text:
Karolína Plíšková
La Karolína Plíšková (Louny, 21 ad Mars dal 1992) l'è na tenìsta céca.
Prufesiunìsta da 'l 2009, l'è élta 186 cm e la péśa 72 chilo. I gh piàś'n i lìbar ad Paulo Coelho e la và mata par la pasta.
In dla sò caréra 'l à vins tri turnèo WTA e déś ad qvéi ITF e l'è stada bòna ad rivàr a 'l 20śum pòst in clasìfica in dal Śnar dal 2014.
Caréra
In dal Luj dal 2009 la śōga 'l turnèo ad Praga, prufitànd dna carta salvàdga, ma la pèrd a 'l prim tùran da l'Iveta Benešová par 7-6 1-6 3-6, stés quèl anc 'l an dòp ma 'sta vòlta la céd a la Johanna Larsson.
In dal 2011 la pèrd a 'l prim tùran a Cupenàghen da l'Angelique Kerber 2-6 2-6. La próa al qualificasiòṅ a gl'US Open ma la pèrd subìt da la Mandy Minella. In Setémbar la i pasa invéci a Tokyo ma incóra na vòlta la và fóra a 'l prim tùran (6-1 3-6 4-6 da l'Irina-Camelia Begu).
In dal 2012 la pèrd a Auckland 3-6 4-6 da la Yanina Wickmayer dòp avér pasâ 'l qualificasiòṅ cóntar la Monica Puig. Finalmènt la vins al sò prim incóntar WTA a Kuala Lumpur baténd la Kai-Chen Chang 6-3 6-2 ma pò la céd in dū sét a l'Agnieszka Radwańska. A 'l Roland Garros la s fà strada in dal qualificasiòṅ dand la paga a la Laura Robson ma pò la tasta al pugnét alvâ dla Marion Bartoli ch'la la manda a cà 6-3 6-3. A Wimbledon invéci la pèrd subìt da la Sloane Stephens. In Utóbar la n gh la cava briśa a śugàr in dal tablòṅ prinsìpal ad Linz par cólpa dla Bethanie Mattek-Sands ch'la la bat 6-3 7-6. La finìs 'l an a 'l 102śum pòst.
In dal 2013 la fà sù tri scunfìti ad fila a 'l prim tùran a Brisbane (6-7 6-7 da l'Ol'ga Alekseevna Pučkova), a Sydney (1-6 3-6 da la Sara Errani) e a gl'Australian Open (5-7 7-5 4-6 da l'Eleni Daniilidou). Da nùmar 127 dal mónd la và a śugàr al turnèo ad Kuala Lumpur e la 'l vins, dand la paga prima a l'Ayumi Morita in semifinàl e pò a la Bethanie Mattek-Sands, crudàda śò in cal méntar a 'l 197śum pòst, par 1-6 7-5 6-3. A Indian Wells la pèrd a 'l secónd tùran da la Caroline Wozniacki par 7-5 3-6 3-6 e pò la s férma in di quàrt a Katowice par maṅ dla Roberta Vinci, pò vinsidōra dal tìtul, ch'la gh'à la méj par 6-1 6-0. Dòp ès'r andàda fóra a 'l prim tùr'n a 'l Roland Garros (6-4 5-7 3-6 da la Garbiñe Muguruza Blanco), la riva in finàł in d'l ITF ad Nottingham in dua la pèrd in dū set da la Petra Martić e pò la gh pèrd incóra anc a Wimbledon. In Agóst la và fóra subìt a gl'US Open cun l'Eugenie Bouchard par 6-4 4-6 5-7 ma in Setémbar la s mét in bisàca 'l ITF da sinquànta-mila dòlar ad Sanya. In Utóbar la i ciàpa da la Francesca Schiavone a Linz par pò saràr 'l an a la puśisiòṅ ssanta-sèt dal mónd.
La vèra 'l 2015 cun dū secónd tur'n a Auckland (4-6 3-6 da la Kirsten Flipkens) e a Melbourne (3-6 6-3 10-12 da la Daniela Hantuchová). A Pattaya City la riva invéci drita in finàl mandànd a cà la Bethanie Mattek-Sands 6-2 6-4, l'Alla Kudrjavceva 4-6 6-3 6-4, la Sorana Cîrstea 1-6 7-6 6-0 e la Julia Görges 6-3 4-6 6-3. In d'l ùlt'm at la céd però a la rusa Ekaterina Makarova par 3-6 6-7. A Indian Wells la riva a 'l tèrs tùran cun la Na Li, pò la fà i quàrt a Monterrey (7-6 3-6 3-6 da la Caroline Wozniacki) e semifinàł a Kuala Lumpur (7-6 3-6 3-6 da la Dominika Cibulková). In Maǵ la śōga pardénd-la la finàł dal turnèo internasiunàł ad Nurimbèrga cun l'Eugenie Bouchard ch'la vins sèg al sò prim tìtul in caréra. A Wimbledon la suda dimóndi par bàtar la Karin Knap 6-7 6-4 10-8 ma a 'l secónd tùran la n pōl far gnint cun la finalìsta d'l an prima, la Sabine Lisicki, ch'la la manda a cà in dū set. A gl'US Open la bat l'Ana Ivanović ma minga la Casey Dellacqua ch'la vins al sò incónt'r ad tèrs tùran. In Setémbar la śōga dū finàł, pardénd la prima a Hong Kong da la Sabine Lisicki ma vinsénd la secónda a Seùl cun la Varvara Lepchenko. In Utóbar la s mét in bisàca anc al tìtul ad Linz vinsénd 6-7 6-3 7-6 cun la Camila Giorgi ch'la buta in dal rusc un match point. La céca la finìs 'l an a 'l 24śum pòst.
In dal 2015 la Plíšková la bat la Viktoryja Azaranka a Brisbane e pò la riva in finàł a Sydney, baténd lung la via la Polona Hercog, la Nicole Gibbs, la Carla Suárez Navarro e l'Angelique Kerber, ma pò la perd da la Petra Kvitová ch'la gh'à la méj cun dū tie-break tirâ.


c: text/html

text:
Cóv
Cóv l'è ü cümü de la basa pianüra de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 27 km de la sità e a 115 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 4 072 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 12,7 km² e 'na densità de popolasiù de 321 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Antegnàt, Barbada, Cals, Curt Nöa, Fara de Söla, Iss E Romà.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cóv l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Savièse
Savièse a l'è un cumün svizzer del distret de Sion, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 71.0 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 6760 abitant.
El cumün de Savièse al se tröva a una altitüden de 820 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arbaz, Ayent, Conthey, Grimisuat, Gsteig bei Gstaad (BE), Lauenen (BE), Ormont-Dessus (VD), Sion.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official website (Franzés)


text:
Udessa
Udessa (Oдeca/Odesa in ücrain; Oдecca/Odessa in rüss e in de la püpart di lenguv del mund; Odesa in rümen; Oδnσσός/Odēssós in grech; Ades in del tatar de Crimea; אדעס in yiddish) a l'è una cità de l'Ücraina meridiunala. L'è 'l port sül Mar Negher püssee impurtant del Paes. La cünta 1.010.298 abitant, e l'è la quarta cità püsse granda de l'Ücraina. Inultra l'è 'l caplögh de l'oblast' umonima.
La lengua püssee parlada l'è 'l Rüss, cume in de la magiur part de l'Ücraina urientala e meridiunala.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teritori de Udessa (31 km püssee a nord de l'estüari del Nister) un temp l'era abitaa dai Dach e dai Scita: chì l'è stada fundada una culonia greca ciamada Udess (Odēssós). Questa tera traversada de un mücc de pupulaziun migrant giamò a partì dal III secul, dopu vess stada per un poo de temp sota l'inflüenza pulaca l'è finida, in del 1241, in di man di Tatar de l'Haçi-Bey. In del 1529 la zona l'è stada cunquistada dai Utuman, che l'han tegnüda fina a la Guera rüssu-türca del 1787-1791.
In del 1794 i Rüss han fundaa ufizialment la cità de Udessa, che l'è diventada ben prest el port püssee impurtant del Mar Negher (e port franch in del periud 1819-1879), cul vegnì una cità rica e cosmupulita, punt de incunter tra i cultür asiatigh e urupei. L'è stada bumbardada de brüt düranta la Guera de Crimea (1853-1856), ma l'è turnada cress ben prest, tantu che giamò in del 1866 l'è stada culegada cui treni a Kiev, Char'kov e Iaṣi.
Düranta la revulüziun del 1905, anca la cità la s'è rebelada al pudè di zar, e in quest l'è stada sustegnüda da l'equipagg de la Curazzada Potëmkin, anca se pö la cusa l'è finida in d'un massacher, regurdaa dal famus film del Sergej Ejzenštejn. La revulüziun del 1917 l'ha vist anmò la cità prutagunista, vist che l'è stada el center del cumitaa revulüziunari ücrain e l'è stada ucupada da Frances, Cumünista e Anticumünista. L'Üniun Suvietiga l'è riessida a ciapala de növ dumà in del 1920.
Düranta la II guera mundiala, in de l'agust del 1941, Udessa l'è stada ucupada dai Rumen, leaa de la Germania nazista. El general Nicolae Macici, insema al növ guvernadur de la cità, el Gheorghe Alexianu (numinaa dal ditadur rumen in persona, el Ion Antonescu), l'ha urdinaa 'me vendeta de un atach di partisan, un massacher: inscì, in de la not del 22 agust, hin staa cupaa püssee de 25.000 personn (la magiur part giüdee). Alter 280.000 hin staa depurtaa: in 'stu möd hin mort 115.000 Giüdee e 15.000 zingher. L'Armada Russa l'ha recunquistaa Udessa in del 1944. I Giüdee che eren restaa viv (703) hin migraa per la püpart in Israel, menter la cità l'è turnada a l'impurtanza che la gh'aveva prima de la guera. La fa part de l'Ücraina dal 1991.
Personn nassüü a Udessa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Aleksandr Osipovič Drankov (1886-1949), regista suvietigh, forsi l'è nassüü chì.
- Nicolas De Corsi (1882-1956), pitur italian.
- Emil Grigor'evič Gilels (1916-1985), pianista ücrain.
- Leone Ginzburg (1909-1944), leteraa antifascista ücrainu-talian.


text:
Mont Roeusa
El Mont Roeusa (in italian e in tutt i lengov europei: Monte Rosa; frances: Mont Rose; töitschu: de Gletscher; titzschu: der Gourner) l'è 'l massiv pussee gross e largh de tutt i Alp.
Cont i sò 4.634 meter sora el nivell del mar, a l'è la segonda montagna pussee volta di tutt i Alp, e la prima de la Svizzera.
El se troeuva in di Alp Peninn e a l'è al confin in tra la Svizzera (Canton Vales) e l'Italia (Piemont e Val d'Aosta).
El pizz pussee volt l'è la Ponta Dufour: in su la Ponta Gnifetti inveci a gh'è 'l refusg pussee volt de tutta l'Europa, cioè la Gabana Margherita.
Intorna ai fianch del Mont Roeusa s'hinn desveluppaa i paes e i coltur di Walser.


text:
1941
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
04 03 - i ísol Lofoten: l'esèrcit Britànegh al scomenza l'Operazziun Claymore (II Guèra Mondiala).
06 09 - III Reich: i autoritaa nazzi a obligan tütt i gjüdée de püssée de 6 agn a portá sura la roba una stèla de David con la paraula jude (gjüdée in Todèesch).
11 09 - Washington (i Staa Ünii): el presideent Roosevelt al órdena a l'Armada che la spari contra quaal-sa-vöör vassell Todèesch ch'al nàveghi intra la costa orientala di Staa Ünii e Islanda (II Guèra Mondiala).
07 12 - Pearl Harbor (Oahu, ísul Hawaii, SÜA): l'aviazziun e la flota Gjapunées a bombardan chesta basa navala di Staa Ünii, la qual cosa la pròvuca che chest paees al entra a la Segonda Guèra Mondiala (bataja de Pearl Harbor).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
24 de macc: Bob Dylan, nòmm veer Robert Zimmermann, al nass a Duluth in dii Staat Ünii
08 01 - Njeri (Kenya): Robert Baden-Powell, militaar Anglées, fondaduur del scultiism.
09 01 - Staten Island (Növa York, SÜA): Joan Baez, cantaant Noort-americana.
21 01 - Madrid: Plácido Domingo, cantaant d'òpera Spagnöö.
12 08 - Saint Felix de Valois, Québec, Canadà: Réjean Ducharme, scültuur, scrituur e dramatüürgh in lengua Francesa.
20 08 - Požarevach, Sèrbia: Slobodan Milosevic, polítegh, ex-presideent de Sèrbia.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
04 03 - Ginevra (Svízzera): Ludwig Quidde, sturiaduur e pacifista Todèesch, premi Nobel de la Paas de 1927 (n. 1858).
- Don Giuseppe Gervasini, presbiter lumbàrd, famùs cun la scumagna de Pret de Ratanà.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Corneli Salonin
El Publi Licini Corneli Valerian Salonin, mej conossuu 'me Corneli Salonin (Publius Licinius Cornelius Valerianus Saloninus in Latin; circa 243-260), l'è staa prima on ceser de l'Impero Roman, poeu on co-imperador insema al pader Gallien.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'era fioeu del Gallien e de la Cornelia Salonina, de la qual l'ha ciappaa el nomm, oltra a vess nevod del Valerian I e fradell del Valerian II. Quand che 'l pà e 'l nonno hinn vegnuu imperador, lù e 'l fradell hinn staa nominaa ceser, e mandaa a vardà con di soldaa i confin roman-germanigh. Inscì, menter el Valerian II el se trovava longh el Danubi, el Corneli Salonin l'è andaa in Gallia sotta el controll del tutor Silvan (prefett del pretori).
El someja che 'l Corneli e 'l Silvan gh'abbien avuu on contrast col general Postum, perchè quest chì voreva tegnìss el bottino de ona vittoria contra i German. De fatt lù l'aveva spartii tra i soldaa, menter el Silvan el gh'eva ordinaa de portàll a Colonia, indove che se trovava el noster Salonin. Ma el Postum el gh'è minga staa e 'l s'è ribellaa. I soldaa imperiai hinn staa con lù e gh'hann consegnaa Silvan e Salonin, che hinn staa mazzaa. L'era el 260.
Probabilment in 'sto period l'è staa nominaa imperador del sò pà, per dàggh pussee autorità denanz ai soldaa.
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Aureli Vittor, Epitome, 32,3.
- Aureli Vittor, De Cæsaribus, 33,8.
- Eutropi, Breviarium ab Urbe condita, 9,9.
- Historia Augusta, Tyranni Triginta, 3,2.
- Zosim, Historía neá, 1,38,2.
- Zonara, Chronikón, 12,24,10-12.


text:
Brivido
Brivido (Śgriśōr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1986 ad Stephen King trat da 'l racònt Camion tirâ fóra da la sò racòlta dal 1978 Night Shift, cgnusùda in Itâglia cuma A volte ritornano (Dal vòlti i tórn'n indrē). La pelìcula, giràda a Wilmington in dal stat dla Carolina dal Nòrd, l'è stada prudóta par Dino De Laurentiis.
La culóna sunòra dal film, ch'la gh'à dèntar di braṅ quài Who Made Who, You Shook Me All Night Long e Hells Bells, l'è stada scrita da i AC/DC, al grup preferî da 'l regìsta.
La part dal prutagunìsta 'd Emilio Estevez l'éra stada śibìda a 'l inìsi a Bruce Springsteen.
Sunt
'L è al 19 ad Śugn dal 1987 e la Tèra la vèṅ in cuntàt cun la cóa dla cuméta Rhea ch'la s pòrta sèg un masèl: in dal gir ad pôc tèmp i tàcan a sucédar di fat ad c'l àtar mónd. Un bancomat dna banca 'l ufénd un cliènt (Stephen King) dand-ag dal cajòṅ, un pònt mòbil al s vèra da par lò dand vita a di incidènt òṅ a drē a c'l àtar, un distribudōr ad bìbiti al tira a drē dal latìni a di baghét in un camp spurtìṿ, un curtèl lètric al taja al bras dna camaréra in un bar, un śōg vìddeo al tira na silta a 'n làdar ch'l éra drē a śgranfgnàr di bèsi, un tir cun la fàcia ad Goblin, férum davànti a 'n autogrill, al s mét in mòt miténd sóta 'l autìsta spaplànd-al.
I lavuradōr d'l autogrill i tàcan a pinsàr ch'a gh sia quél ch'a traśa, parchè i machinàri i s cumpórtan cuma s'i vlìsan masàr e far dal mâl a la gint. In cal méntar Bill Robinson (Emilio Estevez), òṅ gnû fóra da pôc da na parśòṅ, al s dà da far par diféndar i sò cumpàgn da i càmion e da i furgunsèṅ ch'i gìran p'r al stradi par cupàr al gèn'r umàṅ, sprand che la cuméta la s in vaga in présia.


text:
Zcón
Zcón (nom ufizial: Zeccone) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 1 736 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 5,5 km² e ona densità de 316 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Burnasch, Giüssà, San Gines.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Zcón l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Muntagna (SO)
Muntagna (nom ufizial in talian: Montagna in Valtellina) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 3 048 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 48,6 km² e ona densità de 63 ab./km².
A l’è tacaa a Busaja, Capösg, Sciür, Faed, Lanzada, Piateda, Pendulasch, Punt, Sundri, Spriana, La Tur, Tresiv.
Pruverbi in dialet muntagnun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Tussin tusséta la ciama caséta.
- I è tücc prufessur cun la pel di òtri.
- Quand la Quaresma la tuca i trii mes, al fa sü roba anch i sces.
- De marz de sicür el cold l'è amò ün poo scars.
- ...
- Gnè 'l cold gnè 'l fregg ai ha mai mangiad i lüv.
- El bröd se 'l mord brica.
- Quand che i fema i va a cunfesàss, ai ghe dis al preved i pecaa di oltri.
- Tre fema ind la cà ai va ben: üna viva, üna morta e üna petürada sü la porta.
- I magagna e la cativeria ai g'ha i pé; ai va, ai va ma pö ai turna indré.
- Cume gh’è miga galéna senza bech, gh'è miga persona senza difet.
- Scüier la calenda, ciaier el mes.
- El ladrun, per sladràl, per la betula s'ha a ciapàl.
- La fema espertina la fa sü el lecc a la matina, quela pultrunenta la fa sü el lecc e la se indurmenta.
- Nu se pò s'ciüdà dulz se s'ha l'amar in buca.
- Per fà, s'ha da ess pregn.
- Sut l'aqua fam, sut la nev pan.
- Chi völ vaghi, chi nu völ mandi.
- Chi nu rassega nu fa ass.
- S'ha da cred metà de quel che se ved e gnent de quel che se sent.
- Al gh'è miga 'na bela scarpa che cun l'andà del temp la nu diventi sciavata.
- Quand che se g'ha vöja de parlà, l'è mej tas giù.
- S'ha da stà a sentì tücc e pö fà cume s'ha vöja.
- A fà diversi di oltri se ciapa giù del mat.
- Ai vegg al ghe rincress murì perchè ai ne impàra üna tücc i dì.
- A Milan quel che i fa miga incö ai le fa duman.
- A 'stu mund s'ha da savé sarà 'n ögg e dervì quel oltru.
- Se se cumenza a fà l'ost e 'l fraa cercot, nu se desmet ciü.
- A fàgh del ben a l'asen se ciapa la cua sül müs.
- Se te völet che 'l Signur te guardi, van a lecc dubòt e leva sü tardi.
- Al busagg senza furtüna, d'estaa 'l suu, d'inveren la lüna.
- L'è mej rump scarpa che lenzö.
- La fam la cascia fö el lüv da la truna.
- Valtelin pecatur, senza Madona e senza Signur, i ha brüsad la crus de legn per fà büj i castegn.
- I cavii de la cupa i fa verì la buca.
- A vestì un pal, al par un cardinal.
- Mangià da crepà, stà mal da murì.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Muntagna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Bagheria
Bagheria (en sicilià: Baharìa) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. Dòpo de Palermo l'è 'l cümü piö pupulùs de la pruvìncia, el g'ha presapóch 50.321 abitàncc, 'na superfìce de 29 km², e 'na densità de popolasiù de 1.735 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ficarazzi, Misilmeri, Santa Flavia.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Persùne ligàde a Bagheria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Renato Guttuso, pitùr
- Giuseppe Tornatore, regìsta.


text:
Servetsch da mediaziun dal traffic public
Il servetsch da mediaziun è in servetsch independent e neutral, al qual mintga passagier po sa drizzar, sch'el n'è betg cuntent cun la qualitad d'ina prestaziun dal traffic public, sch'el ha divergenzas d'opiniuns u auters problems cun in'interpresa da transport. Il servetsch da mediaziun intervegn sulettamain sco mediatur, el n'ha naginas cumpetenzas da sancziun.
Ombudsstelle öffentlicher Verkehr
Postfach 374
3000 Bern 6
Tel. 062 296 94 25
E-Mail: info@ombudsstelle.ch


text:
Saint-Jean-de-Maurienne
Saint-Jean-de-Maurienne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. L'è séde de sota-prefetüra e capolöch del cantù omònim e del circondàre (arrondissement) omònim. La fà part del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 8 148 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11,51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 489 méter a 'na altèsa màsima de 1200 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Mudel:Demografia/Saint-Jean-de-Maurienne (FR-73)
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Africa
L'Africa a l'è el segund cuntinent per pupulaziun e grandeza. La gh'ha una süperfiss de 30.065.000 kmq e una pupulaziun de pressapoch 800 miliun de gent. I sò cunfin a hinn: el mar Mediterani a nort, a ovest l'ucean Atlantich, a süd l'ucean Antartich e a est l'ucean Indian e'l mar Russ.
L'Africa a l'è traversada del Equatur e la gh'ha un frach de clima diferent.
La scima püssee vólta a l'è el munt Kilimanjiaro, in Kenya. I fiüm püssee important a hinn el Nil, el Congo, el Niger e'l Zambesi. I isul principaj a hinn el Madagascar, i Mauritius, i Seychelles, Socòtra (Yemen), Cap Verd, São Tomé e Príncipe, Fernando Poo e la Sant'Elena.


text:
Poggiolo
Poggiolo l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sorru, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 99 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12,15 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 404 méter a 'na altèsa màsima de 1622 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Monthey
Monthey a l'è un cumün svizzer del distret de Monthey, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 22.7 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 16628 abitant.
El cumün de Monthey al se tröva a una altitüden de | meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bex (VD), Châtel (FR-74), Collombey-Muraz, Massongex, Montriond (FR-74), Ollon (VD), Troistorrents, Val-d'Illiez, Vérossaz.
Citaa ingemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monthey l'è ingemelaa con:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Monthey
- Media relaa a Monthey al Wikimedia Commons


text:
Avtostrêda dal Sōl
Artécol in dialèt arzân
L' Avtostrêda dal Sōl (Autostrada del Sole in italiân) oséja la A1 ind la numerasiòun dal j avtostrêdi italiâni, l'é la pió lòunga ed còli che gh' în adèsa.
Strêda principêla ed la rêda avtostradêla italiâna, l' unés Milân a Napoli la pâsa da Bològna, Firèinsa e Ròma, per 'na lunghèsa ed 759, 6 chilômeter in tót.
L'é stêda inavgurêda al 4 otòber 1964, sòta la presidèinsa dal cunséli 'd Aldo Moro.
Quând l'avtostrêda, ind al trât Firèinsa Ròma, la vîn bluchêda, as dîs che "l'itâlia l'é tajêda in dû"
Stôria
L'Avtostrêda dal Sōl l'é stêda dimòndi vrûda dal Gvêren d' j ân '50 per dêr 'na mân a fêr turnêr a tirêr la cunuméia nasionêla.
Préma ch' la fós finîda i câmion, per andêr da Napoli a Milân, égh metîven cîrca dû dé ed viâş. A fêr 'na strêda in dóv' as prîva andêr pió fôrt l' aré dòunca scurtê i tèimp di colegamèint e cun còst l'aré sbasê i prèsi di gèner al cunsóm.
La mésa zò ed la préma prêda l'é dal 27 ed mâg 1956. L'inavgurasiòun dal prém tròunch, da Milân a Pèrma, l'è dal 7 dicèmber 1958. L'avêrta dal trât da Bològna a Firèinsa l'é sucèsa al 3 dicèmber 1960. Còl da Ròma a Napoli, al 22 setèmber 1962. L'intêra ôvra l'é stêda finîda al 4 otòber 1964, cun l'avêrta dal trât fra Chiusi e Orvieto: fîn a cla dâta tót i mèz ēren custrèt a d'andêr fôra a i casē ed Chiusi e Orvieto e fêr la vècia Strêda Statêla 71 Ómbra-Casantinèişa-Romagnōla.
La costrusiòun ed l' avtostrêda A1, l'é stêda dêda a l'inzgnêr Fedele Cova.
Dal 1988, cun la costrusiòun dal trât Fiano Romano – Cesano, dmèj cgnusû cme bretella, al j avtostrêdi A1 Milân-Ròma e A2 Ròma-Napoli în dvintêdi un'ònica avtostrêda, la A1 Milân- Napoli. L'A2 l'é stêda acsé scanşlêda da l'èleinch dal j avtostrêdi.
I trât ûn pr'ûn
Trât Milân-Bològna
Incō l' A1 la cumîncia ind la zôna tra mezdé e matèina ed Milân cme cuntinvasiòun ed l'Avtostrêda A51 ("Tangensiêla Est Milân"). Al trât d'adès tra la Tangensiêla Est e al şvîncol ed Sân Dunê Milanèiş l'é 'na variânt dal percōrs vèc ed la A1 ch' la finîva diretamèint ind al cèinter abitê ed Milân.
Aşvèin a Sân Dunê Milanèiş as unés cun l'Avtostrêda A50 ("Tangensiêla Ovest ed Milân"). La travêrsa la Pianûra Padâna la cór ed fiânch a la Via Emélia, cun trèi cursèi pió còla d' emergînsa per sèins ed mêrcia, la tòca al sitê ed Lodi, Piasèinsa, Pèrma, Rèz e Mòdna.
A mezanôt ed Pèrma as unés l' l'Avtocamionêla ed la Cîşa, a mezanôt ed Mòdna as unés l' Avtostrêda dal Brennero. A Bològna a cumîncia la diramaziòun per la Tangensiêla e per l' Avtostrêda A14 Adriâtica al trât Mòdna-Bològna l'é stê şlarghê a quâter corsèi.
A 'd agòst 2007 în stê finî i nōv incrōş per l' Avtostrêda A21. J inèst sìa in diresiòun ed Turèin che in diresiòun ed Brèsia în ed gèner a "inèst dirèt", an n'é mìa necesâri dòunca traversêr la barēra ed Piasèinsa Sud
Trât Bològna-Firèinsa
Ciamê ânca "trât apenénich". Al travêrsa l' Apenèin Tôsch-Emiliân cun un percōrs ardî réch ed galeréi e viadòt. S' as tîn cûnt ed sōl i pûnt e i viadòt ed particulêr intèresi inzgneréstich, ind al trât Bològna-Firèinsa as in cûnten bèin 45 per 'na lunghèsa ed 11,5 chilômeter in tót.[1]Tra i pió impurtânt e spetacolêr as cûnten al viadòt 4 ciamê Sambro lòngh 340 m., êlt 44, e tgnû só da 'n êrch cun 'na lûş ed 140 mêter. Al Biscione lòngh 270 m. êlt 96 fât in cûrva cun un râg 'd 1 chilômeter, e sustgnû da un êrch lêregh 130 mêter. Al 18 Merizzano, 418 m.,susgnû da dû êrch (87 mêter l'ûn) cun al carşêdi un pô in cûrva (cun râg 900 m.). Al 21 Poggettone e Pecora Vecchia, 455 m. ed viadòt só 8 êrch polegonêl. Al viadòt 29 Aglio lòngh 440 m. e tgnû só da 'n êrch ed 164 m. ed lûş.[2][3]Bisògna in pió numinêr i 6,6 chilômetr in tót ed galeréia per la carşêda a mezdé e i quêşi 5,9 chilômeter ed còla a matèina.
Adès l'é in costrusiòun la "Variânt ed Vâlich", ch'la permetrà de scavalchêr la dursêla apenénica a 'n' altèsa pió bâsa dal percōrs ed préma. Al lôt 1 só quâter l'é stê avêrt al trâfich ind l'istê 2006, e chiêter în drê finîri.
Trât Firèinsa-Ròma
Dôp avèir girê d'atōren a Firèinsa, l'Avtostrêda la pîga vêrs Valdarno, la tòca Arezzo e la travêrsa la Val di Chiana. A l'altèsa dal casèl ed Val di Chiana l'as zûnta cun al racôrd RA06 pó la và per un pô in Ómbria dóve a gh'în sōl trèi usîdi: Fabro, Orvieto e Attigliano. Pôch chilômeter dôp la và ind al teritôti lasiêl a Orte, la travêrsa al Tevere divêrsi vôlti e l' as divéd in dû aşvèin a Fiano Romano. 'Na pêrta la pôrta al Grând Anulêr ed Ròma, cl' êtra pêrt la permèt de schivşêr la capitêla e zuntêres a la Ròma-Napoli a San Casareo.
Trât Ròma-Napoli
A San Casareo l'avtostrêda la ricêv la pêrt ch'la vîn da Ròma, e la travêrsa tót la Ciociaria la servés al sitê ed Frosinone e Cassino. A la fîn la và dèinter in Campania cun al pasêr per Capua e Caserta, la finés a mezanôt ed Napoli aşvèin a Casoria. Al trât l'é dal tót a trèi corséi e in urègin l'êra ciamê Avtostrêda A2.
Materiêl pr'andêregh in fònda
(manca):
- Enrico Menduni - L'autostrada del Sole - Bologna : Il Mulino, 1999
(manca):
- La Storia siamo Noi - Rai Educational:


text:
Garbagnaa (MI)
Garbagnaa (Garbagnate Milanese) l'è on comun de la Provincia de Milan cont ona popolazion de 27 152 abitant.
El paes el se troeuva a nord-ovest del capploeugh, al confin con la Provincia de Vares (comun de Caronn Pertusella). Inoltra el gh'ha dò frazion, ciamaa Bariana e Santa Maria Rossa. L'è traversaa del Canal Villoresi.
Ai temp di piev el partegniva a la Piev de Bollaa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Garbagnaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Lüzerna (distret)
El Distret de Lucèrna (en todèsch: Amt Luzern) l'è giü dei sich distrècc (en todèsch: Ämter) del cantù de Lucèrna. Endèl més de Dicember 2011 el gh'ìa 'na popolasiù de 174 718. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e de religiù cristiàna catòlica.
El distrèt de Lucèrna l'è furmàt dei 18 cümü elencàcc endèla tabèla ché sóta:
- ^a el rileamènt del 1992/1997 el dàa 'na àrea de 216.65 chilòmetri quadràcc ma l'includìa mìa la superfìce de 'n quach lach gròs. El rileamènt del 2000 'nvéce 'l té cönt apò a dei lach.
- ^b El töl dét apò a la superfìce del ex-cümü de Littau che l'è stat agregàt a Lucèrna 'l prim de zenér del 2010.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ LUSTAT-Canton of Lucerne Statistical Office as of 2000 survey, (Todesch) accessed 25 August 2009


text:
Assioma da la scèrnida
L'assioma da la scèrnida, scürtaa in « AS », al è un assioma da la teuría assiumàtega di cungjuunt.
Cuntegnüü
Enunziaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
« Dada una famèja da cungjuunt mia vöj, al esiist una funziú che a ognidü da luur la assocja ü dij söö elemeent. »
( Vargot ch’al sa tradüiss furmalameent par : Par cada cungjuunt C cuntegnüü in P(E) (indúeP(E)al è ul cungjuunt da le parte d'un cungjuunt E ), al esiist una funziú cjamada funziú da scèrnida tala che : )
Al esiist d'otre furmülazziú, intra che le sigütante :
- Ul prudüit d'una famèja da cungjuunt mia vöj al è mia vöj
- Teurema da Zermelo : Cada cungjuunt al è bé uredenàbil (al pöö vess münii d'una strütüra da bun úrden)
- Lema da Zorn : Tütt cungjuunt indütiif al amet un elemeent massimaal
Particülaritaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma al fa paart di assiòom upziunaj e cuntruversaa da la teuría di cungjuunt. In efett, l'esistenza d'un uget definii a partí dal assioma da la scèrnida a l’è mia una esistenza custrütiva, i.e. l'assioma al descriif mia cuma custrüí l'uget da che sa l’afirma l'esistenza. Inscí, dí che al esiist una basa dal spazzi veturiaal da le funziú cuntínüe al permett in nissüna manera da dí cuma descriif una tala basa. Da cheest puunt da vista, l'assioma da la scèrnida al pöö parí d'un interess limitaa e al è par cheest che di matemàtich sa i mustra plüü satisfaa d'una démustrazziú s'i pöö evitá da fá recuurs a cheest assioma da la scèrnida. Però la plüüpaart di matemàtich i dröva’l senza reticenza particülara.
L'assioma da la scèrnida al fa mia paart dal zöögh d'assiòom da la teuría di cungjuunt ZF. Sa la cjama teuría ZFS, la teuría ZF münida in plüü dal assioma da la scèrnida.
Esempi indúe l'assioma da la scèrnida a l’è necessari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Al síes una aplicazziú sürgetiva d'un cungjuunt sü un cungjuunt . Alura al esiist una aplicazziú ingetiva da in . In efett, par tütt da , cunsidéremm la paart da E, custitüida dij antecedeent da par e ul cungjuunt da chesta paart . Dapress l'assioma da la scèrnida, al esiist una funziú da scèrnida tala che, par tütt da , sa àbies . Síes-la alura definida par . la socja a cada elemeent da un antecedeent particülaar da par . Sa pöö alura vérifiá che al è ingetiva.
- A nutá che, inversameent, si a l’è una aplicazziú ingetiva da mia vöj in , alura al esiist una aplicazziú sürgetiva da in , però cheest resültaa al dröva mia l'assioma da la scèrnida. In efett, cuma che al è mia vöj, al esiist in . Al è assée alura da definí da la manera sigütaant. si al gh’a cuma antecedeent (ünich) par , e si .
- Al síes R una relazziú d'equivalenza definida par : . Sa l definiss ul cungjuunt S cul töö ü e noma ü elemeent da cada classa d'equivalenza. Par vargot fá, s’è ubligaa a druvá l'assioma da la scèrnida par che sa la cugnuss mia da funziú ch’a la daga indrée ü e noma ü elemeent da cada classa d'equivalenza, dunca sa pöö noma afirmá l'esistenza da cheest cungjuunt par che sa è mia bú da ‘l custrüí in pràtica. Par di esempi cuncrets, vidé Cungjuunt mia mesüràbil.
- Ul cungjuunt esteriuur di ipereaj al deef la suva esistenza a l'assioma da scèrnida
Furme flébile dal assioma da scèrnida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al esiist di furme flébil dal assioma da la scèrnida che ul matemàtich al dröva üsüalameent, la plüüpaart dal teemp senza s'en acòorg, a maanch da vess lògicih u « custrütivista »; i serviss a « custrüí » da le sequenze.e i è assulüdameent indispensàbile par esponn a la manera üsüala i fundameent da l'anàlisi.
Assioma da la scèrnida cüntàbil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma, scürtaa in « AD », al è la restrizziú dal assioma da la scèrnida a le famèje cüntàbile :
-
- « Dada una famèja cüntàbil da cungjuunt mia vöj, al esiist una funziú che a ognidü da luur la socja ü dij söö elemeent. »
Al è par esempi druvaa par demustrá che una funziú f definida sü R a l’è cuntínüa in 0 si e noma si f(xn) al teend veers f(0) par cada sequenza (xn) tendeent veers 0. Al permett apó da demustrá che un prudüit cüntàbil da spazzi cumpat al è cumpat, u amò ul teurema da Hahn-Banach par un spazzi da Banach separàbil.
Assioma da la scèrnida dependeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cheest assioma, scürtaa in « DS », al assüra che, si R al è una relazziú sü un cungjuunt mia vöj E verifiaant
,
al esiist una sequenza (xn) d'elemeent da E tala che
.
L'assioma DC implica l'assioma AD, senza che cheest chí al síes évöjnt. Al è par esempi druvaa in assioma da fundazziú e plüü generalameent relazziú bé fundade par stabilí l'equivalenza da dò definizziú.
Vidée apó[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Liamm internes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Par plüü da detaj : teuría assiumàtega di cungjuunt.
Resültaa liaa a l'assioma da la scèrnida :
Una strana cunseguenza dal assioma da la scèrnida : Ul Paradoss da Banach-Tarski
Liamm da fö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
News
Atletica Gherdëina Raiffeisen: 7° post per Alex Verginer ai campiunac talians de Atletica lesiera a Rieti
Do che ala fin de mei 2016 la garejedes de Lana dlongia Balsan per gauja dl bur tëmp fova unides desdides a doi garejedes dala fin, y che chësta manifestazion sportiva valova per Campionac Talians de proves multiples dla categuria U23 de atletica lesiera tl decathlon, iel unì garejà mo n iede, per l medemo titul, a Rieti tl Lazio ai 24 y 25 de juni 2016. Sambën fovel da muië per Alex Verginer dl’Atletica Gherdëina Raiffeisen canche n ne n’ova nia pudù finé la garejedes a Lana, ajache de mei fovel l terzo post tan che assegurà. A Rieti, n mëns do, se mescedova inò la chertes y tla proves multiples muessa uni garejeda buté sce n uel fé n record persunel y se miuré ie dassënn rie.
Pra chësta segonda manifestazion ne n’iel nia plu sautà ora tan de biei resultac nce sce Alex ie stat bon de fé vel record persunel coche ti 100 metri sprint o tl smaché l pëis. Ma jon damprovia.
Tla proves multiples muessa i atlec fé 10 garejedes spartì su sun doi dis. Pra uni garejeda giata i atlec ponc che ie n relazion ala prestazion arjonta. Ala find la 10 garejedes vëniel cumpedei adum i ponc y chiche arjonc l majer numer, vënc. I criteres y mesures o pëisc dla massaries ie pra i U23 la medemes che pra i atlec che fej pea pra i Campionmac dl mond o Olimpiades.
Per cie che reverda Alex Verginer iel sautà ora ala find la diesc garejedes 6393 ponc che ulova di l 7°post talian U23 y 10°post assolut. Defati valova la garejeda nce per l titul assolut. Venciù à pra i U 23 Zanatta Jacopo de Vittorio Veneto cun 7147 ponc, al segondo post Dell’Acqua Luca 7138 ponc y al terzo post Di Prima Matteo cun 6841 ponc. Mé per trëi ponc ne n’ie Alex nia ruvà la 6° post.
Nsci i resultac plu avisa: 100 metri: 11,44 (record persunel); saut lonch: 6,31 m.; smaché l pëis 11,19 m.(record persunel); saut aut 1,86 m.; 400 m: 52,10; 110m cun rëmes: 15.99; smaché l disch: 33,10 m.; saut cun l fust (asta) 3,70; smaché la lanza 50,20 m.; 1500 m: 4,48,31. Nce sce a Lana fossel stat plu n forma y la prestazions a pert ti 100 metri y tl smaché l pëis fova dan n mëns mieures n cunfront ai resultac de Rieti, iel purmpò da ti fé de gran cumplimënc a Alex Verginer y a si alenadëur Walter Kostner che ie stat bon de miuré si record personel tl decathlon che ie sën de 6393 ponc canche l’ann passà ne n‘ovel arjont 6354.
Per l’Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Timea Kostner y Insam Hannah fej de bon plazamënc a Minca
L tradiziunel meeting indoor Werner von Linde Sport Fest a chël che l’Atletica Gherdëina Raiffeisen fej pea bele da truep ani, y che ie un di apuntamënc plu mpurtanc dan che l mët man la sajon ufiziela per i atlec dl’atletica, ie unì metù a jì chëst’ann n dumënia ai 13 de merz 2016. Nce chëst ann ie nosta lia jita a garejé cun n valgun atlec, 12 de ndut, per ruvé ite tl atmosfera dla garejedes y per udëi coche n ie cun la preparazion. Coche feter uni ann, nsci iela nce stata chëst’ann iel unì a s’l dé vel resultat mpurtant. Timea Kostner da Bula ie defati stata bona de arjonjer la bedaia d’arjënt zapan nsci sun l segondo scialir dl podest. Garejà ala tl saut cun l fust (asta) ruvan a 2,70 metri d’autëza. Hannah Insam alincontra à garejà dl saut aut ruvan al bon 5.post cun 1,50 metri. Inant jirala per i atlec y atletes d’auril canche scumencerà l Grand Prix caraterisà da deplu garejedes sot forma de n campionat.
Per l’Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Atletica Gherdëina Raiffeisen: Garejeda soziela indoor te palestra a Urtijëi
N dumënia ai 06 de merz à scumencià ufizialmënter la sajon per la lia dl Atletica Gherdëina Raiffeisen. Cun l ann nuef iel nce l nuef cunsëi che ie zapa ite, n cunsëi che ie mo unì lità de nuember 2015 ma che à metù man da lauré dal 2016 inant. La gran nuvità ie che la vize presidënta sarà Elena Rella che rapresënta la sezion de ginatica artistica che ie da l’ann passà inant na sezion dla lia dl atletica, canche l presidënt Siegfried Runggaldier resta inant a cë dla lia. Nce i cunsilieres resta iannt i medemi a pert Andreas Runggaldier che ie zapà ora. L diretif dla lia ie donca metù su nsci: Siegfried Runggaldier, Elena Rella, Yvonne Senoner, Demetz Alexander, Perathoner Roland, Cortoni Ermanno y Planker Stefan. L’Atletica Gherdëina Raiffeisen ie al didancuei una dla majera lies dal sport de Gherdëina che se dà ju dantaldut cun i mutons y la mutans y cumpëida da 130 – 140 mëndri. Leprò mo iel mo da cumpedé i granc y i respunsabli dla lia nstëssa.
Per cie che reverda l program sarà inò l’Atletica Gherdëiuna che meterà a jì plu manifestazions a carater provinziel y a livel de garejedes sozieles. De mei 2016 uniral defati metùda a jì na garejeda che vela per l Grand Prix provinziel per la categuria B y A di mëndri. A chësc apuntamënt mpurtant se jonta leprò nce la doi garejedes sozieles: una indoor che ie unida fata chëst’ena passeda y una outdoor che unirà fata d’agost.
La garejeda soziela de n dumënia passeda ie unida carateriseda da na prestazion dastramp mpurtanta da pert de Hannah Insam che tl saut aut, disciplina da ëila plu bënuluda, ie nstata bona de sauté sëura i 1,55 m ora. L’autëza arjonta ie n gran resultat nce sce la prestazion ne vela nia a livel ufiziel, ma purmpò lascel inò speré sun na bona sajon da pert dl atleta de Sëlva.
Pra la garejeda indoor tla palestra de Urtijëi à duc i mëndri fat plu disciplines y aldò dl resultat iel unì dat ponc che ala fin unì cumpedei adum. Pra la categuria C y B messoven fé n sprint, smaché la codla y fé n saut lonch, pra i majeri fovel nce tlo da fé n sprint, fé l saut aut y smaché la codla. Publicon tlo i resultac di primes tla singula categuries: sculees C: 1.Alessia Goffi, 2. Ploner Sabrina, 3. Frontull Maria; categuria B dla mutans 1. Goffi Chiara, 2. Perathoner Linda y 3. Tomasini Jana; categuria A dla mutans: 1. Insam Hannah, 2. Ploner Lorena; categuria A di mutons: 1.Soppelsa Diego, 2.Tiozzo Daniel; categuria alieves:1.Kostner Timea, 2.Perathoner Linda; categuria Juniores: 1.Cortoni Elena.
Inant jirala la proscima ena cun l meeting indoor a Minca ulache l sarà n valgun atlec de nosta lia che fajerà pea.
Per L'Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Einschreibungen
Jahrgänge 2002 und älter:
jeden Montag von 17:15 - 18:45 Uhr in der Turnhalle der Grundschule in St. Ulrich.
Jahrgänge 2003 und jünger:
jeden Montag von 15:00 - 17:00 Uhr in der Turnhalle St. Christina.
Insam Hannah premieda coche 3. plazament tl saut aut
N sada ai 19.12.2015 iel stat te la cesa de l sport a Bulsan na feste per i sportivi jeuni de l'atletica lesiera. L'atleta Insam Hannah ie unida premieda coche terza mieura tl saut aut dal trofeo de la provinces trivenete. N gran cumpliment enghe a Goffi Alessia che a faat l segondo post, coche plu presentes sun l podio n tan l ann 2015. Ben 11 ntan dut l ann iela ruveda danter i primes 3. (1 iede or, 2 iedesc arjent, 8 iedesc bront).
Atletica Gherdeina Reaiffeisen: finà via l campionat Grand Prix cun n terzo post de categuria de Insam Hannah
Do na sajon do la rata longia y carateriseda da de bon resultac per l'Atletica Gherdëiuna Raiffeisen, ie nce l campionat Grand Prix tla desferënta categuries finà via. Stlujes ju ie unides la garejedes ai 3 de utober 2015 cun la Finale Grand Prix a Maran ulache pudova fé pea mé i primes 20 te tlasifica dl campiunat per la categuries B y i miëur 16 per la categuries A . Aldò dl resultat arjont nchin dan chësc ultim di giatoven n tan de ponc coche bonus y sun la basa de chisc pona univel cumpedà adum i ponc dl ultima garejedes.
Plu atlec dl Atletica Gherdëina Raiffeisen se ova cualificà y ie nce furnei a Maran a to pert a chësc di de contlujion dla sajon. Lecurdon che pra l Grand Prix muessa i atlec partezipanc fé 4 garejedes metudes dant y che ie caraterisedes da l smaché vel massaria (o l pëis, o la codla), fé n saut (aut o lonch aldò dl calënder metù dant dala FIDAL), fé na disciplina asvelta ( cun o sënza rëmes aldo ddl calënder) y sauté i 600 metri. I ponc che n ie boni de fé vën pona juntei leprò pra l bonus che uni un giata dan la finela. Cualifichei fova Soppelsa Diego tla categuria di sculeies A, Tiozzo Daniel per i sculeies B, Insam Hannah, Ploner Lorena, Goffi Chiara y Kostner Michelle per la sculees B.
Nce pra l'ultima garejedes iel sautei ora drët de bon resultac cun na bedaia de bront y nsci terza te tlassifica de campionat per Insam Hannah de Sëlva. Eila à arjont 444 ponc, ma nce Goffi Chiara se à batù dastramp bën arjunjan n boniscimo 4.post cun 398 ponc. Al 13 esm post udons nce Ploner Lorena cun 241 ponc y al 18 esm post Kostner Michelle cun 175 ponc. Venciù l titul à Oberrauch Annika de Bulsan cun 570 ponc.
Pra la categuria di mutons dla categuria B iel nce tlo sautà ora per Tiozzo Daniel n grandiscimo resultat. Daniel se à batù dastramp bën ruvan al 4.post cun 388 ponc. Venciù à Vonnella Elias dla CSS Leonardo da Vinci de Bulsan cun 590 ponc.
Pra la categuria di sculeies A ie Soppelsa Diego da udëi al 12. esm post cun 153 ponc, canche Masera Alberto dla SAB de Bulsan à venciù l titul cun 530 ponc.
Lecurdon che d'autonn ora uniral inò fata la senteda generela dl'Atletica Gherdëina cun la nueva veles dl cunsëi. Duc i nteressei ie nviei a fé pea pra la lia y se candidé per fé pea tl cunsëi. La data dla reunion generela unirà cunedida plu inant dal cunsëi da sën.
Per L'Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Doi bedaies pra i campiunac regiunei
Hannah Insam de Sëlva ie campiunëssa regiunela de atletica lesiera tl saut aut y Goffi Chiara vize capiunëssa tl smaché la codla
N dumënia ai 27 de setëmber 2015 fovel sun l program un di ultimi apuntamënc per la sajon 2015 de atletica lesiera. Do che on bele pudù nce chëst ann cunedì truep de bon resultac iel nce n n stadì inò garatei doi de bon podesc a livel regiunel y plu avisa tla categuria di sculeies B. Garejà iel unì a Maran n ucajion di campionac regiunei, una dla garejedes per la categuria B plu mpurtantes dl ann. Defati se mesura latletes y i atlec a livel regiunel nsci iel uni ann truepa sozieteies dl Trentino y de Südtirol che uel demustré si potenzial. Dal pont de ududa dl Atletica Gherdëina Raiffeisen iel nce chëst'ann sautà ora n titul regiunel y plu avisa cun la boniscima prestazion de Hannah Insam de Sëlva.
Coche on bele plu iedesc scrit ie si spezialità l saut aut y tlo ovela bele al scumenciamënt dl instà arjont a livel dl Trivenet n bon terzo post sautan ntlëuta 1,43. I presuposc per se vëncer l titul regiunel te chësta disciplina fova dessegur, almanca sun la cherta, ma pra la garejedes garàtela mpo suvënz autramënter, ma nia per Hannah. Hannah ie stata inò n iede bona de se cunzentré deplën. Pra de bona cundizions cun n bon clima ciaut, nia davënt, nsciuma ideal per garejé, àla demustrà si gran potenzial miuran si record persunel ufiziel y sautan sëura i 1,48 metri ora. Al segondo post udons Madella Tea al Atl. Alto Garda e Ledro cun 1,40 m y al terzo post Tomasi Martina dl Atl. Rotaliana cun 1,37. La mesura ie dastramp bona y a livel talian, sce tulon ca duta la miëura mesures dl 2015 dla categuria de 11 12 ani, pona iela al 14. esm post.
Na segonda sodesfazion per la lia dl Atletica Gherdëina Raiffeisen vën dal smaché la codla, na disciplina propedeutica a smaché la lanza. Chiara Goffi de Urtijëi ie stata bona de arjonjer la bedaia d'arjënt cun na mesura de 43,08 m. Venciù l titul à Fischnaller Sarah dl LC Bozen y la bedaia de bront ti ie jita a Bonani Sabine dl SC Meran.
Dut l bon per chisc bon resultac ti va alatletes, ai alenadëures y al presidënt
Per L'Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker


text:
03 11
Ol dé 3 de noèmber l'è 'l 307 ( 308 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 59 dé a finí l'an.
Ul dí 3 de noèmber al è ul dí da pòost 307 ( 308 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 59 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1974 - Pontons (l'Alt Penedès): s'al funda ol sindicat Üniú de Contadí a la casa de colònie Pegnafort.
1903 - Incurasat per i Stacc Ünicc, Panamà al s'autoproclama independent de Colòmbia.
1986 - I Stacc Federacc de la Micronésia is'independisa di SÜA.
2000 - La cumensa a funziuná la Stassiú Spassiala Internassiunala.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Erica Pedretti
Premi svizzer da litteratura 2013
Erica Pedretti
L’autura, artista da pictura e sculptura Erica Pedretti è naschida l’onn 1930 a Sternberg (Moravia dal Nord). 1945 è ella arrivada en Svizra. Pedretti ha studegià argentera a la Scola d’artisanadi da Turitg ed ha lavurà en questa professiun a New York dal 1950 fin dal 1952. Puspè da return en Svizra ha ella maridà l’artist Gian Pedretti ed il pèr ha prendì dimora a Schlarigna en Engiadina e pli tard 1974 a La Neuveville. Erica Pedretti è sa deditgada a l’art visuala avant da cumenzar sia carriera sco scriptura l’onn 1970.
Premis
1970 : Premi da promoziun da la Fundaziun Schiller Svizra
1973 : Premi da giast dal chantun Berna
1975 : Premi da la Fundaziun Schiller
1977, 1987, 2010 : Premi da cudeschs dal chantun Berna
1984 : Premi da la fundaziun Ingeborg Bachmann
1990 : Premi grond da litteratura dal chantun Berna
1990 : Premi berlinais e medaglia da Bobrowski
1995 : Premi da reconuschientscha da la Fundaziun Schiller Svizra
1996 : Premi Marie Luise Kaschnitz
1996 : Premi d’art da la citad da Bienna
1999 : Premi grischun da cultura
1999 : Premi da littaratura Vilenica, Slowenien
2013 : Premi federal da litteratura


text:
Mar Adriatich
El mar Adriatich (en italià: Mare Adriatico; en albanés: Deti Adriatik; en serbo-croàto: Jadransko more; en slovéno: Jadransko morje) l'è la part de mar Mediterraneo che se tróa 'ntra la Penìzola Italiàna e la Penìzola Balcànica. El mìsa le còste de sés stàti: Itàlia, Slovénia, Croàsia, Bosnia Erzegòvina, Montenegro e Albania.
L'è 'na lèngua de mar lónga presapóch 800 km e làrga en média 150 km, per 'na superfìce d'àiva de 132.000 km². L'è mìa profónt de piö de 300 méter endèla part piö setentriunàla ma 'l rìa a 1.222 méter piö 'n zó, dré a la lìnea de Bari a le bóche de Cattaro. La salinità media l'è de 3,8%, ma gh'è de le bèle diferènse 'ntra 'l Nòrt, meno salàt, e 'l Sud.
I fiöm piö gròs che se sböta 'ndèl Adriàtich i è 'l Pò, l'Adige, l'Isonzo, 'l Tagliamento, 'l Brenta, 'l Piave, 'l Reno, la Narenta, 'l Metauro e l'Aterno-Pescara.
I pórcc piö gràncc e 'mportàncc sö l'Adriatich i è:
- 'n Itàlia: Ravenna, Trièste, Venésia, Pescàra, Ancóna, Bari e Giulianöa;
- 'n Slovenia: Capodìstria;
- 'n Croàsia: Pòla, Fiöm, Zara, Sebenìco, Spàlato e Ragüza;
- 'n Montenegro: Antivar;
- 'n Albanìa: Düràs e Valòna.
El cunfì col mar Ionio[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Mar Adriatico l'è tacàt al mar Ionio per mès del Canal d'Otranto, cioè 'l strèt de mar 'ntra la pónta Palascia, endèl Salento, e capo Linguetta (Kepi i Gjuhezes) 'n Albania (la rìga A 'ndèla figüra ché 'n bànda). Chèsta lìnea de demarcasiù la vé spostàda piö 'n zó de sèrte convensiù nàutiche, che per véser piö fàcii de 'nterpretà le ghe và dré a le lìnee dei paraléli.
- Per el Meteomar e per le Informasiù nàutiche dei avertimèncc ai navigadùr, el cunfì 'ntra Adriatich meridiunàl e Ionio setentriunàl l'è dat del 40º paralélo Nord (la rìga B)
- per i óter Avertimèncc ai navigadùr (portolà, far e fanài, Navarea III, etc.) el cunfì convensiunàl l'è colocàt a Santa Maria di Leuca (punta Mèliso, dré al meridià 18°22' E). A stà a chèsta convensiù, el cunfì idrogràfich el ghe narès dré al paralélo 39°47' N, de pónta Mèliso a le còste setentriunàle de l'ìzola de Corfù (la rìga C).
L'Organizasiù idrogràfica internasiunàla la ciàpa per bùna chèsta öltema definisiù.


text:
Villars-sur-Glâne
Villars-sur-Glâne a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.5 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 11762 abitant.
El cumün de Villars-sur-Glâne al se tröva a una altitüden de 659 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Corminboeuf, Friburgo, Givisiez, Hauterive, Marly, Matran.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Franzés)


text:
02 09
Ol dé 2 de setèmber l'è 'l 245 ( 246 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 121 dé a finí l'an.
Ul dí 2 de setèmber al è ul dí da pòost 245 ( 246 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 121 dí a finí l'an.
Avenimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 31 a.C. - Guèra civìl romàna: Batàia de Actium - Al larc de la còsta ucidentàla gréca, le naf de Otaviano le bat chèle de Marco Antonio e Cleopatra
- 1666 - Grant incèndio de Lóndra: Tàca föc la cà del panetér de Càrlo II de Inghiltèra, a Pudding Lane arènt al London Bridge. El föc el và 'n nacc per tré dé e 'l brüza 10.000 'ntra bàite e óter edifìci ('ntrà le ótre brüza apò a la Catedràl de St. Paul, ma rezülta che apéna 16 persùna le sàpe mórte
- 1752 - El Regn Ünit l'adòta 'l Calendàre Gregorià, quase du sècoi dòpo de i óter paés de l'Euròpa ucidentàla
- 1847 - Risurgimènt italià: a Règio Calàbria e Messina s•ciòpa la rivòlta cutra i Burbù organizàda del patriòta calabrés Domenico Romeo
- 1862 - Guèra de secesiù americàna: El Presidènt Abraham Lincoln el tùrna a dàga 'l comàndo general del ezèrcit de l'Uniù al generàl George McClellan, dopo de la scunfìta dizastrùza del Generàl John Pope endèla Segónda batàia de Bull Run
- 1864 - Guèra de secesiù americàna: Le trüpe de l'Uniù, comandàde del Generàl William T. Sherman, le va dét en Atlanta (Georgia), el dé dòpo che i difensùr Confederàcc i ghìa abandunàt la cità
- 1870 - Guèra Franco-Prüsiàna: Batàia de Sedàn - Le fórse prüsiàne le bat l'ezèrcit fransés e le ciàpa prizunér l'imperadùr Napoleone III de Francia e 100.000 soldàcc
- 1885 - A Rock Springs (Wyoming), 150 minadùr biànc i atàca i sò coléghi cinés, e i na còpa 28, i na ferés 15 e i na òbliga divèrsi sentenér a nà vià de la cità
- 1898 - Batàia de Omdurman - Le trüpe britàniche e egisiàne, comandàde de Horatio Kitchener, le bat i gueriér südanés comandàcc de Khalifa Abdullah al-Taashi, e le stabelés isé 'l domìnio britànic en Sudan
- 1901 - El Vice-Presidènt americà Theodore Roosevelt el dis la fràze famùza, "parlì con paròle dólse e tignì prónt el bastù" a la féra del Stat del Minezòta.
- 1939 - En conseguènsa de l'invaziù de la Polònia, la Cità Lìbera de Dànsica, goernàda del leader nazista Forster, la vé anitìda a la Germània Nazìsta
- 1943 - Salvatore Giuliano el vé deciaràt uficialmènt "bandìt".
- 1944 - Olocausto: Anna Frank e la sò famìa i vé cargàcc söl tréno che 'l i a portarà de Westerbork a Auschwitz. I riarà tré dé dòpo.
- 1945
- El Vietnam el proclàma la sò 'ndipendènsa e 'l fùrma la Repüblica Democràtica del Vietnam (Vietnam del Nord).
- Segónda guèra mondiàl: El Generàl Douglas MacArthur e l'Amirài Chester Nimitz i acèta la réza finàl e üficiàl de l'Impéro giapunés, prezentàda de 'na delegasiù guidàda de Mamoru Shigemitsu, L'incóntro l'è avignìt sö la naf de guèra Missouri endèla Bàia de Tokyo.
- 1969 - El prim bancomat dei Stati Ünìcc el vé 'nstalàt a Rockville Centre (New York)
- 1980 - a Beirut en Lìbano sparés du giornalìsti italià: Italo Toni e Graziella De Palo
- 1987 - a Mósca cumìncia 'l procès al pilòta todèsc Mathias Rust, che l'ìa ateràt col sò Cessna söla Piàsa Rósa endèl màgio del 1987
- 1998 - 'Na córt de le Nasiù Ünìde la reconós Jean-Paul Akayesu, l'ex-sìndec de 'na cità picinìna del Ruanda, colpévole de nöf imputasiù de genocìdio. L'è la prìma ólta che la lége söl bando del genocìdio (del 1948), la vé aplicàda.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 905 - Costantì VII de Bizànsio, imperadùr bizantì († 959)
- 1840 - Giovanni Verga, scritùr italià († 1922)
- 1841 - Julius von Payer, scaladùr e esploradùr austrìaco († 1912)
- 1851 - Richard Voss, scritùr todèsc († 1918)
- 1876 - Francesc Cambó, pulìtic spagnöl († 1947)
- 1896 - Rosetta Pampanini, soprano italià († 1973)
- 1899 - Francesco Fausto Nitti, antifascista italiano († 1974)
- 1931 - Bruno Contrada, pulisiòt italià
- 1938 - Giuliano Gemma, atùr de cìne italià
- 1940 - Pippo Franco, còmic e cundutùr de televiziù italià
- 1942 - Vanna Marchi, personàgio de la televiziù italiàna
- 1946 - Antonio Giraudo, dirigènt spurtìf italià
- 1952 - Jimmy Connors, tenìsta americà
- 1955 - Khaled Fouad Allam, sociòlogo e pulìtic algerì
- 1963 - Sergio Luzzatto, stòric italià
- 1964
- Andrea Illy, imprendidùr italià
- Keanu Reeves, atùr canadés
- 1989 - Alexandre Pato, zögadùr de fóbal brazilià
Chi che gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1969 - Ho Chi Minh, revolüsionàre vietnamìta
- 1973 - John Ronald Reuel Tolkien, scritùr e filòlogo britànic
- 1980
- Graziella De Palo, giurnalìsta italiàna
- Italo Toni, giurnalìsta italià
- 2001 - Christiaan Barnard, chirùrgo sudafricà
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Giüssàn
Giüssàn (nom ufizial in italian: Giussano in Italian, Gluxianum in Latin) l'è un cumün de la pruvincia de Munza e Brianza cun 25 199 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 10,3 km² e ona densità de 2 447 ab./km².
Famus l'Albert de Giüssàn, condotier de la battàja de Legnan (1176).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Giüssàn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Leg de Grimm
La legg de Grimm (conosuu anca come "rotazion consonantica"; in todesch: Erste Deutsche (Germanische) Lautverschiebung) l'è la prima legg fonetica sistematica scoperta e la soa formolazion l'è stat un pont important in del svilup de la Lingoistega, parchè l'ha scominciaa metod rigoros in de la ricerca storica linguistega.
La leg l'è stata descoprii da Friedrich von Schlegel del 1806 e Rasmus Christian Rask del 1818. I regol j'hinn peu stat milioraa da Jacob Grimm del 1822 int el so liber Deutsche Grammatik.


text:
Dòrmia
Artéccol in dialètt mudnés
La paròla dòrmia la vin dal vèreb latèin dormio, dormis, dormīre (durmìr). Acsè cum a dis al nòm, la dòrmia l'è 'na sostànsa druvèda in medzèina ch'la fà adurmintèr, tótt al còrp o anch sól 'na pèrta. .
Agh n'è in dû qualitê: per durmìr e per fèr in mòd ech chi la tól an sèinta mia al dulór. La secònda qualitê l'è druvèda in di uspidèl, quand is fan al-i operaziòun ed chirurgéa o quand agh è un ch'al córr al rés'c ed dvintèr mat perchè al sèint tròp mèl (ad esèimpi s'al s'è brusê in 'na brótta manéra).


text:
Banjul
Banjul a l'è la capital del Gambia.
Al gh'ha dumà 34.125 abitant (2007) e a l'è la quarta cità del Gambia per pupulaziun.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Banjul a l'è in sü l'isula Santa Maria (ciamada anca isula Banjul), al sbuch del fiüm Gambia in de l'Ucean Atlantich.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Banjul l'aveven fundaa i ingles in del 1816, cunt el nom de Bathurst.
In del 1973 l'ha müdà el sò nòm in Banjul.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Banjul a l'è gemelaa cun:


text:
Figin
Figin (nom ufizial in italian: Figino Serenza in Italian; Figlinus in Latin) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 5 264 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 5,0 km² e 'na densità de 1 053 ab./km². L'è anca on important center industrial.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Figin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Ciàse
El ciàse l'è 'na paròla dopràde 'n botànica per indicà 'na 'nfiurescènsa che l'è tìpica de le piànte del zèner Euphorbia (famìa de le Euphorbiaceae).
El ciàse l'è cunfurmàt endèna maniéra tal de 'nsömeà a 'n fiùr sul envéce l'è 'na 'nfiurescènsa furmàda de:
- sich (o de rar quàter) parcc stérii definìde brateöle che fùrma 'n cuntenidùr a cópa
- en sèrto nömer de netàre, en sèrte càzi fundìcc ensèma
- en fiùr fèmina puzisiunàt en mès a la bàze del invòlucro. El fiùr fèmina l'è furmàt de 'n ovàre sùpero
- sich (o pò a de piö) fiùr mas•cc che stà töt entùren al fiùr fèmina. Chèsti fiùr i è furmàcc praticament apéna del stam.
I ciàse i è de spès reünìcc pò a lur en enfiurescènse (sìme, ombrèle... ecc.)
Fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quach ezèmpe de murfulugìa de ciàse:
-
I ciàse de la stèla de Nedàl i g'ha töt entùren dele fòie mudificàde de culùr rós che g'ha funsiù vesilàr (tirà i 'nsècc).
-
Ciàse de Euphorbia mammillaris con quach góse de nètare
-
Ciàse reünìcc en sìme en Euphorbia opuntioides
-
Ciàse de Euphorbia amygdaloides
Bibliografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sandro Pignatti, Flora d'Italia, Bologna, Edagricole, 1982. ISBN 8850624492


text:
Hor. sat. 1, 2, 11.
Da biars vegn el ludaus,
Dad auters scurvanaus.
Strusch ei il pievel della Cadi staus enzacuraus sin Cumin aschi agitaus e turbelaus sco igl onn 1656. Ei ha buca setractau cheu ton per personalitads politicas, che datan per ordinari il pli bia de far a nossas tschentadas, ed era buca pervia de caussas purmein politicas: anzi quei Cumin ha giu in caracter per aschia de dir totalmein religius-politic. Ei 'gl ei stau in Cumin, che ha manau e dau il davos stausch tiella decisiun, tgi che dei haver alla finala la jurisdicziun sur 18 pleivs della Surselva ed Ursera, igl Uestg de Cuera ne igl Avat de Muster.
Per saver seorientar en quella caussa e per saver capier il dequirs e la muntada de quei Cumin, lein nus sesprovar dedar ina quorta survista dellas relaziuns antecedentas e dellas rischuns, che han leventau e manau neutier plaun e plaun remarcabla burascla. Nus suondein en nossa diluvidazium las notizias della „Synopsis“[1] e „Cuorta Memoria“[2] della Claustra de Muster, las soletas fontaunas entochen ussa da quellas vards ord quei temps, e vegnin a publicar alla finala in niev dovument, entochen dacheu totalmein nunenconoschents, ord il qual ei seresultescha, che la historia ha entochen ussa buca gin en tuts risguards la vera e dretga idea dil dequors dil Cumin de 1656, cunzun buc ariguard la bulla de Papa Urban VIII e la personalitat de Mistral Giachen Berchter.
♣
- ↑ „Synopsis“ senumna in manuscret, che cuntegn ils principals datums ed eveniments ord la historia dalla Claustra da Muster entochen alla fin dil 17avel tschentaner. Quels ein vegni excerptai ord ils 7 volums dallas annalas dalla Claustra, ils quals ein i a piarder tier il berschament da 1799. La Synopsis exista en plirs exemplars ed ei scretta en lungatg latin.
- ↑ „Cuorta Memoria della Successiun u diember dils Avats, sco era dellas causas, las pli remarcablas, ch'en succedidas da tems cu tems cun la Claustra de Muster, ne faitg midadas enten nossa tiara.“ Edida 1881 da C. Decurtins egl Archivio glottologico italiano VII. T. p. 197–254. — La „Cuorta Memoria“ ei per la pli gronda part la translaziun verbala della „Synopsis“ cun remarcas subiectiv-moralas ed aschia de secundara valetta pella historia.


text:
Usnach
Usnach (Osnago in Italian; Os Lacum in Latin) l'è ün cumün de la pruvincia de Lecch. Al gh'ha 4 863 abitant (dàto del Dic 2013 [1]), 'na süperfis de 4,42 km² e 'na densità de 1 100 ab./km².
Evulüzziun demugrafica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Usnach l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Lénguadòc-Rusijòṅ
La Lénguadòc-Rusijòṅ (Languedoc-Roussillon in Francéś, a s lèś [lɑ̃ɡdɔk ʁusijɔ̃], Linguadoca-Rossiglione in Itagliàṅ) l'è na regiòṅ dla Frància ch'a s cata in dal sud dal paéś, davśèṅ a la Spaggna e a 'l Prinsipâ 'd Andòra. La sò capitàla l'è Montpellier cun Nîmes e Perpijàṅ atri sità impurtànti.
La mét insém sinc dipartimènt: Aude (11), Gard (30), Hérault (34), Lozère (48) e Pirenèi Urientài (66). Ad dèntar la gh'à quatòrdas arrondissement, sentutànta-siē cantòṅ e 1.545 cumùṅ.
In tut la gh'à 2.610.890 abitànt e na superfìsi ad 27.376 km². Ólt'r a 'l Francéś, in dla regiòṅ a s dascór anc in Ucitàn (al dialét dla Lénguadòc) e in Catalàn.
Al presidènt dal cunsìli regiunàl 'l è Christian Bourquin, a cap dna cualisiòṅ ad sinìstra.
Persunàǵ nâ in dla Lénguadòc-Rusijòṅ
- Laurent Blanc, ex śugadōr e alenadōr ad balòṅ
- Manuel Amoros, ex śugadōr ad balòṅ
- Guillaume Raoux, ex tenìsta
- Thierry Champion, ex tenìsta
- Richard Gasquet, tenìsta


text:
Ils posts spezialisads federals per privels da la natira surveglian cuntinuadamain la situaziun da privels da la natira ed averteschan las autoritads e la populaziun. En cas da gronds e fitg gronds privels da la natira èn ils avertiments suttamess ad in'obligaziun da vegnir derasads. En quest cas vegnan els transmess dals emetturs da radio e televisiun publics e privats sco "avertiments da la Confederaziun".
Avertiments da privels da la natira a la populaziun
Differents posts spezialisads federals surveglian cuntinuadamain la situaziun da privels da la natira ed èn responsabels per emetter avertiments correspundents en cas da privels smanatschants. Las cumpetenzas èn regladas sco suonda:
- eveniments privlus da l'aura: Uffizi federal per meteorologia e climatologia (MeteoSvizra)
- auas grondas e sbuvadas che resultan qua tras: Uffizi federal d'ambient (UFAM)
- incendis da guaud: Uffizi federal d'ambient (UFAM)
- lavinas: WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF
- annunzias da terratrembels: Servetsch seismologic svizzer (SSS) da la Scola politecnica federala Turitg
Coordinaziun dals avertiments
Ils singuls posts spezialisads coordineschan lur avertiments ed utiliseschan ina scala da tschintg nivels per tut ils privels. Sch'in eveniment pertutga plirs posts spezialisads, vegnan publitgads avertiments cuminaivels che sa basan sin in giudicament general da la situaziun da privel (princip da la "vusch uffiziala unica"). Las coordinaziuns tecnicas tranter ils posts spezialisads federals per privels da la natira han lieu en il Stab spezialisà Privels da la natira.
Derasaziun dals avertiments sur radio e televisiun
En spezial suenter las auas grondas da l'onn 2005 èsi vegnì pretendì che la populaziun vegnia infurmada meglier ed en moda pli activa davart avertiments da privels da la natira dals servetschs federals. Per tscherts avertiments è perquai vegnida introducida in'obligaziun da derasaziun che vala per ils programs da radio e televisiun dad SRF / RTS / RSI sco er per tut ils emetturs da radio e televisiun locals concessiunads cun ina incarica da prestaziun, uschenavant che lur territori da diffusiun è pertutgà. Uschia pon ils posts spezialisads responsabels declerar che avertiments da privels da la natira dals nivels 4 e 5 ("grond privel" resp. "fitg grond privel") stoppian vegnir derasads, sch'els èn da l'avis che quai saja necessari. En in tal cas vegn l'avertiment emess al radio ed a la televisiun en il territori pertutgà tenor process definids e cun caracteristicas acusticas ed opticas unitaras sco "avertiment da la Confederaziun".
La CENAL
Sco post central procura la Centrala naziunala d'alarm CENAL tar l'Uffizi federal da protecziun da la populaziun UFPP ch'ils avertiments dals posts spezialisads vegnian transmess svelt, segir ed en moda coordinada a las medias ch'èn obligadas da derasar ils avertiments. La CENAL procura plinavant ch'ils avertiments a la populaziun vegnian coordinads areguard il cuntegn ed il temp cun ils avertiments a las autoritads (servetschs federals / chantuns).


text:
Lönàre
El lönàre l'è 'n strüment (de sòlit en blòc de fòi con segnàt sö i dé e i més) che se dopèra per dàga 'na sostànsa al sistéma dopràt de l'òm mizürà 'l tép, per divider, calculà e dàga 'n nòm ai vàri perìodi de l'an.
Eziste i lönàre de mür, de banch, ecc.
Quàze töcc i lönàre i se bàza sö le ünità de tép fondamentài discriìde che sóta:
- la setemàna: che la düra sèt dé;
- el més, che 'l düra piö o méno quater setemàne;
- l'an, che de sòlit el düra dùdes més.
Ogna nasiù la g'ha 'l sò calendàre uficiàl per defenéser le fèste e identificà le dàte en maniéra ünica. El sistéma che se dopèra 'n Itàlia per scópi civìi al dé d'encö l'è 'l calendàre Gregorià.


text:
Marco Simoncelli
Marco Simoncelli (Catòlga, 20 ad Śnar dal 1987 - Sepàng, 23 'd Utóbar dal 2011) 'l è stâ un curidōr ad mòti rumagnōl, campiòṅ dal mónd dla 250cc cun la Gilera in dal 2008. Cgnusû da tut par la sò tèsta pîna ad ris e p'r al sò dascórar in itagliàṅ cun n'acènt rumagnōl dimóndi pēś, al gh'iva un caràtar da gigiòṅ a la bòna, sćèt un muć, e al purtàva sèg al scutmàj ad Supersic (Sic, IPA /sitʃ/, 'l éra al còdas ch'al gh'iva dâ la Dorna par cgnós'r-al durànt al gari). 'L à catâ la mòrt in na manéra dasfurtunàda in dal sircùit ad Sepàng durànt na gara dla MotoGP dal 2011 a sōi vint-quàt'r an.
In dla sò caréra 'l à curs 151 vòlti in gari dal motomundiàl, vinsénd quatòrdas vòlti e finénd 31 vòlti in si pòdi, muciànd sù in tut 1255 punt, 15 pole position e nóṿ gir più śvélt. 'L à curs anc dū vòlti in Itàglia in dal mundiàl dla Superbyke in dal 2009, finénd anc in sal pòdi. Al sò nùmar ad gara 'l éra al 58.
Biugrafìa
Gl'Inìsi
Nâ a Catòlga, al viṿ fiṅ da pìcul a Curièn. Al taca a cùrar a sèt an cun na minimòta in dal sò sità. A dód'ś an al vins al tìtul itagliàṅ, quèl ch'al fà anc in dal 2000, an in dua al cur p'r al tìtul europeo purtànd-'s a cà al secónd pòst. A quatórd'ś an al tōś part a 'l Trufèo Honda NR e al gh la cava a muntàr sù dū vòlti in sal pòdi e pò al s śibìs a 'l campiunàt itagliàṅ 125 GP.
Clas 125
In dal 2002 'l è campiòṅ europeo dla clas 125cc e in dal stés an, dòp ch'al s è fat i òs a livèl nasiunàl e europeo, al fà al sò debùt in dal Motomundiàl, clas 125, in dal Gran Prèmi dla Repùblica Céca in dal team dl'Aprilia CWF - Matteoni Racing a 'l pòst ad Jaroslav Huleš ch'l iva fat al salt in dla 250. Al sò cumpàgn in squàdra 'l è Chaz Davies. Al finìs la stagiòṅ cun tri punt (finénd 13śum in Purtugàl) a 'l 33śum pòst.
In dal 2003 al fà tut al campiunàt e al mùcia sù 31 punt, finénd 21śum in clasìfica e ciapànd un quàrt pòst in dal gran prèmi dla Cumunità Valensiàna.
In dal 2004 al riva al prim sucès a Jerez in sal mój, ma l'è na stagiòṅ cun di élt e di bas cun dū pole position (sémp'r in Spaggna e a Brno) ma cun sōl 79 punt in bisàca al finìs undicéśum in clasìfica, curént p'r al team Rauch Bravo insém a Steve Jenkner.
Al team Nocable.it Race al al tōś par la stagiòṅ 2005 par far còpia cun Joan Olivé. Marco al vins incóra a Jerez e al finìs àtar sinc vòlti in sal pòdi (secónd in Catalógna, tèrs in Germàgna, Repùblica Céca, Qatàr e Austràglia), cavànd-gh-la a star sèmpar fr'i prim ma lasànd prèst al tìtul par strada anc parchè al s è fat grand e al fà fadìga a giràr bèṅ in sla muturéta dla 250, faghénd però 177 punt, sèmpar méj.
Clas 250
In dal 2006 Supersic al pasa a la 250, curénd par la Gilera RSV 250 cun al tècnic cap Rossano Brazzi (ch'l iva laurâ in di an pasâ par Valentino Rossi e Marco Melandri) a sò dispuśisiòṅ. Purtròp chi lò al s mala subìt lasand-al da par lò par tuta la stagiòṅ. Marco al finìs al dècim pòst cun 92 punt sénsa mai far di riśultâ bòṅ, al gh la cava sōl a piasàr-as sést in Cina. Anc 'l an dòp 'l è da daśmindgàr: dècim pòst cun l’Aprilia RSW 250 LE e 97 punt in tut cun dū sèst pòst (Frància e Ulànda).
In dal 2008 finalmènt al ròbi i tàcan a giràr p'r al vèrs giùst p'r al Rumagnōl, ma minga a 'l inìsi parchè al casca dū vòlti réstànd a śèr punt e 'l è un pcâ, anc parchè a Jerez l' éra andâ in a risć ad vìnsar. In Purtugàl al ciàpa la pole position e al vins pò al dū gari a gnir: Mugello e Catalógna. A cal punt chè, i suo i gh daṅ na mòta uficiàla e Marco al vins incóra a 'l Sachsenring cun déś secónd ad vantàś sōvra Mika Kallio, e pò al s ripét tulénd al prim pòst anc a Motegi e a Phillip Island. Rivànd tèrs a Sepàng al dvénta campiòṅ dal mónd dla clas Duśèntsinquànta. La sò sréśa in sla tórta 'l è la vinsùda a Valencia in d'l ùltim gran prèmi dla stagiòṅ, quèl ch'al gh fà muciàr sù la belésa ad 281 punt, frut anc ad dū secónd pòst (in Frància e in dal Régn Unî) e ad àtar dū pòdi, in Ulànda e in dla Repùblica Céca. Simoncelli al partìs anc dal pâl sinc vòlti.
In dal 2009 al decìd ad restàr in du 'l è e la stagiòṅ la partìs mâl parchè al n pōl minga cùrar in dal prim gran prèmi in Qatàr p'r un infurtùni. Dòp soquànti gari fati mâl, Simoncelli al tórna a i sò livèi in Frància, vinsénd incóra na vòlta in sal mój e rivànd secónd da drē a Mattia Pasini in dal gran prèmi 'd Itàglia. Marco al s tōś la rivìncita a 'l Sachsenring vinsénd par la dècima vòlta in caréra, turnànd a lutàr p'r al tìtul, anc parchè al fà pò al pîṅ a Brno (baténd cla vòlta lè Mattia Pasini) e a Indianapolis. Cun chi sinquànt punt chè, Marco al s davśìna dimóndi a 'l giapunéś Hiroshi Aoyama e a 'l spagnōl Álvaro Bautista. In dal gran prèmi ad cà (Misèn) al fà un brut śbali cascànd par tèra ma pò al tórna sù in clasìfica, cun dū sucès ad fila in Purtugàl e Austràglia, purtànd-as a sōi dódas punt da Aoyama, cun dū gari incóra da far. Ma in Malèśia Hiroshi al vins lò mèntar Simoncelli 'l è custrét a 'l tèrs pòst da drē a Barberá ch'l éra rivâ a la fiṅ cun al sò stés tèmp a 'l traguàrd ma, par via 'd un gir più śvélt dal suo, al finìs lò secónd invéci ch'al Rumagnōl ch'al vèṅ dastacâ ad vint-i-òṅ punt da Aoyama. In d'l ultma gara Simoncelli al finìs incóra par tèra e 'l è custrét a lasàr al sò tìtul in dal maṅ dal giapunéś.
Clas MotoGP
In dal 2010 al pasa in dla clas MotoGP cun la RC212V dal team San Carlo Honda Gresini par far còpia cun al pilòta ad Ravêna Marco Melandri. Simoncelli al mùcia sù 125 punt, finénd utàṿ a la fiṅ, cun un quàrt pòst in Purtugàl.
In dal 2011 al résta in dla squadra ad Fausto Gresini cun sèg al giapunéś Hiroshi Aoyama ch'al gh'iva ciulâ al tìtul dla 250 dū an prima. Cun la stésa mòta sóta 'l cûl (na Honda uficiàla HRC), Marco al gh stà sèmpar davànti e al fà sù dū quìnt pòst (in Qatàr e in Frància in dua al finìs còntra Dani Pedrosa durànt un surpàs, faghénd-al cascàr śò) e dū pole position in Catalógna e Ulànda. A Brno Marco Simoncelli al gh la cava a finìr par la prima vòlta in sal pòdi in dla MotoGP rivànd tèrs. In dal gran prèmi ad San Marèṅ al lòta còntra Andrea Dovizioso e Ben Spies e al finìs quàrt. In Austràglia al fà un pas in avànti rivand da drē sōl a Casey Stoner in dla sò córsa ad cà.
Al 23 'd Utóbar dal 2011, durànt al gran prèmi dla Malèśia, Simoncelli al pèrd la sò mòta in dal secónd gir dla córsa, restànd-ag atàc. La mòta, invéci ad finìr fóra da la pista esternamènt cuma la fà ad sòlit in chi caś lè, la tira drit par la sò strada e la fà la curva mènt'r i éran drē a rivàr Colin Edwards e Valentino Rossi ch'i gh vaṅ adòs, a n cavànd-gh-la briśa a scansàr-al. Al casc ad Marco al vóla via e al pilòta dasfurunâ al vèṅ investî in pîṅ a la tèsta e a 'l còl da chi àtar dū. Al sò cōr al s férma e i dutōr i n pōlan far àtar che tōr at dla mòrt, tri quàrt d'óra dòp 'l incidènt.
I sò funerài i gh'èṅ stâ Giuidè 27 'd Utóbar dal 2011 in dal sò paéś in dal riminéś, cun di sò culéga ch'i èṅ andâ a catàr-al par l'ultma vòlta: Loris Capirossi, Mattia Pasini, Valentino Rossi, Andrea Dovizioso, Marco Melandri, Sete Gibernau, Andrea Iannone, Randy de Puniet e Jorge Lorenzo. Chi lò 'l à vlû èsar-gh e 'l à scrit in sal lìbar dal firmi in cēśa, cun un gèst ch'al gh fà unōr, „A t arcurdarò par sèmpar e pardòṅ-um p'r ès'r-um questiunâ tèg“. Dū dè dòp al còrp ad Marco 'l è stâ cremâ.
L'ASL ad Catòlga la fà savér ch'l'à tòlt la deciśiòṅ ad dedicàr al laburatòri ad biomecànica d'l uśdàr Cervesi a Marco che pròpria lè 'l éra nâ.


text:
1Ajna'ɨmɨ, tɨ'ɨj aɨn ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e aɨjna ɨ Agosto tɨ ajta ayaa antyahuaaca'a tɨcɨn César, aɨ pu raataijtaca'a mej mi ahuaujyu'uxan mej mi hua'ute'itén naijmi'ica maj aun a'uchaatɨme tɨj na'a a'u tɨ teje'ijta. 2Ayaa pu tyu'urɨj tɨ'ɨj auj Cirenio ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e ajna Siria. Aɨ pu aɨn púeenya'a tɨ hua'utaityaca'a ɨ maj anacai hua'ute'itee. 3Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimi'i mu a'ucɨ́jxɨ a'u mej e'ema'acan mej mi a'ahuaujyu'uxa. 4Aɨj pu cɨn, aɨn José pu huiirajraa aujna Nazaret, Galileeya jetze tɨ ajtyama'acan. Au pu a'ará'a u Judeeya, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu a'unu'ihuaca'a aɨjna ɨ David tyaacan, aɨjna tɨ ajmi'i ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e. A'ini aɨj pu jetze huanye aɨjna ɨ José, aɨj pu cɨn aun á'uraa. 5Ajta pu aɨn á'uraa ɨ Mariiya aɨjna jamuan ɨ José tɨ ra'ancure'evi'itɨ. Ajta aɨjna ɨ Mariiya, pu'uri a'utajucaca'a. 6Au mu a'utyáuuca'a tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj tɨ jetzen huanu'eihuaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. 7Aɨj pu cɨn tiyauj a'araa anacaican cɨme'e. Tyaataca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. Cɨɨxuri pu cɨn raca'ijcataca'a tɨ'ɨj huanu'eihuaca'a. Aɨj pu jetze ra'atyeetye ti'itɨ jetze cɨye tɨ atyacun a'u maj ya'amuaate tyaja'acua'aca a'ini camuche'e u'uvejrica'a cuaartu tzajta'a maj maun a'utyarute. 8Aujna vejli'i u Belén, seica mu a'utyáuuca'a canya'axɨ maj tiséijracaa. Au mu a'atáxairihua'a hua'a jamuan. 9Tɨ'ɨqui seij pu huataseijre tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tavastara'a jemi. Cɨme'en pu'u huataseijre, aj pu i aɨn tavastara'a a a'atatátzavajraa hua'a jemi ɨ mej e'ejti. Majta maɨn canya'axɨ maj saɨre'e, tyamua'a mu eihua tyu'utatzɨn. 10Ajta ayan tihua'uta'ixaa aɨjna tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a. Ayaa nu een cɨn mu a'uve'eme nyata'aj nyuucari amuaata'ixaate'en ɨ saj cɨn huataujtyamua'ave'esin eihua, tɨ ti'ivaɨra'a a'ame para naijmi'ica. 11Ijii, ajna chajta'a David tyaacan tɨ jetzen e'ema'acan, muejmi cɨme'e pu hui a'unu'ihuaca'a aɨjna tɨ amue'iratuaasin. Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, ɨ tavastara'a, aɨjna tɨ Dioj ra'antihuau. 12’Ayaa xu eenye'eque'e ramua'areera a'ij tɨ eenya'a aɨn pueen. Aun xu ye'etyauni ɨ pa'arɨ'ɨ, cɨɨxuri cɨn caícatzi'ihua. Au pu araca'itɨ a'ame cɨye jetze ta'atyacun, ya'amuaate maj jetzen tya'acua'aca. 13Iye'itzi mu cɨn eihua huataseijre aɨme ɨ mej tajapua ti'ivaɨre'e maɨjna jemi ɨ seij. Matɨ'ɨj mi naijmi'i rɨ'ɨ tiratyajtuaa ɨ tavastara'a. Ayaa mu tyu'uxajtaca'a. 14Meyan tɨcɨn: Tiche'e rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj tɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e ɨ tajapua. Ajta iiyan chaanaca japua, miche'e rɨ'ɨ tityeecháatɨme'eni ɨ tyaɨte ɨ tɨ Dioj rɨ'ɨ tihua'uta'asin. ―Ayaa mu'u tyu'utaxajtaca'a. 15Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Majta maɨn ɨ maj canya'axɨ tiséijracaa, ayaa mu tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―Tiche'e u a'uju'un aujna Belén tyata'aj ya'useij aɨjna a'ij tɨ huarɨj ɨ tɨ taata'ixaa ɨ tavastara'a. 16Matɨ'ɨj mi ca'anacan u á'uju'un. Au mu yá'utyau maɨjna ɨ José, majta Mariiya, majta ɨ unyaaca'i. Au pu cɨye jetze aráca'atii, ya'amuaate mej jetzen tya'acua'aca. 17Matɨ'ɨj raaseij ɨ pa'arɨ'ɨ, aj mu mi hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte a'ij tɨ aɨn tihua'uta'ixaa tɨ hua'a jemi huataseijre, a'ij tɨ tihua'uta'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ huanu'eihuaca'a. 18Majta maɨn ɨ maj hua'unamuajri'i a'ij mej tí'ixajtacaa aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa, naimi'i mu rɨ'ɨ naa tihua'utaseij. 19Ajta aɨn ɨ Mariiya, aɨ pu ru'uvaataca'a ɨ rutzajta'a. Eihua pu ti'imuajcaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj hua'a jemi. 20Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa. Eecan maujtyamua'ava'a ɨ Dioj jemi, majta rɨ'ɨ tiraata'a nyuucari cɨme'e aɨjna cɨme'e ɨ mej raanamuajri'i, majta ɨ maj raaseij. Naimi'i pu ayan tyaja'ure'enye a'ij tɨ tihua'uta'ixaa ɨ tavastara'a. 21Tɨ'ɨjta tyajauma'aca arahueica xɨcaj jetze, tɨ'ɨj i tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj mej jetzen ra'antisíjchi ɨ naviira'an ɨ tɨ jetzen te'evi'i u pa'arɨ'ɨ. Matɨ'ɨj mi meyan raatamuá'a tɨcɨn Jesús, tɨj ayan anacaican tiraata'ixaa aɨjna ɨ saɨj tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. 22Tɨ'ɨjta ari tyaja'ure'enye a'anaj matɨj pua'a ɨ'ɨhuaca a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, matɨ'ɨj mi manna ya'uvi'itɨ anna Jerusalén mej mi u ya'utaseijrata ɨ pa'arɨ'ɨ u teyujta'a ɨ tavastara'a jemi. 23Ayaa mu huarɨj a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Ayaa pu ruxe'eve'e mej ya'utaseijrata ɨ tavastara'a jemi naijmi'ica a'achu maj pua'amuacaa ɨ maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a ɨ tɨ'ɨrii ɨ mej tetyaca.” 24Majta tyu'utámuaɨ'ɨvejtan a'ij tɨ ajta te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ cɨn tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a. Ayan tɨcɨn: “Miche'e hua'apuaca huatamuaɨ'ɨvajta ɨ cucui'ise na'ari hua'apuaca ɨ jaamue'ise.” 25Ajna'ɨmɨ, saɨj pu aun e'echajca'a anna Jerusalén. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Simeón. Rɨ'ɨ pu ti'ityújchaɨca'a ɨ Dioj jemi. Ajta eihua pu ra'astyajca'a ɨ ruye'ira. Aɨj pu ti'ichu'eva'acaa ajna xɨcaara'an jetze tɨ jetzen Dioj hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jemin huatyajturaa. 26Aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ayan tiraata'ixaa tɨ nu'u cai mɨ'ɨni cai xɨ huataseire'en ɨ Cɨriistu'u, tɨ tavastara'a ya'utaiti. Aɨ pu nu'u Simeón raseijran. 27Tɨ'ɨqui ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ca'anijra'a raata'a aɨjna ɨ Simeón tɨ aun a'atanyén u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, au mu majta a'ará'a u teyujta'a mej mi meyan raaruuren ɨ pa'arɨ'ɨ a'ij tɨ tyu'ujxe'eve'e mej mi ra'ara'asten ɨ ruye'ira. 28Aj pu i aɨn Simeón ra'ancure'echuii aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj tɨcɨn: 29Nyavastara'a, pu'uri rɨ'ɨri paj naata'an nyaj nyaxaahua huamɨ'ɨni, a'ini papu'uri ra'ara'aste aɨjna ɨ paj cɨn tya'ata'aratziiri'i ineetzi jemi i nyaj muavaɨre'e. 30- 31A'ini nyajɨ'ɨ nu cɨn raaseij eijna ɨ paj cɨn tu'irajtuaasin, aijna ɨ paj yan raatyajtua meti'iseiraca naijmi'i ɨ tyaɨte a'achu maj pua'amua yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. 32Aɨ pu hua'atatzavi'ira a'ame tyamua'a naa aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan mej mi cai che'e meyan e'enye'en matɨj aɨme ɨ maj huachaatɨme tɨca'amiste'e. Ajta aɨ pu hui va'acan cɨn tihua'utaijte'esin ɨ mua'atyaɨtestyamua'a, aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Simeón. 33Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ aɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ cɨme'en. 34Tɨ'ɨqui Simeón rɨ'ɨ tihua'utyajtuaa. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ Mariiya, ɨ naanajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ tɨcɨn: ―Casi'i, ayaa pu tyu'uxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a tɨ aɨjna pa'arɨ'ɨ cɨme'e mui'itɨ mu va'acan cɨn titye'entyarutixɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ajta mui'icaca pu tya'ari'ira ɨ maj cɨn títyatatí. Aɨj xu cɨn seyan tiraamua'aree tɨ ayan te'eme a'ini eihua mu ratíti. 35’Ayaa pu te'eme tɨ'ij me eijre'e seijre'e a'ij mej ti'imua'atze ɨ tyaɨte mamui'itɨ. Ajta mueetzi, ayaa pu che'eta na'a tímu'uhuatacuí'ini ɨ a'a tzajta'a cumu tɨ a'atɨ mua'antyejtzeti nahuaa cɨme'e. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 36Seij pu ajta vejli'i a'utyavaaca'a tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Jɨita'a pu pueen tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ana. Pu'uri ucarij. Aɨ pu yaujra'an pueen aɨjna ɨ Fanuel, ɨ tɨ Aser jetze ajtyama'acan. Aɨjna ɨ jɨita'a, ayaa pu a'atee tɨ viche'e a'achu cumu arahua'apua ninye'ira'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ ɨ cɨna'ara'an. 37Tɨ'ɨqui rusaɨjta a'araa. Eihua pu ari a'atee tɨ ayan rusaɨj. Ajta pu'uri ayan jucari na'a cumu muaacuate japuan muaacua ninye'ira'a. Capu ajta a'anaj huiraaye'icaa u teyujta'a silu au pu rɨ'ɨ tirata'acara'a ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajta'a, ajta nain tɨca'ari tzajta'a. Ajta pu ru'itzi'iva'acaa, ajta tenyuuve'e ɨ Dioj jemi. 38Cɨme'en pu'u raatapua'ajtaca'a ɨ Simeón tɨ tyu'utaxajtaca'a, aj pu i aɨn a'uré'enye aɨme jemi. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'en ɨ pa'arɨ'ɨ. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueen ɨ mej rachu'eva'acaa tɨ Dioj hue'irajtuaani naimi'i aun maj Jerusalén huachaatɨme. 39Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, matɨ'ɨj nain cɨn tya'ara'aste a'ij tɨ te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ jetzen tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a, matɨ'ɨj mi a'ucɨj ajna a'ahua'a Galileeya. Au mu a'utanye u Nazaret, a'u mej e'ema'acan. 40Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ pu huave'ese, ajta huatyaujca'ane. Eecan pu rɨ'ɨ me tyáumua'arajca'a. Ajta pu Dioj rɨ'ɨ tirata'acara'a. 41Majta aɨme ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, tɨ'ɨj pɨ na'a ninye'ira'a jetze, au mu a'atáninyeica'a anna Jerusalén mej mi ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'a yaujmua'a mej anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a. 42Tɨ'ɨj ari rájchaɨca'a a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨme vaujsimua'ame'en, au mu a'uju'un mej mi tyu'uyesten ɨ ruye'ira cɨme'e. 43Tɨ'ɨj tya'upua'araca'a ɨ maj tyu'uyé'este, matɨ'ɨj mi a'araacɨ para aujna me e'eche. Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, au pu a'utyajturaa anna Jerusalén. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en, camu ramua'areeraca'a. 44Ayaa mu ti'imuajcaa tɨcɨn: Hua'a jamuan pu huamej ɨ seica ɨ maj ta jamuan huaju'uncaa. Mu'uri sei xɨcaj a'atee mej meyan tityaaju'uncaa. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej raahuauni hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, ajta aɨme jemi ɨ maj hua'a jamuan huaju'uncaa. 45Matɨ'ɨj cai ráatyau, matɨ'ɨj aun huara'acɨ anna Jerusalén mej mi raahuauni. 46Mira'atee a'achu cumu hueica xɨcaj maj rahuauhuau. Matɨ'ɨj mi xaa ráatyau. Au pu unú'ujcatii u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Au pu a'utácatii hua'a jamuan ɨ mej ti'imua'ata. Aɨme pu namuajra'acaa, ajta tihuéihua'ura. 47Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, naimi'i mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij maɨjna cɨme'e tɨ tyamua'a naa yau'eitaa a'araa a'ij mej tiraata'ixaa, majta maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a. 48Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en matɨ'ɨj raaseij tɨ hua'a tzajta'a je'ejvee, eihua mu a'ij ra'utaseij. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ naanajra'an tɨcɨn: ―Niyauj, ¿a'ini een cɨn peyan taruure? Tu'uri a'atee tyaj muahuauhuau inyaa, ajta a'ataata. Eecan tu a'ij pua'a tya'atamua'ate mueetzi cɨme'e. 49Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan ti'inyahuauhuau? ¿Ni qui sacai ramua'aree tɨ ayan ruxe'eve'e nyej neyan tya'ava'anmua'areera iiyu niTaata chi'i jetze? 50Majta maɨn, camu a'atzu maɨn yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ tihua'uta'ixaa. 51Tɨ'ɨqui á'uraa hua'a jamuan ɨ ruvaujsimua'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ucáanye u Nazaret. Ajta aɨn, aɨ pu hua'antzaahua ɨ ruvaujsimua'a. Ajta aɨn naanajra'an, aɨ pu nain a'avaataca'a ɨ rutzajta'a. 52Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu huave'ese, ajta eitze'e ari tyú'umua'areeraca'a. Dioj pu rɨ'ɨ tiraata'a, majta ɨ tyaɨte.
Copyright
Learn More


text:
La Raid däl Raid
Artéccol in dialatt bulgnais
La raid däl raid l'è al nomm d'na raid ed pâgin publichè e mess in cmugnån cun tott i zarvlón ch'i én lighè. La raid däl raid la permett ed snadrazer, mander e arzavver däli informazión d'una pèrt a cl'ètra dal månd sänza paser par di nûd centrèl.
L'è nèda par l'esêrcit americàn dal 1969 col nomm ed Arpanet. Int'i ân stänta i nâsen i prémm sistêm par mander däli informazión luntän a chi èter utént. Int'i an utänta la nass anch Telnet, la prémma raid ed comunicaziån in tänp reèl.
Al protocôl piò utilizè par snadrazer adess l'è la Gran Tlarè mundièl (WWW). Ai n é anch di piò cénn, mo i n én mégga piò adruvè, cme FidoNet o Gopher.


text:
-
Peter GyslingMedienschaffender, ehem. Russland-Korrespondent von Radio und TV SRFBei aller Ehre für Tradition: Mit dem heutigen Hymnen-Text haben viele ihre liebe Mühe. Deshalb freue ich mich, dass nach einem Text gesucht wurde, der die Werte unseres modernen Bundesstaates verständlich und klar zusammenfasst und gleichzeitig alle Generationen anspricht.
-
Emil SteinbergerActur, comicher e tatL'imni naziunal dovra mo ina strofa. Persuenter sto quella cuntegnair quatter linguas naziunalas. In pitschen striegn. Quai fiss in simbol per nossa unitad. Retegnientschas linguisticas impedeschan contacts. Emprender d'uffants che creschan si a moda bilingua.
-
Sonia KälinRegina da la lutgaTar in nov imni tutgan per mai ils pleds libertad e democrazia. In imni po rinforzar il sentiment d'identitad ed il spiert da cuminanza d'in pievel. I dovra ina melodia cun opposiziuns, cun muntognas e valladas, pia caracteristicas tipicamain svizras.
-
Moritz LeuenbergerAnteriur cusseglier federalUssa dastg jau conceder: savens hai jau a la fin mo pli fatg ir ils lefs, perquai che jau na pudeva betg emprender a memoria las parts pateticas. Jau ma legrel sin in imni naziunal che tut las sportistas e tut ils sportists sco era tut las cusseglieras ed ils cussegliers federals vegnan a chantar dad a fin z a memoria e cun plaschair.
-
Antonio Hodgerscusseglier naziunal da GenevraDa Genevra fin en il Grischun è la Svizra in pajais cun differentas culturas e linguas; era nossa istorgia n'è betg dapertut la medema. Nossa pli impurtanta fermezza èn las valurs cuminaivlas che nus partain e che nus avain determinà en il preambel da nossa Constituziun.
-
Annemarie Huber-Hotzpresidenta da la Crusch Cotschna SvizraNus pudain esser engraziaivels a la Societad svizra d'utilitad publica ch'ella ha intimà cun il project "CHymne" ina discussiun davart las valurs centralas da la Svizra. Valurs sco solidaritad ed avertadad, respect e protecziun da la dignitad umana per tuts ston esser oz pli che mai la directiva per noss agir.
-
Vera KaaChantaduraIgl è endretg che nus faschain adina puspè patratgs davart noss pajais e nossa convivenza. I ma para fitg grev da crear insatge nov che resta e che renda giustia a tut las regiuns linguisticas. Mo la via è la finamira ed uschia èsi adina bun da sa mesirar vi dal vegl e crear insatge per il futur.
-
Cécile BühlmannCussegliera naziunala da BernaL'imni naziunal svizzer è patetic e n'ha da far nagut cun il preambel da nossa Constituziun federala. Là vegn numnadamain scrit da la responsabladad per la creaziun e per las generaziun futuras e che la fermezza dal pievel sa mesiria vi dal bainstar dals flaivels. A l'emprova da crear in imni che correspunda a quest spiert giavisch jau blera fortuna!
-
Jacqueline BadranCussegliera naziunala da Turitg ed interprendidraIl Psalm svizzer na tutga betg tar nossa tradiziun da tschientaners e tschientaners sco quai ch'i vegn sugerì. El è vegnì dictà dal Cussegl federal pir l'onn 1961 suenter lungas dispitas en il parlament. Nus duvrain perquai in nov text che n'è betg vegnì dictà da surengiu, cun il qual mintgin po s'identifitgar.
-
Klaus StöhlkerInterprendider, cussegliader da relaziuns publicasL'imni actual è in simbol dal vegl stadi naziunal svizzer e sa serva d'ina mistica da natira e da religiun fustga che na sa cunfa betg pli cun il 21avel tschientaner. La Svizra dovra in nov imni che correspunda a la situaziun dad oz: democratic, avert al mund, orientà vers l'avegnir.
-
Louis SchelbertCusseglier naziunal da LucernaLa melodia d'in imni stuess per mai exprimer ina cuntinuitad e betg far in'impressiun uschè patetica sco l'actuala. Jau stimass, sch'il text accentuass las valurs che furman la Constituziun federala, la Decleraziun dals dretgs umans ed ina tenuta ecologica.
-
Jakob FreundAnteriur president central Associaziun da la musica popularaL'imni naziunal è a medem temp in toc identitad e melodia d'identificaziun. Perquai giavisch jau in imni naziunal unic e simpel d'enconuscher.
-
Margrit Kiener NellenCussegliera naziunala da BernaLas valurs dal preambel èn per mai in'obligaziun, perquai che jau hai fatg il vut sin la Constituziun federala. La Svizra dovra in nov imni naziunal, perquai ch'igl è tranter auter gia daditg betg pli confurm al temp da pledentar sulettamain ils umens («ura liber Svizzer, ura»).
-
Yvette JaggiAnteriura cussegliera dals chantuns ed anteriura presidenta da la citad da LosannaIn imni naziunal duai exprimer l’attaschament ad ina manifestaziun d’ina fervur cuminaivla.
-
Simona MartinoliIstoricra d'art, GSKJau sun spanegiada sin la sfida da chattar ina soluziun moderna per l'imni actual e ma legrel da ma far patratgs davart la noziun "identitad naziunala".
-
Simona GaleazziTranslaturaMes giavisch èsi ch'il project intimeschia nus tuts da reflectar davart nossa identitad, senza far da quella in instrument.
-
Karl ScheuberDirigentL'imni duess avair ina gronda acceptanza, ma tuttina betg esser memia dultsch. El duess exprimer nossa multifariadad en l'unitad (u viceversa).
-
Sabine SteigerSchurnalistaL'imni naziunal è per mai il pendant acustic a la crusch svizra. Sco ina da las democrazias las pli veglias e stabilas dal mund merita noss pajais in imni degn.
-
Ivica PetrušićIncumbensà per la giuventetgna dal chantun da TuritgJau sper sin propostas creativas che correspundan e satisfan a la cumplexitad sociala da noss pajais.
-
Ursina GigerMusicistaJau giavisch in'innovaziun ed in rinfrestgament da l'imni existent uschia ch'ins ha plaschair d'al chantar.
-
Pia SeilerSchurnalistaIgl è ordvart interessant da pudair collavurar al process da chattar ina nova melodia, in nov text per la Svizra dals proxims decennis u schizunt tschientaners – quai vegnan noss descendents a decider.
-
Andri PerlScriptur e studentEl duess transportar las valurs dal stadi federal modern, esser chapibel e simpel da chantar per tuts, ma tuttina poetic. I dovra natiralmain in pau patos.
-
Diana SegantiniManadra cultura RSIJau giavisch ina discussiun publica cun ils auters commembers da la giuria per pudair uschia chattar in imni che correspunda al temp dad oz ed a nossas valurs da basa actualas.
-
Iso CamartinAutur e publicistEn muments particulars affirmescha el la cohesiun naziunala.
-
Kurt A. ZurfluhSchurnalistDa m'engaschar per l'imni è per mai in'incumbensa morala, però er ina sfida.
-
Emil WallimannScolast da musica, cumponist e dirigentTenor mai èsi in project fitg interessant e bunamain nunpussaivel. Igl è bel da pensar da nov davart chaussas ch’eran evidentas.
-
Philipp WagnerCumandant dal center da cumpetenza da la musica militaraEl represchenta mia patria – e la patria è la, nua che jau ma sent bain.
-
Raphael UrweiderAutur e musicistTenor mai èsi in project fitg interessant e bunamain nunpussaivel. Igl è bel da pensar da nov davart chaussas ch’eran evidentas.
-
Jörg SchildPresident SwissolympicCura che jau giugava anc en la squadra naziunala da ballamaun, ma legrava jau bunamain uschè fitg sin l'imni sco sin il gieu.
-
Alex MiescherSecretari general Associaziun svizra da ballapeL'idea da reflectar tge che l'imni duai esser, ma fascinescha. Schebain ins creescha, suenter ina reflexiun fundada, insatge tut nov, ina retuscha u ina confessiun d'enfin ussa, quai lasch jau avert.
-
Karin NiederbergerPresidenta Associaziun federala da jodladersL'imni sto esser collià cun nossas tradiziuns enragischadas, e quai da maniera autentica.
-
Jean-Marc RichardModeratur, producent ed ambassadurIl plaschair da l'inscunter e da l'esser ensemen per partir en in avegnir cuminaivel ma plascha vi da quest project.
-
Guido PedrojettaDocent e cussegliader da studiJau sper ch'ins chattia per la musica ed il text ina basa che lascha resortir la Svizra sco pajais quadriling cun quatter culturas.
-
Valérie OgierModeratura e producentaL’imni naziunal futur sto tegnair ensemen la Svizra cun agid da la musica e dal text, el sto respectar quai che la Svizra è: in’allianza, per la quala la diversitad e la neutralitad èn impurtantas, e che vul esser in refugi ... ed anc auter pli!
-
Claude-André ManiPresident da l'Uniun svizra da chorsIn criteri per l'imni naziunal è ch'il text duai esser chapibel ed avair in messadi da fidanza e speranza.
-
Alois KochMusicolog e dirigentIn nov imni naziunal duess esser attractiv per pliras generaziuns e per plirs status.
-
Janett Madlainagraficra e musicistaDumondas davart l'identità dad üna cumünanza e davart la rapreschantaziun d'identità am interessan fich ferm.
-
Esther GirsbergerPublicistaIl nov imni duai integrar il modern senza negar il vegl.
-
Jean-Louis Dos GhaliDirigent da chorTuts ston pudair chantar la musica, ella na dastga betg esser memia cumplitgada, uschia ch'ella daventa spert usitada per la populaziun.
-
Thomas BiasottoLeader da bandL'imni naziunal è ina punt musicala vers la Svizra.
-
Patrizia PesentiSvilup d'interpresa RingierPer la Svizra taliana, ch'è ina minoritad linguistica, è l'imni naziunal fitg impurtant. El intermediescha appartegnientscha, il sentiment dad esser ina part d'in pitschen stadi grondius.
-
Oscar KnappCommember dal cussegl d'administraziun SRG SSRMes giavisch è che nus possian proponer al Cussegl federal ina nova ediziun bain chapibla e plain schlantsch da l'imni naziunal actual.
-
Christine BeerliVicepresidenta dal CICCJau hai acceptà, perquai che jau pens ch'i saja impurtant da ponderar davart quai che collia en quest temp da discordia – jau vi contribuir mia part a quai.
-
Franco LuraDirectur dal center da dialectologia ed etnografia BellinzonaJau sper ch'i reusseschia da crear in imni che resguarda la tradiziun e l'istorgia da la Svizra e ch'è il medem mument però er actual e correspunda a las midadas socialas dal pajais.
-
Pierre KohlerPresident da la citad da DelémontLa melodia da l'imni actual sveglia in sentiment d'appartegnientscha, ma ils pleds n'ans commovan betg.
-
François-Xavier AmherdtProfesser per teologia pastoralaSco la bandiera simbolisescha l'imni naziunal la Svizra en sia particularitad e singularitad: el po procurar che l'unitad tranter las regiuns linguisticas da noss pajais cuntinueschia da maniera intensivada.
Actualitads
La giuria
Ella consista da var 30 expertas ed experts da las spartas musica, text, schurnalissem, da represchentantas e represchentants d'associaziuns sportivas e culturalas ed era da persunas cun ina stretga relaziun cun l'imni naziunal e/u cun las tradiziuns svizras. Ils commembers da la giuria examineschan e giuditgeschan las contribuziuns da concurrenza inoltradas.


text:
Veneziân
Artéccol in dialètt mudnés
Al Veneziàn (in veneziàn Vèneto) l'è 'na léngua rumanza ciacarèda da 7 miliòun ed persòuni in siē stêt diferèint. Un quèl c'ma la metê di parlànt i s caten in Itàglia in dla regiòun dal Vènet, in dal Trentèin e ind un pzulèin dla Lumbardìa. L'ètra metê ch'l'armàgn la s cata in dl'Istria, Dalmazia, Rumanìa, Braśìl e Mèssegh.
'L era ciamê dialètt, mo i sinsiê i àn détt ch'l'è na léngua a tótt i efèt.
Artécol in dialèt arzân
Al Venesiân o Vènet l'è 'na léngua rumânşa parlêda da 7 miliòun ed persòuni in sê stêt divêrs. Cîrca la metê ed qui che la pêrlen a 's câten in Itâlia ind la regiòun dal Vènet, ind al Trintèin e un pô ind la Lumbardéia. Cl' êtra metê l'a 's câta in Istria, Dalmazia, Rumanéia, Brasîl e Mèsich.
Al gnîva ciamê "dialèt", mó i studiōş a j àn dét ch' l'è 'na léngua a tót j' efèt.


text:
Pogn
Pogn (prunünciaa lucalment Pògn, in Piemuntes inveci Pugn; Pogno in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 542 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 10,0 km² e ona densità de popolaziun de 154 ab./km².
El paes a l'è al cunfin cunt i pruvincc de Verbania (cumün de Bulèj) e de Vercej (Valdügia).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pogn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.