text:
Suenter il Cussegl naziunal ha era il Cussegl dals chantuns acceptà ina tala moziun dal cusseglier naziunal da la PLD, Thierry Burkhard. Da principi vegn cun surpassar midà il vial, tar ir sperasvi betg.
Surpassar a dretg duai restar vinavant scumandà
Il Cussegl federal ha uss d'elavurar in sboz che duai lubir il ir sperasvi a dretga sin autostradas e straduns. Il surpassar a dretga restga dentant scumandà. I vala dentant er da sclerir ils detagls cunquai che la differenza tranter ir sperasvi e surpassar n'è betg adina evidenta.
RR novitads 14:00


c: text/html

text:
Il Brexit saja l’expressiun da la malsegirezza en la populaziun, ha ditg il cusseglier federal Alain Berset in sonda a Cuira. Quella malsegirezza na regia betg mo in Gronda Britannia.
Blers stadis sajan our da l’equiliber tranter societad ed economia, giuven e vegl, saun e malsaun. Era en Svizra saja blessà il sentiment per giustia sociala.
PS vul far politica d'opposiziun
En pli ha annunzià la partida socialdemocratica svizra da vulair far en l'avegnir ina politica d'opposiziun malempernaivla - quai sco reacziun sin il spustament a dretga en il parlament federal.
La partida vul sa dustar cunter l'engurdientscha da las lobbis pussantas ed interess singulars. Quai han decidì ils delegads da la PS a lur radunanza a Cuira.
Lantschà referendum cunter l'imposiziun da taglia sin interpresas III
Sco instrument principal per lur politica d'opposiziun vesan ils socialdemocrats ils referendums. Ils delegads han lura era gist decidì da lantschar in referendum cunter la refurma da l'imposiziun da taglia sin interpresas III.
Ultra da quai è la SP per l’iniziativa «AVSplus – per ina AVS ferma», lantschada da sindicats. Era GEA di la PS a l’iniziativa «Economia Verda» che pretenda in’economia persistenta ed effizienta. NA dian ils delegads da la PS a la lescha davart il servetsch da spiunadi.
RR novitads 15:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Las numerusas hartas religiusas representan in maletg religius. Il pli savens Jesus Cristus e Nossadunna, denton era auters sogns sco s. Anna, s. Antoni, s. Giusep, eav. Derasada ei era la harta dil frater Meinrad Eugster da Nossadunnaun cun meinsvart in tochet teila ch'ei staus en contact cun sias reliquas. Sil revers dalla harta ei il bia ina oraziun corrispundenta en romontsch ni tudestg. Ils maletgs da devoziun vegnan per ordinari reparti a caschun dad occasiuns religiusas sco pelegrinadis, emprema communiun, creisma, messas nuvialas, profess, giubileums sacerdotals. Els vegnan mess els cudischs da messa e da devoziuns. Quels ein oz denton per gronda part buca pli en diever ed aschia ein era las hartas da sogns pli u meins svanidas. Ils affons da pli baul fagevan magari concurrenza, tgi che possedi las biaras e brattavan ora talas denter els, per cass ch'els vevan dublettas.
Per Tujetsch ein specialmein las hartas d'ordinaziuns sacerdotalas ni da messas nuvialas, da profess e da giubileums sacerdotals interesssantas. Ellas dattan perdetga dil grond diember da Tuatschin(a)s ch'ein sededicai alla veta religiusa.
Duas dallas veglias avon maun ein quella da pader Baseli Berther (1885) e da sur Giachen Giusep Beer (1899). D'interess ein era las hartas dallas confraternitads dil Cor de Jesus e dil Cor de Maria a Rueras e dil Scapulier a Sedrun sco era las regurdientschas allas missiuns a Tujetsch. (Text da Norbert Berther el cudischet Pietad populara)
Cartas religiusas
Las numerusas hartas religiusas representan in maletg religius. Il pli savens Jesus Cristus e Nossadunna, denton era auters sogns sco s. Anna, s. Antoni, s. Giusep, eav. Derasada ei era la harta dil frater Meinrad Eugster da Nossadunnaun cun meinsvart in tochet teila ch'ei staus en contact cun sias reliquas. Sil revers dalla harta ei il bia ina oraziun corrispundenta en romontsch ni tudestg. Ils maletgs da devoziun vegnan per ordinari reparti a caschun dad occasiuns religiusas sco pelegrinadis, emprema communiun, creisma, messas nuvialas, profess, giubileums sacerdotals. Els vegnan mess els cudischs da messa e da devoziuns. Quels ein oz denton per gronda part buca pli en diever ed aschia ein era las hartas da sogns pli u meins svanidas. Ils affons da pli baul fagevan magari concurrenza, tgi che possedi las biaras e brattavan ora talas denter els, per cass ch'els vevan dublettas.


text:
Sut il num «Viamala notte» fa Erwin Dirnberger la stad guids tras quest lieu misterius e raschuna istorgias d'antruras. Per nus ha el tranter auter giugà la pintga scena dal pur che gieva cun ses chavals tras la Viamala e perda sia lavur, perquai che la lingia dal Gottard è vegnida averta.
Festa naziunala Il pur contristà da la Viamala - ina scena da teater
Sin ses viadi vers il center da la Svizra ha Maria Victoria Haas visità la Viamala e dà ensemen cun Erwin Dirnberger in sguard enavos sin 2000 onns traffic da transit.


text:
Cura che Gérard Collomb haja udì ils dus da matg da l'acziun da Benalla, haja il biro dad Emmanuel Macron vulì chastiar il collavuratur Benalla. Collomb saja vegnì infurmà da ses secretari ch'il president saja infurmà davart il video cumparì. Perquai na saja el betg sa fatschentà pli fitg da la chaussa. Quai ha Collomb ditg davant in gremi d'investigaziun da l'assamblea naziunala da la Frantscha. El saja vegnì a la conclusiun che la chaussa saja vegnida examinada a moda adequata.
L'affera Benalla
L'anteriur collavuratur da segirezza dal president, Alexandre Benalla saja stà violent envers in demonstrant il prim da matg. El haja purtà ina chapellina da polizia ed era ina faschetta da polizia malgrà ch'el na saja betg stà en funcziun.
Las reproschas èn vegnidas enconuschentas a la publicitad pir il fanadur, entras rapports da medias. L'opposiziun suppona in scandal da zuppentar. L'affera tutga tar ina da las pli grondas crisas durant il temp d'uffizi da Macron. Quel n'è anc betg s'exprimì.
Cunter Benalla è entant vegnida averta ina procedura penala. A l'um da 26 onns vegn renfatschà violenza, e ch'el haja fatg maldiever da sia funcziun publica. L'audiziun da Collomb duai sclerir, a partir da cura che la regenza ha savì tge.
RR novitads 12:00


text:
Novitês
15/06-12/08/2007 giaurida dla mostra de Roland Senoner
N juech ambivalënt y „scialdi seriëus“ tla lesierëza dla plumes de Roland Senoner
N’ert rigurëusa - chëla de Roland Senoner, ma che propi per si nrescida ussessiva, toca chi che ti cëla l trajan ite te si rë magica, che ie danz, fata de regules damat seriëuses. De là dala prima udleda plajëivla y ala semea saurì azessibla, ie i lëures dl artist de Gherdëina purtadëures de n’ambguità de fonz. Sun la gran sperses de papier iel reprejentà series de plumes muzedes de gial grisc, n motif cris ora dal artist che devënta l modul per ezelënza dla cumposizions, che ti dà ritm y forza ala operes, ma che devënta nce pretest y se tramuda tresora te n sëni mez astrat. Na pluma vën for mé reprejenteda n pert y metuda adum cun d’autres, che ne ie mei medemes. Tl prim scialdi lucëntes y scures, devënteles for plu linëuses y majeres fajan pea na tramudazion dl viers dl astrat. L cuntrast danter linëus y scur giata for plu valënza y l dà vita a na sort de „modui“ de pluma, ciariei de na energia nueva. Chisc elemënc à na forza tridimensciunela che concuistea chi che ti cëla y l ambient ntëurvia, ma i ne se lascia nia ndividué defin lascian nsci pro juesc de cumbinazion meifinei. Chisc juesc possa resté mentei o deventé fisics y cuncrec coche te chësta mostra tl Museum Ladin Ciastel de Tor.
L spirt jughënt di modui de plumes ie a uni moda lià a na cumponënta scialdi seriëusa, na cumbinazion che possa unì auzeda de valor dala reletura de n liber tlassich coche Homo ludens de Johan Huizinga. Aldò dl storich olandesc ie l juech zeche de seriëus y l ie dantaldut n at liede; l juech sëurapassa i lims dl’ativiteies bret biologiches: l ie na funzion che à n si senificat. La reflescions de Huinziga possa valëi coche idea de basa dl juech tl’opera de Roland Senoner nstëssa: n juech purtadëur d’ambivalënza, te chël che la regules dla semienza al vere vën rotes y ulache uni un de nëus ie liede de purvé ora na lingia de cumbinazions.
I jugadëures-nuzadëures ie cherdei, adum cun l artist, de purvé ora pusciblteies meifinedes de dessëni y a ti jì do ala nrescida de senificat ndividuel y intim che l artist fej zënza zeder.
Presënc al’inaugurazion:
Dr. Bruno Hosp, Presidënt di Museums Provinziai de Südtirol
Dr. Heinrich Huber, Vicepresidënt di Museums Provinziai de Südtirol
Dr. Florian Mussner, Assessëur ala Cultura Ladina
Dr. Lisa Trockner, storica d'ert
Roland Senoner, l’artist
Mujica: grupa de percuscionisc dla Scola de mujiga de Gherdëina


text:
Whatsalp è ina gruppa da coc da quatter scienziads che han organisà per la segunda giada ina tura a travers las alps, da Vienna enfin Nizza. Els vulan guardar sin quella tura tge svilups ch'i dat en las valladas alpinas da l'Austria, da la Svizra, da l'Italia e da la Frantscha. La prima tura sa numnava anc Transalpedes ed è stada avant 25 onns.
Svilups pli pragmatics
Ils commembers da Whatsalp han raquintà ch'els vesian oz dapli iniziativas e projects pragmatics ed economics en las regiuns alpinas sco avant 25 onns. Lura sajan protests encunter projects da vias ubain dad ovras electricas stà in tema bler pli impurtant.
Anc enfin la fin da settember
La tura a travers las alps da la gruppa Whatsalp ha cumenzà ils 3 da zercladur a Vienna. Anc enfin ils 21 d'avust èn ils scienziads da Whatsalp en Svizra. La tura finescha lura ils 29 da settember a Nizza.
RR actualitad 17:00


text:
Structuras chantunalas da scola
Structuras chantunalas da scola e purschida da furmaziun (2018/2019)
Las suandantas preschentaziuns sa basan sin la grafica dal sistem da furmaziun da la Svizra. Ellas mussan las structuras chantunalas da scola e la purschida da furmaziun en ils chantuns. Las preschentaziuns èn vegnidas elavuradas en collavuraziun cun ils departaments chantunals d'educaziun resp. da furmaziun.
Scola obligatorica: Da las preschentaziuns vesais Vus, co ch'èn organisads en ils chantuns il stgalim primar (incl. scolina u stgalim d'entrada), il stgalim secundar I (dumber da partiziuns/classas e lur designaziuns) sco er las purschidas da la pedagogia speziala. Ina descripziun recapitulativa da la scola obligatorica en Svizra (durada dals stgalims da scola) chattais Vus qua.
Sectur postobligatoric: En il sectur postobligatoric sa basan las purschidas da furmaziun per gronda part sin directivas naziunalas. I dat dentant differenzas chantunalas tar la purschida (p.ex. scolas medias professiunalas, scolas da maturitad spezialisada).
Tut las preschentaziuns vegnan messas en relaziun cun il ISCED (International Standard Classification of Education). Quai permetta da preschentar e da cumparegliar ils stgalims da furmaziun internaziunals.
Cliccai sin in chantun per chattar la pagina correspundenta.
Cliccai qua, sche Vus vulais selecziunar tut las preschentaziuns graficas en ina.


text:
La domënia ai 14 de dezëmber dales 10 danmisdé él gnü tignì tla biblioteca dla Scora Elementara a San Linert la sentada generala dla Union Generela di Ladins dla Dolomites olache i 5 presidënc de vigni seziun de valada y la presidënta dla Generela Hilda Pizzinini à portè dant en cört na relaziun d’ativité di ultims agn.
Te chësta ocajiun él gnü lité le presidënt nü Nani Pellegrini da Fodom che s’à surantut l’inciaria naóta por n ann. Te chësc tëmp saràl da laorè fora na strotöra nöia dla Generela por che ara pois ester funzionala y al vare cun i tëmps.
Deache al ê gnü fat fora che la Generela dess avëi na rapresentaza te vignöna dles trëi provinzies olache la Ladinia se sleria fora, él ince gnü metü dui vize-presidënc: Fabio Chiocchetti de Fascia por la provinzia de Trënt y Egon Vinatzer por la provinzia de Balsan!
14 de dezëmber 2003
La domënia ai 11 de mà dl 2003, en ocajiun dla festa dla uma, el gnü tignì n conzert cun la partezipaziun dl Cor Kèrygma, dl Cor di mituns d’Al Plan y dl grup Kyrios tla Ciasa J.B. Runcher a San Linert. Tratan la manifestaziun él stè Tone Gasser da San Martin che à lit dant rimes dedicades a süa uma y a dötes les umes dl monn. Carla Declara da Calfosch à portè na testimonianza importanta che ara à vit y vir sciöche uma: dessigü à düc i presënc ponsè sura cî che ester uma ô dì!
11 de mà dl 2003
La domënia ai 30 de novëmber 2003 él gnü presentè tla dlijia da San Martin cater publicaziuns nöies, dades fora dala Uniun di Ladins:
Le „Saltier“ – liber di salms é gnü presentè tratan i „Öspi da festa“ organisà por che düc i presënc ala manifestaziun podess odëi co che le liber di salms pò gnì adorè tla liturgia o ince ma te ciasa. Le vësco Wilhelm Egger ti à te chësta ocajiun surandè le liber a düc i presidënc di Consëis de Cöra dla Val Badia y insciö ince simbolicamënter ales comunitês dla valada.
Tratan la manifestaziun él ince gnü presentè le „Lezionar dles domënies y di santus por l’ann C“ che contëgn dötes les letöres, i vagnì y i tesc da mëssa che podarà gnì adorà tla zelebraziun dles santes mësses tratan le 2004.
Le pice sföi cun döes novenes a onù de Sant Ujöp Freinademetz y la mapa cun cianties por vigni ocajiun por i cors de dlijia dla Val Badia é ince gnüs partìs fora te chësta ocajiun.
30 de novëmber 2003


text:
Kjetil Jansrud gudogna la davosa cursa rapida da la stagiun cun in avantatg da 24 tschientavels sin Didier Défago. Terz cun in retard da 31 tschientavel vegn l’austriac Georg Streitberger.
Küng e Feuz en ils top 10
Cun Patrick Küng e Beat Feuz han anc dus ulteriurs skiunzs svizzers persvadì a Méribel. Küng, il campiun mundial da Beaver Creek, è vegnì 7avel cun in retard da 74 tschientavels. Be dus tschientavels pli plaun è Beat Feuz stà. Il Bernais è vegnì 9avel. Carlo Janka da Sursaissa ha perencunter stuì sa cuntentar cun il 16avel plaz.
Jansrud gudogna duel cun Reichelt
Grazia a questa victoria ha Kjetil Jansrud er gudagnà la culla da cristal en la disciplina cursa rapida, quai avant l’austriac Hannes Reichelt ch’è vegnì be 10avel en la davosa cursa rapida da la stagiun. Terz en quest classament è vegnì il franzos Guillermo Fayed. Meglier svizzer è Beat Feuz sco 7avel avant Patrick Küng sco 8avel.
RR novitads 11:00


text:
Plirs abitants da la dimora èn sa zuppads ed han alarmà la polizia. Blessads n’haja dà nagins, communitgescha la polizia da Rostock. La polizia ha arrestà ils dus umens ch’avevan in livel d’alcohol da sur 2 promils.
Sco in pledader da la polizia ha ditg a l’agentura da novitads franzosa AFP, sajan ils dus suspectads da 29 e 31 onns da la regiun. Els na tutgian betg a la scena da l’extrema dretga, il motiv d’odi cunter esters na saja dentant betg d’excluder.
Las ultimas emnas hai adina puspè dà attatgas sin dimoras da requirents d’asil en Germania. La notg sin mardi era gia ina dimora per requirents d’asil en il Brandenburg brischada giu.
RR Novitads 10:00


text:
Napulèòṅ
Napulèòṅ Bònapàrt (Ajaccio, 15 'd Agóst dal 1769 – Ìśula ad Sant'Èlena, 5 ad Maǵ dal 1821) 'l è stâ un pulìtic e militàr francéś, fundadōr dal Prim Impēr francéś. Al sò scutmàj 'l éra “al capuràl pìcul”.
Ufisiàł 'd artijerìa e dònca generâl durànt la rivulusiòṅ francéśa, 'l è dvintâ famóś cuma 'l più impurtànt generâl dla Frància par via di sò sucès purtâ a cà in dal cōrs dla prima campàggna 'd Itàglia, in dua 'l iva anc mis bèc in dal ducâ ad Mòdna e Réś. C'n al cōlp ad stat dal 9 ad Nuvémbar dal 1799 al tōś al cmànd dal sò paéś, prima cuma prim cónsul (in fiṅ a '18 ad Maǵ dal 1804) e pò cuma imperadōr di francéś c'n al nóm ad Napoléon Ier (da 'l 2 ad Dicémbar 1804 a 'l 14 'd Avrìl dal 1814 e pò incóra da 'l 20 ad Mars a 'l 22 ad Śugn dal 1815).
'L è stâ anc presidènt dla Repùblica Itagliàna da 'l 1802 a 'l 1805, re 'd Itâglia da 'l 1805 a 'l 1814, «mediadōr» dla Repùblica Elvètica da 'l 1803 a 'l 1813, e «prutetōr» dla Cunfederasiòṅ dal Rên da 'l 1806 a 'l 1813.
Dòp óltar vint an ad campàggni militàri in gir par l'Europa, sèmpar purtàdi a 'l sucès, al patìs un diśàstar in qvéla ad Rùsia in dal 1812. Batû anc in dla batàja ad Lìpsia in d'l Utóbar dal 1813, Napulèòṅ 'l è custrét a far-as da na banda al 14 'd Avrìl dal 1814, eśiliâ in dl'Ìśula 'd Élba.
Scapâ via in dal Mars dal 1815, al tórna a cmandàr in Frància durànt al perìud di “Sènt dè” ma al 18 ad Śugn dal 1815 'l è custrét a pigàr al cô par sèmpar in dla batàja ad Waterloo. Napulèòṅ al mōr al 5 ad Maǵ dal 1821 in dl'Ìśula ad Sant'Èlena.


text:
Ils 24 d'avrigl vegn il president franzos Emmanuel Macron spetgà dal president dals Stadis Unids en la Chas'alva a Washington. Cun la visita veglian ins rinforzar la collavuraziun tranter ils Stadis Unids e la Frantscha.
La collavuraziun veglian ins cunzunt rinforzar en ils secturs d'economia, da dumondas diplomaticas e «l'amicizia tranter ils dus presidents», ha la pledadra da Trump Sarah Sanders ditg. I sa tracta da l’emprima visita statala uffiziala a Washington dapi che Trump è en uffizi. Il protocol prevesa per tals cas ina ceremonia uffiziala ed ina tschaina.
Ils extrems s'attiran
Tiers quai che Macron e Trump han savens differents puncts da vista – cunzunt tar dumondas da clima – sa chapeschan ils dus schefs da stadi bain.
Il fanadur aveva Trump preparà il tarpun cotschen a Paris ed envidà il president american a la parada militara sin ils Champs-Elysées e tar ina tschaina sin la Tour Eiffel.
RR novitads 07:00


text:
Quels che protegian immigrants illegads da vegnir repatriads stoppian quintar da perder daners dal stadi. Quai ha ditg il minister da giustia, Jeff Sessions, avant las medias en la Chas'alva.
Il procuratur general dal stadi da New York ha renvià questa pretensiun sco «betg americana». Ses uffizi vegnia vinavant a sustegnair citads e vischnancas da proteger las communitads d'immigrants.
Ina milliarda dollars per il mir
La regenza dal president american Donald Trump fa la dumonda formala per in credit d'ina milliarda dollars per ils emprims 100 kilometers dal mir al cunfin tar il Mexico. Quai rapporta l'emettur CNN sa referind sin documents dal departament per la segirezza naziunala.
Ils daners servian per renovar l'infrastructura da cufin gia existenzta e per construir 80 kilometers dal nov mir. La dumonda per la milliarda fa part d'in credit supplementar dal budget.
RR novitads 06:00++


text:
Sco quai che la Polizia chantunala scriva, ha in um mess ses auto sin in parcadi en il nord da la vischnanca da Savognin. Tuttenina ha l’auto che n’era betg franà bain avunda, entschet a rullar, senza ch’il manischunz fiss stà preschent. Suenter radund 200 meters è l’auto ì sur la via principala ora ed ha donnegià in mussavia ed in paracar. A la fin dal prà è l’auto cupitgà ed è sa fermà sin il tetg. Pervi da privel da fieu èn vegnids alarmads ils pumpiers Surses. L’auto è vegnì donnegià totalmain.
Grischun Central Savognin: Auto rolla giu d'ina scarpa
In’auto è rullà radund 400 meters senza ses manischunz. Suenter ch’el è cupitgà, è el vegnì da sa fermar sin il tetg. Nagin è vegnì blessà.


text:
Per l'assicuranza da basa paja in creschì sur 26 onns en il Grischun uschia en media radund 17 francs dapli al mais che fin qua. Tar ils uffants fin 18 onns creschan las premias per 2,5% e tar ils giuvens fin 25 onns per 4,2%.
Per Rathgeb nagina clera raschun
Il cusseglier guvernativ Christian Rathgeb po mo supponer daco che las premias en il Grischun creschan pli fitg che la media svizra, sco el ha ditg a l’agentura da novitads sda. Raschuns pudessan esser custs pli auts en il tractament ambulant u dapli expensas d’administraziun tar las cassas da malsauns. La finala sa tractia probabel da plirs pitschens augments en il sectur da sanadad, ha Rathgeb ditg.
Neuchâtel ha il pli ferm augment
In augment in zic pli pitschen che per ils creschids cun 4% annunzia l’Uffizi federal da sanadad per ils giuvens fin 25 onns, en media svizra munta quel a 3,6%. E las premias per ils uffants creschan per 3,9%.
Il pli ferm augment ston ils abitants dal chantun Neuchâtel magunar, quai en tuttas 3 categorias. Il pli pauc creschan las premias en il chantun Appenzell Dadens.
RR Novitads 15:00


text:
Las reacziuns en vischnanca èn differentas. Da gronda tema d'in center dal vitg vid enfin a novas schanzas per il vitg, è d'udir tut.
Ch'ins na possia dentant betg spetgar giu enfin tar l'avertura è conscient a tuts, er al president communal Jon Fadri Huder. I dettia perquai ina gruppa da lavur che cumenzia proximamain a ponderar, co attrair era en avegnir glieud en il center istoric da Samedan.
Bleras ideas pli u main realisticas
Tenor ils affarists dovri differentas chaussas per mantegnair l'attractivitad dal center da Samedan. Lur ideas cuntegnan parcadis, occurrenzas regularas sco martgads ni era sustegn finanzial per las butias.
Gist quai na vegnia dentant betg a dar, fa Jon Fadri Huder cler envers RTR. La vischnanca vegnia pli probabel a sa concentrar sin porscher l'infrastructura e procurar per occurrenzas.
Emprims resultats da la gruppa da lavur èn da spetgar enfin il pli baud en dus mais.
Avertura dal center il 2021
En il nov center da cumpra investescha il Migros var 50 milliuns francs, ed el duai porscher radund 100 plazzas da lavur novas. Dasper l'emprima butia dal Migros en Engiadina duai era dar spazi per butias pitschnas en il bajetg.
RR actualitad 07:00


text:
Inhalt
Svizra
-
Polizia aviatica – dal 2020 di e notg cun dus aviuns
L'aviatica militara svizra vul la fin dal 2020 avair pront l'entir onn – da di e da notg – dus aviuns per il servetsch da polizia aviatic. L'augment dal servetsch deriva d'ina moziun dal anteriur cusseglier guvernativ Hans Hess (PLD) dal chantun Sursilvania da l'onn 2009.
Ils servetschs vegnan augmentads en quatter pass: Il prim da schaner 2019 vegn fatg il proxim pass da quest project. A partir da lura sajan l'entir onn dus aviuns pronts da las 06.00 fin a las 22.00. Quai saja il temp, cura che 90% dal traffic aviatic circuleschia sur la Svizra, scriva l'armada.
RR novitads 18:00


text:
L’idea è da far in foss pli grond che po rimnar fin a 170‘000 meters cubic material, radund 8 giadas dapli ch’il foss actual. La via chantunala duai vegnir spustada per 30 fin 40 meters plinengiu, pia pli datiers da l’autostrada e puspè vegnir sbassada sin il nivel d’antruras.
Project da 17 milliuns francs
Il project custa en total rodund 17 milliuns francs. 860'000 francs stuess Domat surprender, ils auters custs vegnan repartì tranter Cuira, la Viafier retica, chantun e Confederaziun.
Dus terzs gia giuadora
Il material che pudess anc vegnir giuadora or da la Val Parghera, vegn il mument calculà cun rodund 900‘000 meters cubic. Da quai èn circa dus terzs gia vegnida giuadora ils dus onns passads.
Suenter l’emprima bova il 2013, han ins sco mesiras immediatas fatg per la via chantunala ina punt provisorica pli auta e chavà in foss che po rimnar uschè bler material sco pussibel. Quai foss è adina puspè vegnì svidà en ina deponia a Plarenga.
RR novitads 06:00


text:
Ella na possia betg ademplir la rolla da la presidenta sco i fiss necessari per la partida, ha ditg Tiana Angelina Moser. La partida dovria insatgi che fetschia sper la lavur en la publicitad er lavur da bajegiar si las partidas localas e chantunalas. Quai dovria bler temp er las sairas e las fins d'emna. Ina sfida che vegnia anc pli gronda l'onn d'elecziuns. Sco presidenta da la fracziun possia ella lavurar pli flexiblamain. Quai haja influenzà sia decisiun.
Ultra da quai avess ins en in cas d'ina candidatura da Tiana Angelina Moser er stuì tschertgar insatgi nov per il presidi da la fracziun - quai na fiss tenor ella betg stà ideal.
Uss valan Kathrin Bertschy e Jürg Grossen, dus cussegliers naziunals da Berna sco favurits, scriva l’agentura da novitads svizra. Il president actual Martin Bäumle ha annunzià da remetter ses uffizi. El è stà dapi la fundaziun da la Partida verd-liberala il 2007 president da partida.
RR novitads 10:00


text:
Gia baud ha Alexis Sanchez manà ils Sidamericans en avantatg. Curt avant la pausa ha Lars Stindl dentant pudì egualisar per l’equipa da Joachim Löw.
Cun mintgamai quatter puncts restan il Chile e la Germania a la testa da la gruppa B cun bunas schanzas da sa qualifitgar per il mezfinal al turnier. En il davos gieu da gruppa fruntan ils Tudestg sin il Camerun ch’ha medemamain giugà pari 1:1 encunter l’Australia. Ils Australians dattan il davos gieu da gruppa encunter ils Chilens.
RR novitads 06.00


text:
Inhalt
Svizra
-
Martin Bäumle sto sa responsar avant dretgira
Il president dals verdliberals e cusseglier naziunal Martin Bäumle sto ir avant dretgira pervi da violaziun dal secret d'uffizi. La procura publica da Turitg rinfatscha a Bäumle d'avair dà vinavant il 2011 extracts dal register da scussiun ad in schurnalist.
Ils extracts pertutgavan ina firma da construcziun che leva construir in sgrattatschiel dispitaivel. Tenor quels aveva la firma avert scussiuns en l'autezza da milliuns.
Quai era vegnì public paucs dis avant ina votaziun dal pievel nua ch'il project per il sgrattatschiel è vegnì refusà.
RR novitads 14:00


text:
Ils «nanins» da Samignun
- Sonda, 24.3.2018, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 24.3.2018, 11:03, RTR
Sch'ins discurra dals «Nanins da Samignun» na vul ins betg raquintar ina paraula, mabain lura discurr'ins dad otg persunas, naschidas tranter ils onns 1873 e 1892 ch'eran bain creschids, dentant be gronds sco uffants da trais onns.
En ses cudesch «Die Zwerge von Samnaun» raquinta l'architecta Seraina Jenal da la vita e dal mintgadi da las persunas pitschnas da Samignun ch'eran malgrà lur defect genetic integradas totalmain en la societad. Ses cudesch è dal reminent dacurt vegnì onurà sco in dals pli bels cudeschs da la Svizra dal 2017.
En la rubrica litterara preschenta Esther Krättli oz «Regurdientschas dil temps vargau» da Pauli Degonda.
Contribuziuns
-
L'autura e la grafichera raquintan dal cudesch
-
Tips da cultura
-
Tip persunal
-
Litteratura: "Regurdientschas dil temps vargau" da Pauli Degonda


text:
En ina brev a las collavuraturas ed als collavuraturs dal concern da resti scriva l'interpresa che relaschadas na sajan betg evitablas sin fundament da la situaziun actuala. Ina relaschada da massa saja da trair en consideraziun. Durant il moratori da quatter mais possia il persunal far propostas co ins pudess evitar relaschadas u reducir il dumber da relaschadas sco era propostas per mitigiar las consequenzas.
Tenor atgnas indicaziuns lavuran actualmain 1'180 persunas tar Sempione. L'emna passada ha la marca da resti OVS dà tiers d'avair fatg naufragi en Svizra cun surpigliar la chadaina Charles Vögele.
Cun il moratori duai vegnir impedì ina fin immediata.
RR novitads 20:00


text:
Rien ne va plus
Rien ne va plus (Gnint a n và piò) l'è na cumèdia śala francéśa e śvisra dal 1997 ad Claude Chabrol, la sò sinquantéśma pelìcula. Al regìsta pariśèṅ 'l à dit che qvésta chè l'è la sò prima òpra biugràfica.
Al film 'l à vins la Choncha 'd òr a 'l Fèstival ad San Sebastian dal 1997 e 'l à purtâ a cà da piò ad quàtar migliòṅ e quàt'r ad dòlar.
Sunt
La Betty (Isabelle Huppert) l'è na trufadōra ch'la pòrta via di bèsi a i óm 'd afâr ch'la cata in di caśinò o in di cungrès. La fà la daśnumóśa sèg, la gh và a lèt, la gh dà la śdòrmia e pò la gh férg' i sòld méntar lōr i pònsan, ma minga tut, la lasa sèmpar quèl in di portafój, la mità, parchè in dla vita a gh'è da cuntintàr-as. Chi lē la lavóra insém a Victor (Michel Serrault), un vèć ad ssant'an ch'l è anc al sò amànt anc s'al gh'à 'l dópi di sò an. Ma a dir-la tuta a n s capìs minga bèṅ s'i fat i staṅ pròpria acsè parchè lò al prév èsar anc sò pàdar, sò fradèl o sōl un sò cumpâr. I dū i gir'n in camper p'r i paéś dla Frància cun la dóna ch'la s mét in cô sèmpar dal pirùchi difarénti p'r a n far-as minga arcgnósar.
Quànd in Śvisra la Betty la véd un sò vèć amànt, Maurice (François Cluzet), i tàc'n i guàj parchè qvést chè adès al lavóra par la màfia e al gh'à da purtàr in di Caràibi na valìś pîna 'd bèsi muśnènt dal sgnōr K. (Jean-François Balmer), sincsènt migliòṅ ad franc francéś.


text:
Vidlunch
Vidlunch (nom ufizial in italian: Vicolungo) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 887 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 13,4 km² e ona densità de popolaziun de 66 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Arbö (VC), Biandraa, Casalösc, Landiuna, Mandèl, Riscàt, San Pedar Mugiösch.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vidlunch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Pón pa ciamó adoré fanes cun le funz arissé?
Fanes cun le funz de material sintetich él da ciafé te vigni ciasa. Ares vá bun da cujiné cun püch gras y ares ne lascia nia taché sura les spëises. Chësc é poscibl deach'al vëgn adoré n material sintetich tlamé polytetrafluorethylen (PTFE). Ara se trata de n material relativamënter zite da vigni arissada. Sce le funz dla fana vëgn roviné vëgnel sambëgn ince danejé l'efet che ne lascia nia taché sura les spëises. Prighi por la sanité n'él porchël degügn, mo i alimentars s'abrüjora danz plü saurí sce la fana é arissada. Aladô dl Isitut federal por la valutaziun dl risch ne fejel cinamai nia sc'an dlota toc che s'á destaché dal funz arissé de PTFE. Chisc ne vëgn nia digeris y vëgn indô eliminá canch'an vá de corp. Prigorus podess indere ester sce la fana vëgn surascialdada, bel anfat sc'ara é arissada o no. Sc'an se desmëntia por ejëmpl na fana öta sön frogoré, scomëncia le funz de material sintetich da se descompone porvia dl surascialdamënt y al pó se formé tanfs da tosser.
Contrac al telefon: le contrat vel pormó do ch'al é gnü sotescrit
La sotescriziun dl contrat é na condiziun fondamentala por che le contrat ais valüta: do na segnalaziun dla Zentrala Consumadus dl Südtirol (ZCS) é H3G y Sky gnüs condaná a na straufunga de 100.000 euro.
H3G Spa y Sky Italia srl stlujô jö inant contrac ala "vedla manira", chël ó dí ch'ai registrâ les telefonades y les adorâ sciöche basa contratuala.
Mo da jügn dl 2014 stabilësc le Codesc dl Consum che les consumadësses y i consumadus mëss ince sotescrí le contrat por ch'al sides legitim. Les consumadësses y i consumadus ti á indere lascé alsavëi ala ZCS che les döes aziëndes ne se tignî nia a chësc; la ZCS á porchël contaté l'Autorité de control dla concorënza y dl marcé por valuté la legitimité de chësta manira da stlüje jö contrac de Sky y H3G.
Sëgn á l'Autorité de control dla concorënza y dl marcé lascé alsavëi che les döes sozietés é gnüdes condanades a paié na sanziun de 100.000 euro deach'ares ne s'á nia tigní ales oblianzes formales preodüdes dala lege, sciöche la sotescriziun dl contrat y la consegnaziun dles informaziuns contratuales sön "mesums che döra tl tëmp" (p. ej. papier, cd-rom, stich-usb y i.i.)
„La dezijiun dl'Antitrust é importanta" dij Walther Andreaus diretur dla ZCS, „y vëgn sambëgn saludada cun plajëi - la mosöra dla straufunga é indere daldöt nia adatada sc'an tëgn cunt dl volum d'afars dles döes sozietés. Al é dërt che l'autorité ais stabilí n iade por düc ch'al ó ester la sotescrizun de n contrat por ch'al sides varënt y ch'al n'é degönes ezeziuns a chësta regola. N gran vare inant é sambëgn ince chël ch'al ti é gnü reconesciü a n'Autorité aministrativa le podëi da tó dezijiuns sön chestiuns che reverda daldöt le ciamp dl dërt privat y chësc renforza de cotan i dërc dla consumadësses y di consumadus."
De plü informaziuns é da ciafé sot a: www.verbraucherzentrale.it.
Neonicotinoide: la EFSA confermëia le risch por les ês dal'adoranza de mesi che vëgn sprinzá por le tratamënt dles fëies.
L'Autorité europeica por la segurëza alimentara (EFSA) confermëia che le sprinzamënt de mesi de proteziun por le tratamënt dles fëies che contëgn neonicotinoide rapresentëia n risch por les ês. L'Autorité á publiché valutaziuns di risć por les ês che vëgn a s'al dé tres sostanzes sciöche le clothianidin, l'imidacloprid y le thiamethoxam tolon en conscidraziun dötes les aplicaziuns, tut fora i tratamënc dles somënzes y le granulat. Ti caji olach'al é gnü stlüt jö na valutaziun él gnü ciafé fora ch'al é risć dër alc o ch'an ne pó nia i stlüje fora risć. Ti atri caji n'éra nia jüda da stlüje jö la valutaziun dl risch deache i dac danman n'ê nia complec.
Sön na tara se damana l'organisaziun por la sconanza dl ambiënt Greenpeace na proibiziun generala de chëstes sostanzes y de süa adoranza.
Imprësć: le govern dij de sce al'amortisaziun dl imprëst dan tëmp zënza penala
De merz dl 2016 dessel ince tla Talia jí en forza la concretisaziun dla diretiva europeica sön i imprësć. La proposta de lege por chësc â gaujé bindebó de malcontentëza pro les assoziaziuns di consumadus talianes deache te n articul sön l'amortisazun dan tëmp di imprësć ti gnôl reconesciü ales banches "n'indenité dl dann obietiva y coreta". Mo sëgn él gnü dé le dejalarm da pert dl govern. Le Sotsecreter por chestiuns de govern Claudio di Vincenti á confermé che l'amortisaziun dan tëmp pó gní inant a s'al dé zënza comisciuns, paiamënc de refata dl dann o groaries. Les assoziaziuns di consumadus talianes, danter chëstes ince la ZCS, stënta da ester daldöt otimistiches: denanco incundé le dejalarm total óres naota aspeté le test de lege definitif.
Co funzionëia ciamó n iade la retrata da contrac?
Por certi contrac él n dërt de retrata (stabilí dala lege), dantadöt ti caji olache la consumadëssa/le consumadú ciafa pormó le patüc do che le contrat de cumpra é gnü a s'al dé, sciöche por ejëmpl canch'an cumpra ite valch online o sc'an apostëia valch tres n catalogh, o por contrac che é gnüs stlüc jö al telefon. Mo al é indere ciamó na sort de contrac olache le dërt de retrata vëgn stlüt fora bele daimprömaincá. De te contrac é por ejëmpl la cumpra de patüc fat sön mosöra, patüc che vëgn stlet, patüc sigilé (ince software), registraziuns audio o video (ince streaming), folieć y revistes, sciöche ince döt le patüc che é gnü cumpré pro lizites publiches (chël ó dí ince patüc lizité sön e-bay). Implü vëgnel ince stlüt fora düc i contrac che reverda le tëmp lëde, olach'al é na data dl sorvisc (chël ó dí prenotaziuns te hotí, chertes de jore, chertes de conzerc, iadi, ...): chiló stabilësc i contrac les tarifes de storno o les penales che é da paié sc'an ne adora nia le sorvisc.
Porchël: controlede avisa les condizuns dl contrat, sc'i ne sëis nia sigüsc ch'i orëis bëgn stlüje jö le contrat. Sce tl contrat vëgnel preodü le dërt de retrata, spo podëise se trá derevers te 14 dis da canch'i ëis ciafé le patüc, p.ej scrion fora le formular aposta metü a desposiziun dal comerziant, damí tres lëtra racomanada. Sc'i ëis dübi él damí da ti damané n consëi a zacai che s'un capësc fora cun contrac.
Cassazion: Pra l’assegurazions sun la vita ne daussa l paiamënt nia unì trat ora “artifizielmënter”
Truepa persones à n’assegurazion sun la vita: pra chësta sort de cuntrac se mpënia la sozietà d’assegurazion tl cajo de mort dl assegurà de ti paië ora al benefizient na cërta soma de capital. N teoria muessa l benefizient ti comuniché al’assegurazion la mort dl assegurà y tl lim de tëmp de 30 dis dala dumanda giapel pona paià ora l capital. Purtruep fova la realtà n’autra y la sozieteies d’assegurazion azetova mé la dumanda sce chësta univa fata cun n formuler aposta y sce l univa njuntà documënc defrënc che fova datrai riei da giapé. Ora di 30 dis preudui dal cuntrat passovel nsci de plu mënsc nchin che l capital univa paià ora. Śën à la Chëurt de Cassazion stabilì che chësta pratiches ne vën nia plu lascedes pro y che l benefizient possa giapé tosc si scioldi.
De plu nfurmazions pra la Zentrela Cunsumadëures: www.verbraucherzentrale.it.
Mudazions unilatereles dl tas de nteres sun conc de banca: la banches muessa respeté cërta regules!
Chisc dis à n valgun/valguna cunsumadëures damandà do pra la Zentrela Cunsumadëures Südtirol (ZCS) ajache i/les ova giapà na comunicazion da si banca che l tas de nteres d’avëi sun i contocurënc vën arbassà. La cunsumadëures ulova savëi sce chësta comunicazion curespundova ala diretives. La lege unica per la banches stabilësc che, sce la banca muda un de si tasc de nteres per rejons de “politica finanziera”, muessa chësc nce tuché l respetivamënter auter tas. Cun d’autra paroles: sce ie giape manco fic sun mi cont muessi nce paië de manco tl cajo de debic sun l cont.
Ai/Ala cunsumadëures, ma nce ai/ala mprenditëures che à tl mumënt n manco sun si cont y che à giapà na tel comunicazion iel da cunsië che i/les pretënde dala banca nce n arbassamënt dl fit da paië. La ZCS ti presenterà nce l cajo ala autoriteies cumpetëntes acioche les posse l valuté.
Can possa pa la banches mudé unilateralmënter i tasc de nteres?
Pra cuntrac limitei tl tëmp (p.ej. pra mprësć) ne daussa la cundizions de basa di tasc de nteres nia unì mudedes; sce p.ej. la tlausula dl tas de nteres vëij danora “Euribor 3 mënsc + 3%“ ne daussa la banca nia la mudé te “Euribor 3 mënsc + 5%“.
Pra cuntrac nia limitei tl tëmp (sciche p.ej. contocurënc) possa i tasc de nteres unì mudei unilateralmënter.
Possen pa maië caidli y jërfs?
Caidli y jërfs frësc cuntën truepa fibres, vitamines y proteines. Gën i àn dantaldut coche njonta tla salates. Ma i possa vester cuntaminei da bateries. Sce n maia caidli y jërfs muessen perchël mëter verda . L po vester che la sumënzes vënie bele mpaziedes ti paejes da ulache les vën. Ma nce ntan la produzion y la cunservazion possel se furmé bateries.
Per limité la cuntaminazion de bateries dassëssen lavé bën i caidli cruves dan i maië y i cunsumé aslune. Tl dlaciadoi se tëni da un a doi dis. Mutons, persones atempedes, ëiles che aspieta y persones cun na defendura dëibla dl sistem imuniter dassëssa renunzië a maië caidli. Sce n i sciauda dassënn mor la bateries. Caidli de arbeies, ferseiles, linses y nsci inant muessa prinzipelmënter unì cuetes su tl’ega per deativé cërta sustanzes dla planta “che ne fej nia bon”.
27ejima fiera dl frabiché: Tematica zentrela “ressanamënt” – 17 y 18 d’utober
Canche l patron de na cësa aud la parola “ressanamënt” se tëmel suvënz dala spëises y dala cumplicazions che possa unì a s’l dé. Purempò possel vester che n ressanamënt, nce n ressanamënt energetich, porte a tëmp lonch y sce n l mët a jì sciche l toca, truep vantajes.
Dala pusciblteies de finanziamënt y la suvenzions, dala planificazion ala maniera de frabiché, l sparani d’energia y i materiai: La tematiches a chëles che la fiera dl frabiché de cuatieres dai 17 ai 18 d’utober tla cësa Walther a Bulsan ti dà lerch ie truepes. La fiera spezialiseda pieta n mix nteressant de referac, ufiertes de consulënza y na mostra de prodoc. Y dut chësc te una na luegia zënza y prenutazions. Doi dis alalongia ie esperc di ciamps defrënc a despusizion di/dla vijitadëures dla fiera.
Tematica de gran atualità: ressanamënt
Tl zënter de chësta edizion dla fiera dl frabiché de cuatieres ie l ressanamënt, che ie de nteres particuler pervia di alesiramënc dla chëutes a livel statel. Dla tematica dl ressanamënt ne rujenerà n sada y n dumënia nia mé esperc dla chëutes, ma nce architec y esperc tecnics, p.ej. sun l ressanamënt energetich, l drë sistem de sciaudamënt, ma nce sun l fat de coche condominiums possa tres l bonus de cubatura unì ressanei debant.
L program detalià dla fiera dl frabiché ie da liejer do sun la plata web dl AFB sot a www.afb-efs.it.
Cie defrenzieia pa ueves blanc da ueves rosc?
I ueves rosc ie de moda. Trueps miena che i sibe plu sani che i blanc. Ma perdrët ne à l culëur dla crosa deguna nfluenza sun la sëur, la sustanzes de nurimënt o la vitamines. Che vel’ gialines fej ueves blanc y velch ueves rosc à rejons genetiches. La gialines à do la urëdles “sondles de pel”. L culëur de chësta sondles de pel ie defrënt aldò dla raza. Sce les ie blances fej la gialines ueves blac, sce les ie cuecenes ie i ueves de regula rosc. L culëur ros dla crosa di ueves se forma pervia de pimënc dl culëur cueciun dl sanch y dl fiel. Tramedoi se depusitea tla crosa di ueves. L culëur dla balota ne à alincontra deguna gauja genetica. L depënd mé dala vejeladura.
Pón pa ciamó adoré fanes cun le funz arissé?


text:
Uschia pon las prognosas per il gudogn da l’onn da fatschenta 2015 vegnir auzadas per 10 milliuns francs sin uss 180 milliuns francs, quai communitgescha la Banca chantunala. Ils tschains negativs hajan ina influenza sin il gudogn operativ, ma il gudogn da concern vegnia a restar quasi tuttina sco avant in onn, ha ditg il directur da la Banca chantunala Alois Vinzens.
Era la dispita da taglia cun ils Stadis Unids da l’America vul la Banca chantunala grischuna schliar anc quest onn.
RR Novitads 08:00


text:
Bleienbach
Bleienbach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.7 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 655 abitant.
El cumün de Bleienbach al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Langenthal, Lotzwil, Ochlenberg, Rütschelen, Thörigen, Thunstetten.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bleienbach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
- Tenor studi han ils emploiads da far dapli en pli curt temp, per exempel cun controllas e survegliar, cun lur scolaziun n'haja quai dentant da far nagut.
- Savens sajan las emploiadas unfrendas d'in sa cuntegnair agressiv da clients.
- Perquai pretenda l'Unia meglras cundiziuns da lavur.
Gudogn per egualitad da pajas
Er en il commerzi en detagl duai la digitalisaziun vegnir furmada a moda sociala. Perquai pretenda l'Unia meglras cundiziuns da lavur e pajas segiras per l'existenza. Tenor il studi gudognan dunnas per part massivamain pli pauc che lur collegas masculins. En la branscha nua che pli bleras dunnas lavuran saja perquai impurtant da metter en ils daners da la digitalisaziun en las pajas egualas per las dunnas. Coop e Migros duain ir ordavant cun bun exempel. L'introducziun dals sistems da cassas na possia sut naginas circumstanzas manar ad ina reducziun da plazzas.
Clients agressivs
Las consquenzas da las cassas d'autoservetsch sajan gravantas. Las cassas chaschunian perfin dapli lavur als emploiads. Las vendidras hajan da far adina dapli cun controllas e surveglianza e stoppian er anc sa dar giu cun clients agressivs. Ils emploiads n'hajan dentant gì nagina scolaziun en questa partiziun.
Il star en pais per lung temp saja plinavant fitg grev per il corp. Perquai pretenda l'Unia ch'i dettia be pli servetschs da trais uras empè dad otg.
Dus terzs èn dunnas
Las cundiziuns da lavur sajan plinavant fitg precaras perquai che las pretensiuns d'esser flexibels u er perspectivas da professiun manchian. Perquai pretenda la Unia er plans da lavur che sajan planisablels almain 14 dis ordavant.
Radund dus terzs dals lavurers en il commerzi en detagl èn dunnas. Er tar las plazzas parzialas lavurian pli bleras dunnas.
En tut datti radund 4'000 cassas d'autoservetsch tar la Migros ed il Coop. Quellas genereschan radund 20% fin 40% da la svieuta. Il medem mument spargnan las fatschentas tenor il studi custs da persunal, perquai ch'il dumber è sa sminuì cuntinuadamain dapi ils onns 90. Tenor il studi lavuran 240'000 persunas en plazzas cumplainas en la branscha. 323'000 lavuran parzial.
RR novitads 12:00


text:
Asos de rehl, apel da i lascé en pesc
I asos de rehl mëss vire tla natöra, sce ai vëgn portá a ciasa ne ési nia plü bugn da jí zoruch te so habitat natural. Comunicaziun dla Repartiziun Bosć.
Chi che fej na spazirada te bosch o che vá sö por munt pó storje pro de pici asos de rehl che pé ester da susc zënza uma. Te prësc degun caje n’é i asos gnüs arbandoná dala uma y porchël él n comportamënt dër falé da i aziché o, ciamó peso, da i porté a ciasa minan da ti salvé la vita. L’apel dla Repartiziun Bosć é porchël da ne i desturbé nia, deache “i tiers salvari é te so habitat natural, olache ai á les mius condiziuns de vita y pó se möie te na manira lëdia zënza impedimënc”. Ince sce an incunta n asó che é gnü arbandoné desson contaté i verdaciacia o la forestala che se crüzia spo inant di tiers.
Por ci che reverda i asos de rehl él daldöt normal che la uma lasces le tier dassú por jí a chirí da mangé. Ara vëgn spo zoruch te intervai regolars por controlé la situaziun. I pici ne tofa da nia y chësc é n gran vantaje, deache por ejëmpl les olps se möi aladô di tofs.
Porchël él les porsones che porta a ciasa asos che ne fej nia ma n’aziun che ne joa a nia, mo che ti fej dann al tier instës. N iade che al é aldinfora de so habitat natural él dër ri che al sides indô bun da se adaté a vire tla natöra. Porchël é le consëi chël da lascé en pesc asos sce an i incunta tla natöra.
USP


text:
Il schaner saja stà en il nord da las Alps radund 5 grads pli chaud ch'en la media da la norma relevanta dals envierns 1961-1990. A Basilea ed a Genevra è il schaner 2018 perfin stà il pli miaivel dapi l'entschatta dal 19avel tschientaner.
Dentant saja il favrer 2018 stà 4°C pli fraid ch'en la media. Ad Arosa èsi schizunt stà 4,5°C pli fraid. Durant il favrer dals envierns dal 2012 ed il 2013 èsi dentant stà anc pli fraid. L'entschatta da l'emna hai dà sin il Corvatsch ed a la staziun Buffalora tar il pass dal Fuorn mesiraziuns da sut -30°C. In'anc pli bassa temperatura hai da sulettamain a La Brévine, ils 10 da favrer, cun -31,4°C
Fertant ch'i ha dà grondas nevadas il schaner, è il favrer stà en blers lieus memia sitg. Tenor SRF Meteo saja vegnì mesirà sin la staziun a Samedan durant il favrer sulettamain 5 millimeters naiv.
Uss arriva la primavaira
Ils proxims dis vegni cuntinuadamain pli chaud. La gievgia ed era il venderdi bun'ura datti per part anc naiv en lieus pli bass, dentant tar temperaturas marcantamain pli autas ch'ils ultims dis. En las Alps buffa il favugn e las temperaturas creschan sin radund 7°C. La dumengia èn enturn 10°C pussibel.
RR novitads 06:00


text:
- Emprim president da la vischnanca fusiunada Glion va en pensiun.
- Bler laud per Aurelio Casanova sco president.
- Critica envers il president datti – sche insumma – mo sut vusch.
L'onn 2014 ha Aurelio Casanova surprendì il timun da la vischnanca fusiunada da Glion. Per el è stà cler, ch'el veglia far quai be fin sia pensiun. Per auters è quai sta ina surpraisa, cura ch'el ha betg pli candidà per quest uffizi. E sco el ha ditg ad RTR na vegnia el er betg pli a candidar per il Cussegl grond l’auter onn.
Nus havain accumpagnà Aurelio Casanova sin ses tur tras la fiera da vinars, forsa la pli gronda fiera da l'onn a Glion. Cun Aurelio Casanova che tuts enconuschan, n'èsi betg uschè simpel da far quai, dapertut di el bun di, discurra in per pleds e giavischa tut il bun.
Persunas che san ch’el ha mo paucs dis da lavur pli, engrazian spontanamain per sia lavur. Critica è strusch d’udir, almain betg a moda directa.
RR actualitad 17:00


text:
La snowboard-crossra da 28 onns, Simona Meiler, sa retira dal sport da prestaziun. Quai ha ella communitgà la gievgia. Cun ella sa retira ina da las meglras snowboard-crossras da la Svizra.
Cun 16 onns è Simona Meiler stada l'emprima giada a la partenza da la cuppa mundiala. Dus onns pli tard è la snowboard-crossra da Flem sa participada ad in campiunadi mundial ed il medem enviern er gist gudagnà il classament da la cuppa europea.
66 cursas durant 13 stagiuns
La stagiun d'enviern dal 2009/10 ha ella lura savì festegiar dus plazs da podest ed il novavel plaz als gieus olimpics a Vancouver. Durant 13 stagiuns è Simona Meiler ida a la partenza da 66 cursas da la cuppa mundiala en il snowboard-cross.
Uss saja temp per insatge nov. Uschia ha Simona Meiler declerà sia decisiun. Ella veglia sa concentrar il proxim temp sin ses studi da master. Il snowboard vegnia però vinavant a restar sia passiun – simplamain senza cursas.
RR novitads 06:00


text:
L’avertura da quella è planisada per la stagiun che vegn. La sutgera è l’emprima da tut en tut 14 sutgeras dal project da sanaziun per l’arena da skis Andermatt-Sedrun. Ils dus terrotoris da skis ch’èn separads tras il pass da l’Alpsu vegnan colliads pervi dal ressort da turissem da l’investider egipzian Samih Sawiris.
Investiziuns da 130 milliuns francs
La Andermatt-Sedrun Sport SA, ina societad affiliada da la Andermatt Swiss Alps, planisescha ils proxims 3 enfin 4 onns investiziuns da 130 milliuns francs per ils dus territoris en il Grischun e l’Uri. Quels duain crescher sin passa 120 kilometers pista ed uschia daventar il pli grond territori da skis da la Svizra centrala.
Oriundamain eri previs ch’il territori daventia anc pli grond. Pervi da la critica da las organisaziuns da l’ambient han ils responsabels però stuì redimensiunar il project.
RR novitads 15:00


text:
L'è mia tant ciara la rexon per la quala incœ la lengua lombarda l'è gnanc'mò recognossuda e tratada compagn d'una lengua come le aultre. In fin dei cunts, de lengue compagne al lombard, ma ofiçai, ghe n'è. Prima intra tute, la lengua catalana.Per quei che i la san mia, la lengua catalana l'è una lengua insí·diita minoritària, ma l'istèss parlada in tut el mond da pu de nœv milion de persone, concentrade intra la rejon spagnœla d'origen, la Catalogna, e la part bassa de la França. Incœ la lengua catalana la pœl godir del recognossiment da part del Regn de Spagna e del fait che el principat d'Andorra la la dovra come única lengua ofiçal. Ma com'era-la cent agn fa la lengua catalana? Parlom d'una lengua che, anc'mò incœ, la fa fadiga a trar-s vià de doss tuts i prejudizi che i l'han sèmper compagnada, compagn del fait che la major part de la gent che la la cognóss mia la cred che la sia un dialet del spagnœl. Propi come al suced per el lombard. Quanta gent che, anc'mò indel 2015, la cred che el bressàn, o el bergamasc, o el milanés i sian dialets de l'italiàn!? El catalàn l'ha havud la fortuna de trovar un pòpol che l'ha fortment volud che al diventàss una lengua ofiçal. Incí, un sècol fa, un grup de autorévoi persone la l'ha standardizad e la l'ha “imponud” a la gent. E per fortuna, perchè el númer dei catalàn che i parlan el catalàn l'è passad, in domà un sècol, da quasi nissun a la quasi totalità.
E se el lombard al faghèss compagn del catalàn? Se el stat italiàn al recognossèss el lombard come lengua ofiçal, la prima cosa che al se farèss la sarèss quella de standardizar-l, crear donca un dizionari, un insem de règole ortogràfiche e lessicai che la ghe darèss un po' d'orden e de unificazion. E dop de quest la lengua lombarda la podarèss finalment ésser insegnada ind le scœle come che al se fa in Catalogna, indovè che gh'è el cors de studi in spagnœl e, in banda, quell complementari in catalàn. E incí g'havarèssem i cartei scrivuds in dóbia lengua, g'havarèssem la possibilità de parlar ind la nosta lengua cond le autorità del stat (la gh'è una lej che la proibíss de interagir coi autorità statai induna lengua che l'è mia ofiçal) e de poder-la scríver e parlar senza che vergun al me ciami “ignorant”. Sí, perchè anc'mò adèss se ta pàrlet el lombard, anca se ta cognósset come scríver-l e come parlar-l, se ta capísset quelle che i èn le diferenze intra i vàrie version, o se semplixement t'el pàrlet come ta vœlet, se t'el cognósset come che la se cognóss una qualsessia aultra lengua... ta seet un ignorant. L'importa mia se ti ta cognósset do lengue e i àulter domà una, perchè l'ignorant ta seet ti che ta preferísset parlar la toa lengua inveci de quella nazionala.
Donca sí, me ritegni ignorant, ma al sia ciar che quell ignorant chí al cognóss l'italiàn, el spagnœl, el catalàn, l'inglés e el lombard, in pu d'un poc de japonés. Voàulter inveci?


text:
Dapi dus onns è la vischnanca da Scuol a la tschertga da bunas ideas per l'areal Trü. Il mument sa chatta en quest lieu in implant da sport cun in bogn avert.
Il 2015 aveva ina gruppa inoltrà ina petiziun cun la pretaisa da realisar in center per giuventetgna. Il cussegl communal da Scuol aveva alura instradà ina gruppa da lavur ch'aveva da sa fatschentar cun la tematica da l’areal Trü.
I sa tracti da tschintg ideas interessantas e vastas ha communitgà la vischnanca. Duas da quellas propostas pudessan vegnir realisadas senza in sustegn finanzial tras la vischnanca. La gruppa da lavur prevesa da s’inscuntrar la fin d’october per pudair analisar las tschintg ideas, scrivan ils responsabels.
RR novitads 11:00


text:
Esquerra Republicana de Catalunya
Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) (Sinistra Republegana de la Catalogna':) l'è on partii catalan de sinistra, favorevol a l'independenza de la Catalogna e di Paes Catalan.
Cuntegnüü
La fondazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El partii l'è staa fondaa a la Conferència d'Esquerres celebrada i dí 17-19 de marz da 1931 a Barcelona, per la union del partii Republicà Català, el grup de L'Opinió e Estat Català.
L'egemonía republicana[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cont ol Francesc Macià 'me líder, al vinc i elezzion l'istess ann, e Macià al proclama la República Catalana, in compiment dal Pacte de Sant Sebastià (1930), malgraa che prest al gh'ha de conformà cont on Statut d'Autonomia, e ol restablissmeent da la Generalitat de Catalunya ch'al passa a pre·sedé.
Al 1934, ol Lluís Companys al torna a deciarà ona Republega Catalana. L'intent a l'è fermaa subit di spagnoeui, che sospenden l'autonomia e menen via Companys.
L'establissmeent al País Valencià al sa produss in del1934, a Castelló de la Plana col nomm d'Esquerra Republicana del País Valencià (ERPV), comandaa par Gaietà Hogoet che posteriorment al dà suport a on process da convergenza con Esquerra Valenciana.
La guerra civiil[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1936, Esquerra la toeu part dal Front Popular ch'el vinc i elezion. Donca ciapa el govern de la Generalitat, però al sa troeuva prest con l'alzament militar ch'al desboca in de la Guerra Civil Spagnoeula. De puu, el govern catalan al sa ved anca pressaa a nivell da dent paj diveers grupp ch'a ga dava suport.
Guerra civil e dopoguera[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Despoeu la guera, Esquerra la ven metuda foeura-legg, e l'è l'ultim partii catalan a vess legalizaa durant la Transizzion democratica.
Incoeu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al dí d'incoeu, el president del partii a l'è el Oriol Junqueras i Vies e el segretari general a l'èla Marta Rovira i Verges. El partii el gh'ha 23 deputaaal Parlament da Catalunya, 1 al Parlament europea, 8 al Congress di Diputaa Spagnoeu e 5 cunsejee al comun da Barcelona.
Al dí d'incoeu, ul partii a l'è stabilii da par tutt i Països Catalans, levaa che a la Franja de Ponent, in gran part grazia ai daree resultaa di elezzion dal Principaa e anca, par on fort rilanciament, durant i ultim agn, al País Valencià, a i Illes Balears i Pitiuses.
Al mantegn anca un vincol dirett cont i Joventuts d'Esquerra Republicana de Catalunya (JERC) per quell che 'l riguarda la popolazion giovanil.
La soa publicazzion a l'è la revista Esquerra Nacional e al drova, senza distinzion, la bandera stelada cun triàngul bloeu e stela bianca o la bandera stelada col triàngol giald e stela rossa.


text:
Il trenader naziunal Patrick Fischer ha nominà ses cader per ils gieus olimpics il favrer a Pyeongchang en la Corea dal Sid. Tranter ils 25 giugaders figureschan er trais dal Club da hockey da Tavau. Quai èn il defensur Félicien Du Bois ed ils dus attatgaders Andres Ambühl ed Enzo Corvi che po uschia sa participar per l’emprima giada a gieus olimpics.
Da questa equipa ch’ha gudagnà avant quatter onns e mez argient als campiunadis mundials a Stockholm èn anc 7 acturs da la partida (Eric Blum, Raphael Diaz, Philippe Furrer, Andres Ambühl, Simon Bodenmann, Denis Hollenstein e Simon Moser). Per 18 da 25 giugaders nominads èn quests gieus olimpics ina premiera.
Betg nominads èn tranter auter Joel Genazzi da Losanna, Tanner Richard da Genevra e Damien Brunner da Lugano ch’è dapi in temp blessà.
La naziunala Svizra dat ses emprim gieu a Pyeongchang ils 15 da favrer encunter il Canada. Ils dus ulteriurs adversaris da gruppa èn la Tschechia e la Corea dal Sid.
L’equipa naziunala da las dunnas ch’ha gudagnà la medaglia da bronz avant quatter onns a Sotschi cumenza il turnier olimpic gia ils 10 da favrer encunter la Corea dal Sid. Plinavant frunta l’equipa da Daniela Diaz sin il Giapun e la Svezia.
RR novitads 16:00


text:
Tut ils 18’500 bigliets per la 33avla ediziun dal festival grischun sajan vendids, annunzian ils organisaturs. Quest dumber da bigliets muntia il cunfin da la capacitad da l'Open Air Lumnezia.
Sistem da pajar «Cashless»
Il festival avra la plazza da campar la gievgia a l'ina e cuzza trais dis. Per far pli cumadaivla e simpla la vita sin l'areal da l'open air, è per l'emprima giada en funcziun il sistem da pajar cun il bindel dal festival, quai via telefonin.
Tgi che na vul betg sa registrar, po chargiar si daners al lieu e quai bar, via carta da credit u EC. Avant ch'ir a chasa survegnan ins puspè enavos il rest dals daners tar il CashDesk. Persunas registradas survegnan automaticamain enavos ils daners via pajament da banca.
RR novitads 16:00


text:
Ina evaluaziun da datas da 1'522 chasas da vegls ha mussà che bleras chasas da vegls han remplazzà persunal qualifitgà tras forzas auxiliaras. Ed en 299 chasas è uschia er la qualitad da la tgira sa reducida en ils davos quatter onns. Quai rapporta la «SonntagsZeitung».
Pli pauc persunal, dapli stress
Pli che 100 chasas da vegls han ils davos tschintg onns reducì la quota da persunal qualifitgà per 20% fin 50%. Ed en ils plirs cas senza ch'ils attempads avessan duvrà pli pauca tgira. Blers tgirunz inditgeschan uschia d'esser stressads en lur lavur. E tar ils pazients vala il principi dal ferm: Quels ch'èn fits avunda san sa metter en per agid e tgira, ils flaivels vegnian dentant savens a la curta.
Tenor il directur da l'uniun tetgala da las chasas da vegls «Curaviva» stoppia la politica perquai urgentamain agir. Uschiglio pudess la segirezza da provediment esser en privel. La raschun per la reducziun da persunal saja numnadamain savens il squitsch finanzial.
RR novitads 06.00


text:
La cifra – 248
- Mesemna, 13.6.2018, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 13.6.2018, 10:15, RTR
La Corea dal Nord e la Corea dal Sid parta in cunfin da 248 kilometers lunghezza e 4 kilometers largezza.
Sch'ins conguala dentant ils dus pajais coreans n'han els betg bler cuminaivel. Ina chaussa ch'è tuttina è la valuta. En omadus pajais pajan ins cun «won». Grondas differenzas datti tar la populaziun. En la Corea dal Nord vivan 25.2 milliuns ed en la Corea dal Sid 51.2 milliuns. La Corea dal Nord ha però ina pli gronda surfatscha. Er il magasin d'armas è divers grond. Entras l'agid dals Stadis Unids na dovra la Corea dal Sid betg uschè bleras armas sco la Corea dal Nord.


text:
Inhalt
Chantun
-
Donn finanzial entras il concurs dal hotel Waldhaus
Il concurs dal hotel Waldhaus a Flem pudess chaschunar in donn finanzial al chantun. Lez aveva contribuì var 2 milliuns francs per la halla da curling che tutga tar la massa da concurs. Sco cuntraprestaziun è vegnida suttascritta ina cunvegna da prestaziun per trenaments e concurrenzas.
Tenor il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini n'èsi il mument betg cler, sche la halla da curling resta vinavant en funcziun. Quai dependià dals novs investiders pussaibels. Uschia ha Parolini respundì ad ina dumonda ord il Cussegl grond.
RR novitads 10:00


text:
Cun bouldrar – raiver sin grippa – promov'ins il sentiment da moviment, ins surmunta temas, ins promova la cuminanza ed anc bler auter, per Yannick Friedt in sport ferm social.
En sia halla da bouldrar ha el montà passa 500 tegns cun differentas rutas. Mintgin ha la pussaivladad da raiver en la halla, quels cun experientscha e era ils principiants.
In emprim pass per ir a rampignar en la muntogna
Per rampignar en la halla da bouldrar dovri sulettamain chalzers da rampignar, nagina sua, chapellina u crutschs da carabina. Il ristg d’avair in accident è relativamain pitschen, sch’ins croda da la paraid, sa platg'ins sin matratschas. En la halla da bouldrar ins survegnia la tecnica per ristgar pli tard er a rampignar vi dal crap.
RR actualitad 12:00


text:
En il center da Zezras hai dà la sonda da mezdi in fieu en in'abitaziun. Cura ch'ils pumpiers èn arrivads aveva ina persuna privata gia salvà in avdant cun grevas arsentadas. Questa persuna è vegnida sgulada cun la REGA en l'ospital chantunal a Cuira e pli tard en l'ospital universitar a Turitg.La persuna privata ch'aveva salvà l'avdant è vegnì manà en l'ospital chantunal a Cuira pervi da suspect da tissientada da fim.
Impediment da traffic
La via è stada serrada durant il suentermezdi. Il traffic è vegnì manà per var duas uras e mez sur la via Vial e via Rang. Tenor il pledader da la polizia chantunala èn las abitaziuns vischinas vegnidas evacuadas. Per la notg han ils pumpiers indrizzà ina guarda da fieu.
Davart il motiv dal fieu na datti anc naginas indicaziuns.
RR novitads 14:00++


text:
Contignü prinzipal
Renzler, Helmuth (SVP)
Nasciü ai 21 de merz dl 1953 a Balsan y residënt a St. Jakob/Leifers. Do la scora mesana àl frecuentè l’istitut tecnich industrial, direziun eletrotecnica. Do la maturité dl 1973 àl studié por n valgügn semestri economia y iurisprudënza a Desproch y Padua. Al à fat cursc desvalis d’ajornamënt y de formaziun sön la gestiun aziendala y dl personal y de formaziun interna por deventè istrutur dles porsones che colaborëia tl NISF/INPS. Dal 1973 al 1979 àl insigné materies tecniches desvalies te de plü scores mesanes y altes dl Südtirol, cun na picia interuziun da merz a setëmber dl 1974 olache al à laurè te n ofize da injinier a Milan. Dai 18 de jenà dl 1982 él dependënt dl NISF/INPS da Balsan; de messè dl 1995 él deventè colaboradù aministratif, de jenà dl 1997 funzionar aministratif y de setëmber dl 1999 diretur aministratif. Dal 1. d’aurì dl 2001 ćina ai 12 de novëmber dl 2010 él stè responsabl dla repartiziun por la ponsiun y l’assiguraziun dl NISF/INPS Balsan. Dai 13 de novëmber dl 2010 él diretur dl’agenzia interna dl NISF/INPS da Balsan. Dal 1994 laôrel inće sciöche profescionist lëde por folieć desvalis cun contribuć che reverda la legislaziun pensionistica y soziala. Al é autur de presciapüch 19 libri y brosciüres sciöche inće de plü de 1.000 articui che trata dla legislaziun soziala y dl dërt de laûr. Dal 2004 ćina forà dl 2009 él stè comëmber dl consëi aministratif dl istitut por le frabiché sozial. Dlungia so laûr a tëmp plëgn pro le NISF/INPS y süa ativité da publizist fêjel inće ativitês desvalies tl ćiamp dl volontariat; al é presidënt provinzial dl sindacat di dependënć publics y parastatai tl ASGB olache al é responsabl dl setur dla legisalziun pensionistica y soziala. Dal 1989 él comëmber dl consëi aministratif dl NISF/INPS por i dependënć de rode local y comëmber dla comisciun disciplinara aladô dl articul 29/752. Al é stè consulënt dla Regiun Trentin-Südtirol tl setur dla legislaziun soziala sciöche inće colaboradù te tröc organns y te tröpes comisciuns a livel provinzial y comunal. Cariera politica: al é stè comëmber dl Comitê sozial dla SVP tl comun da Balsan dal 1989 al 2004 y so presidënt dal 1989 al 1998; comëmber dl Comitê sozial dla seziun Balsan y raiuns incëria dla SVP dal 1991 al 2008, y cun na picia interuziun de 7 mëisc, so presidënt dal 1991 al 2004. Dal 2004 incà él comëmber scëmpl dl Comitê sozial de seziun. Dal 1991 al 2004 él stè comëmber dl Comitê sozial provinzial dla SVP y so vizepresidënt dal 1991 al 1995, dal 1991 al 2004 y dal aurì 2010 ćina incö comëmber dl diretif dla seziun SVP da Balsan y raiuns incëria. Dal aurì dl 2010 fêjel pert dl comitê di delegà dl SVP y dal 1998 ćina incö él comëmber dl Consëi local Bozen/Haslach dla SVP. Al à fat pert di fondadus dl’Assoziaziun d’amisc danter la SPD (Partì sozialdemocratich todësch) y la SVP. Ai 27 d’otober dl 2013 él gnü lité tl consëi provinzial por la SVP.
Inćiaries - XV legislatöra
Provinzia autonoma de Balsan
- Dai 22.11.2013 aconsiadëssa provinziala/aconsiadù provinzial
- Dai 17.1.2014 comëmber/comëmbra - III. comisciun legislativa
- Dai 17.1.2014 comëmber/comëmbra - IV. comisciun legislativa
- Dai 28.3.2014 comëmber/comëmbra dla presidënza
Regiun Trentino-Südtirol
- Dai 22.11.2013 aconsiadëssa/aconsiadù dl Consëi regional
- Dai 27.2.2014 al 18.3.2014 comëmber/comëmbra - II. comisciun legislativa
- Dai 19.3.2014 presidënt - II. comisciun legislativa


text:
Da nov po era vegnir subvenziunada l'infrastructura d'impurtanza regiunala u chantunala, sco per exempel las colliaziuns tranter territoris da skis. Tenor il minister d'economia dal Vallais, Christophe Darbellay saja la nova lescha in ferm e cler signal per la branscha e per il turissem en il chantun. Ils adversaris, Verds e sanesters, han argumentà che tals sustegns per pendicularas sajan daners pers.
President da las pendicularas dal Vallais beneventa la nova lescha
Quella lescha na spendra betg las pendicularas, ma igl è daners che fetschian bain a bleras pendicularas en il chantun, quai ha il president da las pendicularas dal Vallais, Berno Stoffel ditg al schurnal regiunal dad SRF. Mo pendicularas che sajan finanzialmain saunas profiteschian dentant da la lescha nova.
Betg tuts eran per questa nova lescha
Oravant tut la sanestra era encunter la nova lescha che il Cussegl Grond ha approvà. I saja daners pers ha il deputà da la PS, Gilbert Truffer ditg. Las bleras pendicularas pitschnas na vegnian betg a surviver ils proxims diesch onns. Cun far investiziuns en questas pendicularas veglian ins mo prolungar in zic la vita a questas.
RR actualitad 11:00


text:
A Berna ha il comité da referendum sajettà cunter las novaziun ed en spezial cunter l'UE. Els veglian cumbatter ina lescha d'armas che privia Svizras e Svizzers da lur armas han ditg ils adversaris da la lescha.
Attatgas da Paris han distatgà las midadas
Il november 2015, suenter las attatgas terroristicas a Paris ha l'UE adattà il dretg d'armas en ses stadis commembers. I va per meglierar il barat d'infurmaziun, da restrenscher il commerzi d'armas illegal ed er da restrenscher l'access ad armas spezialmain malsegiras. La Svizra sto realisar questas adattaziuns fin il matg 2019, uschiglio smanatscha la fin da la collavuraziun Schengen/Dublin.
Il Cussegl federal ha vulì realisar a moda moderada las adattaziuns, il parlament ha mitigià il sboz en intgins puncts. Betg previs èn restricziuns per possessurs d'armas.
RR novitads 15:00


text:
Tenor ils cussegliers communals ch’han lantschà l’intervenziun na saja quai betg gist envers las autras fracziuns da la vischnanca, sche lur num na vegnia betg numnà, quel da Serneus dentant bain.
Uss ha il cussegl communal declerà l’intervenziun sco relevanta ed incumbensà la suprastanza communala d’elavurar in messadi. Suenter va la fatschenta lura puspè enavos per mauns dal cussegl communal. Lez sto lura approvar il messadi, uschiglio na datti nagina votaziun davart la midada dal num.
RR novitads 16:00


text:
Trescian
Trescian (parnonzia local: [tra'ʃaŋ][1]; Trezzano Rosa) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Milan che 'l cunta 5141 abitant.
Trescian l'è situada a nòrd-est de Milan, al confin con la Provincia de Monza e Brianza (comun de Busnagh e Ronscell) e vers el fiumm Adda.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Trescian l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc
Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Teresa Cappello, Carlo Tagliavini, Dizionario degli Etnici e dei Toponimi Italiani, Bologna, ed. Pàtron, 1981.


text:
La stagiun morta – la stagiun dals plazzals
- Mesemna, 28.3.2018, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 28.3.2018, 11:45, RTR
La via principala tras Scuol è serrada durant la stagiun morta. L'infrastructura sto vegnir sanada e la fermada da la posta adattada
Mintg'onn suenter Pasca il medem purtret. En ils vitgs ed era sin la vias cumenzan ils lavurers cun ils plazzals. La finamira è d'esser pront a temp per la stagiun auta da stad.
A Scuol sto vegnir serrada la via principala tras il vitg, quella via nua che tut las butias sa chattan. Ils possessurs da las butias han l'encletga. La vischnanca ha infurmà a temp. Damai ch'era il Bogn Engiadina serra sias portas causa revisiuns e quest il gist temp. Ils ins piglian gist era l'occasiun da far singulas lavurs da revisiun en lur butia, ils auters spereschan ch'ils indigens chattan tuttina la via en la butia era cun in plazzal davant porta.
La via principala è serrada per tut il traffic a partir dals 9 d'avrigl enfin mez zercladur. Sche tut va bain cun il program da lavur vul ins avrir in pèr dis durant Tschuncaisma per il traffic motorisà.


text:
Top-Weine 2009 aus dem Gebiet Südtirol Terlaner in Italien
-
2009 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Quarz DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2009 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Quarz DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2009 Südtirol Terlaner Weißburgunder Riserva Vorberg DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte92
-
2009 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2009 Südtirol Terlander Sauvignon Blanc Lieben Aich DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2009 Südtirol Terlaner Chardonnay Kreuth DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2009 Südtirol Terlaner Réserve della Contessa DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2009 Südtirol Terlaner Weißburgunder DOCMuri-Gries Weingut/KlosterkellereiSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte87
-
2009 Südtirol Terlaner Chardonnay Sophie DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte86
-
2009 Südtirol Terlaner Hof zu Pramol DOCWeingut Josef NiedermayrSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte85


text:
La mummia - Il ritorno
La mummia - Il ritorno (La mùmia - Al ritóran) 'l è 'n film 'd asiòṅ fantàstic americàṅ dal 2001 ad Stephen Sommers, séguit dla pelìcula La mummia dal 1999 sèmp'r ad Sommers. In dal 2008 l'è vgnuda fóra la tèrsa part dla saga, La mummia - La tomba dell'Imperatore Dragone ad Rob Cohen.
'L à muciâ sù da piò ad quatarsènt-trentàtri migliòṅ ad dòlar esénd-an custâ gnanc sènt.
Sunt
In d'l an 3067 p.C., in d'l Egìt antìg, un cumbatènt furmidàbil, al Rè Scurpiòṅ (The Rock), al gh dà dèntar dimóndi par cunquistàr al mónd cgnusû in alóra insém a 'l sò eśèrcit ma al pèrd. Al fà 'n pat c'n al Dio di mòrt Anubi p'r armàgn'r in vita.
Sinc-mila an dòp, in dal 1933, l’Evelyn Carnahan (Rachel Weisz) e Rick O'Connell (Brendan Fraser) i èṅ drē a espluràr un tèmpi pardû insém a sò fiōl pìcul, Alex (Freddie Boath). Ad dèntar i gh càt'n al Brasàl 'd Anubi e pò i rìsćian 'd andgàr p'r avér lèt un tèst maladî incìś insìma.


text:
«Bunura» per ils Bonorands
- Sonda, 16.9.2017, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.9.2017, 12:45, RTR
In auditur vuless savair dapli da sia schlattaina Bonorand ch'è documentada en Engiadina Bassa dapi il 17avel tschientaner. Blers nums èn naschids da surnums che sa referivan a qualitads dal cumportament uman. Esser ina buna persuna ha forsa fatg impressiun a blers ed uschia vain nus en Grischun bleras perditgas sco ils Bonells, Bontognalis, Bonifazis fin tar ils Bonorands. Quella tendenza vegn forsa da l'Italia. La ragisch per Bonorand è «bunura», la buna ura, in sinonim per fortuna e ventira. Probabel deriva il num dad in plural e survegn pli tard la furma dal particip. Ma a Schlarigna datti era ils Mallorauns, quels ch'èn naschids en ina ura nauscha, ina mala ura.


text:
Gion Hosang niev menader dil CSC12.12.2017
(anr/hh) Gion Hosang surpren la funcziun da menader dil Center da sport e cultura (CSC) a Mustér. El daventa successur da Herbert Schmelzer che banduna il menaschi la fin d’avrel 2018. Hosang ch’ei vegnius eligius en quella funcziun dalla cumissiun da menaschi dil center ha luvrau ils davos rodund dudisch onns tier Radiotelevisiun Svizra Rumantscha. Leu ha el adempliu differentas funcziuns, denter auter eis el staus menader dalla redacziun online. Ils davos onns eis el staus correspondent a Mustér. Hosang ch’ei carschius si e che viva a Mustér ei denton era s’engaschaus ils davos onns en pliras uniuns ed organisaziuns. Aschia eis el era staus involvius ell’organisaziun da plirs gronds arranschaments el Center da sport e cultura a Mustér. Sco quei che la cumissiun da menaschi scriva en ina communicaziun als mieds da massa ademplescha il niev menader denton era ils criteris professiunals per menar cun success il center egl avegnir. Hosang ha empriu oriundamein da cuschinier, pli tard informaticher. Omisduas professiuns ein da grond’impurtonza pil center. D’ina vart per quei ch’il menaschi porscha era ina cuschina. Dall’autra vart ein gest las habilitads d’informatica d’impurtonza el mund dalla multimedia e communicaziun, seigi medias socialas sco relaziuns publicas e cun mieds da massa. Sco quei che la cumissiun da menaschi scriva ei Hosang vegnius eligius ord numerusas e valablas annunzias d’indigens e persunas d’ordeifer la vischnaunca. Il president dalla cumissiun, gerau Clemens Berther, ei satisfatgs dalla tscharna: «Cun Gion Hosang havein nus anflau ina persuna che ha las habilitads ch’ei drova per menar nies Center da sport e cultura. Igl ei reussiu d’eleger ina persuna che s’engascha e che ha fermas ragischs ella regiun.»


text:
Secretariat
Reservaziuns da localitads
Suandontas localitads san vegnir reservadas:
- Casa communala
- Stanza da seduta EG
- Stanza da seduta DG
- Halla Cons
- Casa da scola Mustér:
- Aula
- Cuschina
- Stanza d'instrucziun sper cuschina
- Casa da scola Segnas:
- Halla
Las reservaziuns ston vegnir inoltradas a scret tier l'administraziun communala cun il suandont formular. Bugen stein nus a disposiziun per ulteriuras damondas davart las localitads.
Lubientscha d'ustria
Menaschi d'ustria
Per saver menar in menaschi d'ustria basegna ei d'ina lubientscha d'ustria. La damonda sto vegnir inoltrada a scret all'administraziun communala cun aschuntar ils suandonts documents:
- Extract dil register penal
- Extract dil register da stumaziun
Singula occurenza
La damonda d'ustria per ina singula occurenza ei era d'inoltrar a scret denton vegn ei pretendiu negins documents supplementars.
Ulteriuras informaziuns anfleis Vus sin la pagina d'internet digl uffeci per la segirezia da victualias e per la sanadad d'animals.


text:
La natura e l'andi dla lus
La
stòria dij tentativ ëd capì la natura dla lus a forniss n'esempi motobin anteressant ëd dësvlup gradual ëd na teorìa sientìfica.
Ant ij temp pi antich j'òm a l'han pensà che la
vision a arzultèissa da cheicòs mandà fòra da l'euj.
Pi tard, a l'é stàit pensà che un fluss ëd partissele a surtèissa da na fiama o da n'àutr oget luminos për intré ant l'euj e produve la vista.
Ës fluss a podìa esse arfletù da oget nen luminos për rendje visìbij.
Newton a l'ha dësvlupà costa
teorìa corporin-a, con na spiegassion matemàtica dla rifrassion e dl'arflession, conforma ai fàit conossù.
Apopré ant l'istess perìod, ël tard sécol ch'a fa XVII, Christiaan Huygens (1629-1695) a l'ha poponù na
teorìa ondulatòria dla lus, ch'a podìa dé dë spiegassion bon-e istess dla rifrassion e dl'arflession.
Dagià che a col temp ij
fenòmeno dl'
antërferensa e dla difrassion dla lus a j'ero ancor nen ëstàit dëscoatà, le doe teorìe a smijavo bon-e istess e contraditòrie l'un-a con l'àutra.
A son passaje pi che sent agn prima che le dëscuverte dl'antërferensa, dla difrassion e dla polarisassion a stabilièisso ëd fasson gorëgna la natura ondulatòria dla lus.
Studi sucessiv ëd l'andi dla lus e la mzurassion dle longheur d'onda
spetraj a l'han confirmà costa posission.
L'andi dla lus
L'andi con ël qual a viagia la lus - e an efet tuta energìa anrajanta - a l'é un-a dle quantità mzurà con pi
precision ëd tute le siense fìsiche.
Ël valor acetà dl'andi dla lus ant lë
spassi veuid a l'é
- .
Costa a l'é un-a dle costante pi amportante ant la
teorìa fìsica.
Ant la
teorìa d'Einstein, l'andi dle partissele materiaj a l'é limità da l'andi dla lus ant ël veuid e la relassion antra massa e energìa a ìmplica l'andi dla lus.
L'andi dla lus a l'é diferent ant ij vàire materiaj e a l'é pì cit an qualsëssìa mojen material che ant ël veuid.
Foucault (dël 1850) e Michelson a l'han tuti doi mzurà l'andi dla lus ant l'eva.
A l'é stàit donca osservà che ant l'eva l'andi dla lus a l'é apopré ij tre quart che ant l'aria.
A l'é stàit n'
esperiment decisiv, che a l'ha për un moment eliminà un-a dle teorìe rivaj dla lus.
Newton, con soa teorìa corporin-a, a l'ha mostrà che le laj dla mecànica ordinarie a podìo rende cont dle caraterìstiche osservà ëd la lus si costa-sì a l'èissa viagià pì an pressa ant un material satì (tanme l'eva) che ant l'aria.
La teorìa ondulatòria dësvlupà da Huygens a smonìa na spiegassion lògica autërtant bon-a dl'arflession e dla rifrassion e na spiegassion pi sempia dla difrassion.
La teorìa ondulatòria a antivëdìa che la lus a dovèissa viagé pi pian ant un mojen satì che ant l'aria.
La mzura direta ëd Foucault dl'andi dla lus ant l'eva a l'ha decidù ël debà a pro dla teorìa ondulatòria e la teorìa corporin-a a l'é stàita butà da banda.
La posission moderna
Tutun, d'àutre dëscuverte a l'han ëmnà dij dùbit an sla teorìa ondulatòria.
La spiegassion ëd Planck ëd la distribussion dla radiassion dël còrp nèir, ël tratament d'Einstein ëd l'efet fotoelétrich e lë studi ëd Compton ëd lë
spatarament dij raj X da part dj'eletron a ciamavo tuti l'assonsion ëd na natura corporin-a dla radiassion eletromagnética, sensa però dësvalidé l'evidensa ëd na natura ondulatòria.
Bele che as sia nen artornasse a la concession ëd Newton ëd la lus coma fàita da partissele massisse, la teorìa dël di d'ancheuj a consìdera che la lus a l'ha dle caraterìstiche sia d'onda che ëd partissele.


text:
Biro a chasa – Tge è en urden e cura èsi damemia?
- Mesemna, 19.9.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 19.9.2018, 11:15, RTR
L'uschenumnà «Home Office» daventa pli e pli part da noss mintgadi. Ma co è quai cun anc svelt far in telefon per la firma la saira suenter tschaina u guardar ils mails davent dal canapé? Quant savens ston ins esser cuntaschibel e co statti cun servetschs da pichet?
Ditg curt, pli aut ch'ins è entaifer la fatschenta e pli cuntanschibel ch'ins sto esser, u er pli bler che la firma dastga pretender. Propi adina cuntanschibel ston però be ils schefs esser. Psicolocs da lavur cusseglian en quest connex da duvrar dus differents telefonins, in per la lavur ed in per chaussas privatas.
Pichet: Maximalmain set dis al mais
Tenor lescha dastga in patrun laschar far insatgi maximalmain set dis al mais pichet. Suenter quels dis prescriva la lescha duas emnas senza servetsch da pichet. Tut tenor structura e grondezza datti però excepziuns da questa regla ed il patrun sto laschar ina tscherta libertad da dir na ad in servetsch da pichet.
Reglas er per il biro a chasa
Pli e pli blers pon er propi lavurar cumplainamain davent da chasa. Er qua datti però reglas: P. ex. dastga la lavur esser repartida sin maximalmain 14 uras. Pia sch'ins legia l'emprim mail da fatschenta la bun'ura, lura na dastg'ins tenor lescha betg pli lavurar suenter las nov la saira.
Sin palancà politic cursescha l'idea da schluccar questa regla. Psicolocs da lavur na sustegnan però betg quai, perquai ch'i na saja betg bun da midar directamain dal biro u dal computer en letg.


text:
Regiunal - Trun/Rabius ristga da puspè turnar engiu en la 4. liga
Suenter la gronda festa la gronda trumpada. Mo 1 onn suenter la promoziun en la 3. liga ristga il Club da ballape Trun/Rabius da turnar sin via directa engiu en la quarta liga. La bilanza da la runda d'atun n'è betg buna.
Trun/Rabius è cun 5 puncts dad 11 gieus sin l'ultim plaz da la tabella. Quai datiers dal streh. Glindesdi entschaiva per Trun/Rabius la runda da primavaira cun la finamira da mitschar da la relegaziun.
L'emprima chaschun dad ir per puncts ha l'equipa da Renzo Albin en ses gieu ordaifer encunter Landquart-Signuradi, ch'è l'otgavel da la tabella. Dumengia che vegn gioga il CB Trun/Rabius lura cunter Cuera 97.


text:
Trais onns ed in di ston els bandunar lur patria. En quest temp dastgan els betg s’avischinar a lur vitg pli datiers che 50 kilometers. Per Sigi de Grappa percunter ha durà il viadi sis onns e mez.
Ma uss basta! Suenter avair visità 40 pajais e lavurà en radund 35 da quels fa el ussa viadi vers chasa, vers Ramosch. Accumpagnà vegn el da radund 15 amis mastergnants en viadi.
Il ritual final
Per daventar in mastergnant stabel sto el rampignar sur la tabla a l’entrada dal vitg – quai è l'act simbolic che mussa che ses viadi è definitivamain a fin.
Sigi de Grappa daventa Domenic Siegenthaler
Per Sigi de Grappa è quai in mument fitg emoziunal, bandunar la famiglia dals mastergnants en viadi ed arrivar tar bab e mamma. Quels èn levgiads e cuntents da pudair branclar lur figl Domenic Siegenthaler.
RR actualitad 08:00
In mastergnant viandant ...
... u per tudestg «rechtschaffener fremder Geselle» dastga vegnir mintgin
- che daventa commember dals giarsuns da mastergn ester
- che ha terminà cun success il giarsunadi en il sectur da construcziun (marangun, cuvratetgs, scrinari, miradur, ferrer euv.)
- ch'è pli giuven che 30 onns e
- che n'è betg maridà.


text:
La raschun per quest augment èn venditas dad armas en il Pakistan, l'India ed en l'Africa dal sid. Quai mussa ina statistica dal secretariat statal per economica SECO. En l'Africa dal sid ha la Svizra exportà material en la valita da 37 milliuns francs, en il Pakistan radund 25 milliuns ed en l'India 30 milliuns francs.
Ils exports en intgins pajais europeics perencunter èn sa sminuids marcantamain, cumpareglià cun il medem temp da l'onn avant. En la Germania ha la Svizra exportà material en la valita da 41 milliuns francs. Quai èn 22 milliuns pli pauc. L'export en Gronda Britannia è sa sminuì per radund 14 milliuns sin stgars 2 milliuns francs.
RR novitads 14:00


text:
L’architect Patrick Gartmann aveva avant quatter onns cumprà la passarella per salvar ella. Ils davos onns è ella vegnida deponida sin terren da la citad tar la serenera a Haldenstein. L'avust ha la citad da Cuira lura decis che quai saja ussa lung avunda e terminà il contract da deponer ella sin la fin da l'onn.
L’artist e scienzià dad ir a spass Christian Ratti aveva l'avust dentant gia survegnì 20’000 francs dal chantun Grischun per in project creativ cun la passarella. Pervi da quai ha ussa era la citad prolungà il contract da deponer fin in’emna suenter la sonda lunga il november 2018.
Spassegiada enturn la passarella èn planisadas
L’artist Christian Ratti fascinescha dapli che mo la passarella: I saja in mund invers, in mund da cuntraris, ch’ins na vesia l'emprim mument insumma betg. Ina serenera, in bogn puril, l’autostrada, schrebertins, ina pensiun d’animals ed ina senda da spassegiar. Tut quai sa chatta be paucs meters enturn la passarella. La passarella da var 3 sin 8 meters saja plitost in simbol che collieschia quests differents munds e che dettia in center a tut quai. Cun questas spassegiadas vul ins era scuvrir ils auters lieus enturn la passarella.
Avertura da la passarella senza avrir
En sasez è stà planisà dad avrir la passarella la sonda vargada. Quai cun far in tagl en la blatga che cuverna ina da las duas entradas. Dentant ha ina visitadra intervegnì e dumandà sco ch’el veglia suenter puspè serrar l’entrada. Cun quai ch’el n’aveva anc betg fatg quella ponderaziun ha il plenum decis da betg avrir la passarella enfin ch’ins haja ina soluziun per ina entrada a lunga vista. Simbolicamain han ins dentant malegià in tagl cun crida sin la blatga. I saja dentant schon l’idea da far accessibel la passarella e dad era pudair far occurrenzas en la passarella. Emprim dovria ins ussa dentant ina buna idea sco realisar ina entrada segira e bunmartgada.
Video ord l'archiv da RTR
Scienzà dad ir a spass na planisescha betg - el lascha capitar
Sco che la passarella vegn a vesair ora en in onn e sco il futur vesa lura ora per la passarella n'è per Christian Ratti anc betg cler. Sco scienzià dad ir a spass planisescha el betg tut. Planisar saja ina rauba extrem groppa e mintgatant fetschia da basegn metodas pli sensiblas. Cun ir a spass haja l’uman tenor la scienza dad ir a spass las meglras ideas. Forsa era ina per la passarella. Sche na oz, lura forsa damaun.
RR actualitad 08:00
Scienzià dad ir a spass?
La scienzia dad ir a spass – la promenadologia – e sa basa sin las ideas dal sociolog tudestg Lucius Burckhardt. I n'è betg in'atgna scienzia, mabain ina metoda sociologica. La maxima da Burckhardt è dad unir en quai las intervenziuns da praticas da planisaturs ed esteticas dad artists en ina metoda.


text:
Nino Staffieri
Nino Staffieri, ma el só num de batésim cumplét l'é Bassano, (Casál, 14 de febrár 1931 - La Spesia, 31 de lüi 2018) l'è stài el Vèsc emerit de la Diocesi de La Spezia-Sarzana-Brugnato dal 2007 al 2018.
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasüd a Casál, in de la Basa Ludesana, el 14 de febrár 1931, l'é diventá pret el 9 de giügn 1955.
L'é stái vicari general de la Diocesi de Lod, in d'i ann '80, cui vesc Magnani e Capuzzi, e l'é stai cunsacrád vesc de Carpi el 9 de setémber 1989, dal Cardinal Poletti.
L'é stai trasferìd a la Spezia el 10 de lüi 1999, indùe l'é restád in carica fin al 6 de dicember 2007.
L'é stài Vice-President de la Cunferensa di Vesc de la Ligüria. Mons. Staffieri lìè mort a La Spesia el 31 de lüi 2018.


text:
Il 1936 sto il Parc Naziunal acceptar in’emprima sconfitta: sin giavisch da la vischnanca da Scuol vegn la Val Tavrü puspè separada dal Parc.
L’onn 1957 accepta la populaziun svizra, suenter cumbats da votaziuns fitg hectics, da dar la concessiun a las Ovras Electricas Engiadinaisas per trair a niz l’aua dal Spöl sin il territori dal Parc Naziunal. Quai mida il sistem ecologic dal Spöl da maniera persistenta.
Il 1968 vegn inaugurada la Chasa dal Parc a Zernez, nua ch’èn domiciliadas a partir dal 2008 l’administraziun communala e la scolina.
Il 1980 procuran la nova lescha dal Parc Naziunal ed in’ordinaziun chantunala per ina clera basa giuridica per il Parc Naziunal.
L’onn 2000 vegn il Parc Naziunal engrondì per 3,6 kilometers quadrat tras la regiun da Macun cun tut ses lais. L’idea da stgaffir enturn il Parc Naziunal existent ina zona circumdanta na chatta betg ina maioritad en la populaziun.


text:
Clonar signifitga la creaziun d'ina u da pliras genetic identicas creatiras. La cumplexadad da la genetic identica descendenza vegn numnà clonar.
Dacurt èsi gartegià da clonar duas schimgias en ina scol'auta a Shangha, per l'emprima giada insumma. Hua Hua e Zhong Zhong sa numnan las dus schimgias.
Ellas èn las emprimas schimgias clonadas dal mund. Quai capita bunamain 20 onns suenter la nursa «Dolly», l'emprim clon insumma. «Dolly» è naschì il 1996. Gia in onn pli tard è suandà ina mieur. Entant datti passa 20 animals, ch'ils scienziads han pudì clonar. Dispitaivel è il tema clonar gia stà da l'entschatta davent.


text:
La renunzia da s’inscuntrar saja vegnida nunspetgadamain e ses pajais deploreschia fitg la decisiun, ha declerà il vice-minister da l'exteriur nordcorean. Els sajan dentant vinavant pronts da manar discurs cun ils Stadis Unids, quai da tut temp ed en tuttas furmas pussaivlas, uschia citescha ina agentura da novitads sidcoreana il vice-minister da l'exteriur nordcorean.
Era la Corea dal Sid lavura tenor atgnas indicaziuns communabel cun ils stadis Unids londervi da tuttina anc pussibilitar discurs tranter ils Stadis Unids e la Corea dal nord. Il president sidcorean Moon Jae-in era s’engaschà ferm per quest inscunter. El deplorescha la decisiun ed era il secretari general da las Naziuns Unidas, Antonio Guterres deplorescha la decisiun ed appellescha da cuntinuar cun il dialog.
Trump aveva gievgia saira, en ina brev uffiziala, desditg ils discurs planisads a Singapur cun Kim Jong Un. El rinfatscha a la Corea dal Nord d’esser responsabla per questa disditga.
RR novitads 06.00


text:
Dals 5 sez en suprastanza da Laax vegnan 2 mintgamai occupads in onn avant las elecziuns dal president e dals dus ulteriurs suprastants. Quai per evitar che l’entira suprastanza midia il medem mument. A Laax van quest onn las legislaturas da duas commembras da la suprastanza communala a fin, Marita Bürkli e Silvia Thoma.
Marita Bürkli candidescha, Silvia Thoma chala
Marita Bürkli, ella maina il departament puresser, alps, natira, protecziun d’ambient, turissem e cultura, stat vinavant a disposiziun e candidescha per ina ulteriura perioda d’uffizi 2017 – 2020.
Silvia Thoma (departament da construcziun, vias publicas, provediment d’aua, dismessa d’aua persa e da rument) ha decidì da na betg pli candidar per la suprastanza.
Candidats uffizials per remplazzar Silvia Thoma n’èn tenor il chanzlist communal Rest Giacun Coray betg anc enconuschents. Coray spetga dentant, ch'i dettia anc in u l'auter candidat uffizial, p.ex. ord las retschas da l'uniun da manaschis da commerzi e d'industria Alpenarena.


text:
Il matg sto la Wega a San Murezzan serrar. Ils buns onns sajan passads e la svieuta saja sa reducida per la mesadad. I para dentant che la Wega na saja betg la suletta papetaria ch'è pertutgada da midadas. La concurrenza fa squitsch sin las papetarias grischunas. E quai, schebain sin quellas en las regiuns sco er sin quellas a Cuira.
Concurrenza moderna e concurrenza da grossists
Cunzunt la concurrenza sin ils chanals online engrevgeschia ils affars da a las papetarias. Ozendi possian ins empustar blers products a chasa, e quai senza pajar bler porto. Ma la concurrenza na vegnia betg mo dal mund modern: Tar blers grossists possian ins ozendi cumprar material da biro. Blers cumprian perquai il material da biro tar quels, ed en las papetarias mo pli las chaussas spezialas ch'ins na survegnia betg en ils auters affars. Quai manegia il schef da la papetaria Pfeiffer e da la papetaria Maggi a Glion, Erich Putzi.
Ils clients cumpran lur ordinaturs tar ils grossists e vegnan suenter tar nus per cumprar il register spezial per lur ordinatur.
Far da l'inimi in ami
La fiera è damai sa midada e las papetarias han stuì s'adattar. Ina midada che bleras papetarias han fatg è d'extender il sortiment. Uschia na datti betg paucas papetarias che vendan mo pli material da biro. U ch'ellas porschan er cudeschs, endrizzament da biro, termagls ubain material da zambregiar.
In'autra midada che bleras papetarias han fatg è da far da lur inimi in ami: Uschia porscha ina gronda part da las papetarias lur products entant er online. Tenor divers possessurs na giessi betg pli senza. Uschia fa Pfeiffer per exempel radund la mesadad da la svieuta cun ils affars online.
Mantegnair ils affars
Midar dal tuttafatg sin online na vulan bleras papetarias però betg. Tenor la possessura da la papetaria Koch a Cuira saja la cussegliaziun fitg impurtanta. Ins veglia il contact cun la glieud e quella stimia ina buna cussegliaziun.
Tenor Putzi na possian betg ils possessurs decider quai. Las papetarias possian mo porscher in stupent servetsch e far gust da vegnir en ils affars a cumprar las chaussas. La fin finala decidian dentant ils clients.
Papeterias en Grischun
Il 2015 purschevan 22 papetarias 56 plazzas da lavur cumplainas en Grischun. Actualmain datti anc 20 papetarias en Grischun.
RR actualitad 12:00


text:
Ils placats da reclama da l'ospital da l'universitad da Turitg a Tavau han vilentà il cusseglier guvernativ Christian Rathgeb. I na possia betg esser ch'il grond ospital da l'universitad da Turitg emprovia da prender davent pazients als pitschens ospitals grischuns, ha declerà Rathgeb envers il schurnal regiunal da SRF.
Nagina reclama – mo prevenziun
L'ospital da l'universitad percunter argumentescha ils placats da reclama cun la schelta libra da l'ospital che vala dapi il 2012 en Svizra. Perquai sajan els en concurrenza cun ils ulteriurs ospitals. Els na fetschian dentant nagina reclama classica. Els communitgeschian mo per la prevenziun, ha declerà Dajan Roman da la communicaziun da l'ospital da l'universitad envers il schurnal regiunal.
Sco reacziun sin la campagna da reclama, ha Rathgeb creà cun in tschegn d'egl ensemen cun sia secretaria da departament agens placats.
RR actualitad 06:00


text:
Il Cussegl federal vul reducir ils auts pajaments anticipads per in process e pussibilitar ch'interpresas pon liquidar ina dispita cun plirs donnegiads cun in proceder collectiv. Fin uss tegnian ils custs enavos blers da far valair lur dretg avant dretgira. Quai saja ina facticamain ina barriera ch'il Cussegl federal veglia demontar, scriva il Departament federal da giustia e polizia.
Per l'ina duajan ils pajaments anticipads vegnir far permez, per l'autra duai la dretgira be dar ils custs da dretgira a la partida perdenta. Las propostas dal Cussegl federal areguard la procedura civila van uss en consultaziun.
RR novitads 18:00


text:
Glion: Curs da midar rodas per dunnas
- Mesemna, 23.9.2015, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 23.9.2015, 11:45, RTR
Igl atun stat davant porta e l'enviern n'è betg pli lunsch davent. Il dretg temp per controllar l'auto e sa preparar per problems pussaivels durant il temp fraid. In garaschist a Glion ha perquai organisà in curs da pannas, in curs mo per dunnas.
Igl auto, per inqual ina religiun, per auters simplamain in vehichel per ir davent a tar b. En mintga cas è igl auto ina domena dal um. Midar rodas, mesirar la pressiun da las rodas, mesirar igl ieli, colliar endretg duas battarias ... chaussas che umens san far, nagina discussiun! E sche dunnas han ina giada in problem cun l'auto, per exempel il classicher «metter si chadainas» ... dumondan ellas in um per agid ... quai era ina giada.
Chadainas da naiv e mesirar ieli
Il garaschist Aldo Beeli ha organisà in curs mo per dunnas, per s'infurmar tge ch'i saja da far en cas d'ina panna. Sin 5 posts han ils collavuraturs dad Aldo Beeli declerà a las rodund 50 dunnas ch'èn vegnidas al curs, co midar rodas, co mesirar igl ieli ni co colliar endretg duas battarias. Las dunnas n'han betg mo dastgà mirar co tut quai vegn fatg, ellas han era sezzas dastgà empruvar.


text:
Sco quai ch'il concern franzos Saint-Gobain communitgescha, èn tut las lubientschas necessarias per surpigliar la maioritad dal concern da chemia svizzer avant maun. Las cumissiuns da concurrenza dals stadis pertutgads hajan approvà ils plans, uschia il concern franzos Saint-Gobain.
Autoritads da concurrenza d'accord, vent asper però da la Sika
Il davos pled en chaussa han dentant las dretgiras: Avant bunamain 1 onn aveva la famiglia fundatura Burkard annunzià da vender sia cumpart. Cunter la surpigliada tras Saint-Gobain sa dostan tant ils acziunaris sco er il management da la Sika. Tenor els sa tracti d'ina transacziun ostile che na fetschia strategicamain betg senn.
RR novitads 10:00


text:
L'EHC San Murezzan giova a chasa il 2 gieu dal quartfinal da playoff en la segunda liga encunter l'EHC Uzwil. Il prim gieu ha San Murezzan pers ordaifer cun 0:3. San Murezzan drova ina victoria e gols en il segund gieu da playoff. Quai per mantegnair las schanzas da cuntanscher il 1/2 final dals playoffs en la segunda liga. Fans che arrivan questa saira vestids blau-mellen han entrada gratuita.
Partenz Signuradi sco la stagiun passada?
Gia avant in onn e l’equipa grischuna fruntada en ils playoffs da la segunda liga encunter Chiasso. Lura dentant gia en il 1/8 final. Lura aveva l’equipa grischuna gudagnà cleramain cun 3:0 encunter l’equipa tessinaisa. Quest onn vegn il duel tranter Partenz e Chiasso en il ¼ final. La finamira resta dentant la medema. Gudagnar er questa giada encunter Chiasso.
La partenza per realisar questa finamira e grategiada. Partenz Signuradi ha gudagnà l’emprim gieu da ¼ final encunter Chiasso. Questa saira po Partenz far il proxim pass en direcziun dal ½ final.


text:
La cumissiun è da l’avis ch’il corp da la guardia da cunfin saja abel da dumagnar sias incumbensas actualmain cun la glieud che stettia a disposiziun. Plinavant hajan ins lubì pir dacurt novas plazzas.
Uschia na segua la cumissiun per politica da segirtad dal cussegl dals chantuns betg al cussegl naziunal. Quel aveva acceptà la moziun da Daniela Schneeberger (PLD/BL) che vuleva 100 ulteriuras guardias als cunfins svizzers. Almain in terz da quellas novas plazzas avessan stuì vegnir stgaffidas per il nord-vest da la Svizra.
RR novitads 16:00


text:
Ils mails, che stan actualmain en il center da la campagna electorala, sajan stads enconuschents al FBI dapli pliras emnas. Quai rapportan tant la Washington Post sco era CNN sa referind sin circuls giuridics. Sco ch’il schef da l’FBI James Comey di dentant, saja el vegnì a savair dals mails pir il di avant ch’el aveva decidì da render publica lur existenza.
Cun quest'annunzia indesch dis avant l’elecziun n’haja Comey forsa betg resguardà la lescha che di che l'FBI na dastga betg influenzar las elecziuns. Quai ha ditg il manader da la maioritad democratica en il senat. Comey n'ha betg prendì posiziun tar quella rinfatscha.
Il directur dal FBI, James Comey, aveva publitgà il venderdi passà, ch’il FBI haja chattà ulteriurs mails dispitaivels da la candidata pel presidi american. Questa infurmaziun brisanta ha causà nov turnigl en il cumbat electoral american.
RR novitads 07:00
La «Hatch Act»
La lescha americana scumonda ad emploiads dals Stadis Units e da ses posts da malduvrar lur uffizi per far politica. Quai pudess uss esser stat il cas tar il directur dal FBI, James Comey, e sia publicaziun dals Clinton-mails endisch dis avant l'elecziun. La renfatscha fa Harry Reid, il manader democrat da la maioritad en il senat.


text:
Profil cun Sora Armina Maissen
- Sonda, 24.1.2015, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 24.1.2015, 9:03, RTR
«Forsa fiss jau era stada ina buna mamma»
Sora Armina Maissen è mo ina da quatter soras Maissen chèn idas en claustra. Il clom dad ir en claustra ha ella sentì gia en giuvens onns. Cun 19 è ella lura entrada en claustra da las Dominicanas a Glion. Quest pass nha ella betg fatg suletta, il medem di sco ella è era sia sora Margrita (oz sora Ermelinda) entrada en claustra. Da las 12 Soras Maissen naschidas a Siltginas sur Sumvitg è Sora Armina la pli giuvna. Astgar purtar il vestgì da muniessa è adina stà ina onur per ella.
Redacziun: Linus Livers


text:
En la disciplina bunkai, ina disciplina nua che dus sportists mussan in cumbat preparà cun attatgas e defensiuns planisadas, ha Domenic Lanicca persvas ils derschaders ed è daventà campiun europeic. Vinavant ha el gudagnà la medaglia d’argient en la disciplina kata. En quella disciplina mussa in cumbattant ina seria prescritta da moviments. Impurtanta è l’execuziun exacta e tecnicamain schubra dals moviments.
Medaglia da bronz per Nico-Alessandro Mognetti
Per ina surpraisa ha procurà il giuven cumbattant Nico Mognetti (16) da Rabius. En la categoria cumite, il cumbat liber, ha el gudagnà la medaglia da bronz. Ina medaglia plitost nunspetgada, perquai che quai è stà igl emprim turnier da carate per Nico Mognetti. Quella medaglia è per il giuven l'emprim pass en direcziun dal campiunadi mundial, che è 2017 a Tokio.