text:
Theophil Klaiss ha edì avant 3 onns ses disc cun il titel «Regal». La chanzun Sontga Maria è ina da las sis chanzuns.
Tar il Radio Rumantsch è la chanzun sin dus differents podests:
- I dat mo duas chanzuns ch’èn idas dapli sur nos emettur da RTR, «Shape of you» da Ed Sheeran e «Subeme la radio» da Enrique Inglesias. «Sontga Maria» è sin plaz trais da las rotaziuns. Varga 100 giadas è la chanzun ida sur l'emettur.
- «Sontga Maria» è la chanzun ch'è vegnida giavischada il pli savens durant las gratulaziuns da RTR (69 giadas).
Nus avain contactà Theophil Klaiss per telefon e purtà ad el las bunas novas. Il chantadur modest da 70 onns ha respundì:
Quei plai a mi fetg! Cunzun fai plascher, ch'ei plai era ad auters. En sasez vaiel fatg la canzun mo per mei. Lu han differentas persunas annimau mei d'annunziar la canzun tier il radio, e lu ei quei semplamein capitau.
En tut datti 300 tocs dal disc ch'ins sa dentant betg cumprar. Ils discs regala el mo ad amis, enconuschents ed interessads. Daners vuless el betg per sia musica. El ha tradì a nus plain persvasiun:
Quellas canzuns ein mes sentiments. E sentiments vendel jeu buc. Gnanc per in milliun ni per ina milliarda.
Ils daners ch'el survegn per las rotaziuns sur l'emettur da radio da RTR regala el a persunas e cunzunt uffants che vivan en povradad.
RR actualitad 08:00


c: text/html

text:
Daniel Vincenz, Vella, gudogna il 6avel turnier da troccas dalla Pro Sagogn
Ils victurs dil 6avel turnier da troccas dils 20 da schaner 2017 ein: Claudio Camathias, Sagogn (2. seniester.), Daniel Vincenz, Vella (1.) e Josef Cadruvi, Schluein (3., dretg).
Cordialas gratulaziuns als victurs.
Grazia al grond engaschament da Renata Cathomas e Johann Cantieni ha ei danovamein dau in niev record da participonts. 40 persunas da Mustér tochen Turitg han battiu per la victoria. Danovamein ein biars giuvens separticipai, il pli giuven era, cun 14 onns, Anian Camathias, il fegl da Claudio.
Renata Cathomas ha schau far l'artista Yvonne Gienal (Glion) ina trofea specialmein per ils victurs da nies turnier ed ella ha era gest sponsurau quels premis. Il maletg da quella trofea muossa las quater colurs dallas troccas. Era per quels fetg bials premis in grond engraziament a Renata. Nus engraziein era al organisatur Johann Cantieni, sia dunna Jeannette per l'ustria ed a lur fegl Gion-Andri per la lavur cul computer.
In grond engraziament a tut ils participonts, specialmein al president dall'Uniun grischuna da troccas, signur Andreas Muot, Panaduz. Nus sperein che tuts seigien stai cuntents cul turnier e ch'els turnien puspei a Sagogn.
Fotografias 6avel turnier da troccas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La scola ier ed oz
-
Zutgerins da vitamins per uffants da scolaDurada: [00'59''] Schweizer Filmwochenschau
Durant temps fraids e temps da grippa èn surtut ils uffants periclitads. Sco emprim chantun svizzer...
La scolarisaziun da pli baud – in'invista en l'emprim di da scola l'onn 1961. L'emprim di da scola...
Instrucziun cun computers cunter la mancanza da persunas d'instrucziunDurada: [04'49''] SF
La mancanza da scolasts è in problem regular. Questa contribuziun da l'onn 1965 mussa ina persuna...
L'emprim di da scola l'onn 1968Durada: [17'26''] TSI
Co sa sentan las scolaras ed ils scolars l'emprim di da scola? Co po la scola far quest eveniment...
Il plan d'instrucziun antiquà na resguarda betg l'èra da computer futuraDurada: [03'34''] SF
Il plan d'instrucziun da l'onn 1905 n'è betg pli confurm al temp ed ils meds d'instrucziun cun...
Persunas d'instrucziun da l'Italia per vischnancas da muntogna tessinaisasDurada: [23'05''] TSI
La mancanza da scolasts è actuala er en vischnancas da muntogna tessinaisas. Perquai vegnan...
Èn chastids corporals anc confurms al temp?Durada: [07'07''] SF
En ils blers chantuns dat il legislatur il 1971 anc il dretg a las persunas d'instrucziun da dar...
Mancanza da scolasts – rescolaziun a la persuna d'instrucziunDurada: [04'13''] SR DRS
Sis onns suenter la fundaziun dal seminari da scolasts en il chantun Basilea-Champagna na...
Surabundanza da persunas d'instrucziunDurada: [11'47''] SR DRS
Era sche la noziun mancanza da scolasts è omnipreschenta, igl ha era dà temps cun ina surabundanza...
Nova scolaziun en la domena da l'informaticaDurada: [02'15''] TSR
La finamira è da crear in center da scolaziun per l'informatica en il Vallais. Las scolas èn...
L'introducziun da l'emna da tschintg disDurada: [03'07''] SF
Las scolaras ed ils scolars na duain betg pli stuair ir a scola la sonda. La lescha prescriva per...
Cun tge per sfidas che scolaras e scolars vegnan ad esser pertutgads en l'avegnir n'era da quel...
Egualitad areguard ils roms d'instrucziun – instrucziun en economia da chasa obligatorica per mattatschsDurada: [06'16''] SF
Il connex tranter la posiziun da la dunna e la scolaziun ch'ella po far, era da quel temp reglà...
Per l'instrucziun en bloc – invista en il mintgadi d'ina mammaDurada: [06'17''] SF
Apaina che l'ultim uffant da la famiglia è en scola u en scolina, turnan ils emprims uffants puspè...
La situaziun da scola en las vischnancas da muntogna grischunas è difficilaDurada: [05'28''] TvR
La vischnanca da muntogna da Siat è en privel da svanir. Vischnancas da muntogna grischunas han...
Duai la quarta lingua naziunala da la Svizra vegnir instruida en la lingua unifitgada rumantsch grischun?Durada: [03'04''] TvR
Per mantegnair la lingua han ins creà la lingua unifitgada rumantsch grischun. Uschia han ils...
Sch'ina scolasta survegn ina carta da gratulaziun, perquai ch'ella instruescha dapi 25 onns. Quai è...
Novs meds d'instrucziun en la scola primara dal VadDurada: [01'35''] TSR
Las scolas vadaisas cumenzan l'onn da scola cun experimentar novs meds d'instrucziun. Ins vul...
L'englais ed il computer en scolaDurada: [01'34''] TSR
Sper il rom englais tempriv introducesch'ins en questa scola era la lavur cun il computer sin il...
Novas furmas d'instrucziun en il chantun VadDurada: [04'18''] TSR
En il chantun Vad èn las persunas d'instrucziun da l'opiniun che novas furmas d'instrucziun sajan...
Mancanza da persunas d'instrucziun en il chantun GrischunDurada: [02'45''] TSI
Suenter che la mancanza da scolasts en il chantun Grischun è gia stada actuala sin il stgalim...
Las stanzas da scolasts en Svizra sa svidan memia spert. Las largias che sa furman en consequenza...
Mancanza da scolasts en il chantun ArgoviaDurada: [04'06''] SF
La mancanza da persunas d'instrucziun è in problem en tut la Svizra, ma nagliur n'è la dumonda...
Instrucziun en lingua tudestga per Romands pervia da mesiras da spargn?Durada: [03'17''] SRF
En consequenza da mesiras da spargn en il chantun da Berna na duain scolaras e scolars francofons...
Il context
Ils ultims onns è sa midà bler en las scolas svizras. Oz èsi evident che mattatschas e mattatschs frequentan ils medems roms ed ils plans d'instrucziun èn en tut ils chantuns pli u main tuttina. Ma co era quai pli baud, avant sessanta, settanta onns? Faschai en quest dossier in'excursiun tras la scola dals ultims decennis cun tut sias innovaziuns e sfidas.
Precis sco ch'il profil professiunal da las persunas d'instrucziun è sa midà en il decurs dals onns, hai era dà refurmas ed adattaziuns cuntinuantas ch'èn però s'avanzadas mo plaunet areguard l'incumbensa da furmaziun ed il mintgadi en las scolas collià cun quellas. La scola sco part da la societad è s'avischinada als basegns dals geniturs che lavuran. Ins ha p.ex. introducì dacurt l'instrucziun en bloc, quai che ha facilità d'organisar ina famiglia e che ha surtut pussibilità plaun a plaun a las dunnas novas perspectivas professiunalas. L'emna da tschintg dis è in'autra mesira per quest midament da scola: sche scolaras e scolars stuevan vegnir a scola la sonda per in mez di e far in lung viadi d'ina regiun da muntogna fin en in vitg, na fascheva quai a lunga vista nagin senn.
Ultra d'introducir l'instrucziun en bloc e l'emna da tschintg dis han ins era manà discussiuns davart il cuntegn. A maun da l'exempel da la vischnanca da Nidau vegni mussà co ch'ina scola per scolaras e scolars francofons vegn serrada pervia da motivs da custs. Ils scolars duain en l'avegnir ir a scola en in ambient da lingua tudestga. Er ils purtaders da decisiuns en las regiuns grischunas stattan davant novas sfidas causa la varietad linguistica da la Svizra. Duai la quarta lingua naziunala da la Svizra vegnir instruida en ses tschintg idioms u en la lingua unifitgada rumantsch grischun?
In'ulteriura discussiun sociala è la mancanza da scolastas e scolasts. U èsi plitost la surabundanza da persunas d'instrucziun? Avant in pèr onns han ins publitgà las plazzas per persunas d'instrucziun cun ina buna scolaziun er a l'exteriur, ma igl ha era dà onns, durant ils quals igl è stà difficil per persunas che han terminà il seminari da scolasts da chattar ina plazza. Ins ha tramess las persunas d'instrucziun senza lavur a furmaziuns supplementaras u las ha perfin rescolà. En il chantun da Schaffusa n'eran persunas d'instrucziun betg anc scoladas a fin, cura ch'ellas avevan terminà il seminari da scolasts cun success. Ellas stuevan l'emprim anc absolver in onn ina professiun pratica avant che survegnir in engaschament sco persuna d'instrucziun.
La mancanza da scolastas e da scolasts dad oz emprov'ins da schliar cun novs meds. En ina contribuziun vegn preschentada ina persuna d'instrucziun ch'è confruntada cun stanzas da scola fullanadas, lavurs da correctura che dovran enorm bler temp ed autras lavurs da rutina. Ma ad ella na fa quai sco ch'i para nagin fastidi: in computer duai facilitar l'instrucziun. L'utilisaziun da computers per sustegnair las persunas d'instrucziun è oz en blers lieus actuala ed è stada quai gia avant decennis.
Quest dossier tracta era temas dal champ d'instrucziun ch'èn oz sclerids, sco p.ex. la dumonda dad in rapport da l'onn 1971, sch'ils chastids corporals sajan anc confurms al temp. Persunas d'instrucziun ed uniuns da geniturs vegnan a pled e prendan posiziun davart in tema che n'è oz per fortuna betg pli actual en las scolas svizras. Era l'egualitad da mattatschs e mattatschas concernent la scolaziun ha dà da discurrer. Pli baud eran mattatschas dischavantagiadas en roms da las scienzas natiralas. Ussa duain omaduas schlattainas avair ina scolaziun identica. Il rumpatesta l'onn 1990 è stà il rom economia da chasa che ha duì daventar a partir da lura obligatoric per tuts.
Quest dossier vegn cumplettà cun in'invista en in dals puncts culminants da nossa carriera da scola: l'emprim di da scola. Intgins pon forsa anc sa regurdar sco ch'igl è stà da sa metter per l'emprima giada sin viadi a scola e da seser sin in banc en ina stanza da scola. Era l'onn 1961 èsi stà uschè lunsch per blers uffants e la seriusitad la vita ha cumenzà – in team da camera da la televisiun svizra ha accumpagnà els.


text:
Colfosc
Colfosc in Ladì (in todèsch Kolfuschg, in italià Colfosco) l'è ü bórgh de la Ladinia che l' se tróa in de l' cümü de Corvara in Ólta Badia in Pruìnsa de Bulsà e l'è a 1.645 méter söl lìl del mar. Ol paìs l' se tróa sö la strada che da Corvàra la ména sö al Giùf Gardéna e de lé zó 'n Val Gardéna.
Pròpe denàcc al paìs l' se tróa ol mut Sella, menimà a i sò spàle la se dèrf la Al di Stèle Alpìne. Colfosc l'è öna bèla stasiù de sci in del cör di Dolomiti e l'se tróa in del gir del Sella, ol Sellaronda, e l'è in del consòrsio del Dolomiti Superski.


text:
La regenza ha concedì a la Heididorf SA a Maiavilla ina contribuziun da dus milliuns francs per engrondir il vitg da Heidi. Quai cun resalva che la finanziaziun totala saja reglada e che tut las permissiuns da construcziun e da manaschi necessarias sajan avant maun.
Pli attractiv
Per augmentar l'attractivitad da la purschida turistica en il vitg da Heidi, duai quel vegnir engrondì en moda cumplessiva. En quest connex metta la Heididorf SA gronda paisa sin il mantegniment da l'autenticitad dal vitg.
Custs da passa 10 milliuns francs
En tut custa il project radund 10,1 milliuns francs.Tenor il chantun e las regiuns Landquart, Plessur e Plaun è il vitg da Heidi a Maiavilla d'impurtanza speziala. Els classifitgeschan quest vitg sco infrastructura che saja relevanta per il sistem.
RR novitads 10:00


text:
APPS che gidan a perscrutar citads
- Mesemna, 13.4.2016, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 13.4.2016, 11:15, RTR
Applicaziuns mobilas pon esser in grond agid per perscrutar citads. Tar noss exempels na dovran ins nagina rait.
Londra, Barçelona ni New York ... Citads attractivas per far in viadi. Mo i n'è magari betg simpel da s'orientar en quellas citads giganticas. En il temp digital d'ozendi, po il smartphone gidar. Cun ils custs da roaming, po quai dentant vegnir magari char. I dat dentant APPs sco «City Maps 2 Go» ni «Tripadvisor», che na dovran nagina colliaziun cun la rait. Nus avain testà, sche quellas pon esser in agid.
Redacziun: Ursin Lechmann


text:
Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qewea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wenaweon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wenaweon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe weaWena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qewea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weonqe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wenaweon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe weaWena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qewea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena weon qe wea Wena...
Leer documento completo
Regístrate para leer el documento completo.


text:
Lengua rüssa
El russ (nòmm nativ pycckий языk, russkij jazyk ['ru.skʲɪj jɪ.'zɨk] sculta (Jutt·infurmaziòn)) l'è ona lengua indo-europea che la fà part di lengov slav orientai. El russ l'è putòst spantegaa, anca per via del sò status de lengua franca in de l'Union Sovietica, e l'è parlaa da pressapòch 180 million de person coma lengua mader, e da alter 120 million coma seconda lengua. L'è ona lengua offizial in Russia, Bielorussia, Kazakistan, Kirghizistan, Tagikistan, in de la region moldava de la Gagauzia, e in di staa minga recognossuu internazionalment de l'Abcasia, Ossezia del Sud, e de la Transnistria. L'è minga offizial ma parlaa de tant anca in de l'Ucraina, in Lettonia, in Estonia e on poeu anca in tucc i alter nazion ch'eren part de l'Union Sovietica o del Patt de Varsavia. L'è l'ottava lengua al mond per numer de parlant maderlengua e la sèttima pussee parlada in tutt.
I lengov pussee sumejant a hinn l'ucraínn e 'l bieloruss, ch'insèma al russ fann su el grupp di lengov slav orientai.
Caratteristiga del russ l'è la distinzion intra i fonem consonantegh palatalizzaa e minga palatalizzaa, i primm ciamaa consonant mòll (Mяrkиe corлacHыe, mjágkije soglásnyje) e i alter ciamaa consonant dur (TBëpдыe corлacHыe, tvjórdyje soglásnyje). Questa distinzion chi la se troeuva per quasi tucc i consonant e l'alternazion di duu tip de consonant l'è important in la morfologia. El russ el gh'ha cinch vocai (ses, se la vocal   [ɨ] l'è minga considerada coma on allòfon de   [i]) ch'hinn realizzaa differentement a seconda de la posizion de l'accent tonegh, posizion minga prevedibil e minga scrivuda, foeura di cas dova l'è necessaria ona distinzion tra duu paròll, coma My´ka (múka, dolor) e Myka´ (muká, farina).


text:
Er oz engaschi per las linguas!
L’emprim d’avust è in dals dis nua ch’il rumantsch è preschent en l’entira Svizra – las politicras ed ils politichers emprovan da balbegiar ina lingia u duas en mintga lingua naziunala, ed uschia blers ch’audan il rumantsch almain ina giada l’onn.
Ma tge schabegia ils ulteriurs 364 dis cun las linguas minoritaras en Svizra? Per che las linguas naziunalas na crodan betg en emblidanza ha la Pro Svizra Rumantscha proponì d’iniziar ina cumissiun da linguas federala, ina proposta ch’è formulada en la moziun da cusseglier dals chantuns Stefan Engler. Sin la pagina da la confederaziun è questa moziun dentant be da chattar en las trais linguas tudestg, franzos e talian. Uschia che la PSR ha decidì da sezza procurar per ina varianta rumantscha. Voilà:
Appreziar la valur da la diversitad linguistica
Il Cussegl federal vegn incumbensà da preschentar en il rom dal proxim messadi da cultura 2021-2024 in project per francar ina “Cumissiun da convivenza linguistica” extraparlamentara en la Lescha da linguas. La cumissiun sa cumpona a moda paritetica da trais represchentants da mintga lingua naziunala sco da trais represchentants dad autras linguas minoritaras. Ella s’occupa da dumondas relevantas per la chapientscha ed ils barats vicendaivels tranter las cuminanzas linguisticas en il senn da l’artitgel 70 alinea 3 da la Constituziun. Ella cusseglia il Cussegl federal en tut las dumondas da la politica da linguas, per las qualas la Confederaziun è cumpetenta.
Argumentaziun
Bain che la politica da linguas è surtut l’incumbensa dals chantuns, ha la Confederaziun en il rom da l’artitgel da la Constituziun l’incumbensa da promover surtut la chapientscha ed il barat tranter las cuminanzas linguisticas. Plinavant sustegna la Confederaziun ils chantuns plurilings sco er ils chantuns Grischun e Tessin. Ella ha pia la rolla da rinforzar en collavuraziun cun ils chantuns “la coesiun e la chapientscha vicendaivla tranter las differentas gruppas socialas e culturalas”, sco ch’il messadi da cultura 2016-2020 descriva ina da sias axas principalas.
Dentant ha la Confederaziun actualmain paucas resursas en la domena da la politica da linguas en il senn stretg e deleghescha perquai a moda subsidiara per exempel la promoziun da la lingua taliana e rumantscha mintgamai als chantuns Tessin e Grischun. Las dumondas da lingua vegnan tractadas surtut da l’Uffizi federal da cultura. Cun il diever da la plurilinguitad en l’administraziun s’occupa la delegada federala per la plurilinguitad. Igl è giavischabel che la politica da linguas vegnia rinforzada sin nivel federal, tranter auter en vista a las regulaziuns davart l’emprender linguas estras en scola en ils chantuns da la Svizra tudestga. La reacziun da quests en la procedura da consultaziun davart la revisiun da l’artitgel 15 da la Lescha da linguas mussa che la Confederaziun duai surpigliar sias cumpetenzas ed obligaziuns a moda precauta ma era decisa. Per accumplir sias incumbensas èsi pia inditgà ch’il Cussegl federal prendia en agid il savair da las organisaziuns linguisticas, dals chantuns e dad ulteriuras organisaziuns interessadas.
L’attenziun na duai betg mo esser concentrada sin las quatter linguas naziunals tudestg, franzos, talian e rumantsch, ma era sin autras linguas e gruppas da linguas en Svizra. Tar quellas tutgan autras linguas minoritaras sco il jenic, il gualser, il francoprovenzal sco era l’englais ed autras linguas discurridas da migrants sco il portugais che daventan pli e pli impurtantas.
Gist en la domena da linguas èsi central da manar ina politica solida che resguarda las particularitads da la cuminanzas linguisticas, ils basegns dals chantuns e la coexistenza da tut las linguas da noss pajais. Las linguas naziunalas e las linguas minoritaras èn ina cumponenta essenziala da la Svizra e da l’identitad svizra. Ellas èn in factur central per la chapientscha tranter las cuminanzas linguisticas, era sur ils cunfins chantunals ora, ed uschia era per nossa societad. Cun instituir ina “Cumissiun da convivenza” mussa il Cussegl federal ch’el è conscient da sia responsabladad en la domena da questa chapientscha e ch’el dispona da la sensibilitad necessaria per ils basegns dals chantuns e da las cuminanzas linguisticas.
Il Cussegl federal accorda ina gronda valur al rinforzament da las linguas naziunalas ed a la plurilinguitad sco er a la promoziun da la chapientscha e dals barats tranter las cuminanzas linguisticas. Il Cussegl federal ha sviluppà ina politica da promoziun coerenta sin basa da la lescha da linguas (Collecziun sistematica 441.1). La coesiun sociala furma ina prioritad da la promoziun cultura dals onns 2016-2020. Il Cussegl federal ha decis diversas mesiras en las domenas dals barats da scola, da l’instrucziun da lingua e da la lingua e cultura taliana e rumantscha. Questas mesiras duain vegnir cuntinuadas ed approfundadas en il messadi da cultura 2021-2024.
Per sviluppar ed applitgar sia politica da sustegn collavura la Confederaziun per mintga domena cun gruppas d’experts (da l’instrucziun e la scienza, da l’administraziun e la pratica). Ina collavuraziun instituziunala exista numnadamain cun gremis d’experts da la Conferenza svizra dals directurs chantunals da l’instrucziun publica. La Confederaziun ha plinavant la pussaivladad da reunir ina gruppa da lavur ad hoc per tschertas incumbensas u da far in barat d’opiniuns cun organisaziuns interessadas.
Il Cussegl federal renviescha a la reorganisaziun da las cumissiuns extraparlamentaras en il rom da la modificaziun da la lescha davart l’organisaziun da la regenza e da l’administraziun dals 20 da mars 2008 (Collecziun sistematica 172.010) sco er a la moziun Bigler 16.3967, acceptada dal Cussegl naziunal en mars 2017, che pretenda da reducir per in terz il dumber da las cumissiuns extraparlamentaras. Il Cussegl federal è da l’avis ch’ina cumissiun extraparlamentara permanenta per dumondas da linguas na saja betg l’instrument adequat per rinforzar la politica da linguas da la Confederaziun. El è persvas che l’administraziun federala ha las enconuschientschas necessarias per exequir sias incumbensas u ch’ellas pon vegnir procuradas tenor basegn. Per tut questas raschuns na vesa il Cussegl federal nagina necessitad da crear ina cumissiun extraparlamentara supplementara.


text:
Lengua catalana
La lengua catalana l'è una lengua rumanza parlaa da circa des milion ad person in Andora, Francia, Spagna (Catalogna) e incasi' in Sardegna (a Alghero). Al dialet parlaa int'la comünità Valensiana l'è ciamaa valencià, mentar cul parlà in t'jisul Balear l'è ciamaa balear. Al Catalan l'ha influenzaa tanta lengu regiunal d'Italia, suratüt cui che j'henn parlaa int'i region che j'henn stat suta a la duminazion d'Aragona.
Evulüziun del latin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dialet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del 1861, Manuel Milà e Fontanals i hann prupost una division del catalan in dü bloch dialetal: Catalan uriental e Catalan ucidental. Quela division chì la gh'ha no una linea precisa che, l'è pütost un grüp de zonn de transizion, föra che per el cas di isul.
Al Pader Noster Catalan[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Pare nostre, qui esteu en el cel, (Pader noster che te seet in céel)
sigui santificat el vostre nom, (che'l sia fáa sant el to nom)
vingui a nosaltres al vostre regne, (che'l vegna 'l to regn)
faci’s la vostra voluntat, (che'l sia fáa 'l to Vurè)
aixì en cel come en la terra. (inscí 'ma in Céel, anch in sü la tera)
El nostre pa de cada dìa doneu-nos avui, (Dan incö el nost pan de tücc i dí)
i perdoneu-nos les nostres culpes, (e perdunen i noster pecáa)
aixì com nosaltres perdonem els nostres deutors. (inscí cum anca nüm ghe perdúnum a quij che n'hàn fáa un tòrt)
I no permeteu que nosaltres caiguem en la temptació (e ménen minga in de la tentassiún,)
ans deslliureu-nos del mal, amen (ma libéren del máa e che'l sía inscí!).


text:
Oceana Galmarini, 24, oriunda d’Ardez, è redactura da «Battaporta» e moderatura/redactura da l’emissiun d’infurmaziun per uffants «Minisguard». Ella lavura dapi il 2013 tar RTR ed ha frequentà la scola da schurnalissem MAZ a Lucerna. Il 2016 ha Oceana Galmarini plinavant lavurà sco praticanta tar la «Rundschau», l’emissiun da politica ed economia da SRF. Sper la moderaziun tar il «Telesguard» resta Oceana Galmarini redactura da «Battaporta», «Minisguard» e dal «Profil».
Gievgia, ils 17-05-2018 moderescha Oceana Galmarini l’emprima giada il «Telesguard» e cumplettescha uschia il team da Isabella Wieland, Corina Schmed e Livio Foffa. Oceana Galmarini daventa successura dad Annina Campell che ha bandunà RTR per la fin d’avrigl 2018.
Moderaziun «Minisguard»:
Nina Defuns è la nova fatscha dal «Minisguard». Ella ha 22 onns, è oriunda da Trun e lavura dapi il 2016 tar RTR. Nina Defuns è actualmain stagiaire/redactura dal «Telesguard» e frequenta la scola da schurnalissem MAZ a Lucerna.
I buglia en il Grischun: Quests dis ha in scandal scurlattà tras l’entir chantun. La Cumissiun da concurrenza (CumCo) ha scuvrì il pli grond cas da cartels ch’igl ha dà en Svizra en la branscha da construcziun. Interpresas da l’Engiadina, da la Val Müstair e punctualmain era dal rest dal chantun vegnan inculpadas e sancziunadas per avair coordinà sur onns las lavurs e per avair sa cunvegnidas a pretschs, sin donn e cust da privats e dal maun public. Interpresas, uffizis ed era la regenza grischuna èn sut pressiun ed en la buglia – be in mais avant las elecziuns chantunalas. Co ha quai pudì capitar? Tgi è entretschà en quest scandal? Tgi avess stuì s’intermetter? L’emissiun Cuntrasts tschertga respostas e dat scleriments en tut la pulvra leventada durant ils davos dis.


text:
Melania Knauss
La Melania Knauss, nóm da puta, nadâ Melanija Knavs (Mèst Nóṿ, 26 'd Avrìl dal 1970), l'è na mudèla śluvèna naturaliśàda americàna.
Dòp al sò matrimòni cun 'l imprenditōr Donald Trump in dal 2005 l'è cgnusùda anc cuma la Melania Trump, specialmènt da 'l 20 ad Śnar dal 2017 quànd l'è dvintàda la 45śma first lady di Stat Unî.
Biugrafìa
Nada in Śluvègna in dal 1970, in alóra part dla Juguślàvia, la Melania la crés a Sevnica insém a i sò genitōr Viktor Knavs, ch'al vindìva dal màchini e dal mòti, e l’Amalija ch'la fava di carta-mudèi.
La Knauss, ch'l'è bòna 'd dascórar bèṅ in siē léngui: Śluvèṅ, Sèrb-Cruàt, Ingléś, Francéś, Tedésc e Itagliàṅ, la taca pò na caréra 'd mudèla a séd'ś an andànd a lauràr a 'l èstar a Milàṅ, a Parì e pò a New York in dal 1996. Dū an dòp la cgnós Donald Trump ch'al dvintarà 'l sò muróś in dal 2004 e pò 'l sò spóś 'l an dòp. In dal 2006 la gh'à abû da lò 'n putèṅ ciamâ Barron William.
In dla sò caréra l'è cumpàrsa in dal cupertìni 'd soquànti rivìsti famóśi cuma Vogue, New York Magazine,Vanity Fair, GQ, Elle, e Max.


text:
Valtelina
La Valtelina (Valtelina e Valtulina in valtelines, Valtellina in talian, Veltlin in tudesch, Vuclina in rumanc; Valteline in frances; Valtoline in frances e ingles storegh) l'è na valada de la Lumbardia, ins el cunfin cun la Svizra.
Al dì d'incö l'è cugnussüü per i so piste de sci, i so aqui termal, i so furmag (suratüt el Bit, ciamaa insì per via del turent Bit) e el so vin.
'Na völta l'era un passag impurtant tra l'Italia e la Germania, e gh'è staa tanta guer per el cuntrol de 'sta val chì.
I cumün de la Valtelina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Abriga, Albaree, Andel, Arden, Bema, Berben, Bianzun, Büj, Burmi, Busagia, Caiö, Caspögg, Castel, Castiun, Cedrasch, Cercin, Cin, Ciür, Civ, Cös, Culurina, Dasc, Delebi, Dübin, Faed, Furcula, Füsinn, Geröla, Gesa, Gros, Grosut, Lanzada, Livign, Luver, Mantel, Masc, Mel, Muntagna, Murbegn, Pedesina, Pendulasch, Piantee, Piateda, Punt, Pustales, Resüra, Rugul, Sern, Spriana, Sundel, Sundri, Talamona, Tarten, Tej, Tiran, Traona, Tresiv, la Tur, Tuv, Val de Dent, Val de Sot, Val Masen, Valfürva, Verv, Vila de Tiran.


text:
Wengi
Wengi a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.10 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 615 abitant.
El cumün de Wengi al se tröva a una altitüden de 480 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Messen (SO), Diessbach bei Büren, Grossaffoltern, Rapperswil, Ruppoldsried, Schnottwil (SO).
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit de la comunità de Wengi (Todesch)
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Degersheim
Degersheim a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Wil, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.48 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3887 abitant.
El cumün de Degersheim al se tröva a una altitüden de 800 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Flawil, Herisau (AR), Lütisburg, Neckertal, Oberuzwil e Schwellbrunn (AR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Degersheim l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 837 col nom de Tegarascai.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Degersheim in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Degersheim in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Il pli impurtant en curt:
- Pliras pistas en ils territoris da skis da la Surselva restan serradas pervia dal privel da lavinas.
- La mal'aura impedescha als responsabels da sajettar lavias.
- Las pendicularas quintan cun ina meglieraziun da la situaziun pir davent da venderdi.
Ils 30 enfin 50 cm naiv nova da la notg vargada muntan per plirs territoris da skis da la Surselva ch'ina gronda part da las pistas èn buc avertas.
Pistas sur 2'000 meters sur mar èn serradas
Actual ha l'Arena da skis Andermatt/Sedrun avert var 30% da las pistas, tuttas sa chattan en la part sut dal territori da skis. A Mustér èn la pendiculara e l'emprima sutgera en funcziun, las pistas sur ca. 2'000 meters sur mar èn dentant serradas. Sumegliant è la situaziun a Laax: 63 km pistas da total 224 km èn avertas, tut pistas enfin in'autezza da ca. 2'300 meters sur mar. Tut las pistas pli ad aut èn serradas pervia dal privel da lavinas.
Siglientar lavinas è actualmain betg pussaivel
Avant preparar las pistas stuessan vegnir siglientadas lavinas. Quai n'è dentant, tenor plirs responsabels da differentas pendicularas, per gronda part betg pussaivel per il mument. Pervia da la mal'aura - annunzià è l'entir di vinavant naiv e pli tard schizunt plievgia - quintan els da pudair far quellas lavurs pir davent da damaun.
RR actualitad 12:00


text:
1938
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
16 a 18 03 - Barcelona: l'aviazziun franchista la fa i bombardameent püssée devastaduur che la patirà la citaa in la guèra Civil Spagnöla.
28 03 - Fraga (el Baix Cinca): i franchiist a ocüpan la vila.
03 04 - Lleida (el Segrià): i franchiist a ocüpan la citaa.
04 04 - Morella (e Ports): i franchiist a ocüpan la vila.
15 04 - noort del Paees Valencià: i franchiist a ocüpan cheest teritori.
17 04 - Vielha (la Val d'Aran): i franchiist a ocüpan la vila.
28 04 - Catalunya: i auturitaa repüblicann a órdenan la mobilizazziun di gjúan de la quinta del 41, cognossüü coma la quinta del biberon.
16 06 - Castelló de la Plana (la Plana Alta): i franchiist a ocüpan la citaa.
24 07 - La scomenza la Bataja de l'Ebre
21 09 - Ol President de la Segonda Repüblega Spagnöla, Dutur Negrín al nönsia la retirada di Brigade Internassiunale a i Nassiú Ünide, ch'i condemna ol colp militar, però i ignora i petissiú d'aida.
05 11 - Tarragona (el Tarragonès): l'aviazziun franchista la bombarda la citaa.
28 10 - Spagna: i Brigaad Internazziunaal a bandonen el paees.
1938 - ul Brasiil: Getulio Vargas al inizzia ul movimeent "Estado Novo", de tendenza fassista.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
[[28 02|28 de febraar: Nanni Svampa, cantaant Lumbaart
8 de marz: Bruno Pizzul, telecrunista
08 04 - Kumasi (Ghana): Kofi Annan, polítegh Ghanées, Segretari Generaal de l'UNÜ e Premi Nobel de la Paas l'an 2001.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
09 04 - Burgos (Spagna): Manuel Carrasco e Formiguera, polítegh Catalan, sassinaa paj franchiist.
13 03 - Mosca, (Rüssia): Nikolaj Ivanovič Bucharin, leader revulüzziunari soviétich sassinaa par el staliniism (n. 1888).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Davent da l'entschatta avrigl maina Roland Weber la chasa d'attempads Puntota a Scuol. Uschia dettia ina midada fluctuanta cun la manadra actuala Päivi Karvinen, che banduna Puntota suenter quatter onns per s'orientar professiunalmain da nov.
L'engaschament da l'um ch'abita per il mument a Cuira è tenor communicaziun planisà per dus onns. Durant quels vegnia Weber a sviluppar vinavant il model da cooperaziun cun il Center da sanadad Engiadina Bassa. E cunquai ch'el haja experientscha cun projects da bajegiar gronds possia Weber era sa participar activ a la renovaziun che cumenza il mars.
RR novitads 14:00


text:
Raritads, moda e teater musical d'uffants
- Sonda, 18.8.2012, 17:25
Tut insatge auter! Quai scheva mes vischin adina, cura ch’el cumenzava a raquintar in’istorgia, e gia aveva el tratg tut l’attenziun sin el. Tut insatge auter datti da vesair questa giada, per finir nossa seria «Sas anc?» cun films dals onns 60 e 70.
Entant che las ultimas sis ediziuns èn stadas tematicas, è l’ultima emissiun da questa stad multifara, mintga giada tut insatge auter. Quest’emissiun cumpiglia las pli differentas contribuziuns e persunas. Per exempel vegni preschentà la moda d’enviern da l’onn 1971. Il meglier skiunz rumantsch da quella giada, Dumeng Giovanoli, na va betg be cun ils skis amez la stad, el commentescha er ina cursa a val. Ed in dals films il pli simpatic da quest onn è segir il teater musical dals scolars da Flem da l’onn 1967. Tut quai è tut auter che per il solit.


text:
En quest reguard saja la Germania anc ditg betg bun'avunda, ha ditg Merkel a chaschun d'in'occurrenza da la CDU. En cumparegliaziun europeica sa chattia lur pajais sulet en la media.
Germania repatriescha be 33% dals migrants
La Gronda Britannia per exempel repatrieschia 73% dals requirents d'asil refusads, la Grezia 44%, la Germania però sulet 33%. A l'occurrenza è Merkel danovamain vegnida confruntada cun critica.
Plinavant ha ella fatg attent, ch’i dettia gia quest onn 100’000 novs requirents d’asil or da stadis dal Balcan dal Vest che n’hajan nagin dretg da restar en Germania.
RR novitads 06:00


text:
Onns a la lunga han tregants grischuns sajettà sin lur schibas, las ballas èn idas atras, èn sa platgadas en la terra ed han contaminà uschia il terrain.
Quai duai uss sa midar: Las vischnancas han da montar tschiffaballas. Per schiba custa quai 5'000 fin 10'000 francs. Sche las vischnancas monteschan quels tschiffaballas fin la fin dal 2020 vegnan ellas sustegnidas da la Confederaziun.
Sanaziun dal terren custa
Ils daners da la Confederaziun èn dentant betg per ils tschiffaballas mabain per sanar il terrain ch'è vegni contaminà. Per schiba custa quai – tenor il chantun – en media 18'000 francs. La Confederaziun surpigliass 40% da quels custs, pia 8'000 francs, sche las vischnancas fan enavant cun la sanaziun.
Stans da tir pon vegnir serrads
Sch'in stan da tir n'ha betg tschiffaballas na correspunda el a la lescha. La consequenza: L'uffizi per militar e schurmetg civil po serrar el.
I saja tenor Hans Gasser, il manader da l'uffizi dentant da quintar ch'ils custs èn en general memia auts uschia che stans vegnan uschia ni uschia serrads.
RR actualitad 07:00


text:
En vista al boom da dronas sin nos planet n'è l'idea, da vulair perscrutar il Mars cun in tal object sgulant betg propi revoluziunaria – pudess ins pensar.
Sgular sin il Mars – sco sgular tar 30'500 meters sur terra
Per ils tecnicists da l'agenzia astronautica americana NASA è quest'idea dentant ina sfida speziala. Per far sgular in object be pauc sur la surfatscha dal planet cotschen han els da resguardar l'atmosfera particulara dal Mars. Quella è bler pli fina sco sin la terra.
Gia be da far partir l'object davent da la surfatscha dal Mars en l'atmosfera saja da congualar cun in sgol d'helicopter sin in autezza da 30'500 meters sur terra, citescha la SDA la scheffa dal project Mimi Aung. Enfin uss è il record d'autezza dad in sgol d'helicopter sin nos planet tar 12'100 meters.
Atmosfera dal Mars pretenda construcziun particulara
Per betg be pudair partir davent da la surfatscha ma per savair sgular sur il Mars vi vuli in object sgulant super-lev cun motor super-ferm. Il helicopterin dal Mars vegnia a survegnir dus pèrs da rotors che sa volvan 3'000 giadas la minuta. Quai è 10 giadas dapli ch'in helicopter sin terra.
Il project custia bler, mainia dentant er bler, citescha l'agentura a Mimi Aung.
Il Mars sco lieu d'abitar per generaziuns futuras
Sch'il helicopterin n'ha betg success cun sia missiun ha la NASA anc in auter trumf en la mongia: Part principala da la missiun è in nov vehichel, in uschenumnà «Mars-Rover». Quel funcziunia independentamain dal helicopterin.
El duai ir en tschertga da materias primas e fastizs da vita e perscrutar, quant abitabel ch'il Mars è.
RR novitads 09:00


text:
Scoletta
La scoletta da Breil sesanfla el plaunterren dalla scola e stat a disposiziun als scolarets da Breil-vitg. Omisduas annadas ensemen dumbran 21 affons. Ils 9 scolarets da Danis-Tavanasa e Dardin visetan la scoletta a Danis. Ella sesanfla en casa da scola veglia ed ei fetg spaziusa. Las duas annadas vegnan mintgamai instruidas da cuminonza ellas duas scolettas.
Scola primara
La scola primara vegn menada en sis partiziuns da mintgamai ina classa. Las empremas quater classas che vegnan instruidas a Breil dumbran 42 scolars. Da quels habiteschan 16 affons els vischinadis da Danis-Tavanasa e Dardin. Il viadi a scola fan els cul bus da scola. In viadi cuoza 12 minutas. Ils 28 scolars dalla 5avla e 6avla classa van a Danis a scola.
Scola superiura
Ils 37 scolars dalla scola superiura van tuts a Danis a scola. L’instrucziun succeda tenor il model d’instrucziun B. Ferton ch’ils lungatgs, la matematica vegnan instrui allas singulas classas secundaras e realas separadamein, vegnan ils roms musics mintgamai instrui all’entira classa. Cun quater pensums cumpleins eis ei pusseivel da porscher in ault grad dad individualisaziun.
Mesiras dalla pedagogia speciala
Scolaras e scolars cun basegns specials da promoziun vegnan promovi a moda integrativa. La promoziun integrativa cumpeglia la promoziun sco prevenziun, la promoziun senza adattaziun dallas finamiras e la promoziun cun adattaziun dallas finamiras. La finamira ei che la pedagoga curativa sappi sustener e promover mintga scolara e mintga scolar individualmein. Aschia han era quels affons la pusseivladad da contonscher buns resultats e cheutras rinforzar la confidonza en sesez.
Ina scola per tuts vul dir ch’era affons che san buca frequentar ina classa regulara duein ton sco pusseivel vegnir integrai ellas scolas da vischnaunca, tut tenor las pusseivladads e habilitads dils pertuccai. En stretg contact cun il Center da cumpetenza Casa Depuoz Trun, ha la scola fatg bunas experientschas en quei grau.
Catechesa
L’instrucziun religiusa vegn purschida dalla pleiv da vischnaunca e vegn dada tenor il plan d’instrucziun ecumen. Las lecziuns ein integradas egl urari. Affons d’autras religiuns san era separticipar all’instrucziun sche quei vegn giavischau.
Sustegn per scolars cun lungatg jester
Adina puspei vegn la scola confruntada cun scolars che derivan dad autras tiaras e culturas. Per integrar quels affons schi spert sco pusseivel el menaschi da scola regulau, retscheivan els instrucziun da romontsch speciala. Quella vegn adattada allas habilitads dil scolar pertuccau.
Terapias
Affons che drovan sustegn en logopedia (= problems linguistics) retscheivan instrucziun speciala tier terapeutas e terapeuts dil fatg. Per regla vegnan quellas terapias purschidas el liug duront il temps da scola.
Meinascola
Stefan Gabriel
Tel. 081 544 51 73 / 079 480 00 19
stefan.gabriel@breil.educanet2.ch
meinascola@breil.educanet2.ch
Pedels
Pedel Breil/Dardin:
Jorge Marques Ferreira dos Santos
Tel. 076 297 22 45
Pedel Danis-Tavanasa:
Cassian Friberg + Manuela Bearth
Tel. 079 432 31 86
Pedella Andiast/Vuorz:
Marlis Dacal
Tel. 076 534 24 71


text:
La nova firma da reclama duai sa drizzar pli fitg als basegns dals clients da reclama e da las medias svizras, sco era rinforzar il martgà da reclama svizzer en la concurrenza globala. Sco interpresas da concurrenza vegnan numnads Google e Facebook che hajan l’onn passà cuntanschì ina cumpart dal martgà da reclama digitala da 50%.
Publisuisse vegn cumplainamain integrada
La Swisscom contribueschia tranter auter sias cumpetenzas da la tecnologia, Ringier e la SRG ils dretgs per lur vastas purschidas da medias en la nova firma, hai num en ina communicaziun communabla. Uschia integrescha per exempel la SRG l’interpresa Publisuisse cumplainamain en la nova firma. La Publisuisse fa tranter auter exclusivamain reclama cun ils cuntegns publicistics da la SRG SSR.
A partir da l'emprim quartal 2016
Sche tut va tenor plan vegn la nova firma a partir da l’emprim quartal 2016 a vegnir activa. I vegn ad esser ina societad d'aczias cun bun 290 collavuraturs. Il CEO da la nova firma vegn Martin Schneider ad esser, ch'è uss anc schef da la Publisuisse, e president dal cussegl d'administraziun daventa il schef da la Ringier, Marc Walder.
Il directur da la SRG, Roger De Weck ed il schef da la Swisscom, Urs Schäppi vegnan ad esser commembers dal cussegl d'administraziun.


text:
Sco quai ch'il president dals Verd-liberals, Martin Bäumle ha ditg envers la SonntagsZeitung, veglian ils Verd-liberals puspè turnar a la concordanza. La Partida populara svizra duai survegnir enavos il segund sez en il cussegl federal sin donn e cust da la Partida liberaldemocratica, la partida da Schneider-Ammann.
La raschun per questa midada dal curs è tenor Bäumle la posiziun da la PLD areguard la midada sin il sectur da l'energia, quella na sustegnia la PLD betg avunda.
(RR novitads a las 09:00)
Cumbat electoral Bäumle na vul betg exnum reeleger Schneider-Ammann
La Partida verd-liberala smanatscha als Liberaldemocrats da betg confermar en l'uffizi lur cusseglier federal Johann Schneider-Ammann l'onn 2015.
Sco quai ch'il president dals Verd-liberals, Martin Bäumle ha ditg envers la SonntagsZeitung, veglian ils Verd-liberals puspè turnar a la concordanza. La Partida populara svizra duai survegnir enavos il segund sez en il cussegl federal sin donn e cust da la Partida liberaldemocratica, la partida da Schneider-Ammann.


text:
Ils ultims dis sajan mintgamai arrivads fin 80 requirents d’asil sur il cunfin da l’ost, hai num en ina resposta da la regenza sin ina interpellaziun urgenta ord dal Cussegl grond. Il chantun e las vischnancas possian dar sut tetg transitoricamain e tgirar a passa 50 fugitivs en alloschis d’urgenza.
Chantuns duain sa preparar sin dapli fugitivs
En vista al dumber da fugitivs che crescha ha il secretariat statal per migraziun appellà als chantuns da prender mesiras. Il cahntuns da cunfin Son Gagl è gia pli lunsch cun sias preparativas e pretenda che la Confederaziun resguardia sias obligaziuns.
Sco quai ch’il secretariat statal scriva, haja la Confederaziun augmentà la primavaira las capacitads da metter sut tetg requirents d’asil da 2400 sin 3100 plazs. Plinavant hajan ins recrutà ulteriurs translaturs.
RR novitads 12:00


text:
Organisaziun
La SSR è in'uniun averta per in e scadin. Questa uniun gestiunescha la chasa da medias publica ed independenta SSR che producescha e derasa purschidas audiovisualas en quatter regiuns linguisticas. Per pudair far quai ha ella emploià 6000 collavuraturas e collavuraturs.
Organisaziun ed structura
La SSR sa finanziescha per trais quarts via las taxas da recepziun e per in quart cun las reclamas. Grazia a quest model da finanziaziun è ella independenta da gruppas d'interess politicas ed economicas. Ella po perquai era producir cuntegns che na fissan betg finanziabels via il martgà.
La sedia principala da la SSR è a Berna. Cun sia structura federalistica da tschintg unitads d'interpresa (RSI, RTR, RTS, SRF, SWI) è ella enragischada en las regiuns. Ella furma uschia in cuntrapol a las centralisaziuns en il mund medial che succedan pervia dals custs.


text:
La puraria dad Armon e Petra Mayer-Schlegel sa rechatta a Chazura, ina fracziun da la vischnanca da Valsot. Chazura sa chatta ca. 1‘100 meters sur mar en in lieu fitg sulegliv e protegì dal vent. L’Engiadina Bassa è enconuschenta per pauca plievgia, tuts indicaturs che gidan da sviluppar las plantas d’ivas.
Motiv principal n’era betg il clima
Sia dunna Petra è oriunda da Jenins. La famiglia Schlegel tutga tar las enconuschentas che produceschan vin gia dapi decennis. Quai è stà il motiv principal ch’Armon Mayer ha er emplantà plantas tar els en Engiadina Bassa.
Il clima è culpabel
Las temperaturas dal mund sa midan. Il clima ideal per vignas sa sposta adina pli fitg vers nord. Regiuns ch’èn idealas per producir vin daventan pli chaudas e regiuns nua ch’igl è oz fitg fraid vegnan en l’avegnir en dumonda per emplantar ina vigna. Natiralmain sa mova quest proceder be plunet e dura anc decennis.
Schebain quest project resta ina visiun u daventa realitad, quai pon ins chattar or be schi’s emprova sez. Armon e Petra Mayer-Schlegel èn pervas che lur idea pudess avair success.


text:
Lengua basca
El Basch (nom natif: euskara) a l'è la lengua (che l'è minga ne rumanza ne Indo-Europea) che la parla la gent basca che la vif arent al cunfin intra el nort de la Spagna e'l süd-ovest de la Francia.
A parlen questa lengua de pü o de men un quart dij Basch, e quij ch'a hinn bun de parlà viven suratüt in del area cuntinua che la va del center de la Biscaja a Guipuzcoa (che la gh'ha el nümer püssee grant de parlant), el nort de la Navara e toch del Labourd fina a la bassa Navara e'l Soule, 'sti dü chì pupulaa poch.
Per i quas 40 agn de pruibissiun per el regim franchista, cunt la criminalisassiun e la persecüssiun de quij che la parlaven, la lengua basca l'ha ris'ciaa de scumparii.
Dopu che el regim franchista l'era finii, cun la növa Custitüssiun spagnöla del 1978 e l'Estatuto di Gernika, la lengua basca la turna anmò una lengua ufissiala in dij Paes Basch spagnöl e in del nort de la Navara.
La lengua basca a l'è ciamada euskera o euskera batua perchè a gh'è el bisogn de giuntà i dialet cunt un insema de istess regul linguistech umugeni per insegnà la lengua in dij scör. I dialet de la Biscaja e del Soule a hinn quij püssee diferent del Basch ünificaa.
Distinsion Dialetal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Basch el gh'ha ses dialett principal: biscan, gipuskuan, navares de sura, navares de suta, lapurdian, e züberuan (in Francia). Cume al solit, i cunfin dialetal i curispondan no con cui pulitich.
A gh'è incasì un dialett standardizà che el se ciama batua ("basch ünificà") e che l'è el dialett püsè druvà int i scöl e int i cart uficial. El batua l'è basà ins'el dialett gipuskuan ma el gh'ha incasì di parol e una quai strütüra gramatical ch'i venan dal navares. L'è ciamà incasì basch standard.
El prim tentativ de svilüpà un basch ünificà l'è stat del 1935, ma pürtrop l'è 'ndat coi gamb int'l'ari.
Del 1940, el grüp Jakintza Baitha ("la cà di sag") insema a Federico Krutwig j'han cercà de furmà un basch standard basà ins' el dialett laburdin perchè cul chí l'era el dialett che l'ava druvà Joannes Leyçarraga per scriv la Bibia di prutestant. Ma pürtrop anca cul prugett chì el ghe l'ha minga fata a veggh un ricunusiment uficial.
Del 1944, Pierre Laffite l'ha püblicà el Navar-Laburdin Littéraire, basà ins'una version classica del dialett laburdin. Cul dialett chì l'è pö dventà una furma standard de laburdin, e adess l'è mustrà int'una quai scöla e l'è druvà incasì per radio, in cesa, e dal giurnal Herria.
Al Pader noster[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gure aita zeruetan zerana
Santu izan bedi zure izena
Etor bedi zure erreinua
Egin bedi zure nahia
zeruan bezela lurrean ere
Emaiguzu gaur egun hontako ogia
Barkatu gure zorrak
Guk ere gure zordunei
barkatzen diegun ezkero
Eta ez gu tentaldira eraman
Bainan atera gaitzazu gaitzetik.


text:
Bun 520 arbiters uffizials tschivlan emna per emna gieus da ballape en la Svizra Orientala. Davent da Sedrun fin a Romanshorn, davent da gieus d’equipas activas fin tar equipas da juniors.
La situaziun è fitg fitg acuta
Blers clubs han dentant bregias da chattar arbiters che tschivlan per lur club. Uschia era l’Uniun sportiva Schluein Glion. L’uniun è actualmain intensivamain a la tschertga da persunas che vulan far quest servetsch.
Daco dovra in club arbiters?
Senza arbiters na datti nagins gieus da ballape. Munta concret:
Sch'in club ha per exempel duas equipas activas che vulan dar campiunadi, sto il club metter a disposiziun in arbiter a la Federaziun da ballape da la Svizra Orientala. In arbiter che tschivla mintga fin d’emna gieus da campiunadi en la Svizra Orientala. Senza arbiters n'èsi betg pussaivel da tener sidretg il manaschi da campiunadi
Il problem d’arbiters n’è dentant betg in fenomen ch’i dat mo a Glion. Blers clubs en il Grischun han dapi onns da cumbatter cun la mancanza d’arbiters.
RR actualitad 17:00


text:
Sin la via da Samignun sper Compatsch è in auto ir sur la via ora. Las duas persunas en l'auto hajan pudì bandunar quel senza blessuras, annunzia la Polizia chantunala. A Madulain è in auto collidà cun la saiv directiva, ina persuna è vegnida blessada lev ed ina segunda persuna è ida per controlla en l'ospital.
Ed a Pragg-Jenaz è in auto collidà il glindesdi en damaun cun in auto da posta. Il manischunz da l’auto da persunas è in en l’ospital per sa laschar controllar. Ils blers ulteriurs accidents hajan gì ina buna fin, scriva la Polizia chantunala.
RR novitads 18:00


text:
Aosta
Aosta (en fransés Aoste; en valdostà: Aoûta, Aousta, Ohta o Veulla; en piemontés: Osta; en latì: Augusta Prætoria; en walser: Ougschta) l'è 'na cità italiàna, capolöch de la regiù autònoma de la Val d'Aosta.
La g'ha 34 901 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 1 662 ab./km². El cunfìna coi cümü de Charvensod, Gignod, Gressan, Pollein, Roisan, Saint-Christophe, Sarre.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Under 9: n sada ai 23.12. ą la U9 fat pea pra n turnoi n cėsa te Sėlva tl stadio Pranives. La se tratova de fé cater partides y n parcour che duta la scuadres muessa fé tl girone de andata. Fat pea ą l WSV Sterzing, l HC Academy de Bulsan, l Eppan I y l Eppan II. La prima partida cun l Bulsan ne ą nia massa butą. I nosc ne fova nia boni de ruvé ite tl juech, ma pona jģvela for miec y miec. La segonda partida cun l Eppan doi ąi perdł de puech, cun l WSV Sterzing iesi stac boni de valivé ora y l'ultima cun l Eppan I ąi vencił. L ti ą fat plajėi ai mutons a udėi tan de jėnt che ie unida a fé n gran tifo. Rengrazion duc chėi che ą judą ntėurite a fé garaté inņ chėsc turnoi n cėsa.
Under 11: n sada ai 30.12. ie i mutons dla U11 levei abenėura per jģ a fé pea l turnoi da Nadel tl Cadore y plu avisa a Auronzo. Dala 7 daduman iesi bele piei via cun la curiera per vester boni de jughé la prima partida dala 10. La scuadres che fajova pea fova l HC Alleghe, l HC Pieve l USG Zoldo, l US Tre Cime Auronzo y sambėn l HC Gherdėina. Coche pra belau uni turnoi messova duta la scuadres jughé contra uni autra scuadra. N fajova partides da 15 menuc luna. Chisc i resultac dla partides: US Tre Cime Auronzo - HC Gherdėina 2:1 (gol de Diego Geci); HC Alleghe - HC Gherdėina 4:0; HC Pieve - HC Gherdėina 3:0; USG Zoldo - HC Gherdėina 5:4 (goi de Alan Schwingshackl (3) y Arik Kasslatter). Do na bona pasta al ragł y la premiazion, ulache uni scuadra ą giapą na pitla scincunda, ie i mutons inņ piei de viers de cėsa. Bel iel stat! De gra US Tre Cime Auronzo!
U17 Valpellice - Gherdėina 6:3 (5:1, 1:1, 0:1)
La Under 17 ą n Ueia de Nadel fat l viac lonch nchin a Valpellice per fé na partida de campiunat. Tl prim tėmp ne ąla purtruep nia butą, i mutons se ą giapą 5 goi, trėi tėmp de 5 menuc y trėi che i fova de cater contra cinch. Tl segondo tėmp ąi pona jugą miec y tl terzo ąi mo scurtą la defrėnza cun n gol nce sce l fova bele massa tert. Per l Gherdėina ąl fat i goi: Leo Rabanser, Tim Linder y Giordan Insam.
Inier juebia ą la U17 jugą contra i Diavoli Sesto, repurteron l resultat tla proscima Usc.
U19 Gherdėina - Torino 5:7 (0:2, 1:1, 4:4)
Na partida da se frģ ti ciavėi fova chėla de n juebia ai 28.12. te Sėlva contra i ultimi te tlassifica dl Torino. Da se spierder fņvel canche n fova 1:4 dovia, ma pona iesi stac boni de tré ite la defrėnza nchin che la stajova 5:4 per l Gherdėina. Povester fova pona i nosc massa piei da ulėi tré decą la partida y jiva massa inant mpede defėnder y se ą giapą purtruep n valgun iedesc n contrapé, perdan nsci bele per l segondo iede chėst ann na partida cun chėsta scuadra. Per l Gherdėina ąl fat i goi: Tobias Fill (2), Tobias Moroder, Julian Senoner y Tim Linder.
U19 Eppan - Gherdėina 6:0 (2:0, 1:0, 3:0)
Na partida da desmincė chėla de n sada ai 30.12. a Eppan. Nia ne ulova garaté, i nosc ne jugova nia deberieda y fova massa pėigri sun i jadins. I ą perdł sėch per 0:6.
U19 Gherdėina - Sterzing 1:2 (1:1, 0:0, 0:1)
Na bona partida ą la Under 19 fat n merdi ai 2 de jené n cėsa contra l Sterzing. Dantaldut tl segondo tėmp ąi mustrą n bel hockey y nce per merit dl verdiaporta Jan Moroder ne se ąi iló giapą degun gol nce sce i jugova suvėnz de cater contra cinch. Purtruep ti iel pona tl terzo tėmp garatą al Sterzing l segondo gol y al Gherdėina, nce sce i ą drucą dassėnn, ne ti iela nia plu jita fata a fé n gol. L gol per l Gherdėina ie unģ fat da Anton Perathoner. (im)


text:
Minisguard dals 05-12-2015
- Sonda, 5.12.2015, 17:40
Elecziun Cussegl federal
Mintga quatter onns èsi uschè lunsch. Il cussegl federal vegn elegì. L'assamblea federala ha questa incumbensa. Per chattar ora co quai funcziunà e tge che quella tscherna munta per ils commembers da l'assamblea federala avain nus visità in da quels che po eleger ils cussegliers federals, il cusseglier naziunal Martin Candinas a Berna.
Daco duessan dus lufs dal triep dal Calanda vegnir sajettads?
Ils lufs dal triep dal Calanda paran da avair pers la tema dals carstgauns. Perquai
duessan dus dals lufs vegnir sajettads. Pertge quai, e tge che quella mesira duess purtar declera il Minisguard.


text:
ABC da jodlar
- Sonda, 24.6.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 24.6.2017, 8:40, RTR
A Brig ha lieu questa fin d'emna la 30avla festa federala da jodlar. E tar jodlar tutga in ABC. Quest ABC dal jodlar cumpiglia per exempel er il B sco bittar la bandiera.
Quai sport ha reglas cleras, per exempel sto la bandiera avair minimum 118 centimeters quadrat e datga mussar be la crusch Svizra ubain la vopna d'in chantun. Tar l'ABC tutga dentant er il ballantschar la munaida. In da tschintg vegn ballantscha a l'ur d'ina stgadella uschia che quai dat in tun - il tun da basa per in jodel natiral.


text:
Tenor quai vul la regenza britannica promover ils autos electrics ed investir 522 milliuns francs en la construcziun da staziuns da chargiar. Plinavant veglia la regenza er sustegnair la cumpra dad e-autos.
Sustegn per interpresas che lavuran vid intelligenza artifiziala
En vista a novas tecnologias vul il minister da finanzas Philipp Hammond era metter a disposiziun bunamain 100 milliuns francs per interpresas che perscruteschan l'intelligenza artifiziala.
Uschia duai vegnir promovida per exempel la zunt sperta rait per telefonia mobila 5G. Quella rait saja numnadamain ina tecnologia necessaria per il charrar autonomamain.
RR novitads 09:00


text:
Suenter aur sur 100 e 200 meters, ha il Jamaican era gudagnà aur en il sprint d'equipa ensemen cun Asafa Powell, Nesta Carter e Nickel Ashmeade. Segunds èn la China avant il Canada. Ils Stadis Unids èn vegnids disqualifitgads.
Era tar las dunnas ha l'equipa dal Jamaicagudagnà aur. Segunds èn ils Stadis Unids e terzs Trinidad e Tobago.
Discletg per dunnas svizras
Pudì persequitar quest final da 4 gia 100 meters mo a l’ur ha la staffetta svizra cun il quartet Marisa Lavanchy, Lea Sprunger, Mujinga Kambundji e Sarah Atcho. Per cuntanscher il final avessan las Svizras stuì currer questa damaun il mezfinal en in temp enturn il record svizzer ch’è tar 42,94 secundas.
La finala èn ellas stadas ina mesa secunda pli plaunas ch’il record svizzer ed han uschia manchentà cleramain la qualificaziun per il final. Dà or da maun quella schanza han las Svizras cun la davosa midada da Kambundji sin Atcho, la giuvna da 20 onns ch’è currida per l’emprima gia ad in campiunadi mundial. Quella davosa midada è cumplettamain dada en l’aua. Atcho è currida davent memia baud, ha lura stuì franar ed ha uschia pers l’entir tempo.
RR novitads 17:00


text:
-
-
Secret Service
In'autoritad da persecuziun penala dals Stadis Unids plitost enconuschenta sco organ che protegia il president.
-
-
Sudan dal Sid
En il Sudan dal Sid, in pajais en il cor da l’Africa, patescha blera glieud da la fomaz.
-
-
Scola superiura
Suenter la scola primara cumenza in nov chapitel. Igl è dad ir en la scola superiura. Mo tge vegn alura propi?
-
Skis e snowboards
Skis ed aissas glischnan sin la naiv, oravant tut là nua ch'i va a val. Ma pertge è quai insumma uschia?
-
-
Stgirentada
Ina stgirentada dal sulegl è cura ch'il sulegl sa zuppa davos la glina. Ma pertge datti quai insumma?
-
Stailas crudantas
Avais gia guardar sin il tschiel è vis stailas crudantas? Èn stailas crudantas propi stailas che crodan giu da tschiel?
-
Stagiun auta
Tranter Nadal e Bumaun èn tut las chombras dals hotels plainas. Vitgs daventan citads.
-
Spiunascha
Els controlleschan ils mails che nus scrivain, guardan las paginas che nus visitain e taidlan noss discurs cun il handy.
-
Spazi d'aria
Per la controlla dal spazi d'aria è l'aviatica militara responsabla. Co controlla il militar quest territori gigantic?
-
Son Valentin
Ils 14 da favrer è Son Valentin. Il di da l'amur e da l'amicizia. Ma danunder vegn quest usit insumma?
-
Sontgs da glatsch
Entamez il mais matg, pli exact davent dals 12 enfin ils 15 da matg, è il temp dals sontgs da glatsch.
-
-
-
Sistem d'alarm
Era tar nus datti privels da la natira. Tge controlla avain nus sur lavinas e bovas?
-
Sindrom da Down
Carstgauns cun il sindrom da down han per regla ils medems segns caracteristics corporals.
-
-
-
Sien d'enviern
L'enviern è in dir temp per animals selvadis. Blers han chattà trics per surviver.
-
-
Sfratg primar
Tenor ils scienziads è il sfratg primar stà il punct d'entschatta da tut la materia ed era dal temp. È quai uschia?
-
Schumellins
Schumellins vesan ora medem e fan bleras chaussas tuttina. Ma lur caracter è different.
-
Selvaschina durant l’enviern
Era sch'igl è grev per la selvaschina da chattar vivonda na dastg'ins betg pavlar ella durant l'enviern.
-
-
-
-
Secret da banca
In collavuratur da la banca svizra surdat infurmaziuns dal conto dad insatgi a persunas ordaifer la banca.
-
-
-
-
Satget da plastic
En Svizra na datti nagins satgets da plastic gratuits pli en las butias.
-
-
-


text:
Visetas guidadas a Sagogn cun Augustin Beeli
foto: sala dils giunchers el casti Aspermont
Il vitg da Sagogn ha ina fetg interessanta historia culturala e biars cantuns zuppai e nischas nunenconuschentas. La Pro Sagogn vuless mussar quels scazis ed organisescha duas guidadas cul historicher local Augustin Beeli. Sonda, ils 15 da fenadur e vendergis, ils 28 da fenadur 2017 muossa el differents secrets e pèdras da Sagogn e declara ils fatgs historics. Niev vegn il Casti Aspermont aviarts specialmein per quellas guidadas. La viseta el casti cun la schinumnada sala dils giunchers vegn ad esser in punct culminont da las fetg interessantas guidadas. Ellas san vegnir recumandadas buca mo a hosps mobein era ad indigens. Partenza allas 16:30 sil parcadi dalla scola da Sagogn, fin circa allas 19:30. Las guidadas vegnan menadas atras da tutt‘aura. S’annunziar ei buca necessari. Cuosts per carschi: frs. 15.- per persuna, commembers da la Pro Sagogn frs. 5.-, affons gratuit.


text:
U8 turnoi sun l Renon
I pitli dla Under 8 ą n dumėnia ai 24 de jené inņ fat pea pra n turnoi che fova chėst iede sun l Renon. I mutons dl Gherdėina ą jugą contra la scuadres de Leifers, Bulsan Academy y contra l Renon. N vėija che i mutons vėn da partida a partida for miėures y che la ueia de fé pea ie granda. Trėi goi ą i nosc fat: doi da Lean Auer y un da Gabriel Turina. L proscimo turnoi Under 8 sarą n dumėnia ai 7 de fauré a Bulsan tla Sill.
U14 Pustertal - Gherdėina 3:7 (1:2, 0:3, 2:2)
Na bela partida ą la Under 14 jugą l ultim vėnderdi te Puster. L Gherdėina se ą giapą l prim gol, ma mé puec secunc do ti iel garatą nce a dėi l gol; i mutons se ą purvą dal prim al ultim menut vencian chėsta partida cun merit per 7:3. Per l HCG ąl fat doi goi prun Markus Mair y Tobias Fill y un n gol Leo Messner, Alexander Vigl y Julian Senoner.
U16 Toblach - Gherdėina 0:2 (0:1, 0:0, 0:1)
N dumėnia 24 de jené ova la Under 16 da jughé a Toblach. I mutons ą cumbatł y dat dut cie che i fova boni. L averser ne fova nia l miėur ma l verdiaporta ą tenģ scialdi bėn la scipes trates dal Gherdėina. L Toblach ova mé doi linies y canche nce l Gherdėina jugova mé cun doi linies iesi mo stai boni de fé l 2:0. I mutons ą nce fat n bel powerplay, ma la scipa ne ulova nia jģ te cassa. Per l Gherdėina ąl fat i goi Lukas Glück y Marc Frisch.
U18 Neumarkt - Gherdėina 3:9 (0:4, 1:4, 2:1)
Vencił saurģ ą la scuadra dla Under 18 lultima sada a Neumarkt fajan bele cater goi tl prim tėmp. I mutons ą fat n bel juech y ą nce tl segondo tėmp fat 4 goi. Tl terzo tėmp ąi pona lascią do n pue ma mpo vencił sėch per 9:3. Per l Gherdėina ąl fat doi goi prun Damian Bergmeister y Diego Glück y un n gol Florian Moroder, Juri Runggaldier, David Pescosta, Lukas Mair y Marc Frisch.
U20 Gherdėina - Asiago 2:7 (0:2, 1:5, 1:0)
Purtruep ne ąla nia butą n dumėnia ai 24 de jené contra i prims te tlassifica de Asiago. I mutons ne ą nia massa cumbatł y jugą mpue ala lesiera, lascian pro true de massa al bon averser. Nsci ąi perdł chėsta partida per 2:7. Per l JCG ą fat tramedoi goi Damian Bergmeister.
La proscima partides di jėuni n cėsa:
N dumėnia 31 de jené dala 10 danmesdģ jugherą la Under 12 contra l Sterzing y dala 17.30 jugherą la Under 20 contra l Sterzing.


text:
Malgrà ch'il plazzal è puspè deliberà da l'aua, na pon las lavurs betg cuntinuar. Il mument fissi memia malsegir perquai che la blera naiv ha era emplenì las raits cunter crappa. La bloccada vegnia a cuzzar anc enfin che la segirezza per ils lavurers po puspè vegnir garantida. Quai munta enfin la primavaira. Uschia vegn retardà l'entir project ch'avess gì da vegnir en funcziun il 2020.
Tunnel da pressiun chaschuna er retard
Er tar il tunnel da pressiun da 20 kilometers tranter Ovella (CH) e Prutz (A) datti difficultads. Omaduas maschinas da furar èn vegnidas il schaner en zonas geologicas da disturbis. Il mument ston tuttas duas maschinas vegnir deliberadas uschia ch'il manaschi sa retardescha era qua.
En tge furma che la situaziun vegnia a chaschunar custs supplementars a las ovras èn ins anc vid sclerir, scrivan las ovras electricas Engiadina.
RR novitads 10:00


text:
Suenter mesanotg hai cumenzà dad arder entamez la vischnanca da Tuer/Taufers en la Val Müstair. Quai èn in lieu nua che las chasas en fitg datiers ina a l’autra. Perquai n’han ils pumpiers era betg gì schanzas da salvar las duas chasas ch’èn arsas giu dal tuttafatg. Tenor la presidenta communala da Tuer, Roselinde Gunsch Koch è quai in cas fitg tragic per la vischnanca. «Igl è propi terribel», di ella ad RTR.
Igl è ina catastrofa ch’insatge uschia schabegia.
«Trais famiglias èn pertutgadas, duas chasas èn brischadas cun ils clavads.» Dapi las mesa l’ina la notg sajan ils pumpiers vi da stizzar il fieu ed ussa vi da rumir. I saja chasas sper via ch’eran era bain renovadas. «Igl è ina catastrofa ch’insatge uschia schabegia», e la presidenta communala consternada.
200 pumpiers en acziun
Radund 200 pumpiers èn stads en acziun: pumpiers da la part sura dal Vnuost ed era da la Val Müstair. Las lavurs da stizzar n’èn betg anc a fin. Ferids u morts n’haja quai dà nagins, conferma Roselinde Gunsch Koch. «Ils animals han pudì vegnir spendrads ad uras, ils avdants han sentì baud avunda ch’i brischa.» Quai saja da l’autra vart era il cletg da l’entir incendi.


text:
Tresa
La Tresa (inscì anca in Italian; Tretia in Latin) l'è on fiumm che 'l nass del Lagh de Lugan.
La nass al confin tra l'Italia e la Svizzera e la riva fina al Lagh Maggior. L'è longa tredes chilometri, e prima de nà dent al Verban, la se gionta a la Margorabbia.
In Italian, la gh'ha on nomm de mas'c in Italia (il Tresa), de donna in Isvizzera (la Tresa, tant 'me in Lombard).
Comun traversaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Svizzera: Pont de Tresa, Croeuj e Montegg.
- Italia: Lavena Pont, Cremenaga e Luin.
Lì indè la gh'è la font de la Tresa, a gh'è anca el pont che 'l spartiss Lavena Pont in Italia de Pont de Tresa in Isvizzera.


text:
Sentupada litterara a Soloturn
- Sonda, 12.5.2018, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 12.5.2018, 11:03, RTR
Quest onn po vegnir festegià a Soloturn il 40avel giubileum:
Dals 11 enfin ils 14 da matg sa preschentan 70 auturas ed auturs sco era translaturas e translaturs da tut las quatter regiuns linguisticas. En il center stattan las ediziuns novas, dentant era discurs sur da la politica, cultura, medias e societad. Il Magazin da cultura rapporta directamain da Soloturn e discurra era cun il professer da litteratura Manfred Koch sur da la dumonda pertge ch'i dat mo paucs bestsellers rumantschs.
Contribuziuns
-
Tip persunal
-
Tips da cultura
-
Discurs cun Manfred Koch da la suprastanza da l'AdS


text:
Sù (BS)
Sù (pronunciàt [hu] endèl dialèt del pòst. En Bresà: Zòne (prununciàt [ˈzɔne]). En Italià: Zone) l'è 'n cümü de 1 076 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa söle culìne al Nordèst del Lac d'Izé.
Endèla frasiù de Sislà gh'è la Riserva Regionale delle Piramidi di Erosione, endóche se pöl véder dèi gròs pilàster de tèra con en sìma en pridù amò piö gròs, che'l té schiàt la tèra de sòta de l'àiva che la pórta vià 'l materiàl (eruziù). Dèle formasiù che se 'nsomèa se le pöl troà apò a Segonzano (TN) e a Postalesio (SO).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il Tudestg Nico Rosberg n'è il mument betg da franar en la furmla 1. A Schanghai ha il pilot da Mercedes pudì festegiar sia terza victoria da la stagiun. El ha gudagnà a moda suverana avant ses cumpatriot Sebastian Vettel (Ferrari) ed il Russ Daniil Kwjat (Red Bull-Renault). Gia suenter l'emprima mesadad da la cursa manava Rosberg cun passa 20 secundas avantatg. La fin era el 37 secundas avant Vettel.
Per il team da Sauber n'hai in'ulteriura giada dà nagins puncts. Il svedais Marcus Ericsson è vegnì 16avel e ses collega da team brasilian Felipe Nasr 20avel.
RR novitads 11:00


text:
Pàrkinson
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia)
Al pàrkinson (parkinson in itagliàṅ) 'l è na malatìa degeneratìva crònica dal servèl ch'la culpìs de più in n'etê avansèda, anc s'la nn'è minga dìta, e la gh'à dal conseguèinsi in di muimèint di muscol dal malê e pò anca in del so cugnisiòun.
Cla malatìa chè al l'iva studièda e scrìta a mōd James Parkinson in dal 1817: al cristiàṅ col pàrkinson al tōś sù dimòndi rigiditê in di muimèint, ch'a vin anc vója 'd móv'res méno, al gh'à dla termarìa, al fà fadìga a tachèr e anc a lasèr lè soquànt muimèint, al descòr mêl e col tèinp i s prèven anc mucèr soquànti dificoltê 'd conprendóni.
A l'orìgin ed cla malatìa chè a gh's'rèv la mort dal cèluli ch'i produśìven la dopamìna, cèluli ch'i stèv'n ed cà in dla substantia nigra dal meśencéfel.
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Pàrkinson»


text:
Marte (pianeta)
Marte l'è 'l quart pianeta del sistema solar en ùrden de distànsa del Sul e l'öltem dei pianeti de tipo terestre dòpo de Mercurio, Vènere e la Tèra. L'è ale ólte ciamàt el Pianeta Rós per vìa del sò culùr tìpich che l'è cauzàt de la gran quantità de òsido de fèr (rözen) che gh'è sö la sò superfìce.
El g'ha 'na atmosféra ràra fés e temperadüre médie al leèl del söl piötòst bàse ('ntra i −140 °C e i 20 °C), ma l'è 'ntra töcc chèi del Sistéma Solàr el pianéta che se 'nsomèa de piö a la Tèra.
El ràgio a l'equatùr de Marte l'è de 3397 km, presapóch la metà de chèl de la Tèra e la màsa l'è dés vólte de méno. El prezènta 'n inclinasiù de l'as de rotasiù e 'na longhèsa del dé paragunàbii a chèle de la Tèra. La superfìce la móstra formasiù vulcàniche, vài, calòte polàre e dezèrcc de sàbia, ma apò sèrte formasiù geològiche che le làsa pensà che 'ndèn época pasàda ghe püdìes véser stat pò a l'àiva al stat de lìquit.
Entra le formasiù piö enteresànte sènsa döbe gh'è el Mut Olimpo, el vülcà piö grant che se conós de töt el sistéma solàr, che 'l rìa a 27 km de altèsa söl leèl médio del pianéta, e le Vài Marineris, 'na sórt de canyon piö grant de chèi che se conós sö la Tèra.
A l'oservasiù, Marte el prezènta dei cambiamèncc de culùr, che 'na ólta se pensàa duzìde a la prezènsa de vegetasiù stagiunàla, perchè ligàde ai perìodi de l'an marsià. Chèste ipòtezi i è stàde scontradìde endel córs de le divèrse misiù spasiài de oservasiù, fàde co le sonde e coi satèliti artificiài che gh'è stat mandàt de l'òm a stüdià Marte.
Entùren a Marte gìra du satèliti natürài, Fobos e Deimos, de dimensiù picinìne e co la fùrma iregolàra tat che se pènsa che i pöde véser du asteròidi catüràcc del camp gravitasiunàl del pianéta.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Donald. K. Yeomans. Al sito selezionare "web interface" in seguito "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Mars" e "Center: Sun", HORIZONS System, ssd.jpl.nasa.gov, 13 luglio 2006. URL consultato il 16 aprile 2009.
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 NASA, MarsFact Sheet, nssdc.gsfc.nasa.gov, 29 novembre 2007. URL consultato il 17 aprile 2009.


text:
La caplutta s. Martin deriva dil temps medieval tumpriv. Da quei datten perdetga il chor serraus da treis varts e surtut il clutger che regorda alla romanica. Probablamein ei la caplutta vegnida erigida dalla claustra da Mustér per ils subdits dalla cuort centrala, pauc suenter la donaziun entras igl uestg Tello da Cuera.
La caplutta da s. Martin sto haver fatg frunt agl incendi da 1492. Forsa ei la nav cun il plan horizontal spustau denton pli veglia. Sco ella caplutta da s. Sievi han ins prolongiu la nav enviers vest. Mo cheu para il local pli libers e pli aults.
Intern
Il plantschiu sura da gliestas el stil dalla gotica dat ad ella l'atmosfera emperneivla d'ina stiva grischuna. Las curnischs dil plantschiu sura, ornadas cun felgia, secruschan el medagliun central decoraus cun il vegl uoppen dalla Ligia Grischa. Vid quei bellezia plantschiu sura han ins anflau negin segn da meister. Ins suppona denton ch'ei setracti dil medem artist sco ella caplutta da S. Giacun, numnadamein digl entagliader Hans Zinsler.
Altar
In ulteriur bijou dalla caplutta ei il grondius altar cun alas e maletgs orginals dalla gotica tardiva che datescha digl onn 1508 e ch'ei semantenius cumpletamein. El deriva probablamein dil luvratori da Jörg Leerer da Kaufbeuren ella Germania dil sid.
Ella part interna digl altar serraus en fuorma da treifegl ves'ins sin il funs dad aur s. martin, il patrun caplutta, sco uestg cun il murdiu. Da sia vart sesanfla s. Giosch sco pelegrin cun la cruna als peis e s. Lucia cun la plaga vid culiez e la palma dalla victoria.
Las varts internas dalla alas muossan denter auter s. Catrina d'Alexandria cun la roda e s. Barla cun il calisch. Cura che las alas ein serradas, vesan ins l'aduraziun dils treis sabis. Era la vart davos igl altar ei decorada cun maletgs. Ella muossa Jesus egl Iert dallas Ulivas cun ils apostels che dierman e s. Veronica che tonscha il sudari al crucifigau.
Exteriur
In object tut special dalla caplutta ei igl esch vegl da lenn cun il bellezia muster da sulegl. Il s. Cristoffel vid la preit externa dil clutger ei vegnius malegiaus pér igl onn 1927. A caschun dalla restauraziun han ins schigentau ils mirs dalla caplutta e cuvretg il tetg da niev cun slondas. Il plantschiu da crap ei vegnius mantenius en siu stadi orginal. Perquei han ins stuiu far novas sutgas da treis peis.


text:
Per la disco BigT a Dieni èn vegnidas chattadas duas giuvnas indigenas sco manadras, numnadamain Simona Zazzi e Carla Durschei, omaduas da Mustér. Sco Gian Derungs, in dals possessurs da la disco, ha ditg a RTR sajan ins fitg cuntent d'avair chattà persunas indigenas per manar la disco. En tut porscha la disco quatter plazzas da lavur cumplainas.
La primavaira passada avevan tschintg giuvens cumprà la disco a Dieni suenter che questa è stada serrada la davosa stagiun d'enviern. Gia durant la stad han els organisà inqual occurrenza.
La disco è averta davent dals 25 da november mintgamai sonda e dumengia per far après-ski sch'il territori da skis è avert. Davent dals 23 da december è ella averta mintga di. Las emprimas occurrenzas dalla stagiun, davent d'in concert da la band ils Galiots (25.11.), parti da Son Niclà (9.12.) u d'avertura da la stagiun da skis (23.12.), èn gia planisadas. Ils detagls e temps d'avertura chattan ins sin la pagina d'internet da la disco.


text:
Tenor l'Uffizi federal da sanadad hai dà l'emna passada sin 100'000 abitants 339 consultaziuns tar il medi. L'emna avant era quai anc 252 consultaziuns. Pertutgads il pli fitg da la grippa èn anc adina ils uffants pitschens ed ils scolars fin 14 onns. Era tar las persunas fin 25 onns e sur 65 onns è l’activitad da la grippa s’augmentada fermamain.
Dapli cas en il Grischun
En il Grischun mussa la tendenza plitost ensi. Il medem vala per la Svizra franzosa, la Svizra dal nordvest ed en il Tessin. Constanta è la situaziun da grippa en la Svizra dal nordost. Sulet en la Svizra centrala è la grippa sa reducida levet.
RR Novitads 15:00


text:
Tenor las retschertgas dal magazin online «Republik» è dentant l'Uffizi da construcziun bassa e ses schef da lura, Reto Knuchel, vegnì infurmà ch'i dettia cunvegnas da pretschs. Sco quai che Stefan Engler ha ditg ad RTR, na saja el betg vegnì infurmà lura da Knuchel. L'administraziun chantunala haja era sias reglas davart la relevanza da tschertas dumondas, daco ch'el na saja betg vegnì infurmà, na possia el betg dir, uschia di l'anteriur cusseglier guvernativ da la PCD. I deva forsa motivs ed arguments pertge ch'il schef da l'uffizi da construcziun bassa ed er il schef dal district Engiadina Bassa n'hajan betg infurmà el sco schef dal departament. El possia sulet specular dals motivs ch'el na saja betg vegnì infurmà.
Jau sun plitost unfrenda che d'avair gì activamain ina rolla da savair insatge senza intervegnir.
L'onn 2003 haja il chantun er gì indizis sin probablas cunvegnas da pretschs, raquinta Engler. Lura haja ses departament ord atgna iniziativa pretendì da la WEKO in'examinaziun che saja lura vegnida sistida il 2005 senza resultats concrets. Quai demussia dentant ch'il chantun ed er el sco persuna hajan interess d'examinar da quai sch'i dettia indizis.
Engler reponderescha sia posiziun tar l'interpresa Lazzarini
Stefan Engler è er president dal cussegl d'administraziun da l'interpresa da construcziun Lazzarini SA. Lezza è vegnida chastiada gia il mars per l'emprima giada pervi da cunvegnas da pretschs. Er questa giada è Lazzarini culpanta. La firma saja sa mussada cooperativa e portia las consequenzas da quests cas, uschia di Engler. Il mument saja d'examinar il cas ed il chasti actual e suenter pondereschia el sch'el restia vinavant en il cussegl d'administraziun. I saja er da proteger la Viafier retica e ses post sco cusseglier dals chantuns.
RR novitads 14:00


text:
Co sa proteger da canera?
- Mesemna, 25.4.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 25.4.2018, 11:15, RTR
Tut tenor tge canera che distruba, èsi pli lev u ppi grev da sa proteger.
Tar canera cun effect aural, sco tar concerts da rock, en ina fabrica u sin plazza aviatica san ins simplamain sa proteger cun pamirs u autras protecziuns d'udida. Sch'ins n'ha betg gist cun sai insatge specific cunter canera, san ins er simplamain ruclar ensemen in faziel da palpiri.
Ma er la canera cun effects betg aurals, damai la canera da l'ambient, sco traffic, ch'è forsa betg uschia dad auta sco tar in concert da rock po esser privlusa, pertge ella po chaschunar stress. Cunter quella èsi dentant pli grev da sa proteger. Ina pussaivladad en fanestra spezialas che retegnan la canera u paraids isoladas spezialmain cunter canera. L'Uffizi federal d'ambient (BAFU) è dentant mo parzialmain cuntent cun questas mesiras. Tenor l'uffizi fissi meglier da cumbatter la canera tar l'origin. Quai fiss per exempel pussaivel cun pneus spezials u cun adattar il tempo.


text:
Tenor Damian Jensky, vicepresident da l’uniun da tamburs da la svizra orientala, è il motiv per quest midament che blers musicist na lavurian betg pli en ils vitgs da naschientscha è na sajan era betg pli pronts da far in lung viadi per ina prova. A Domat saja la situaziun dentant anc in zic autra. La sajan ils viadis si da Turitg pli curts che fin si Mustér. In auter avantatg dals tamburs da Domat saja la grondezza da l'uniun. Grazia a quella hajan els schizunt la pussibilitad da far gruppas d’exercizi. Uschia exercitescha ina gruppa regularmain giu Turitg e po uschia far part da l'uniun, malgrà la distanza geografica. Per exercizis impurtants, festas u eveniments s’integreschan els lura puspè en la gruppa principala.
Betg ils megliers temps – ma era betg la fin
Per bleras gruppas da tamburs grischunas vesi dentant or auter. Damian Jensky na crai però betg che la tradiziun giaja a fin. I dependia adina puspè da fermas annadas che han plaschair da far musica, star da cumpagnia e cultivar la tradiziun. Uschia restian ils commembers era pli ditg. Cunzunt tar pitschnas gruppas da tamburs possia il dumber da commembers sa dublar uschia spert.
RR novitads 11:00


text:
- Las partidas CDU, CSU e SPD èn sa cunvegnidas ad ina coaliziun gronda per furmar ina nova regenza.
- La SPD survegn damai ils ministeris per l'exteriur, finanzas, lavur e fatgs socials, giustia/protecziun dal consument, famiglia ed ambient.
- La CSU survegn ils ministeris per l'intern, traffic e digitalisaziun sco er svilup.
- Las proximas emnas sto la basa da la SPD anc vuschar davart il contract da coaliziun.
En Germania èn las partidas da coaliziun la CDU, la CSU e la SPD sa cunvegnidas ad in contract da coaliziun per furmar ina nova regenza, quai han represchentants da la SPD confermà. Avant la cunvegna definitiva vegnia però anc tractà in pèr paucs puncts dispitaivels, hai gì num a Berlin. Ils represchentants da las partidas han gia contractà pli che 24 uras, ed empruvà da schliar ils puncts dispitaivels dretg da lavur, sanadad, finanzas e la repartiziun dals ministeris.
Trais ministeris impurtants per la SPD
Sco quai ch'il «Spiegel» rapporta sajan las partidas gia sa cunvegnidas, tgi che surpiglia tge departaments. Tenor questas infurmaziuns avess la SPD da surpigliar il trais ministeris da l'exteriur, da finanzas sco er da lavur e fatgs socials. Ils negoziaders hajan durant la notg discutà ditg, tgenina partida che duai survegnir il ministeri per lavur e fatgs socials. La SPD aveva gia ordavant pretendì quest impurtant ministeri per ella. Ultra da quai survegn la SPD ils ministeris per giustia/protecziun dal consument, famiglia ed ambient.
Seehofer daventa minister per l'intern
Il ministeri da lavur e fatgs socials avess er la CSU cun Horst Seehofer gugent occupà. Quella survegnia uss però il ministeri per l'intern ch'è revalità cun il factur patria. Minister per l'intern duai daventar Horst Seehofer. En pli survegn la CSU ils ressorts traffic e digitalisaziun sco er svilup.
Socialdemocrats ston anc vuschar
Davart il contract da coaliziun ston però anc 463'723 socialdemocrats vuschar las proximas emnas. Oriundamain aveva la SPD vulì ir en l'opposiziun suenter il schlet resultat en las elecziuns, ch'han gì lieu gia ils 24 da settember 2017.
RR novitads 10:00


text:
Per la terza giada suenter il 2014 e 2017 gudogna Hamilton il grond premi da la Spagna. Il pilot da Mercedes ch'è partì da la pole-position è sa mess tras cunter ses collega da team Valtteri Bottas da la Finlanda. Terz è vegnì l'Ollandais Max Verstappen sin Red Bull.
Cun sia 64avla victoria en in grond premi – la segunda en questa stagiun – ha Hamilton pudì distanziar Sebastian Vettel en il classament general per 13 sin 17 puncts. Vettel sin Ferrari è daventà quart en il nord da Barcelona.
Duas emnas suenter ses 6avel plaz a Baku è il Monegass Charles Leclerc dal team Sauber daventà 10avel ed ha uschia er anc ramassà puncts per la classificaziun generala. Il segund pilot da Sauber, il Svedais Marcus Ericsson ha cuntanschì plaz 13.
RR novitads 17:00


text:
Breó
Breó, (prununciàt [breˈo]; en Italià: Brione) l'è 'n cümü de piö o méno 714 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]) de la pruvìncia de Brèsa.
El se tróa sö l'altipià che fa de spartiàive 'ntra la bàsa Val Trompia, la Franciacürta e la part bàsa del Lac d'Izé.
Dal 1928 al 1948 l'è stat agregàt al cümü de Óme, al quàl le colegàt per mès de 'na stràda che pàsa pèer la frasiù de San Gioàn de Polàen. L'è colocàt a 18 km de Brèsa a la quàl l'è colegàt per mès de la stràda pruvinciàl SP-BS 10 (Brèsa-Gösàch-Breó).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Hauptinhalt
Contures storiches
I romans à ntegrà chisc raions te si mper. Ti seculi che vën do se à svilupà la rujeneda ladina. Do che l mper roman fova jit do ju, fovel na perioda de gran nsegurëzes. Nce la documentazion storica de chëi tëmps ie bëndebò rera y suvënz lascela mé pro jaghedes. Do la cristianisazion, tres i prinzipac vëscui iel unì a se l dé n’aministrazion strutureda. Tres na politica de espanscion da maladët ie i grofs dl Tirol tl 13ejim secul stac boni de ti tò pudëi y nfluenza ala dlieja y de furmé la contea dl Tirol. Da chësc pont inant ie la storia y cultura dla populazion ladina dassënn lieda a chëla dl Tirol. Ntan la vieres napulioniches à i ladins tëut pert ai cumbatimënc per la lidëza contra la trupes franzëuses. Nce ntan la prima viera mundiela à i ladins cumbatù cun l mper austro-ungarich. La Dolomites fova paladina de batalies viulëntes. Do la prima viera mundiela ie la pert dl Tirol dl sud rueda pra la Talia. Dl 1922 canche i fascisć ie ruei al pudëi ie l ladin unì detlarà n dialet talian. Tres la spartizion di Ladins te trëi provinzies (Bulsan, Trënt y Belun) iel unì a se l dé na talianisazion dla populazion. Do la segonda viera mundiela ie la situazion politica y linguistica di ladins, dantaldut de chëi tla provinzia de Bulsan, scialdi miureda. Cun l prim statut de autonomia dl 1948 iel unì arjont na scunanza tl ciamp dla scola: nsci iel unit nvià via l sistem paritetich tla scoles ladines dla provinzia de Bulsan. De gran mpurtanza ie l segondo statut de autonomia dl 1972 che fortifichea i dërc dla mendranza ladina te Südtirol y tl Trentino. Pitla ie la scunanza di Ladins tla provinzia de Belun mo ncueicundì.
(Atualisà ai: 23/12/2008)


text:
Las midadas dals basegns da mobilitad pretendan in'extensiun da l'urari; vul dir dapli colliaziuns la bun'ura e la saira. La Confederaziun ha perquai elavurà schliaziuns ensemen cun las interpresas da transport. Quai ha l'Uffizi da traffic ed energia dal chantun Grischun communitgà il glindesdi.
Evitar largias sin la lingias principalas
Il nov urari prevesa uschia in tren supplementar da las Viafiers federalas a las 17:07 davent da Turitg a Cuira cun colliaziun a San Murezzan, Tavau ed en la Surselva.
Ma era la Viafier retica vegn ad extender sia purschida. Las lingias en direcziun Arosa e Surselva vegnan cumplettadas, uschia ch'i dat tranter Mustér e Cuira da las 06:00 enfin las 23:00 almain mintg'ura e durant il temp da grond traffic perfin mintga mes'ura in tren. Era Arosa duai survegnir tranter las 05:00 e las 21:00 mintg'ura ina colliaziun cun Cuira e durant da la stagiun auta duai l'urari anc vegnir extendì. Plinavant datti sin la rait d’autos da posta uss il tact da mes’ura sin la lingia da Cuira a Flem/Laax.
Colliar pli ferm la periferia
Or da l’Engiadina datti da nov in tren gia curt avant las 05:00 a bun’ura da Samedan a Landquart. Ed era il Puschlav survegn durant il temp da stad ina colliaziun sperta la damaun a las 06:00 enfin Cuira. Quai scursanescha il viadi da Poschiavo a Turitg per 42 minutas. Per la Tumleastga e per Tusaun è previs ina meglieraziun da las colliaziuns la saira enfin las 23:00.
Nagins supplements per uras agl ur
Il supplement ch'ins pajava enfin ussa per il traffic public da notg vegn abolì. Uschia duai mintga bigliet normal, inclus BÜGA e GA valair per tut las uras senza supplement. Era per ils trens cun cumposiziuns da nostalgia che charreschan la stad 2018 tranter Tavau e Filisur na duain ins betg stuair pajar dapli.
RR novitads 10.00