalas sin sbb.ch u er viceversa.
Coronavirus
Dapli fatgs, infurmaziuns ed istorgias chattais qua.


text:
1969
AvenimeentModifega
16 04 - Barcelona: a conferissan al Jordi Rubió i Balaguer el primm Premi d'Honor de les Lletres Catalanes.
29 10 - Califòrnia (i Staa Ünii): l'echip dirigida par l'informàtich Leonard Kleinrock la manda el primm messacc eletrònich d'un ordinador de la Henry Samueli School of Engineering and Applied Science (Los Angeles) fin a un altru sitüaa al Stanford Research Istitüte (aprööf de San Francisco), a traveers d'Arpanet, l'embriun d'Internet.
20 07 - maar de la Tranquilitaa (la Lüna): el mòdul lünaar "Eagle" de la naaf Apollo 11, lancjada par la NASA, la atèra con sücess con düü di tri guidaduur; par la prima völta l'omm al calpesta un astru distiint de la Tèra.
NassimeentModifega
NecrulogiModifega
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Isaac
Isaac es üna figüra biblica e vain considero insembel cun sieu bap Abraham e sieu figl Jacob scu ün dals trais archbaps respectivmaing patriarcs dal pövel Israel. Il prüm cudesch da Mose (Genesis) raquinta d'Isaac traunter ils chapitel 17–35.
Vita[modifitgar | modifitgar il code]
Aviand otg dis vain Isaac circumcis per appartgnair al pövel elet da Dieu.
Isaac d'eira marido cun Rebecca chi l'ho parturieu duos figls, ils dschimels Esau ed Jacob.
Tres ün rampign gratagia a Jacob da survgnir da sieu bap Isaac chi'd es intaunt orv e giascha sül let da murir, la benedicziun chi d'eira previsa pel prümgenuieu Esau.
Il liam d'Isaac[modifitgar | modifitgar il code]
Il raquint il pü dramatic chi tratta d'Isaac es quel da l'offerta d'Isaac respectivmaing e pü precis dal liam d'Isaac:
Abraham vain tento da Dieu in möd ch'el artschaiva il cumand divin da mazzer a sieu figl Isaac, sün il quêl la benedicziun pel avegnir d'Israel posa e chi'd es dimena il purteder da la spraunza, scu offerta vers Dieu. Abraham obedischa, ma immediatamaing aunz ch'Abraham offrischa ad Issac, intervain ün aungel e preschainta ün buoch chi rimplazza al sacrifizi umaun.


text:
El berilio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Be. El g'ha nömer atòmich 4, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de berilio el g'ha quàter prutù.
L'è un 'n metàl alcalì terùs de culùr gris compàgn de l'aciàio, lezér, scorzégn ma fràgil. La relasiù diagunàla co l'alumìnio la fà che chèsti du elemèncc i g'hape dele proprietà che se 'nsomèa.
L'è dopràt perlopiö come agènt de renfórs endele léghe (ram-berìlio). El sò nömer CAS l'è 7440-41-7. L'è de cunsiderà carcinogen per l'òm (A1-ACGIH).


text:
Cun in'offensiva solara curaschusa pudess ins stgaffir en Svizra 14'000 plazzas da lavur ed uschia cumbatter in zic la dischoccupaziun creschida pervi da la pandemia. Questa proposta fa la fundaziun d'energia svizra SES sin fundament d'in studi che la Scol'auta per scienzas applitgadas da Turitg ha fatg.
Sch'i vegniss equipà cun cellas solaras tut las surfatschas simpel nizzaivlas, duvrass quai gia 14'000 plazzas da lavur supplementaras, vegn il studi a a la conclusiun. 12'000 plazzas da lavur duvrassi sulet per la montascha. D'emprender la basa da quella lavur saja pussaivel en curt temp. Ulteriuras 2'000 plazzas da lavur vegnissan stgaffidas per planisaders dal fatg; tut tenor scolaziun gia fatga, stuessan quels survegnir in'introducziun da radund in mez onn.
Perquai che la lescha nova d'energia va en vigur pir en intgins onns, duvrassi dentant ina schliaziun transitorica per pussibilitar las investiziuns e stgaffir svelt novas plazzas da lavur.


text:
L'entschatta d'avust avevan differentas persunas privatas ed organisaziuns, tranter auter la Fundaziun per la protecziun da la cuntrada, il WWF e la Pro Natura Grischun, crititgà che la renovaziun da la via champestra istorica tranter Disla e Madernal saja vegnida meglierada senza il quità necessari. I saja vegnì cuntrafatg a cundiziuns essenzialas dal project approvà.
Lavurs correspundan a las cundiziuns
In'inspecziun ensemen cun ils posts spezialisads da la Confederaziun e dal chantun haja demussà che las lavurs sajan vegnidas exequidas cun resguardar tut las cundiziuns. Tant il patrun da construcziun sco er las autoritads sajan fitg conscientas da l'impurtanza da la via e realiseschian il project cun quità, hai num dal Uffizi d'agricultura.


text:
Suenter duas terradas encunter Cuira (3:4 e 2:3) è la revantscha grategiada. Arosa ha gudagnà piz a cup encunter Cuira grazia ad ina buna disciplina ed ina buna effizienza. Malgrà che Cuira ha giu dapli dal gieu ed er las bleras schanzas – n’èsi betg grategià ad els da batter per la terza giada en seria ils vischins d’Arosa.
Suenter gols da Patrick Bandiera e Flavio Cola en powerplay è Arosa ì fin la 24avla minuta cun 2:0 en avantatg. Anc en il segund terz ha Cuira pudì egualisar grazia a dus gols da Yannick Bucher entaifer be bun duas minutas. Procurà per il gol decisiv ha la finala Reto Amstutz en la 46avla minuta.
Grazia a questa victoria ha il EHC Arosa puspè trais puncts avantatg sin il EHC Cuira en la tabella.
Resultats MySports League
En l'emprima liga dal hockey regiunal ha il HC Partenz-Signuradi gudagnà la sonda saira ordaifer cunter Reinach cun 3:1. La decisiun è pir crudada en il davos terz, lura han ils Grischuns sajettar dus gols al 3:0. Curt avant la fin hai lura anc tanschì per Reinach da sajettar il gol d’onur.
En la segunda liga han omadus clubs grischuns pers ordaifer. Il Club da hockey Engiadina perda cunter Dielsdorf-Niederhasli cun 0:1. E gist in 1:9 incassescha San Murezzan cunter Illnau Effretikon.
RR novitads 20:00


text:
Gaitan Donizett
El Gaitan Donizett (Gaetano Donizetti in italian; Bergom, 29 de november 1797 - Bergom, 8 de april 1848) a l'è staa 'n compositor italian de cittadinanza austriega.
L'ha scrivuu circa 70 oeuver oltra a 'n poo de musega sagra e de cambra. I sò oeuver pussee spantegaa a hinn L'elisir d'amore, Lucia di Lammermoor e Don Pasquale e despess a hinn sonaa anca La fille du régiment, La Favorite, Maria Stuarda, Anna Bolena, Lucrezia Borgia, Roberto Devereux e Linda di Chamounix.
A Bergom gh'han dedicaa el Teater Comunal e 'l Conservatori. La Trenord el gh'ha dedicaa on treno.


text:
Seriat
Seriàt (Seriate in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem. L' se tróa adomà a sìch chilòmetri de la sità de Bèrghem. Ol pais lè sitüat arent al Sère.
El g'ha 'na popolasiù de 25 182 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 12,4 km² e 'na densità de popolasiù de 2 031 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Bagnàdega, Bèrghem, Brüsa, Calsinàt (BG), Caernàch, Górel, Grasòbe, Öre e Pedrèngh.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Seriat l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Galeria futugrafica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il december 2010 avevan las tractativas davart la cunvegna cun l'Arabia Saudita cumenzà. Lura èn suandadas lungas tractativas davart l'imposiziun dubla da taglias tar las taglias sin las entradas e sin la facultad, ha confermà il departament federal da finanzas.
Collavuraziun regulara pli stretga tar finanzas
Il medem mument haja cusseglier federal Ueli Maurer era discutà cun ses collega d'uffizi saudiarab Mohammed Al-Jadaan d'approfundar la cooperaziun en il sectur da finanzas insumma. Quai cun installar in dialog finanzial regular.
Barat automatic d'infurmaziuns
Il december aveva il parlament svizzer approvà il barat automatic d'infurmaziuns davart contos da finanzas cun l'Arabia Saudita ed ils Emirats Arabs Unids.
RR novitads 11:00


text:
Il camiunist rumen, che lavura per ina firma da transport svizra, ha vulì charrar cun ses camiun-tractor da Casti a San Murezzan sur il pass da l'Alvra. Per lez datti pliras signalisaziuns pertuccont restricziuns. Malgrà ch'el ha surpassà la ladezza maximala da 2,3 m, l'autezza maximala da 3,3 m, la paisa maximala da 18 tonnas ed il scumond da charr annex per vehichels grevs, saja il manischunz charrà vinavant. Vers la polizia ha el inditgà d'esser charrà tenor il sistem da navigaziun. Avant las tschintg la saira è el restà bloccà a Preda pervi d'in defect tecnic.
Via dal pass serrada durant pliras uras
Il pass da l'Alvra è vegnì serrà per il traffic da transit. Suenter las 20:00 uras ha la polizia chantunala pudì manar sperasvi il traffic d'autos sin in vial. In servetsch da depannagi ha lura avant las 22:00 uras salvà il camiun defect ed er manà enavos a Bravuogn il charr annex. Las 23:00 ha la polizia pudì avrir il pass da l'Alvra.
Il manischunz dal camiun ha stuì pajar 1'000 francs sco depot da multa.
RR novitads 06:00


text:
Il mument na numna la partida anc nagin num. Il vicepresident Florian Philippot ha sulettamain annunzià la notg passada che la partida veglia sa restructurar e metter giu il num «Front National».
Marine Le Pen ha gratulà a ses contrahent Emmanuel Macron e smanatschà ch'ella vegnia a manar ina dira opposiziun. Il resultat dal Front National saja in resultat istoric. Malgrà quai stoppia la partida ir sur ils cudeschs. I duai dar ina discussiun en Frantscha che s'orientescha al cumbat tranter «patriots» e «globalists».
RR novitads 9:00


text:
Il viaduct da la Landwasser duai vegnir inscenà sco tur da signal da la Viafier retica e dal turissem grischun. Ultra da la viafier duai il spazi d'attracziun vegnir cumplettà ensemen cun il Parc Ela cun ils elements guaud, agricultura, aua e selvaschina/chatscha. Il territori enturn il viaduct da la Landwasser duai daventar uschia ina destinaziun d'excursiun nova ed impurtanta per il turissem da stad en tut il Grischun.
Masterplan pront l'onn 2020
En il rom dal project – purtà da la Viafier retica sco er da las vischnancas da staziunament e da la regiun – vegn sviluppà in model da fatschenta per l'entir spazi d'attracziun. En quest connex duain er vegnir scleridas las rollas da la Viafier retica, da las vischnancas, da la regiun, da las organisaziuns turisticas, dal Parc Ela e da Grischun vacanzas. Fin la primavaira 2020 duai vegnir preschentà in masterplan sco basa per ina realisaziun definitiva dal project «Viaduct da la Landwasser – simbol dal Grischun».
RR novitads 10:00


text:
Statutas dalla musica da tscheiver
Commenti
Transcript
Statutas dalla musica da tscheiver
Statutas dalla musica da tscheiver A. NUM, SEDIA, INTENT Art. 1 Sut il num musica da tscheiver LAS ZOCLAS exista ina uniun tenor art. 60 ss. dil cudisch civil svizzer cun sedia a Sumvitg. Art. 2 Igl intent da quell'uniun ei da porscher divertiment musical duront il tscheiver e da tgirar la collegialitad denter ils commembers. B. COMMEMBERS, OBLIGAZIUNS, DRETGS, EXTRADAS ED EXCLUSIUNS Art. 3 L ' uniun ha duas categorias da commembers: a) activs b) passivs Art. 4 Commembers activs ein tals ch’ein vegni recepi a caschun dalla radunonza generala ni digl emprem exercezi d’atun e che prendan activamein part dalla fasa preparativa da mintga stagiun e dallas representaziuns. Novs commembers activs vegnan pri si dalla radunonza generala sut la davosa tractanda avon varia. Els vegnan denton enviadi en pér a l’emprema occasiun da LAS ZOCLAS suenter radunonza. Intressents ston s’annunziar cun il formular ufficial sil pli tard duas jamnas avon radunonza generala. Il diember maximal da commembers activs ei limitaus sin 42 commembers. En cass spezials sa la radunonza prender si dus commembers dapli, sto denton reduzir en cass d’extradas igl onn proxim puspei sin 42 commembers. Commembers passivs ein tals che sustegnan l’uniun finanzialmein. Il diember maximal da commembers passivs ei buca limitaus. Art. 5 Ils commembers activs ein obligai dad observar ils statuts e las disposiziuns dall'uniun, da prender part punctualmein e regularmein allas emprovas, radunonzas ed occurenzas dall' uniun. Commembers ch'ein impedi da prender part als exercezis han da seperstgisar tier il dirigent ni tier il president. Art. 6 Mintga commember s'oblighescha da pagar punctualmein sias contribuziuns, q.v.d. che la contribuziun annuala duei vegnir pagada gest suenter la radunonza generala. Art. 7 Material dall'uniun che vegn daus ad in commember ad emprest sto vegnir tractaus cun precauziun e cun quitau. Sch'in commember fa empaglia da levsenn ni schizun da bugen material, sto el star buns persuenter. Art. 8 Segiradas encunter accident ni malsogna dils commembers ein buca caussa dall'uniun. Ella surpren negina responsabladad en quella direcziun. Medemamein negina responsabladad vegn surpriu per instruments ed auter material privat. Art. 9 Ei in commember impedius da visitar duront ina sesiun exercezis ni (e) producziuns, sa el prender congedi per in onn cun indicar alla suprastonza ils motivs (p.ex. scolaziun, viadi egl exteriur ni auters motivs persunals). Tals giavischs ein d’inoltrar a scret alla suprastonza, e quei sil pli tard sin igl 1. d’october. Suenter che la sesiun da musica ha entschiet (october/november), eis ei buca pli pusseivel d’extrar dall’uniun per quella sesiun. Art. 10 Sch'enzatgi vul extrar dall'uniun, sto el annunziar quei a scret al president. L'extrada sto vegnir annunziada sin radunonza generala dalla primavera e suenter ch'il commember pertuccau ha pagau eventuals deivets visavi l'uniun. Art. 11 In commember sa vegnir sclaus dall'uniun: - sch'el sesutametta buca allas disposiziuns dalla suprastonza ni dil dirigent - sch'el sedeporta a moda nuncollegiala e caschuna cheutras malemperneivladads - sch'el maunca dapli che 3 exercezis ni producziuns buca perstgisai Talas exclusiuns succedan entras la suprastonza. C. ORGANS Art. 12 Ils organs dall'uniun ein: a) la radunonza generala b) la suprastonza c) ils revisurs da quen d) la gruppa da lavur La radunonza generala Art. 13 La radunonza generala annuala ha liug mintgamai la primavera. Ella ei obligatorica per mintga commember activ. Commembers ch'ein impedi da prender part alla radunonza generala ston seperstgisar tier il president cun indicar las raschuns. Ina radunonza generala extraordinaria sa vegnir convocada entras la suprastonza ni sin giavisch dad 1/3 dils commembers activs. Il dretg da votar alla radunonza generala ei reservaus als commembers activs. Per ch'ina proposta vegni acceptada drova ei ina majoritad da 2/3 dallas vuschs. Propostas dils commembers ein d'inoltrar tier la suprastonza sil pli tard 15 dis avon la radunonza generala (a scret). La suprastonza Art. 14 La suprastonza secumpona da: a) president /a b) actuar /a (vice-president /a) c) cassier /a d) dirigent /a e vicedirigent /a L'incarica dallas differentas scharschas ei l'usitada. Il vicedirigent ei substitut dil dirigent. Art. 15 Il cuoz d'uffeci munta per la suprastonza e la gruppa da lavur à dus onns. Ils onns pèr succeda l'elecziun da president, actuar e vicedirigent. Ils onns dusp succeda l'elecziun da cassier, dirigent, revisurs da quen, gruppa da lavur e pedel. Art. 16 La demissiun d'in commember dalla suprastonza sto vegnir inoltrada a scret tier il president silmeins in meins avon la radunonza generala. Revisurs da quen Art. 17 Ils dus revisurs da quen revedan il quen annual e rapportan alla radunonza generala. La gruppa da lavur Art. 18 La gruppa da lavur consista ord 5 dels. Quels e quellas han l’incarica da levgiar la suprastonza da lavur. Suandontas lavurs ein suttamessas alla gruppa: cumpra e vendita dils vestgius da tscheiver ni organisar igl uorden da far els, sco era per gidonters/as, localitads eav.. Plinavon mira la gruppa da lavur per ils artechels da tscheiver sco pins, medaglias etc.. Aschi lunsch sco pusseivel ha la gruppa da lavur era da segidar cun il dirigent cun scriver tocs da musica, rimnar ideas per tocs etc.. Tgi che fa tgei ella gruppa ei caussa dil meinagruppa. Tier las sedutas dalla gruppa da lavur, sto mintgamai ina persuna dalla suprastonza vegnir envidada. D. FINANZAS Art. 19 L'uniun dispona sur dils suandonts mieds finanzials per contonscher sia finamira: a) La contribuziun annuala dils commembers activs che vegn mintgamai fixada dalla radunonza generala. b) La contribuziun annuala dils commembers passivs. c) Il recav ord tils, concerts, lottos ed autras producziuns. d) Donnaziuns dils fauturs. Art. 20 La facultad dall'uniun secumpona da: a) daners en cassa d) contos (banca/posta) c) inventari Art. 21 La suprastonza sa decider sur dad expensas tochen igl importo da frs. 500.-- e quei inagada ad onn. E. DISPOSIZIUNS GENERALAS Art. 22 Senza lubientscha ni incarica dalla suprastonza astga negina gruppa sepresentar sco musica el num "LAS ZOCLAS". Art. 23 L'uniun sa vegnir sligiada mo, sche 4/5 da tuts commembers activs acceptan quei. Ina tala votaziun ha liug a scret. Art. 24 En cass che l'uniun vegn sligiada si, van las suandontas disposiziuns en vigur: La davosa suprastonza depona tut il material per tschun onns en in liug adattau. Sch'ei reussescha buca da fundar ina nova uniun cun medem num ed intent, vegn l'entira facultad surdada alla casa d'impedi a Glion. Quels statuts ein vegni approbai a caschun dalla radunonza generala dils 25 d'avrel 1998 e van en vigur cul medem datum. Els remplazzan ils statuts dils 19 d’october 1996. Il president: Igl actuar: Daniel Duff Maurus Cajacob


text:
Incumbensa da la CPI
La cumissiun da concurrenza da la Confederaziun (CUMCO) ha constatà en l'Engiadina Bassa cunvegnas illegalas da gronda purtada en la branscha da construcziun auta e bassa e decretà multas autas. L'impressari A.Q., che haja scuvert il cas, fa renfatschas a la polizia pervi da sia arrestaziun.
Sin fundament da questas infurmaziuns ha il Cussegl grond dà a la CPI ils 13 da zercladur 2018 la suandanta incumbensa:
a) examinar e sclerir las responsabladads e l'administraziun d'uffizi dals commembers da la Regenza chantunala, dals departaments e dals uffizis, surtut dal Departament da construcziun, traffic e selvicultura en connex cun las cunvegnas da cartel colportadas en la branscha da construcziun grischuna;
b) examinar il controlling e la surveglianza interna sin il stgalim dals departaments e da las unitads d'administraziun; examinar il tractament d'indizis e d'infurmaziuns en connex cun las cunvegnas da cartel colportadas en la branscha da construcziun grischuna;
c) intercurir las intervenziuns da la polizia ed il cumportament d'ulteriurs uffizis involvids visavi A.Q.;
d) examinar l'execuziun da la surveglianza da tut ils uffizis involvids directamain u indirectamain en las intervenziuns da la polizia.


text:
Sco raschun suppona ella che la glieud saja en general damain precauta dapi ch’i vegnia vaccinà ed i dettia strusch pli mesiras. Quai ha ditg Lévy en in’intervista cun la «NZZ am Sonntag». Actualmain s’infecteschian cunzunt persunas pli giuvnas cun il virus. Dentant na saja la pandemia anc betg surmuntada. Perquai saja vinavant fitg impurtant da resguardar las reglas da distanza e d'igiena.
Il venderdi ha l’Uffizi federal da sanadad annunzià per la Svizra ed il Principadi da Liechtenstein passa 600 novas infecziuns entaifer 24 uras – pia bunamain il dubel ch’anc l’emna avant.
Demonstraziuns en Frantscha
En Frantscha èn bunamain 114'000 persunas idas sin via per demonstrar cunter novas mesiras da corona, sco per exempel l’obligatori da vaccinar per tschertas professiuns u l’attest da vaccinaziun. En l’entir pajas haja dà passa 130 manifestaziuns. Sulettamain a Paris hajan bunamain 18'000 persunas demonstrà.
L’entschatta da l’emna aveva il president franzos, Emmanuel Macron annunzià questas novas mesiras da corona che duajan tranter auter valair per il persunal da tgira.


text:
La stagiun da skis è a fin per immediat. Per bleras pendicularas in mais pli baud che previs. Quai haja consequenzas massivas per las pendicularas en il Grischun, di Martin Hug.
Impurtant è che las pendicularas èn bunas da pajar lur quints, las pajas e da pudair introducir spertamain e cun pauca birocrazia lavur curta.
Qua sajan dumandads il chantun, la branscha e la confederaziun. Martin Hug intuna dentant, che las pendicularas hajan encletga per la decisiun da la regenza grischuna. Ins vesia la responsabladad per la populaziun e stoppia uss star ensemen e far il meglier or da questa situaziun.
Consequenzas massivas era per la gastronomia
In meter distanza tranter las maisas, quatter meters quadrat spazi per giast, mesiras pli severas d'igiena. Mo sut questas premissas pon ustarias anc esser avertas davent da sonda saira, ils 14 da mars, las 17:00h.
In local cun 60-70 plazzas ha uss anc plazza per 30, perquai essan nus leds ch'i dà la pussaivladad d'annunziar per immediat lavur curta.
Las mesiras sajan in grond tagl per la branscha e bleras pitschnas ustarias hajan tema per lur existenza, di Caluori. Perquai emprovian els sco uniun da sustegnair quels uschè bain sco pussaivel, ensemen cun il sustegn annunzià dal chantun.
RTR actualitad 08:00


text:
Politecnegh de Milan
El Politecnegh de Milan a l'è ona universitaa de Milan de caratter scientifegh e tecnologegh, fondada in del 1863. El Politecnegh de Milan al g'ha duu campus prinzippaj in de la zittaa de Milan, indè che la pupart di recerch e atividaa de insegnament a hinn localizzaa, ma anca olter campus lì lì intorna in olter cinch zittaa che a se troeuven in la region Lombardia e la region Emilia-Romagna. I burò zentrai a se troeuven in del campus storegh de Zittaa Studi (in italian: Città Studi), a Milan, che a l'è anca el pussee grand attiv, del 1927.
Al dì d'incoeu el sò rettor a l'è el Ferruccio Resta.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Politecnegh de Milan a l'è staa fondaa in del 29 november del 1863 del Franzesch Briosch, segretari del Ministee de l'Educazion e diretor de l'Universidaa de Pavia. A l'è l'universidaa la pussee antiga de Milan. El sò nomm original a l'era Istituto Tecnico Superiore ("Istitut Tecnegh Superior"), e a se podeva studià domaa ingegneria zivil e industrial. Architettura, la segonda ligna prinzippal de studi a l'universitaa, a l'è stada mittuda dent in del 1865 in coperazion con la Academia de Brera.[1]
A gh'eren domaa trenta student ammittuu el prim ann. Cont el passà di agn, la pupart di student a l'era di omm: la primma persònna de sess feminil a laureass de l'universitaa a l'è stada in del 1913.[1]
In del 1927 l'universitaa a l'è stada movuda in Piazza Leonard de Vinci, in del quartee cognossuu adess 'mè Zittaa Studi, indove ancamò al dì d'incoeu i se troeuven i struttur prinzippaj de l'universitaa.
Al temp, a l'è staa ciamaa Regio Politecnico ("Politecnegh Real"). La paròlla Regio a l'è stada trada via quand che l'Italia a l'è stada proclamada republega a la fin de la Segonda Guerra Mondial. I palazz stòregh che a hinn ancamò incoeu drovaa a hinn staa progettaa e mittuu in pee di ingegnee e architett tucc laureaa de l'universitaa istessa. [2]
A partì de la fin de i agn vottanta, l'universitaa a l'ha taccaa su on process de espansion teritorial che l'ha portaa al dervì de campus foeura de Milan, in Lombardia e Emilia-Romagna. Impunemanch, a l'è staa faa scominzà on cors in dissegn industrial in del 1993. In del 2000, la facoltaa de design a l'è stada fada su cont di cors noeuv de grafega, mòda e interior design, insema al cors gemò esistent de dissegn industrial.
Ligamm de foeura[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ 1,0 1,1 Le origini. La storia. Politecnico di Milano. Recuveraa el 12 Fevree 2012.
- ↑ Le sedi storiche. La storia. Politecnico di Milano. Recuveraa el 12 Fevree 2012.


text:
Livia Deragisch da Bugnei ha scrit ina lavur da matura sur dal Hafner da Bugnei. Quel (1815-1882) è stà in da ses antenats. Ella viva en il medem lieu nua ch’el veva bajegià sia chasa. Entras raquints dal bab e da la tatta saja ella vegnida sisura ch’els hajan gì in Hafner en famiglia.
Questas istorgias han fascinà mai
En sia lavur da matura descriva Livia Deragisch la vita e la lavur dals Hafners da Bugnei: ella declera era, co el ha pudì nutrir sia famiglia. Plinavant mussa ella vaschella dal uler da Bugnei, vaschella che exista per part anc oz.
Strategia per nutrir la famiglia
Per far in emprendissadi dad uler va Sep Anton Deragisch a Wangen/Allgäu en la Germania dal sid. Suenter ch’el turna a chasa, endrizza el in lavuratori e construescha in furn. L’arschiglia explotescha el en Val Bugnei.
Per nutrir sia famiglia cun 5 uffants haja el sviluppà ina strategia, sco Livia Deragisch di:
- Sia vaschella era simpla. Quella na era savens betg colurada, vegniva surtratga cun ina glasura e decorada mo pauc. Uschia pudeva el vender ella bunmartgà.
Quai era fitg impurtant da quest temp, cun quai che la glieud na pudeva betg prestar da cumprar vaschella memia chara
- Il Hanfer da Bugnei vendeva quella en l’entira Surselva
- El vendeva era victualias e fascheva il pur.
Il pli grev era da brischar la vaschella
Producir vaschella cun arschiglia na era betg simpel. Impurtant era che quella era setga e dira, avant che metter ella en furn.
Il pli grev era brischar la vaschella, perquai che là pudevan capitar sbagls.
Anc oz existan products dal Hafner da Bugnei
Cura che Sep Antoni Deragisch è mort, ha ses figls surprendì la fatschenta. Mo suenter lez na ha nagin cuntinuà la lavur dad uler. Ma anc oz existan products dad el che èn en possess privat ubain en il museum da la claustra da Mustér, en il Museum Retic a Cuira ed en il Museum La Truaisch a Sedrun.


text:
Lavurs
Tschivlots d'orglas èn ils elements da l'orgla,che genereschan tuns. Per quest motiv sa chatta la lavur da fabritgaders e fabritgadras da tschivlots là, nua che l'instrument è, p.ex. en baselgias, salas da concerts, instituts da furmaziun u locals privats.
Ils tschivlots d'orglas vegnan fatgs en il lavuratori. Durant la producziun lavuran las fabritgadras da l'orgla cun differents materials. Ellas cumenzan cun la fabricaziun da la materia prima. Per quest intent maschaidan ellas ils materials ch'i dovra en in furn da luentar e produceschan in liament. Ord quel liament culan ellas plattas e taglian da quellas las singulas parts dals tschivlots sco pes e viertgels. Ils pes e viertgels vegnan montads a tschivlots labials ed a tschivlots linguals.
Sper la fabricaziun èn ils fabritgaders da tschivlots d'orglas er responsabels per il nettegiament e per la reparatura dals tschivlots d'orglas existents. Els taglian si ils tschivlots defects, remplazzan tocca, exequeschan lavurs da lutegiar e tractan las surfatschas. La finala vegnan ils tschivlots intunads preliminarmain ed accordads.
La cussegliaziun è ina part impurtanta da la lavur. Fabritgadras da tschivlots d'orglas discurran cun ils construiders d'orglas davart las reparaturas pussaivlas da l'orgla, gidan a prender decisiuns e dattan scleriments davart la procedura futura.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala dals 9-10-2019
Durada
4 onns
Furmaziun en la pratica
En in lavuratori da tschivlots u en in affar da construcziun d'orglas cun lavuratori da tschivlots
Furmaziun en scola
Curs da bloc al center da furmaziun Arenenberg a Salenstein (TG) (instrucziun bilingua: tudestg e franzos)
Roms professiunals
- realisar incumbensas
- construir e reparar instruments da musica
- mantegnair e regular instruments da musica
- preparar ils instruments fin ch'els èn pronts per vegnir sunads
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed utilisar en la pratica la basa dal mastergn
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "Fabritgader / fabritgadra da tschivlots d'orglas AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola obligatorica terminada cun pretensius mesaunas u grondas
- instrucziun instrumentala d'orgla u d'in auter instrument è d'avantatg
Pretensiuns
- inschign manual
- imaginaziun dal spazi
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas professiunalas e d'associaziuns professiunalas, p.ex. da la Cuminanza d'interess per construiders d'instruments da musica IGMIB u da la Societad svizra dals construiders d'orglas GSO
Scola auta spezialisada (SAS)
Studis en direcziuns spezialas parentadas, p.ex. creader diplomà/creadra diplomada en design da products (SAS)
Scola auta professiunala (SAP)
Studis en direcziuns spezialas parentadas, p.ex. Bachelor of Arts (SAP) en design da products e d'industria u Bachelor of Science (SAP) en Fine Arts
Cundiziuns da lavur
Fabritgaders / fabritgadras da tschivlots d'orglas AFQ lavuran en lavuratoris u là, nua che l'orgla sa chatta – p.ex. en baselgias, instituziuns da furmaziun, salas da concerts u locals privats. Il martgà da lavur è pitschen en Svizra, ma la dumonda da spezialists talentads è stabila. Suenter plirs onns experientscha professiunala e cun l'engaschament necessari han spezialists la pussaivladad d'avrir in agen atelier.
Ulteriuras infurmaziuns
Cuminanza d'interess construiders d'instruments da musica
c/o Elin Office AG
Amthausgasse 3
3011 Berna
Tel: 031 313 20 00
URL: www.musikinstrumentenbauer.ch


text:
Malgrà l'obligaziun n'hajan ils ospitals betg infurmà l'autoritad d'admissiun e da surveglianza Swissmedic davart ils products medicinals manglus. Uschia han ils ospitals violà a moda grevanta l'obligaziun d'annunzia. La pledadra da Swissmedic Danièle Bersier ha confermà in rapport dal «Tages Anzeiger» envers l'agentura da novitads svizra.
Canulas da ruina
Tar ils products medicinals tschufragnads sa tractia da canulas per operaziuns dal cor tar pops. Las canulas sajan per part stadas da ruina, stortas, che rumpevan spert u cuntegnevan scalgias da metal. Ils products derivan dal Pakistan ed èn vegnì distribuids dad ina firma en il chantun Zug.
Multa da 5'000 francs
Ils products manglus han ins chattà tar ina perquisiziun da la chasa da la firma a Zug. L'entschatta dal 2017 ha l'autoritad da surveglianza avert ina procedura penala cunter ils trais ospitals e la firma. Il fanadur han ils ospitals stuì pajar la multa da 5'000 francs. En cas da repetiziun è ina multa da 50'000 francs pussaivla.
RR novitads 12:00


text:
di: Luigi Carcano - Claudio Merli
Edizioni: Brocca
E tusscòss el cambià con l’andà del temp
la se trasforma la città
i cà vègg diventen monument
che rèsten lì domà per ricordà
come l’era bèll Milan
quand l’era anmò di milanes.
El savor del temp lontan
ormai sparii sòtta el talent
del progrèss in moviment
el se vòlta nanca indree
per ben vardà i magagn
giò per tèrra su la vèggia strada
che la cambia la soa direzion.
Col progrèss che l’è mai quiètt
confus dent de sto rebellòtt
sèmm content de podè avègh
almen di bèi ricòrd.
El ricòrd de l’aria nètta
el profumm d’ona michètta
anmò calda l’hann sfornada
dal prestin su la contrada,
el progrèss de allora l’era
el sbarlus di lampedin
dent de l’ombra de la sera
per dispètt di vègg lumin.
Ma la roeuda l’ha taccà a girà
a ona velocità che fa impression
e i scopèrt se mètten ‘dree a scappà
vèrs on traguard d’on altra dimension,
tutta fada sui misur
d’on mond smanios de novità.
Ma gh’è on moster subit pront
faa de catramm e de cement.
Tant el spera de sarà Milan
in d’ona gàbbia come ona preson
tutt insèma ai monument e ai cà
domà per esaltà l’astrusità
e per ben imbottiglià
quèll che numm gh’emm anmò de bèll.
Sta gran smania del progrèss
per numm a l’è regrèss.
El ricòrd de l’aria nètta
el profumm d’ona michètta
anmò calda l’hann sfornada
dal prestin su la contrada,
el progrèss de allora l’era
el sbarlus di lampedin
dent de l’ombra de la sera
per dispètt di vègg lumin.
musica
sèmm content de podè avègh
almen di bèi ricòrd.


text:
Il primminister da la Baviera, Horst Seehofer ha laschà communitgà che la Baviera fetschia atras dis da sgarschur suenter las attatgas d’Ansbach, Reutlingen e Minca ils ultims dis. Tant la regenza da la Germania, sco era da la Bavaria han dentant punctuà, ch'ins stoppia spetgar giu las examinaziuns da la polizia. Pir lura, cura che las raschuns da las attatgas sajan scleridas, possian ins trair conclusiuns politicas.
Betg metter en general sut suspect fugitivs
La regenza tudestga avertescha en mintga cas da metter fugitivs en general sut suspect da terror. Ils blers terrorists ch'hajan commess attatgas en l'Europa ils ultims mais, na sajan betg stads fugitivs, uschia la pledadra da la regenza a Berlin. Quest fatg correspundia a las examinaziuns actualas. E tenor quellas na saja il privel che fugitivs commettan acts da terror er betg pli grond u pli pitschen che tar il rest da la populaziun.
RR novitads 06:00+


text:
Verdelì
Verdelì (nòm uficiàl en italià: Verdellino) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la média pianüra bergamàsca a 13 km de la sità e a 172 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 7 663 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,8 km² e 'na densità de popolasiù de 2 017 ab./km²
Ol paìs l'è nasìt sö öna mòta (1 -2 méter de dislivèl) 'n del bèl mès de la pianüra bergamàsca. El cunfìna coi cümü de Boltér, Ciserà, Leàt, Ös de Sóta, Verdèl.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Verdelì l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
19-8-2021. Nus vein giu plascher d’astgar beneventar il cussegl da vischnaunda da Mustér tier nus. Sut il presidi da nies officier Giusep Lozza han els schau informar duront ina ura …
Category Archives: Informaziuns
Ord vegl (bunamein) novs!
15-7-2021. Unimogs ein secumprovai tier armada e pumpiers. Quei fatg ha dau da ponderar tgei far cun nies Unimog da 30 onns. Specialists han discussegliau da vender il vehichel – …
Niev vehichel da persunas e protecziun da respirar
28-4-2021. Avon gest in onn ei in da nos bus vegnius donegiaus duront in seracass taluisa ch’ina reparatura fageva buca pli senn pil vehichel da bunamein 20 onns. Aschia vein …
Concept da segirtad per il niev Tunnel Scopi 1–3 Pass Lucmagn
Situaziun da partenza
Tier la sanaziun dallas gallerias Scopi 1+2 ei vegniu decidiu da serrar la vart encunter il lag per evitar che neiv/cufla possien entrar. Cheutras s’augmenta la segirtad …
Bien viadi e sin seveser!
24-11-2020. Oz vein nus priu cumiau da niev vegl auto-cistiarna a Sedrun ch’ei vegniu menaus tier la firma Rosenbauer SA ad Oberglatt. Da leu vegn il viadi a cuntinuar tochen …
Sustegn per il survetsch da sanitad 144
Dapi ils 1 da matg ha il survetsch da salvament Surselva surpriu era la regiun Cadi. Duront la notg e la dentersesiun accumpignein nus il miedi d’urgenza sch’ei fa da …
Niev manischunz da camiuns
Adrian Vincenz e Robin Flury han absolviu cun success igl examen da camiun C118 e cumpleteschan uss nies team da manischunzs. Cordiala gratulaziun e bien engraziament pigl engaschi!…
Absolviu il cuors d‘officiers 2
12-10-2019. Giusep Lozza ha absolviu il cuors per officiers 2 a Tusaun cun success. Cordiala gratulaziun!…
Novs specialists ABC
28-9-2019. Luca Cajacob e Severin Deflorin han visitau cun success il cuors da basa ABC a Domat. Els cumpletteschan ussa nossa gruppa specialisada sin havarias ABC e manetgnan aschia nies …
Dus novs officiers
24-5-2019. Dominik Waldmeier e Ricardo Monn han absolviu cun succes il cuors dad officiers a Tusaun. Cordiala gratulaziun! Omisdus empleinan duas ruosnas impurtontas ela cader dalla Val Tujetsch e Medel. …


text:
Lavurs
Els exequeschan suandantas lavurs:
Elavurar textilias e material d'emplenir
- Eleger e planisar la moda e maniera adattada per elavurar la taila correspundenta
- far or cun il fier
- mesirar, tagliar e fixar la taila
- cuser a maun u cun la maschina da cuser , p.ex. volants posamentaria e pizs
- lavurar cun utensils sco il meter dubel, il circul, il squader sco er forschs e guglias da cuser
- elavurar tgirom e material d'emplenir, sco per exempel surtratgas vattadas u rauba da letg
- montar ils products finids, per exempel sistems da sumbrivals
Cussegliar la clientella e far offertas
- cussegliar la clientella a moda cumpetenta ed amiaivla
- tadlar ils giavischs da la clientella e far propostas cun bun stil
- far offerts e reglar las incumbensas a moda professiunala
- tegnair net il lieu da lavur e resguardar las prescripziuns da la protecziun da l’ambient, da la sanadad e da la segirezza da la lavur
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 31-5-2010
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da decoraziuns d’interiurs
Furmaziun en scola
plirs curs da bloc ad onn a la Scola professiunala Soloturn u in di per emna a la Scola professiunala artisanala Cuira
Roms professiunals
- cussegliaziun e vendita
- confecziun
- segirezza da la lavur, protecziun da la sanadad, protecziun da l’ambient
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica la basa professiunala
Maturitad professiunala
Cun fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "creader / creadra da textilias interiuras AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- temp da scola obligatoric terminà
Pretensiuns
- inschign manual
- senn per colurs e furmas
- mauns inschignaivels per lavurar a moda exacta
- betg daltonic
- pazienza e premura
- imaginaziun dal spazi
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas, dad interieursuisse sco er da manaschis da furniziun
Examen professiunal (EP)
creader / creadra da textilias interiuras, cussegliader / cussegliadra d’indrizs interns, colurist / colurista
Examen professiunal superiur (EPS)
decoratur / decoratura d’interiurs dipl.
Scola spezialisada superiura (SSS)
studis en champs parentads, p.ex. tecnicist diplomà / tecnicista diplomada SSS textil, tecnicist diplomà / tecnicista diplomada SSS planisaziun da construcziun (approfundaziun architectura d’interiurs) u creader diplomà / creadra diplomada SSS design industrial (approfundaziun design textil)
Scola auta spezialisada (SAS)
Studis en champs parentads, p.ex. Bachelor of Arts (SAS) en architectura interiura, Bachelor of Arts (SAS) en design da products e design industrial.Tut tenor scola auta spezialisada valan differentas cundiziuns d'admissiun.
Cundiziuns da lavur
Creadras e creaders da textilias interiuras lavuran savens en manaschis da decoraziun interiura. Patruns pussaivels èn dentant er negozis gronds u chasas da mobiglias cun agen atelier da cuser sco er manaschis da producziun da la branscha da mobiglias e textilias. Creaders da textilias interiuras èn spezialists tschertgads sin il martgà da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
Interieursuisse
Eichholzstr. 11
Chascha postala 428
2545 Selzach
Tel: +41 32 641 66 10
URL: www.interieursuisse.ch
Revista professiunala:
"interieur"


text:
cuntegn
Exteriur
-
16 morts tar la crudada d'in ballun
Tar la crudada d'in ballun ad aria chauda en il stadi american Texas èn 16 persunas mortas. Quai rapportan medias americanas e sa basan sin las infurmaziuns da la polizia e l'autoritad statala. Tenor lezs ha il ballun piglià fieu ed è crudà giu sin la champagna.
Anc na datti naginas indicaziuns uffizialas davart il motiv da la crudada.Il guvernatur da Texas, Greg Abbott, ha discurrì d'ina tragedia.
Igl è il pli grev accident cun ballun dapi il 2013. Lura èn 19 persunas mortas a Luxor en l'Egipta cura ch'in ballun è crudà giu.
RR novitads 21:00


text:
Occhiobello
Occhiobello (en ferarés Ug'bèl; en vèneto: Ociobeło) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de 11 849 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 32,6 km² e 'na densità de popolasiù de 363 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Canaro, Ferrara (FE), Fiesso Umbertiano, Stienta.
Evulusiù demogràficaModifega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Occhiobello l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Irlànda
Artéccol in dialètt mudnés
L’Irlànda (a s diś Éire [ˈeːɾʲə] in Irlandéś e Ireland [ˈaɪərlənd] in Ingléś) l'è na nasiòṅ e repùblica dl'Europa dal nòrd ch'la s cata, par sinc/sèst, in dl'ìśula umònima ch'la spartìs cun l'Irlànda dal Nòrd ch'invéci la fà part dal Régn Unî.
L'è nada in dal 1922 cuma Stat Lìbar 'd Irlànda par pò tajàr definitivamènt i ligàm c'n al Régn Unî sōl in dal 1949. La nasiòṅ irlandéśa, da sèmpar una dal più pòvri dl'Euròpa Ucidentàla, la gh'à abû un śvilùp dimóndi élt in di an Nuànta quànd l'è stada anc batśàda cuma la “Tigra sèltica”.
L'è divìśa in trént'òṅ cuntèi e in quàtar pruìnsi.
La sò pupulasiòṅ la pasa par pôc i quàtar migliòṅ e mèś 'd abitànt cun na na superfìsi ad 70.273 km². La sò capitàł l'è Dublîṅ cun Sligo, Galway, Limerick, Waterford e Cork àtar sènt'r impurtànt.
La sò léngua ufisiàla l'è 'l Ingléś ma lè a s dascór anc al Gaèlic irlandéś e 'l Ulster Scots. Al sò presidènt, da 'l 2011, 'l è Michael Higgins mént'r al cap dal guèran, ciamâ taoiseach, 'l è Micheál Martin
Culegamènt estéran
Albania
Andorra
Armenia
Austria
Belgio
Bielorussia
Bosnia-Ezegovina
Bulgaria
Cipro
Croazia
Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia (manca)
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
2014
GenarModifega
- 1 de genar: la Lettonia la scomincia a doperà l'euro 'me moneda.
- 16 de genar: in Egitt se fa on referendum per aprovà la costituzion noeuva, e che l'è confermada del 90% de quei che hann votaa.
FebrarModifega
- 7 de febrar: scomincen (e duren fina al 23 de l'istess mes) i XXII Gioeugh Olimpegh Invernai, a Soči (Russia).
- 14 de febrar: el primm minister italian Enrico Letta el se dimett de la soa carega.
- 22 de febrar:
- el scomincia el governo del Matteo Renzi.
- in Ucraina, dopo settemann e settemann de protest in piazza e sconter in tra i oposizion e i forz de l'orden, la ven liberada la Julija Tymošenko (che l'era in preson de ormai on para de agn). El president Viktor Janukovyč el spariss e se sa nò indove l'è che l'è finii. El noeuv president del paes l'è l'ex primm minister del paes Oleksandr Turčinov.
- 27 de febrar: i soldaa russ occupen la region de la Crimea, abitada soratutt de popolazion de lengua russa.
MarzModifega
- Primm de marz: el Partii Democrategh el ghe va dent al Partii Socialista Europee.
- 3 de marz: el film La grande bellezza del Paolo Sorrentino el vincc el Premi Oscar per el Mejor Film Forest.
- 8 de marz: el reoplan Malaysia Airlines 370 el descompariss intant che l'è dree a golà de Kuala Lumpur fina a Pechin, e nissun el sa indove l'è finii.
- 11 de marz: el Parlament de la Crimea el proclama l'indipendenza de l'Ucraina.
- 16 de marz: in Crimea se tegna on referendum per scernì se giontàss o nò a la Russia. El sì el vincc cont el 97% di consens.
- 24 de marz: la Russia la vegn sospenduda del G8.
- 31 de marz: Manuel Valls el deventa el noeuv primm minister frances.
AprilModifega
- 5 de april: elezion presidenziai in Afghanistan.
- 7 de april: elezion parlamentar in India. I resultaa riven dopo cinch dì, e veden 'me primm minister noeuv el nazionalista Narendra Modi.
- 14 de april: in Nigeria on commando de Boko Haram el rapiss 276 studentess (soratutt cristiann) per vendei in di mercaa.
- 27 de april: vegnen proclamaa sant i papa Giovann XXIII e Giovann Paol II.
MaggModifega
- 2 de magg: a Odessa on grupp de sostegnidor del governa el brusa la sede de l'Union di Sindacaa. Moeuren 30 personn, di refugiaa filoruss.
- 18 de magg: colp de Statt in Libia.
- 22 de magg: colp de Statt in Tailandia.
- 25 de magg: elezion per el Parlament Europee. In Francia e in del Regn Unii i partii nazionalista e anti-euro deventen i pussee votaa. In Germania a gh'è ona riconferma de la CDU de l'Angela Merkel. In Italia el Partii Democrategh el ciappa el 41% di consens (la percentual pussee volta mai ciappada de on partii de sinistra italian), el Moviment 5 Stell el 22%, Forza Italia el 16% (el sò minim istoregh) e la Lega el 6%.
GiugnModifega
- 2 de giugn: abdicazion del re spagnoeu Juan Carlos de Borbon.
- 12 de giugn: a Gush Etzion, in Cisgiordania, vegnen rapii trii bagai israelian. El governa israelian l'acusa Hamas del rapiment, e l'aresta 500 palestines.
- 19 de giugn: el scomincia el regn de Filipp VI de Spagna.
- 30 de giugn: vegnen retrovaa i cadaver di trii bagai israelian rapii. Israel el nonzia la soa voeuja de punì Hamas.
LujModifega
- 2 de luj: on bagain palestines el vegna brusaa viv, probabilment per vendetta per la mort di trii israelian. Hamas el scomincia a tirà razz contra Israel.
- 8 de luj: Israel el scomincia on'operazion de bombardament contra la Strissa de Gaza, e 'l coppa on mucc de civil.
- 13 de luj: la Germania la vincc i Mondiai de Folber.
- 14 de luj: l'Egitt el riess a proponn ona tregua, acettada de Israel, ma respingiuda de Hamas.
- 17 de luj:
- on reoplan males che l'era dree a fà el viagg Amsterdam-Kuala Lumpur el vegn tiraa giò de 'n razz arent al confin tra Russia e Ucraina. Moeuren tutt i 298 personn che gh'eren su.
- Israel el scomincia l'invasion de la Strissa de Gaza.
AgostModifega
- Primm de agost: la città de Bengasi (Libia) la finiss in di man di fondamentalista islamegh, che proclamen on Emirad.
- 8 de agost: dò tosann lombard, Vanessa Marzullo de Brembaa e Greta Ramelli de Gaviraa, che eren andaa in Sira 'me coperant cont ona onlus, vegnen rapii.
- 9 de agost: i estremista islamegh de l'ISIS coppen almanch 500 personn de la minoranza religiosa di yazida. 20.000 yazida riessen a scappà del Mont Sinjar grazzie a l'aiutt di curd.
- 10 de agost: Recep Tayyip Erdoğan el deventa el noeuv president de la Turchia, dopo vess staa primm minister per vundes agn.
- 28 de agost: i estremista islamegh conquisten el reoport de Tripoli, in Libia, dopo setemann de sconter contra i soldaa nazzionalista.
SettemberModifega
- 18 de settember: el referendum per l'indipendenza de la Scozzia. Quei che vota NÒ hinn el 55%, quei per el sì inveci 45%.
OtoberModifega
- 10 de otober: el premi Nobel per la Pas el ghe va a ona tosa pachistana, Malala, che l'è dree a combatt per l'istruzzion di bagai in del Terz Mond.
- 19 de otober: beatificazzion del papa Paol VI.
- 22 de otober: atentaa al Parlament canades. On soldaa el vegn coppaa. L'autor l'è on scior de Montréal che l'è deventaa musulman.
NovemberModifega
- 8 de november: i corp de 43 student messican descomparii a settember vegnen trovaa brusaa e buttaa via in mezz a la rudera. I indagin demostren che a coppài hinn staa i narcos, inzigaa del sindegh de Iguala.
- 9 de november: consulta informal in Catalogna per scernì se deventà indipendent. Ghe toeuven part circa duu milion de personn, e 'l "sì" el passa con pussee del 80%.
- 12 de november: el lander Philae el desbarca in su la cometa 67/P.
- 23 de november: la milanesa Samantha Cristoforetti la deventa la prima donna italiana a 'ndà in del spazzi.
DicemberModifega
- Trii de dicember: de ona serie de intercettazzion el solta foeura on gran scandol politegh che 'l ciappa el nomm de "Mafia Capitale". I indagin i mostren ona red de coruzzion spantegada a tutt i forz politegh romann.
Chi gh'è nassuuModifega
Chi gh'è mortModifega
- 5 de zenér: Eusébio da Silva Ferreira, zögadùr de fùbal purtughès.
- 11 de genar:
- Ariel Sharon, militar e politegh israelian, in coma del 2006.
- Arnoldo Foà, ator italian de teater e de cinema.
- 20 de genar: Claudio Abbado, direttor de orchestra e senator a vita italian.
- 22 de genar: Carlo Mazzacurati, regista italian.
- 23 de genar: Riz Ortolani, composidor italian.
- 2 de febrar: Philip Seymour Hoffman, ator american.
- 11 de febrar: Shirley Temple, atris e ballarina americana.
- 12 de febrar: Roberto "Freak" Antoni, cantant italian, fondador del grupp di Skiantos.
- 21 de febrar: Francesco Di Giacomo, cantant italian in del grupp prog Banco del Mutuo Soccorso.
- 26 de febrar: Paco de Lucía, musicista spagnoeu.
- 2 de marz: Alain Resnais, regista frances.
- 6 de marz: Manlio Sgalambro, filosof italian.
- 30 de marz: Gerardo D'Ambrosio, magistraa italian.
- 1 de april: Jacques Le Goff, storegh frances.
- 17 de april: Gabriel García Márquez, scritor colombian.
- 25 de avril: Tito Vilanova, zögadùr de fùbal e alenadùr del Barcelona.
- 27 de avril: Vujadin Boškov, zögadùr de fùbal e alenadùr del Sampdòria.
- 29 de april: Bob Hoskins, ator ingles.
- 25 de magg: Wojciech Jaruzelski, general e ditador polacch.
- 24 de giugn: Eli Wallach, ator american.
- 4 de luj: Giorgio Faletti, scritor e ator italian.
- 7 de luj: Eduard Ševardnadze, politegh georgian.
- 11 de agost: Robin Williams, ator american.
- 12 de agost: Lauren Bacall, atris americana.
- 27 de setember: Abdelmajid Lakhal, atur e regista Tünisìn.
- 21 de otober: Lilli Carati, atora varesina.
- 22 de otober: Alberto Varvaro, filologh italian.
- 5 de dicember: Manuel De Sica, composidor italian.
- 7 de dicember: Mango, cantant italian.
- 17 de dicember: Virna Lisi, atora italiana.
- 22 de dicember: Joe Cocker, cantant ingles.


text:
Passa trais onns suenter ils sajets mortals sin sia amia è l'anteriur atlet d'elita da 29 onns vegni sentenzià a 6 onns praschun. La derschadra Thokozile Masipa ha decidì «che las circumstanzas mitigiantas paisan pli fitg ch'ils facturs grevants». Perquai vegnia en dumonda in chasti pli bass ch'il chasti minimal da 15 onns, uschia ha declerà la derschadra.
En l'emprima instanza (l'october 2014) è Pistorius vegnì sentenzià a 5 onns praschun pervi da mazzament per negligientscha. La procura publica aveva fatg recurs ed ha cuntanschì en la segunda instanza ina sentenzia pervi da mazzament.
Pistorius accepta
Oscar Pistorius na fa nagin recurs cunter la sentenzia. Quai han declerà ses defensurs.
Nus respectain la decisiun da la derschadra ed Oscar vegn a seser giu il chasti.
Il di da son Valentin 2013 aveva Pistorius sajettà giu sia amia Reeva Steenkamp tras l'isch da tualetta serrà. Avant dretgira ha Pistorius sincerà ch'el haja manegià che la persuna davos l'isch saja in lader.
RR novitads 11:00


text:
L'Inspecturat federal per la segirezza nucleara ENSI aveva decretà che la Leibstadt SA stoppia publitgar questas datas. Il Tribunal administrativ federal ha argumentà sia decisiun ch'i saja ina ponderaziun dals interess. L'interess public da publitgar las datas saja pli pitschen che l'interess da mantegnair il secret.
Interess public n'è betg predominant
Perquai na dettia quai nagin interess public predominant. I sa tractia da datas che hajan – sche insumma – ina forza expressiva restrenschida cura che l’ovra en il chantun Argovia funcziuneschia normal.
Concret sa tracta quai da datas dal temp tranter il prim da schaner 2013 ed il prim da november 2014. I va per datas d’aria persa dal chamin da l’ovra atomara Leibstadt. Questa uschenumnadas datas da EMI cuntegnan indicaziuns davart gas nobels, erosols e jod tar manaschi normal sco er davart gas nobels en cas d’in disturbi.
Datas brisantas sco ristg
Il Tribunal administrativ federal ha accentuà en sia decisiun da 35 paginas che las KKL sajan adina pli u main fitg en il focus da la critica d’organisaziuns u da partidas che n’approvian betg l’energia atomara.
Las datas da EMI na sajan bain betg datas persunalas fitg sensiblas. Tuttina dettia quai ina tscherta brisanza – numnadamain pervi da la natira da las datas, ma betg pervi dal cuntegn. Tenor la dretgira pudessan questas datas en cas da publicaziun vegnir duvradas cunter l’ovra atomara.
RR novitads 12:00


text:
Il rapport sa basa sin in mandat che la cumissiun aveva surdà a la regenza l'october 2011. La finamira era da far examinar la regenza a moda detagliada il sistem actual da la finanziaziun dals ospitals e da la tgira e da far in rapport en chaussa.
Cun diesch cunter ina vusch è la cumissiun per sanadad e fatgs socials s'exprimida per mantegnair il model actual per la finanziaziun dals ospitals e da la tgira, scriva il chantun.
Refusà trais mesiras da la regenza
Main concordia hai dà areguard las mesiras che la regenza ha proponì. Ina maioritad da la cumissiun refusa tant la pussaivladad da differenziar la purschida en chasas da tgira sco er la cumpetenza da las vischnancas per la finanziaziun da deficits dals furniturs da prestaziuns.
Ultra da quai ha la cumissiun refusà unanimamain la mesira 4. Quella prevesa che vischnancas surpiglian ils custs betg cuvrids mo, sche las chasas da tgira realiseschan las mesiras ch'èn fixadas en las cunvegnas da prestaziun per sbassar ils custs.
Il Cussegl grond vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun da zercladur 2016.
RR novitads 10:00


text:
Stadis Unids
Ils Stadis Unids da l'America (engl. United States of America, curt USA), en la furma curta uffiziala Stadis Unids (engl. United States, curt U.S.), betg uffizialmain era be America (engl. America), èn in pajais da l'America dal Nord che consista da 50 stadis federativs. Cun Hawai ed intgins territoris insulars fan ils Stadis Unids era part da l'Oceania.
Il pajais cuvra var 40 pertschient dal territori nordamerican ed è il terz grond stadi dal mund tenor surfatscha davos la Russia ed il Canada.
Ils Stadis Unids èn sa furmadas da tredesch colonias che èn sa decleradas independentas l'onn 1776 dal pajais matern, la Gronda Britannia. Tras l'immigraziun constanta or da l'Europa e pli tard era da l'Asia, la suppressiun dals abitants indigens, l'expansiun territoriala vers il vest, l'annexiun da grondas parts dal Mexico e l'industrialisaziun han ils Stadis Unids a partir da la fin dal 19avel tschientaner cuntanschì ina tscherta influenza sin la politica mundiala. Suenter il declin da l'Uniun sovietica èn ils Stadis Unids la suletta superpussanza restanta.
Ina lingua uffiziala determinada datti betg, ma l'englais predominescha cleramain, en il sidost è era il spagnol derasà. Ultra da quai exista ina gronda quantitad da linguas d'immigrants sco era restanzas da las numerusas linguas indigenas.
Stadis[modifitgar | modifitgar il code]
Alabama - Alasca - Arizona - Arkansas - California - Colorado - Connecticut - Delaware - Florida - Georgia - Hawai - Idaho - Illinois - Indiana - Iowa - Kansas - Kentucky - Louisiana - Maine - Maryland - Massachusetts - Michigan - Minnesota - Mississippi - Missouri - Montana - Nebraska - Nevada - New Hampshire - New York - New Jersey - New Mexico - North Carolina - North Dakota - Ohio - Oklahoma - Oregon - Pennsylvania - Rhode Island - South Carolina - South Dakota - Texas - Tennessee - Utah - Vermont - Virginia - Washington - West Virginia - Wisconsin - Wyoming


text:
Musega house
La musega House a l'è un gener de musega eletronega che 'l s'è desvilupad in di cumunitaa afroameregan e latin de Chicago (Chicago House) cont la influenza de la disco, del funk e del soul de la metaa di agn '70. Despoeu l'house l'è andada in Amerega (New York) e poeu in Europa.
El gener el gh'ha una metrega de solit in 4/4 cont la cassa che la bat ogne quart, anca se el ritm el poeul vesser pussee complicad. A gh'è semper anca el snare in di batit e un piat hat in contratemp che 'l fa compagnia ai gir del bass in vuna o do batude. El bass el poeul vesser sintetegh, acustegh o eletregh. La melodia la depend del gener de musega house: despess a gh'hinn fras de pianofort, ghitara acustega o eletrega funky o jazz, assol, sintetizzador, e i vos compagn del funk e del soul. La velocitaa a l'è in tra i 105 e i 130 bpm, anca se in general i canson se sonen a 120-125 bpm. Un toch house al gh'ha una longa intruduzzion e una longa coa perchè servissen al DJ per missà i canson.


text:
Jet Propulsion Laboratory
El Jet Propulsion Laboratory (JPL segónt la sìgla en inglés, Laboratorio de Prupulsiù a Gèt), übicàt a La Cañada Flintridge (arènt a Los Angeles) e a Pasadena, California, Stati Ünìcc, l'è 'n laboratóre endóche se fà sö e se contròla sónde spasiàle sènsa equipàgio per cönt de la NASA.
El JPL l'è 'n cèntro de resérca e svelöp finansiàt a leèl federàl, aministràt e gestìt del California Institute of Technology sóta contràt co la NASA. 'Ntra i progècc del JPL, i piö cunisìcc i è la misiù Galileo söl pianeta Giove e i rovers che gh'è dré a esplorà Marte, come el Pathfinder (1997) e la misiù Mars Exploration Rovers (custitüìda dei du rovers Opportunity e Spirit) del 2003.
El JPL el g'ha mandàt misiù sènsa equipàgio envers töcc i pianeti de Sistema Solar. En piö, el JPL el g'ha efetuàt operasiù de cartografìa de la Tèra, e 'l gestés la Rét de Spàsio Profónt, co impiàncc endel deserto de Mojave (California), o en Spagna col Madrid Deep Space Communications Complex, o en Australia, arènt a Canberra.


text:
El Campiunaa del Mund de Formula 1 1993 l'è staa el 44° valid per el Campiunaa del Mund Piloti e 'l 35° per el campiunaa del Mund Custrutur. L'è iniziaa el 14 de marz e l'è finii el 7 de nuvember dopu 16 Gran Premi. El Campiunaa del Mund Piloti l'è staa vengiüü per la quarta volta dal pilota frances Alain Prost cun 99 punti, mentre el Campiunaa Custrutur l'è staa vengiüü per la sesta volta de la scüderia inglesa Williams cun 168 punti.
La Williams, cume in de la stagion precedent, l'è la machina püssee forta de tücc e la domina el campiunaa cunt i dü piloti Alain Prost e Damon Hill. Dopu ses Gran Premi, però, in testa a la clasifica piloti gh'è Ayrton Senna cun la sua McLaren e cun 5 punti de vantagg sö Prost. Dopu el Gran Premi de Monaco, Senna el rüva piö a podi per vott Gran Premi, menter Prost na vincerà quater: a dü gar da la fin, el frances el diventa campion del mund, anca se Senna el ghe riess a vinc i dü ültem Gran Premi, i ültem dü vitori de la sua cariera.


text:
L’ultim di dal campiunadi mundial da bob e skeleton dals juniors a San Murezzan ha l’equipa svizra danovamain procurà per spectacul. Il titel en la disciplina roiala, il bob a quatter va en Svizra tar Michael Vogt. Il pilot dal chantun Sviz ha persvadì en omaduas cursas. Omaduas giadas era el il pli spert. Michael Vogt e sia equipa gudogna il titel da campiun mundial da juniors avant dus bobs da la Germania.
Buna prestaziun era dal pilot indigen Cédric Follador
Persvadi en il chanal da glatsch tranter San Murezzan e Schlarigna ha er Cédric Follador da Bever. Il pilot da 26 onns cuntanscha cun sia schlitta plazza tschintg. Anc mai n'era Follador cun il bob a dus u cun il bob a quatter uschè ferm sco tar il campiunadi mundial dals juniors en sia patria, en l’Engiadin'Ota. Sin il podest mancan a Follador mo 20 tschientavels. Sper las prestaziuns da Vogt e Follador è era anc da menziunar Timo Rohner. El terminescha la cursa sin plazza nov e procura uschia per ina stupenta prestaziun da l’entira squadra svizra cun trais bobs en ils megliers diesch.


text:
Autoritad per la protecziun d'uffants e da creschids (APUC) Grischun dal nord
Gäuggelistrasse 1, chascha postala 357
7001 Cuira
Voss champ d'incumbensas: Sco manadra u sco manader essas Vus la persuna responsabla per la direcziun generala operativa e strategica da la APUC Grischun dal Nord. En questa funcziun directiva multifara e pretensiusa essas Vus responsabla u responsabel per la direcziun professiunala, persunala, finanziala ed organisatorica da la filiala. La collavuraziun e la colliaziun cun il stab da la APUC Grischun e cun las autras filialas da la APUC, cun las curatellas professiunalas, cun las organisaziuns partenarias, cun las vischnancas, cun la medischina e cun la psichiatria, cun l'autoritad sociala sco er cun la giustia èn elements essenzials da Voss champ d'incumbensas. Vus essas responsabla u responsabel per implementar e per garantir ina pratica unitara e per realisar la protecziun d'uffants e da creschids tenor il stadi da dretg. Sco commembra u commember dal collegi giuditgant da la Filiala Grischun dal Nord essas Vus responsabla u responsabel per sclerir, per ordinar, per survegliar e per accumpagnar las mesiras pronunziadas da l'autoritad en il rom da l'incumbensa legala.
Ultra da quai essas Vus sezza activa u Vus sez activ en l'elavuraziun da cas e procurais che las decisiuns vegnian elavuradas independentamain ed a temp util.
Voss profil: Per quest champ d'incumbensas pretensius e varià tschertgain nus ina persunalitad directiva cun experientscha en la protecziun d'uffants e da creschids. Vus possedais in diplom d'ina scola auta universitara da preferenza dal sectur da giurisprudenza, d'ina scola auta spezialisada u d'ina scola equivalenta. Vus essas ina persunalitad abla da supportar squitsch che ha ina moda da lavurar orientada a la prestaziun da servetschs ed a soluziuns e che ha forza da persvader e gronda motivaziun per manar in team interdisciplinar. Sco persuna spezialisada che ha fermezzas communicativas n'avais Vus betg mo grondas cumpetenzas socialas, mabain er ina buna expressiun linguistica, da preferenza en duas linguas uffizialas. Ina demananza autentica e segira cumplettescha Voss profil. Vus essas pronta u pront da far servetsch da pichet.
Grad d'occupaziun: 80–100 % (jobsharing pussaivel, pensum minimal 40 %)
Cumenzament da la lavur: 1. da favrer 2022 u tenor cunvegna
Lieu da lavur: Cuira
Termin d'annunzia: 28 d'october 2021
Persuna da contact: Matthias Tscharner, manader designà APUC GR, telefon 081 257 49 70 u Regina Gasser, surveglianza APUC, telefon 081 257 25 13


text:
A Männedorf en il chantun da Turitg è ina chasa da vegls vegnida messa en quarantina. Quai suenter che pliras persunas èn s’infectadas cun il coronavirus. Dus cussadents sajan morts vi da Covid-19. Dus ulteriurs sa chattian en in stan critic. Quai rapporta la «NZZ».
En tut sajan 6 dals 43 cussadents s’infectads sco er ina collavuratura da la chasa da tgira privata. Tenor la manadra da la chasa na saja betg stà pussaivel da suandar la chadaina d’infecziun. Per il mument valian mesiras da segirtad severas en la chasa da vegls. Tut ils cussadents èn isolads en lur chombras singulas, visitas n'èn betg lubidas e las tschaveras vegnan purtadas en chombra.


text:
Vender alcohol a giuvenils minorens capita oravant tut là, nua ch'il persunal da vendita è sut stress u nua ch'il manaschi tema da perder clientella a la concurrenza. Quai resulta d'in studi da l'organisaziun Dependenzas Svizra.
Tar cumpras da test en Svizra vegn vendì en radund 30% dals cas alcohol a minorens, uschia communitgescha l'organisaziun. Il dumber stagnescha dapi il 2009. En il rom d'in studi qualitativ sin incumbensa da l'Administraziun federala da duana ha Dependenzas Svizra fatg radund 30 intervistas approfundads en tuttas regiuns linguisticas.
I dovra ina scolaziun dal persunal
Sco il studi mussa, vegnia be il persunal dal commerzi en detagl scolà sistematicamain davart la vendita d'alcohol a giuvenils e co ir enturn cun quels. Per che tut ils impiegads che vendan alcohol, enconuschessan la lescha e savessan er co ir enturn cun situaziuns difficilas, stuessan els survegnir ina scolaziun adequata. En pli stuessan ils impiegads er avair il sustegn dals superiurs, concluda il studi.
Tschintg da dudesch han vendì alcohol a Scuol
Il favrer da quest onn aveva er la vischnanca da Scuol fatg tests da cumpra cun giuvenils sut 16 onns per controllar butias e bars. Tschintg da dudesch avevan quella giada vendì alcohol a persunas memia giuvnas.
RR novitads 15:00
RR novitads 15:00


text:
La polizia da la Mazedonia ha entant bloccà ina ruta impurtanta al cunfin cun la Grezia ed uschia retegnì millis fugitivs, rapportan pliras medias. Pertutgada è la via principala tranter Skopje e la chapitala Athen. Sco ch’i para vegn lubì sulet a pitschnas gruppas da vegnir en il pajais.
La finamira da las autoritads è da reducir il squitsch sin la citad Gevgelije, datiers dal cunfin. Là emprovan mintga di numerus fugitivs da prender in dals trais trens en direcziun Serbia, nua ch'els vulan lura viagiar vinavant en direcziun nord.
RR novitads 16:00


text:
Scola e cultura
La cultura reflecta il mund, la vita, la societad. En il chantun Grischun porschan numerusas persunas che lavuran sin il champ cultural ed instituziuns culturalas occurrenzas multifaras ed interessantas en las differentas spartas durant l'entir onn.
"Scola e cultura" sa numna il nov instrument da promoziun da la promoziun da la cultura dal Grischun che duai pussibilitar cun in sustegn finanzial dal chantun als uffants e giuvenils en las scolas grischunas in access anc pli multifar ad ina vasta chapientscha da cultura. La finamira è d'entusiasmar las scolaras ed ils scolars uschè baud e persistentamain sco pussaivel per la cultura.
"Scola e cultura" duai facilitar l'access concret a la cultura e cun quai in'utilisaziun activa da las purschidas culturalas existentas. Plinavant duain vegnir stgaffids impuls cun elavurar agens projects culturals.
Il dretg da far la dumonda han las scolas dal Grischun dals suandants stgalims: scolina, 1. fin 9. classas, gimnasis inferiurs, scolas privatas (per partiziuns dal temp da scola obligatoric).
Link da dumonda


text:
Il podest:
- 1. Dominik Paris (ITA) 1:55,37
- 2. Urs Kryenbühl (SUI) +0,08
- 3. Beat Feuz (SUI) +0,26
Venderdi aveva Kryenbühl gia procurà per ina surpraisa a Bormio. Sin in traject scursanì è el vegnì 13avel ed ha realisà ses meglier resultat da la carriera. Oz lura anc ina giada novas sferas per l'um da Schwyz. Cun il numer da partenza 25 ha el attatgà il leader, Domnik Paris, il victur dal di avant. Tar l'ultim temp intermediar è Kryenbühl anc stà 0,12 secundas davant il Talian. En l'arrivada han lura dentant mancà 0,08 secundas per la victoria.
Suenter il segund plaz en la cursa rapida dal venderdi ha Beat Feuz dumagnà oz sco terz sin il podest. Cun quai è Feuz er en la quarta cursa rapida da la stagiun stà tranter ils emprims 3. Feuz che porta pervi d'in oss rut en il maun ina stgaina vi dal maun, ha pers temp en la part amez.
Paris ha entant cementà ses status sco «retg da Bormio». El ha gudagnà la cursa rapida sin questa pista gia per la quarta giada en roda, la 5avla giada insumma.
Ils ulteriurs Svizzers
- Niels Hintermann +0,88
- Carlo Janka +3,70
Il di è vegnì serrà giu bain da Niels Hintermann che ha mussà ina ferma prestaziun. Il Turitgais è a partir da l'entschatta stà da la partida tar ils svelts ed è vegnì 6avel. Quai è ses meglier resultat d'ina cursa rapida.
Reichelt cun discletg
Suenter 14 skiunz è la cursa vegnida interrutta. Hannes Reichelt è crudà suenter radund 50 secundas viadi ed è sa tschentà en las raits. L'Austriac ch'è stà dasdà durant l'entir temp è vegnì transportà cun helicopter en l'ospital.
RTR sportissimo 17:00


text:
Artistas ed artists han lavurà quasi trais mais, da mez mars fin il cumenzament da zercladur. Sco l’artista ed ina da las organisaturas dal project Yvonne Gienal di, hajan els gì maun liber da crear lur ovras, da malegiar, picturar, scriver, tagliar, tatgar, far collaschas etc.
L’idea è stada ch’ins prenda la carta e trametta enavant quella ad in auter artist.
La finamira è stada da collavurar in cun l’auter e da vesair tge ch’in artist fa cun insatge ch’el survegn. Uschia han els era pudì tgirar il contact.
Ins è uschè bler persul, ed jau crai ch’i saja enorm impurtant per in artist d’avair quest stgomi.
Art duai tschiffar ed esser vita. Perquai n'èn ils artists betg mo sa fatschentads cun il tema da corona.
L’exposiziun na mussa dentant betg mo las ovras. Ils visitaders pon era far in tur virtual, vul dir: artistas ed artists sa preschentan en maletgs, tuns e suns.
La Cularta è averta mintga di (10:00-16:30) dals 8 da zercladur fin ils 19 da fanadur. Las ovras pon ins cumprar.


text:
L'ospital da Tavau reducescha sia direcziun. Quai ha il cussegl administrativ da l'ospital decidì en sia ultima sesida. Gia l'onn passà era la direcziun vegnida reducida suenter in pensiunament, dad 8 sin 7 commembers. Tenor communicaziun duai la direcziun cumpigliar da nov be pli 5 persunas.
Il nov gremi duai sa cumponer dal CEO, CFO, dal manader dal sectur tgira, il schefmedi da la medischina interna sco er dal schefmedi chirugia. Cun questa nova constellaziun vul il cussegl administrativ meglierar l'effizienza da la direcziun e tschentar in segn per la reducziun er sin l'etascha la pli auta.


text:
News
-
Stradon Tluses-Gherdëina: lëures tl tunel de Laion
N mierculdi à metú man l ressanamënt dl tunel de Laion cun la presënza dl assessëur Daniel Alfreider y l ambolt de Laion Stefan Leiter.
-
Concurs d'idees söl plurilinguism: "Da n lingaz al ater zënza fadia"
L’Aministraziun provinziala dl Südtirol á scirt fora n concurs d’idees por jones y jogn che dess fá gní vëia de lingac y plurilinguism.
-
Ejam de maduranza: la regules per l ejam de Stat ie ruvedes
Ai 17 de juni meterà man l ejam de Stat che sarà mé a usc y zentrà sun cin’ materies liedes danter d’ëiles. Na valutazion cumplessivamënter nueva per l ejam de Stat.
-
Covid-19: sön 655 tesć 5 porsones positives
L’Aziënda sanitara dl Südtirol comunichëia i dac ajorná a livel provinzial sön la situaziun dl’epidemia da Covid-19.
-
Scolines ladines: vela di posć per l ann de scolina ai 22 de mei
La vela di posć per l ann de scolina 2020/2021 ie n vënderdi ai 22 de mei 2020 dala 8:00 inant. Per gauja dl’emergënza Covid-19 unirà la vela di posć fata esclusivamënter online.
-
La strada söl Ju de Frara é indô daverta zënza restriziuns
Ara é indô daverta zënza restriziuns la strada che porta söl Ju de Frara.
-
Covid-19: sön 433 döes porsones positives, un n caje de mort
L’Aziënda sanitara dl Südtirol comunichëia i dac ajorná a livel provinzial sön la situaziun dl’epidemia da Covid-19.
-
Covid-19: degun caje positif implü, degun caje de mort da 7 dis
L’Aziënda sanitara dl Südtirol comunichëia i dac ajorná a livel provinzial sön la situaziun dl’epidemia da Covid-19.
-
Segurëza garantida: sorvisc d'emergënza pëia ia ai 18 de ma
La segurëza de düc é la priorité plü alta pro le sorvisc d’emergënza por scolines y scores che piará ia ai 18 de ma. Les iscriziuns é dan man.
-
Covid-19: trëi porsones positives implü y degun caje de mort
L’Aziënda sanitara dl Südtirol comunichëia i dac ajorná a livel provinzial sön la situaziun dl’epidemia da Covid-19.


text:
Pliras organisaziuns d’agid rapportan da bleras baras che sajan vegnidas a la riva. Tranter quellas era uffants pitschens. Tenor las Naziuns Unidas èn quest onn mortas dapli che 1'150 persunas tar l’emprova da traversar la Mar Mediterrana. Las bartgas, cun las qualas ch'ils umans provan da fugir, èn per gronda part surchargiadas.
181’000 persunas èn arrivadas cun bartga en l’Europa
L’onn passà èn bun 181’000 persunas arrivadas sur la Mar Mediterrana da l’Africa dal Nord en l’Italia. I vegn quintà che anc dapli persunas emprovan enfin la fin da l’onn 2017 da traversar la Mar Mediterrana en ina bartga che anc l'onn avant. Organisaziuns d'agid fan quint cun radund 30% dapli traversadas privlusas.
RR actualitad 18:00


text:
COVID-19 Svizra
Infurmaziuns davart la situaziun actuala, stadi dals 22 d’october 2021
Capacitads dals ospitals,
Svizra
Staziuns intensivas (SI)
Las capacitads dals passa 150 ospitals, chasas e clinicas en Svizra eruescha il Servetsch sanitar coordinà (SSC) sur il sistem d’infurmaziun e d’acziun (SIA). Il SSC e l’armada elavuran e communitgeschan questas cifras. Il UFSP, la Societad svizra da medischina intensiva (SGI-SSMI), l’associaziun H+ Ils ospitals da la Svizra ed il SSC han fixà quai cuminaivlamain. La medischina intensiva basegna differents apparats tecnicamain fitg cumplexs (staziuns intensivas) e pretenda ina tgira cumplessiva tras teams spezialisads.
Occupaziun en pertschient
Staziuns intensivas (SI), Svizra, 21.10.2021
Staziuns intensivas (SI), Svizra
Occupaziun: 75,7%
Svilup temporal da l'occupaziun
Staziuns intensivas (SI), Svizra, dals 15.02.2021 fin ils 21.10.2021
Las datas avant il november 2020 èn per part incumplettas e ston perquai vegnir interpretadas cun precauziun.
Pervia d'arrundaments matematics poi esser che la summa dals pertschients n'è betg exactamain 100 %.


text:
Il Cussegl naziunal ha approvà ina moziun dal cusseglier naziunal da la PCD Jean-Paul Gschwind. Quai cun 101 cunter 86 vuschs e 7 abstenziuns.
Plirs experts sco professurs da dretg, advocats e derschaders aveva crititgà las mesiras cunter rowdys sco per part memia rigurusas. Il cas concret na possia betg vegnir resguardà ì stoppia vegnir giuditgà tuts cun las medemas tariffas, ha ditg Gschwind l’iniziant da la moziun. Uss va la moziun enavos en il Cussegl dals chantuns. Lez aveva renvià la fatschenta il zercladur passà.
RR novitads 15:00


text:
La preschientscha dal luf en Lumnezia fetschia vegnir en panica la muaglia. Quai scriva la vischnanca Lumnezia en ina communicaziun. Intginas sendas da velo e da viandar passan tras pastgira. Metter en saiv las sendas na saja betg pussaivel.
Per proteger ils viandants e velocipedists d'attatgas da muaglia e da chauns da protecziun, signalisescha la vischnanca sendas periclitadas. Quai di Duri Blumenthal, il president da la vischnanca envers RTR.
Sch'i avess da dar accidents, serrass la vischnanca da Lumnezia las sendas.


text:
Futùn
Un futun l'è vüna dii partisej elementar del mudell standard e el so nom l'è stada un'idea del Gilbert Lewis in del 1926. El futun l'è respunsabil dii fenomen eletrumagnetich e l'è el traspurtadur de la radiasiun eletrumagnetica de tücch i lunghess d'unda (ragg gamma, ragg X, lüs ultraviuleta, lüs visibil, lüs infrarüsa, micru-und e und radiu.
A diferensa de alter partisei elementar, cume i eletrun o i quark, la "masa a ripos" del futun l'e 0, e per quest motif el se möf in del vöj a la velucità de la lüs. Cume tücch i "quant", el futun el gh'ha i prupietà de l'unda e de la partisela (dualism unda-partisela).


text:
Facturs spezials han procurà per in gudogn da 63% pli bass ch'il 2016. Tranter auter sto la UBS scriver giu dabuns da taglia en ils Stadis Unids da l'America. Quai engrevgiescha il resultat cun 2,9 milliardas francs, sco la banca annunzia. Motiv è ina refurma da las taglias en ils Stadis Unids. Senza questa refurma fiss il gudogn stà considerablamain pli aut. La dividenda duai malgrà la sfundrada dal gudogn vegnir augmentada per 8% sin 0,65 francs.
Novas structuras
La banca UBS n'ha betg be dà enconuschent las cifras, mabain era infurmà davart la creaziun d'ina nova unitad d'interpresa communabla «Global Wealth Management». Manà vegn questa nova unitad da Tom Naratil (UBS America) e Martin Blessing (actualmain schef UBS Svizra).
RR novitads 08:00


text:
La maisa mussa las quatter stagiuns cun tut sias fassettas. «Jau hai ertà il dun dad entagliar laina da mes bab», ha Gion Jäger ditg. Gia sco uffant aveva el in dun da malegiar. Sco quai che Gion Jäger ha tradì, saja sia finamira da pudair viver in di da ses products da laina. Tar ses motivs preferids tutgan animals. Nus avain visità Gion Jäger en ses atelier.
Grischun Central L'um creativ da Savognin ha plans ambizius
Il chantadur d'opera Gion Jäger da Savognin ha in dun tut spezial. En ses lavuratori a Savognin entaglia el laina, ed ha uschia creà gia blers maletgs, sutgas ed auters products. Sia ovra la pli appreziada è ina maisa, vi da quella ha el lavurà 300 uras.
RTR/fb


text:
«Quai era il cas bunamain mintg’emna, ch’in u l’auter team fascheva ina visita en il tunnel. Quai n’era nagut spezial.» di ses ami e schefmanader da construcziun Peter Rudigier.
Ils 24 da zercladur 2010 accumpogna Hans Gammel in team da televisiun da RTS (Radio Télévision Suisse) en il tunnel. Cun las lavurs da filmar na datti nagins problems.
Cun turnar or dal tunnel na sa senta in commember dal team da construcziun betg bain. Hans Gammel avra la porta dal tren per laschar entrar in zichel aria frestga en il vagun. Tuttenina vegn el stratg or dal tren en viadi. Il schurnalist da televisiun Raphaël Engel ha guardà en quest mument ad el en ils egls: «El n’è betg crudà, perquai ch’el era malattent. Forsa pendeva ora la lampa u il func ed el è restà pendì.» Memia tard per agid per l’um maridà e bab.


text:
Arzent
L'arzènt (argént in lumbart ucidentàl o anca biamcùmm in milanés arcàich[1]) l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ag. El g'ha nömer atòmich 47, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de arzènt el g'ha 47 prutù. Se 'l tróa en natüra sota fùrma de du izòtopi stàbii: 107Ag e 109Ag, dei quai el prim el bónda en bris de piö del segónt (51,839% cùtra 48,161%).
El sò nòm el l'ha ciapàt del latì argentum e del gréco apYύpιov, du tèrmegn ligàcc a la raìs apYός che völ dì sterlüzét, bianch, löster. L'è 'n elemènt cunusìt zamò dei albùr de le nòste civiltà e l'ìa zamò lüminàt endei tèscc cuneiformi del III milenàre prìma del Signùr.
L'è 'n metàl mulzì, che se prèsta a éser laoràt, de culùr biànch e löster, suradetöt semai che se 'l fréga conden stras o vergót del zèner. El g'ha la cunducibilità elètrica piö alta de töcc i metài, de piö amò che nó 'l ram, che però el costa de méno. L'arzènt pùro el g'ha pò a la piö àlta cunducibilità tèrmica.
L'è stàbil a contàt co l'ària pùra e l'àiva pùra ma 'l vé scür semài che 'l vé 'n contàt co l'ozòno, e col àcit sulfìdrich o apò a co l'ària che g'ha dét tràse de compòscc del sùlfer.
I alogenùri d'arzènt i è fotosensìbii e l'efèt che la lùce la g'ha sö de chèsti el stà a la bàze de la tecnologìa de la fotografìa analògica (chèla sö pelìcola e càrta chìmica).


text:
Modell:Pipetrick
I istruzion i è contegnide ind la sota-pajina Template:Pipetrick/man (modifega·cronolojia)
Al dà ol titol de una pajina senza qell qe g'è intra i parentesi dovrade indela disambiguazion.
Per dovra-l:
{{Pipetrick|''Titolo della pagina''}}
Senza parameter, l'è dovrad ol titol de la pajina indove l'è metid:
{{Pipetrick}}
Un segond parameter, al pœl vesser dovrad per forzar un resultad divers.
{{Pipetrick|Titolo della pagina|test}}al darà: test
Esempe
{{Pipetrick|Mario Rossi (senator)}}al darà: Mario Rossi
- se indela vox Barbarossa (film) l'è ciamad
{{Pipetrick}}al darà: Barbarossa
- se
{{Pipetrick||{{{nom|}}}}}, al darà ol valor de "nom" se al g'è, se no ol titol de la pajina senza parentesi.


text:
Gruyères
Gruyères a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 28.39 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1867 abitant.
El cumün de Gruyères al se tröva a una altitüden de 810 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bas-Intyamon, Broc, Bulle, Charmey, Haut-Intyamon, La Tour-de-Trême, Le Pâquier, Semsales, Vaulruz, Vuadens.
La cità medieval l'è un center turistegh impurtant in de la alta val del fiümm Saane, e la ghe dà 'l so nomm al furmai cognussüü in tüt el mond: el Gruviera.
Notes[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Suenter ch'il coronavirus è danovamain rut ora resta la situaziun en la chapitala chinaisa tendida. Sco la cumissiun da sanadad da Peking ha declerà mesemna, haja la citad annunzià 31 novas infecziuns. Cun quai datti dapi gievgia pasada gia 137 cas confermads en la metropola da 20 milliuns.
Sco reacziun sin las novas infecziuns da l'emna passada sin il martgà grond da Xinfadi, han las autoritads clamà or ier il segund aud stgalim d'urgenza, uschia che Peking vegn per part serrà giu. Sgols da ed a Peking èn reducids fermamain. Las societads aviaticas hajan stritgà enturn 850 sgols. Persunas na duain betg pli bandunar la citad. Sch'insatgi sto tuttina viagiar, dovra el u ella in test da corona negativ. Er las scolas èn puspè serradas.