text:
Strusch ch’ils gieus olimpics per sportistas e sportists cun impediments èn a fin vai vinavant per las atletas ed ils atlets.
Ils finals da la cuppa europeica da para ski alpin en las disciplinas slalom gigant e slalom en il medem mument era ils cumbats per ils titels da campiun svizzer. I vegn a dar ina valitaziun dubla per la medema cursa. Il super-g e la cumbinaziun fan dentant be part da la cuppa europeica.
Differentas categorias
Las categorias en il parasport en, en pe, sesent e cun impediment da la vesida. Entaifer quellas categorias dat è in sistem che resguarda la fermezza da l'impediment. Pli aut che quel è e pli plaun che l'ura va.
Als campiunadis d'Europa en var 100 atlets da 20 differentas terras a la partenza. Quels campiunadis a Sursaissa en la prova generala per ils campiunadis mundials che vegnan ad esser l'auter onn a Sursaissa.
Program Cup d'Europa para ski alpin
RR novitads 06:00


c: text/html

text:
En general, uschia respunda la regenza grischuna vinavant, na sajan las consequenzas finanzialas da la «refurma da taglia sin interpresas III » per il Grischun anc betg cleras. Ellas dependian da las mesiras tar la taglia sin il gudogn, tar la taglia sin il chapital e tar ils differents instruments.
GR sco lieu d'economia duai restar abel da concurrenzar ad auters
La regenza è decisa da prender mesiras per ch'il chantun Grischun restia abel da concurrenzar ad auters chantuns sco lieu d’economia. I saja d'examinar quant fitg ch'ins veglia sbassar l’imposta sin gudogn per interpresas.
Cun preschentar il budget 2017 l’emna passada aveva cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner annunzià l’emna passada da pudair sbassar las impostas per interpresas en Grischun da 16,7% sin 16,1%. La buna situaziun finanziala pussibiliteschia da dar quest impuls a l’economia.
Tar las persunas privatas gia ozendi «ina chargia fitg moderada»
In relaziun cun auters chantuns hajan persunas privatas sin ils stgalims da progressiun bass e mesauns gia ozendi ina chargia dad impostas fitg moderada. Perquai na possian ellas betg spetgar ina reducziun dad impostas, scriva la regenza.
La votaziun è ils 12 da favrer 2017
La refurma vegn ad avair consequenzas finanzialas per la Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas. La Confederaziun quinta mintg'onn cun 1,3 milliardas damain entradas.
Cunter la refurma è vegnì fatg il referendum. Davart quel decida il suveran ils 12 da favrer 2017.
RR novitads 11:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kavithas Jeyabalan è in dals dus scrinaris a Peist. El deriva da la Sri Lanka ed è il sulet che construescha anc «Schanfigger Schlitten» ch'ins enconuscha er sut il num «Aroser Schlitten». El tegna anc sidretg questa tradiziun, malgrà ch'ella na rendia betg finanzialmain. Tranter 10 e 40 scarsolas per onn producescha «Kavi», sco quai ch'el vegn numnà da tuts a Peist.
Sch'ins ha ina da nossas scarsolas, lu han ins quella per almain 30 onns. Quai è la differenza tranter nossas scarsolas e quellas da Tavau.
Viver da sias scarsolas na po il scrinari dentant betg. Quai saja plitost ses hobi. Per el saja impurtant che la tradiziun da las scarsolas vivia vinavant.
Sia scrinaria ch'ha er num Kavi, producescha cunzunt mobiglias e cuschinas. Da quai po el – ch'è vegni da la Sri Lanka sco fugitiv e cun mauns vids – viver fig bain.
Ursi Beeli ha scrit in cudisch sur da Peist
Ursi Beeli vala tar ils da Peist in zic sco cronista dal vitg. Er perquai ch'ella è gia dapi radund sis onns vid scriver in cudesch da Peist e ses abitants. Ursi Beeli e ses um èn domadus creschids si sin la spunda stipa da Peist. Ella è dentant stada davent per l'emprendissadi e per la lavur. Saja suenter 10 onns dentant puspè turnada en la patria.
Gea, jau sun simplamain da chasa qua. Quai è mia patria.
L'idea per il cudesch è vegnida perquai che Peist sa mida. I n'haja nagina scola pli, nagina posta, sulet la stizun dal vitg e las duas ustarias pitschnas dettia quai anc.
Sper quai morian ils vegls ed ils giuvens giajan davent. Perquai vul ella mussar cun il cudesch il Peist dad oz. In Peist cun abitants fitg «urchigs» e fitg lavurus, dentant er fitg averts per nov. Ils abitants da Peist hajan prendì si glieud da la Bassa ch'è vegnida per star en il pitschen vitget da muntogna.
Peist viva
Er sche posta e scola èn davent. Peist saja anc fitg viv. I dettia differentas uniuns, sco per exempel quella da tiradurs, l'uniun da cura e traffic, il chor maschadà u er la gruppa da gimnastica. Quellas uniuns s'engaschian per il vitg e per ses abitants, uschia Ursi Beeli. I dettia adina puspè festas e blers inscunters e precis quai vul Ursi Beeli mussar e descriver en ses cudesch che duai lura cumparair l'atun.
RR actualitad 12:00


text:
AlpConnectar è il resultat d’ina cunvegna che ha manà ad ina collavuraziun tranter las Scolas autas da pedagogia dal chantun Valais, dal Tessin e dal Grischun sco er da la Swisscom. Il project sa metta en retscha cun differents projects da perscrutaziun e svilup che han en mira da sustegnair las scolas pitschnas en il territori alpin e rural.
alpconnectar intercurescha sco project d’emprova las schanzas d’applicaziun da la tecnologia digitala e la communicaziun online segira tranter scolas primaras da differents territoris linguistics da la Svizra.
La finamira da l’alpconnectar è da porscher a las scolaras ed als scolars bunas pussaivladads da communicaziun en lur segunda lingua da scola cun tractar temas elegids en la lavur da project.
alpconnectar e MySchool:


text:
18 03
Ol dé 18 de mars l'è 'l 77 ( 78 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 289 dé a finí l'an.
Ul dí 18 de mars al è ul dí da pòost 77 ( 78 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 289 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1938 - Barcelona: la sità al patiss ol ters e darér dé del plö devastadur di bombardament che la patirà la sità dürat la guèra Civila Spagnöla per part de l'aviassiú franchesta.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1858 - Paris, Fransa: Rudolf Diesel, inventur del mutur diesel.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1584 - Moscòa, Rössia: Ivan ol Teríbel, tsar de Rössia intra 1533 e 1584
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
La ZCS cunfruntea i credic per prim cuatieres:
La dumanda se arbassa, i spreads avanea inant
Tl terzo trimester 2012 àn pudù usservé te n cunfront cun l medemo tëmp dl ann passà che l ie unit dat ora scialdi manco credic: -51,65% a livel naziunel. Ntan che i parametri de referimënt di tasc a tëmp curt (euribor) à arjont valores assolutamënter basc tën la banches, per mantenì autes si spanes de davani, mpò auc i spreads o les i avanea nchinamei. Cunfruntà cun i ultim relevamënc (juni 2012) à n valguna banches inò auzà si spreads de 0,20-0,30 ponc. D’autra banches, dantaldut de gran grupes de banches naziuneles, ova bele auzà i spreads ora de mesura a, n pert, plu che 4 ponc perzentuei. N „bon“ spread fossa ncuei de n 2,5%, ënghe sce belau duta la ufiertes dla banches ejaminedes ne va nia sota n lim minim de tas (variabl) dl 3%. Pra la miëura ufiertes per credic a tas fis per 20 ani se à plazà la Cassa Raiffeisen de Burnech, la Cassa dl Sparani de Südtirol y la Banca Populera de Südtirol, dutes cun n 5%. Nteressanta ie nce la ufierta dla Tiroler Sparkasse cun 4,45% fis per 10 ani y n euribor 3M zënza turondamënt +2,25% per l rest dla dureda.
Pra i tasc variabli va la ufiertes, sun 20 ani, da 2,80% dla Banca Populera de Südtirol (miëura ufierta) ai 4,70% de Unicredit: na grandiscima defrënzia. De plu banches (Cassa Raiffeisen, BTB, Cassa dl Sparani de Südtirol) pieta ufiertes ntëur l 3%.
Duc i detai dl cunfront sun www.verbraucherzentrale.it y pra nosta sëntes de consulënza.
Dureda dla seguranzes per i auti:
Finà cun l slungiamënt automatich dla polizes!
Dal 2013 messerà duc chëi che va cun l auto stlù ju n cuntrat nuef canche l vedl toma. Chësc ti dà la puscibltà de udëi sce i giata cuntrac a miëur marcià. La rejon: duta la tlausules che vëij danora n slungiamënt automatich dla seguranza de respunsabltà zevila per l auto ne vel nia plu, les ie nules. Chësc ie udù danora dal ultim decret dl guviern (DL. n. 179 di 18 d’utober 2012, tramudà tla lege n. 221 di 17 de dezëmber 2012), che à purtà ite l articul 170bis nuef tl codesc dla seguranzes (Decret legislatif n. 209 di 7 de setëmber 2005).
La pruibizion dl slungiamënt automatich reverda n cajo nce i cuntrac de njonta che ie cajomei unic stluc ju adum cun la seguranza de respunsabltà zevila per l auto.
La sozietà de suguranza muessa nfurmé l segurà almanco 30 dis dan la destumeda dl cuntrat y mantenì la curidura per nia plu che 15 dis dala destumeda dl cuntrat nchin ala jita n forza dla poliza nueva.
Tres chësc decret à śën i/la cunsumadëures pra uni destumeda dl cuntrat la puscibltà de udëi sce i/les abina na ufierta plu cunvenienta. A chësc fin possen p.ej. se nuzé dl calculadëur "Tuo Preventivatore", sot a www.isvap.it.
Feries sun la nëif: n nzidënt sun purtoi possa unì cër
Chi che va oradecà a fé feries cun i schi dassëssa se fé vel’ pensier sce l ie bën segurà sciche toca tl cajo de n nzidënt sun pista. La cherta europeica de suguranza per malatia (TEAM) dassëssa a uni moda vester te tacuin sce n va te n paesc dla UE, tla Norvegia, tla Islanda o nce tla Svizera. N dassëssa danz nce tenì cont che n à cun chësta cherta, tl cajo de na permanënza oradecà, bën la rejon de pudëi se nuzé di servijes de medejina publics, ma mé ala medema cundizions di zitadins/dla zitadines dl stat te chël che n ie iust, y nia ala cundizions dl stat da chël che n vën. Perchël muessen tenì cont che, p.ej. do na recupereda cun njoler, possel unì adalerch na conta de n valgun mile euro, che n pudëssa messei paië nstësc. Chi che ne possa nia plu se urganisé l viac nstës, y che à de bujën de n trasport a cësa cun l’ambulanza, muessa ënghe se paië nstës la spëises, ajache nce chësc ne ie nia curì dala cherta europeica de seguranza per malatia TEAM. L ie perchël de mpurtanza se cruzië danora sce n ie bën segurei assé – p.ej tres la cherta de credit o tres na lia per l tëmp liede o de salvamënt –, sce n à povester bele na seguranza contra nzidënc aposta o sce l Skipass cuntën na seguranza. Sce dut chësc ne fossa nia l cajo dassëssen pensé do sce l ne fossa nia l cajo de stlù ju na seguranza de viac sëuraprò.
Deplù nfurmazions: www.euroconsumatori.org.
Ueves de bateria sucrëc
Tla UE ie la bateries de gialines da uef pruibides dal 2012. Ma ie pa chësta la fin dl zidlamënt tla gabies? No, danz nia! Mo for vëniel tenì gialines tla gabies, nce sce urmei mé te chëles che vën tlamedes "de pitla grupes". Ma la defrënzia dal zidlamënt tradiziunel tla gabies ne ie nia grant: Mpede avëi a despusizion mé la lerch de una na plata DIN-A-4 à uni gialina śën a despusizion na spersa de na plata y mesa DIN-A-4. Per trup/truepa cunsumadëures ie chësta na rejon per cumpré ite mé ueves de produzion biologica o de zidlamënt a spersa liedia (la sort de zidlamënt ie anuteda tl timber; pra ueves biologics scumëncia l numer cun la zifra 0, pra ueves da zidlamënt liede cun la zifra 1).
Ma: Mo for à la gran pert di ueves sun l marcià na pruvenienza da gialines zidledes te gabies. Pra la pasta, prudoc da pech y de dëuciaria, pra dlacins o tl cajo de ueves adurvei tla gastronomia ne iel deguna puscibltà de vela. Ajache pra i ueves adurvei tla produzion de prudoc alimenteres ne iel nia de bujën de dé nfurmazions sun si pruvenienza.
Davia che la majera pert di/dla cunsumadëures ie contra la bateries de zidlamënt ie la perzentuela de ueves de bateria a bon marcià arsida a 3,5 percënt (dac dl 2011). Ma, coche dit, mé tl cajo di ueves frësc vendui, che vën marchei cun n timber. Truep gastronoms y produtëures de alimenteres adrova for mo ueves de bateria a bon marcià.
Cie possen pa fé? Cialëde avisa la etichetes. Tl cajo de pesima: sce l vën mé nunzià “ueves“ se tratel bonamënter de ueves de bateria. L ie ntant bele n valguna firmes che vënd prudoc che ne cuntën degun ueves de bateria: sun chisc prudoc vën chësc dat sëura a na moda che l ie bel tler da udëi.
Basta cun la cherdedes de retlam!
Ultimamënter se lamënta inò trup/truepa cunsumadëures de cherdedes de retlam nia uludes fates da aziendes de telemarketing che uel purté danter la jënt si prudoc o servijes. I abunënc ti libri de telefonn che ne uel nia plu giapé chësta sort de cherdedes de retlam, venduda o nrescida de marcià possa se paré se scrijan ite tl „Register dla Oposizions“. La iscrizion ie debant y possa unì fata tres internet, telefonn a n numer vërt aposta, tres lëtra recumandeda, fax o email (deplù nfurmazions n chësc cont sun: www.registrodelleopposizioni.it).
La ZCS lecorda che la iscrizion tl register ie debant y che la vel’ nchin che n l se l damanda nia autramënter.
Pra temperatures sota nul ne lascëde no sferdé ora l cuatier!
Sciaudé cun efizienza schiva l se furmé de tume y mufa
Pervia dla spëises de sciaudamënt autes mëina truep fitadins y patrons de cuatieres ju l termostat y lascia i locai, che ne vën nia for adurvei, frëic per sparanië energia. Ma renunzië al sciaudamënt possa nce avëi fazions nia preududes o uludes. Pervia che l’aria frëida tol su manco tume possel se furmé sun i mures, la mubilia y i stofs mufa y taces de tume.
Ma da ulà vën pa la taces de mufa ti pic y sun i mures, y co possen pa mpò sciaudé y arië n local sparanian energia zënza che l se forme mufes? Respostes a chësta dumandes giapen tla nfurmazions dla consulënza dl frabiché dla Zentrela Cunsumadëures Südtirol. Nfurmazions debant ntëur la tematica dl frabiché, abité y ressané ie for da giapé sun la plates de nfurmazion relatives y tla rubrica F.A.Q (dumandes fates suvënz) sot a www.verbraucherzentrale.it. Sun papier ie la plates de nfurmazion da giapé tla sënta zentrela a Bulsan, tla sëntes dedora y tl Mobil Cunsumadëures.
La sënta de Neumarkt festejea si cin ani dala fundazion
Dan cin ani, de fauré 2008, iel unit metù su de gra al sustëni dl raion cumprensoriel Überetsch/Unterland la sënta destacheda dla Zentrela Cunsumadëures de Südtirol a Neumarkt. La sënta destacheda ie unida giaurida per ti jì mo plu ancontra ai bujëns di zitadins y dla zitadines y per ti scurté l viac. A Neumarkt giapa i/la cunsumadëures na prima consulënza per si dumandes y problems y truepa nfurmazions mpurtantes sun l cunsum, numeri de telefonn y i telegrams cunsumadëures atuei.
Ti ani passei ie la sënta dedora unida nuzeda dassënn y n à pudù ti judé a truep/truepa cunsumadëures. L majer problem ie for la cherdedes de marketing nia uludes y si cunseguenzes – sciche p. ej. na stlujura nia uluda de n cuntrat de telefonn o de lectrisc nuef, suvënz a cundizions manco cunvenientes che dant. Ma n à nce pudù respuender a truepa d’autra dumandes sciche p.ej. teles revardëntes la garanzies. La sënta destacheda de Neumarkt ie nluegeda tla sënta dl KVW, Rathausring 3/1 y ie davierta uni juebia dala 15.00 ala 17.00.
Prima consulënza debant pra dumandes d’arpejon
Da belau n ann iel per la zitadines y i zitadins la puscibltà de giapé na prima consulënza debant da n notar. Chësc ie puscibl pervia de n’acurdanza che la Zentrela Cunsumadëures y la Camera di notares de Bulsan a sotscrì.
La prima consulënza che vën piteda da duc i notares dl raion notariel de Bulsan reverda danter auter l tlarimënt dla sortes de testamënc, l aiut aiut pra la scritura o pra l cuntrol de n testamënt, l’arpejon leghela y la pertes ublientes d’arpejon o nce la dunazions. I/la cunsumadëures possa oradechël se nfurmé n cont di aspec fischei dl’arpejons.
Per giapé na prima consulënza debant muessen, canche n tòl l apuntamënt cun n notar, dé sëura „l’acurdanza danter la ZCS y la Camera notariela de Bulsan“.
Da auril dl ann passa à 140 cunsumadëures pudù se nuzé dla consulënzes debant sun i dërc tla materia dl’arpejons.
La ZCS cunfruntea i credic per prim cuatieres:


text:
Escurjiun sön la Wilde Kreuzspitze
La Lia da Munt Ladinia - Val Badia mët da jí en domënia ai 5 d'agost na escurjiun sön la Wilde Kreuzspitze (3.130 metri). Ara é de dificolté mesana, por n tëmp da jí de za. 6 ores y n deslivel de 1.300 metri. Informaziuns pro Hartmann Frontull al 345/7274593.
Cun la roda sön le Klammljoch-Stallersattel
La Lia da Munt Ladinia - Val Badia organisëia da jí cun la roda sön le Klammljoch-Stallersattel. Al é na pedalada ria. Informaziuns ciafon pro Mike Trebo al 346/1515010.
Ena paleontlogica
Da lunesc ai 6.8. nchin juebia ai 9.8. mët l Museum Gherdëina a jì na ena paleontologica per mutons danter 11 y 15 ani cun workshop y jita. Da se scrì ite iel pra l Museum Gherdëina.
Escurjiun de dui dis sön le Habicht
La Lia da Munt Ladinia - Val Badia organisëia ai 18 y 19 d'agost na escurjiun de dui dis sön le Habicht (3.277 metri). Ara é ria: le 1. de ván 3 ores cun n deslivel de 1.100 metri söpert, le 2. de ván 5 ores cun n deslivel de 900 metri söpert. Informaziuns ciafon pro Gerhard Rubatscher al 335/1050408.
I mulins da Bula
Uni merdi dala 14.30 se ùrten sa Mesavia, sa Bula per jì a ti cialé ai Mulins da Bula derturei su a na maniera che n possa udëi mo al didancuei coche i majenova zacan. Dopro pòssen mo jì a ti cialé al verzon dla rojules dl Uhrerhof. L ie da se lascé nudé su nchin al di dant tla Lia dl Turism de Urtijëi, tel. 0471 799600.
Raida di mejes sa Sacun
For de mierculdi, dala 9.00-13.00, ntan i mënsc de lugio y agost. L Museum Gherdëina pieta na raida di mejes sa Sacun cun na ntroduzion ala cuntreda culturela tl Museum Gherdëina y vijita dla dlieja da Sacun. Menedes vën la jites da Annemarie Höglinger (tudësch) y Isabella Penzo (talian). Da se scrì ite iel tl Museum Gherdëina nchin al di dant. Da paië ite iel 20 €.
Jita geologica sun l Geotrail
Uni vënderdi nchin ala fin de agost vëniel pità na jita geologica sun l Geotrail sa Bula cun n paleontologh che dajerà stlarimënc n cont dla evoluzion dla tiera y la furmazion dla Dolomites, usservan la vëtes de crëp che ie tlo drët bën da udëi. N muev for a Urtijëi dala 14.00. L ie da se lascé nudé su nchin al di dant tla Lia dl Turism de Urtijëi, tel. 0471 799600.
Dal Jëuf dl Giau nchin a le Cinque Torri
La grupa "Nëus jon pa bel plan" dla Lia da Mont de Gherdëina mët a jì n dumënia ai 05.08 na traverseda dal Jëuf dl Giau nchin le Cinque Torri. La jita ie de trëi eura y mesa, ma saurida. Infos y iscrizions tla butëighes Blumen Inge a Urtijëi, Activ Sport a S. Cristina y Sport Bruno Rifesser te Sëlva.
Jita tla provinzia de Belun
La Lia da Mont Gherdëina mët a jì dai 17.8. nchin ai 19.8. na jita sa la Grupa dl Tamer y dl Spiz di Mezzodì tla provinzia de Belun. Per plu nfurmazions pudëis cherdé su Benno 338 7257909. N possa se lascé scrì su dai 6.8. nchin ai 10.8. tla butëighës dai ciofs Inge, Activ Sport y Sport Bruno Riffeser.
Jita te Ahrntal
La Lia da Mont Gherdëina mët a ji n dumënia ai 12.8. na jita sun l Klockerkarkopf te Ahrntal. L deslivel ie de zirca 1.400 metri suvier, da jì saràl zirca 7-8 ëura. L se trata de na jita mesamënter ria y longia. Pudëis ve lascé scrì su dai 6.8. nchin ai 10.8. tla butëighës dai ciofs Inge, Activ Sport y Sport Bruno Riffeser. Per infos pudëis cherdé sú: Philipp 334 3338903.
Sport
Abonamenc hockey Falcons
L'é avert la campagna de abonamenc per l campionat de hockey 2018/2019 di Fascia Falcons. L cost de l'abonament l'é de 150 euro con rebasc per pachec de abonamenc. Info: tel. 0462.602499, mail: info@fassafalcons.com.
Campionat de val de corsa sa mont
L campionat de val de corsa sa mont, endrezà da la Sociazion sportiva Atletica Fassa 08, l va inant con autra doi proes. La seconda la é en mercol ai 8 de aost a Poza te la garejèda "Anter le lum" e la terza en sabeda ai 8 de setember a Cianacei. Iscrizions su www.atleticafassa08.it
Gara de corsa "Torn del Vaiolet"
L Grop di Alpins da Vich endreza en mèrtesc ai 7 de aost la garejèda de corsa de net no competitiva "Torns del Vaiolet". Se ea via da Vich da les 9 da sera.
Grand Prix Trentino 2018 a Moena
Dai 9 ai 19 de aost jun Navalge l'é l tornoi de tennis Trofeo
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
Hockey camp te Sëlva
Nchin la 12.00 de duman sada ai 4.8. iel mesun se scrì ite pra l hockey camp dl HC Gherdëina te Sëlva. L camp sarà dai 6.8. nchin ai 11.8.. Infos pra Alessando Andriolo: 348 4692017 o andrlolox@gmail.com.
Referac
Usservé la stëiles
Uni mierculdi nchin ai 5.9. (ora dl'ena dla Gran Santa Maria) vàn sun Mont de Sëuc a ti cialé ala stëiles cun n hobby-astronom: n puderà usservé planëc y stëiles tres n telescop. N se urta dala 21.00 pra la stazion japé dla furnadoia de Mont de Sëuc. L ie da se lascé nuté su nchin al di dant tla Lia dl Turism de Urtijëi, tel. 0471 777600.
„Da Roma nchin te Sëlva"
N juebia ai 9.8. iel dala 18 inant tla Biblioteca Oswald v. Wolkenstein te Sëlva da audì vel' cunteda ora dl diare de Massimo Arrighi, tlamà „Da Roma nchin te Sëlva".
Stories de n migrant
La SKJ de Urtijëi mët a jì n vënderdi ai 3 de agost dala 20 inant na ancunteda tl local di jëuni SAUT cun Moses Otii, n migrant che conta de si ntraunides tla Republica dl'Africa Zentrela, ulache le ie bele da plu ani incà na viera zevila.
"Emoziuns sö alalt" cun Tom Ballard
L'alpinist Tom Ballard tëgn n referat sön sües spediziuns y aventöres da arpizé, en lönesc ai 6 d'agost dales 21:15, pro le paiun de Badia. Al cuntará de so proiet "Starlight and storm". Le referat é por talian.
Fossii y minerei tl Museum Gherdëina
Uni juebia ntan i mënsc de lugio y agost dala 16.00, cun i esperc y descuridëures dl Itiosaur de Secëda Meinhard Strobl y Johann Comploj vëniel fat na vijita meneda ala sezion di fossii y minerei cun na pert pratica. Dura za. 1 ëura. Per la vijita meneda iel da paië 2,5 € per granc, 5 € per families.
Sozial
Portel de referiment sozièl
Ogne mercol da les h. 16:00 a les 18:00 te strèda di Pré de Lejia a Sèn Jan per endrez del Comun general de Fascia vegn metù a jir n portel de referiment sozièl avert a duc e no a paament. Ge vel se prenotèr. Per aer informazions chiamèr l 370.3004296 o scriver a sportello.lerais@gmail.com
Avisc
Festa del douc a Ciampedel
En sabeda ai 4 de aost da les 18.00 inant e en domenia ai 5 dut l dì te Piaz de Ciampedel l Grop miscionarie endreza la Festa del douc per didèr i lurieranc schiavisé tel Pakistan.
I 50 troes più bie de la Dolomites
En vender ai 3 de aost da les 17.00 a Moena te la pìcola piaza de la Perles Alpines, "I 50 sentieri più belli delle Dolomiti", la percezion del paesaje da mont dal Renasciment al turism de massa e prejentazion di itineraries più bie a cura de Eugenio Cipriani.
Aperitif al Museo
Per dut istà de lunesc h. 17.00 te Museo Ladin cerces de cultura con esperc e cerces de vin e formai sporc da Enoteca Valentini de Cianacei e Mèlga de Fascia. Ai 6 de aost "Il fascino del sublime", enconter col giornalist e scritor Piero Badaloni a la descorida del raion dolomitich sorafora la spartijons teritorièles.
Aneta e Conturina: antepruma te Fuciada
En mercol ai 8 de aost da la does domesdì te Fuciada per endrez de la Sociazion Aurona vegn metù a jir na antepruma de la operes ladines "Conturina" e "Aneta" con l quartet Aurona. Conturina vegnarà portèda dant ai 25 de aost a l'Anfiteatro de Lavis e Aneta ai 15 de setember al Sociale de Trent.
L Museum Gherdëina daviert plu giut d'instà
Ntan i mënsc de lugio y agost ie l Museum a Urtijëi daviert dal lunesc ala sada dala 10.00 ala 18.00. L Museum pieta n cheder unich dl'arpejon culturela de nosc raion cun na culezion prijeda de minerei, fossii, reperc archeologics dl raion de Gherdëina y nce na culezion d'ert, de artejanant y de vedla chiena de Gherdëina a scumencé dal XVII centené.
Udiënzes dla Uniun di Ostis
La Uniun di Ostis HGV tëgn udiënzes ince tla Val Badia, vigni secundo y cuarto lönesc dl mëis, dales 16.00 ales 17.00 tla ciasa de Comun a Badia.
L'Ofize de "Ëres dëida Ëres"
L'ofize a Bornech é da ciafé tla str. Paul von Sternbach nr. 6, info.bruneck@frauenhelfenfrauen.it. Al é davert dal lönesc al vëndres dales 8.30 ales 11.30. Fora de chësc orar, vëgnel tut sö termins sön prenotaziun. Tel. 0474/410303.
Avis por chi che ó fá l'ejam da Pëiapësc
La Uniun Pëiapësc de Badia lascia alsavëi che anter i 23 d'agost 2018 mëss i interessá ala pëscia presenté domanda da jí a fá l'ejam ala Provinzia - Ofize Ciacia y Pëscia. Por informaziuns y aiüt da fá la domanda él la Uniun Pëiapësc de Badia che se mët a desposiziun. Contaté Enrico Zona al 335/8398720 o Gilbert Irsara al 338/1807071.
Andrea Vitali a Cianacei
Insnet, vender ai 3 de aost da les 21.00 a Cianacei te sala del Consei de Comun, per endrez de la Biblioteca de Cianacei, l scritor Andrea Vitali prejenta sie liber "Nome d'arte Doris Brilli".
Ispirazions d'istà rejona de eutanasia
En mercol ai 8 de aost da les 21.00 a Mazin tel PalaDolomites "L'Interruzione delle cure nei pazienti incapaci", confront anter Francesco d'Agostino ordenèr de Filosofìa del Derit e don Renzo Pegoraro, dozent de Bioetica su la senestra costion de l'interuzion de la cures ai malé terminai.
Don Marco Pozza a Moena
En jebia ai 9 de aost da les 21.00 a Moena tel teater Navalge per "Ispirazions d'istà" don Marco Pozza, capelan de la prejon de maor segureza de Pèdua, porta dant n aprofondiment su la envocazions de la orazion più de segnificat per i cristiegn, l Père Nosc, argoment ence del program de don Marco sun TV2000.
Ispirazions d'istà a Poza
Ai 5 de aost da les 21.00 a Poza te Cèsa de Comun: "La grande bellezza: fare bene! Design, artigianato, cultura e solidarietà", dialoghes col teritorie de Alessandro De Lisi, stories de suzess spirituèl e artistich te la Tèlia de provinzia. L'ejempie de Operazione Mato Grosso.
Liber de Attilio Dantone sul Nepal
En mèrtesc ai 7 de aost da les 21.00 a Cianacei te Piaz Marconi o te sala del Consei de Comun Attilio Dantone da Dèlba prejenta sie liber "Le farfalle impazzite", diarie de sie viac tel Nepal ti dis dramatiches del teremot.
A Poza scontrèda con Piero Badaloni
Per i 70 egn da la mort de Tita Piaz, l Comitat Manifestazion de Poza endreza na lingia de scontrèdes su l'alpinism de lunesc da les 21.00 te sala del Consei del Comun de Sèn Jan. Ai 6 de aost l'é en program la scontrèda con l giornalist e regist Piero Badaloni.
Mujiga
Conzert de orghegn e oujes te gejia
Ai 19 de aost da les 9 da sera te gejia de Sèn Vile a Moena conzert de orghegn e oujes dedicà a SS. Maria Assunta con cianties classiches e de la tradizion. Sona i organisć de nonzech internazionèl Alex Gai e Ai Yoshida e cianta i soprans Marion Pernter e Angela Chiocchetti.
Open air a La Ila
Incö vëndres ai 3 d'agost dales 21:15 vëgnel tigní tl parch dlungia la scora de schi da La Ila n conzert open air cun le grup "Discoinferno". Bele dales 18:00 inant vëgnel dé fora da mangé y da bëre.
Conzert sacral te dlijia de Badia
Indoman sabeda ai 4 d'agost dales 21:15 sona te dlijia de Badia la sopranista Raffaella Benori y l'organist Sergio de Pieri.
Conzert sö alalt
Tl'Alta Badia vëgnel tigní dui apuntamënc dla "Tournée des refuges". N grup de musizisć jará a pe cina pro ütia y s'archita sön tru a soné y cianté te deplü lingac. Dales 20:00 tëgni spo conzert pro la ütia. Le pröm apuntamënt é indoman sabeda ai 4 d'agost pro la ütia Pralongiá, y la domënia ai 5 d'agost pro la ütia Scotoni a San Ciascian.
Cianté y soné fora por les üties
Le cor "Monti del Sole" da Belun sará da aldí en domënia ai 5 d'agost dales 13:30 inant pro la ütia Scotoni a San Ciascian.
Conzert sacral a San Martin
Le Cor de Dlijia da San Martin de Tor, sot la direziun de Rosamunde Videsott, inviëia dër bel a n conzert sacral, che gnará tigní en domënia ai 12 d'agost dales 21:00, tla dlijia da San Martin. Le Cor gnará acompagné al orghe de dlijia da Iarone Chizzali.
Cor Enrosadira sun Ciampedìe
En domenia ai 5 de aost per Panorama Music Festival da les 12.00 sun Ciampedìe l'é l conzert del Cor Enrosadira, sot la vida de la maestra Barbara Pedrotti. Se fossa burt temp l conzert sarà tel pavion manifestazions de Vich da les 14.30.
JMMJ: Mâldalsabida sun Bufaure
En jebia ai 8 de aost da les 12.00 a Poza sun Bufaure musega dal Friul con
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
Grant Lee Phillips sun Cianvere
En mèrtesc ai 7 de aost da les 12.00 a Moena sun Cianvere te la rassegna I Sons de la Dolomites se podarà scutèr Grant Lee Phillips, ciantautor refinà, che anter ensomech e poesìa, fèsc descorir la neva via de la cianzon americhèna. Se fossa burt l conzert sarà a Ciavaleis tel Palafiem da les 17.30.
Cunzert dla Mujiga de Sëlva
N juebia ai 9.8 iel sun Plaza de Chemun te Sëlva da scuté su n cunzert dla Mujiga de Sëlva.
Cunzert tl tunel dla ferata
N mierculdi ai 8.8. dala 21.00 saràl tl tunel dla ferata a S. Cristina n cunzert dl "Blechbläser Ensemble Unkown Brass", cun proiezion dias dl fotograf de natura Sepp Hackhofer.
Note di Notte
Vender 10 de agosto da le 20.30 al Ciastel de Andrac sera de mujiga metuda auna dai archeologi musizisti de la associazion "Trame di Storia".
Dotors y Apoteches
Dotors
L dutor de servisc te Gherdëina da n sada ai 4.8. dala 8.00 daduman nchin la 8.00 daduman de n lunesc ai 6.8 ie l dutor Valentin Tröbinger de Sëlva, tel. 0471/773073 o l 335 6844944.
Doturs Val Badia: Le dotur en sorvisc tl fin dl'edema di 4 y 5 d'agost, ti comuns de Mareo y San Martin, é le dotur Edoardo Agreiter, San Martin de Tor, tel. 0474/523315 o 333/1380852. Ti comuns de Badia, Corvara y La Val él en sorvisc le dotur Letterio Taormina, La Ila Boscdaplan 101, tel. 375/6261774.
Apoteches
L'apoteca che ie de servisc per Gherdëina, ora dl orar ordiner de giaurida, da n vënderdi ai 3.8 nchin n vënderdi ai 10.8. ie chëla de Sëuc, tel. 0471/708970 (orar de giaurida lu-ve 8.30-12.30/15.00-19.00, sada 8.30/12.30. Turnus: 9.00-12.00).
L'apoteca en sorvisc tla Val Badia, fora dl orar ordinar, dal vëndres ai 3 d'agost dales 19:00 al vëndres ai 10 d'agost ales 19:00, é chëra da La Ila, tel. 0471/847152.
Religion
Pelegrinaje a Medjugorje
Dai 29 de setëmber ai 3 d'otober 2018. Por informaziuns y prenotaziuns pón contaté Cristine y Konrad da La Val al nr. 0471/843077 o 344/2726701.
Temp lede
Festa di joluns (aquiloni)
En domënia ai 5 d'agost dales 15:00 inant vëgnel tigní tl ciamp dal sport da Corvara la festa di joluns. An pó imparé da mëte adöm n jolun y sciöche an fej da le fá joré. Les iscriziuns vëgn tutes sö söl post, dales 14:00 inant.
Alta Badia: Sommelier te ütia
En vëndres ai 10 d'agost dales 14:30 pón tó pert al proscim apuntamënt dla iniziativa "Sommelier te ütia", dedicada ai vins de Südtirol. En chësc iade pón ciarcé vins adöm cun n sommelier tla ütia Pralongiá. Prenotaziuns pro un di ofizi turistics dl'Alta Badia.
Spazierada a San Ciascian cun le grup "Atmosfera"
En jöbia ai 9 d'agost dales 15:30 s'incunton tl Bar Saré a San Ciascian, por spaziré adöm sön le "Tru de meditaziun", cun Irina Tavella y Barbara Rungger. La incuntada vëgn fata ince sce al ess da plovëi; tolesse para na ambrela y guant aladô. Al ne vá nia debojëgn da se prenoté. Informaziuns plü menüdes pro Sabine Rainer al 0474/524519. Düc é bëgnodüs.
Domisdé cun jüc da mësa
La Biblioteca Sas dla Crusc inviëia a n domisdé d'aorela cörta cun jüc por döta la familia, deboriada cun le Spieleverein Dinx. An s'incunta en jöbia ai 9 d'agost dales 15.00 ales 17.00, te biblioteca a La Ila.
Gran festa dla trohtes y de mujiga
Dumënia ai 5.8. iel a Santa Cristina la gran defileda di guanc dala gherdëina, cun la truepa lies nce de mujiga. Pià via vëniel dala 16.00 sun Plaza de Chemun, nchin tl zënter dl luech.
Festa di acuilons
N mierculdi ai 8.8. iel tl pra dan l Chemun de Sëlva dala 14 nchin la 17 da pudëi costruì acuilons. Da dedò puderan sambën i lascé julé, y i purté a cësa.
Sëira per mutons, cun juesc y devertimënt
Uni lunesc te Sëlva tl raion da jì a pe, dala 20.30 nchin la 22.30, nchin ala fin d'agost. Juesc per granc y pitli: purvé ora lëures de artejanat, fé n pitl hotel per nsec, mëujer la vacia, codles de jiefa y palons suflei su che giapa d'uni sort de formes, fé goi y striunëc cun Mago Bryan.
Marcià di paures y di artejans
A S. Cristina tl raion da jì pe, uni merdi nchin ala fin de agost dala 19.30 nchin la 22.30. Artejans prejënta si mestier y cie che i fej a man. I paures pieta si prudoc zidlei y fac n cësa. Sambën ne manceràl nia mujiga dal vif; uni ena uniràl prejentà n auter ert tradiziunel dl Südtirol.
Stories, cuntedes y taialonges per mutons
De mierculdi dala 16.30 tla Biblioteca Tresl Gruber a S. Cristina cun Maria Assunta Bruschi, ai 8.8. y ai 22.8.2018.
N conta lijëndes dla Dolomites
Uni juebia nchin ai 23.8. dala 17.00 tla Biblioteca O.v. Wolkenstein de Sëlva vëniel cuntà y liet dant ai mutons lijëndes dla Dolomites. La manifestazion ie debant, ma l ie da se lascé nuté su danora tla biblioteca, tel. 0471 772181 o bibliothek@selva.eu
Vijite acompagnade al Ciastel de Andrac
Dal 24 de luio al 09 de setembre duc i martes, le juobe e le domenie daremesdì da le 14.00/15.00/16.00/17.00 se podarà vede l Ciastel de Andrac con le vijite acompagnade. Per info e prenotaziogn 334 3346680 – info@castellodiandraz.it .
Marcui de la cultura ladina
Torna incia sto an n Anpezo i marcui de la cultura ladina ulache, con dei percors fai auna al prof. Paolo Giacomel, se pol cugnesse e aprofondì la storia, l'art e la cultura de Anpezo. Marcui 08 de agosto da le 10.30 se se ciatarà a Ronco, davant a la cesa Menardi "de Zinto" al numer 122 per jì a vede l auteriol de San Domenico. Per info 0436 869086 – www.cortinadolomiti.eu o 0436 868615 – ra.ulda@tin.it .
L Ciastel nanter storia, mont e legende
Juoba 09 de agosto le guide Mazarol le organiza al Ciastel de Andrac na giornada a la inressida de fiori e arbe de le Dolomiti. Se pearà via da le 10 davantmesdì e la scomenzadiva la jirà navant per duta la giornada. Per info e prenotaziogn: 334 3346680 – info@castellodiandraz.it .
Libri dla montes - Ancuntes cun autores
Nce ntan chësc instà iel la lingia de ancuntedes cun autores, che cunterà de si libri y sarà a despusizion per descuscions cun l publich. La ancuntedes ie a Urtijëi tla Cësa de Cultura, n lunesc ai 6 de agost cun Federico Fubini y n mierculdi ai 8.8 cun Pino Petruzzelli, for dala 17.30. La ntreda ie debant.
Marcià tla Dolomites te Sëlva
Uni mierculdi, vënderdi y dumënia nchin ai 2 de setëmber, for dala 4 domesdì nchin la 10 da sëira. Uni mierculdì da sëira saràl de biei cunzerc. Uni vënderdi ie dedicà al strudl, uni dumënia ala bales. Na cunlaurazion danter Lia dl Turism de Sëlva y buteghieres y osć dla valeda.
Shopping da sëira te Sëlva
Uni vënderdi nchin ai 24.8 saràl te Sëlva mesun jì a fé shopping da sëira, dala nuef nchin mesa la undesc.
Teater per pitli y pitles
Ncuei vënderdi ai 3.8 iel dala 17 inant tl raion da jì a pe de Urtijëi da udëi teatri per mëndri y mëndres. I teatri à inuem „dé tëmp al tëmp".
Sëira de juesc Trix
Ncuei vënderdi ai 3.8 mët la grupa Trix a jì na sëira de juesc da mëisa tl local di jëuni Saut a Urtijëi.
Artejanat tl zënter a Urtijëi
N lunesc ai 13.8 iel sun Plaza Stetteneck a Urtijëi da udëi artejans che ziplerà dan la jënt.
Premiazion Simposium de Scultura
Ncuei vënderdi ai 3.8 iel sa la Utia Saslonch sun Campinoi dala trëi domesdì inant la premiazion dl Simposium de Scultura metù a jì dal Circolo. Da dedò saràl da scuté su mujiga live.
Jëuni Rocking Sëlva
N sada ai 4.8. iel sun Pra da Nives te Sëlva na gran festa cun roba da maië, da bever y mujiga live.
Chino
Al chino de Cianacei
Al chino de Cianacei en vender ai 3 de aost h. 17.00 e h. 21.15 " Jurassic world 2- il regno distrutto"; en sabeda ai 4 h. 17.00 e h. 21.15 " Obbligo o verità"; en domenia ai 5 h. 17.00 e h. 21.15 " Ocean's8". Info: 0462/871034 o piata Facebook Cinema Marmolada Canazei.
Al chino de Tieser
Al chino de Tieser en vender ai 3 e en sabeda ai 4 de aost h, 17.30 se pel veder "Peter Rabbit".
Da sera en vender h. 21.15 sarà enveze "Il sacrificio del cervo sacro", che vegnarà proietà ence en lunesc ai 6 semper h. 21.15. En sabeda ai 4 h. 21.15 "12 Soldiers" e en domenia ai 5 h. 21.15 "Ocean's 8". En mèrtesc ai 7 h. 21.15 "Overboard" e en mercol ai 8 h. 21.15 "Skyscraper". En jebia
View the embedded image gallery online at:
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
http://lausc.it/manifestazions-y-evenc/7882-manifestazions-atuales#sigProId81ad1af441
Chino per mutons
N juebia ai 9.8. dala 17.00 nchin la 18.30 tla Biblioteca S. Durich a Urtijëi uniràl mustrà n film tla rujeneda tudëscia. Ntan i mënsc de lugio y agost uniràl mustrà uni juebia n film adatà per mutons, l program plu avisa di film che unirà mustrei ie da udëi tla biblioteca, ulache l ie nce julantins da pudëi se tò pea.
Mostres y Ert
Mostra ArtèDonna
Enscin ai 15 de aost, h 17.00-19.00, te sala de Consei de Comun de Soraga se pel veder la mostra coletiva de artistes de Fascia e Fiem endrezèda da la sociazion "La Voce delle Donne" con la colaborazion de l'aministrazion.
Mostra sul pitor Francesco Ferdinando Rizzi
Te la veia senta del Consorzie Eletrich "ta la Luce" te Vidor a Poza per endrez de la sociazion culturala "I Fiorimes" l'é stat metù fora na mostra de chèdres e documenc del pitor Francesco Ferdinando Rizzi. Se pel la veder fin ai 9 de setember, la é averta da les 15.00 a les 18.00.
Mostra culetiva dl'Unika
I artisć dl'Unika à giaurì na mostra culetiva a Urtijëi, tla sala Luis Trenker tla Cësa de Cultura basite. La sarà davierta nchin ai 18.8.2018, uni di dala 10.00 nhcin la 12.00 y dala 15.00 nchin la 19.00.
Mostra "Vënderdi 13"
I artisć dla Lia Artejanat Artistich de Sëlva mët ora si lëures, che se dà ju cun superstizions y credënzes, tl Tublà da Nives te Sëlva. Da udëi ie la mostra nchin ai 5.8. uni di dala 16.00-19.00, de dumënia, merdi, mierculdi y vënderdi nce dala 20.30-22.30.
"Selvaggio Blu" mostra de fotografies
Tl Café Surëdl a Urtijëi tla streda Roma, mostra de fotografies de Engl Colcuc, fates ntan na jita tla natura salvera dla Sardegna ora per la rives ërtes sun l ëur dl mer. La mostra ie da udëi da lunesc nchin sada, dala 10.00 nchin la 19.00.
Mostra culetiva "Contemplatio"
A Karthaus te Schnals. Danter i 17 artisć nviei dala lia culturela de Schnals y l Südtiroler Künsterbund iel nce cin' artisć de Gherdëina. La mostra ie davierta nchin ai 26.8. da lunesc nchin sada 14.00-18.30, de dumënia y dis de festa nce 10-12.
"Montamez" de Markus Delago
Sun Furnes a Urtijëi. Mostra alalergia da udëi nchin ai 30 de agost.
6. Bienela Gherdëina
I lëures d'ert ie da udëi tl raion da jì a pe de Urtijëi, tla sala dla Lia Mostra d'Ert, dan l tunel La Curta, sun Col de Flam, Hotel Ladinia, Cësa di Ladins. La sala dla Lia Mostra d'Ert y l Hotel Ladinia ie davierc uni di dala 10.00-12.30 y 15.00-19.30.
Vijita meneda ala Bienela Gherdëina
Uni juebia vëniel fat vijites menedes ala mostra (debant). N se urta dala 16.30 tla sala dla Lia Mostra d'Ert. L ie da se nunzië danora tla Lia dl Turism de Urtijëi, tel. 0471 777600.
Mostra de Adolf Vallazza
Nchin ai 23.9. iel da udëi a Cles tl Palazzo Assessorile na mostra dl artista de Gherdëina, cun lëures de scultura, ma nce schizes y dessënies, nce n pitl film/ntervista cun l artista, tëut su per chësta ucajion. La mostra ie davierta de lunesc 14.30-18.30, da merdi nchin dumënia 10.00-12.30 y 14.30-18.30, de lugio y agost nce sada y dumënia sëira 20.00-22.00.
Mostra de scultures y chedri
N vënderdi ai 17.8. iel la giaurida dla mostra di lëures de Carlo Mussner y Hans Rabanser tl Istitut Ladin Micurà de Rü a San Martin de Tor. La mostra sarà davierta nchin ai 2.9..
Mostra "Zacan y Incö - Jí a scora tles valades ladines"
En gaujiun di 70 agn da canche al é gnü metü sö le sistem formatif paritetich ladin te Gherdëna y tla Val Badia, organisëia le Museum Ladin, en colaboraziun cun le Departimënt Scora y Cultura Ladina na mostra sön le jí a scora inlaôta y incö. La mostra é daverta cina ai 26 de ma dl 2019, ti orars de daurida dl museum.
Restrospetiva de Lois Rottonara - ROTT
Tl salf dl Istitut Ladin "Micurá de Rü" a San Martin de Tor él da odëi cina ai 12 d'agost la mostra "Restrospetiva de Lois Rottonara - ROTT", che ó zelebré i 60 agn de ativité dl artist, cun operes dai agn 60 cina aldedaincö. La mostra é daverta vigni de dales 10:00 ales 12:00 y dales 15:00 ales 19:00.
Vijites a la Sezions del Museo: l Malghier
Via per dut istà se pel vijitèr debant la Sezions sul teritorie del Museo Ladin. L Malghier a Pera aló da la Mèlga de Fascia l'é avert duc i dis h. 8.30-12.30 e 15.30-19.00. De mèrtesc e de jebia h. 10 vijita vidèda e cercia con prenotazion al 0462.764076.
Vijites a la Sezions del Museo: l Segat
Via per dut istà se pel vijitèr debant la Sezions sul teritorie del Museo Ladin. L Segat a Meida é avert de mèrtesc, jebia e sabeda h. 10-12 e de lunesc, mercol e vender 15-19. De vender h. 10 vijita vidèda con prenotazion per les 19 del dì dant te Museo Ladin al 0462.760182.
Vijites a la Sia e al Molin
Via per dut istà se pel vijitèr la Sezions sul teritorie del Museo Ladin. La Sia a èga ta Penìa e l Molin de Pezol a Pera é averc duc i dis fora che de domenia h. 10-12 e 15-19. Te Molin l'é ence vijites vidèdes de lunesc e mercol h. 10 e de jebia e vender h. 17.30.
Vijites al Stont a Ciampedel
A Ciampedel l'é avert l Stont, neva sezion del Museo Ladin, che se pel vijitèr dut istà dal lunesc a la sabeda da les 17 a les 19 e de jebia ence da les 9 a les 11 da sera. Ogne mercol da les 10 da doman l'é la vijita vidèda: ge vel se enscinuèr te Museo Ladin, tel. 0462.760182, per les 19.00 de la sera dant.
Note di Notte
Vender 10 de agosto da le 20.30 al Ciastel de Andrac sera de mujiga metuda auna dai archeologi musizisti de la associazion "Trame di Storia".
Museo de la Vera sun Fedaa
L Museo de la Vera de Andrea De Bernardin sun Fedaa l'é avert chest istà duc i dis, fora che de mèrtesc, con orarie 10.00-12.30 e 14.00-17.30.
Mostra su la Gran Vera a Someda
A Someda te tobià de la Nenola d'istà se pel veder i reperc troé su la linia del front su la crepes de Fascia. L'esposizion é averta de mercol h. 10.00-12.30 e de vender h. 17.00-19.00. Per la vijitèr te etres oraries l'é da chiamèr l numer 334.8222082.
Oraries Mostra Gran Vera
La Mostra su La Gran Vera te Navalge a Moena la é averta per dut istà duc i dis con orarie 10.00-12.30 e 15.30-19.00 e de mercol ence h. 21.00-23.00. De mercol da les 17.00 l'é la vijita vidèda: ge vel se prenotèr al 346.2415776.
Oraries del Museo Ladin de Fascia
La senta zentrèla del Museo Ladin de Fascia a Sèn Jan é averta per dut istà duc i dis con orarie 10.00-12.30 e 15.00-19.00. De jebia da les 10.00 l'é la vijita vidèda compagné dai esperc, l'é benfat prenotèr al 0462.760182.
Matthias Sieff a Cianacei te Tanart
A Cianacei te la galarìa Tanart (Str. Dolomites 66) se pel vardèr la mostra personala de Matthias Sieff, l'artist de la scultures monolitiches. L'esposizion jirà inant enscin ai 31 de aost te chisc dis e oraries: mèrtesc - domenia 10.30-12.30 / 16.00-19.30 / 20.00-22.00.
Cursc
Curs per se njenië ca a parturì
Per ëiles che aspieta y genitores dl daunì, che à l terminn danter utober y dezëmber 2018. L'ancuntedes sarà tla palestra dla Cësa de Paussa a Urtijëi, dai 27.8. nchin ai 1.10. uni lunesc dala 16.00 nchin la 18.00/19.00. Iscrizions: CUPP tel. 0471/457457, 8.00-16.00 da lunesc nchin vënderdi; email vormerkung.bz@sabes.it; ëifoma 0471 797778; assistënta sanitera 0471 794290.
Co dìjen pa per ladin?
Una na lezion de ladin. Ancunteda cun la rujeneda y cultura ladina. Uni lunesc nchin ai 27.8. dala 17.00 nchin la 19.00 tl Istitut Ladin te Sëlva. Pensà per seniëures ma nce per duc i autri nteressei. Cun Karin Comploj. Da se scrì ite iel da Active & Events, Plaza Nives, tel. 0471 777999.
Radio y Televijion
RADIO
"LADINIA LIVE": Microfons davierc sun atualità y cultura
La trasmiscion ie da audì uni merdi y mierculdi dala 13:45 ala 14:00 sun la frecuenzes de RAI LADINIA
La trasmiscion "DAI CRËPS DL SELA" ie da audì uni di dala 19:05 ala 19:30 sun la frecuënzes de RAI LADINIA
Vënderdi 3 de agost - Agorà: I bon vedli tëmps da zacan (segonda pert)
Deberieda cun si pere Konrad Senoner, rejona Ivan sun la vita da uni di da plu dagiut. Ntan chësta trasmiscion vëniel rujenà coche l univa fat sport ntlëuta, ativamënter y passivamënter, coche la stajova ncont de manifestazions y nfrastrutures y tlo audions nce n valguna testemunianzes drët nteressantes. Trasmiscion de Ivan Senoner.
Domenia, 5 de agost - Te stua de... Norbert Kostner
Na vita alalongia à Norbert Kostner cujinà tl restaurant dl "Mandarin Oriental" a Bangkok ulache l se à fat n inuem a livel mundiel. Ël nes conta de coche fova nasciuda la pascion de fé l cuech, de si viages ora per la cësesdafuech dl mond y pona nes dàl nce n valgun cunsëies coche possa garaté i cëifs y dla mpurtanza de maië sann. Trasmiscion de Simon Moroder.
Mierculdi 8 de agost - Raides e curiositèdes: St.Magdalena e Rentsch
Tel raion apede Busan e te Busan medemo se pel descuerjer ciantons de paìsc desche Rentsch/Rencio con si sègra de Sèn Lorenz o St. Magdalena, si belota gejia da olache ve contaron la storia de Sènta Madalena e si coi che desc l'inom al vin. Program de Claudia Conta e Anna Mazzel.
Juebia, 9 de agost - Architetöra y ambiënt
Program de Sara Frenner.
TELEVIJION
Merdi 7 de agost dala 20:50 - Sport ladin
Program de Diego Clara y H. Mairhofer , a cura de Leo Senoner.
Mierculdi 8 de agost dala 20:50 - Personaji ladins dl tëmp passé: Rosa de Vico - una femena de ra tèra anpezana
N program de Erika Castlunger, camera y tai Fulvio de Martin Pinter, a cura de Anna Mazzel.
Juebia 9 de agost dala 20:50 - A spas per la Ladinia: Lauscel
Fernando Brunel ne mena a descuerjer ciantons de la Ladinia. Te chest program jon sun Lauscel passan per la Mont di Monciogn, dapò sun Forcela de Palacia e de outa tres la Val de Sèn Nicolò. Na spazierada longia ma con vijions da marevea sui crepes de Fascia. Program de Fernando Brunel e Giacomo Gabrielli, a cura de Anna Mazzel.
Informaziuns plü menüdes söi programs radio y televijion de RAI Ladinia pôn ciafè sön www.raibz.rai.it – Sun l medem sit i programes TV sarà da vedei sota "Mediateca" y les trasmiscions radio sota "Podcast"
Segres y festes
Festa del lat
Va inant enscin ai 5 de aost l'event "Latte in festa" dedicà a lat e formai, pissà per families e bec con laboratories, percorsc golousc, vijites vidèdes e demostrazions de moujer. Insnet vender ai 3 h. 18.30-20.30 apuntament a la Termes de Fascia su prenotazion, en sabeda e domenia te Val de Sèn Nicolò tel chèder de la Festa ta Mont.
Festa ta Mont 2018
Chest fin de setemèna a Poza l'é la 11^ edizion de la Festa ta Mont, che se aur insnet vender sera te paìsc con la defilèda folcloristica e la va inant la sabeda e la domenia te val de Sèn Nicolò te na atmosfera de magìa con na lingia de evenc tel segn de la tradizions e de la storia ladina, con musega e spezialitèdes da magnèr.
Sègra a Grìes
En domenia ai 5 de aost l'é l dì de la Madona de la Neif e sègra a Grìes. Al Ciuch vegn dit messa da les 10 e dapò enjignà marena e festa per endrez de la Frazion de Grìes.
Festa alaleria a Corvara
La Müjiga Calfosch-Corvara y i Ciantarins da Corvara inviëia ala festa alaleria, chësta domënia ai 5 d'agost dales 10:30, tl pinëi a Corvara. Danmisdé sona la Böhmische da La Ila, dales 12:30 conzert dla Musiga da Tramin y dales 15:00 dla Musiga da Rina. Dales 16:30 intratignimënt musical cun Ermes Costa y Luca Rottonara y le grup i "Südtiroler Hoderlumpm".
"Paîsc in festa" a San Ciascian
En mercui ai 8 d'agost tl zënter da San Ciascian. Dales 16:00 inant marcé de produc dl post y al gnará dé fora de vigni sort de spezialités gastronomiches. Cornisc musicala de "Don Cavallo" y dl grup "Eccetera". I mituns pó tó pert al laboratore creatif "Tl rëgn di tiers" cun i colaboradus dl parch natural Fanes-Senes-Braies, y al domisdé tl Museum Ladin Ursus ladinicus.
Leteratura
Alta Badia: incuntades cun l'autur
L'iniziativa "Un libro un rifugio" vá inant cun chisc apuntamënc: ai 7 d'agost a La Ila él Federico Fubini che presentëia "La maestra e la camorrista. Perché in Italia resti quel che nasci"; ai 9 d'agost él a La Ila na incuntada cun i geniturs de Giuliano Regeni, ai 10 d'agost a Corvara él la presentaziun dl liber "Trump e la fine dell'American Dream" de Sergio Romano. I apuntamënc é dales 17:30, ti salfs dles manifestaziuns.
Alta Badia: "Il libro nella roccia" - presentaziun de libri por mituns
En lönesc ai 6 d'agost él Silvia Vecchini y Sualzo che presentëia tl pinëi da Calfosch so liber por mituns "Telefonata con il pesce". I mituns pó tó pert ala presentaziun dl liber, sciöche ince al laboratore didatich, che mët man dales 17:30.


text:
En la Frantscha ha la nova partida dal president Emmanuel Macron bunas schanzas da survegnir a las elecziuns ina maioritad en il parlament. Quai tenor in'enquista. «La Republique en marche» possia quintar cun 310 fin 330 dals 535 sezs en il parlament, rapporta la gasetta «Les Echos».
Ils conservativs vegnissan sin 140 fin 160 sezs ed ils socialists sin 25 fin 30. Macron spera sin ina ferma represchentanza en l'Assamblea naziunala per far refurmas cunter la dischoccupaziun e per dar schlantsch a la conjunctura. Las elecziuns parlamentaras èn ils 11 ed ils 18 da zercladur.
RR novitads 06:00


text:
Il parlament talian ha 2 novs presidents da las partidas dal center e da dretga. Roberto Fico dal moviment «Cinque stelle» è il nov president da la chombra dals deputads e Maria Elisabetta Caselatti è la nova presidenta dal senat.
Cun Caselatti è per l’emprima giada ina dunna a la testa dal senat talian. L’accord tranter la coaliziun dal center e da dretga da Berlusconi ed il moviment «Cinque stelle» vala sco pass impurtant per vegnir or da la situaziun da pat suenter las elecziuns. Ussa po ina regenza vegnir furmada.
RR novitads 17:00


text:
Ciapar na steila Michelin vel dir esser a n livel bon aut de calità e de servije e Stefano, dessema a Katia, che i porta inant l restaurant "L Chimpl" sun chel bel de Tamion, l'é chel che i é bogn de garantir de an n an. N bel rejultat e na bela sodesfazion.
Extra la steila Michelin 2017, a Stefano ge é ruà amò n auter recognosciment de valuta. Da part de la Soziazion Profescionala di Cheghes Taliegn, ai 20 de november 2017 (te le Cianeve de Mezacorona), Stefano Ghetta ciaparà l pest per "l'Eccellenza della tradizione culinaria" per l raion Trentin-Südtirol.
Per chele e chi che à voa de prar a cojinar la speisa de Stefano, prest ruarà fora n liber: 19 rezete con fiores, erbes e buc che cresc te Fascia.
La prejentazion del liber "Amor de fornejela. Stories e rezetes de Fascia" la é parveduda ai 17 de dizember da mesa la 4 a Pera alò da la Malga (strada Dolomites 233).
Dotrei foto de Doriano Brunel, sun gana n "anteprima", de la speisa che podaron sporjer sot le feste de Nadal.


text:
L’Uffizi federal da traffic (BAV) aveva purtà plant tar la Procura publica pervia da las cudeschaziuns dubiusas da l’AutoDaPosta SA. Quella aveva però inditgà ch'ella na saja betg responsabla per la chaussa. L'uffizi stoppia investigar sez en chaussa. Quai n'è tenor cussegliera federala Doris Leuthard betg pussaivel, perquai che l'uffizi è gia responsabel per la surveglianza. Dentant examineschia il Cussegl federal sch'in auter uffizi pudess surprender il cas.
En vista als blers mecanissems da controlla è Leuthard anc adina surstada sco questa cugliunaria saja insumma stada pussaivla. Perquai pretenda la cussegliera federala da sclerir il cas dal tuttafatg. Ins stoppia sclerir, quant ch'il management saveva ed schi haja dà in problem intern tar l'interpresa. Ins stoppia avair scleriment per pudair decider davart consequenzas persunalas e giuridicas. Leuthard quinta ch'ins haja en sis enfin otg emnas ils emprims resultats. Pervia dal donn da reputaziun ch'il cas haja, saja impurtant d'agir spert.
Gruppa d'experts independenta
L'administraziun da l'AutoDaPosta SA vul surdar il cas ad ina gruppa d'experts independenta. La ministra da traffic è perina cun questa decisiun, ha ella ditg en in'intervista cun la gasetta «Neue Zürcher Zeitung».
Plinavant haja ses departament incumbensà ina Task-Force che duai sclerir, sche la Confederaziun e l'interpresa sezza stoppian agir. Per ella saja er il Cussegl federal responsabel per il cas. Ils affars d'interpresas federalas vegnian preparads cun il departament da traffic e l'administraziun da finanzas. Ella na saja betg ina da quellas che sa retiria da responsabladad, uschia Doris Leuthard.
Problematica cun la cudeschaziun
L’Uffizi federal aveva l’onn passà scuvert che l’AutoDaPosta SA aveva fatg cudeschaziuns dubiusas è spustà gudogns. Uschia aveva l'interpresa retratg subvenziuns memia autas da la Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas.
RR novitads 12:00


text:
I sa tractia d'in proceder preventiv en connex cun la revalitaziun dal franc svizzer, communitgescha la «Mopac» che producescha pachetadis da plastic a Wasen ed Eriswil.
La firma ha in grond deficit da finanzas ed ha dumandà la fin da mars in moratori. Da quai dad 80 emploiads da "Mopac" ston quintar cun la brev blaua. Total lavuran actualamin radund 220 collavuraturs en las fabricas a Wasen ed Eriswil.
Tenor infurmaziuns sin l'atgna pagina d'internet , il link avra en ina nova fanestraè la "Mopac modern packaging SA" dapi ils 30 da mars 2015 uffizialmain en moratori provisori. Tenor l'administratur duai questa mesira accellerar ils plans da sanaziun e da refurmas per mantegnair omadus lieus da producziun.
RR novitads 12:00


text:
Betg dal tut entadim ma plitost envers la fin da la Val Stussavgia – tranter Tenna e l'aclaun Thalkirch – giascha Stussavgia. Il vitg dumbra 151 abitants che vegnan savens numnads «Platzers» dal rest da la val.
La Val Stussavgia è ina val laterala da la Surselva. La via tras la val è vegnida construida enturn il 1882/85. Avant s'orientava la Stussavgia sur Tavellas (il Glaspass) envers Tusaun u sur il Piz Calandari (Safierberg) envers Spleia. L'origin dal num rumantsch per il vitg sco era il num tudestg n'èn betg sclerids.
Nagina festa u pleds d'emprim d'avust
Ina festa d'emprim d'avust, sco quai ch'ei ha dà en bleras vischnancas n'hai betg dà a Stussavgia. En la regiun enturn Stussavgia hai persuenter da dus brunchs. L'interess per survegnir in plaz tar uschè in brunch è fitg grond. Las bleras famiglias dentant fan ina festa per sasez. Insumma na paran quels da Stussavgia betg dad esser gronds patriots – bandieras svizras na'han ins betg vis bleras. Normalmain sa radunan ils abitants d'in aclaun, sco per exempel Zalön u Thalkirch, enturn in fieu. La famiglia Bandli vuleva atgnamain far festa en lur chamona. Da tala avess ins er ina vista sin fieus en ils auts, sco per exempel quel dal Calanda. Pervia da la plievgia èn els dentant restads a chasa. Er la tschaina n'è betg stada tipic svizra: Igl ha da yabab, in kebab cun charn da yak.
RR actualitad 12:00


text:
Gion Antoni Derungs 1935 - 2012
- Mardi, 5.9.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 5.9.2017, 19:00, RTR
El è stà dirigent, cumponist, organist ed anc bler dapli. Ils 4 da settember avant tschintg onns è el mort. Oz sa regordan «Noss Chors» d'in grond da la musica rumantscha.
Gion Antoni Derungs è naschì ils sis da settember 1935 a Vella en la Lumnezia. En ses studi al Conservatori a Turitg ès el vegnì promovì d'in auter grond da la musica rumantscha: ses aug, il cumponist Duri Sialm. Enfin l'onn 2012 ha Gion Antoni Derungs cumponì var 400 ovras. Sper sinfonias, ovras vocalas e concerts instrumentals era l'emprima opera rumantscha che porta il titel «Il Cerchel magic». Perquai udin nus en l'emissiun dad oz cumposiziuns sco per exempel «Spel lag», «La pasch da la saira» ni era «Notg da serenezi».


text:
En tut eran l’emprim da zercladur 2017 stgars 65’000 abitaziuns vitas quai è en cumparegliaziun cun l’onn avant in plus da 15%. Uschè blera abitaziuns vitas n’ha quai anc mai dà en Svizra.
La cifra da las abitaziuns vitas è en tut las set regiuns grondas da la Svizra creschida. La cifra crescha dapi otg onns cuntinuadamain.
Chantun Soloturn cun las pli bleras abitaziuns vitas
Las bleras abitaziuns vitas sa chattan en il chantun Soloturn. Là èn 2.89% da las abitaziuns vitas. Suandà dal chantun Appenzell Dadens (2.36%) ed il chantun Argovia (2.34%). Las pli paucas abitaziuns vitas ha quai en il chantun Zug. Là èn 0.43% da las abitaziuns betg abitadas. Basilea-Citad (0.5%) e Genevra (0.51%) suondan sin ils plaz dus e trais.
Dapli chasas d'ina famiglia e novas abitaziuns vitas
Il 1. da zercladur 2017 han ins dumbrà 6'785 chasas d'ina famiglia vitas. Quai èn 262 u quatter pertschient dapli che l'onn avant. La cifra da novas abitaziuns betg abitadas è creschida entaifer in onn per 1'296 unitads, quai èn var 15 pertschient dapli. Totalmain eran il di da tagl 10'064 novas abitaziuns betg occupadas.
RR novitads 12:00


text:
Dad Annatina Nay - In onn niev cun massa novs propiests. Varga in dudischavel digl onn 2017 ei uss denton gia historia. Suandeis aunc adina vies plan? Buca fimar, beiber alcohol mo la fin d’jamna, parzialmein detox da medias socialas, negin handy avon ir a durmir, dapli sport? Jeu hai definitivamein priu avon da semuentar dapli egl onn 2017. Miu dies ha gia dau sinzur. Seser dis en e dis ora avon il computer ei la cuolpa! Aschia sun jeu sedecidida: miu 2017 daventa sportivs. Forsa hai jeu schizun mess empau ault la latta. Far sport ei stregn e drova bia temps. Temps hai jeu pilpli mai ed in canun da sport sun jeu mai stada – schiglioc havess jeu probabel gia entschiet avon – mo igl ei dil reminent mai memia tard – era buca per mei. Aschia hai jeu priu ensemen tut mia curascha e la via sut ils peis – en direcziun center da fitness.
Igl abonnament
Giuado eis ei freid e bletsch. Ei ha duvrau entginas emprovas per semotivar. Jeu hai adina anflau ina stgisa ni pliras. Mal il tgau, stauncla, negin gust, tut enina ... Mo propiest ei propiest – quel vala ed ei da tener tras. Ina sera miez schaner serabetschel finalmein ord casa. Igl ei il dretg mument per ir.
Il center sesanfla ella tschunavla alzada. Prender igl ascensur ni la scala? Jeu seturpegiel d’insumma setschentar quella damonda e mon da scala si. Jeu buffel sc’ina locomotiva. La dama alla recepziun mira sin mei da tgau entochen pei. Ella posseda in’egliada da scanner, volva decentamein ils egls e damonda en in tun unfis co ella sappi gidar mei. Jeu less far in abonnament, ditgel jeu. Aha! Sche jeu seigi gia stada en in center da fitness?, ha la dama vuliu saver. Quei seigi mia emprema gada, hai jeu detg. Aha!, ha ella puspei rispundiu e danovamein inspiziau mei. Propi da casa sun jeu buca sesentida. In abonnament per in onn? Sch’ei detti era da quels per pli cuort?, hai jeu dumandau. Ella cussegli a mi in per in onn – in per pli cuort porti nuot. Jeu hai anflau negins arguments encunter e hai suttascret. Puh! Dumignau gl’emprem obstachel. Cura che jeu lessi lu far miu trenament d’introducziun?, ha la dama dumandau. Il pli bugen gest uss, hai jeu rispundiu e la dama ha ris per l’emprema gada.
Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:
Igl outfit
Jeu crodel si – e quei buca exnum el senn positiv. Miu t-shirt e mias caultschas barlaccas ein aschi 2005! Penibel! Las autras dunnas portan leggings, tschappas da colur neon e definitivamein meins grass vid il venter. Ils umens han en ‚muscleshirts’. Ins vesa mintga muscla e mintga muscla para da clamar: Hallo! Mira sin mei! Jeu sun in exquisit product da stenta e fadigia! Tuts han bials corps. Els fan sport, siuan, semuentan sco plemas e vesan era ora suenter il trenament top. Jeu zuppel mias panuglias e tilel en il venter.
Miu instructur ha la medema egliada sco la recepziunista. Igl ei ina egliada critica. Ina egliada che di: Matta, va e cumpra in outfit da sport contemporan, lu discurrin vinavon! El arva la bucca e damonda sch’jeu veigi gia fatg il ‚warm up’? Jeu mirel sin el sc’in tgutg ed el aschunta sch’jeu seigi gia stada sil crosser? En quei cass probablamein buc. El volva ils egls e meina mei tier in terment apparat. Per vegnir a cauld – silmeins 15 minutas! Jeu dun il tgau. Cheu tschentas en il level e la spertadad. In sensor legia giu tia frequenza da puls. En 15 minutas vegnel puspei. Ok? El spetga buca sin mia risposta, lai mei a miez liug, persula cun quei animal d’in apparat.
Il plan
Suenter survegn jeu miu plan da trenament. Maschinas per la bratscha, maschinas per las combas, excercezis pil venter, pil dies, per la schuiala. Tut clar? Jeu dun il tgau da quei schenau, ughegiel buca da tschentar ina solia suletta damonda e mirel cun egls gross sin miu programm. Tut quei? En in’ura? Treis gadas à 15 repetiziuns? In terment cuolm avon mei. Jeu, persula cun auters en ina tschungla da maschinas ed apparats da fitness. Mon dieu! A mi maunca la colligiaziun cul divertiment, cul plascher! Fitness ei dira lavur! Ei dat glieud che numna fitness lur hobi. Hey, ussa dai buca gest si!, emprovel da semotivar! Quei va lu schon cul temps! Mo per oz hai avunda! Jeu mon sut la duscha e suenter ton pli spert en direcziun casa. Sebetter sin canpè e gaudel in toc tschugalata cun buna cunscienzia.
Cuntinuaziun suonda.
Text: A. Nay, http://www.annatinanay.ch/
Fotografia: pexels.com
Suonda LATABLA!
-
Festival da diversitad: Culla GiuRu en Frislandia Da Naomi Arpagaus ed Uolf Candrian (GiuRu) - Uss ein las memorias d’ina jamna plein program aunc frestgas e valan la peina…10 d'october 2018501 giadas
-
5 chauns Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da…19 da settember 2018684 giadas
-
5 bels pajais Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias…15 d'avust 20181094 giadas
-
Meilgranats e Baklava Da Naomi Arpagaus (GiuRu) - Igl ei ils 7 da fenadur e nus arrivein encunter sera ad ina staziun da bus bandunada.…08 d'avust 2018442 giadas


text:
Nagina ustaria, enstagl il «z'cafi»
Il café gist sper la staziun da l'auto da posta è pitschen – be in per maisas e sutgas. La tavlegiada e las mobiglias èn da lenn, uschia ch'ins sa senta bunamain in zic sco en ina stiva. I saja bain in lieu d'entupada, declera l'ustiera Edith Boner. Dapi otg onns maina ella il café. «Oravant tut ils lavurers vegnan da las nov a baiver in café. Els èn mia clientella principala», explitgescha ella.
L'unica ustaria a Stussavgia – il «Rathaus» – è stada serrada ina giada per dus onns. Lura è l'ustaria vegnida averta ed actualmain è ella puspè serrada. Quai saja fitg donn, manegia l'ustiera dal «z'cafi». «En il «Rathaus» aveva la glieud er la pussaivladad da magliar. Jau hai vairamain be in café. Quel serra sur mezdi e la saira las sis.» Il café marschia en general bain. Segir dettia bler temp ch'ella saja tut suletta e haja nagins giasts. «Uss durant la stad è la stagiun auta. Lura marscha adina insatge.» Viver dal «z'cafi» po Edith Boner dentant betg. «Jau fatsch quai plitost per plaschair. Emprendì hai jau pastiziera. D'avair in agen café era adina mes siemi.»
Nagina stizun, enstagl la «Spensa»
Gist vis-a-vis dal «z'cafi» è era la stizun cun il num «Spensa». Tala funcziunescha tenor il principi da self-service. Varga 50 producents da la Val Stussavgia exponan lur products. Ina giada è la «Spensa» ensemen cun la mazlaria stada nominada per il Prix Montaigne.
Naginas vatgas, enstagl chamels, lamas e yaks
Tgi che passa l'emprima giada tras il vitg da Stussavgia sto forsa guardar duas giadas: sin las pastiras pasculeschan numnadamain betg mo vatgas, mabain er animals pli exotics sco chamels. Angelika ed Erwin Bandli fan il pur a Stussavgia e tegnan dus chamels, lamas e yaks – ma naginas vatgas.
Aladin e Mulan – ils dus chamels – nov lamas e 34 yaks tutgan ad Angelika ed Erwin Bandli. Emprendì han els atgnamain autras clamadas ed els fan pir dapi 18 onns il pur. Cura ch'els sajan sa decidids d'avair famiglia, hajan els lura surprendì il puresser dals geniturs dad Erwin, declera Angelika Bandli. «Avant essan nus viagiads enturn durant 20 onns en l'entir mund. Sche nus ans domiciliain a Stussavgia, lura prendain nus simplamain il mund tar nus a chasa, avain nus pensà.» Quai saja il motiv daco ch'els tegnian plitost animals exotics.
Nossa finamira è da laschar sentir il giast il silenzi da quest lieu e la ruassaivladad dals animals.
Dasper far il pur porschan ils Bandlis era turas da viandar cun lamas. Maximalmain sis giasts fan part d'in trekking e mintgin survegn in lama. «I va perquai che nus vulain mussar co ins communitgescha cun in animal, sch'ins na po betg duvrar pleds.» Cun sellas spezialas portan ils lamas la bagascha dals viandants. Pernottà vegn en ina jurta.
Ins pudess crair ch'els pateschian dal fraid durant l'enviern. Tenor Angelika Bandli ston ins dentant differenziar: «Ils chamels cun dus bots vegnan or dal desert fraid e tals cun in bot dal desert chaud.» Lur chamels sajan da quels cun dus bots che sa sentian bain durant l'enviern a Stussavgia. La stad dentant hajan els era chaud e sujan.
Vi dals yaks hajan tschels purs da la Stussavgia stuì s'endisar a l'entschatta. Els na migian numnadamain betg sco vatgas, mabain grugnan. «In u l'auter pur ha detg che quai na saja betg uschè bel», raquinta Angelika Bandli e ri. Uss dentant paran lamas, yaks e chamels d'esser ina part dal vitg. Dals vischins na guarda nagin pli curius, cura ch'ils Bandlis passan cun chamels.
RR actualitad 07:00


text:
Ulteriur Grischun - La fiera da Nadal da la scola Daleu
Ils uffants da la scola e scoletta Daleu da Cuira zambregian, malegian, tatgan e taglian dal tut per lur fiera da Nadal ch’è sin l’areal da scola. Questa emna è tut speziala per il uffants, igl è in’emna da project.
Ils scolars e scolarets èn vegnids partids en gruppas maschedadas. Grond e pign lavuran vi da differents products da Nadal – biscuits, pastas en furma da stailas, savunarias da tuttas colurs, anghels cun frisuras selvadias u er cartas cun in salid da Nadal. Tut quai vegn per il mument zambregià per savair vender.
Il suentermezdi exerciteschan tuts ensemen chanzuns e sauts. Uschia è era in program da divertiment garantì a la fiera da Nadal ch’è venderdis, ils 11 da december a partir da las 17:00 sin l’areal da la scola Daleu. Ils daners van a la fundaziun «Denk an mich».


text:
Meglras pistas e menus pli favuraivels
Grazia a las bunas relaziuns da l’entschatta schaner, han las pistas pudì vegnir preparadas meglier ed era fatgas pli ladas. Tenor Beat Zenklusen, il directur da las pendicularas Breil Vuorz Andiast, haja era il sbassament dals pretschs en ils restaurants gidà da carmalar cunzunt dapli famiglias sin pista.
Sch'il mars na dat betg dal tuttafatg en l’aua, quinta Beat Zenklusen cun ina pli gronda svieuta cumpareglià cun l'onn passà.
Tuttina in deficit
Il resultat final 2014/15 vegnia ad esser meglier che la sperdita da bunamain 750’000.- en l'onn 2013/14. Dentant, era cun dapli svieuta, na vegnan las pendicularas betg a far in gudogn. L'onn passà hajan els stuì midar l’entira electronica d’ina sutgera, quai che haja chaschunà gronds custs. Quests custs vegnian repartids sin 3 onns.
Ressort da vacanzas Pradas - speranza per il futur
Gronda speranza metta Beat Zenklusen en il nov ressort da vacanzas Pradas che vegn avert entschatta december 2015. Entras ils giasts dal ressort quintan las pendicularas Breil Vuorz Andiast cun ina svieuta supplementara da radund 1 milliun francs il proxim enviern. Il directur è persvas, che uschia vegnan las pendicularas a far in gudogn a partir da l’enviern 2015.


text:
Cun in surrir ed ina ferma scurlada beneventa Daniel Schweizer mai avant l'observatori Sirius a Sigriswil sur il lai da Thun. El saja in pau gnervus, betg pervia da mia visita, mabain pervia da l'occurrenza da damaun. La stgiradetgna da la glina ed il medem mument il Mars ch'è sin ina lingia cun il sulegl e la terra. Passa 200 persunas sajan s'annunziadas per vegnir e mirar. Per che tuts possian dar in sguard sin glina e Mars vegnian els ad installar trais telescops supplementars.
In dals pli gronds telescops da la Svizra
L'observatori ha avert sias portas avant bun 18 onns. El consista dad in planetari nua ch'ins po simular las constellaziuns ed in telescop da reflexiun cun in diameter da varga 60 cm en ina cupla movibla.
L'idea per l’observatori haja l'anteriur president da cura e traffic gì, di Schweizer ch'è dapi diesch onns president da la fundaziun purtadra. Ins haja vulì porscher als turists da la regiun ina nov'attracziun. Ma era mussar la bellezza da l’univers. Daniel Schweizer, el è era la persuna che lai ir las animaziuns en il planetari, na vul dentant betg mo porscher divertiment, mabain era muventar insatge tar ils visitaders. «Els duain chapir che nus vivain sin in cullina ch'è fitg sensibla ma che nus tractain a moda nunpussaivla. Blers na san betg quant smanatschada che la vita sin nossa terra è.»
Mo ina cullina en l'univers
El sez è tut fieu e flomma per l'astronomia. Gia ses bab haja mussà ad el las stailas e sco electroinschigner saja el savens stà giuadora ed haja observà durant la notg il firmament. Insaco saja el lura ruschnà viaden en quai. Quella fascinaziun vul el era dar vinavant. Quai na saja dentant betg adina simpel. Blers hajan in pau retegnientschas. El audia savens che l'astronomia saja insatgè cumplitgà. «Ma gist quai vulain nus midar, declerar ils fenomens ed ils mechanissems en l'univers.»
Custs da 60'000 enfin 70'000 francs mintg'onn
E qua gidian quels eveniments gronds sco la stgiradetgna da la glina da damaun da carmalar la glieud tar ils observatoris e mirastailas. Quai che fetschia era bain a las finanzas da las uniuns. Malgrà che tuts s’engaschian a moda voluntara per l'observatori stoppian els rabagliar ensemen da quai da 60’000 enfin 70'000 francs mintg'onn per mantegnair il manaschi. Sustegn survegnan els dal chantun Berna e dad ina banca, tut tschai sto vegnir viaden tras ils bigliets d'entrada.
La stgiradetgna da la glina da damaun saira n’è per Daniel Schweizer perquai betg mo ord vista astronomica il punct culminant da quest onn. Grazia ad il grond interess da la populaziun spera el era da megliurar la situaziun finanziala da l’observatori Sirius.
RR actualitad 12:00


text:
Ditg èsi vegnì speculà schebain las cursas da mountainbike hajan er en futur lieu a Lai u betg. Il venderdi ha la UCI decidì ch'ils megliers mountainbikers dal mund turnan la stad 2019 e 2020 puspè en Grischun.
Tar il program vegni dentant a dar midadas. Uschia dastga Lai l'onn che vegn er manar tras cursas da cross country ed er talas da downhill. Il 2020 vegnan lura dentant be anc ils ciclists da cross country a turnar a Lai. Co ch'i va vinavant ils onns suenter, n'è uss anc betg enconuschent.
RR novitads 17:00


text:
Las activitads sin il martgà èn dentant sa sminuidas cunter la fin da l'emprim mez onn, e quai ha era la gruppa Julius Bär sentì. Las facultads da clients èn sa reducidas cumpareglià cun l’avrigl da quest onn.
Il gudogn net per ils emprims sis mais da l’onn è creschì per 19%, sin in nov record da 480 milliuns francs. En ina communicaziun discurra il CEO Bernard Hodler d'in «ambient pretensius». Sin ils martgads sajan las consequenzas da las tensiuns da la politica commerziala sa mussadas.
Spetgas surpassadas
Il mument administrescha la banca facultads en la valita da 400 milliardas francs, in zic pli pauc ch'anc fin avrigl. Dentant è quai anc adina radund 3% dapli che la fin dal 2017.
En tut ha la banca survegnì ils emprims sis mais 9,9 milliardas francs, cumpareglià cun las 10,2 milliardas en il medem temp da l’onn passà. Quai correspunda ad ina rata d'afflussiun da 5,1%. Cun quai è la banca entaifer sia finamira da 4-6%.
Cun las cifras preschentadas ha Julius Bär surpassà per gronda part las spetgas.
RR novitads 09:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Torrée (grillada en il liber)
Descripziun
Tar ina dretga torrée tutga in saucisson da Neuchâtel che vegn zuglià en in fegl da giabus, en in palpiri da mazler surtratg, en palpiri da gasettas u en aluminiun e pargialà in bel di sulegliv en la burnida d'in fieu a l'ur dal guaud. Latiers datti tartuffels, salata, paun ed autras delicatessas sco er in magiel vin ed in zic mustarda per rinforzar l'aroma. Tut ils Neuchâtelais tgiran questa tradiziun; ella è daventada oz ina festa da famiglia u ina festa tranter amis. Oriundamain è ella dentant sa sviluppada en connex cun lavurs da runcada dals purs che stuevan proteger lur pastgiras da la derasaziun dal guaud e che stuevan perquai realisar mintg’onn in'acziun da runcada per tgirar las surfatschas utilisadas da lur bains. Els prendevan mintgamai cun sai ina liongia e la brassavan en il grond fieu fatg cun las restanzas da la runcada. D'ina acziun liada ad in intent specific è sa sviluppada la torrée ad in divertiment da temp liber. Ma tgi che la pratitgescha, prova tuttina da respectar la natira e da far attenziun da chattar in lieu adattà e da puspè rimnar il rument. Ils selviculturs recumondan ina plazza libra, lunsch davent avunda da plantas giuvnas, e da plunar crappa enturn il fuclar. L'occurrenza è daventada uschè populara ed impurtanta per la regiun che la citad da Le Locle organisescha mintg‘onn per las persunas che vegnan ad abitar là ina gronda torrée per sensibilisar uschia ils novs abitants per l'effect identitar da las torrées.
Gallaria d'illustraziuns
Documents da video
Hugo Guillaume-Gentil, Patrick Pointaire: torrée, 2011 © Hugo Guillaume-Gentil, Patrick Pointaire
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Base de données lexicographiques panfrancophone, 2011
Chambre neuchâteloise d'agriculture et de viticulture (Ed.) : Plan de gestion intégrée pour le site pilote du Communal de La Sagne. Neuchâtel, 2008
Valérie Miéville-Ott, Vincent Barbezat : Perceptions du pâturage boisé. Résultats d’un sondage effectué au Communal de La Sagne NE. 2008
William Pierrehumbert : Dictionnaire historique du parler neuchâtelois et suisse romand. Neuchâtel, 2008
André Thibault : Dictionnaire suisse romand. Particularités lexicales du français contemporain. Ed. Pierre Knecht. Carouge-Genève, 2004
- Dossier
- Torrée
description détaillée Ultima modificaziun: 20.06.2018
Dimensiun: 391 kb
Tip: PDF
- Torrée


text:
La Grezia duai cun in ulteriur sustegn finanzial da l'Uniun europeica integrar meglier ils fugitivs. Quai tranter auter cun augmentar il program per alloschar ils fugitivs en las citads, ha l'UE communitgà suenter l'inscunter cun il primminister grec Alexis Tsipras.
L'UE giustifitgescha la decisiun da metter a disposiziun a la Grezia daners per integrar megliers ils fugitivs sco suandant uschia, ch'ins veglia sa metter en per segirar a la Grezia ina vita segira, normala e digna d'in uman. Er veglian ins promover l'integraziun en la fiera locala economica ed en la societad.
4'000 plazzas d'alloschi dapli
Per il mument han ins tenor l'UE pudì organisar radund 23'0000 plazzas d'alloschi en il territori citadin da la Grezia. Enfin la fin da l'onn duain quai esser 27'000.
Enfin uss ha l'UE pajà 605,3 milliuns euros sin il conto da la Grezia en connex cun il current da fugitivs.
RR novitads 16:00


text:
Gòmit
Al gòmit, da 'l latìn vomĭtus, 'l è 'l lìquid, alimentàr o minga alimentàr, ch'a s buta fóra sénsa vlēr par la bòca quànd a sa stà mâł e ch'al riva drit da 'l stómag. A séguit 'd 'l urt dal gòmit e dl'ingòsa i mùscui dla pansa i s mōvan da par lōr, al càrdias al s vèra e cal misćiùs ch'a s fōrma in dla pansa dòp avéra magnâ (salìa, magnàr biasâ, bava, sûg gàstric e via dascurénd) al finìs ad fóra.
Durànt al gòmit, ch'al partìs su órdan 'd un sèntar narvóś ch'al s cata in dal sarvèl, la bóca la s pōl impinìr anc ad salìa e i òć ad làgarmi. Quànd a s gh'à 'l urt dal gòmit ma a n gh la cava briśa a 'rmétar, a s pōl jutàr-'s insfilsànd al mànag 'd un cuciàr in dla bóca o anc sōl un dî[1].
Al pōl vgnir quànd a n s è minga digerî, quànd a s bév tròp, specialmènt d'l àlcol, quànd a s gira in màchina o in barca (cinetóśi), quànd a s gh'à 'n mâł o di infesiòṅ o par via dn'intusicasiòṅ.
Manéri ad dir
Noti e referènsi
- ↑ Far vgnir al gòmit sénsa druàr di fàrmag My Personal Trainer
- ↑ (MUD) e (IT) "A m'arcòrd - Dizionario enciclopedico del dialetto modenese", dal Sandar Bellèi, Frèra 1999.
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Gòmit
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Gòmit
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Gòmit»


text:
«Zaunkönig» – diari dad in'amicizia
- Sonda, 23.4.2016, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 23.4.2016, 11:03, RTR
Il 2005 è Martin Felix mort causa sia dependenza d'alcohol e drogas. Sa basond sin ils diaris da Martin ha il cineast Ivo Zen realisà in film documentar ch'ha gì premiera l'emna passada.
En il «Magazin da cultura» raquinta Ivo Zen da l'experientscha da far in film uschè persunal e ses producent Hercli Bundi (Mira Film) tradescha tge che sto tut capitar davos las culissas enfin ch'in film sco il Zaunkönig vegn en noss kinos.
La rubrica litterara sa deditgescha al poet randulin Chasper Po. Avant 160 onns è el naschì a Sent e sper scriver poesias umoristicas ha el era translatà il «Max e Moritz» en rumantsch, ina versiun main groppa che l'original.
Redacziun: Astrid Alexandre
Contribuziuns
-
"Zaunkönig" - diari dad in'amicizia
-
Discurs cun Hercli Bundi
-
Il tip persunal dad Astrid Alexandre
-
Ils tips da cultura


text:
Magg
Màgg o Màs l'è 'l quint més del an endèl calendàre Gregorià e giü dei sèt més che g'ha 31 dé. Endèl emisféro nort l'è 'n més de primaéra, endèl emisféro sud l'è 'n més de l'autùno.
Se pènsa che 'l nòm el vègne de la divinità gréca Maia, che la vé identificàda có la dèa romàna de la fertilità Bona Dea, che la vignìa festegiàda 'ndel més de màgio. 'N ótra ipòtezi che 'l nòm el vègne de la paròla latìna majores che la vülìa dì persùna ansiàna perchè a quanto par el més l'éra dedicàt ai vèci.
Oter projecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Wikimedia Commons al gh'ha dent roba culegada a: Maggio.


text:
In automobilist da 24 onns charrava da Brusio en direcziun Poschiavo. Curt avant Miralago ha il giuven survesì in um da 71 onns ed l'ha uschia tschiffà cun l'auto. Senza da s'occupar da l'um blessà ha l'automobilist cuntinuà ses viadi.
Arrivà a chasa ha el da l'incumbensa a ses bab dad alarmar la polizia chantunala. Las forzas da salvament han lura salvà l'um e transportà el en l'ospital a Poschiavo. La polizia controlleschan il sang e l'urin da l'automobilist ed examinescha l'andament da l'accident.
RR novitads 18:00


text:
Toleranza fin a la negaziun?
- Dumengia, 15.4.2018, 8:06
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 15.4.2018, 8:06, RTR
Betg snegar la cultura cristiana per spir resguard sin l'islam
L'islam n'appartegna betg tar la Germania! Quai manegia il politicher Horst Seehofer e provochescha uschia ina debatta vehementa. Che la Germania saja in pajais furmà dal cristianissem e latiers tutgian la dumengia, dis da festa sco Pasca e Nadal e lur rituals.
Er en Svizra datti la debatta per rituals e simbols religius. Ston crucifixs svanir or da stanzas da scola, cruschs sin pizs vegnir allontanadas, dastgan mattas vegnir dispensadas da l'instrucziun da nudar e mats dispensads da dar il maun a la scolasta? Sto l'occident snegar la cultura cristiana per spir resguard sin l'islam? Co valitescha in expert da cultura questa cultura cristiana e sia impurtanza?
Contribuziuns
-
Cristianissem vers Islam
-
Pled sin via da sur Dirk Jasinski


text:
L’augment extraordinari saja d’attribuir surtut als gronds donaturs, scriva l’Agid per la Muntogna. Radund 56’000 persunas hajan fatg donaziuns l’onn passà.
L'onn 2017 haja la fundaziun sustegnì 490 projects cun 21,4 milliuns francs. Uschia haja ella gidà a realisar projects innovativs, orientads vers l’avegnir e necessaris per la populaziun da muntogna. A las regiuns da muntogna manchia savens ils daners per dumagnar las sfidas economicas e climaticas, uschia l'Agid per la Muntogna.
1,6 milliuns per il Grischun
En il Grischun ha l’Agid per la Muntogna sustegnì 60 projects per 1,6 milliuns francs. Il pli grond sustegn è ì als projects dal chantun da Berna. Concret sa tracti da 6,3 milliuns francs per 142 projects.
RR novitads 15:00


text:
Lantschà la discussiun ha il deputà Roland Kunfermann da Tusaun. El less introducir zonas da protecziun enstagl da dis da protecziun. Per il deputà da la Foppa, Lorenz Alig, na dovria quai era betg zonas da protecziun. El ponderescha d’inoltrar ina incumbensa per che la regenza stoppia reponderar il scumond.
Chantun Dis da protecziun dals bulieus duain restar
La regenza grischuna vul proteger era en l’avegnir ils bulieus mintgamai ils emprims 10 dis dal mais. La regenza na vesa nagin basegn d’abolir ils dis da protecziun, uschia Martin Jäger en sia resposta.


text:
L’enconuschenta istorgia dad Uorsin, scritta da Selina Chönz ed illustrada dad Alois Carigiet è il fil cotschen per il film. Per il reschissur Xavier Koller pon ins però betg congualar in ad in il cudesch cun il film. En la versiun filmada è l’istorgia schlargiada e duai trategnair durant passa in’ura.
La producziun da film ha envidà ad in di davos las culissas da la filmada da “Uorsin” sin il set da film a Sur En d’Ardez nua che pliras chasas, en sasez be fatschadas originalas, èn vegnidas construidas aposta per il film. L’entira producziun custa 5,6 milliuns francs.
Sche quellas restan er anc montadas durant la proxima stad per far publicitad en la regiun, n’è anc betg clar.


text:
Johnny Cash
El Johnny Cash (J. R. Cash; 26 Febrar 1932 - 12 Setember 2003) a l'era un cantaudur american de müsega country. El Johnny a l'è cunsideraa vün dij artista american püssé inflüent del secul chel de vint. A l'è cugnussüü per la sua vus carateristiga, prufunda e bassa e per el sò sun carateristich boom-chick-a-boom e per i sò vistii scür, che gh'hann daa el suranòm "The Man in Black", "l'omm in negher". El scuminciava i sò cuncert cun la fras: "Hello, I'm Johnny Cash!" (Ciau, a sunt el Johnny Cash).
Un bel poo de la sua müsega, suratüt in dij ültim agn de la sua cariera, la gh'ha cume tema el dispiasè, i tribüleri mural, e la redensiun.
In cinquanta agn de cariera l'ha vendüü püssé de 90 miliun de disch.


text:
Il Cussegl naziunal ha decidì uschia cunter la proposta da sia cumissiun d’energia. Quella proposta vegn sustegnida dals verds e per part era da la PS e la PCD.
La cumissiun era da l’avis, che soluziuns spertas sajan necessarias per las ovras idraulicas. Perquai vuleva ella integrar reglas novas tar il provediment da basa en il project da las raits electricas. L’idea era che chasas privatas ed interpresas pitschnas e mesaunas avessan sulet anc survegnì electricitad ord forza idraulica. Quai fiss stà ina garanzia da cumpra per las ovras idraulicas. Betg sclerì era tge che quai custia ils clients.
La cumissiun aveva reagì sin ina decisiun dal Cussegl dals chantuns che vuleva sustegnair las ovras idraulicas.
RR novitads 10:00


text:
Da la radunanza communala da venderdi saira è la presidenta Marianne Flury-Lietha vegnida reelegida. Er il suprastant Claudio Gujan ha dumagnà la reelecziun. Per in sez ha la radunanza na chattà nagina persuna. Ord quai motiv vegn l'elecziun per quest sez spustada sin la proxima radunanza communala. Vinavant en la cummissiun da gestiun è Georg Egli-Huber e danovamain Martin Bühler. La cummissiun da construcziun maina vinavant Peter Niggli-Lietha.
Plinavant ha il suveran da Fideris approvà il quint annual dal 2015. Tar entradas totalas da 3,8 milliuns francs serra quel cun in gudogn dad 820'000 francs.
RR novitads 06:00


text:
Ins po vegnir en in urizi
Ina tura duess ins planisar bain, surtut ils dis ch’ì ha nivels. Ins sto ponderar, tge tura che saja adattada en mintga situaziun, di Nadia Deplazes. Impurtant èsi ch’ins possia s’orientar ed in avantatg saja sch’ins po leger ina carta. Ins sto era ponderar, sch'i dat variantas ubain pussaivladads da scursanir ina tura, surtut sche l’aura sa mida. Quai po capitar spert en las muntognas. La damaun èsi anc bell’aura, e tuttenina vegn ins en in urizi. Surtut sch’i entschaiva a tunar e chamegiar, èsi d'observar intginas reglas:
- mai star ensemen en ina gruppa
- na betg ir sut ina planta (plitost tschertgar refugi en in guaud) ubain sin crests
- evitar auas e saivs electricas
- sch’ins na po betg ir enavant, èsi bun da star a granugl e tegnair ensemen las chommas
Sendas pon esser glischnas
E sch’i ha pluvì na duess ins betg emblidar ch’ina senda po esser bletscha e glischna. Sco Nadia Deplazes di ston ins era ponderar, tge che quai munta sch’ins ha in accident e la Rega na po betg vegnir, il telefon disdescha ubain ch’i fa fraid ed i cuzza in mument fin che la colonna d’agid è sin il plaz. Sa chapescha ch’ins duess prender ina giacca ubain in pullover en il satgados.
Resumà: Mintgin duess adattar la tura a l’aura ed a l’atgna experientscha. E sch’ins ha dubis, èsi meglier da turnar a chasa.


text:
Sco mintg’onn eran ils giasts ils emprims en il til: Radund 200 uffants dal chantun Basilea Citad èn vegnids mascrads e sunond. Auter sco tar il «dretg» Sächsilüüta è il til d’uffants avert per in e mintgin, betg be per commembers da la masteranza, uschenumnads «Zünfters».
Quels vegnan damaun glindesdi en acziun. Il til da las masteranzas maina a partir da las 15:00 tras las vias da la citad per finir vers las 18:00 sin la plazza da Sächsilüüta. Punctualmain las 18:00 vegn lura dat fieu là al Böögg per stgatschar l’enviern. Pli svelt ch’il chau dal Böögg explodescha, pli bella che la stad vegn – di almain la tradiziun.
Cun RTR al Sächsilüüta
Er Mario Camartin da Breil è al Sächsilüüta. El è stà 10 onns en la masteranza «zum Kämbel» e 15 onns en quella «zu den drei Königen». Per RTR vegn el accumpagnà da la redactura Fabia Caduff durant il di da festa turitgais cun il microfon – per Vus live sin las undas da Radio Rumantsch.
RR novitads 20:00


text:
Volketswil
Volketswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Uster, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.00 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 17 604 abitant.
El cumün de Volketswil al se tröva a una altitüden de 470 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Dübendorf, Fehraltorf, Greifensee, Illnau-Effretikon, Lindau, Schwerzenbach, Uster, Wangen-Brüttisellen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Geography[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
La stad 1997 ha pudì vegnir inaugurada en l’anteriur edifizi d’administraziun da las minieras da plum e d’argient a S-charl il museum Schmelzra.
En il plaun sutterran ed en il plaunterren da l’edifizi reconstruì è endrizzada ina vasta exposiziun da minieras.
Il plaun sut il tetg ha la Fundaziun Schmelzra dà en locaziun al Parc Naziunal Svizzer, che ha realisà en quel lieu autentic in’exposiziun da l’urs.
Il lieu dal museum è fitg autentic: gist qua daspera è vegnì sajettà il 1904 il davos urs autocton da la Svizra, l’edifizi è circumdà da guauds, en ils quals han vivì ils davos urs da la Svizra.


text:
Ellas sajan sa cunvegnidas ad in armistizi senza cundiziuns. Quai ha declerà l'Organisaziun per segirtad e collavuraziun en l'Europa OSCE suenter discurs a Minsk. Er ils separatists sustegnids da la Russia e la regenza ucranaisa han confermà la cunvegna.
L’armistizi cumenzia la notg dals 22 als 23 da december, a l’Ucraina laschà savair. E quest’iniziativa saja necessaria cunzunt per ils avdants dal Donbass, per che quels possian festivar en pasch Nadal e Bumaun.
Atgnamain vala en l'Ucraina da l'ost gia dapi il settember in armistizi. Il davos temp avevi dentant adina puspè dà cumbats.
RR Novitads 06:00


text:
Il motiv il pli central per ils adversaris da la refurma da rentas è stà ils 70 francs che fissan vegnids repartids dapli a pensiunads novs. Las pli bleras persunas (39% dals adversaris) han numnà quai sco punct il pli impurtant u segund impurtant. Per ils aderents è quai punct stà in dals motivs numnà il pli pauc per dir gea. Be radund 5% han numnà quai motiv.
Malgrà ch'i sa tractia qua d'in punct central per il naufragi da l'iniziativa, na possian ins betg dir che la refurma fiss reussida senza quest punct. In dals pli impurtants motivs per ils aderents da la refurma saja numnadamain stà ch'els hajan vesì la refurma sco cumpromiss equilibrà. Senza ils 70 francs avess ins pia en auters lieus puspè pers aderents. Quai mussia er quant greva che la sfida saja da chattar ina refurma per la prevenziun da la vegliadetgna.
Dunnas han votà in zic dapli na ch'ils umens
Las aderentas da la refurma han vesì pli critic ch'ils umens ils puncts dal cumpromiss equilibrà pervi da la vegliadetgna da rentas da las dunnas. Tar las adversarias han 35% ditg na a l'iniziativa pervi da la vegliadetgna da rentas che fiss vegnida auzada (be 9% dals umens). Ma er tar las dunnas è il punct dals 70 francs stà in fitg impurtant crap da stgarpitsch per la refurma.
Giuven e vegl votà per auters motivs
Era qua sa mussian las grondas differenzas dals motivs per dir gea u na a la refurma. Sin la vart dals aderents da la refurma sa mussa tar fitg blers giuvens l'urgenza ch'i dovria ina refurma da rentas sco motiv principal. Fertant ch'ils pli vegls hajan valità pli ferm il cumpromiss equilibrà sco motiv principal.
Tar ils adversaris sa mussan las differenzas anc pli cler. Sur tut persunas che sa chattan gia en pensiun èn sa disturbads fermamain dals 70 francs ch'ils auters avessan survegnì dapli. Ils giuvens han sur tut ditg na perquai ch'els han prendì vair che la refurma fiss ida sin lur custs. Il motiv da la vegliadetgna da renta auzada tar las dunnas è stà in motiv sur tut tar persunas en vegliadetgna media.
Foss da rösti er tar motivs
Tar ils aderents da la refurma sa mussa be in punct sco fitg spezial. Per ils svizzers da lieunga taliana è il cumpromiss equilibrà stà accentuà marcantamain pli ferm che tar las autras regiuns linguisticas.
Ils adversaris da la Svizra tudestgs han motivà il pli fitg da dir na ils 70 francs. Per ils svizzers da lieunga franzosa è dentant la vegliadetgna da renta da las dunnas stà punct il pli ferm per dir na. Tar la Svizra talians èn omadus puncts vegnids valitads bunamain tuttina ferm.
RR novitads 17:00
Analisa da motivs
Als participants da l'analisa èn mintgamai vegnids preschentads otg motivs pussaivels pertge ch'els hajan ditg gea u na a la refurma da rentas 2020. Ils participants han mintgamai stuì sa decider per dus motivs. Il pli impurtant ed il segund impurtant.
Enquista da Sotomo
Institut Sotomo sin incumbensa da la SRG SSR via internet tranter ils 28.09 ed ils 02.10. tar 14'063 persunas. Il spazi da sbagl è 2,2%.


text:
Il manader da l'uffizi da chatscha dal Grischun Georg Brosi è fitg optimistic che las 2’300 selvaschinas vegnian sajettadas fin ils 18 da december. Gia l’ultima fin d’emna saja vegnì sajettà radund 500 tschiervs, quai malgrà che la chatscha n'ha anc betg cumenzà en tut las regiuns.
Naiv po avair influenza
Las premissas per il success sajan bunas, di Georg Brosi. I haja in zic naiv, la selvaschina saja avant maun ed era ils 3000 chatschaders che van a chatscha supplementara sajan motivads.
Ch' ina gronda quantitad da naiv pudess far in stritg tras la finamira dal uffizi da chatscha na craja Georg Brosi betg: «Sche la naiv vegn, sche va quai in pèr dis e cun il favugn è la naiv cun ina giada davent.»
Tgi ha la meglra quota?
Intginas regiuns cuntanschan meglier la finamira ch’autras. Durant ils onns n’èn quai dentant betg adina las medemas. Tge che croda en egl: Ils chatschaders da Favugn e Bragaglia cuntanschan bunamain adina cumplettamain la quota dal chantun. Auter sa preschenta la situaziun en l’Engiadina: Qua dovra quai il pli savens la chatscha supplementara.
RR actualitad 17:00


text:
Tenor il Departament federal per communicaziun munta questa allianza probablamain nagina restricziun da la pussaivladad da sa sviluppar per las ulteriuras medias svizras.
SRG na dastga betg far reclama per gruppas specificas
Ina restricziun datti per la SRG SSR: Ella na dastga betg far reclama per gruppas specificas. Per quest pass fissi necessari d’adattar la concessiun.
L’Associaziun svizra dals editurs è cunter ils plans per l’allianza. La SRG SSR da sia vart argumentescha, che reclama per gruppas specificas saja indispensabla en il temp dal diever medial digital.
RR novitads 12:00


text:
La cuverta da naiv è en muntogna anc fitg auta. En blers lieus munta l'autezza da quella a dus, trais ubain quatter meters e dapli. En questa naiv è accumulada blera energia – uschè blera sco l'ultima giada avant 20 onns.
Ils producents da forza idraulica svizzers quintan perquai per quest onn cun blera electricitad d’aua ord ils auts. Tenor il quint da Swissgrid duessan ils producents da forza electrica pudair producir cun l'aua da la naiv 16 fin 17 uras terrawatt. Quai correspunda a l'energia che tut l'industria svizra dovra en in onn.
Naiv evapurescha er
Il pledader da la AXPO, Tobias Kistner, ha dentant relativà quai envers SRF: Las ovras electricas hajan bunas vistas, ha el ditg. Ins stoppia dentant spetgar e guardar quanta naiv che saja propi anc avant maun. Blera naiv evapureschia er e cuntanschia uschia gnanc ils lais da fermada, ha Kistner declerà vinavant. Plinavant dependia fitg da la plievgia durant la stad. Sumegliant tuni er tar auters concerns d’electricitad.
RR novitads 08:00


text:
Sco indemnisaziun e reparaziun per il scandal da diesel sto il concern d'autos tudestg VW pajar 14,7 milliardas dollars. Quai tenor ina pretensiun ch'ils accusaders americans han inoltrà tar la dretgira a San Francisco. La cunvegna prevesa ch'ils clients pertutgads pon adattar lur autos gratuit ubain returnar els.
VW n'augmenta betg las reservas
Il schef da finanzas da VW, Frank Witter, ha ditg ch'ins na veglia betg augmentar las reservas per il scandal da diesel; quai malgrà il pajament da milliardas en ils Stadis Unids. Questa cunvegna saja pli u main en il rom spetgà, ed ins saja en il stan da diriger las consequenzas. VW aveva mess da la vart 16,2 millardas euros per dar dumogn al scandal da svapurs.
SKS: Era Svizzers duain survegnir indemnisaziuns da VW
Era automobilists svizzers pertutgads duain survegnir in'indemnisaziun. Quai pretenda la Fundaziun per la protecziun da consuments (SKS). L'indemnisaziun duai esser pauschala sco en ils Stadis Unids. La SKS vul sa metter ensemen cun ina fundaziun ollandaisa per agir cunter VW.
RR novitads 14:00


text:
Wendy Holdener
- Glindesdi, 11.12.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 11.12.2017, 8:40, RTR
Wendy Holdener è la sportista da l'onn 2017. Ella ha survegnì quest premi per ses success a la cuppa mundiala a San Murezzan - pia per la victoria en la cumbinaziun e per la medaglia d'argient en il slalom.
Sia emprima cursa da FIS ha ella fatg schon cun 15 onns. Lura èn adina dapli medaglias vegnidas latiers. In grond success per la sportista è er stada la cuppa mundiala da juniors a Crans Montana, nua ch'ella aveva gudagnà ina giada aur, duas giadas argient ed ina giada bronz. Wendy Holdener è da Unteriberg en il chantun Schwyz nua ch'ella viva anc adina cun sia famiglia.


text:
Monsanbàn
Monsanbàn (nòm uficiàl en Italià: Monzambano) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 4 863 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 30,0 km² e 'na densità de 162 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cavriàna, Pónti, Posolènch (BS), Valeggio sul Mincio (VR) e Ólta.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Monsambàn l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
En l'emprim quart da l'onn ha mintga 10avla interpresa svizra scrit ora plazzas. Tut en tut èn uschia 4% dapli plazzas vacantas che l'onn avant durant il medem temp.
En cumparegliaziun cun il quartal d'enviern è l'index creschì per 1%.
Cunzunt persunal d'informatica
Tschertgadas èn cunzunt persunas da l'informatica. Uschia han ins quest onn scrit or 17% dapli plazzas en quest sectur. Per l'ina na saja tenor la schefa da l'intermediatur da plazzas Adecco betg uschia simpel d'occupar talas plazzas e per l'autra tschertgian las interpresas er adina dapli persunal d'informatica per pudair far diever da las novas pussaivladads tecnicas.
Bunas cundiziuns d'export vegnan vesaivlas
Las plazzas scrittas ora mussan er ch'i marscha bain cun la fiera d'export svizra. Uschia èn er 9% dapli plazzas en il sectur d'industria e transport vacantas.
Profitar po la fiera d'export cunzunt dal franc svizzer pli flaivel e dal creschament da l'economia globala.
RR novitads 11:00


text:
La sentenzia en l’affera da doping dal ciclist britannic Chris Froome na vegn il pli probabel betg a vegnir publica avant il «Tour da France» (7 fin ils 29-07-2018). Tenor il president da la Federaziun mundiala da velo David Lappartient n'è quai betg realistic, ha'l ditg a la gasetta franzosa «Le Parisien».
Fin tar la sentenzia po Chris Froome far vinavant
Il Brit Chris Froome (Team Sky) era vegnì testà positiv sin doping tar la «Vuelta» il settember 2017. Quai cun il dubel da la limita lubida dal medicament Salbutamol. Uschèditg che la federaziun mundiala n'ha betg decidì en chaussa, po Froome tenor las reglas da l'Agentura mundiala cunter doping (WADA) sa participar a las cursas.
Cas cumplex – e Froome che sa dosta
La federaziun mundiala vuleva decider en chaussa gia avant il «Giro d'Italia» (4 fin 27-05-2018); quai per evitar in cas sco tar il Spagnol Alberto Contador (guarda box). Quest cas saja però pli cumplex ch'auters, ha ditg il president Lappartient. D'ina vart saja quai d'analisar in rapport scientific da 1500 paginas e respectar ils dretgs da tuts, e da l'autra vart haja Chris Froome avunda meds finanzials per continuar la procedura, nua che auters avessian gia cedì.
Il «cas Contador»
En ultima instanza ha il Tribunal internaziunal da sport bloccà il profi da velo spagnol Alberto Contador per 2 onns. Quai sin basa d'in test da doping positiv dal 2010. Sco consequenza ha el era pers ils titels dal Tour de France 2010 e la victoria al Giro d'Italia 2011. El aveva pudì sa participar a las cursas malgrà test da doping positiv, fin che la procedura è stada finida cun la sentenzia.
RR novitads 11:00