text:
Lavurs
Butias, mazlarias, pasternarias e restaurants èn dependents da sistems da schelentar. Era per patineras artifizialas, manaschis da l’industria d’alimentaziun e da l'industria chemica, ospitals, labors da perscrutaziun e centers da calculaziun èn indrizs frigotecnics ina necessitad. En chasas d'abitar ed edifizis da mastergn procuran indrizs d’aria cundiziunada per in clima agreabel.
Practicists da montascha d’indrizs da schelentar gidan a construir ed installar ils indrizs. Cun agid da las instrucziuns da lur schefs construeschan els conducts da bischens. Els taglian bischens d’arom e d’atschal, als storschan en la dretga furma ed als monteschan en l’edifizi.
Quests bischens transportan las substanzas da sfradentar davent dal condensader, il motor dal sistem da schelentar, a las localitads che ston vegnir sfradentadas. Empè da radiaturs che dattan giu chalira èn installads elements da sfradentar che duain extrair la chalira da la localitad.
Sistems da schelentar cumpiglian sper ils conducts da bischens differents apparats ed armaturas: condensaders, transfurmaturs da chalur, pumpas, recipients, ventils, instruments da mesirar u organs regulativs. Quests apparats e questas armaturas collian practicists da montascha d’indrizs da schelentar cun agid da las instrucziuns da lur schefs al sistem da conducts da bischens.
Tar las incumbensas da practicists da montascha d’indrizs da schelentar tutgan era lavurs da mantegniment dals sistems da schelentar gia montads sco la demontascha d’indrizs antiquads.
Tar tut las lavurs resguardan practicists da montascha d’indrizs da schelentar las prescripziuns davart la segirezza da la lavur, la protecziun da la sanadad e la protecziun da l’ambient. Ruments e substanzas ch’èn privlusas per l’ambient dismettan els tenor las normas legalas e las prescripziuns dal manaschi.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 4-11-2011
Durada
2 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da la branscha d’indrizs da schelentar e climatisar u da pumpas a chalur
Furmaziun en scola
1 di l'emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- construir conducts da bischens e montar cumponentas
- garantir la segirezza da la lavur, la sanadad, la protecziun da l’ambient, il mantegniment da la valur e la tgira
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar a moda pratica la basa professiunala
Diplom
Attest federal professiunal "practicist / practicista da montascha d'indrizs da schelentar AFP"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- inschign manual
- enclegientscha pratica
- enclegientscha tecnica
- sanadad robusta
- movibladad corporala
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas, d’associaziuns sco era da manaschis da furniziun da la branscha d’indrizs da schelentar
Montader / montadra d’indrizs da schelentar AFQ
Practicists da montascha d’indrizs da schelentar AFP pon frequentar ina furmaziun da basa sco montader / montadra d’indrizs da schelentar AFQ (access al segund onn da la furmaziun da basa). Suenter han els las medemas pussaivladads da furmaziun supplementara sco montaders d’indrizs da schelentar AFQ.
Cundiziuns da lavur
Practicists da montascha d’indrizs da schelentar lavuran sco emploiads en in manaschi da la branscha d’indrizs da schelentar. I sa tracta oravant tut da manaschis pitschens e mesauns cun ca. 7 - 9 collavuraturs. Ulteriuras plazzas porschan firmas industrialas e commerzialas, nua che practicists da montascha d’indrizs da schelentar pon lavurar en il servetsch da mantegniment u en la logistica.
Ulteriuras infurmaziuns
Uniun svizra per la frigotecnica SVK
Secretariat
Eichistr. 1
6055 Alpnach Dorf
Tel: 041 670 30 45
URL: www.svk.ch


c: text/html

text:
Ils servetschs vegnan elavurads da mintga chantun tenor ses proceders e sias applicaziuns spezialisadas. Quests moduls pon vegnir surpigliads dad auters chantuns cun las adattaziuns necessarias al nov ambient. Sch'ils ambients èn identics, èsi pia fitg facil dad integrar il servetsch cun ina simpla parametrisaziun.
Servetschs
Bursa per material da construcziun mineral
Patenta da chatscha
Patenta da pestga
Calculaziun da la taglia da vehichels a motor
Collaudi
Examinaziuns da manischunzas e manischunzs
Far in termin per la controlla dal vehichel
Mes parc da vehichels
Polizia - tschertgar numers d'autos
Empustar e pajar documents dal stadi civil
Empustar in passaport
Register d'abitants
Access per notars
Survista da las valurs uffizialas d'enfin qua
Survista dals dretgs persunals stizzads
Survista dals fegls dal register funsil d'enfin qua
Tabellas da mutaziun
Communicaziun - revocaziun
Cumprova da la creditaivladad
Dumonda da cuntinuaziun
Dumonda da scussiun
Dumonda d'utilisaziun
Infurmaziun da scussiun davart persunas, interpresas e societads
Inoltraziun en il concurs / refusaziun da l'ierta
Register da retenziun per salvar il dretg da retenziun
Administraziun dals termins
Autodenunzia dad elements betg declerads ubain declerads incorrectamain
Servetschs multifars che vegnan purschids en connex cun l'emissiun dad expertisas da la vischnanca per la decleraziun da taglia
G2G
Calculader da taglia online
Datotecas, mussavias / infurmaziuns, downloads
Debiturs
Decleraziun da taglia online
Dossier electronic
G2G
Dumonda da prolungar il termin d'inoltrar la decleraziun da taglia
Fiduziari - decleraziun da taglia online
Decleraziun da taglia online JuraTax per fiduziaris. Cuntegna tut ils servetschs da la decleraziun da taglia online JuraTax per burgaisas e burgais + autras opziuns davart l'administraziun
G2B
Midada da las datas bancaras
Midadas dal pajament aconto
Pajaments - rendaquints
Suandar la taxaziun, la facturaziun ed ils pajaments
Survista da las transacziuns d'enfin qua
Taxaziun - facturaziun
Servetschs multifars per l'access a las datas da las persunas obligadas da pajar taglia d'ina vischnanca
G2G
Taxaziun - glistas da facturaziun
Valurs uffizialas online

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La restructuraziun da la Lia Rumantscha duai resguardar la realitad
Communicaziun a las medias dals 18 d'october 2016 (reacziun sin las propostas da restructuraziun da la Lia Rumantscha)
Per la radunanza da delegadas e delegads 2016 propona la suprastanza da la Lia Rumantscha d’iniziar ina restructuraziun da ses organs. Quella idea na persvada betg.
Sco consequenza a la dieta «LR19» propona la Lia Rumantscha (LR) trais variantas per ina restructuraziun interna. La Pro Svizra Rumantscha (PSR) – sco uniun betg affiliada a la LR – n’è betg cuntenta cun questa reacziun che para dad esser malponderada. Per l’ina ha quai da far cun l’intenziun sezza, per l’autra è la PSR persvasa ch’igl è necessari che la LR sa fatschentia l’emprim cun la strategia per ils proxims onns e pondereschia pir lura tge structura che serva il meglier a questas finamiras.
Las restructuraziuns preschentadas da la LR na promovan betg ina collavuraziun ed in sentiment d’unitad. Surtut la terza proposta cun l’idea da stritgar la participaziun da las organisaziuns tematicas sco la Giuventetgna Rumantscha (GiuRu), la Societad Retorumantscha (SRR), l'Agentura da Novitads Rumantschas (ANR) u l’Uniun per la Litteratura Rumantscha (ULR) è in svilup sbaglià, gia che quellas uniuns s’engaschan fermamain per il rumantsch en divers secturs. Ins survegn l’impressiun che la suprastanza da la LR haja prendì ina decisiun plitost sperta. Perquai preschenta la PSR ina quarta proposta (da chattar qua: proposta PSR) che cuntegna ils suandants puncts impurtants:
- La suprastanza da la LR vegn augmentada a set sezs.
- La LR integrescha ina cumissiun cun la finamira da controllar las mesiras per la protecziun dal rumantsch.
- La radunanza da delegadas e delegads (RD) percunter vegn redimensiunada ed ha dapli responsabladad strategica envers la suprastanza. La RD sa cumpona vinavant da tut las uniuns affiliadas e quai da maniera che la cumposiziun correspunda a las relaziuns da la populaziun rumantscha actuala.
L’impurtant stuess esser che persunas motivadas ed interessadas per il rumantsch hajan la pussaivladad da pudair decider davart l’avegnir da la lingua e cultura. Cun exluder tschertas uniuns da la RD cuntansch’ins exact il cuntrari. Perquai fa la PSR ina nova proposta sco uniun independenta da la LR e supplitga la LR da preschentar quella a chaschun da la RD.
La proposta da la PSR sco document
La suprastanza da la Pro Svizra Rumantscha: Flurin Bundi, Annetta Zini, Barbla Etter, Jon Bischoff, Clau Dermont e Martin Cantieni


text:
L’emprim in pau plievgia, lura in ferm vent ch’ha sufflà davent tendas e saivs, lura in temporal cun tuns e chametgs, e dus da quels han mess ord funcziun il provediment electric en ina gronda part da la Lumnezia.
Per l’areal dal festival ha quai muntà: rien ne va plus, nagina forza sin il palc, mangiar insatge chaud; impussibel. Ed en emprima lingia «quietezza».
Bun 18’000 visitaders
Tut en tut tiran ils organisaturs ina bilantscha positiva. En tut èn 19 bands sa preschentadas en la Lumnezia, tranter quellas las gruppas rumantschas Liricas Analas e Giganto e Mattiu. Radund 18’000 persunas han visità quest onn l'Open Air Lumnezia.
Il president da l’Open Air Lumnezia, Norvert Cavegn, davart ils fatgs impurtants da l’ediziun dal festival dal 2016.


text:
Il siemi da manar ina chamona da muntogna. Adina dapli persunas vulan ozendi far quel pass. Divers han però ina faussa illusiun dal mastergn d’in guardiachamona. Dapi 10 onns offrescha il CAS e l’uniun da guardiachamonas svizra in curs che duess en emprima lingia sensibilisar e preparar la glieud sin quella sfida.
Enavos culs pes sin terra
In refugi, in lieu da libertad, da siemis ed emoziuns ni simplamain esser in zic pli datiers al tschiel. Diversa glieud ha in purtret plitost utopic da la vita d’in guardiachamona. Sch’i vegn insanua scrit ora ina chamona che tschertga in nov guardiachamona, è l’interess e la summa d’annunzias ozendi fitg grond. Gronda è però era la fluctuaziun da persunal. Vul dir: Blera glieud realisescha memia tard che lur «mastergn da siemi» e tut auter ch'in siemi. Igl è lavur dira e pretensiusa.
Il guardiachamona è in mix da var 12 mastergns cumbinà cun la creativitad da McGyver.
Il curs dess sensibilisar
Da la logistica e planisaziun sur la tecnica da chamona, l’ospitalitad, il dar emprim agid ed improvisar tar mintga problem. Reto Barblan, dapi 10 onns guardiachamona sin la chamona Kesch, conguala ses mastergn sco mix da var 12 differentas professiuns, cumbinà cun la creativitad dad in «McGyver». Sch'i dat in problem ni in defect, èn ins per il solit persuls. Nagin tecnicher po vegnir spert cun l'auto a reparar il donn. Il manaschi sto però tuttina funcziunar enavant senza interrupziun.
15 dis dura l’entir curs da guardiachamona, 3 da quels passentan ils participants sin la chamona Kesch. Els surpiglian tut las incumbensas e mainan durant quels dis la chamona. Bundant in terz dals absolvents dal curs da guardiachamona surpiglia pli tard propi era ina chamona.
TR Telesguard 17:40


text:
L’ultima giada che las dus lavinas da Vallanzun e Quadratschas sper Zernez èn stadas uschè grondas èra l'enviern 1951. Ma cun passa 3 fin 4 meters naiv la fin da schaner han quellas stgarpà cun sai bostga e crappa fin giu en la prada da la vischnanca. Quant grond ch’ils donns eran insumma, han ins pir realisà avant in mais, cura che la naiv è luada. Per ils purs e la vischnanca bunamain in schoc, quanta merda ch’è vegnida giu.
Tut sto ir svelt
Svelt era cler, senza agid è quai per ils purs impussibel d'insumma pudair segar questa stad puspè quella prada. Fadri Guler, il manader da las gestiuns tecnicas da Zernez, ha perquai dumandà agid tar il servetsch civil. La secziun da Turitg ha dà resposta e tramess questas emnas 30 fin 40 persunas che gidan a far urden. Era la scola da Zernez ha organisà dis da rumida cun lur scolars. En emprima lingia cuvernan roma e crappa la prada ed impedeschan a las flurs ed a l’erva a crescher. Plirs milli cubics vegnan uss ramassads ensemen e purtads davent. E quai va mo bain avant che l’erva n’è anc betg massa auta.
Avant dus emnas hai jau anc cartì che quai è impussibel che nus pudain mo ir a segar roma e crappa questa stad.
Ils custs che l’entira acziun da rumida chaschuna, vegnan surpigliads da la cassa chantunala per donns elementars.


text:
Il Cussegl federal vul far vinavant cun la pussaivladad da votar a moda electronica. El ha incumbensà la Chanzlia federala d'elavurar anc avant la fin da l'onn in project e trametter quel en consultaziun.
Dapli che 200 tests enfin oz
Gia dapi l'onn 2004 datti en Svizra tests cun il votar electronic. Dapi lura han en tut 14 chantuns laschà votar almain ina giada ina part da lur burgais via computer. Ed ussa pia il proxim pass.
Ina gruppa d'experts ha confermà ch'il sistem dad e-voting possia valair, sper il votar a l'urna ed il votar per correspundenza, sco terz chanal segir. Sco proxim duai la Chanzlia federala elavurar la basa legala per pussibilitar a tut ils chantuns d'introducir quella metoda.
Chantuns e burgais duain pudair decider
Puncts impurtants èn ch'ils chantuns duain vinavant esser libers da decider, sch'els vulan introducir e-voting ed era las votantas ed ils votants duain avair la libertad da votar a moda electronica, per correspundenza ubain era persunalmain a l'urna. Ultra da quai duai il code dals programs per votar electronic stuair vegnir publitgà cumplettamain. Quai per pudair verifitgar las funcziuns ed uschia augmentar la segirtad da l’entir process da votaziun. En in onn vul il Cussegl federal decider co vinavant.
RR novitads 18:00


text:
News
Swiss TecLadies
12.02.19 / MINT
Mattas fin 16 onns pon s'annunziar cun in test online tar il project «Swiss TecLadies». Quel vegn organisà da l'Academia svizra da las scienzas tecnicas SATW. Cun quest project vulan ils organisaturs promover mattas en mastergns da MINT (matematica, informatica, scienzas natiralas e tecnica).
educanet² vegn sistì: mails e FAQ
05.02.19 / Identitad digitala / educa.ch
Vulais Vus retschaiver infurmaziuns davart la serrada da la plattafurma educanet²? Alura pudais Vus s’inscriver en nossa glista da mailing. Ultra da quai chattais vus là dumondas e respostas davart la serrada ed inputs da la community.
Grischun digital
30.01.19 / Identitad digitala / Furmaziun professiunala
Suenter il grond success 2018 expandeschan ils i-CAMPs da Flem e porschan 2019 sper la purschida da vacanzas per uffants er curs da perfecziunament per persunas d’instrucziun ed in simposi davart il svilup da la scola e da l’instrucziun sin il champ da l’informatica.
Sfera privata dals uffants
29.01.19 / Resursa didactica / Cumpetenza da medias
La SAP da Turitg ha creà ensemen cun l’incumbensà per la protecziun da datas dal chantun da Turitg in nov med d’instrucziun per uffants da 4 a 8 onns davart la sfera privata. Il material didactic stat a disposiziun gratuitamain a persunas interessadas a partir da l’avrigl 2019.
Protecziun da las datas
28.01.19 / educa.ch / Publicaziun
A chaschun dal di mundial da la protecziun da las datas ha educa.ch publitgà in nov dossier davart quest tema. Quel cuntegna infurmaziuns da la basa giuridica sco er links e guids per l’instrucziun. Il dossier vegn cumplettà cun ina app che preschenta videos curts ed in glossari.
Project FIDES: dumondas e respostas
28.01.19 / Identitad digitala / educa.ch
Las enconuschientschas davart la digitalisaziun madiran en il spazi da furmaziun cun agid dal barat dals practicists en scola, en l’administraziun e sin il martgà da meds d’instrucziun. La pagina FIDES dat resposta a las dumondas las pli frequentas en sia nova rubrica FAQ.
Agenda
First lego league - campiunadi svizzer
22.02.19 / PHGR Cuira
En il rom da la concurrenza internaziunala da robotica «First Lego League» preschentan ils dus megliers teams da la concurrenza regiunala soluziuns creativas per divers problems. Giuvenils tranter 10 e 16 onns emprovan da schliar ils pensums cun lur agens roboters. La concurrenza è averta per aspectaturas ed aspectaturs.
Lingua d’occurenza: Tudestg, Talian, Rumantsch
Stgalim d'instrucziun: Scola da maturitad, Scolaziun professiunala, Scuola da la furmaziun professiunala, Scola post-obligatorica
Swiss TecLadies
01.03.19 - 31.03.19 / entira Svizra
Mattas fin 16 onns pon s'annunziar tar il project «Swiss TecLadies». Quel vegn organisà da l'Academia svizra da las scienzas tecnicas SATW. Cun quest project vulan ils organisaturs promover mattas en mastergns da MINT (matematica, informatica, scienzas natiralas e tecnica). Per s'annunziar fan las mattas in curt test online. Sch'els han success en quel, survegnan ellas ina mentura persunala.
Lingua d’occurenza: Tudestg
Stgalim d'instrucziun: 3. ciclus (7. fin il 9. onn scolar)
Digital Economic Forum
09.05.19 / Turitg
Il DEF tematisescha ils effects positivs e negativs sco er innovaziuns e consequenzas da la digitalisaziun per l’economia e la societad. L’occurrenza sa drizza a persunas cun in mandat en la direcziun, start-ups sco er perscrutaders dal mund digital ed analog.
Tablet Days
17.05.19 - 18.05.19 / Rorschach
Exempels Best Practice, rapports d’experientscha, referats, workshops e surfatschas che pon vegnir scuvertas spetgan ils participants. In stgomi internaziunal davart lavurar cun tablets da persunas d’instrucziun da l’entira Europa stat en il center.
Festival dal film educativ 2019
22.05.19 / Berna
Las classas da tut ils stgalims pon sa participar a la concurrenza en il rom dal Festival dal film educativ. Il moto da quest onn è «Giadar a crear noss futur: tge pos Ti far oz per damaun?». Ils filmins vegnan preschentads durant il festival.
Lingua d’occurenza: Tudestg
Stgalim d'instrucziun: Independet dal stgalim
Termin per inoltrar films: 07.04.19


text:
La Svizra ha gudagnà il gieu per rang tschintg la sonda saira cunter la Norwegia cleramain cun 8:2. Tuttina è il turnier stà ina trumpada per las giuvnas Svizras. La finamira saja stada da cuntanscher il final, ha il trenader Aldo Casanova detg envers RTR.
I saja uss d'analisar quest campiunadi mundial e da guardar, tge che n'ha betg funcziunà. Forsa saja la gnervusitad stada memia gronda tar intginas giugadras avant ils agens fans, manegia Casanova. Mo en singuls muments dal turnier haja sia equipa vairamain mussà il meglier unihockey.
Il campiunadi mundial va afin la dumengia suentermiezdi cun il gieu per rang 3 tranter la Pologna e la Tschechia e cun il final tranter la Svezia e la Finlanda.
RR Sportissimo 12:00


text:
La veglia chasa da scola en la fracziun da Tschlin en la vischnanca da Valsot ha chaschunà per bleras rumpatestas. Tge dess daventar or da quellas localitads. Ussa han ins chattà la soluziun, in center da sanadad.
Trais muntgs da la China
Il center da sanadad dess porscher purschidas che derivan dal vest, numnadamain il Shaolin, Tai Chi el Kung Fu e quai or da prim man. Trais muntgs da la provinza da Shandong vegnian in Svizra. Quai è unic en Europa. Per retschaiver ils permiss haja fatg basegn da gronds sforzs, uschè il maina gestiun e iniziant Corsin Biert da Scuol.
La populaziun da Valsot è persvasa da la purschida e d’avair finalmain chattà ina soluziun per la veglia scola a Tschlin. Il center da sanadad «Bainesser» vegn ad avrir las portas ils 01.04.2017.
RR actualitad 07:00


text:
Il plevon da Breil saja suenter lungas ponderaziuns sa decidì dad abditgar. El veglia viver a moda publica la relaziun cun ina dunna. La plaiv da Breil deplorescha sia decisiun. El saja stà in plevon prezià, giuven e fitg cumpetent, ina persuna respectada ed appreziada da giuven e vegl. Cun l'abdicaziun saja il plaschair d'esser confidà ad in plevon giuven cun spiert avert sa midà en tristezza ed haja chaschunà per malsegirezza sur da l'avegnir da la plaiv, scriva quella en ina communicaziun a las medias.
Plinavant metta la plaiv da Breil en dumonda il celibat sco tal. La plaiv scriva vinavant ch'ella sa dumondia quant ditg che la Baselgia catolica veglia anc ignorar il problem dal celibat che saja per adina dapli persunas giuvnas la raschun da betg s'engaschar en il servetsch da la baselgia.
Purschida actuala n'è betg pussaivel da mantegnair
La suprastanza haja prendì per enconuschientscha la decisiun dal plevon ed haja ensemen cun l'assistenta pastorala ed il cussegl pastoral prendì las emprimas disposiziuns transitoricas per il proxim avegnir. Malgrà tut l'engaschi na vegnia betg ad esser pussaivel da mantegnair vinavant la purschida actuala. La nova situaziun pretendia da tuts chapientscha e pazienza.
RR novitads 16:00


text:
RTR ha accumpagnà il pur da Samedan, Gian Peter Niggli, durant in onn ed ha uschia vis ils pass necessaris.
Cumenzà cun la tscherna dal sem en la stiva chauda dal pur a Samedan, sur l’empustaziun dal sem che custa radund 100 francs, fin tar l’inseminaziun artifiziala tras il veterinari Bruno Salis.
Plinavant avain nus visità la vatga durant il temp da gravidanza ad alp, sin las costas da Muottas Muragl sur Samedan, accumpagnà l’animal fin e cun la naschientscha en la stalla sin il bain puril a Samedan. Pia: dal catalog fin il vadè.
═


text:
La punt ad artg da l’inschigner svizzer Robert Maillart è vegnida projectada l’onn 1929 e fabritgada l’onn 1930. Ella è ina punt da via sin in traject en il Partenz, numnadamain quel da Schiers si sur la chavorgia da la Salgina a Schuders.
Capodovra tecnica en tipologia nova
La punt «Salginatobel» è construida en cement armà e marchescha uschia ina nova tipologia da punts, che na correspunda betg pli al stil tradiziunal da puncts fabritgadas en crap. Perquai vala ella sco capodovra architectonica e tecnica dal 20avel tschientaner – ed è part da l’instrucziun a diversas scolas autas tecnicas da tut il mund.
Gia l'onn 1992 aveva la societad americana dad inschigners civils dà a la punt dal Salginatobel il titel dad in monument internaziunal da l’art dals inschigners - la Svizra Rumantscha aveva rapportà (video da vesair survart).
Ina punt e duas guauds duajan vegnir part dal patrimoni mundial
Sper la punt dal Salginatobel propona il Cussegl federal er da metter sin la glista da candidaturas ils guauds da fau da la Val di Lodano en il Tessin e quel dal Bettlachstock en il chantun Soloturn.
RR novitads 11:30


text:
La Residenza Dulezi SA è ina societad acziunara da caracter d’utilitad publica. Ella n'ha betg l’intent da far in gudogn. La finamira è da construir e da manar la residenza da seniors.
Vischnanca surpiglia la finanziaziun
La vischnanca vegn a fundar questa societad cun deponer in chapital d’aczias da 100’000 francs. Plinavant vegn la vischnanca a dar ina reserva da 2.9 milliuns francs. Per segirar cundiziuns optimalas da finanziar la residenza conceda la vischnanca ina garanzia per il chapital ester che resta. Plinavant conceda la vischnanca a la Residenza Dulezi SA il dretg da bajegiar per 50 onns. Per ils emprims diesch onns na sto la societad betg pajar tschains per il dretg da bajegiar.
Cura che la Residenza Dulezi SA vegn fundada surpiglia la vischnanca 100 % dal chapital d’aczias. Per segirar l’intent da la societad era en l’avegnir vul la vischnanca salvar ina quota minimala d’aczias da 95%. Sche la vischnanca preveda da vender in di aczias e sia cumpart vegn entras la vendita reducida sut 66.66%, alura sto ella avair il consentiment da la radunanza communala.
2.1 milliuns per la garascha ed il conturn
Il cussegl da vischnanca da Tujetsch ha era approvà in credit da 2.1 milliuns francs per construir la garascha ed il conturn da la residenza. Era questa fatschenta vegn suttamessa a la radunanza communala dals 23 da zercladur 2017.
RR novitads 10:00


text:
Sco quai che l’uniun «La Scuntrada» scriva a ses commembers, n'adempleschia l’ustier betg las pretensiuns dal contract d’affittaziun. Pervia da quai vegnia il contract schlià sin la fin da matg 2017. Sco quai che l’uniun scriva, haja ella survegnì differentas reclamaziuns pertutgant in’organisaziun manglusa, in service plaun, pretschs memia auts, purziuns memia pitschnas ed in sortiment da la butia memia pitschen.
Proximamain vegn la plazza scritta ora. Midadas hai era dà en la suprastanza da l’uniun: Meinrad Poltera surpiglià il presidi ad interim da Tina Nüesch.
«La Scuntrada» è vegnida finanziada da l’anteriura vischnanca Tinizong-Rona. Ils custs èn stads rodund dus milliuns francs.


text:
Fred van der Kooij ha studegià pictura e grafica a l’Academia d’art Breda en Ollanda. Il 1968 fa el sa participescha el ad in seminari da cumposiziun tar Karlheinz Stockhausen e studegia musica electronica a l’Universitad dad Utrecht tar G.M.König. Dapi 1972 habitscha Fred van der Kooij a Turitg e dapi 1979 realisescha el adina puspè films per la Televisiun Svizra. 1995 vegn el nominà docent per la teoria da film a la Scola politecnica federala Turitg. I suondan nominaziuns en diversas universitads ed academias da film. En pli realisescha el adina puspè features per pliras staziuns da radio ed è stà ditg collavuratur da l’emissiun Discothek im Zwei.
Fred van der Kooij lavura e viva a Turitg.


text:
Lavurs
Cun meds d’agid e products da la tecnica da chalzers ortopedica po la posiziun dal pe u dal corp vegnir curregida. Uschia pon umans cun ils pli differents problems chaminar senza avair mal ed a moda cumadaivla. Els dovran per exempel solas ortopedicas fabritgadas a moda individuala, chalzers spezials u sustegns. Las chalgeras ed ils chalgers d’ortopedia disponan da la savida necessaria per far quests products.
Avant ch'ils chalgers d’ortopedia exequeschan lur incumbensas, sclereschan els ils basegns da lur clientella e la cusseglian davart las differentas pussaivladads sco era davart ils custs. Els pon applitgar qua lur savida davart l’anatomia, la patologia e la biomecanica.
Planschan las clientas da mals che vegnan dals pes u da las chommas, da la schanuglia u dal chalun, tschertgan ils chalgers d’ortopedia il motiv e proponan mesiras adattadas. Quai pon per exempel esser agids da rullar giu il pe, correcturas d’absorbaziun e da posiziun, pulstraziuns dal nutigl u cumpensaziuns per chommas scursanidas. Els calculeschan exactamain co ch'insatgi passa e fan silsuenter ina skizza.
Per clients che na pon betg purtar chalzers da seria fan chalgers d’ortopedia chalzers sin mesira a maun da las datas definidas. Per quai fan els l’emprim in negativ da gip dal pe ch’els empleneschan cun stgima dira. Uschia datti in lesch che furma la basa per far il letg dal pe e da la sola.
Chalgers d’ortopedia surpiglian era reparaturas da la sola, dal nutigl e reparaturas da la tecnica da chalzers ortopedica per chalzers da confecziun e chalzers spezials sco era chalzers ortopedics sin mesira e chalzers da seria. Els elavuran en quest connex material sco tgirom, gumma, materia sintetica, colla, chemicalias, textilias e corc. Quels materials dovran els a moda spargnusa ed als magasineschan professiunalmain.
Durant lur lavur da mintgadi tegnan ils chalgers d’ortopedia net lur plaz da lavur e resguardan las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient, da la sanadad e da la segirezza da la lavur.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 1-10-2010 (stan 1-1-2018)
Durada
4 onns
Furmaziun en la pratica
En in atelier per tecnica da chalzers ortopedica
Furmaziun en scola
1 di l'emna a la scola professiunala a Zofingen
Roms professiunals
- mastergn e tecnologia
- cussegliaziun da la clientella
- segirezza da la lavur
- protecziun da la sanadad
- protecziun da l’ambient
- mantegniment da la valur
Curs ordaifer il manaschi
Davart differents temas
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "chalger / chalgera d’ortopedia AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- inschign manual
- enclegientscha tecnica
- bun senn per materials
- senn per furmas e colurs
- moda da lavur conscienziusa
- pazienza e perseveranza
- buna demananza
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco era da l’Associaziun pe e chalzer
Examen professiunal superiur (EPS)
maister chalger / maistra chalgera d’ortopedia, maister chalger / maistra chalgera
Scola auta spezialisada (SAS)
studis en secturs spezials parentads, p.ex. Bachelor of Arts (SAS) en design industrial
Cundiziuns da lavur
Chalgers d’ortopedia lavuran en ateliers da la tecnica da chalzers ortopedica u en clinicas ortopedicas.
Suenter ina furmaziun supplementara correspundenta pon chalgers d’ortopedia avrir in agen atelier per tecnica da chalzers ortopedica.
Ulteriuras infurmaziuns
Associaziun svizra Pe e Chalzer SSOMV
Tribschenstrasse 7
Chascha postala 3065
6002 Lucerna
Tel: 041 368 58 09
URL: www.fussundschuh.ch
Revista professiunala:
"Fuss & Schuh"


text:
Uniun da las Naziuns Sidamericanas
L'Uniun da las Naziuns Sidamericanas (spagnol: Unión de Naciones Suramericanas, UNASUR; portugais: União de Nações Sul-Americanas, UNASUL; englais: Union of South American Nations, USAN; ollandais: Unie van Zuid-Amerikaanse Naties, UZAN) è ina uniun interguvernamentala da l'America dal Sid da 12 stadis e sco organisaziun internaziunala in subject da dretg internaziunal renconuschì illimitadamain.
Commembers da l'Uniun da las Naziuns Sidamericanas[modifitgar | modifitgar il code]
Actualmain èn 12 stadis commembers da l'Uniun da las Naziuns Sidamericanas. Tut ils stadis independents da l'America dal Sid fan part da l'UNASUR.


text:
geo.admin.ch: infurmaziun, barat, plivalur
Entaifer l'administraziun federala è geo.admin.ch la plattafurma da geoinfurmaziun da la confederaziun svizra. Sco utilisadra u sco utilisader pudais Vus prender directamain access a las geoinfurmaziuns, a las geodatas, als geoservetschs ed a las metadatas da la confederaziun.
geo.admin.ch è la plattafurma per infurmaziuns, datas e servetschs geolocalisads da l'administraziun federala. Quellas e quels vegnan mess a disposiziun d'instituziuns publicas e rendidas accessiblas a tuttas ed a tuts sur l'internet sin geo.admin.ch.
geo.admin.ch è er la realisaziun concreta da la lescha federala davart la geoinfurmaziun LGeo. Questa realisaziun pussibilitescha da barattar e da duvrar en moda effizienta infurmaziuns geograficas. La basa per quai è l'infrastructura federala da geodatas IFGD.
geo.admin.ch ademplescha ina funcziun dubla areguard l'incarica d'infurmaziun tenor la lescha da geoinfurmaziun:
- Il portal è in pass impurtant e necessari en la realisaziun da la LGeo. Las geodatas da basa èn accessiblas en l'internet en ina moda cumplessiva, svelta e cun cleras structuras.
- En quest portal vegnan infurmaziuns impurtantas tar las geodatas da basa da la confederaziun avertas en in lieu ed èn accessiblas sur in'adressa. geo.admin.ch è la plattafurma d'infurmaziun da tut ils uffizis federals, sch'i sa tracta da dumondas da geodatas da basa.
Tenor il suandant urari vegn questa plattafurma cumplettada permanentamain cun unitads da geodatas e cun funcziuns:
- tschertga, catalog e visualisaziun da geodatas, links tar geoportals e geoservetschs tematics da l'administraziun federala
- extensiun ad in portal federal da furniziun per geodatas e per servetschs
La coordinaziun da la geoinfurmaziun entaifer l'administraziun federala, inclusiv geo.admin.ch, stat sut la direcziun strategica da l'organ federal da coordinaziun per la geoinfurmaziun GCS.
Uffizi federal da topografia
COGIS (coordinaziun, geoinfurmaziun e servetschs)
Seftigenstrasse 264
CH - 3084 Wabern
- Tel.
- 0041 58 469 03 15
- Fax
- 0041 58 469 04 59
geo.admin.ch
c/o
Uffizi federal da topografia
COGIS (coordinaziun, geoinfurmaziun e servetschs)
Seftigenstrasse 264
CH - 3084 Wabern


text:
Quatter classas da las scolas superiuras da Casti, Favugn, Laax e Zuoz han fatg la selecziun da la musica che vegn emessa mintgamai il venderdi tranter las 07:00 a las 08:00. Ils scolars han fatg la schelta da lur musica preferida che duai accumpagnar tras la damaun al Radio Rumantsch. La redacziun da musica da RTR plazzescha lura quella playlist enstagl dal program da radio usità.
Bain inqual surpraisa
Uschia po quai bain capitar ch’ins auda tuttenina AC/DC ubain in u l'auter titel actual da la parada da hits, chanzuns ch’ins n'auda uschiglio betg la damaun en il program dal Radio Rumantsch.
Per cura ha tge classa fatg la playlist?
E sche vus avais mirveglias, tge chaus che han fatg quellas playlists: Ils scolars sa preschentan gist sez en in curt video.


text:
L' Êrch ed vía dal Fòl, al vîşiti 'd Napoleòun e al drisamèint ed vía Emélia Sàn Pēder.
L' Êrch ed vía dal Fòl
'Na mócia 'd gînta la crèd che la costrusiòun ed l' Êrch ed vía dal Fòl la sia stêda fâta per festegêr la vgnûda a Rèz ed Napoleòun al 26 'd zógn dal 1805, pôch dé dôp l'incurunasiòun a rè 'd Itâlia int al Dôm ed Milân a ôvra dal pêpa Pio VII.
Al prugèt uriginâri 'd l' Êrch al 's arfà a l'ân 1797 e l'é ôvra 'd l'architèt Domenico Marchelli (1763 - 1832); cme 's lêş int al chêrti 'd l'època, la costrusiòun la fêva pêrt dal "Progetto di riduzione pel lato destro dell’ingresso di Porta San Pietro", a 's tratêva ed 'n arnōv fât sèimper da l'architèt Marchelli.
Difâti al monumèint al fêva pêrt dal şlargamèint ed la vía Emélia che 'gh andêva adrē al şventramèint di pôrdegh: da Pôrta Sàn Pēder a vía Samarôt e al cunvèint ed Sàn Tmêş, a l'altèsa 'd còla che incō l'é vía Ròma.
Int al fruntêl ed l' êrch a gh'é la scréta uriginêla in latèin, fâta da l'abê Gaetano Fantuzzi e dèinter fà môstra la dâta MDC-CXCVII (1797). A 's vèden anca, cme mutîv 'd adôb, dō ghirlândi 'd lâver e 'na trèsa al cèinter, in pió a i dû belésim ânzej ed fiânch a la cûrva dal vôlt.
La tradusiòun ed la scréta in italiân l'é còsta:
Nel tempo in cui Napoleone rendea celebre l'Emilia
i cittadini ad ornamento della loro città e a giovamento degli operai
Usando del pubblico denaro
Questo quartiere brutto per casette cadenti
Costrutti in lungo ordine edifizi abbelirono
Con l'approvazione del Re stesso
Più maggiori cose
Per la grandezza della città e per comodo della popolazione
avendo in animo di prontamente compiere
Anno 1797
Cme bèle dét l'êrch an n'ēra mìa al prugèt uriginêl per festegêr la vgnûda ed Napoleoun int al 1805
Prubabilmèint, dal vitôri 'd l'êşercit ed Napoleòun ed la fîn dal XVIII sècol, a n'in pêrlen, in môd pió o mēno şmachê, i mutîv a rilēv int i spîgh ed l'erchivôlt in dóve 's pôlen vèder i dû ânzej che tîn'n in mân ûn, (còl ed mansèina), un râm 'd ulîv, e, cl'êter (còl ed dréta), un bastòun (ciamê "caduceo" in italiân) cun al j êli e dû serpèint arvujê intōren, al bastòun, acsé bardê, l'é al sègn ed la pêş.
Al vîşiti ed Napoleòun a Rèz
La préma vgnûda a Rèz dal generêl Napoleòun l'é sucèsa al 13 otòber 1796.
Napoleòun l'é rivê in sitê vêrs mezdé e l'é stê ricevû in vía Emélia a l'Ânzel; l'à tôt alôg int al Palâs Trivelli e da la lôgia dal palâs l'à fât un discors cûrt al pôpol ch' al s'ēra mucê per vèdrel, l'à incuragê i zōven a armêres per difènder la libertê che ló al ghîva regalê. In sègvit l'é muntê a cavâl cun soquânt di sō per vişitêr al mûri 'd la sitê. A trèi ōr dal dopmezdé l'é partî per Mòdna.
La secònda vişîtal'é sucèsa int al znêr dal 1797, cme prém cônsol, insèm a la mujēra Giuseppina Beauharnais
L'é 'd nōv a Rèz apûnt al 26 'd zógn dal 1805, cla vôlta lé la culiĵnsa ed Napoleòun imperadōr e rè l'é stêda ed sicûr lusuôşa vést al cârghi ch' al gh'îva.
A la fîn dal só ingrès impunèint, dôp un prém sègn ed riguêr fōra da la sitê p'r al cunsègni dal cêvi, l'à tôt alôg incòra al Palâs Trivelli. Per dêregh 'n aculiĵnsa dègna Domenico Marchelli l'ēra stê incarichê ed fêr, davanti al palâs, un grandiōş machinâri 'd sēna, in lègn e stóch, secònd i góst ed l' època.
Difâti in cól peréiod, cme 's lēş int al léber: "Monumento della divozione e riconoscenza di Reggio a sua maestà l’imperatore e re Napoleone I" in sitê a 's impègnen j artésta miōr e fra i prugèt preşentê a vîn siēlt còl ed l'architèt Domenico Marchelli,che 'l pervedîva ed butêr zò dal cà a Pôrta Sàn Stēven, ed fêr, in un êtra pêrta 'd la sitê "[...] una magnifica mole con iscrizioni latine" e al drisamèint ed 'na gólia in Gêra. Al prugèt l'é piasû dimòdi Napoleòun, mó "giudiziosamente" an n'à mìa dê al permès ed fêrel perché al custêva trōp.
Al drisamèint ed vía Emélia Sàn Pēder
Int al 1796, sòta la Repóblica Cispadâna, la comunitê 'd Rèz l'îva més in pē 'na Cumisiòun ch' la tgnés a drē i lavōr póblich.
Int l'avrîl dal 1797, sòta la Repóblica Cişalpèina, a Rèz a cumîncia a lavurêr la " Commissione di Lavori pubblici e Ornato", al só cûmpit l'ēra còl ed druvêr, int i lavōr póblich, al pió grôs nómer pusébil ed pôver 'd la sitê. Cun l'istitusiòun de sté cumisiòun l' ativitê 'd l'edlésia la vîn mésa sòta al cuntròl dal Cmûn. Cla cumisiòun ché la pó preşentê la prupôsta ed drisêr dal strêdi e un regolamèint ch'al metîva dal règoli int la costrusiòun e cambiamèint di fabrichêt nōv e vèc.
P'r i fabrichêt nōv a gnîven fât di piân "per il miglioramento simmetrico dei fabbricati fronteggianti le strade e per l’esecuzione dei medesimi".
Óna dal j ôvri inviêdi dal Cmûn ed Rèz , per dêr da lavurêr a la mócia ed pôver e ótili a la dignitê e a la belèsa 'd la sitê, l'é stê al tâj di pôrdêgh a nôt ed la vía Emélia Sàn Pēder.
Fîn a cól mumèint lé la vía Emélia Sàn Pēder la gh'îva di pôrdeg da tóti 'l dō pêrt e un andamèint a besa bôga e in soquânt pès la dvintêva stréca.
I lavôr a pervedîven ed butêr zò i pôrdegh a nôt ed la vía Emélia da vía Ròma fín a la Pôrta 'd Sàn Pēder, e al spustamèint indrē e la mésa in fîla ed tóti 'l facêdi di palâs.
Al costrusiòun nōvi àn scanşlê per sèimper al j architetûri dal medioēv e dal rinasimèint che gh'ēren préma, e cambiêdi cun dal j architetûri giósti, ed costrusiòun şvèlti, dignitōşi e cunômichi.
Cun l'ucasiòun ed chî lavōr, a l'inési dal vía dal Fòl è stê més zò ânca l' êrch cun la dèdica a Napoleòun.
I lavōr ed la "fabbrica di San Pietro " în stê fât in dû pcòun. Al prém pcòun l'é cumincê int al 1797 p'r al trât tra la Pôrta Sàn Pēder e la cēşa ed Sàn Pēder. Al secònd pcòun l'é stê fât tr' al 1819 e al 1822 int al trât tra la cēşa ed Sàn Pēder e vía Ròma.
In sté ucasiòun al j ativitê di comerciant în stêdi spustêdi int pôrdegh ed frûnt.
Còl ch' l'à progetê tót chi lavōr ché l'é stê, cme dét, l'architèt 'd urégin lumbêrd Domenico Marchelli che dal 1797 l'ēra l'architèt uficêl ed la Comunitê 'd Rèz, che int j ân dōp al mèt la fîrma a dimòndi edifési pōblich e privê arşân.


text:
Gratulaziuns curtas e surdada da la cuppina ad in giubilar:
glindesdi fin venderdi a las 09:03
sonda e dumengia a las 10:03
Gratulaziuns cun ils giavischs musicals:
mintga di da las 13:00 enfin a las 14:00
Dapli
Tramettai Vossas gratulaziuns cun il formular da la vart ubain a l'adressa postala:
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha
Gratulaziuns
Via da Masans 2
CH-7000 Cuira
Vus avais natiralmain era la pussaivladad da telefonar suenter las 13:00 direct en il studio sin il numer 0800 20 25 30 e gratular persunalmain a Voss chars.
Reglas
- Gratular a scrit pon ins a giubilaras ed a giubilars che han in anniversari radund tranter 5 ed 80 onns en intervals da tschintg onns. Davent dal 80avel anniversari vegnan las giubilaras ed ils giubilars resguardads mintg'onn. Al Radio Rumantsch pudais Vus er trametter gratulaziuns per giubileums da nozzas da 25, da 50 e da 60 onns ensi.
- Vossas gratulaziuns ston esser tar nus il pli tard il di d'anniversari la damaun a las 07:00.
- A collavuraturAs da RTR na pon ins betg gratular sur l’emettur, dentant en l’internet. CollavuraturAs da RTR na gratuleschan er betg sur l’emettur a lur parents, amis ed enconuschents.
- Versets en rima en las gratulaziuns na vegnan betg prelegids en las emissiuns.
Gratulaziuns scrittas en auters linguatgs che rumantsch, vegnan translatadas e prelegidas per rumantsch.
Gratulaziuns en l'internet
Ultra da las gratulaziuns al radio pudais Vus era publitgar las gratulaziuns cun versets u texts pli lungs ed ina fotografia dal giubilar en l'internet. Per l'internet n'è il reglament da gratulaziuns surmenziunà betg valaivel. Qua pudais Vus gratular tar tut ils anniversaris e dis da nozzas.


text:
La radunanza communala da Surses decida, sch’ella vul sustegnair il project dal hotel Sandeilas, cun la summa da 530’000 francs a fond perdu. Plinavant duess vegnir dà in emprest senza tschains da dus milliuns, è da leger en il messadi ch’è vegnì publitgà oz. L’interprendider indigen Willy Ebneter vul construir al stradun da Savognin in hotel cun 70 letgs.
Hotel ed appartaments
In auter project è quel da Grava dasperas la scola primara da Savognin. Là vul la Uffer SA bajegiar in hotel cun bun 150 letgs per 12 milliuns francs. Vis a vis dal hotel duessan vegnir construidas 40 abitaziuns administradas per 13 milliuns. La radunanza communala decida, sch’ella vul dar in credit a fond perdu da 600’000 francs per il hotel, ed in emprest senza tschains dad in milliun. Plinavant decida il suveran, sch’el vul sa participar vid ina societad anonima che vegn anc fundada.
Buna situaziun finanziala
La suprastanza communala da Surses è da l’avis, che la val duess survegnir nov schlantsch grazia als novs projects. Novs letgs chauds sajan indispensabels per l’avegnir da l’entira val. La vischnanca quinta era cun dapli entradas da taglia. Tenor il messadi è la situaziun finanziala da la vischnanca Surses fitg allegraivla il mument.
RR novitads 17:00


text:
Il bajetg nov duai vegnir construì sur la cafetaria. Sin trais etaschas èn previssas quatter chombras cun letgs singuls, duscha e tualetta. Plinavant duai dar plazs per s’entupar. Uschè vegnan las 8 chombras cun letgs dubels reducidas a trais.
Era en il bajetg existent vegnan chombras dublas midadas en singulas. Plinavant vegni bajegià in segund ascensur e la cafetaria vegn sanada.
23 chombras singulas e 3 chombras dublas
Cur ch’il project è realisà datti 23 chombras singulas e trais chombras dublas. Il dumber da letgs en la chasa Sogn Giusep resta dentant enavant tar 29 letgs (quels ha il Chantun lubì).
Dapli sfera privata
Il motiv, ch’ins mida da chombras dublas en singulas saja surtut ch’ils cussedents e confamigliars giavischian questa schliaziun per ch’ina persuna haja ina sfera privata. Vitiers vegn, che bleras chombras n'hajan betg duscha e tualetta, di il president da la cumissiun da bajegiar Lucas Tuor.
Nagins problems per ils cussedents
Sche tut va sco previs possian els cumenzar a bajegiar la primavaira 2018. Per ils cussedents na dettia quai nagins problems e nagin stoppia ir davent. Anzi, forsa saja quai schizunt interessant per els da vesair co quai vegn construì e quai dettia in pau recreaziun, manegia Lucas Tuor.
Cun la construcziun nova pudess ins era dar dimora temporara a giasts da vacanzas, per giasts dal di ubain a cussedents durant la fin d’emna per distgargiar ils parents da questa lavur.
Chantun dat 600'000 francs
Il chantun vul era gidar a finanziar il project cun conceder 600’000 francs. Il rest vegn finanzià cun ina ipoteca da 2’000’000 francs ed il chapital agen da 800’000 francs.
Ils tschintg onns passads ha la chasa Sogn Giusep purschì 30 plazzas cumplainas ed en media han 55 enfin 60 persunas indigenas chattà lavur en questa chasa, scriva la gasetta locala «Las Squadras» en sia ediziun nova.
La radunanza communala da Sumvitg decida ils 20 da zercladur sur dal credit da 600'000 francs.
RR actualitad 17:20


text:
Ùrden (biologìa)
En biologìa, ai fì de la tasonomìa, l'ùrden l'è giü dei leèi de clasificasiù scentìfica dei organìsmi vivèncc, tat de la zoologìa, come de la botànica.
Endel'organizasiù sistémica, l'ùrden el stà a 'n leèl piö bas de la clas e 'n leèl piö sùra de la famìa. Endèla stèsa clas isé se g'harà dét giü o piö ùrdegn, e ògna ùrden l'è dividìt en giöna o piö famìe.
- Ezèmpe
- I Paserifórmi (Passeriformes) i è 'n ùrden de la clas dei Ozèi (Aves). Chèsto ùrden l'è dividìt en quàte sota-ùrdegn, dei quài giü (chèl dei Oscini) 'l conté i ozèi europèi.


text:
Angela Merkel
La Angela Dorothea Kasner, cognossuda mej cont el nomm de Angela Merkel del nomm del sò primm marì (Amburgh, 17 de luj del 1954), l'è ona politega todesca.
Cressuda in de la Germania de l'Est, l'ha taccaa su a fà politega giamò quand che l'era ona tosanetta, e intrattant l'ha studiaa e la s'è laureada. L'è stada ona portavos del primm governo minga comunista de la Germania de l'Est (l'ultem governo prima de la reunificazion). L'ha tolt part a l'Union Cristiana Democratega, de la qual a l'è vegnuda presidenta in del 2000.
In del 2005 la s'è candidada ai elezion 'me primm minister, e l'ha governaa fina al 2009 in d'ona coalizion cont i socialdemocrategh. In del 2009 la s'è candidada ammò e l'ha vinciuu on'altra voeulta.
L'è vuna di personn pussee important de la politega europea e mondial. El giornal american Forbes Magazine l'ha dii che l'è la donna pussee potenta del mond. L'è vun di simboi de la renassida todesca dopp la reunificazion.


text:
Albertville
Albertville l'è 'na citadìna franséza de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. L'è séde de sota-prefetüra e capolöch dei cantù de Albertville-Nord e Albertville-Sud e del circondàre (arrondissement) de Albertville.
La fà part del dipartimènt de la Savoia.
La g'ha 'na popolasiù de 18 832 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17,54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 328 méter a 'na altèsa màsima de 2030 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Il davos temp ha la squadra americana pers 2 gieus da la qualificaziun per il campiunadi mundial. L’emna passada hai dà ina terrada da 0:4 cunter la Costa Rica, la pli auta terrada en la qualificaziun per il campiunadi mundial dapi 1957. Ed avant avevan ils Americans pers a chasa cunter il Mexico cun 1:2.
Jürgen Klinsmann ha trenà ils Americans dapi il 2011, tranter auter han els cuntanschì ensemen ils otgavel-finals dal campiunadi mundial 2014. Pli baud ha Klinsmann era trenà la naziunala tudestga e curt il club Bayern München.
RR novitads 22:00


text:
«Tge è capità enfin uss en Vita capita?» – Cun questa dumonda entschaiva mintga singula episoda da la radionovela rumantscha cun il num «Vita capita». Ed i capita propi bler en il mintgadi a Surgonda, bleras chaussas che fan bain e mal al cor ...
Tar la famiglia Caflisch a Surgonda capita adina insatge: La figlia pubertara fa vegnir ord la suna sia mamma Ernesta. Il bab Martin sesa bravamain ditg en l’ustaria Crusch Alva, la nova ustiera al para da plaschair. Il figl s’inamurescha en la meglr’amia da la sora Pirmina, quai che na plascha insumma betg a quella. L’onda dals Caflischs emigrescha en Australia, spetga in uffant e turna alura enavos a Surgonda suenter be dus onns. Lucia dal Volg percunter ha in problem d’alcohol ed il president communal sto instradar ina fusiun cun la vischnanca vischina.
Quai tuna tut da bler mal il cor, da drama, kitsch e currellas. Quai è bun uschia, perquai che la radionvela «Vita capita» stuess precis tunar uschia.
«Vita capita» vegn emess dapi schaner 2012 mintga lavurdi a las 10:15. L’entschatta da l’onn 2015 è stada d’udir gia la 600avla episoda da Surgonda. Ed i dat anc da raquintar bler da Surgonda ... perquai che la vita capita!


text:
A la staffetta maschadada da biatlon svizra è gartegià in exploit a l’entschatta da la stagiun. Il team cun Elisa Gasparin, Lena Häcki, Benjamin Weger e Jeremy Finello ha cuntanschì il segund plaz tar la cursa da la cuppa mundiala a Pokljuka en la Slovenia. Igl è l'emprima giada insumma ch'ina staffetta da biatlon svizra cuntanscha in plaz sin il podest.
Gudagnà la staffetta han ils Franzos cun in avantatg da 38 secundas. Terz è vegnì il team da l'Italia e quart il team da la Russia.
RR novitads 17:00


text:
A partir dals 16 da schaner è ina cumposiziun da tren betg sin viadi en cotschen, mabain en alv. La Viafier retica ha concepì la cumparsa interna ed externa tenor las colurs dad ABB. Il tren vegn a cursar sulettamain tranter Landquart e Tavau durant il Forum mundial d’economia WEF, suenter lura sin l’entir traject grischun.
Chantun Tren da Viafier retica en vestgì dad ABB
Il concern da tecnica d’energia ed automatisaziun ABB e la Viafier retica suttastritgan lur stretga collavuraziun da prest in tschientaner cun ina cumparsa optica communabla.


text:
Cheyres
Cheyres a l'è un cumün svizzer del distret de Broye, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.16 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1240 abitant.
El cumün de Cheyres al se tröva a una altitüden de 454 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Châbles, Chavannes-le-Chêne (VD), Concise (VD), Murist, Rovray (VD), Yvonand (VD).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Franzés)
- Cheyres in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
L’um dal gieu è stà Antoine Griezmann. L’attatgader d’Atlético Madrid ha sajettà omadus gols per ils Franzos. Il 1:0 ha Griezmann tutgà per penalti en la davosa secunda avant pausa. Il capitani da la Germania, Bastian Schweinsteiger, aveva giugà la balla cun il maun. En la 72avla minuta ha Griezmann procurà cun il 2:0 per la decisiun. El ha nizzegià in sbagl en la defensiun dals Tudestgs.
Tut en tut ha Antoine Griezmann ussa gia tutgà 6 giadas a quest turnier da chasa. El è uschia sin buna via da daventar il meglier tiragols da l’EURO 2016.
Germania senza cletg
Per la Germania è il turnier pia a fin. Malgrà che l’equipa da Joachim Löw ha gì dapli dal gieu n’èn ils Tudestgs betg stads effizients avunda avant il gol e fatg dus sbagls memia bler en la defensiun. A la fin han ils Tudestgs fatg tut il pussibel e per part schizunt giugà powerplay encunter ils Franzos, quai dentant senza success. La Frantscha che vegn trenada da Didier Deschamps ha gì il cletg da sia vart ed uschia er fatg revantscha per la terrada da 0:1 en il quartfinal dal campiunadi mundial il 2014 en la Brasilia.
Uss manca als Franzos anc ina victoria per dastgar tegnair il buccal enta maun, sco quai ch’els han gia fatg al davos campiunadi d’Europa en Frantscha il 1984 ed al campiunadi mundial il 1998.
Frantscha en la rolla da favurit
En il final da l’EURO 2016 vegni dumengia saira, ils 10 da fanadur, a las 21:00 uras tar il duel tranter la Frantscha ed il Portugal. Ils Franzos valan sco favurits en quest final, oravant tut er grazia a l’offensiva cun Antoine Griezmann, Olivier Giroud, Dimitri Payet e Paul Pogba. Il Portugal da l’auter maun ha il superstar Cristiano Ronaldo en l’equipa ch’è adina bun per procurar per la differenza. Il final tranter «Les Bleus» ed ils Portugais è en il Stade de France a Saint-Denis.
RR actualitad 07:00


text:
Scienzas da la Terra
Las scienzas da la Terra u geoscienzas cumpiglian las scienzas ch'han sco object il studi da la Terra (litosfera, idrosfera ed atmosfera) e ses conturns spazials. En quel connex serva la Terra sco model per il studi d'auters planets numnads tellurics. Dapi che sondas spazialas lubieschan d'explorar auters planets dal sistem solar, vegn era la planetologia classifitgada tranter las scienzas da la Terra. Quest'ultima studegia oravant tut la Glina, ils planets e lur satellits natirals, ils asteroids, ils meteorits ed ils comets. Pli generalmain parlan ins da las scienzas da la Terra e da l'Univers.


text:
Atualité
"Concurs Trienala Ladina 2019" y "Concurs Richard Agreiter"
La Trienala Ladina 2019 á sciöche fin chël da valorisé y sostigní l’ativité artistica ti raiuns ladins ti pitan l’oportunité ai artisć y ales artistes da se fá conësce a n publich ampl y a esperc dla critica artistica. Por le sest iade mët a jí insciö le Museum Ladin Ciastel de Tor la manifestaziun aspetada tles valades ladines che sará da odëi dai 20 de setëmber 2019 cina ai 24 de ma dl 2020 diretamënter tl Museum Ladin a San Martin de Tor.
Tó pert al concurs artistich pó düc i artisć y les ...
Retrac da marevea per n ambient maraveous
Sabeda ai 9 de firé aló da la sala Heilmann del Museo Ladin de Fascia l’é stat fat la premiazion del terzo concors de fotografìa dal titol “Ambiente di Montagna” endrezà da la Pro Loco de Vich vidèda dal president Marco Pellegrin. A se cruzièr de dut l’endrez del concors e a rejer la scontrèda de premiazion l’é stat l vizepresident, l fotograf Anton Sessa.
Al concors à tout pèrt 70 fotografes con 170 foto, i giùdizi, no zenza fadìa i n’à chierì fora 30 e i 5 miores à arjont l pest pervedù dal ...
"Uniun cun si rujeneda dl’oma"
Se empea la lumes sui Mondièi Junior
“Na bela endesfida per na gran valèda". Con chest slogan da passa doi egn n Comitat con a cef Davide Moser se dèsc jù per endrezèr l gran event. Fascia la é vertia per ge dèr azet a passa 650 atlec da 56 nazions dut l mond.
Descorion duc i aspec di Campionac Mondièi Junior de schi alpin 2019 te na intervista al president Moser che se pel lejer su La Usc stampèda de vender ai 15 de firé.
Comentar de pruma
Da plü mëisc incá áldon discusciuns filosofiches sön l'ester politicamënter de man dërta y l'ester de man ciampa. Y spo inzai danterite él ince ciamó l'ester dl zënter.
Al é gran ora da desmëte chëstes definiziuns, ares é anacronistiches. Ares ne dij plü nia di contegnüs, dl corú partitich che ares á, dles priorités ti programs... Al plü cheriëieres confujiun, despartësc la jënt te categories. Insciö n'él gnanca plü ütl da araté che chi de "man dërta" sides "conservatifs"... Mantigní i valurs ...
72 ores... zënza compromis
Por le sesto iade vëgnel metü da jí iniann le proiet ”72 ores - zënza compromis”, te chël che jones y jogn de döta la provinzia mët a desposiziun 72 ores de so tëmp por n bun fin, por daidé te proiec desvalis che ëi ne conësc nia danfora. ”Cun chësc proiet orunse sostigní l’ingajamënt sozial y ecologich di jogn, che röia te chëstes 72 ores ince a sü limic, ai proa fora val’ de nü, impara da conësce cosses che i é forestes, smendrësc preiudizi y costruësc amizizies nöies”, dij Silvia Di Panfilo ...
N ce de laurs: te na ciasa
I colaboradus dl Ofize Provinzial de Ciacia y Pëscia y i verdabosc dla staziun da Kaltern á ciafé val’ demorvëia. Sciöche la Provinzia lascia alsavëi te n comunicat, él gnü ciafé te na ciasa privata tl Überetsch na crëpa de laurs. Deache la laurs é n tier sconé a livel statal y internazional, él sambëgn proibí da la copé, mo ince da tigní sö perts de tier zënza conzesciun. Porchël é le proprietar gnü dé dant y les forzes dl ordin fajará les inrescides, por ciafé fora da olache le ce de laurs ...
"Dolomiti - The mountains of Venice": ce n penseo?
6.000 "me plej"
Granmarzé, grazie, giulan, dilan, iolan, de gra, telpai a dötes mies coleghes y a duc mi colegs, con lapró la presidenza dla Union Generela di Ladins dla Dolomites sciche editoura de "La Usc" y a duc i colaboradours esterns che nes tegn tres informés sun i fac y les novités interessantes tles vals ladines y ence tla diaspora ladina.
Demé ADUM onse la forza che i adoron per jí inant, ajache tla coleghialité y unité stál scrit l davegní de nost lingaz ladin y de nosta cultura.
Sen podonse n ...
Comentar de pruma
Ne ve suzédel pa mei che jëis nzaul, che l sibe n ufize o n'autra istituzion o sënta de lëur, che l ve toma riesc tl uedl che l ie n'aria pesocia. Ma nia ajache l ie na stleta aria, ma ajache l tlima de lëur ie stlet, burt, pesoch.
L ie tler che tl lëur iela for nscila che la va de lauré, che l ie regules y che l ie chiche cumanda che fej tenì ite la regules.
Ma tan suvënz suzédel pa che chiche cumanda ne à nia la cualiteies per mené si personal, metan ite prescion, jan contra la denità dl/a ...
Mons. Tisi e etres piscopes sun strèda contra la prostituzion
Ai 8 de firé l’é la giornèda internazionèla contra la trata o schiavitù de la persones. Chesta dì é stata metuda sù per recordèr Giuseppina Bakhita, na femena de naa del Sudan che canche l’aea 7 egn la era stata rapìda per la fèr doentèr schiava e dal padiment l’aea enscinamai desmentià sie inom. La vegnìa chiamèda Bakhita e te sia joentù la é stata venuda più outes, umilièda, torturèda e en ùltima comprèda da n consol talian che l’à librèda da sia schiavitù e portèda te la Tèlia. ...
Controi sön i contribuc culturai ladins
Sciöche preodü dala lege mëssel gní fat controi sön i contribuc culturai conzedüs dala Provinzia. Le sis porcënt di caji vëgn ciará do plü avisa dal’aministraziun provinziala: chisc gnará trac fora a caje ai 13 de forá 2019 te na sentada publica.
Ai 13 de forá 2019 dales 10:30, tla sënta dl Intendënza y Cultura ladina a Balsan vëgnel tigní na sentada publica por trá fora le sis porcënt di caji, aladô dl art. 2, coma 3 dla lege provinziala nr. 17 di 22 d’otober 1993. Le protocol dla ...
Aunejia sofoia tl turism: sëgn él da paié por jí te cité
La cité de Aunejia é conesciüda sura döt le monn y é de por de, döt l’ann, travert de turisć. Le turism ne i á nia ma porté de bun. Atramënter: al devënta tres deplü n gran pëis por la cité y por la jënt che vir dailó. Sce al é n sinonim de ”overtourism”, spo él Aunejia. Le Comun de Aunejia se sint sforzé da tó provedimënc, y rodunt porchël á la Junta d’Aunejia tut chisc dis la dezijiun da ti damané ai turisć n ”Contribut d’azes”, che mëss gní paié da vigni porsona che ó jí tla cité vedla de ...
Le fit cara al 1%
Dl 2019 jaral en faziun döes novités por le "Investimënt provinzial por realisé la pröma ciasa":
- cun le 1. de merz damanará la Provinzia ma plü dl 1% de fit sön i scioldi che ara imprësta; chisc agn êl le 1,5%
- cun le 1. de messé i tocarara ala Agenzia provinziala por le svilup sozial y economich da surantó la gestiun y ativité da pert dla "Südtirol Finance Spa" tl ciamp dl "Investimënt por costruí la pröma ciasa".
Ence per mesa pirola de ecstasy se pel morir
“N’outa demò, che veste mai che sie, no se mor mia per mesa pirola de ecstasy. I lo fèsc duc, proe ence gé, ei, n’outa demò, che veste che sie…”
Coscita l’à pissà Giorgia Benusiglio, ai 16 de otober del 1999, te na discoteca de Desenzan sul Garda; l’aea 17 egn.
Enveze se pel morir per mesa pirola de ecstasy. Giorgia ades la l sà. I l’à tirèda fora per i ciavei, al Niguarda de Milan.
De più su La Usc stampèda de vender ai 8 de firé.
La plü bela cira dl invern
Aladô dl zënter meteo dla Provinzia de Balsan saral chisc dis de bi dis, cun tröp sorëdl y püces niores. Tles vals ladines él les mius condiziuns da jí cun i schi: de nöt frët, ia por le de na bela löm y ince val’ ona cialdina te sorëdl.
Ntervënc dl Aiut Alpin Dolomites
Noveres sön tru - le prigo da lovines crësc
Te valgügn posć ál bele metü man da novëi y anter le vëndres al 1. de forá y la sabeda ai 2 vëgnel dit danfora bindebó de nevüdes, che sará dassënn pasciüdes suradöt sö alalt. Por ci che reverda Südtirol y le Trentin, podunse ti ciaré ala cherta dl report sön les lovines dla Euregio (https://avalanche.report), che prevëia tles vals nevüdes dai 17 cm tla bassa Val Badia cina ai 40 cm tl’alta valada y 80 cm sö tles munts. Te Gherdëna vëgnel preodü nevüdes incër i 30 cm, te Fascia vëgnel metü chi ...
Comentar de pruma
Perdrët ie l succus de chësc comentar bele tla lëtra a plata 2, che Roland Verra à scrit n con' de Karl Zeller, che „dij n cont dla Jonta regionela nueva che i doi cunselieres provinziei ladins ti à custà n reprejentant tudësch tla Jonta regionela nueva aldò dl proporz (zitat tla zaita Dolomiten di 28 de jené)."
N iede ie Zeller contra la valorisazion dla Region. Tlo messons coche ladins mëter a verda, ie pu la Region mo n ënt raionel aministratif politich che tol ite almanco trëi valedes ...


text:
En il trenament dad glindesdi per la cursa rapida da mesemna a Santa Caterina è Carlo Janka daventà sisavel e meglier Svizzer. Gudagnà il trenament ha il Talian Christof Innerhofer.
Il Norvegiais Aksel Svindall desista da las trais cursas da la cuppa mundiala a Santa Caterina ch'entschaivan il mardi cun in super-G. Suenter la cursa rapida da Val Gardena haja el danovamain gì problems cun il schanugl. El treneschia enstagl cun il velo e speria da vegnir guarì, per uschia avair in «grondius 2017».
Da preschent è Svindall cun 220 puncts sin il settavel rang en il classement general dals skiunz da la FIS. Quai èn anc 14 puncts dapli che Carlo Janka cun 206 puncts. Sin l'emprim plaz è lunsch ordavant l'austriac Marcel Hirscher cun da preschent 633 puncts.
Accident il schaner
A Kitzbühel aveva Svindall stgarpà il schaner il liom cruschà ed il meniscus. Fin tard viaden en la stad n'èsi betg stà cler, schebain el possia insumma cuntinuar cun sia carriera u betg.
RR novitads 14:00


text:
Web sconduu
El Web sconduu (deep web in ingles) l'è quell tocch de web che, a differenza del classegh web de superfis, el pò mia vess trovaa cont di motor de recerca normai.
Toeuven part al deep web i paginn a contegnuu dinamegh, i sitt noeuv ch'hinn staa no indicizaa dai motor, paginn cont di password, archivi Usenet, paginn mia ligaa o paginn sconduu volontariament, soratutt archivi comé la Wayback Machine. Di studi del 2000 han dii che domà l'1% del web l'è trovabil cont el Google.
Sottared del deep web l'è 'l dark web, ossia quella red che se pò entrà domà cont di software speciai comé TOR, Freenet o I2P.


text:
La Russia reagescha cun ina replica ed ha bandegià differents ambassadurs. Intgins dad els èn tenor atgnas indicaziuns gia arrivads. Ad els vegnia surdà ina nota da protest ed i vegnia annunzià las cuntramesiras.
Totalmain èn radund 60 ambassadurs vegnids bandegiads. Pertutgads sajan quests stadis ch'hajan bandegià diplomats russ suenter l'attatga da tissi sin in anteriur spiun russ en la Gronda Britannia. Londra fa responsabel la Russia per quest'attatga. Plirs pajais èn sa solidarisads cun la Gronda Britannia.
RR novitads 16:00


text:
Schifnòia
Schifnòia (nòm uficiàl en Italià: Schivenoglia) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 1 203 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]).
Geografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cümü l'è colocàt endèla pónta piö a sudest de la Lombardia. El se tróa a presapóch 40 km de Màntoa e a piö o méno 5 km del cunfì co la pruvincia de Modena. A poch chilòmetri scór el Po (che 'l streèrsa töta la pruvincia de Màntoa de òvest a est.
Schifnòia l'è 'ntra 12 e 16 méter sùra 'l leèl del mar, la sò estensiù l'è de 13,17 chilòmetri quadràcc e l'è strersàt de 'na lìnea feroviària, la Süsèra - Ferrara, che la divìt el centro del paés de Brasöl, frasiù de Schifnòia.[2]
L'escursiù altimétrica a cunsiderà töt el cümü l'è de 4 méter.[3]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
- ↑ El teretóre de Schifnòia - Cümü de Schifnòia
- ↑ Comune di Schivenoglia - La Lombardia in dettaglio


text:
Il deputà dal cussegl grond e CEO da las Pendicularas da Lai Peter Engler presidiescha dapi in onn e mez il comité d’organisaziun da las cursas da la cuppa mundiala da skis a Lai. El ha surpiglià quest uffizi da Silvano Beltrametti, ch’ha organisà la davosa cursa il 2016. Las cursas da questa fin d’emna èn las emprimas che Peter Engler ha organisà.
Betg inventar da nov la roda
El n’haja betg stuì inventar da nov la roda, ha Peter Engler ditg envers RTR: «Jau hai constatà ch’ina gronda part da las lavurs funcziunan bain, quai entras ina lavur da rutina. Ed jau sun fitg cuntent ch'jau hai pudì surpigliar in comité d’organisaziun cun blera experientscha».
Il temp il pli intensiv saja stà quest’emna, cunquai ch’ins haja gì da far blera lavur supplementara pervi da la naiv nova ch’i ha dà l’emna passada. Sco proxim punct culminant stattan sin il program ils finals da las dunnas e dals umens da la cuppa mundiala l’onn 2021 – quai è la proxima gronda sfida organisatorica per Peter Engler.
RR actualitad 17:00


text:
Il cudesch funsil dat scleriment sur da la proprietad da funs e bains immobigliars. Ils proprietaris ston pudair vegnir identifitgads cleramain. Il Cussegl naziunal ha suenter ch'el era l'emprim sceptic approvà da duvrar il numer da l'AVS per l'identificaziun. El sustegn uschia la proposta dal Cussegl federal.
Ils adversaris da la proposta han fatg valair la protecziun da datas. La cussegliera federala Simonetta Sommaruga ha percunter fatg attent ch’il numer d’AVS vegnia manà decentral tar ils chantuns, uschia avessan hackers da surmuntar plirs obstachels per vegnir tar las datas. La maioritad ha argumentà ch’il numer d’AVS vegnia duvrà gia oz per pliras indicaziuns e quai senza problems. La fatschenta va en il Cussegl dals chantuns.
RR novitads 11:00


text:
En la davosa runda dal gieu ha el pudì respunder correct indesch pretensiuns – tranter auter ha Eugen Caduff savì che Roger Federer na ha betg gudagnà quatter giadas aur a gieus olimpics.
Kikeri6
Glindesdi fin sonda mintgamai a las 7:40 tar il Radio Rumantsch.
Entaifer 60 secundas respundan audituras ed auditurs cun «gea» u «na» correctamain pretensiuns. Tgi che respunda correct las pretensiuns, gudogna alura per mintga resposta correcta in bon dal Volg ed ha la pussaivladad da participar il proxim di al gieu. Il jackpot vegn rumì da quella persuna che respunda correctamain durant quatter dis en roda mintgamai il dumber da dumondas respectivas.


text:
Sulet ina proposta per midar il budget hai dà mardi avantmezdi, quella han deputads e deputads dentant refusà. Il deputà Roman Hug (PPS) vuleva stritgar 72'000 francs previs per finanziar la co-direcziun dal Museum d'art dal Grischun. El ha crititgà ch'ils problems organisatorics dal museum vegnian schliads enten stgaffir dapli plazzas e dapli custs.
Era en la cumissiun da gestiun hajan las finanzas dal Museum d'art dà da discutar, ha ditg il president Simi Valär (PLD). Da stritgar ils daners saja dentant la faussa via. Il cusseglier guvernativ Martin Jäger (PS) è sa dustà cun pais e mauns: La co-direcziun saja ina buna schliaziun ed il museum haja adina dapli exposiziuns e visitaders.
Program da spargn GEA u NA?
La gronda dumonda è dentant stada: Dovra il Grischun in program da spargn? Surtut la Partida liberaldemocratica (PLD) ha plazzà sia critica: La regenza haja empermess in program da distgargia per in equiliber da las finanzas - il parlament spetgia dentant anc adina sin quest. Per la PLD èsi massa ristgà da sa laschar sin la gulivaziun da finanzas ed ils pajaments da la Banca naziunala.
Sche vus na vulais betg numnar el program da spargn, lura numnai el program da fitness ubain program da distgargia. Impurtant è che nus fetschian insatge.
Las ulteriuras partidas na vesan dentant nagina raschun dad instradar in program da spargn. La ristga da perder la controlla da las finanzas na saja betg dada. Quai impedeschia la limita da deficit da 50 milliuns francs ch’il Cussegl grond ha gì ordinà.
La ministra da finanzas Barbara Janom Steiner ha accentuà che la situaziun finanziala dal chantun saja solida e ch'i na dovria nagin program da spargn e ch'in tal n'avessia era nagina schanza.
I na dat nagina maioritad per in program da spargn.
Budget prevesa deficit da 34 milliuns francs
Il deficit budgetà per il chantun surpassa quel da l’onn passà per 11 milliuns francs. Tar las investiziuns resta la regenza tar sia politica offensiva dals ultims onns. Las investiziuns bruttas cuntanschan cun 446 milliuns francs in record. Milliuns ch’èn surtut previs per projects da construcziun auta (nova praschun a Cazas, nov center administrativ Sinergia). Sco era per il traffic public e la promoziun da l’economia.
RR actualitad 17:00


text:
Garfield vegn 40
- Mardi, 19.6.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 19.6.2018, 8:40, RTR
Oransch, smarschun, cinic – quai è Garfield. Avant precis 40 onns è el per l'emprima giada cumparì en ina gasetta.
Mintga di publitgescha Jim Davis in nov cartoon-strip en differentas gasettas. Fin uss hai schon dà sur 14'000 cartoons. Garfield è fin uss schon cumparì en 2'570 gasettas – record mundial.
Il dissegnader Jim Davis ha inventà Garfield en in'ustaria taliana. Quai declera forsa, pertge ch'il giat mangia uschè gugent lasagne. Il num «Garfield» ha il giat survegnì dal tat da Jim Davis.


text:
Sco quai che la polizia da Koblenz communitgescha sin Twitter, sa legra ella ch'il festival possia continuar. Las trais persunas che la polizia aveva arrestà venderdi saira pervi da suspect da terror sajan puspè libers, communitgescha la polizia.
Suspect da terror n'è betg sa cumprovà
Suenter perquisiziuns intensivas da l'entir areal dal festival, n'ha la polizia chattà nagut che sustegnia il suspect ch'i pudessia dar in attentat. Uschia na dettia quai nagin privel acut, communitgeschan ils organisaturs dal festival sin facebook.
Il suspect da terror era sa dà, cura ch'ils organisaturs han constatà ch'il num sin ina carta da persunal n'avevia betg correspundì al num registrà en il sistem. Tar ina da questas persunas haja la polizia gì indizis per colliaziuns cun la scenza da terror islamistica. Las investigaziuns continueschian.
En ina tala situaziun na dastgain nus prender nagins ristgs.
Ins na veglia prender nagins ristgs, uschia la regenza da Rheinland-Pfalz, remartgond ch'i haja dà sumegliantas interrupziuns preventivas d'eveniments, sco per exempel tar in gieu da ballape a Hannover (november 2015). Era il minister da l'intern da la Germania, Thomas de Maizière (CDU) ha sustegnì la decisiun da Rheinland-Pfalz. La segirtad dals visitaders dal festival saja la pli emprima prioritad.
Organisaturs impressiunads dal public
Radund 86'000 visitaders han bandunà paschaivel l'areal dal festival – quai aifer in quart d'ura. Da l'evacuaziun nunproblematica e paschaivla èn ils organisaturs sa mussads impressiunads. «Uschia avain nus era dà in signal per nossa cultura», ha ditg l'organisatur Marek Lieberberg. Sch'ils concerts ch'èn crudads venderdi saira vegnan anc ad avair lieu durant il festival, vegn anc sclerì.
RR novitads 11:00


text:
Il president communal Francestg Cajacob conceda ch’il Resort Catrina profiteschia da questa sanaziun. Mo baud ni tard saja ella necessaria.
En il messadi al cussegl da vischnanca propona la suprastanza da concert in credit da planisaziun da 160'000 francs. Alura hajan els ils detagls dil project cun custs e las mesiras. Silsuenter possia la populaziun decider. Tenor las emprimas calculaziuns èsi da quintar cun custs da ca. 3 milliuns francs. Daners da chantun e confederaziun na dettia quai betg, di Francestg Cajacob.
Mustér investescha 4 milliuns francs
En il messadi dat la suprastanza era ina survista dal Resort Catrina. Markus Weber preveda d’investir 90 milliuns francs (60 en il resort, 15 per la pendiculara Parlet-Sedrun, 10 per il project d’ennavar e 5 en la gastronomia). La cumpart da la vischnanca per il project d’ennavar fa 3 milliuns e per la pendiculara Parlet-Sedrun dat ella 2,5 milliuns sco emprest e 2,5 milliuns sco garanzia d’emprest envers il chantun. Plinavant datti 2 milliuns taxas da colliaziun per il resort ; e sut il stritg sto la vischnanca investir 4 milliuns francs.
Quest project augmentia il svilup en vischnanca e perquai saja la cumpart da la vischnanca da responsar, di il president communal da Mustér.


text:
La fabrica da palpiri Landqart SA stritga 55 da 260 plazzas da lavur. Raschun per questa mesira sajan surcapacitads sin l'entir mund en il sectur da producir bancnotas. Ils collavuraturs èn vegnids infurmads il mardi. Ils represchentants dals lavurants ed ils partenaris socials han avert ina procedura da consultaziun. Per ils lavurants che perdan la plazza, vegnia elavurà in plan social, ha communitgà la Lanqart SA.
L'interpresa da Lanquart era avant in onn vegnida en mancanza da liquiditad perquai ch'in project grond internaziunal era vegnì sistì. Per segirar la stampa da las bancnotas novas ha la Banca naziunala svizra surprendì la fabrica da palpiri. Lanqart è l'unic producent dal uschenumnà Durasafe-Substrat per la nova seria da bancnotas svizras.
RR novitads 11:00


text:
Il Cussegl dals chantuns ha approvà la gievgia ina moziun cun la pretensiun da betg midar ils rabats per las franschisas. Il Cussegl naziunal aveva approvà il december ina moziun cun il medem cuntegn.
Rabats maximals da 1'540 francs
Oz dastga ina cassa da malsauns mintg'onn dar in rabat maximal da 1'540 francs per franschisas da 2'500 francs. Quest rabat vuleva il Cussegl federal sbassar sin 1'100 francs. Tar ina franschisa da 50 francs vegn la premia annuala oz sin il pli 140 francs pli bunmartgada. Quest rabat avess gì da vegnir augmentà sin 160 francs.
Cun questa midada vuleva il Cussegl federal pussibilitar in'elecziun. Oz èn be las pli autas u las pli bassa franschisas attractivas. Il minister da sanadad Alain Berset ha crititgà las moziuns. Quellas cementeschian in sistem economic che na saja betg effizient.
Promover l'atgna responsabladad
Ils cussegls persequiteschan però in'autra finamira: La dumonda saja, sch'ins possia chastiar persunas che sajan prontas da surpigliar dapli responsabladad. L'atgna responsabladad saja impurtanta per che las prestaziuns da sanadad restian er en l'avegnir pajablas, uschia il pledader da la cumissiun Joachim Eder da la PLD.
Questa decisiun na munta però betg che las franschias restan sco fin qua. Il december aveva il Cussegl naziunal decidì che tant las franschisas minimalas però er las maximalas duajan crescher. Uschia vul el cuntanscher ch'ils assicurads sa cumportan pli conscient tar la sanadad ed ils custs.
Franschisa
La franschisa è la cumpart ch'ils assicuraders surpiglian vi dals servetschs medicinals. Sche quels surpassan la franschisa aifer in onn, surpiglia la cassa da malsauns ils ulteriurs custs.
La regla è: Pli auta la franschisa e pli bassa la premia meinsila.
RR novitads 15:00


text:
cuntegn
Svizra
-
45'000 chametgs en Svizra
La gievgia suentermezdi e la saira hai danovamain dà ferms urizis en Svizra. Fin la saira las nov ha SRF Meteo dumbrà radund 45'000 chamegiadas. Vitiers hai dà granella ed inundaziuns. Sco quai che SRF Meteo rapporta hai dà ils emprims urizis en la Svizra franzosa.
Quels èn lura ids en direcziun Berna e Soloturn e la saira en direcziun regiun Basilea. In'autra lingia d'urizi hai dà en il chantun Argovia fin al lai da Turitg, quella è silsuenter sa muventada en direcziun Schaffusa e lura en la Germania.
RR novitads 22:00


text:
Curt de Frat
Curt de Frat (nòm uficiàl en Italià: Corte de' Frati) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 1.368 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 20 km², per 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfianèl (BS), Gruntart, Persech, Puntìch (BS), Pusài, Rubéch, Scandulèra Rìa d'Ói.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Curt de Frat l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc


text:
Ina sperdita durant il temp da stad è usitada en la branscha: Quest onn è la sperdita tar la gruppa da hotels Sunstar dentant sa sminuida dad 1,1 milliuns sin 0,7 milliuns francs. Uschia è la stad 2017 stada la meglra stad dapi il 2018 per la gruppa d'hotels ch'è er fitg preschenta en il Grischun. La svieuta è s'augmenta dasper 5,1% per 22,9 milliuns francs durant ils mais da stad.
Responsabels per il bun resultat da fatschenta èn cunzunt giasts asiatics. Uschia han ils hotels da Sunstar da alloschi a 60% dapli giasts da l'Asia. Quai senza giasts dal Giapun, la China ed ils Stadis da Golf. Dentant hajan er 14% dapli giasts germans e 10% dapli Brits chattà la via en Svizra. I paria ch'il trend da sminuziun da giasts europeic saja a fin, manaja la gruppa d'hotels.
Buna finiziun da la davosa e bun cumenzament da la nova
Er la stagiun d’enviern entschet bain: Grazia a bunas cundiziuns da naiv e da l’aura sajan hajan ins puspè pudì carmalar dapli giasts en las regiuns da muntognas, uschia Sunstar.
Tar la gruppa da Sunstar tutgan 11 hotels da quatter stailas. Tranter auter a Tavau, Claustra, Lai e Flem. en tut dumbra la Sunstar 1'800 letgs.
RR novitads 20:00


text:
Nus dein gronda peisa sin ina buna e solida scolaziun. Sco corp da pumpiers da milissa ein ils pumpiers sfurzai da prestar survetsch. Quei vul dir ch'il cader sto dar tutta breigia da preparar ils exercezis e da porscher ina buna scolaziun. Grazia a 5 instructurs ei quei problem meins gronds, tuttina ein meinagruppas ed officiers era dumandai da preparar buns exercezis che motiveschan la glieud e che preparan els cunzun per il seracass.
Schurmetg da flad ei cumpart dalla scolaziun e s'auda tenor regulativ cantunal tier mintga pumpier.


text:
L’affera enturn las cudeschaziuns illegalas da l’AutoDaPosta SA sa sviluppescha ad in debachel naziunal. En ina conferenza da medias il venderdi han ils responsabels da La Posta stuì conceder che l’AutoDaPosta SA ha pretendì 205,3 milliuns francs memia bler dals chantuns svizzers e da la Confederaziun.
Jau era surstà da las dimensiuns e la moda e maniera co AutoDaPosta ha lavurà cun trics per zuppar ils vairs custs.
Ensemen cun l'Uffizi federal da traffic e la conferenza dals directurs chantunals da traffic public èsi vegnì fixà ina summa da 188,1 milliuns francs per la perioda dal 2007 fin il 2018. Per ils onns avant il 2007 paja l’AutoDaPosta SA enavos voluntariamain ulteriurs 17,2 milliuns francs. A tgi che la summa dad avant il 2007 vegn repartì sto anc vegnir sclerì.
Milliuns per chantun Grischun e vischnancas
Per il chantun Grischun datti total 15,2 milliuns, sco ch'il Departament da construcziun, traffic e selvicultura dal Grischun scriva il venderdi suentermezdi en ina communicaziun a las medias. Plinavant survegnan era radund 25 vischnancas e regiuns grischunas pajà enavos en tut 5,7 milliuns francs.
Intginas vischnancas grischunas che han dabun daners da l'AutoDaPosta SA
AutoDaPosta SA: Summa da restituziun als chantuns, cun tschains
Funtauna: Uffizi federal da traffic
Ils chantuns Basilea-Citad e Genevra n'empostan naginas prestaziuns da la AutoDaPosta SA e n'èn perquai betg menziunads.
RR novitads 14:00


text:
Il far dals Stadis Unids s'oppona a nossa identitad (recensiun)
Tge fa Bush? Attatga'l l'Irac, instradond in'offensiva che pudess dar fieu a l'entir Proxim Orient, u sa declera'l cuntent cun la tenuta dal dictatur da Bagdad? Il mund retegna il flad, spetgond la decisiun da la Chasa alva. Bush ha mussà pliras giadas ch'el na s'empatga betg dal dretg internaziunal. El refusescha l'instituziun d'ina Dretgira penala mundiala per ils dretgs umans e l'applicaziun dal patg che vul limitar l'emissiun da CO2. Da l'autra vart tegna'l en fermanza cumbattants islamists senza als renconuscher il status internaziunal da praschuniers da guerra. Il mund para da depender da la buna veglia u l'arbitrariadad d'in um tant pli pussant che las elecziuns parlamentaras da november 2002 han mussà ch'el giauda la confidenza da ses pievel. Gia en avust è cumparì l'essai* d'ina spezialista dal dretg public che scuvra las atgnadads da la politica exteriura da Washington. L'autura, la Turitgaisa Gret Haller, ha presidià il cussegl naziunal, represchentà la Svizra a Strassburg tar il Cussegl da l'Europa ed è stada mediatura publica per dretgs umans en Bosnia-Ercegovina. Ses essai mussa che la fundaziun dals Stadis Unids 1776 sa basava sin in'idea da la religiun, sco element essenzial da la societad civila, che divergeva da la secularisaziun instradada dapi 1648 en l'Europa, entant che la religiun è restada ina pitga da la vita politica americana. L'autura mussa plinavant co che l'Europa possia sa sviluppar en ils decennis vegnints, restond fidaivla a sia identitad.
«Ina missiun en il mund»
Igl ha entschavì 1620, cur che tschient «pelegrins» englais, puritans sortids da la Baselgia anglicana, han fundà la colonia da Plymouth en Massachusetts. Auters emigrads puritans l'han rinforzada; ella ha sa dà in urden teocratic. Haller: «Quella part da la religiun ch'unescha ils burgais in cun l'auter e cun Dieu dueva er esser politica» (p. 251, n. 24). Lezza tenuta bulla anc adina la vita civica dals Stadis unids: «Lezza naziun è fundada a la fin dals quints sin la religiun (). Anc oz na pudess nagin president dals Stadis Unids sa lubir da na sa mussar la dumengia en baselgia u da concluder in discurs davart la situaziun dal pajais senza in vigurus «Che Dieu benedeschia l'America!» Sin la banconota d'in dollar leg'ins anc adina la devisa: «Nus fidain en Dieu» . Dapi 1954 è il pajais uffizialmain «ina naziun sut Dieu» . I paisa fitg bler ch'il pievel sa tegna per elegì dal Segner (). La religiusadad represchenta anc oz in'expressiun da la moda americana da viver, bler dapli che l'appartegnientscha ad ina cuminanza da cardientscha determinada» (pp. 4142). Haller citescha in autur tudestg dals onns novanta che cumpareglia ils Americans cun ils Romans da l'antica, numnond sco exempel la ministra da l'exteriur Madeleine K. Albright: «Bunamain dapertut nua ch'ella va, admonesch'la avertind, valitond, instruind e dond da chapir ch'ina malobedientscha avess consequenzas; lura vegn endament l'antica pussanza imperiala, sco dal reminent tar plis auters politichers americans (). La glieud dals Stadis Unids agescha cun la persvasiun stataivla che ses pajais haja ina missiun en il mund e che per quest saja bun tut quai ch'è bun per l'America» (p. 233). Quai vul ins promover cun ina tala concepziun dal mund, zavrond ed eliminond quai ch'è nausch, saja quai cun la paina da mort u cun ina expediziun «penala» sco quella che general Dwight David Eisenhower (18901969), schefcumandant da las Forzas armadas alliadas per l'invasiun da l'Europa 19441945, ha numnà «cruschada» en sias regurdientschas entituladas propi «Crusade in Europe» (1948).
Il spartavias da 1648
«Quai ch'è nausch vegn adina identifitgà cun persunas e stadis, uschia ch'i resta la schientscha che la naziun dals Stadis Unids saja clamada a far valair il bain en il mund» (p. 88). Ma in uman bun po vegnir nausch: «Saddam Hussein era l'uffant preferì en il cumbat encunter l'Iran avant che sa midar en carogna» (p. 62). Haller numna er il dictatur serb «ch'il delegà da Washington en Jugoslavia ha fatg ses intim 1995 per stgaffir las premissas da la cunvegna da pasch [en Bosnia-Ercegovina]» (pp. 6061) e che Clinton ha lura crititgà senza perdun areguard il Cosovo. La strategia da Washington «è subordinada al princip suprem da la tgira dals interess americans (). Lez pled magic sanctifitgescha quasi tuts mezs. In tal pled na datti en l'Europa. Quai na vul tuttina betg dir che la morala dals Europeans saja pli auta, anzi! () Pervi da nossa istorgia culpaivla avainsa stuì surmuntar l'argumentaziun suprema cun interess naziunals e la substituir cun la voluntad da cooperar» (p. 64). Gea, nossa istorgia! Gist 1620, cur ch'ils «pelegrins» puritans englais navigavan vers il Massachusetts, furiava la guerra religiusa en Vuclina. 1621 han las truppas da Baldirun conquistà la Rezia; questa è stada per decennis in dals champs da battaglia en la guerra europeica da trenta onns. Pir il patg da Feldkirch 1642 ha restabilì la situaziun anteriura en Rezia, ma il protestantissem è restà scumandà en Vuclina. Sin stgalim continental ha la conferenza da Vestfalia 1648 instradà il triumf da la norma «cuius regio, huius religio, tenor la quala () il retg u prinzi fixava la religiun dal pajais (). En l'istorgia spiertala ha l'onn 1648 manà al spartavias tranter l'Europa e l'America. Noss continent ha sa decidì per ina politica da pasch che subordinava la religiun al stadi, entant ch'ils emigrants davan adatg ch'il stadi na possia far donn a la religiun» (pp. 3840).
In urden da pasch fundà sin il dretg
«Nossa istorgia culpaivla», numnadamain «ils excess dal naziunalissem () en l'emprima mesadad dal 20avel secul () han manà l'Europa dal vest a bajegiar in urden da pasch nov» (p. 150) fundà sin la cooperaziun tranter la Frantscha e Germania, tenor ils pleds da l'anteriur chancellier federal Helmut Schmidt ils 9 da november 2001 a Losanna: «Gia en il temp da de Gaulle hai chapì ch'ils stadis europeics pon s'unir be uschelunsch che la Frantscha giavischa ina tala uniun sco sia atgna chaussa. Er oz, suenter la fin da la guerra fraida craia che la Frantscha tegnia anc adina la clav per ils emprims decennis dal 21avel tschientaner» (cità p. 220). Haller commentescha l'urden statal franzos en moda differenziada, tenor il model svizzer u tudestg da federalissem (vischnanca, chantun, confederaziun): «Il svilup d'ina identitad statala sin livel europeic n'è nagut auter che la cuntinuaziun da la revoluziun franzosa. Dentant po lez stgalim strusch surpigliar quel centralissem marcant che fa part da l'atgnadad statala franzosa () e che s'oppona a la tendenza generala d'extender ina tala identitad sur plis livels da statalitad. Qua pon ins duvrar il model tudestg () che da bella entschatta cumpigliava plirs stgalims» (p. 221). L'autura renconuscha qua implicitamain la sabientscha da quels che han fundà 1871 la Germania unida; la soliditad da lur ovra ha sa cumprovada 1990, cur che regiuns istoricas sco il Brandenburg, la Saxonia e Turingia èn renaschidas suenter passa in mez secul da dictaturas. Haller: «Entras las revoluziuns da 1990 è l'Europa vegnida in'unitad, cun ina sfida nova per il svilup da ses urden paschaivel. Forsa ha'la puspè l'occasiun da conciliar finalmain las ideas dal scleriment e la romantica. Era sche quai reussescha, na pon ins emblidar las unfrendas da las davosas guerras balcanicas che ans han fatgs vegnir puspè conscients, en moda andetga e snuaivla, che pir cun ina tala conciliaziun pudainsa lavurar vinavant vid lez urden da pasch» (p. 150). Ma «il mantegniment da la pasch sa basescha tuttafatg sin renunzias a secturs da l'atgna suveranitad tar il svilup da l'Uniun Europeica» (p. 92). Talas renunzias cuntrafan adina dapli a la filosofia politica da Washington, saja quai davart ina dretgira penala mundiala, la sminuziun da las emissiuns da CO2 u il respect da praschuniers da guerra. Areguard talas dumondas da dretg internaziunal duainsa restar stataivels, fidaivels a nossa identitad europeica.
* Gret Haller, Die Grenzen der Solidarität.
Berlin (Aufbau, ISBN 3-351-02537-8) 2002.
La Quotidiana / 10. Januar 2003


text:
Be ina votaziun federala
L'iniziativa cunter la construcziun dischordinada è vegnida inoltrada dals Giuvens Verds. Ella vul bloccar la surfatscha totala da las zonas da construcziun en Svizra. Novas zonas dastgan mo vegnir creadas, sch'ina zona da la medema grondezza vegn abolida. Plinavant pretendan ils Giuvens Verds che las surfatschas gia surbajegiadas vegnan uschia utilisadas meglier. Il Cussegl federal sco era il parlament proponan da refusar l'iniziativa.
Sin stgalim communal vegn tranter auter decidì davart indrizs da sport
Ils votants e las votantas da la regiun Malögia decidan davart l'iniziativa per in center da sport sin glatsch. Quella pretenda la construcziun e la gestiun d'in center regiunal da sport sin glatsch cun halla da sport e d'eveniments. La populaziun decida sche la regiun Malögia duai surpigliar la responsabladad.
Era Vaz decida davart in indriz da sport. A Lai duai la plazza da sport vegnir modernisada. Quai cun in nov bajetg a l'ur da la plazza da sport. Il suveran decida davart in credit da 5.9 milliuns francs en quest connex.
A Claustra decida la populaziun davart ina lubientscha da construcziun per la chasa da parcar a favur dal project «Ober Ganda». Il project per in resort da famiglias «Ober Ganda» han ils votants e las votantas gia approvà il november passà. Lura ha la vischnanca dentant emblidà da metter en votaziun il dretg da construcziun per la chasa da parcar.
RR novitads 06:00


text:
La nova direcziun da l'hotel Saratz a Puntraschigna è enconuschenta: Yvonne Urban Scherer e Martin Scherer surpiglian la batgetta davent da mez fanadur, sco l'hotel Saratz scriva. Fin uss han els manà l'hotel Schweizerhof a San Murezzan.
La direcziun d'enfin uss, Anuschka e Thierry Geiger-Starkloff, surpiglia ina nova sfida en l'Engiadina. L'avrigl era vegnì enconuschent che l'hotel Saratz surpiglia davent dal fanadur er la gestiun dal center da cultura e congress Rondo a Puntraschigna.
RR novitads 10:00


text:
La relaziun tranter la Russia ed ils Stadis Unids è critica sco gia dapi decennis betg pli. La raschun persuenter èn tranter auter las rinfatschas americanas che la Russia haja influenzà las elecziuns en ils Stadis Unids, sco era ils conflicts en la Siria e l'Ucraina. Tenor medias russas duain Putin e Trump s'inscuntrar la fin da matg per l'emprima giada. Ina conferma persuenter na datti dentant anc betg.
Oz s'inscuntra Angela Merkel cun Putin
Il president russ Wladimir Putin spetga oz la chanceliera tudestga Angela Merkel en sia residenza a Sotschi. Quai è l’emprim inscunter suenter dus onns. Quel duai purtar ina tscherta detensiun tranter la Russia e l’Europa.
RR actualitad 07:00


text:
Il chantun Grischun saja represchentà bain en la garda papala, ha il secretariat da la garda respundì sin dumonda da RTR. Quai na possian ins dentant betg gist dir da la vischnanca da Laax. L'ultim gardist da Laax è sta Anton Gliott. El ha fatg ses servetsch en la garda il 1978 e 1979.
Viadi a Roma
Il president da la Pleiv da Laax, Maurus Cavigielli, è forsa perquai losch d'avair in nov gardist en lur retschas. La Pleiv da Laax ha organisà in bus per il viadi a Roma tar la saramentaziun. Var 35 persunas da Laax ed ils parents da Gian Andri Arpagaus èn sa mess en viadi a Roma.
Emoziuns e sentiments da legria
Natiralmain èn era bab e mamma da la partida. Angelica e Giorgio Arpagaus van a Roma tar la saramentaziun da lur figl cun sentiments da legria, dentant era cun ina tscherta tema. Lur figl engira la finala da dar sia vita per quella dal papa sche quai sto esser. El engira quai sco part dal la saramentaziun. Il sentiment da plaschair dominescha dentant tar ils geniturs, betg il davos era il plaschair da pudair parter quel cun autras persunas da la Pleiv da Laax.
La garda papala
A la ceremonia han 23 novs gardists prestà l’engirament. La garda papala, introducida il 1506 da papa Julius II, è l’escorta persunala dal papa. Cun radund 100 commembers è quai la pli pitschn’armada dal mund.
Ils gardists s’obligheschan cun il sarament da far lur servetsch per almain 25 mais. Els èn tranter 19 e 30 onns vegls e ston almain esser 1,74 m gronds. E natiralmain ston els esser catolics e burgais svizzers.
La saramentaziun da novs gardists è tradiziunalmain ils 6 da matg. Il datum regorda als 147 schuldads ch’era morts l’onn 1527 cura che citad da Roma era vegnida sblundregiada.


text:
Ils parcadis da la staziun da Son Gagl èn gist sper ils binaris. Sch'ins parchescha damai fallà, vul dir sur las lingias ora, lura blochesch'ins l'Appenzeller Bahn.
E quai n'ha betg mo consequenzas per in sulet tren, mabain per l'entir traffic da viafier: Il tren bloccà serra er giu la via als proxims trens. Uschia impedescha in auto in'entira rotscha da trens. L'onn 2017 èn 51 trens vegnids bloccads da 15 autos ch'eran parcads al lieu fallà. E quai chaschuna custs: i dovra vehichels che remplazzan ils trens bloccads e la viafier ha da pajar indeminisaziuns, perquai ch'ils passagiers manchentan la colliaziun.
Pli ditg e pli char
Quests custs supplementars duai il manischunz da l'auto ch'impedescha il traffic da viafier surpigliar cun pajar in chasti da 20 francs per minuta. Pli ditg che l'auto è parcà al fallà lieu e dapli trens che vegnan bloccads e pli auts ils custs che resultan.
Cun quest sistem da pajar vegni spert fitg char: Sch'ins impedescha la viafier per in'ura pajan ins gia passa 1'000 francs.
Vi da la signalisaziun na manchi betg
Pliras signalisaziuns fan attent sin la problematica: ina signalisaziun supplementara sin il palantschieu, ina sin las tavlas da parcar ed ina sin las uras da parcar. Per il directur da l'Appenzeller Bahn Thomas Baumgartner è quai cler avunda. E tuttina impedeschan radund 15 autos ad onn la viafier.
La signalisaziun è fitg clera. E savens funcziuna quai er. I dat paucs cas, ma quels èn gravants.
Renovaziun da la via da la staziun
La situaziun a la staziun da Son Giagl pudess dentant daventar pli pauc precara: La via da la staziun sto vegnir renovada. Quai pervi dal stadi da la via e perquai ch'ils binaris ston vegnir sanads.
Per la nova via da la staziun datti duas propostas: Ina cun ed ina senza parcadis. Tgenina che persvada, decida il cussegl da la citad. A l'Appenzeller Bahn n'emporta betg per tgenina varianta ch'il cussegl da la citad sa decida. Impurtant saja per la viafier mo, che la distanza tranter ils binaris ed ils parcadis saja suenter la renovaziun pli gronda: lura n'impediss er in auto ch'è parca fallà betg la viafier.
RR actualitad 11:00


text:
Alex Fiva, ch’aveva gudagna la segunda cursa a Val Thorens, ha sco sulet um svizzer cuntanschì il grond final dal squatter megliers. Il Grischun ha dentant gì fadias al start ed è perquai stà sin l’ultima posiziun durant l’entir percurs.
En la fasa finala è lura crudà Jean-Frédéric Chapuis e Fiva ha pudì profitar. Gudagnà la cursa ha il Sloven Filip Flisar.
En il pitschen final ha Marc Bischofberger cuntanschì il terz plaz, cun in rang final 7. Er el ha manchentà al start in meglier classament.
Accident da Holmlund bitta sumbriva
L’eveniment en las Dolomitas è vegnì sumbrivà da l’accident da trenament da la Svedaisa Anna Holmlund. Ella era sa disgraziada il glindesdi ed è dapi lura a Bozen en in coma cun grevas blessuras dal chau.
Er crudadà era la mesemna sia collega da squadra Sandra Näslund. Tenor rapports en sias blessuras però betg uschè gravantas.
RR novitads 15:00