text:
Assioma da la reüniú
In la teuría assiumàtega di cungjuunt e in le branche da la lògica, da la matemàtica, e da l'infurmàtega, l'assioma da la reüniú al è ü di assiòom da la teuría di cungjuunt da Zermelo-Fraenkel, afirmaant che, par cada cungjuunt, al esiist un cungjuunt ch’al cuntegn esatameent i elemeent da cada elemeent dal cungjuunt.
Cheest assioma, al permett cul jütt dal assioma dal para da demustrá che la reüniú da düü cungjuunt (ch’a la cuntegn esatameent i elemeent di düü cungjuunt), al è un cungjuunt.
Íntal lenguagg furmaal da l'assiumàtega da Zermelo-Fraenkel, l'assioma sa l scriif:
u cun da le parole:
- daa un cungjuunt qual-sa-vöör A, al esiist un cungjuunt B taal che, par cada cungjuuntC qual-sa-vöör, C al è elemeent da B si e noma si al esiist un cungjuunt D taal che D al síes un elemeent da A e che C al síes un elemeent da D.
Par capí cheest assioma, nutée che la fórmüla plazzada intra paréntesi e faseent intervení D in l'afirmazziú simbòlica chí-da-sura, la serviss a declará che C al è elemeent d'un cungjuunt sí-istess elemeent da A. Inscí, l'assioma al afirma realameent che daa un cungjuunt A, sa l pöö truvá un cungjuunt B da che i elemeent i è precisameent i elemeent di elemeent da A. Sa l pöö druvá l'assioma d'estensiunalitaa par pruvá che cheest cungjuunt B al è ünich. A apelemm ul cungjuunt B la reüniú da A, e al notemm . Inscí l'assioma al diis essenzialameent che:
- la reüniú d'un cungjuunt, dida da manera plüü cumüna la reüniú da töcc i elemeent da cheest cungjuunt, al è un cungjuunt.
L'assioma da la reüniú a l’è generalameent cunsideraa cuma indescütíbil , e al, u ün equivaleent, al pariss in praticameent cada assiumàtega alternativa da la teuría di cungjuunt.
Nutée che i gh’è nissün assioma curespundeent par l'intersezziú . Íntal caas indúe A al è l'cungjuunt vöj, a gh’è nissüna intersezziú da A in la teuría di cungjuunt da Zermelo-Fraenkel. D’otra banda, si A al gh'a vargü elemeent B, sa l pöö furmá ul cungjuunt druvaant ul schema d'assiòom da cumprensiú.


c: text/html

text:
Cagliari
Cagliari (en lèngua sàrda Casteddu; en spagnöl stòrich: Caller; en català: Càller; en latì: Caralis) l'è 'na cità italiàna, capitàl de la regiù de la Sardégna e capolöch de la pruvìncia omònima.
La popolasiù l'è de 158.351 abitàncc, la superfìce del teretóre cumünàl l'è de de 85 km² e la densità l'è de 1863 ab./km².
El cunfìna cümü de Cagliari 'l cunfìna coi cümü de Assemini, Capoterra, Elmas, Monserrato, Quartu Sant'Elena, Quartucciu, Selargius, Sestu.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cagliari ('na ólta ciamàda Karalis) l'ìa zà abitàda de tribù locài quan che piö tàrde i Fenìci i g'ha colonizàt la Sardegna. Endèl sècol V prìma del signùr l'è pasàda sóta 'l contròl dei cartaginés e 'n chèl perìodo lé la cità la g'ha ìt en svelöp piötòst ràpido. Endèl an 238 a.C. l'è pasàda sóta l'impéro Romano (ensèma a töt el rèst de la Sardegna e pò a de la Corsica). A metà del sècol V dòpo del signùr l'è stàda ocupàda dei Vandali ma piö tàrde l'è stàda riconquistàda de Giustiniano.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Caj
Caj (nom ufizial in italian: Caglio in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 477 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 6,5 km² e 'na densità de 73 ab./km².
El se troeuva in de la Valassina, de la qual l'ha condidividuu tucc i avveniment stòrich. Fina al 1947 Caj el faseva part del comun de Santa Valeria, insema aj paes de Rezzagh e Sorman. I abitant del paes hinn ciamaa gòss.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Caj l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Marthalen
Marthalen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Andelfingen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.11 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 978 abitant.
El cumün de Marthalen al se tröva a una altitüden de 457 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Benken, Buchberg (SH), Flaach, Kleinandelfingen, Lottstetten (DE-BW), Rheinau, Rüdlingen (SH), Trüllikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Marthalen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 858 col nom de Martella.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
- ^a Ellikon is not included in the number of households.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Marthalen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Cungjuunt infinii
In matemàtica, un cungjuunt al è infinii si al è mia finii, i.e. si al cuntegn un nümar infinii d'elemeent.
In d'òolt tèrmen, si E al è un cungjuunt infinii alura : ul cardinaal da E al è mia un intreegh natüraal. Sa diis che al è un nümar transfini.
La classa la plüü sémplis di cungjuunt infinii al è la classa di cungjuunt infinii dii cüntàbil (equipudeent a ). Una otra classa da cungjuunt infinii al è la classa di cungjuunt equipudeent a ch’i è da le völte cjamaa cungjuunt cuntínü. Un prubleem deerf al è l'ipòtesi dal cuntínü: esiist-al un cungjuunt da che ul cardinaal è stregjameent cumprees intra ,ch’al è ul cardinaal da e ch’al è ul cardinaal da ? Chesta prupusizziú a l’è indécidíbil íntal sistema d'assiòom ZFS.


text:
Surman
Surman (nom ufizial in italian: Sormano in talian) l'è un comün del nord de l'Italia situat ne la pruvincia de Com.
Surman 'l gh'ha 638 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 11,0 km² e ona densità de 58 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Asso, Barni, Bellas, Caglio, Lasnigh, Magrèj, Ness e Gelbi.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Surman l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
L'innocenza del peccato
L'innocenza del peccato (L'inucénsa dal pcâ) 'l è 'n film dramàtic francéś e tedésc dal 2007 ad Claude Chabrol. Al tìtul itagliàṅ al n gh'à gnint da spartìr cun qvél uriginàł, “La fille coupée en deux” ch'a vrév dir “La ragàsa tajàda in dū”.
'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 64śum Fèstival ad Venèsia in dua al regìsta 'l à ciapâ 'l prèmi "Bastòṅ Biànc".
Sunt
La Gabrielle Aurore Deneige (Ludivine Sagnier) l'è na bèla ragasōla ch'la fà 'l previśiòṅ dal tèmp par na televiśiòṅ pìcula ad Liòṅ sprand che prèst i gh dìsan un prugràma più impurtànt tut par lē. Sò màdar Marie (Marie Bunel) la lavóra invéci in un negòsi ch'al vénd di lìbar. Un dè la cgnós un scritōr in là c'n i an amànt dal citasiòṅ, Charles Saint-Denis (François Berléand), e la dvènta la sò amànta anc se lò 'l è bèla spuśâ. Soquànt tèmp dòp anc al śōvan Paul Gaudens (Benoît Magimel) al la véd par caś e al s inamóra subìt ad lē. Chi lò 'l è bèl, ric sfundâ, un milurdèṅ visiâ tròp da sò màdar Geneviève (Caroline Sihol) ch'la gh dà sèmpar ragiòṅ e tut qvél ch'al vōl. La Gabrielle la decìd ad mét'r-as anc sèg.
C'n al pasàr dal tèmp al scritōr al la cunvìns a pruàr di quèi più malnét e a far sès cun dl'atra gint, a n impòrta mia l'età, e scambi ad còpia. La Gabrielle la gh cata gust però la capìs ch'al vèć al n è briśa la parsòna ch'la faga a 'l caś suo anc par via dal sò cinìśum sénsa lìmit. La s mét acsè cun Paul definitivamènt e la 'l spóś' anc, cun sò màdar che però la gh dà sèmp'r adòs. Durànt na fèsta a sucéd però che lò, gelóś mat ad Charles, 'l al cópa in frònt a tut, finénd acsè in parśòṅ. Daspràda la Geneviève la dmanda ajùt a sò nōra p'r avér al sò apòǵ par catàr di mutìṿ par réndar più lśéra la sò puśisiòṅ. La Gabrielle, da minciòna, la s fà cunvìnśar e sōl a 'l ùltim la gh'à la manéra ad védar 'd èsar stada imbujàda parchè la n pòrta a cà gnint da i Gaudens, a part na màchina da pôc. Inóltar l'è anc custréta a far al valìś cun Paul ch'al dmanda 'l divòrsi.
Par vìvar la Gabrielle la gh'à da far la ragàsa da tajàr in dū in dal cîrc ad sò sio prestigiadōr, pasànd al sò giurnàdi in sal tàvul dla màchina par śgar la légna.


text:
Hauptmenü
Tecnica da stampar
In quist sectur dal museum chattaina tanter oter l'indriz per cular custabs inventà da Gutenberg, üna collecziun cumpletta da material da cumposiziun, sco eir üna maschina da cumposiziun automatica "Linotype", ün'inventaziun our da la mità dal 19 avel tschientiner. Nossa pressa a man es ün duplicat da l'original chi'd es gnü dovrà a partir dal 1650 a Scuol, davo a Tschlin ed a Strada, ed es l'unic exemplar avantman in Grischun. Oters urdegns documenteschan il svilup da la tecnica dal stampar, sco üna pressa mecanica a schnuogl (1850), plüssas pressas mecanicas ed automaticas Tiegel sco eir üna maschina da stampar cudeschs (1900), in tudais-


text:
Arizona
L'Arizona a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 295.254 km² e una pupulaziun de 5.743.834 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Utah, a ovest al Nevada e a la California, a süd cunt el Messich, a est cunt el Növ Messich.
La capital a l'è Phoenix (1.321.045 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Tucson, Mesa, Glendale, Chandler, Scottsdale, Tempe, Gilbert e Peoria.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Arizona la gh'ha 10 grand eletur per i eleziun presidenziaj de l'Üniun.


text:
Friul-Venezia Giulia
El Friul-Venezia Giulia l'è ona region a statut special de l'Italia de nòrdest; la confina cont el Veneto a occident, con l'Austria a nòrd e con la Slovenia a est; a sud el varda el Mar Adriatigh. La region l'è fada da dò part diferent: el Friul (i provinz de Pordenon e de Udin) e la Venezia Giulia (provinz de Gorizia e Triest), o mej quell ch'en è restaa in Italia dòpo i dò guerr mondiaj.
La regiun l'è spartida a mezz fra la pianura e i montagn del nord (la zòna ciamada Carnia), saria a dì i Alp orientaj (Alp Giuli), che riven a toccà i 2.780 meter (mont Coglians); i fiumm pussee grand hinn el Tagliament, l'Isonz e el Natison.
El capp-loeugh l'è Triest e i alter capp-loeugh de provincia hinn Gorizia, in sul confin con la Slovenia, Udin e Pordenon; alter paesòtt important hinn Latisana, Monfalcon, Muggia, Codroip, Cordenons e, minga tròpp grand ma famos per la stòria, Palmanoeuva e Aquileia.
Galerìa de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Istituto Geografico De Agostini. Enciclopedia geografica, edizione speciale per il Corriere della Sera, vol. 1. RCS Quotidiani s.p.a., Milano, 2005. ISSN 1824-9280.


text:
Marche
Le Marche i è 'na regiù de l'Italia centràla abitàda de piö o méno 1.550.000 abitàncc. L'è colocàda söl mar Adriàtich e la cuàrcia zó 'na superfìce de 9.365 km², delimitàda del fiöm Conca a nòrd, del fiöm Tronto a sud e de la cadéna dei Apenìni a ucidènt. La cunfìna co l'Emilia-Romagna (pruvincia de Rimini), la Repüblica de San Marino, la Toscana (pruvincia de Arezzo), l'Umbria (pruvincia de Perugia), l'Abruzzo (pruvincia de Teramo), el Làsio (pruvincia de Rieti) e 'l Mar Adriàtich.
El capolöch de la regiù l'è Ancona, le ótre pruvìnce i è Pesaro e Urbino, Ascoli Piceno, Fermo e Macerata.


text:
1970
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Invenziun da l'àlgebra relazziunala par Edgar Frank Codd, ul diretuur da recerca dal céntar IBM da San José
05 03 - Moond: al entra in viguur el Trataa de mia proliferazziun nücleara dapress de vess ratificaa par 43 staa.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
18 09 - Barcelona: Eduard Fontserè i Riba, meteoròlegh e sismòlegh Catalan (n. 1870).
02 02 - Penrhyndendraeth (el Galles): Bertrand Arthur William Russell, cognossüü coma Bertrand Russell, matemàtich e filòsuf Anglées, Premi Nobel de Literadüra de 1950 (n. 1872).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Al Camònega
La 'Al Camònega l0'è giöna de le ài piö grànde de le Alpi, l'è longa presapóch 90 kilòmetri e 1347 km² de superfìce. La cumìncia en corespondènsa de la Córna Trentapas de le bànde de Pizògne, endèla part setentriunàla del lach d'Izé, le la fenés al Pas del Tonal, a 1883 méter sura 'l leèl del mar. El sò teretóre l'è per entréch sota la regiù de la Lombardìa, dividìt 'ntra le pruvìnce de Brèsa e Bèrghem (apéna i cümü de Rògn e Còsta Ulpì)
La àl l'è streersàda de 'nsìma a 'n fónt del fiöm Òi, che 'l nàs endèl teretóre del cümü de Put de Lègn, en corespondènsa de la conflüènsa dei torèncc Frigidolfo e Nacanèl e che 'l fùrma el Lach d'Izé endóche 'l se sböta 'ntra ii cümü de Pizògne e Còsta Ulpì. La sìma piö àlta l'è 'l mut Adamèl, che 'l rìa a 3.539 méter sùra 'l leèl del mar.
Se pöl spàrter el sò teretóre en tré zòne:[1]
- Bàsa àl: 'na zòna piàna, con cios e pàscoi, che la àmbia en corespondènsa del có del lach e la rìa 'nfìna a Bré. En chèst 25 km la àl la g'ha 'na larghèsa média 'ntra i 2,5 e i 3 km, e l'è la part piö popolàda.
- Média àl: delimitàda a mesdé de la culìna che gh'è 'ntra Bré e Siidà e a nord la rìa 'nfìna a Édol. En chèsta part la larghèsa média de la àl l'è de presapóch en chilòmetro e l'è longa presapóch 30 km. Sö le còste dei mucc de le dò bànde gh'è tate frasiù picinìne che s'è furmàt söi terasamèncc a mèza còsta.
- Alta àl: de Édol enfìna al Pas del Tonàl, sitüàt endèl teretóre de Put de Lègn e che pórta 'nver la Val di Sole, en Trentì. Lónga 25 km l'è 'n teretóre con tacc pàscoi alpì e sìme che pàsa i tremìla méter. L'è colegàda apò a la Al Telìna per mès suradetöt del Pas de l'Aprica e del Pas del Mortiröl.
La Àl Camònega, en àmbet cültüràl, l'è cunusìda per le sò inciziù rupestri che i è stàde pò a deciaràde patremóne de l'UNESCO.
Cuurdinade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Referimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Lino Ertani, La Valle Camonica attraverso la storia - Tipolitografia Valgrigna. Ézen, 1996 - pàgina 13
Oter progècc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Wikimedia Commons al gh'ha dent roba culegada a: Val Camonica.
- Toponomàstega de la Al Camònega (cümü de Darf)


text:
30 06
Ol dé 30 de zögn l'è 'l 181 ( 182 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 185 dé a finí l'an.
Ul dí 30 de zögn al è ul dí da pòost 181 ( 182 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 185 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1908 - Krasnoyarsk (la Sibéria): la ghe impata öna cometa (aveniment de Tunguska).
2004 - l'Iraq: i Stacc Ünicc i passa a la zöstíssia Irachiana Saddam Hussein e öndes dirigenc del résim baathesta.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Víctor Jara
El Víctor Lidio Jara Martínez (nassüü 'l 28 de setember del 1932 a Lonquén arent a Santiago del Chile; murüü 'l 15 de setember del 1973 a Santiago del Chile) l'è staa müsegh, cantant, e regista de teater cilen. L'è staa impresunaa el 12 de Setember 1973 e l'è staa truaa mort 4 dí despö cunt 44 culp de pistola in del corp.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giuenezza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Víctor Jara l'è nassüü a Lonquén, un paesín arent a Santiago del Chile e i so vegg, de mestee, eren vilàn.
El pader del Víctor Jara l'eva vün chel trincava e ghe dava i bot a la sua miee pütost despess. Dopu che 'l pader l'ha lassaa la fameja, l'è stada la mader Amanda che la s'è crüzziada de la fameja, lee deperlee. L'amanda la sunava la ghitara e la canatava pütost ben, suratüt canzun fulcluristegh cilen e südamerican. Dopu la mort de la mader, el giuen Víctor l'ha desmetüü de stüdià de ragiunàt e l'ha tacaa sü a stüdià teulugia catolega per düü agn, però senza mai finì.
Perdüda la Fee, l'ha ciapaa sü e l'è 'ndaa indree a Lonquén indua l'ha faa sü, insem' a un para de amis, una banda ciamada Cuncumén. Pö l'ha scumenciaa a süpdià teater a l'üniversidaa de Santiago. L'incunter cunt la cantant Violeta Parra l'ha müdaa la vida del giuen Víctor. El Víctor l'ha tacaa sü a laurà in del cafè bar de la Parra e lí l'ha anca tacaa sü a cantà. Un bel dí, in del bel mezz d'una turnee de la sua cumpagnía de teater a Musca, la cantant la s'è malada e alura 'l Víctor l'ha ciapaa la sua ghitara e la sunaa e cantaa: el püblegh rüss l'ha reagii entüsiasta e giamò l'istessa sira 'l Víctor l'eva scriüü la sua prima cansun: El cigarrito.
Semper in chi dí chi 'l Víctor Jara l'ha scumenciaa a interessass de pulitega.
Caréra de Cantant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1966 l'è 'gnüü föra 'l so prim LP Víctor Jara. In del medèm ann l'è 'gnüü föra el single La beata, una cansun pupulara cilena. Chela cansun chi l'è 'na cansun ümuristega che la parla de 'na söra che la s'inamura d'un prevet. La versiun del Jara però l'hann retegnüda scandalusa e l'hann faa pü sentì a la radio. Alura la gent l'ha tacaa sü ad andà in del cafè bar de la Barra inscí de sentì 'l Víctor sunà la sua versiun de La beata.
In di agn despö l'ha faa 'l regista però 'l s'è crüzziaa püssee de pulitega e de müsega che del so mestee. Pö del 1970 l'ha lassaa 'l teater del tüt e 'l s'è scuncentraa in sü la müsega. I cansun del Victor Jara parlen de la gent sempliz, de la gent cumün, de la sua vida e di so prublema int una suciedaa cunt grand ingiüstizzij suciaj. Tant di so cansun parlen de scandàj pulitegh e/u de ingiüstizzia suciala.
El Victor Jara l'è vün di represenatant de la „Nueva Canción“ (Nöa Cansun) in Südamerica. La Nueva Cancion l'eva un gross muiment revulüziunari in Südamerica sustegnüü de tanc artista e inteletüaj. I so idej pulitegh eren toch impurtant di so cumpusiziun. A l'eva, inscí 'ma tanc cantant südamerican, un cumünista spetasciaa e diretur de la seziun di artista del partii cumünista cilen. Insem' a olter müsegh l'ha faa cuncert de sustegn per el Salvador Allende e l'Unidad Popular, una liga de partii de senistra.
El dí despö 'l golpe cuntra l'Allende (che l'eva staa elegiüü in manera demucratega) traa inanz de l'Augusto Pinochet (sustegnüü e pagaa di USA), l'è staa cataa sü di gulpista in de l'edifizzi de l'üniversidaa technega indua l'insegnava.
Ciapaa e Cupaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una völta cataa sü, el Victor Jara l'è staa recugnussüü di suldaa gulpista e menaa de quij in del stadi de balun ciamaa Estadio Chile e, insema a olter malcapitaa, turtüraa senza misericordia. Propi in chela cundiziun chi a l'ha scriüü la sua ültema puesia (a cüntàla giüsta sensa titul, però ciamada de tücc inscí 'ma i so prim parol Somos cinco mil, „sem cinch mila“). Pö, püssee tard i so turtüradur gh'hann s'cepaa i man inscí che 'l saria staa pü bun de sunà la ghitara. Tanc hann credüü ch'i man al Victor gh'i even tajaa, ma l'eva minga vera: la sua miee Joan Jara l'haa dii anca lee che l'eva minga vera, e lee l'eva vedüü 'l cadaver del so marii. Quand ch'i suldaa gulpista hann pruaa a ümejàl cunt el dumandagh de cantà, già che de mestee lü l'eva semper faa 'l cantant, de stizza e cunt curagg e urgöj, 'l Victor Jara l'ha traa föra per l'ültema völta la sua vus e l'ha intunaa Venceremos – "Vengiarèm", la cansun del muiment pulitegh Unidad Popular. A chel punt chi, i so turtüradur gh'hann daa sgiò di bot de orb e l'hann faa föra cunt un mitrajadur. Un para de dí despö gh'hann dii inscí a la sua miee che l'even truaa 'l so corp, mort e mütilaa, e de 'gnì a ciapassel. De li a poch la miee del Jara l'ha lassaa 'l Cile, e l'è gnüda anmò 'ndree dumà a la fin di agn '80. In del 1994 l'haa faa sü la "Fundaziun Victor Jara"
In del setember del 2003, cunt el trentesem aniversari del dí che l'hann cupaa, l' Estadio Chile l'è staa ciamaa Estadio Víctor Jara
In del Giügn del 2009 i rest del cantant cilen hinn staa resümaa e gh'hann faa l'ütòpsia: gh'hann truaa 30 oss rot. I oss gh'i even rumpüü cunt tarej e cunt culp de arma de fögh. In del dezember de l'istess ann i so rest hinn staa traa in del fupun central de Santiago indua mijaja e mijaja hinn vegnüü a dagh l'ültem salüd, in tra de quij, anca la presidenta del Cile Michelle Bachelet
Laurà Müsegaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I cansun del Víctor Jaras se poden spartii, pü u manch, in sèt toch:
- Cansun che parlen de la sitüaziun pulitega in Cile, p.e. Ni chicha ni limoná e „Movil“ Oil Special. Un para de chi toch müsegaj chi hinn di acüs liregh cuntra i perpetradur de scàndaj e sassinaziun pulitegh, p.e. Las casitas del barrio alto und Preguntas por Puerto Montt
- Cabsun di ton pupular che parlen de la vida di puarít cunt di sutaton revulüssiunari, p.e. Plegaria a un labrador eEl hombre es un creador.
- Toch literari de puèta (suratüt del Pablo Neruda) postpunüü in cansun.
- Cansun che prumöven la sulidaredaa internaziunala, p.e. Una palabra solamente und El derecho de vivir en paz.
- Cansun de olter cantant: I so artista preferii eren Daniel Viglietti, Violeta Parra e Atahualpa Yupanqui.
- Cansun pupular: la püpart de chi cansu chi vegnen del Süd America ma anca vöna nordamericana (Hush a bye). El so LP Canto por travesura l'è tüt de müsega fulcluristega cilena
- Toch istrümentaj: Cai cai vilú, La partida e i quater toch de La remolienda
Driss de la Buca del Víctor Jara[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Toch Teatraj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1959: Alejandro Sieveking: Parecido a la Felicidad
- 1960: Germán Luco Cruchagas: La Viuda de Apablaza
- 1960: Niccolò Machiavelli: La Mandragola
- 1961: Alejandro Sieveking: La Madre de los Conejos
- 1962: Alejandro Sieveking: Ánimas de Día Claro (Daylight Spirits)
- 1963: Bertolt Brecht: Der kaukasische Kreidekreis
- 1963: Egon Wolff: Los Invasores
- 1963: Raúl Ruiz: Dúo (Duet)
- 1963: Alejandro Sieveking: Parecido a la Felicidad”
- 1965: Alejandro Sieveking: La Remolienda
- 1965: Ann Jellicoe: The Knack
- 1966: Peter Weiss: Marat/Sade
- 1966: Abelardo Estorino: La Casa Vieja
- 1967: Alejandro Sieveking: La Remolienda
- 1967: Germán Luco Cruchaga: La Viuda de Apablaza
- 1968: Joe Orton: Entertaining Mr. Sloane
- 1969. Megan Ferry: Viet Rock
- 1969. Sophokles: Antigone
Discugrafía[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
LP in Stüdio[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Víctor Jara [Canto a lo humano] (1966)
- Canciones folklóricas de América (1967)
- Víctor Jara [Odeon] (1967)
- Pongo en tus manos abiertas (1969)
- Canto libre (1970)
- El derecho de vivir en paz (1971)
- La población (1972)
- Canto por travesura (1973)
- Manifiesto (1974)
LP Live[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El Recital (1983)
- Víctor Jara en México, WEA International (1996)
- Habla y Canta en la Habana Cuba, WEA International (2001)
- En Vivo en el Aula Magna de la Universidad de Valparaíso, WEA International (2003)
Cumpilations Post Mortem[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Te recuerdo Amanda, Fonomusic (1974)
- Presente, (1975)
- Vientos del Pueblo, Monitor (1976)
- Canto Libre, Monitor (1977)
- 10 Anos Cantando con Nosotros (1983)
- An Unfinished Song, Redwood Records (1984)
- Todo Víctor Jara, EMI (1992)
- 20 Años Despues, Fonomusic (1992)
- Deja la Vida Volar (Lass das Leben fliegen) (1996)
- Víctor Jara presente, colección „Haciendo Historia“, Odeon (1997)
- Te Recuerdo, Víctor, Fonomusic (2000)
- Antología Musical, WEA Warner (2001) 2CDs
- 1959–1969 – Víctor Jara, EMI Odeon (2001) 2CDs
- Latin Essential: Victor Jara, (WEA) 2CDs (2003)
- Collección Victor Jara – Warner Bros. (2004) (8-CD-Box)
- Victor Jara. Serie de Oro. Grandes Exitos, EMI (2005)
Literadüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Joan Jara: L'ültema cansun. La vida del Victor Jara. Wilhelm Goldmann Verlag, Münegh 2000, ISBN 3-442-72388-4.
- Joan Jara: El Victor. Una cansun mai finida del tüt. Cà edituriala Volk und Welt, Berlin 1986, ISBN 3-353-00043-7.
Citassiun Unurari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- LA Joan Baez l'haa ciapaa la sua cansun Te recuerdo Amanda e la'ha metüda in del so LP de müsega spagnöla ciamaa Gracias a la vida
- El Cumpunista Leon Schidlowsky l'ha cumpunüü misa sine nomine (1973-1975), in so unur.
- La Metalcore band Heaven Shall Burn la canta de lü in di cansun The Weapon they Fear e Buried In Forgotten Grounds.
- La band The Clash la canta de lü in de la cansun Washington Bullets de l'LP Sandinista (1980).
- El cantütur Ernst Born el canta de lü in del so LP Aendschtation Paradies
- La band Simple Minds la met insema in so unur la cansun Street Fighting Years (1989).
- La band ispagnöla Ska-P la canta de lü in de la cansunJuan Sin Tierra.
- La band Zupfgeigenhansel l'ha cumpunüü na cansun ciamada Victor Jara indua 'l se parla de la sua vida.
- La vida del Víctor Jaras l'è 'l tema del Film El Cantor del 1978 de Dean Reed.
- La band Freundeskreis la fa 'l so nom in de la cansun Leg dein Ohr auf die Schiene der Geschichte (1997)
- La band argentina Los Fabulosos Cadillacs la canta de lü in de la cansun El Matador.
- Die Schauspielerin und Sängerin Donata Höffer singt Mitte der 1980er Jahre einige der wichtigsten Lieder von Víctor Jara. Begleitet wird sie u. a. von dem Gitarristen Hector Sandos.
- La regista cilena Carmen Luz Parot in del 1999 l'ha giraa un film ducümentari ciamaa El derecho de vivir en paz in sü la vida del Víctor Jaras indua la sua vedua e un para de omen impresunaa insem' a.
- El Pippo Pollina in de la sua cansun Il giorno del falco 'l cünta sü quel che l'è sücedüü a l' Estadio Chile.
- A lipsia gh'è 'l Verein Victor Jara.
- Sensa vess numinaa, ma sübet recugnussibel, el Víctor Jara l'è un cantant in del liber La casa de espiritu de Isabel Allende.
- La rockband U2 canta in de la sua cansun One Tree Hill de l'LP Joshua Tree: „And in the world a heart of darkness - A fire zone. Where poets speak their heart then bleed for it. Jara sang - his song a weapon - In the hands of one whose blood still cries from the ground“
- La band Calexico la canta de lü in de la cansun Victor Jara’s Hands.
- La cantütura irlandesa Christy Moore l'ha püblegaa una cansun che la parla de la sua vida in sü 'l so LP This Is The Day (2001).
- A Berlin gh'è un dormitori de stüdent ciamaa Victor Jara.


text:
Bobiova
Bobiova o Bubiöva (nom ufizial in italian: Bedigliora) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh'ha 622 abitant (dato del 31 Dicember 2011[1]) e una süperfiss de 2.5 km², e al se tröva a una altitüden de 617 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bobiova a l'è tacaa ai cumün de Cröj, Cüri, Nuvasg, Püra e Sessa.
Evulüziun demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Figin
Figin (nom ufizial in italian: Figino Serenza in Italian; Figlinus in Latin) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 5 264 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 5,0 km² e 'na densità de 1 053 ab./km². L'è anca on important center industrial.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Figin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Battaja de Borodino
La battaja de Borodino l'è stada combattuda el sett de settember in tra i Frances del Napoleon e i Russ comandaa del general Michail Illarionovič Kutuzov. Borodino el se troeuva a 120 chilometer de Mosca, e 'l sitt l'era ideal per difendes.
El Kutuzov l'ha sistemaa i sò 120.000 omen e i sò 640 cannon per spettà i Frances che rivaven con 133.000 omen (quell che l'era restaa di 500.000 partii trii mes prima) e 587 cannon.
El maresciall Louis Nicolas Davout el gh'aveva suggerii al Napoleon de taccà in sù on fianch, ma l'imperador l'ha preferii taccà frontalment, per podè batt i Russ ona voeulta per tutt in d'ona battalia general.
Al princippi el somejava che avarissen vinciuu i Frances, ma quand i Russ hann faa vegnì i reserv, l'ha situazion l'ha taccaa sù a mudà.
A la fin de la mattina, on attacch in sù i fianch del general Gioacchin Murat, l'ha travolgiuu i difes russ, ma el principp Ugeni de Beauharnais el gh'eva minga assee de omen de sfruttà el success.
La Guardia Russa l'era 'dree a contrattaccà, ma l'artijeria francesa l'ha impedii l'operazion. A la fin del dì i combattiment s'hinn fermaa perchè tucc eren tropp debol per segutà, e in de la nott i Russ s'hinn retiraa col lassà in sul camp 44.000 omen.
I Frances de omen n'hann perduu 33.000, ma ormai gh'even la porta de Mosca bella dervida.


text:
Sempru setaa, sempru in quel bar
Stessa cadrega vegia, stess öcc incavaa
Ann da sapienza seraa denta in un bar
anca 'na candela la va ben par ciciarà...
Parla e beef, a vegn föö tütt
Tanti esperienz i henn ann da fadiga
E tütt sa ferman, e tütt ta scultan
Ta cünti da tütt, ta incanti tütt...
L'ispiraziun la cola gio tranquila
E i gamb dal tavul a par che i balan
Ma dopu sa incanta, l'urigin da tütt
Eh sì, l'è finii anca l'ültim gott...
La gola la grata, i labri i henn squamaa
La lingua l'è sücia e ul cervell 'l po' pü pensà
La lapa la trota, però vegn fö nagott... Nagott...
E alura, scià sota, che 'n bevum ammò un gott!


text:
Pónt Dalègn
Pónt Dalègn (en bresà cunusìt perlopiö col nòm de Pont de Lègn o Put de Lègn; nòm uficiàl: Ponte di Legno) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha 1 762 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) , 'na süperfìce de 100 km², per 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Édol, Peio (TN), Saviùr, Sondalo (SO), Spias (TN), Temù, Valfurva (SO), Vermiglio (TN), Èza, Viù.
El nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nòm uficiàl del paés el par fà riferimènt a 'n put fat de lègn ma 'n realtà el nòm el vé de la denuminasiù geogràfica piö antìca de Dalegno (el cümü el s'è ciamàt uficialmènt isé 'nfìna al 1810). La prìma atestasiù docümentàda de la fùrma Dalègn l'è del löi del 774, endèn diplóma 'ndèl qual el Carlo Magno el ghe afidàa la Al Camònega al Monastér de Tours:
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Basoden
El Basoden (parnonzia local: [ba'zɔdan][1]; italian: Basodino, scrivuu despess anca Basòdino; todesch istoregh: Basaldiner Horn) l'è ona montagna di Alp Lepontinn.
L'è alt 3.272 meter e 'l se troeuva a cavall in tra l'Italia (Piemont) e la Svizzera (Canton Tesin). Pussee precisament, el Basoden a l'è in de la cadena che la se troeuva a metà in tra la Val Formazza (Val d'Ossola) e la Val Bavona (Val Maggia).
In sul versant valmaggin a gh'è anca on giazzee bell important. Inoltra, di sò aves el vegn foeura on riaa che l'è vun di affluent de la Bavona. La via classega per rivàggh in scima la partiss de Formazza.
Font[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Ottavio Lurati, Nomi di luogo e di famiglie e i loro "perché?", ed. Pietro Macchione, Vares, 2011


text:
Lój
Artécol in dialèt arzân
Lój (luglio in italiân) l'é al sètim mèiş ed l'ân dal Lunâri Gregoriân e l'é al secònd mèiş ed l'istê ind la pêrta d'ed sōver ed la Tèra, ed l'invêren ind la pêrt d'ed sòta, al gh'à 31 dé e l'é ind la secònda metê 'd un ân civîl. Al mèiş l'é stê ciamê acsé in unōr ed Giulio Cesare nê al 13 de sté mèiş. Préma, int al lunâri ed Romolo, l'ēra ciamê Quintile. .
Curiositê[modifica | mudéfica la surzéia]
Lój l'é l'ònich mèiş a 'd avèir du "dé imaginâri" druvê int la leteratûra ed fantasiĵnsa e int al gèner pió bâs ed la cansòun ciamêda demenziale: al 32 lój l'é al dé dóve la gînt, 'd un pōpol ch' l'ēra tgnû sòta da un gvêren pruvişôri imaginâri, la vîv acsé, in cla cundisiòun, per sèimper . La stôria l'é cuntêda in un românş cûrt ed Frederik Pohl "Il tunnel sotto il mondo" (1955), més in félm dal 1969 ed Luigi Cozzi, mèinter 38 lój ("38 luglio" in italiân) l'é al tétol dal prém dèsch, cun dō cansòun, dal 1973 dal gróp muşichêl i Squallor.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Luglio trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Lój
Gennaio | Febbraio | Marzo | Aprile | Maggio | Giugno | Luglio | Agosto | Settembre | Ottobre | Novembre | Dicembre


text:
Un affare di donne
Un affare di donne (Na ròba da dóni) 'l è 'n film dramàtic dal 1988 ad Claude Chabrol ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l lìbar Une affaire de femmes d'l avucàt Francis Szpiner. Al cònta la vita ad Marie-Louise Giraud, una da gl'ultmi dóni ch'in Frància i gh'aṅ tajâ la tèsta p'r avér fat vint-sèt abòrt. 'L éra al 30 ad Luj dal 1943.
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l Fèstival ad Venèsia e l'Isabelle Huppert l'à vins la Cópa Volpi par la sò interpretasiòṅ d'atōra prutagunìsta.
Sunt
A Cherbourg, in dal dipartimènt francéś dla Mandga, durànt al guèran ad Vichy dal generàl Pétain, la Marie Latour (Isabelle Huppert) la dà na maṅ a la Ginette (Marie Bunel), na sò vśina ad cà, ad aburtìr parchè sò marè 'l è a 'l frònt e al n al vōl briśa. La 'l fà sōl par dar 'n ajùt e parchè lē l'andàva sèmp'r a drē. Par Marie la vita l'è dura, la gh'à dū fiōi da tiràr sù, i bèsi i èṅ pôc, in dal paéś a gh'è i tedésc e sò marè Paul (François Cluzet) 'l è in guèra. Quànd qvést chè al tórna a cà, chi lē la n al s cumpatìs piò, esénd òṅ da quàtar sòld e 'n bòṅdagnìnt sèmp'r in buléta sparàda.
In cal méntar in gir a s taca a dascórar di sò "lavursèṅ" ch'la sarés bòna ad far e dimóndi dóni i vànan da lē par dmandàr-ag 'n ajùt p'r a n avér minga fiōl. In tèmp ad guèra i mutìṿ par cal dóni ad far-al i èṅ dimóndi: marè parśunér, relasiòṅ dna nòt o cun cólpa cun i tedésc, tròp fiōi sénsa psér-ag dar da magnàr, cuma la Jasmine (Dominique Blanc). La Marie, sénsa sarnìr-al ad prupòśit ma stand a 'l śōg, la taca acsè a purtàr a cà di bèsi e a far na vita da śgnuròna, cambiànd anc cà. Al sò sógn 'l è quél ad dvintàr na cantànta.
Un dè la cgnós la putàna Lucie dita Lulu (Marie Trintignant) ch'la gh dmanda ad psér lavuràr in cà sua in cambi dna bònamàṅ. I rìv'n acsè di àtar bèsi e la Marie la cgnós in cla manéra lè anc òṅ di sò cliènt tedésc ch'al dvénta al sò amànt.
Paul al s cumpatìs p'r un pôc ad tèmp 'd èsar mis da na banda p'r amōr ad sò mujér ma pò, a n cavànd-gh-la piò a tgnir bòta a tut gl'umigliasiòṅ ch'i gh rìvan, al decìd ad scrivàr la létra minga firmàda par denunsiàr la Marie.
In na Frància misa in śnòć da la guèra e da i scàndai a gh'è da far pulisìa in manéra ad tiràr fóra la murâl e ad catàr di eśèmpi bòṅ. La Marie la vèṅ purtàda a Parì p'r al prucès e mandàda a mòrt cun la ghigliutìna.


text:
Free pussy.com Asian pussy.com Hair pussy.com Hairy pussy.com xxx.dessert Pussy.com Wired pussy.com Fat hairy pussy.com Black pussy.com Teenage pussy.com Eat pussy.com Wet pussy.com Tight pussy.com Fat pussy.com Hairy pussy.com Young black pussy.com Link the pussy.com Hot pussy.com Kung pao pussy.com Big pussy.com Pussy pussy.com Big black pussy.com Fat pussy.com Little pussy.com Ass pussy.com Free pussy.com Good pussy.com Indian pussy.com Pink pussy.com Fat hairy pussy.com Black fat pussy.com Teen pussy.com Eating pussy.com Mature pussy.com Asian pussy.com Good pussy.com Ebony pussy.com Big wet pussy.com Pussy pussy.com Hairy pussy.com xxx.dessert Eat pussy.com Kung pao pussy.com Fucking pussy.com Young pussy.com Black teen pussy.com Big pussy.com
Pussy.com
Black pussy.com
Wet pussy.com
Hairy pussy.com
Hot pussy.com
Big pussy.com
Fat pussy.com
Free pussy.com
Pink pussy.com
Teen pussy.com
Asian pussy.com
Big wet pussy.com
Big pussy.com
Young pussy.com
Phat pussy.com Little teen pussy.com Fresh pussy.com Free black pussy.com Ebony pussy.com Monster pussy.com Big black pussy.com Young teen pussy.com Sexy pussy.com Jp pussy.com Tiny pussy.com Tight pussy.com Big pussy.com Hot wet pussy.com Old pussy.com Brazilian pussy.com Fat pussy.com Indian pussy.com Free black pussy.com Fat pussy.com Cute pussy.com teen Dick in pussy.com Bbw pussy.com White pussy.com Black hairy pussy.com Wild pussy.com Happy pussy.com Asian pussy.com I love pussy.com Shaved pussy.com Fat hairy pussy.com Dick in pussy.com Ebony pussy.com Ebony pussy.com Eskimo pussy.com Wet black pussy.com Asian pussy.com Eat pussy.com Latina pussy.com Jamaican pussy.com Pussy.com video Virgin pussy.com Pretty pussy.com Latino pussy.com
Virgin pussy.com
Latin pussy.com Pussy pussy.com Huge pussy.com Little teen pussy.com Ghetto pussy.com Tiny pussy.com Rate my pussy.com Big ass pussy.com Pretty pussy.com Britney spears pussy.com Mature pussy.com Jamaican pussy.com Mature pussy.com Lick my pussy.com Nasty pussy.com Raw pussy.com Ebony pussy.com Wired pussy.com Fuck pussy.com Link the pussy.com Squirting pussy.com Black fat pussy.com Lick my pussy.com Japan pussy.com Little pussy.com Hot pussy.com Barely pussy.com Young black pussy.com Jp pussy.com Good pussy.com Hairy pussy.com xxx.dessert Young pussy.com Sexy pussy.com Pussy pussy.com Eat pussy.com Nasty pussy.com Brazilian pussy.com Black ass pussy.com Squirting pussy.com Latina pussy.com Pussy pussy.com Wired pussy.com Vip pussy.com Teenage pussy.com
Wired pussy.com
Ass pussy.com Dick in pussy.com Wet black pussy.com Black teen pussy.com Monster pussy.com White pussy.com Dick in pussy.com Old pussy.com Flexy pussy.com Black hairy pussy.com Young teen pussy.com Hairy teen pussy.com Fat hairy pussy.com Wet black pussy.com Black fat pussy.com Black phat pussy.com Small pussy.com Flexy pussy.com Link the pussy.com Latino pussy.com Dick in pussy.com Hot wet pussy.com Japan pussy.com Mature pussy.com Lick my pussy.com Ass pussy.com Wet pussy.com Flexy pussy.com Fuck pussy.com Teen pussy.com Hairy teen pussy.com Cute pussy.com teen White pussy.com Sweet pussy.com Ebony pussy.com Teenage pussy.com Chinese pussy.com Little pussy.com Big black pussy.com Rate her pussy.com Young black pussy.com Young black pussy.com Nice pussy.com Pussy.com video Wet black pussy.com
Nice pussy.com
Korean pussy.com Hairy teen pussy.com Virgin pussy.com Pretty pussy.com Sweet pussy.com Raw pussy.com Vip pussy.com Lick my pussy.com Eskimo pussy.com Bbw pussy.com Teenage pussy.com Black fat pussy.com Dick and pussy.com Latin pussy.com Free black pussy.com Juicy pussy.com Dolce pussy.com Wet black pussy.com Pussy pussy.com Mexican pussy.com Chinese pussy.com Young black pussy.com Jamaican pussy.com Wild pussy.com Sex pussy.com Huge pussy.com Jp pussy.com Wild pussy.com Gentile pussy.com Wet black pussy.com Big fat pussy.com Latin pussy.com Fresh pussy.com Mexican pussy.com Hot wet pussy.com Chinese pussy.com Fucking pussy.com Young teen pussy.com Mature black pussy.com Gentile pussy.com Jamaican pussy.com Black phat pussy.com Big ass pussy.com Sweet pussy.com Chinese pussy.com
Big ass pussy.com
Jamaican pussy.com Black ass pussy.com Teen pussy.com Dolce pussy.com I love pussy.com Britney spears pussy.com Eskimo pussy.com Black teen pussy.com Barely pussy.com Ghetto pussy.com Free pussy.com Raw pussy.com Black ass pussy.com Ghetto pussy.com Good pussy.com Caramel pussy.com Hot wet pussy.com Hot wet pussy.com Eating pussy.com Sex pussy.com Cute pussy.com teen Monster pussy.com Fat pussy.com Sexy pussy.com Latino pussy.com Brazilian pussy.com Pussy.com video Pretty pussy.com Bbw pussy.com Young teen pussy.com Latina pussy.com Huge pussy.com Hair pussy.com Rate her pussy.com Monster pussy.com I love pussy.com Black hairy pussy.com Sexy pussy.com Fuck my black pussy.com Mexican pussy.com Indian pussy.com Hairy pussy.com xxx.dessert Huge pussy.com Ebony pussy.com
Hairy pussy.com xxx.dessert
Teenage pussy.com Caramel pussy.com Big fat pussy.com Mature black pussy.com Black fat pussy.com Pussy pussy.com Brazilian pussy.com Black pussy.com Young teen pussy.com Huge pussy.com Hairy pussy.com Asian pussy.com Tiny pussy.com Jp pussy.com Latino pussy.com Bald pussy.com Hot wet pussy.com Fucking pussy.com Fresh pussy.com Britney spears pussy.com Tight pussy.com Great pussy.com Bald pussy.com Nasty pussy.com Small pussy.com Vip pussy.com Hair pussy.com Japan pussy.com Nasty pussy.com Indian pussy.com Kung pao pussy.com Dick in pussy.com Fucking pussy.com Eat pussy.com Hairy pussy.com


text:
Treschenu-Creyers
Treschenu-Creyers l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Châtillon-en-Diois, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 133 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 82,04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 584 méter a 'na altèsa màsima de 1968 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'Abitàncc censìcc


text:
29 07
Ol dé 29 de löi l'è 'l 210 ( 211 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 156 dé a finí l'an.
Ul dí 29 de löi al è ul dí da pòost 210 ( 211 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 156 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1872 - Prokovskoje (Rössia): Grigorij Rasputin, spiritualesta e polítegh Röss.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1890 - Auvers-sur-Oise (Ísola de Fransa, Fransa): Vincent van Gogh, pitur e disegnadur Olandes.
1983 - Luis Buñuel, diretur de sínema Aragonées.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Drùpa
'Na drùpa l'è 'n fröt carnùs indeiscente (cioè che, apò a quan che l'è bèl madür, el se dèrf mìa de per sò cönt per fà saltà fò la somésa (el giandì). El g'ha 'na part estèrna sitìla (l'esocarpo membranùs o scórsa), 'na part centràl carnùza (el mesocarpo carnùs e mustùs o pólpa), e 'na part intèrna lignùza (endocarpo lignùs o giandì), con déter apéna 'n grà de somésa.
Le piànte che fa sö le drùpe le se afìde per la reprudusiù a le bès•ce che le màia chèsti fröcc, tiràcc de la sò pólpa che de sòlet l'è dólsa e saurìda. El giandì el vé madàt zó e gràsie a l'endocarpo bèl dür, el grà de somésa el pàsa sènsa dagn l'aparàt de digestiù de chèste bès•ce.
En quac ezèmpe de drùpe i è töcc i mèmber del zèner Prunus, 'ntra le quàle 'l pèrsec, l'ambrognàga, la saréza, le brògne e le màndole, e pò amò, l'ulìa, el pistàchio, el màngo, el cafè e la nus.


text:
Livign
Livign (nom ufizial in talian: Livigno; in tudesch storich: Luwin) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 6 247 abitant (dato del Dic 2013 [1]), 'na superfis de 211 km² e 'na densità de 30. A l’è tacaa al cumün sundrin de Val de Dint e a quei grigiunes de Pontresina, Pus'ciaf, S-chanf, Zernez e Zuoz.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Noeles
Trasmisciun "Paladina" / Sport Ladin
Tla seziun "cultura" - "Trascmisciun EuroTV" de ValBadiaOnLine el da ciafè les ediziuns de "Paladina", program de atualité co reverda l´economia te nostes valades, metü adöm da Diego Clara.
-> Archif dles trasmisciuns <-
Tla seziun "cultura" - "Trascmisciun Sport Ladin" de ValBadiaOnLine el da ciafè les ediziuns de "Sport Ladin", program de atualité co reverda le monn sportif tles valades ladines, metü adöm da Diego Clara.
-> Archif dles trasmisciuns <-
I Ves augurun na bona vijiun!
Plates dla cüra
Sot a "comunité" - "vita dles ploanies" podëise ciafè les plates dla cüra dles ploanies dla Val Badia y ince atres informaziuns co reverda les dlijies.
Manifestaziuns
Parores ladines
Co scrîon pa pordërt chësta parora?
Tröpa jënt che à ligrëza cun le lingaz ladin se damana sciöche an scrî certes parores. Öna o l’atra é poester tlera, d’atres deperpo po ester plü intravaiades. Sce an ne conësc nia la rajun de ćiodiche an mëss scrì na parora te na certa manira y ćiodiche an ne po nia la scrì atramënter s’impùnton gonot y mina de messëi avëi rajun.
Por ti sciampè a chësc problem àn metü man dan da passa n ann de chirì adöm parores che gnô scrites n iade te öna na manira y n iade te n’atra. Chëstes parores é gnüdes confrontades cun la forma che gnô dant tl vocabolar y spo ti él gnü metü pormez la spligaziun ortografica.
I sun oramai rovà a passa 400 parores. I argomënć tratà é n gröm: ai va dal azënt davert o stlüt sön le vocal final ales parores forestes che vëgn tutes ite tl ladin ai consonanć dopli y scëmpli y ii.
Vigni dé vëgnel presentè na parora nöia, insciö che la rubrica é tres frësca y atuala. Sce un o l’ater foss interessè da savëi ćiodiche an scrî na parora te na certa manira pol la menè a chësta misciun: redaziun(at)valbadiaonline.it. Al ciafarà na resposta y dedô gnarà la parora publicada tla rubrica dles parores.
Les parores é da ciafè ->chilò<-


text:
Porlezza
Porlezza (inscì anca in Italian; Portus Lætitiæ in Latin) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 4 832 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 18,7 km² e ona densità de 258 ab./km².
Duranta el Medioev la soa gesa de San Vittor l'è stada voeuna di 57 piev che formaven la Diòcesi de Milan.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Porlezza la se troeuva in sul Lagh de Lugan. Oltra al center principal, fann part del comun de Porlezza i frazion de Tavord, Begna, Agria e Cima.
El paes l'è situaa in l'estremità nòrd-est del lagh.
A pòcch chilòmeter del paes, in direzion de Menagg, pòden vess vist el Lagh del Pian e l'òrrid de Còrred e, in direzion de la Val d'Intelv, i gròtt de Rescia, ricch de stalattitt e stalagmitt, e l'òrrid de Osten.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Porlezza l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
In Time
In Time l'é un film american dal 2011 diret da Andrew Niccol e recitò da Justin Timberlake, Amanda Seyfried e daCillian Murphy in di ròl di prutagunisti.
Trama[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la fin dal XXI secul, i person in geneticament prugramà per viv sultant fin a venticinqu ann: ül limit al pò ess estes cun ulteriur temp, cal va però cumprà, e permett da viv anca mò, sensa invegià fisicament. Ül temp l'è diventò la valùta cun cui la gent la vegn pagada per ül propri laurà, e l'é ül mess da pagament per i necessità e i luss: esist infati una tecnulogia ca la permett d'imagazzinarl, trasferirl da persona a persona e in sci via. I sciur a vivan per sempar, e gli alter cercan da negusiàa per l'imurtalità. Ül prutagunista dal film, Will Salas, al viv in da la zona 12, la zona pùsé puarèta, ciamata "ül ghett", cun la mam, uramai cinquantenn.


text:
L Servisc à l’enciaria de laoré fora na forma de ladin scrit che pò jì ben per duc i ladins dles Dolomites. L ofize dl Servisc é vegnù fondé tl 1994. Aldidancuei vegn l projet dl’elaborazion dl Ladin Standard sostegnù dal Istitut Ladin “Micurà de Rü”, dal Istitut Cultural Ladin “majon di fascegn”, dal Istitut Pedagogich Ladin y da la Union Generala di Ladins dles Dolomites.
L projet TermLeS laora fora terminologia moderna per l
ladin. I ciamps de laour é anter auter: ambient, dert y aministrazion, costruzions,
pedagogia. Na pert dla terminologia laoreda fora é vegnuda integreda tl Dizionar
dl Ladin Standard. Glossars per setours speziai vegnirà tost prejentés. L
glossar de pedagogia podeise desćiarié chilò.
Dizionar dl Ladin Standard
Glossar de Pedagogia


text:
Dairago
Dairagh ò anca Dairaa (Dairago in del dialett local e in Italian; in del dialett local la pronuncia pussee corretta però l'è Daiògo) l'è on comun de la Provincia de Milan con 6 139 abitant, al confin con la Provincia de Vares (Busti Grand).
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm abitant del loeugh hinn staa i popolazion ligur de origin pre-indoeuropea, seguii poeu di Celta: a quell period chì se fà derivà el topònim -agh, che l'indicava i poppietà de terra. Dòpo el domini roman, Dairagh l'ha conossuu on period noeuv de splendor in del Medioev Bass, quand che l'è stada sede de ona piev milanesa e vun di capploeugh stòrich del Contad de Burgaria, voeuna di contee che la divideven la marca de Lombardia duranta i dominazion di Longobard, Franch e del Sacro Roman Imperi Germanich.
El document scritt pussee antich conservaa l'è ona pergamena del Medioev Alt, de l'ann 922, in de la qual l'è nominaa Domenegh, arcipret de la gesa de San Genesi in Dayrago, che l'è stada reggiuda in seguit de on prevòst e la gh'ha avuu on'importanza granda in camp religios e social: el Liber Notitiae Sanctorum Mediolani del Goffred de Busser (1280) el dis che sòtta la giurisdizion de la Piev de Dairagh gh'era ben 46 ges.
Duranta tutt el Medioev el paes l'ha conossuu minga svilupp urbanistich ò demografich, tanto che in del Settcent el cuntava manch de 500 e l'è vegnuu vun di center minor de la soa piev medemma. Isolaa in la campagna, reggiuu de on'economia prevalentement agricola fina al segond dòpoguerra, Dairagh l'ha gh'ha avuu on degrad progressiv, con la conseguenza de la perdida de l'indipendenza comunal (1868-1957), taccaa ad Arconaa: adess la fa part del decanaa de Castan Primm.
Ligamm de foeura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Dairago l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Sampdoria
La Unione Calcio Sampdoria S.p.a. o U.C. o Sampdoria l'è öna di dò squadre de fùbal de Gènoa insèma al Gènoa C.&F.C..
Cuntegnüü
La stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ciamada sia Samp che Doria, la società la nas ol prim de Agóst del 1946 quando i squadre de la Sampierdarenese e de la Andrea Doria i s'è metide 'nsèma. La prima parida de Serie A l'è zögada ol 22 de Setèmber del 1946.
Tra 'l 1960 e 'l 1980 la Samp la quase sèmper zögàt in serie A, fò che 'l Campiunàt 1966/1967 e pò amò 'n dal 1976/1977 fina al 1981/1982.
Dal 1979/1980 ol padrù de la Samp l'è 'l Paolo Mantovani che l'è stacc ol piö grant presidènt de la Sampdoria e che l' pórta ls squadra 'n A, a vèns ol Campiunàt e pò 'n Euròpa a èns la Còpa di Còpe e 'nvéce 'n del 1992 la Doria la perdìt la Còpa di Campiù in finàl col Barça. Ol Mantovani l'à compràt i zögadùr che piö de töcc i a fàcc la stòria de la Samp: ol Roberto Mancini (ol Mancio) e 'l Gianluca Vialli.
Finida l'època Mantovani la Samp la turna 'n B e la rèscia la C, pò 'n del 2001/2002 Garrone l' diènta ol nöf padrù de la Samp e l' la pórta amò 'n serie A e pò amò 'n Còpa Uefa.
Ol palmarès[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Samp l'à ensìt ü Campiunàt in de la sésù 1990/1991.
L'à ensìt pò 4 vólte la Còpa Italia (1984/1985 - 1987/1988 - 1988/1989 - 1993/1994), öna Còpa de le Còpe (1989/1990) e Söpercòpa de Léga (1991).
La maglièta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La maglièta l'è blö con 4 istrisce, che da l'ólt a 'ndà 'n bas i è de culür biànch, rós, nìgher e amò biànch
Ol sìto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol sìto de la Samp [1]
Campiunàt 2009 - 2010[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Sampdoria, alenàda dal Gigi Del Neri la éns a l'öltima giurnàda per ü a zéro cóntra 'l Napuli, isé la ria al quàrt pòst denàcc al Palèrm e la à in Còpa di Campiù.
Campiunàt 2010 - 2011[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Samdòria la rià tèrs öltima con 36 pöncc e la fenés in B.
Campiunàt 2011 - 2012[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Sampdòria la rìa chèla de sés in del campiunàt regolàr e pò a i la se zöga la promosiù e la èns prìma col Sassuolo e pò 'n finàl col Varés e la tùrna in série A.


text:
Mercoldé
El Mercoldé l'è giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Martedé e prìma del Giöedé.
El nòm Mercoldé el vé del Latì Mercurii dies, che völ dì dé de Mercùrio che l'éra 'na divinità per i antìchi Romà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa 'l sò nòm a la stésa maniéra: Mercredi 'n Fransés, Mercoledì 'n Italià, Miércoles en Spagnöl, Dimecres en Català, Miercuri 'n Ruméno ecc, En Portoghés envéce l'è ciamàt Quarta Feira che significarès quàrt dé. Apò a 'n Galés (Dydd Mercher) e 'n Albanés (e Mërkurë) el nòm el vé del Mercùrio latì.
Per le lèngue germàniche 'nvece, el nòm el derìa quàzi sèmper del dio Wodan (Odìno) che ai tép dei antìchi Romà l'éra ac amò asociàt a Mercùrio. Isé 'ndèle lèngue germàniche el Mercoldé l'è ciamàt Wednesday 'n Inglés modèrno e Wēdnes dæg 'n Inglés antìc, Oðinsdagr en Norvegés antìc, Onsdag en Danés, Norvegés e Svedés, Woensdag 'n Olandés, ecc, En Todèsc envéce l'è ciamàt Mittwoch, che völ dì metà setemàna.


text:
Alseri
Alsèri (Alserio in Italian) l'è on comun de 1 222 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 1,9 km² e 'na densità de 643 ab./km². de la Provincia de Còmm. Vesin al comun el gh'è pur on lagh ch'el gh'hà el sò istess nòmm.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Alseri l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Ornagh
Ornagh (nom ufizial in italian: Ornago) l'è on comun del Vimercates, in la Provincia de Monza e Brianza con 4 903 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 5,8 km² e ona densità de 845 ab./km².
El se troeuva al confin con la Provincia de Milan (Basian) e a 14 chilòmeter del sò capploeugh.
A Ornagh l'è mòrta voeuna di figur pussee grand e important de l'Illuminismo lombard e italian, el Peder Verri (Milan, 12 dicember 1728 - Ornagh, 28 giugn 1797).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ornagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Wil (distret)
El Distret de Wil l'è giü dei òt distrecc eleturài (en todèsch: Wahlkreis) del Canton San Gal, en Svìsera, El ciàpa nòm del cèntro abitàt piö gròs de la zòna, la citadìna de Wil, ma la capitàl del distrèt l'è Jonschwil.
El distrèt de Wil el cunfìna a nòrt coi distrècc de de Münchwilen e Bischofszell (TG), a èst col distrèt de San Gal, a sudèst col Canton Apenzel De Föra, e a sudòvest col distret de Toggenburg.
Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distret de Wil el g'ha 'na popolasiù de 72 194 abitàncc (dato del Dicember 2011), repartìcc en 11 cümü:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Wil (distret) al Wikimedia Commons


text:
Camiràgh
Camiràgh (Camairago in Italian) l'è un cumün d'el sud de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 688 abitant (dàto del Dic 2013 [1]). El se tröva in de la Basa Val Padana sü la spunda destra de l'Ada.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se dìs che el sò num el vegna da Camerte Camairago, che el sarés stài el fundatùr.
El burg l'é stai pruprietà de l'arcivesc de Milan Aribert d'Intimian, dòpu ai Visconti, e dopu amò ai Borromeo, ch'i g'hann custrüìd un castell, vers el 1440.
Furtificada in del 1521 da Màrcu Antòni Colonna.
I'enn pasàd da lì anca i Lanzichenecci, in del 1621
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Camiràgh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Munüment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El Castell Borromeo, del 1440
- El Santüari dla Madóna d'la Funtana.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Spagna
La Spagna - nòmm official in Spagnoeù Reino de España (Regn de Spagna) - l'è un Stat formaa da una monarchia parlamentàri ch'el se tróva a sudòvest de l'Europa. La capital l'è Madrid. Insèma al Portogal, Andòrra e Gibiltèrra la forma la Penisola Ibèrica. A nordest la gh'ha i mont Pirenei, e la confina con Francia e Andòrra, inveci a sud la confina con Gibiltèrra (che l'è ona colonia del Regn Unii). In di sò territòri african, la confina per tèrra e per mar con Marocch Fin dal 1561 la capital l'è Madrid, che la gh'ha pussee o meno 3 milion d'abitant, e l'è ancasì la città con pussee gent. La lengua oficial del stat l'è el spagnoeù, e se parla anca el catalan/valenzan, el basch, el galizian, occitano che hinn lengu official int i sò region, e hinn prottèt da la Costituzion spagnoeùla. Gh'hinn ancasì alter parlà che lor hinn prottèt ma lor hinn mingaa riconossuu officialment come lengu. Quèsti hinn: Asturian, Leones, Estremadurian, Cantabrian e Aragones.
Cuntegnüü
Etimologia
El nòmm de Spagna deriva de Hispania (en milanes Ispània, nòmm latin con che i Roman nominàven geograficament a l'insèma de la Penísola Ibérica. Ispània l'é anca on adattament del nòmm grècch impiegaa da Artemidor d'Éfes (sècol I a. C.), autor del pussee antigh màppa d'Occident dove se descriv la Ispània romàna.
Govèrno e polìtica
Govèrno
Spagna l'è stabilii come ona monarchia parlamentàri da fondazion de la sóa Costituzion in del 1978. Quèst Alt Istituzion del Stat hinn:
- La Cà Regal (in spagnoeù: Casa Real)
- I Cort Generài (in spagnoeù: Cortes Generales)
- La Càmera Bàssa nominaa Congrèss di Deputaa (in spagnoeù: Congreso de los Diputados)
- El Senaa (in spagnoeù: Senado)
- El Consìli Superior del Potere Giudizziàri (in spagnoeù: Consejo Superior del Poder Judicial)
- Tribunal Costituzional (in spagnoeù: Tribunal Constitucional)
La sóa fonzion l'è articolà i poteri del Stat (esecutiv, legislativ e giudizziàri) ed equilibrà i lor relazion de potere.
Polìtica
I partii polìtich e coalizion che attualment gh'hann rappresentazion in del Congrèss o in del Senaa hinn, per órdin alfabètich int i sò rispettiv lengu spagnoeúl:
- Bloque Nacionalista Galego (BNG) (galizian; Alleanza Nazionalista Galiziana)
- Coalición Canaria (CC) (spagnoeù; Coalizion Canària)
- Convergència i Unió (CiU) (catalan; (Convergenza e Union)
- Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) (catalan; (Sinistra Repubblicàna de Catalogna)
- Izquierda Unida (IU) (spagnoeù; Sinistra Unii)
- Iniciativa per Catalunya Verds (ICV) (catalan; Iniziatìva per Catalogna Verd)
- Nafarroa Bai (Na-Bai) (basch; Navarra Sì)
- Nueva Canarias (NC) (spagnoeù; (Noeuva Canàrie)
- Partido Nacionalista Vasco (PNV-EAJ) (spagnoeù; Partii Nazionalista Basch)
- Partido Popular (PP) (spagnoeù; Partii Popolar)
- Partido Socialista Obrero Español (PSOE) (spagnoeù; Partii Socialista Operàri Spagnoeù)
- Unión Progreso y Democracia (UPyD) (spagnoeù; Union Progrèss e Democrazia)
I partii polìtich e coalizion present domà in municippi o parlament Autonòmich attualmente, ólter i sora menzionaa, lor hinn:
- Alternativa Popular Canaria (APC) (spagnoeù; Alternativa Popolar Canaria) (Canarie)
- Andecha Astur (AA) (Asturian; Solidarietà Astur) (Principaa d'Asturie)
- Bloc Nacionalista Valencià (BNV) (Valenzian; Alleanza Nazionalista Valenziana) Comunità Valenziana
- Centro Democrático y Social (CDS) (spagnoeù; Cénter Democràtich e Social)
- Chunta Aragonesista (CHA) (Aragones; Giunta Aragonesista) (Aragona)
- Euskal Herritarrok (EH) (Basch;) (Paes Basch; Cittadin Basch); attualment illegalizzaa per apologia del terrorismo.
- Eusko Alkartasuna (EA) (Basch; Libertà Basca) (Paes Basch)
- Iniciativa por La Orotava (IpO) (spagnoeù; Iniziativa per La Orotava) (Canarie)
- Partido Andalucista (PA) (spagnoeù; Partii Andalusista) (Andalusia)
- Partido Aragonés Regionalista (PAR) (spagnoeù; Partii Aragones Regionalista) (Aragona)
- Partiu Asturianista (PAS) (Asturian; Partii Asturianista) (Principaa d'Asturie)
- Partido Nacionalista Canario (PNC) (spagnoeù; Partii Nazionalista Canari) (Canarie)
- Partido Regionalista de Cantabria” (PNC) (spagnoeù; Partii Regionalista de Cantabria) (Cantabria)
- Partit Socialista de Mallorca-Entesa Nacionalista (PSM-EN)(Catalan; Partii Socialista de Maiorca-Collaborazion Nazionalista) (Ìsol Ballear)
- Tierra Comunera-Partido Nacionalista Castellano (TC-PNC) (spagnoeù;Terra Comunera-Partii Nazionalista Castiglian) (Burgos)
- Unió Valenciana (UV) (Valenzian; Union Valenziana) (Comunità Valenziana)
- Unión del Pueblo Leonés (UPL) (spagnoeù; Union del Pòpol Leones) (León)
- Unión del Pueblo Navarro (UPN) (spagnoeù; Union del Pòpol Navarro) (Comunità Foral de Navarra)
- Unión Renovadora Asturiana (URAS) (spagnoeù; Union Rinnovatris Asturiana) (Principaa d'Asturie)
Comunità autònom e provinci
El Stat, second la Costituzion in vigor attualment, l'è ona nazio formaa ona altra volta da “nazionalità” e region. I orìgin del Stat Spagnoeù lor se pòden trovà in de la union matrimonial di regn medioevài de Castiglia e Aragona (formaa ona altra volta da la union d'álter regni anterior) in final del sècol XV in temp di Rè Cattòlich, quand la se completa la unificazion polìtica, che la finiss con la union del Regno de Navarra, del Regn de Granada e d'álter territori. On princippi d'unificazion istituzional posterior el succed in del regnaa de Filipp V de Spagna, che el crea ona forma de stat centralizzaa che el se mantegna fin la Costituzion attualment in vigor.
El Stat el se divid in dersett Comunità Autònom e dò Città Autònom che lor fórmen ona organizzazion anàloga a la di stat federái. Lor posséden on grand livell d'autonomia, poteri legislativ, de bilancio, amministrativ ed esecutiv in di competenz esclusiv che el Stat Central el garanta a ogni comunità per mezz d'on Statutt d'Autonomia. Ogni comunità autònoma la se divid in ona o in vari provinci, fasend on total de 52. I communità autònom e i sò capital hinn:
{


text:
The Cure
The Cure (La Cura) 'l è 'l nóm 'd un grup muśicàl ingléś post punk, ch'l à eśurdî in dal 1976, durànt i an dla New Wave, in cumpagnìa ad bandi cuma Joy Division, Bauhaus, Sisters of Mercy, Cocteau Twins e Siouxsie and the Banshees.
Al grup, ch'l à cambiâ da spés furmasiòṅ in dal cōrs dal tèmp rivànd a muciàr sù siē elemènt a 'l màsim c'n un mìnim ad dū, l'à tucâ al punt più grand dal sucès in di an Utànta, c'n i sìngui Close to Me e Lullaby. Robert Smith, cantànt, chitarìsta, autōr di tèst e fundadōr dla banda, 'l è 'l ùnic mémbar c'l à sémpar fat part di Cure.
I Cure i èṅ dimóndi da spés mis incòst a i gènar gothic rock e dark, par via dla lōr figùra trista e decadènta, specialmènt in di prim an Utànta quand i aṅ muciâ sù part dla lór pupularità cun 'l àlbum Pornography, préda migliàra dabòṅ dal gènar. Robert Smith però 'l à sèmpar parâ via cla definisiòṅ lè, dgénd ch'i Cure i n èṅ mai stâ goth.
Biugrafìa
I prim an (1976-1982)
Robert Smith, leader sénsa dubi dal grup, al nas a Blackpool in dal Lancashire, al 21 'd Avrìl dal 1959, ma al crés a Crawley in dal West Sussex. Da pìcul al vliva dvintàr un scritōr e 'l iva garantî ch'al s sarés masâ prima ad cumpìr vint-sinc an, ma pò al s è curèt dgénd:
I sò prim grup i èṅ i The Obelisk e i Malice. In dal 1977 al dà vita a gl'Easy Cure e al dvènta 'l cantànt (prima a gh'éra un giurnalìsta ch'al s ciamàva Martin Creasy). La banda l'è furmàda da lò a la chitàra, Michael Dempsey a 'l bas, Lol Tolhurst a la baterìa e Porl Thompson, al fradèl dla muróśa ad Lol.
I nàs'n i The Cure
In d'l Avrìl dal stés an, la tedésca Hansa Records la fà 'n cuncōrs par catàr di talènt nóṿ e la i mét sóta cuntàt dand-ag mila starlìni, druàdi par cumpràr i strumènt muśicài e far i prim demo. Però sōl déś méś dòp gl’Easy Cure i vaṅ par cònt suo parchè i éran stuf ad patìr al presiòṅ dla cà discugràfica ch'la vliva sōl dal cover ad braṅ famóś.
In Maǵ Porl Thompson al mòla 'l grup parchè al vdiva ch'al stîl muśicàl sarnî 'l éra difarènt ad qvél ch'l arév vlû lò. In cal méntar ch'i àtar tri i càmbian nóm in The Cure.
La prima publicasiòṅ dla banda, par la cà discugràfica Small Wonder, l'è dal Dicémbar dal 1978. A s trata dal sìngul Killing an Arab (Masànd 'n àrab) e 'l sò tèst 'l à tòlt ispirasiòṅ da 'l lìbar Lo straniero 'd Albert Camus. La canta l'à fat sù un muć ad pulèmichi p'r al sò tìtul e, dimóndi vòlti, i Cure i èṅ stâ custrét a far dal dichiarasiòṅ uficiàli par dir ch'a n è minga véra ch'la cansòṅ la gh'à na 'n punt ad vista rasìsta o viulènt. Purtròp cla giustificasiòṅ chè a n è minga abàsta e la cansòṅ la sarà misa da na banda da 'l ràddio americàni in dal perìud dòp 'l 11 ad Setémbar e i Cure, par far in manéra ad casàr via al pulèmichi, a s pōl dar, i n l'aṅ più cantàda in fiṅ a l'Istâ dal 2005, quànd l'è turnàda indrē cun la piò 'lśéra Kissing an Arab.
Al prim àlbum
'L àlbum 'd eśòrdi, vgnû fóra in dal 1979 par la péna nada Fiction Records ad Chris Parry dla Polydor, al s intìtula Three Imaginary Boys (Tri ragàs imaginàri). I èṅ ciàr fin da subìt i riferimènt muśicài dla banda, al punk e 'l art rock ad David Bowie ma anc i trat minimalìsta e persunài. A s fà nutàr anc la cretinìśia ad So What? (E alóra?), cun un Robert Smith imbariàg ch'a n gh la cava minga a far-as vgnir in a mènt gnanc un tèst basta ch'a sia e alóra al lèś a 'l micròfun la reclàm 'd un sèt par la decurasiòṅ dal tórti a partìr da na cunfesiòṅ ad sùcar.
In Śugn i faṅ vgnir fóra al secónd sìngul Boys Don't Cry (I ragàs i n piànśan minga) che, insém a 'l canti fati dòp Lullaby e Close to Me, 'l è, a s pōl dar, òṅ di sìngui più cgnusû dal grup.
Al méś dòp Robert Smith al regìstra un sìngul cun un grup tirâ sù in cal mumènt, i «Cult Heroes», cun al pustèṅ 'd Horley Frank Bell cuma cantànt e al sò amìg Simon Gallup a 'l bas. Durànt la sesiòṅ ad registrasiòṅ, i s śóntan via via anc Porl Thompson, Janet Smith (ch'l'è pò la surèla ad Robert), e àtar dódas parsòni sèmpar 'd Horley, tuti lè a divertìr-as. Al sìngul I'm a Cult Hero/I Dig You al vénd bèn in Canada: 35.000 còpi.
In cal mèntar i Cure i cuntìnuan a far-'s i ós, sunànd a drē a i Wire, Generation X, The Police e Joy Division. Al 3 'd Agóst dal 1979, in particulàr, Robert Smith 'l incóntra al grup di Siouxsie and The Banshees e a gh fà subìt amicìsia. Quand impruviśamènt a Aberdeen al baterìsta e al chitarìsta di Banshees i mòlan lè al grup, Robert Smith al vèṅ tòlt da Siouxsie (al sècul Susan Ballion) cuma rimpiàs par cuntinuàr al tour.
Dòp la publicasiòṅ, in Nuvémbar, dal tèrs sìngul, Jumping Someone Else's Train (Sfrutànd qualchidòṅ àtar), Dempsey al vèṅ rimpiasâ par Simon Gallup parchè al n gh la cavàva minga a supurtàr 'l ategiamènt autoritàri ad Robert Smith.
'L an dòp, p'r al marcâ americàṅ, a vèṅ publicàda na versiòṅ difarénta d'l àlbum intitulàda Boys Don't Cry cun dèntar i tri sìngui (Killing an arab, Boys don't cry e Jumping Someone Else's Train) e àtar dū braṅ (Plastic passion e World war) al pòst ad Foxy Lady (na cover ad Jimi Hendrix), Meathook e It's Not You.
Al perìud dark (1980-1982)
Cun 'l ingrès ad Gallup e dal tasterìsta Matthieu Hartley (ex-Magspies cuma Simon), i tóṅ i sa scurìsan, incanalànd-as in dal melancónic Seventeen Seconds (Darsét secónd, 1980).
'L ùnic sìngul tirâ fóra da 'l àlbum 'l è A Forest, un clàsic dal grup sunâ sémpar in di cuncèrt e cun un vìdeo da i tòṅ dimóndi scur e claustrufòbic. Anc chi atri canti (cuma M, Play for today, At night, In your house o la title track) i èṅ pini ad cl'atmusféra lè pina dna tristésa dastacàda.
A cal punt lè, i Cure i ìvan bèla tacâ a giràr p'r al mónd in tour: Europa, Stat Unî e Austràglia. Na vólta turnâ a cà però Smith, Gallup e Tolhurst i s réndan cònt che Hartley a n è più adàt a restàr in dal grup e acsè al tastérista al và via.
'L è acsè che i Cure i s càtan incóra in tri quand 'l è óra 'd registràr al tèrs àlbum, Faith (Fēd, 1981), un lavōr incóra più trist e vilî dal precedènt, ch'al dascór dla fèd e dla fidùcia e dal rapòrt che la gint la gh'à sèg.
Dimóndi impurtànt in d'l àlbum 'l è al braṅ trist e melancònic The Holy Hour dedicâ al cantànt di Joy Division, Ian Curtis, ch'al s éra masâ da pòc. Al sìngul 'l è Primary ch'l'è stada sunàda in présia par far in manéra ch'a gh fus quèl ch'a s dastachìs un pôc dal rèst, in manéra da psér èsar trasmìsa a la ràddio. The funeral party, The drowning man o All cats are grey i n psiva minga èsar sarnìdi cun cal scòp lè.
In dla versiòṅ in caséta, al lât B al gh'à dèntar 'l inèdit Carnage Visors, un braṅ lung e strumentàl rigistrâ da Robert Smith par la culóna sunóra 'd un curtumetràǵ ad Ric Gallup, fradèl ad Simon. Carnage Visors 'l è stâ mis dèntar recentemènt in dla versiòṅ deluxe ad Faith.
In dal 1982 i Cure i faṅ gnir fóra Pornography (Purnugrafìa), al tèrs e ùltim àlbum ad na trilugìa ideàla tacàda cun Seventeen second. Però 'sta vòlta al disc 'l è scur fórt e pesimìsta, pîn 'd ràbbia (Lol al martèla a fónd cun la sò baterìa) e disperasiòṅ.
Al sìngul 'l è The hanging garden ma i s faṅ nutàr anc One hundred years (ch'la dascór dla guèra), The figurehead, Cold e A strange day, la stòria 'd 'n óm ch'al s dà la mòrt decidénd 'd andgàr-as in un dè straṅ.
In cal perìud lè, anc par cólpa dal dròghi e dal strès p'r i tròp impégn (Robert al sòna anc par Siouxsie and The Banshees), i rapòrt a 'l intéran dal grup i s fànan sèmpar più téś. Smith a s pìcia cun Gallup durant al Pornography tour e al basìsta al và via finìda la tournée.
Robert, dal cant suo, al s tōś un perìud ad vacansa ma in séguit al dirà che, in cal mumènt lè, i Cure i s éran lasâ ad fat.
Al perìud pop (1983-1986)
Dòpa la deflagrasiòṅ ad Pornography, Robert Smith, praticamènt da par lò, al registra un braṅ par la rivìsta "Flexipop Magazine" ch'al s intìtula Lament. Al parti di bas i èṅ sunàdi da Steven Severin. A s trata dna cansòṅ ch'la dascór incóra 'd 'n àtar persunàǵ angâ, dopa The drowning man e A strange day.
Cun i Cure siòlt ad fat, al prudutór Parry 'l incuràgia Smith e Tolhurst (pasâ a sunàr al tastèri) a cambiàr lìnnea, mulànd al dark p'r al pop e par dal cumpuśisiòṅ più alégri. 'L è acsè che i du Cure, insém al turnìsta Steve Goulding, i dan vita a Let's go to bed cun al videoclip girâ par Tim Pope, un regìsta ch'a s legherà a i Cure par dimondi tèmp.
Tra Mars e Maǵ dal 1983, Robert Smith al taca un prugèt paralél, insém al basìsta di Banshees Steven Severin, ciamâ The Glove (Al guant) dand vita al disc psichedèlic Blue Sunshine (Al sól al splénd ad blu) gnû fóra in Setémbar cun i sìngui Like an Animal e Punish Me with Kisses. Purtróp, par cólpa di problèma cuntratuài, Robert Smith al n pól minga èsar al cantànt e al parti vucàli i èṅ òpera 'd Jeanette Landray, la muróśa ad Budgie, baterìsta (e futùr marè) ad Siouxsie. Smith al canta sól in du braṅ: Mr. Alphabet Says e Perfect Murder.
Finìda l'esperiénsa di Glove Smith al cuntìnua a muciàr sù di àtar sìngui cun i Cure: The Walk e The lovecats ispiràda al film ad Walt Disney Gli Aristogatti. Insém a Phil Thornalley al bas e Andy Anderson a la baterìa (Lol 'l è cunfirmâ al tastèri), i Cure i tórnan a far di cuncèrt méntar la Fiction la fa sù i sìngui post-Pornography e l'imbastìs na racòlta ciamada Japanese Whispers (Bacajamènt giapunéś, 1983) ch'la cuntèn na nóva versiòṅ ad Lament e di atri b-sides.
'L an dòp a vèṅ fóra The Top (La sima, 1984), un lavór dimóndi variegâ ch'a véd turnàr in di rang Porl Thompson. Al sìngul 'l è The caterpillar.
I Cure i pàsan anc dal nòstri bandi: al 20 ad Maǵ dal 1984 i èṅ a Bulåggna.
In cal perìud chè Robert Smith a s masa ad fadìga: 'l è incóra mémbar di Banshees (in d'l '84 al dà na maṅ a 'l disc ad Siouxsie Hyaena) e in The top al scriv tut i braṅ, a i sóna anc (Phil Thornalley 'l éra in Austràglia cun i Duran Duran) tulénd da spés dal dròghi.
In Utóbar a vèṅ publicâ al prim disc da 'l viṿ, Concert: The Cure Live trat dal tapi ingléśi dal Maǵ dal 1984 ad Lóndra e Oxford dal «Top Tour». In dal lât B dla caséta, a s pól catàr na versiòṅ ad Forever, na canta ch'i Cure i faṅ impruviśànd sōl da 'l viṿ, cun Smith ch'al s invènta al paròli a 'l mumènt.
Durànt la tournée in Giapòṅ, al baterìsta négar Andy Anderson, alculiśâ pódag, al s buta adòs a chiàtar par piciàr-i ad nòt in 'n albèrg. Naturalmènt al vèṅ anc mandâ via. Al sò pòst a vèṅ tòlt par poc tèmp Vince Ely di Psychedelic Furs e pò, definitivamènt, Boris Williams di Thompson Twins. Sémpar in cal tour lè, Robert Smith a decìd ad mulàr definitivamènt i Banshees e la stésa ròba la sucéd a parti invertìdi cun Phil Thornalley ch'al lasa i Cure par sunàr da par lò. Par rimpiasàr-al, Smith a décid ad ciamàr indrē Simon Gallup (ch'al sunàva in cal méntar cun i Fools Dance). A 'l basìsta al gh và bèṅ acsè e al gh mét definitivamènt na préda in sima.
In dal 1985 i Cure nóṿ (Smith/Tolhurst/Gallup/Thompson/Williams) i pùblican 'n àt'r àlbum The Head on the Door (La tèsta in sima a 'l us) al lór più grand sucès cumerciàl fin lè, cun du sìngui dimóndi famóś anc in Itâglia: Inbetween Days e Close to Me, dal canti vludi apòsta alśéri, cun di vìddeo sèmpar girâ par Tim Pope.
Quél 'd Inbetween Days 'l è na viśiòṅ caleiduscòpica, cun di calsèṅ culurâ ch'i bàlan 'd intóran al grup e di culór flórésènt, méntar quél ad Close to Me, in prinsìpi cinsurâ par i mèddia, a véd i cumpunènt dal grup ch'i sónan cun di strumènt ad furtùna (Thompson, par dir-'n una, al sóna un pètan invèci che na tastéra), sarâ in 'n armàri ch'al casca śò da na sima e al finìs in dl'aqua. La part dark dal disc la tóca a A night like this e Sinking.
Un pas ulteriór vèrs la selebrità i Cure i 'l fànan cun la racòlta di sìngui Standing on a Beach - The Singles 1978-1985 (Stand in spiàgia - I sìngui 1978-1985) dal 1986 cuntenènt anc Charlotte sometimes, na canta dal 1981 mai misa in 'n àlbum prima 'd alóra, ispiràda al lìbar umónim dal 1969 dla scritóra Penelope Farmer, su na ragasa ch'la viaśa indrée in dal tèmp e la s cata in un córp ad na sò cuetanea dal 1918. Par l'ucaśiòṅ a vèṅ fata na registrasiòṅ nóva ad Boys Don't Cry. La versiòṅ su CD la s intìtula Staring at the Sea (Guardànd al mar) e la cuntèṅ di pes da piò, méntar la versiòṅ su caséta la gh'à anc tuti al B-sides in dal lat B.
Par selebràr cal perìud lè ad sucès, a vèṅ filmâ al cuncèrt dal 9 'd Agóst al teàtar rumàṅ 'd Orange, in Pruvénsa, distribuî 'l an dòp in di cinéma cun al tìtul "The Cure in Orange".
Madurasiòṅ artìstica e cunsacrasiòṅ internasiunàla (1987-1993)
Al 5 ad Maǵ dal 1987 a vèṅ fóra al sètim lavōr dal grup ingléś, un disc dópi ad 18 canti ciamâ Kiss Me Kiss Me Kiss Me (Baś-am Baś-am Baś-am). La cupertìna d'l àlbum la móstra un prim piàṅ di làbar ad Smith, piṅ ad rusét 'd un ros ch'al dà a 'l òć in mèś a un sfónd arans viṿ.
Al disc 'l è dimóndi vari cun di pès rock (The kiss e Shiver and shake), psichedèlic (If only tonight we could sleep e The snakepit), pop (Why can't I be you?) e dark (One more time). Par di prubléma ad spasi, la canta Hey You!!! la n gh'è briśa in dla versiòṅ su CD dal lavōr, ma sōl in sal vinìl e in sla caséta. La s cata però in dla versiòṅ deluxe dal 2006.
A difarénsa di lavōr vèć, in c'l àlbum chè tut i mémbar i aṅ dâ al sò cuntribùt, difàti Icing Sugar e The Perfect Girl i vènan da di idéi ad Simon, Like Cockatoos, Fight e The Snakepit i èṅ stadi scriti da Porl e Boris mèntar A Thousand Hours l'è ad Tolhurst.
In Itâglia quést chè 'l è al secónd disc di Cure ch'a gh la cava a finìr in di prim vint pòst dal clasìfica (13śum). A la fiṅ d'l an al sarà al 54śum disc più vindû dal 1987.
Al vìddeo dal sìngul Just Like Heaven 'l è girâ in dla baja ad Beachy Head (cuma anc Close to Me) ch'l'è dvintàda famóśa tristemènt p'r i tant suicìdi.
In d'l àlbum a gh'è anc na canta ispiràda a Les yeux des pauvres (I òć di pòvar) ad Charles Baudelaire, How beautiful you are.
Cun c'l àlbum chè, preśentâ cun un tour mundiàl, i Cure i tàcan a far part definitivamènt ad 'l Olimpo muśicàl, méntar i fans i rìvan a di livèi 'd isterìśum mai vist. A Bruxelles, durànt al cuncèrt dal prim ad Nuvémbar, a s śònta 'n àtar mémbar, al tasterìsta Roger O'Donnell, tòlt sù par rimediàr al carénsi ad Lol, sémpar da piò inmisćiâ cun di prubléma 'd alcol. Al Kiss me tour al tóca anc 'l Emiglia-Rumàggna: al 29 and Nuvémbar dal 1987 i Cure i èṅ a Mòdna.
I Cure i tórnan preputentemènt al dark in dal Maǵ dal 1989 cun 'l àlbum Disintegration (Diśintegrasiòṅ), sèmpar prudót par la Fiction Records, un disc ad grand sucès cumerciàl (difàti 'l è stâ 'l prim di sò disc a entràr in di prim déś pòst in dla calsìfica itagliàna, tucànd al sètim pòst) cun al sìngul Lullaby lanciâ in tut al mónd par méś 'd un video inquietànt in dua Robert Smith, culgâ a lèt, al s impinìs via via ad tlarédi e pò al vèṅ magnâ da 'n ragnàs.
'L àlbum al misćia egregiamènt di braṅ rock, adàt a i cuncèrt (cuma Fascination street e Disintegration), di braṅ più persunài e intimìsta (cuma Plainsong, Pictures of you, Closedown e Homesick) a quéi più propriamènt dark (Prayers for rain e The same deep water as you).
In dal vinìl, i braṅ Last dance e Homesick i n gh'ènan minga par di mutìṿ ad spasi.
Durant al registrasiòṅ, Laurence «Lol» Tolhurst al vèṅ luntanâ dal grup sénsa però èsar rimpiasâ. In dal disc però al figùra cuma sunadōr 'd „àtar strumènt“, tant par dir ch'al sò lavōr 'l è stâ praticamènt nul.
In séguit, in dal 1994, Tolhurst (ch'l iva furmâ in cal méntar i Presence e fat gnir fóra sōl un disc, Inside) al farà n'asiòṅ legàla in di cunfrónt ad Smith par 'l utilìś dal nóm dal grup ma al perdarà la càuśa.
Dòp al grand sucès mis in bisàca cun Disintegration, Smith al spiàsa tut faghénd gnir fóra na racòlta ad braṅ rimixâ, Mixed up, cun 'l inèdit Never enough in cóa.
In dal 1992 i Cure i pùblican Wish (Deśidèri), al lór secónd àlbum ch'a finìs diretamènt in dla top ten itagliàna (nùmar òṅ in Gran Bretaggna e nùmar du in di Stat Unî) e ch'al mét 'd acòrd pùblic e critica. 'L è un disc misć in du a s pól catàr dal traci preggni ad malincunìa (Apart e To wish impossible things) ma anc alégri e scansunàdi cuma High, Doing the unstuck e Friday I'm in love, una dal canti più cgnusùdi dal grup. Al rock 'l è preśènt in Cut, End e Open, un braṅ devastànt ch'al gh'à un tèst dimóndi trist parchè al dascór dla depresiòṅ.
Dal Wish tour i Cure i regìstran du àlbum live: Show (Spetàcul) e Paris, tut i du dal 1993. Finî al tour, Thompson e Williams i làsan al grup, rimpiasâ par Roger O'Donnell, ch'al tórna indrē, e Jason Cooper. Par quàt'r an i Cure i n faṅ piò di àlbum ma sól di braṅ spars, dimóndi spés par di culòni sunòri o dal compilation: Purple Haze ad Jimi Hendrix p'r al tribùt Stone free, Burn p'r al film Il corvo (Al còruv), Young Americans ad David Bowie par la compilation 104.9 XFM.
I an recènt (1994-incō)
In dal 1996, dòp quàt'r an, a vèṅ fóra finalmènt al nóṿ àlbum 'd inèdit ad studi, Wild mood swings (Śbals 'd umór selvàdag). Pîn ad ridm e meludìi latinegiànti (cum al prim sìngul The 13th cun Robert Smith a lèt cun un travestî), al disc al spiasa e al delùd in gran part i fans più vèć ma 'l in càta anc di nóṿ.
Dal punt ad vista di tèst, quést chè 'l è 'n àlbum dimóndi fòrt, òṅ di mijór di ùltim tèmp: 'l è ispirâ in manéra ciàra a di esperiénsi persunàli (Strange Attraction o Want) o di sentimènt ch'a s prova ad èsar in un grup muśicàl par tant an (Club America, Round & Round & Round e Return).
Ma cun 'l andàr in avanti dal tour, al fiàsc cumerciàl d'l àlbum e dla stésa tournée, mis insém al sèns ad ripiegamènt che Robert Smith al sènt bèla da soquànt an, i s fànan sintìr sèmpar da piò.
'L an dòp la Fiction la fà gnir fóra la secónda racòlta di Cure, Galore - The Singles 1987-1997 cun i sìngui muciâ sù da Kiss me kiss me kiss me a Wild mood swing, cun da piò 'l inèdit Wrong number.
Robert Smith, però, a n vól minga butàr via la spuggna, dòp al mèś falimènt ad Wild Mood Swings, e acsè al taca a lauràr p'r al nóṿ àlbum. A 'l inìsi soquànt demo i van in dla diresiòṅ dal rock eletrònic e dimóndi péś ma dòp a gh vèṅ na śvòlta soft-acùstica e al riśultàt 'l è Bloodflowers (Fiór ad sangṿ, 2000), cun i braṅ ad punta Maybe Someday e Out of This World. Smith al cunsìdera al disc, numinâ cuma Wish par un Grammy Award in dla categurìa "Best Alternative Music Performance", cuma part ad n'ideàla "trilugìa gòtica" tacàda cun Pornography e purtàda avànti cun Disintegration.
Na versiòṅ rimixàda dal braṅ Watching me fall la s cata in dla culóna sunóra dal film American Psycho dla Mary Harron cun Christian Bale.
Bloodflowers al gh'à un bòṅ sucès tra i crìtic ma al vénditi i làsan a deśideràr anc se 'l enérgic "Dream Tour" al rivitàliśa 'l impégn dal cantànt in di cunfónt dal grup.
In dal 2001 i Cure i pùblican n'àtra racòlta Greatest Hits ch'la sancìs 'l abandòṅ par sèmpar a l'etichéta Fiction. Al disc al gh'à du canti nóvi Cut here e Just say yes.
In dal 2003 i Cure i tàcan a lauràr al nóṿ àlbum par la Geffen insém a Ross Robinson (prudutór di Korn e Slipknot) e in dal 2004 a vèṅ publicâ The Cure ch'al gh'à un sòṅ generalmènt pop ma anc di pès dur cuma Lost e The promise. Al disc a s difarènsia da i lavór precedènt p'r èsar piutòst vari e al mucia sù un discrét sucès cun al braṅ The end of the world sarnî cuma prim sìngul. I braṅ cumpòst durànt la sesiòṅ dal disc e minga mis dèntar a The Cure i s pólan catàr cuma b-sides di sìngui.
Al canàl televiśiv MTV a i sèlebra cun un speciàl preśentâ par Marylin Manson ciamâ MTV Icon cum éra bèla sucès prima par di àtar grup quai Aerosmith e Metallica. Durànt la traśmisiòṅ a s fa rivìvar la carèra dal grup e di àtar cantànt cuma Deftones e Blink 182 i càntan i lór braṅ.
In dal Maǵ dal 2005, Robert Smith al licensia O'Donnell e Bamonte, parchè a gh'è al caś ch'a gh interesìs andàr drē a na diresiòṅ difarènta arciamànd indrē Porl Thompson ch'l iva sunâ in cal mèntar cun i Led Zeppelin. In dal Setémbar dal 2005 a vèṅ fóra al film Se solo fosse vero (Se sól a fus véra) cun Mark Ruffalo e Reese Witherspoon. In dla culòna sunóra a s cata la cansòṅ Just like heaven anc parchè al tìtul uriginàl dal film al gh'à al stés nóm.
In dal 2008 i Cure i pùblican al lór tredicéśum àlbum ad studi intitulâ 4:13 Dream (4:13 Sogn) ch'al cuntèṅ trédas braṅ e un pugn ad bòni cansóni: l'atmusfèrica ouverture 'd Underneath The Stars, al carsénd sinìstar ad The Scream, la rabìda It's Over e al pop traśversàl ad Sleep When I'm Dead e Freakshow, in dua Thompson al pómpa i sò wah wah 'd efèt.
Prima ch'a gnis fóra 4:13 Dream, al grup 'l iva decìś ad publicàr bèṅ quàtar sìngui (The Only One, Freakshow, Sleep When I'm Dead e The Perfect Boy), un al méś al 13 ad tut i méś, con na mòsa cumerciàla inisialmènt mandàda śò a fadìga da la lór etichéta, la Suretone Records, sucursàla dla Geffen. Chi braṅ chè i aṅ abû un sèrt sucès in Spaggna e in di Stat Unî.
In dal 2011, in ucaśiòṅ d'l aniversàri di trént'an ad Faith, Lol Tolhurst al tórna a sunàr insém a i Cure durànt al spetàcul "The Cure Reflections" a 'l Vivid live festival ad Sidney.
Mémbar
Quéi 'd adès
- Robert Smith vóś e chitàra - (1976-incō)
- Simon Gallup bas - (1980-1982, 1985-incō)
- Porl Thompson saxòfun e chitàra - (1976-1979, 1984-1993, 2006-incō)
- Jason Cooper baterìa - (1995-incō)
Ex cumpunènt
- Laurence Tolhurst baterìa e tastéri - (1976-1989)
- Michael Dempsey bas - (1976-1979)
- Matthieu Hartley tastéri - (1980)
- Phil Thornalley bas - (1983-1984)
- Andy Anderson baterìa - (1983-1984)
- Boris Williams baterìa - (1984-1993)
- Roger O'Donnell tastéri - (1987-1990, 1995-2005)
- Perry Bamonte tastéri, chitàra e bas - (1990-2005)
Discugrafìa
Àlbum
- 1979 - Three Imaginary Boys Fiction Records
- 1980 - Seventeen Seconds Fiction Records
- 1981 - Faith Fiction Records
- 1982 - Pornography Fiction Records
- 1984 - The Top Fiction Records
- 1985 - The Head on the Door Fiction Records
- 1987 - Kiss Me Kiss Me Kiss Me Fiction Records
- 1989 - Disintegration Fiction Records
- 1992 - Wish Fiction Records
- 1996 - Wild Mood Swings Fiction Records
- 2000 - Bloodflowers Fiction Records
- 2004 - The Cure Geffen Records
- 2008 - 4:13 Dream Suretone Records
dal Viṿ
- 1984 - Concert: The Cure Live Fiction Records
- 1991 - Entreat Fiction Records
- 1993 - Show Fiction Records
- 1993 - Paris Fiction Records
Racòlti
- 1980 - Boys don't cry Fiction Records
- 1981 - Happily Ever After A&M Records
- 1983 - Japanese Whispers Fiction Records
- 1986 - Standing on a Beach - The Singles 1978-1985 Fiction Records
- 1990 - Integration Elektra Records
- 1990 - Mixed Up Fiction Records
- 1997 - Galore - The Singles 1987-1997 Fiction Records
- 2001 - Greatest Hits Fiction Records
- 2004 - Join the Dots: B-sides and Rarities, 1978-2001 (The Fiction Years) Rhino/Universal Records
- 2006 - 4 Play Fiction Records
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo 'd A forest in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad The caterpillar in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Boys don't cry in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Why can't I be you? in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad The hanging garden in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Lullaby in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Love song in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad A strange day in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad 100 years in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad The drowning man in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad A strange day in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ 'd Open in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad Lost in sal Youtube


text:
Scrâna
Artécol in dialèt arzân
La scrâna (sedia in italiân) l'é 'na mubélia druvêda, per l'apûnt, per sēdres. L'é fâta, int la fōrma normêla, da un piân pêra (al sedîl), dal gâmbi ed sustègn (in nòmer ed quâter) e da un pogiaschîna per pugêres. Acsé cm' al sedîl o al pogiaschîna a pōlen ciapêr fōrmi diferèinti (mó sèimper lighêdi, in generêl, a ôbligh ed cumditê), al gâmbi a pōlen èser ânca trèi, o, in chêş particulêr, óna (per esinpi al scrâni 'd un bar). Per quistiòun ed cumditê al sedîl l'é, cun l'acôrd ed tót, alvêda dal pavimèint ed 45 centémeter (int al chêş dal scrâni dal bar invēci de 75 centémeter)
I materiêl druvê per fêr 'na scrâna în tânt, dal mumèint che l'é ûn di câmp pió studiê dal mònd dal design. La manēra pió normêla ed fêr 'na scrâna l'é còla ed dal lègn (int la stôria i prém eşèimpi în fât de sté materiêl), mó în druvê a la grânda ânca i prodòt fât ed materiêl plâstich. Ind j ûltem ân as tènd a druvêr ânca l'aluméni o l'asâr alzirî, bòun ed calêr ed dimòndi al pèiş.
Indice
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
'N' âsa ed lègn lònga e strèta ch' la 's pôgia isém a dû âs drét: èco la mêdra ed la scrâna, la bânca, se pór mia acsé róstica e grēşa. La bânca in urégin la 's sparpâgna in tóta l'Europa e l'âsia, préma ed la scrâna: la tgnîva pió persòuni, però l'ublighêva a sēdres in npuşisiòun drēta e scômda. Int al rinasimèint tuscân la Panca a dossale la pôgia insém a dal j âsi ch'a fêven da pē scanalê e la gh'à al schinêl a dé fâta da clunsèini in stîl grēch opór da balaōstri turnîdi. Int i mudē francèiş la ciâpa al nòm ed Banc e l'é un mōbil róstich dimòndi grôs ch' al gnîva més davânt al camèin da dóv' al gnîva mai spustê gnâ per magnêr: égh gnîva aşvinê la têvla da prânş. La scrâna destinêda a tgnîr 'na persòuna sōl l'é druvêda a l'inési sōl per i prēt e i príncip, cme un trôno: l'ēra un privilèg ristocrâtich fêres cgnòser da la gînt e sēdres a pêrt, cme inséma un trôno. Ûn di prém sedîl per sōl 'na persòuna l'é al faldistorio e al gnîva druvê bèle int al 1100. Deşgnû da la "Sella di Plicatilis" longobêrda e rumâna l'é fât in fèr e al pôgia só dō côpi ed sustègn muvébil incruşê, unî dal cà dedsōver da óna o pió strési in pèlach' a tînen s l'imbutidûra. I Faldistori in lègn intajê e sculpî, difécil da catêr, preşèinten 'na sfurmêda alzēra a fōrma 'd "S" da la dòpia fôrbeş. (Famōş dimòndi l'é còl tgnû da cât, incòra incō, int al cunvèint ed Nonnberg anşvèi a Salisburgo, l'é dubê cun guarnidûri in avòri sculpî.
La "câtedra" (cattedra in italiân) e la "cadrēga" (scanno in italiân), elemèint carateréstich ed la mubélia ed cēşa a gh'àn gnînt da vèder cun la scrâna, ch' la 's vèd in Europa a i prém dal 1400. Al prémi scrâni a stèchi oa fōrbeş nasûdi probabilmèint da l' uniòun ed la sella Curilis Rumâna cun la scrâna da câmp 'd urégi âreba. Un cumprumés fra dû gèner ed civiltê, secònd al prinsépi ed l'avtoritê 'd un câp. În fâti cun 'na şfilsa ed listē a fôrbeş muntê só di pêren; a schinêl l'é fât da 'na tavlèta spiâna dal cuntōren sagomê, in dó vân a infilêres al stèchi. In Tuscâna, sti mudē, ch' as tînen, cun soquânti mudéfichi per tót al 1500, în ciamê da la gînta a iccasse aséia a "X". Int la câmbra ed Savonarola int al cunvèint ed Sân Mêrch as pōl incòra amirêr la scâna in dó l'ēra ed sôlit sēdres al frê as trâta apûnt ed la Savonarola uriginêla ch' la deşvîn da la sella Curilis da dóve la ripēt la carateréstica impalcadûra a "X". La Savonarola la gh'à un sêrt nòmert de stèchi ed lègn, da 8 a 12, inarchêdi a besabōga e incruşêdi a fôrbeş ch' as inschêden in bâs in un listèl ch' al fa da pè e in êlta in 2 apôg drét Al schinêl l'é fât da 'na tavlèta cun la fōrma infilsêda da i dû cò da j apôg e dubêda da intâj a la bòuna.
Elèinch di gèner[modifica | mudéfica la surzéia]
- Scrâna a dòndel
- Scrâna a rēda (eşèimp carateréstich l'é al lavōr ed design "Diamond Chair")
- Scrâna a şbêls o (Cantilever)
- Scrâna a şdarâja
- Scrâna Thonet
- ScrânaWassily
- Scrâna a un sōl blôch
- Faldistorio
- Tripolina
Scrâni per ufési[modifica | mudéfica la surzéia]
La scrâna la mócia 'n' impurtânsa principêla int j abiĵnt ed lavōr. La salót e la protesiòun ed chi la dróva l'é ûn di pînt ed préma impurtânsa int al stódi di materiêl, dal fōrmi e dal design di sedîl per ufési. L'Itâlia l'é ûn di pió grôs produtōr de scrâni per ufési, ânca se int j ûltem ân al setōr l'à patî un grôs ralentamèint.
"Fêr dal scrâni" al va mia cunfûş cun al muntêr al scrâni, opór gestîr la cumbinasiòun di séngol elemèint, mó la va capîda cme 'na vèira e prōpria ativitê ed sèirca e de şvilóp. In sustânsa l'é la cumbinasiòun, int al miōr di môd, tra la necesitê 'd belèsa, ed design ed materiêl, cun al rispèt dal règoli che contròlen la cumbinasiòun òm-mâchina per un bòun rendimèint dal lavōr e la giósta puşisiòun ed sidûda. L'altèsa dal sedîl, i mecanîşem ed muvimèint, la şdindulêda, al muvimèint dal schinêl (sèimper a cuntât ) e al muvimèint ind l'istès mumèint dal sedîl e dal schinêl (synchro), al rōdi ch'a frēnen da per lōr, al sustègn dal fònd ed la schîna, i pôgia brâs, în soquânt ed j aspèt studiê fîn da l'inési dal progèt.
Impajadûra dal scrâni[modifica | mudéfica la surzéia]
A gh'é dimòndi gèner 'd' impajadûra:
- la pió clâsica l'é 'd sicûr còla ciamêda a spèch fâta cun la pavēra (in Tuscâna l'é ciamê sarello) tèimp indrē i cuntadèin a druvêven ânca diêter materiêl, a dipendiva da còl ch'a gh'îven sòt mân, dal vôlti ânca cun al fòj ed furmintòun.
- a scâch, generalmèint a vîn druvê ed la curdlèina in materiêl naturêl, ch'la deşvîn da la Cina.
- pâja ed Vièna, druvêda per fêr al famōş scrâni Thonet. De sté gèner a gh'é dō tètnichi per l'impajadûra: còla normêla in dó gh' è dimòndi bûş int l'ōrel dal sedîl e la pâĵa ed Vièna la vîn pasêda fîl-fîl fîn a finîr la trâma e còla in dó as tâca l'urdidûra, preparêda préma, fermêda in 'na scanladûra fâta int la curnîş dal sedîl ch' la duvrà èser finîda cun un fîl ed midollino.
Vōş coleghêdi[modifica | mudéfica la surzéia]
- Michael Thonet – inventôr dal gèner de scrâna cun l'istès nòm
- Triangolo della Sedia – importânt distrèt industriêl italiân
- Strapuntèin
Êter progèt[modifica | mudéfica la surzéia]
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Scrâna
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Scrâna»
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Sedia trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Artéccol in dialatt bulgnais
La scrâna l'è un quèl d'l aredamänt druvè par mètters a sèder, ed sòlit fât d'un piàn pèr ch'al pògia in vatta a quâter gànb e da un piàn vertichèl par pugèr la vétta. I materièl piò druvè i én: laggn, plâstica, fèr, mo anch' l'aluménni e l'azèr.
La fòurma piò vècia cgnossò l'è qualla d'l Egétt antîg, ed laggn naigher o intarsiè con dî giuî cme l'èben o l'avòri. I babilunîs i druvèven däl scrân fât ed pèlma, un materièl duur e fâzil da lavurèr.


text:
15 03
Ol dé 15 de mars l'è 'l 74 ( 75 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 292 dé a finí l'an.
Ul dí 15 de mars al è ul dí da pòost 74 ( 75 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 292 dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1311 - Cefis (Gréssia): i Català i ghe trà zò l'esèrsit Franses: è la darera granda bataja di almogàver.
1992 - Catalunya: CiU la adagna i elessiú al Parlament de Catalunya per la tersa ölta: ghe la otegn masöransa assolüda.
1493 - Palos de la Frontera (Huelva, Andalusia, Spagna): Cristòfor Colomb al ghe ría daspus de descuvrí l'América.
1848 - Budapest (Ungària) Sándor Petöfi al ghe les ol sò poema Nemzeti Del (Cant Nassiunal), che descadena la reölta contra l'ocüpassiú austríaca.
1922 - Madrid (Spagna): ol Partit Comünesta de Spagna al sélebral pröm congress.
1939 - Séchia: daspus de l'ocüpassiú de Praga, i nazzi i convertiss ol paes in del "protetorat Todèsch" de Boémia e Moràvia.
1957 - Santo Domingo (la Repüblega Dominicana): in del III Congress Iberoamericà d'Edücassiú al se cositüiss l'Organisassiú de stacc Iberoamericà per l' Edücassiú la Siensa e la Cültüra (OEI), a partí de l'Ofissina d'Edücassiú Iberoamericana.
1990 - ol Brasil: Fernando Color de Melo al è sernit president del paes.
1994 - i Stacc Ünicc e Rössia: chès·c du paes i ría a ün acord per permett la söpervisiú mütua del desmantelament de l'armament nüclear.
1996 - Malabo (Guinea Equatorial): Teodoro Obiangh, fí alura president del paes, se proclama cap del stat.
2006 - Madrid - Ol Tribunal Suprem al amet mial recurs presentat al 02 11 del 2005 contral Pruset de Nöf Statüt de Catalunya.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1825 - Santiago (Sile): Aníbal Pinto, aocat e polítegh Siles, president del paes intra 1876 e 1881 (m. 1884).
1977 - Glendale, Califòrnia (SÜA): Joe Hahn, DJ e editor audiovisüal de Linkin Park.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
44 aC - Roma: Züli Sésar, polítegh, militar e scritur romà, sassinat per ü gröp de senadur (n. 100 aC).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé mondial di drecc di consumadur
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Oberriet
Oberriet a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Rheintal, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 34.51 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 8351 abitant.
El cumün de Oberriet al se tröva a una altitüden de 420 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altach (AT-8), Altstätten, Balgach, Diepoldsau, Eichberg, Koblach (AT-8), Mäder (AT-8), Marbach, Meiningen (AT-8), Rebstein, Rüte (AI), Rüthi. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberriet l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 891 col nom de Cobolo. Inturen a l'ann 1290 l'eva menziunaa col nom de Chobilwalt e in del 1417 el compar per la prima völta col nom de Oberriet.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Oberriet in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Sogn Bistgaun, marter
Gloria.TV - Legendari dils Sogns 20/01/2010 01:00:41
pdf: cheu l’entira historia
Ils 20 da schaner: Sogn Bistgaun, marter
Sogn Bistgaun fuva in cavalier da Cristus che fageva survetsch sut ils imperaturs Dioclezian e Maximian, dus sgarscheivels persequitaders dils cristians. Sco fideivel e valerus cavalier fuva el fetg preziaus digl imperatur Dioclezian ed aschia daventaus capitani dall’emprema guardia. Denton el zuppau fuva el in bien cartent ed el veseva che biars cristians, muort la crudeivla tirannia stevan en prighel da dar giud la … [More]
Ils 20 da schaner: Sogn Bistgaun, marter
Sogn Bistgaun fuva in cavalier da Cristus che fageva survetsch sut ils imperaturs Dioclezian e Maximian, dus sgarscheivels persequitaders dils cristians. Sco fideivel e valerus cavalier fuva el fetg preziaus digl imperatur Dioclezian ed aschia daventaus capitani dall’emprema guardia. Denton el zuppau fuva el in bien cartent ed el veseva che biars cristians, muort la crudeivla tirannia stevan en prighel da dar giud la … [More]


text:
Erithacus rubecula
El Rusmagot o barbaross o picet, e anca l'üselìn de la neu (insübrich), sbeset o sbösèt (bressan) o piciàl (bergamasch), (Erithacus rubecula, Linnaeus, 1758), l'è un üsél passerifurm, in precedensa inserid ind la famiglia d'i Turdidae e incö classificad 'me part d'le Muscicapidae.
Caraterìstich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rusmagot l'è un üsél cantur particularment cumün ind l'Europa. L’è lungh generalment dai 13 ai 14 ghei e’l pesa dai 10 ai 20 gram. L’apertüra d'i al la misüra dai 6,8 ai 7,7 ghei e’l pöd viu fin a 4 an.
Anca se l'è pìcul, l'è famus par el sò cumpurtament da bülu. El gh’ha ‘na facia cicenta e sensa col. Da grand el gh’ha el magot culurad de arancion. Le altre pene i en de culur brün uliva. Ai giùin ghe manca la culurassion arancion e i en de sòlit a mace.
Cumpurtament[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Rusmagot l'è sucévul cun l'om e’l gh’ha un cumportament viu. De sòlit, quand se laura in giardin e se rigira la tera, el rusmagot el vegn visin par cercà i begh e le càmule purtade a la lüs. L’è teriturial anca ind el curs dal svernament. In Itàlia l'è present tüt l'an, anca se l’è un migradù a cürt rag.
Indùe el viu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Rusmagot el viu ind i giardin, ind i ses, ind i buschet e ind i busch cun macion.
L'üsél el fa el nin ind i büs o ind le crepe di àlbor, ind i macion, ai pé d'la ses, ind el édera o anca in vec catanài lasadi da l'om. El nin el gh'ha la furma de na gamela tunda.


text:
Uśàka
Uśàka (Osaka in Itagliàn, 大阪市 [oːˈsa.ka] in Giapunéś, scólta'l chè) l'è na sità dal Giapòṅ ad dū migliòṅ e sèt abitànt (la secónda dal paéś dòp Tokyo) ch'la s cata in dla regiòṅ dal Kansai, in d'l ìśula 'd Honshu, a la fōś di fiùm Yodo e Yamato. Miténd insém tuta l'àrea metrupulitàna ciamàda Keihanshin (c'n anc al sità ad Kōbe e Kyōto) la fà sù da piò ad darsèt migliòṅ 'd abitànt.
Osaka l'è da sèmpar la capitàla di cumèrs dal Giapòṅ, cun un pòrt grand, e anc adès l'è 'n sèntar industriàl dimóndi impurtànt.
L'è divìśa in vint-quàtar quartēr e la gh'à l'università più antìga dal paéś, misa in pē in dal 1869. L'è na sità śmèla ad Milàṅ e l'è badśàda cuma la "cuśìna dal Paéś" (天下の台所).
Al sìndic 'l è Tōru Hashimoto. I sò sìmbui i èṅ al fiōr dla vióla e 'l àlbar dla sréśa.
Persunàǵ ligâ a Uśàka
- Tadao Ando, architét
- Shinji Nakano, pilòta ad màchini
- Akiko Morigami, tenìsta
- Keisuke Honda, śugadōr ad balòṅ dal Milan
- Kentarō Shimazu, atōr