text:
En ina missiva al Cussegl grond mussa la Regenza, co ch'il chantun Grischun vul ir enturn ils proxims decennis cun la forza idraulica grischuna e co ch'el vul il medem mument crear dapli valur e rinforzar la segirezza dal provediment da la forza electrica per las generaziuns vegnintas. En questa missiva preschenta la Regenza ils accents strategics per il chantun areguard las renovaziuns da las concessiuns vegnintas, areguard il tractament da las participaziuns, areguard l'explotaziun da l'energia ord la participaziun ed areguard la gestiun dals implants idraulics.
Circa in tschintgavel da l'electricitad ord forza idraulica da la Svizra vegn producì en il Grischun. Da l'onn 2035 fin l'onn 2050 van a fin las concessiuns d'ina gronda part da las ovras idraulicas en il chantun Grischun. Questas ovras furneschan var 70 pertschient da la forza electrica che vegn producida en il chantun. Las vischnancas concessiunarias ed il chantun èn actualmain participadas cun var 20 pertschient al parc da las ovras electricas. Per gronda part appartegnan las ovras electricas a societads d'electricitad extrachantunalas. En il chantun Grischun è la creaziun da valurs grazia a la forza idraulica considerabla. La gronda part da questa creaziun da valurs resulta dentant ordaifer il Grischun.
Cun la Strategia chantunala concernent la forza idraulica persequitescha la Regenza la finamira, d'augmentar en il chantun Grischun la creaziun da valurs ch'è colliada cun la producziun d'electricitad ord forza idraulica ed uschia da realisar retgavs persistents. Il medem mument duai la strategia gidar ad augmentar la segirezza dal provediment d'electricitad en il chantun. Che las concessiuns existentas da las ovras idraulicas van a fin ils proxims onns e decennis è in bun punct da referiment per quest intent.
La forza idraulica daventa adina pli impurtanta
Tenor la Lescha davart il dretg da las auas vegn in'ovra idraulica suenter la scadenza da la concessiun transferida a la communitad che surdat la concessiun (return dals implants a la concedanta). Il chantun Grischun e las vischnancas da concessiun survegnan uschia in portfolio d'ovras electricas ch'è impurtant pertutgant la quantitad e pertutgant las finanzas. Er en il futur vegnan las ovras idraulicas a prestar ina contribuziun relevanta a favur da la producziun d'electricitad en Svizra. Questa contribuziun è e resta impurtanta per cuntanscher las finamiras da la politica d'energia e dal clima da la Confederaziun e dal chantun. D'ina vart, perquai che la producziun da forza idraulica confurma als basegns è ina pitga impurtanta da la segirezza dal provediment d'electricitad en il Grischun, en la Svizra ed en l'Europa. Pervia da la sortida da la Svizra ord l'energia nucleara e pervia da l'introducziun da novas tecnologias – per exempel er en il sectur dal traffic – vegn da l'autra vart il basegn d'electricitad ord energias regenerablas a s'augmentar en l'avegnir.
Empermischun a las generaziuns vegnintas
Las dumondas da renovar las concessiuns per implants idraulics ston vegnir inoltradas da las societads d'electricitad almain 15 onns avant la scadenza. Emprimas dumondas èn suttamessas u èn proximamain necessarias. La Regenza vul profitar da la situaziun da partenza en connex cun ils returns dals implants a la concedanta sco schanza, per rinforzar la forza idraulica ed – en l'interess dal Grischun – da la duvrar meglier sco resursa en l'avegnir. Cun la Strategia concernent la forza idraulica duai la forza idraulica vegnir francada anc meglier en il chantun. Il medem mument duai vegnir pussibilità a lunga vista al chantun ed a las vischnancas concessiunarias da valurisar meglier la resursa forza idraulica. Il chantun Grischun fa uschia in'empermischun a las generaziuns vegnintas. Oravant tut sche implants vegnan returnads a la concedanta, duai la strategia – durant ils proxims circa 30 onns – servir a las purtadras ed als purtaders da decisiun dal chantun sco basa decisiva. A las vischnancas da concessiun duai la strategia però er servir sco recumandaziun. Las tractativas davart il return dals implants a la concedanta, ch'il chantun ha fatg ultimamain ensemen cun las vischnancas concessiunarias, mussan ch'igl è mintgamai pussaivel da cuntanscher il profit pli grond pussaivel per tut las partidas involvidas – tras cooperar cun las vischnancas concessiunarias e tras tscherner in'opziun d'agir adattada.
Forza idraulica grischuna per la creaziun da valur dal Grischun
Sa basond sin scenaris pussaivels dal martgà vegn la Strategia chantunala concernent la forza idraulica a la conclusiun, ch'il chantun duai sa participar – en il rom dals returns dals implants a la concedanta vegnints – pli ferm che oz a la forza idraulica dal Grischun. En pli duai il chantun tgirar vinavant il model d'ovras partenarias tras ina cooperaziun optimada cun ils partenaris da la branscha. L'energia obtegnida ord las participaziuns duai vegnir tratga a niz pli fitg che fin ussa sin il martgà e tras ina u pliras societads cun sedia en il chantun Grischun. A pli lunga vista gida quai a reducir la dependenza dals retgavs ord ils tschains d'aua ed ord l'imposiziun da taglia da las ovras, la quala n'è anc adina betg sclerida.
En cas ch'il chantun e las vischnancas concessiunarias augmentan lur participaziuns a las ovras, vegni vitiers tar ina participaziun da maioritad, che las lavurs da modernisaziun e d'engrondiment dals implants idraulics pon vegnir coordinads en moda pli simpla sin territori chantunal e che las investiziuns pon vegnir fatgas en moda constanta durant il curs dal temp. Sche l'augment da las participaziuns dal maun public als implants electrics vegn collià cun talas investiziuns, maina quai supplementarmain ad effects considerabels per l'economia regiunala e publica resp. per l'occupaziun.
Augment da la segirezza dal provediment per la societad e per l'economia dal Grischun
Il provediment segir, pajabel e persistent da forza electrica è indispensabel per ina societad e per in'economia moderna. L'augment da la participaziun dal chantun a la forza idraulica grischuna pussibilitescha da prender per mauns cun cleras finamiras e cun ina resursa indigena las sfidas da la politica federala e chantunala da l'energia e dal clima. Ultra da quai pon las autas pretensiuns als basegns dal provediment sin il territori chantunal vegnir satisfatgas meglier, pli independentamain da terzs e cun dapli participaziun a la decisiun.
Ils proxims pass
Il Cussegl grond vegn a tractar la Strategia chantunala concernent la forza idraulica en il rom da la sessiun da favrer 2022. Latiers duai el fixar las finamiras per la realisaziun da la strategia en il rom da dumondas da princip.


c: text/html

text:
Tension eletriga
La tension eletriga (ciamada anca voltagg) a l'è una grandeza fisega che la mesura la diferenza de potenzial eletrigh in tra du pont, che, in d'un camp eletrigh stategh, l'è compagn del lavorà che ghe voeur per spostà un'unità de carega in tra du pont. A l'è mesurad in volt, unità del Sistema Internazzional che l'è fada su de joule per coloumb.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiversità el gh'ha dent risorse su differenza di potenziale elettrico
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su differenza di potenziale elettrico

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Las paraulas furman in dals stgazis ils pli prezius da la cultura populara rumantscha. Sin pitschen spazi è sa mantegnida ina varietad da motivs surprendenta. Las influenzas èn multifaras e dattan perditga da la transfurmaziun d’in fundus narrativ internaziunal en vestgì alpin.
In chasti cun consequenzas
Il raquint ‹In chasti cun consequenzas› da Susan Rupp è cumparì il 2011 sco part dal med da scola ‹Splerins› per la 5avla classa. Dapi il 2015 è il text er accessibel en furma digitala, uschia che las aventuras dals scolars da Marolas sa laschan persequitar independentamain dal med da scola.
Errur e reconciliaziun
Il relasch rumantsch e tudestg dad Alexander Balletta (1842–1887) cumpiglia tranter auter descripziuns da viadi, isanzas, schurnalistica politica e lavurs istoricas. En pli las novellas ‹Alfred› (tudestg), ‹Ina sempla historia›, ‹Bien di, bien onn, dei biemaun› ed ‹Errur e reconsiliaziun›.
Previsiuns da l’aura: mesirar per anticipar
En la broschura ‹Previsiuns da l’aura: mesirar per anticipar›, ch’è vegnida edida l’onn 2012, infurmescha l’Uffizi federal per meteorologia e climatologia co che MeteoSvizra gudogna ed elavura las datas meteorologicas e co che vegnan fatgas las previsiuns da l’aura.
La via è la finamira
«Insaco ma tegn jau vi dal filosof chinais Konfuzius ch’ha ditg ‹La via è la finamira›. I n’è betg a priori impurtant da cuntanscher ina finamira. Las bleras pussaivladads sa dattan pir sin la via ch’ins prenda sut ils pes. Senza vulair ves’ins andetgamain perspectivas dal tuttafatg novas…»
Guid auditiv citad da Cuira
L’idea è uschè simpla sco scheniala: Metter a disposiziun datotecas audio ch’ins po tadlar sur il telefonin e che servan sco guid tras in’exposiziun u tras ina citad… In tal audioguide ha realisà la citad da Cuira, e quai gist en ina dunsaina da linguas. Bel ch’ins ha er resguardà il rumantsch.
La rosa dals vents
La publicaziun ‹La rosa dals vents. Ina staffetta litterara da translaziuns tras la Svizra quadrilingua› è cumparida il 1998. Ella accumpogna in text original en mintgina da las quatter linguas naziunalas sin in viadi da translaziun tras las ulteriuras trais linguas ed enavos en la lingua d’origin.
L’impurtanza da la SRR e da las Annalas per la retoromanistica
En ses tractat dal 2010 porscha Georges Darms, da quel temp professer da rumantsch a l’Universitad da Friburg, ina survista dal cuntegn e dal svilup tant da las ‹Annalas› sco er da la Societad Retorumantscha tranter il 1885 e l’entschatta dal 21avel tschientaner.
Siemis, paraulas e legendas en ‹La müdada› da Cla Biert
Trair en consideraziun la psicologia analitica da C.G. Jung per interpretar in roman rumantsch dal suenterguerra? En il cas da ‹La müdada› (1962) da Cla Biert na para quai betg be giustifitgà, mabain tuttavia necessari, sco che mussa l’analisa profunda ‹L’oter muond› da Gian Beeli.
La Passiun da Sumvitg dal temp dal domini franzos 1801
Il giurist Pieder Tuor (1876–1957) n’è betg be stà in’autoritad federala sin il champ dal dretg d’ierta, mabain er in Rumantsch fitg engaschà. In pitschen insatg da ses vast operar porscha ses tractat davart la Passiun da Sumvitg dal 1801 che sa legia sco in veritabel crimi.


text:
Il bain puril da Marcel e sia partenaria Sabina Heinrich ha vatgas mamma. Sco segunda pitga impurtanta è il pèr sa spezialisà sin la vendita da tartuffels. Durant la stagiun auta da raccolta lavuran enfin 12 persunas per il bain puril. La crisa da corona haja fatg gronds quitads al pèr, ha ditg Marcel Heinrich. Cun quai che las ustarias han stuì serrar, saja crudà davent ina clientella impurtanta per la vendita dals tartuffels. Uschia haja ins stuì ponderar co tuttina vender ils tartuffels. Quai saja gartegià detg bain. Ins haja puspè vendì dapli tartuffels per posta, ed era la vendita en la butia dal bain puril saja marschada bler meglra che auters onns.
Butias han cumprà dapli tartuffels
Era ils clients che cumpran ils tartuffels per vender en lur butias, hajan duvrà dapli tartuffels che uschiglio.I saja fitg cuntentaivel che la gronda part dals tartuffels sajan ussa, malgrà la crisa da corona, gia vendids, ha ditg Marcel Heinrich. Per quest onn na planiseschian els betg grondas midadas per la producziun da tartuffels. La finamira saja puspè da pudair racoltar radund 70 fin 80 tonnas cun radund 80 sorts tartuffels l’atun. Sco adina vegn era quest onn puspè empruvà ora novas sorts.


text:
Suenter ina pausa da bun 10 mais ha la biatleta Selina Gasparin dà la gievgia ses comeback a la cuppa IBU a Lai. Quai suenter ch'ella era vegnida l'october passà mamma per la segunda gada. IBU è la segund'auta categoria suenter la cuppa mundiala. La gievgia en il sprint è Selina Gasparin vegnida 12avla. Sonda è stà la segunda cursa a Lai. En la cursa da persecuziun è Selina Gasparin vegnida 28avla. Ella ha tranter auter fatg 7 sbagls da sajettar. Gudagnà la cursa tar las dunnas ha la russa Uliana Kaisheva.
Wiestner rimna fidanza cun 7avel plaz
Tar ils umens è stà en acziun cun Serafin Wiestner da Trin in atlet rumantsch che va normalmain en la cuppa mundiala. Per rimnar fidanza ha el desistì questa fin d’emna sin las cursas en la cuppa mundiala ed è persuenter partì a Lai. Tschel di en il sprint era el vegnì segund. La sonda ha'l mussà ina buna prestaziun en la cursa da persecuziun. El è vegnì 7avel. Gudagnà la cursa ha il Franzos Fabien Claude.
RR sportissimo 17:00


text:
L'uvestg auxiliar emerità Paul Vollmar è mort en la vegliadetgna dad 86 onns. Quai scriva il portal online kath.ch. El era vegnì incumbensà ils onns 90 per stabilir la pasch en l'uvestgieu da Cuira. Ensemen cun l'uvestg auxiliar Peter Henrici era el vegnì en funcziun dasper l'uvestg da Cuira Wolfgang Haas, pervi da las tensiuns internas ch'igl aveva dà da quel temp en l'uvestgieu. La constellaziun n'aveva dentant betg purtà il success giavischà.
Il 2009 è Vollmar sa retratg sco Uvestg auxiliar ed ha suenter vivì a Turitg.
Ord l'archiv
La nominaziun da Paul Vollmar e Peter Henrici sco uvestgs auxiliars.


text:
Virginie Masserey ha avertì ch'i restia en il fratemp impurtant da sa laschar testar. Era cura che las cifras sa reduceschian haja num da far tests, ha la manadra da la controlla d'infecziuns dal BAG ditg.
Ella ha era ditg che tests svelts sajan tar gnieus da l'infecziun ina nova pussaivladad per chattar ora – tgi che saja infectà e tgi betg. Era en chasas d'attempads sajan quests tests svelts bain adattads.
Plinavant ha Masserey infurmà, che la situaziun sin las staziuns intensivas saja sa schluccada in zic. Intgins chantuns sajan dentant vinavant sut squitsch.
Differenzas regiunalas
Il manader da la taskforce Covid-19 Martin Ackermann ha ditg, ch'els quintian d'avair mintga duas emnas mo pli la mesadad dals cas. Quai mussia il svilup da las duas davosas emnas.
Il pli ferm sajan las cifras idas enavos en la Svizra romanda, ils chantuns là hajan dentant era prendì dapli mesiras. En intgins dals auters chantuns saja dentant perfin da vesair in svilup cuntrari.
Contact tracing funcziuna
Uscheditg che las cifras restian sin l'aut nivel actual na saja betg da temair per il contact tracing, ha manegià Rudolf Hauri, il president dals medis e da las medias chantunalas. Sch'ils cas da corona s'augmentian dentant puspè, vegnissan il contact tracing ed il sistem da sanadad puspè als cunfins. Era en vista a las temperaturas bassas e dapli glieud cun grippa, na sajan las cifras da corona stabilas nagina raschun per daventar luc.
Accidents da skis
Sin la dumonda d'in schurnalist, sch'ils ospitals sajan era pronts sch'ils accidents da skis s'augmentian, ha Hauri manegià ch'els sajan en principi preparads, cunzunt en las regiuns da skis. Cun esser attent uss e gidar ch'ils cas sa reduceschian vinavant, lura possian era quintar da pudair ir cun skis l'enviern, ha ditg il president dals medis chantunals.
Las cifras dals 24 da november
Il mardi ha l'Uffizi federal da sanadad BAG annunzià 4'241 novs cas dal coronavirus. La media da set dis è uschia tar 4'289, quai èn 24 pertschient damain che l'emna passada. Il trend mussa il mument engiu.


text:
Il cumenzament da la primavaira 2020 èn s'augmentads ils pretschs per las mascrinas e per il dischinfectant, sco era per etanol. Perquai ha il survegliader dals pretschs Stefan Meierhans analisà la situaziun sin il martgà.
L’augment dals pretschs saja da declerar cun la stgarsezza dals products durant il cumenzament da la primavaira. Irregularitads tar l’augment n'haja betg dà tenor l’analisa. Il matg, cura ch'il martgà purscheva puspè avunda mascrinas e dischinfectant, saja la situaziun da pretschs puspè sa calmada, scriva il survegliader dals pretschs en ses rapport annual.
Massa aut era percunter il pretsch per ils emprims tests da corona, quels custavan l'emprim 180 francs per test. Suenter ch'il survegliader dals pretschs ha intervegnì, ha il Departament federal da l’intern sbassà quest pretsch.
Finamiras per il 2021
La squadra dal survegliader dals pretschs sa fatschenta quest onn cunzunt cun la dumonda, co ils custs en connex cun la pandemia da corona vegnan manischads. Vitiers è planisà d'examinar pli da rudent plattafurmas online che han ina gronda pussanza sin il martgà.


text:
Las autoritads da la Belgia han extradì il probabel attentader da Paris, Salah Abdeslam, a la Frantscha. Ina pledadra da la procura publica generala beltga ha conferma rapports da gasettas da la Belgia.
Abdselam èra vegni arrestà ils 18 da mars suenter investigaziuns da plirs mais a Brüssel. L’um da 26 onns duai esser cumpiglià als attentats da Paris ils 13 da november 2015 nua che 130 persunas èn mortas. Il frar vegl da Abdeslam aveva siglientà sasez en l’aria tar in Café a Paris.
Il mument vegn intercuri sche Abdeslam è era cumpiglià en attents a Brüssel
Sche el era cumpiglià en las preparativas dals attentats a Brüssel ils 22 da mars n’è il mument anc betg sclerì. Tenor ils investigaders a Brüssel han cumplizis da Abdselam commess las attatgas ils 22 da mars nua che 35 persunas han pers la vita. Per omaduas attatgas èn sa mussads responsabels la milissa da terror Stadi islamic.
Abdselam era en praschun en ina citad el nord da la Belgia. Avant sia arrestaziun curt avant las attatgas da terror a Brüssel era el ina dals pli tschertgads suspectads terrorists en l’Europa.
RR novitads 11:00


text:
Tenor meteorologs sa mova Matthew actualmain cun 140 kilometers l’ura – quai che correspunda ad in hurican da la categoria 1. Gia il venderdi era el vegnì classà en la categoria duas da quatter sin la scala da privel.
Matthew en il sidost dals Stadis Units
En ils stadis federativs da South Carolina e Georgia haja dat diversas inundaziuns. Da persunas mortas na scrivan las agenturas betg. A Florida percunter èn mortas 5 persunas. Ed era a Florida èn grondas parts da la costa da Florida inundadas, ha ditg il guvernatur dal stadi federativ american.
En tut èn passa dus milliuns abitants vegnids admonids dad ir en lieus segirs. Tenor las medias è quai la pli gronda evacuaziun dapi il stemprà Sandy l'onn 2012 en l'ost dals Stadis Unids.
Anc dapli unfrendas a Haiti
Cun fugar sur la Caribica ha il hurican chaschunà la mort d'almain 800 persunas. Quai ha il senatur da Haiti ditg. Da regiuns isoladas da l'insla arrivan adina puspè rapports dad ulteriurs mortoris.
RR novitads 6.00 ++


text:
Bettina Vital und Viola Cadruvi
Durant Double ha Viola Cadruvi lavurà ensemen cun la mentura Bettina Vital vi da l’istorgia da Benedetg Deplazes: Benedetg Deplazes ha 81 onns e viva dapi in mais e mez en Chasa s. Valentin. El leva la damaun, sa dispita cun tgirunzas e cunabitants, baiva café e fima sias marlboros. Fin che sia stgatletta da cigarettas d’argient svanescha in di. Forsa l’ha Grittli ord la stanza dasperas engulà? U ina da las tgirunzas? U forsa Gieri Giusep che pensa che Benedetg fetschia bels egls a sia dunna? Benedetg sto chattar ora tgi ch'igl è stà e sa metta sin in viadi atras l’asil, atras il vitg ed uschia plaun plaunet atras sia vita vers in futur che po esser magari bain tschert.


text:
PROIET
„Cörs dla Val Badia“ é n proiet de solidarieté nasciü dala orenté da fá val’ deboriada por nes sostigní te chësta situaziun particolara, che nes mët düc canc de val’ vers ala proa. Le proiet pëia ia dal sintí che mai plü co sëgn él important da tigní adöm y mostré unité, tla convinziun che deboriada podunse arjunje deplü y che deboriada sarunse bogn da passé ia plü saurí ince chësta desfida.
„Cörs dla Val Badia“ é n proiet porté da porsones fora dla vita soziala, religiosa y economica dla valada, che á orü lié les forzes por lascé slominé n rai de speranza y dé n messaje positif te n tëmp olache tröpes porsones á crüzi y fistidi.
„Cörs dla Val Badia“ se tol dant da
– daidé porsones/families da passé ia momënc de dificolté finanziara
– sostigní le cërtl economich local
– sostigní la solidarieté danter la jënt
– mostré che i podun fá val’ instësc
– sintí y lascé sintí che se daidé fora é fontana de forza y ligrëza
Nostes convinziuns
– La jënt dla Val Badia á n Cör sozial y dëida ion
– L’economia dla Val Badia pënsa ince a sü colaboradus, sënt responsabilité por ëi y á ion sce ara ti vá bun
– Unité, solidarieté y umanité descëda forzes y creativités nöies
Vaigun da somié
I podun vaighé da somié y crëie che val’ de gran é poscibil, che i podun alzé le ce y lascé n sëgn sterch, che i sun bogn da tigní adöm canche ara vá bun, mo ince canche ara vá manco bun.Cörs dla Val Badia
I sun düc chiló l’un por l’atra
A os che i dëis Aiüt te val’ forma ves dijunse n gran Dilan, y a chi che pó ciafé l’Aiüt ti metunse a cör da s’infidé y le damané do. Al n’é colpa de degügn de nos sce i sun rová te chësta situaziun y al n’é degügn che mëss se dodé sce al é rové te dificoltés. I orun ester chiló l’un por l’atra.
Lasciun bate deboriada i „Cörs dla Val Badia“.


text:
Dapi la demissiun da Toni Camathias mez schaner curseschan plirs nums per il presidi da Laax. Ralf Seelig, ch' è gia en suprastanza da Laax ha annunzià uffizialmain sia candidatura. Sia consuprastanta Marita Bürkli - Buchli ponderescha da candidar, ella n'ha anc betg decidì. Er Franz Gschwend è stà en suprastanza ed ha candidà l'onn 2006, el ha ditg a la ANR ch'el pondereschia anc sia candidatura.
In ulteriur num che vegn numnà per il carussel da candidats è Vitus Dermont. El è gia sta 12 onns president da Laax ed ha manegià, ch'el desistia d'ina candidatura sch'i dettia candidats pli giuvens. Quai er en vista da la lavur che spetgia sin el. L'avust vegn Vitus Dermont elegì sco president dal cussegl grond. Las elecziuns per il pesidi da Laax han lieu ils 17 d’avrigl.


text:
EXistenZ
eXistenZ (id.) 'l è 'n film fantàstic canadéś e britànic dal 1999 ad David Cronenberg ch'al 'l à anc scrit.
'L à vins 'l “Órs 'd Argìnt” a 'l Fèstival ad Berlîṅ ma 'l è stâ 'n flòp listés parchè 'l n à purtâ a cà gnanc tri migliòṅ ad dòlar in di Stat Unî esénd-an custâ quìndas.
Sunt
L’Allegra Geller (Jennifer Jason Leigh) l'è na śuvnòta ch'la s invènta di śōg letrònic par qvéi dl’Antenna Research. La sò ultma òpra la s ciàma „eXistenZ“, un śōg ch'al parmét a la gint ad culegàr-as c'n un śavàj ciamâ “game pod” (ch'a pâr na budèla 'd carna umàna c'n un pipèl a 'l inìsi) a la sò spina dursàla pasànd p'r un buś tónd ch'a s cata in fónd a la schina, pròpria 'd sōvar da 'l cûl. Quànd 'l aparéć 'l è insfilsâ bèṅ dèntar, al parsòni i èṅ bòni ad vìvar in na dimensiòṅ paraléla.
Al dè dla preśentasiòṅ però 'n terurìsta ch'al vōl mandàr a gambi a l'ària 'l prugèt, Noel Dichter (Kris Lemche), al gh tira 'n cōlp druànd na pistòla ad carna e sangṿ. La ragàsa l'armàgn frida ma la s salva cun 'l ajùt 'd 'n óm dla sicurésa, Ted Pikul (Jude Law). Par védar s'la sò invensiòṅ la và incóra la gh'à da pruàr-la su 'n àtar sugèt e la dmanda a Ted ad parmét'r-al. Chi lò al gh diś ad sè anc s'un pôc malvluntéra parchè al fà fadìga a cumpatìr-'s al pinsēr 'd èsar penetrâ. I dū i vàn'n in dla stasiòṅ ad servìsi ad Gus (Willem Dafoe) par tacàr-'g-al.
L’Allegra la gh vèra bèṅ al buś insfilsànd-'g un dî pò la 'l fà pigàr in avànti e la gh cùcia dèntar 'l „eXistenZ“. Par lōr dū a taca 'l śōg.


text:
Reto Raffainer terminescha per immediat sia lavur sco schef da sport tar il club da hockey da Tavau. Quai ha confermà l’Engiadinais envers las gasettas da Tamedia. El saja sa cunvegnì cun il club d'annular il contract. Detagls davart la cunvegna n'èn betg enconuschents. Il HCD è tschertga anc in successur per Raffainer.
Raeto Raffainer po uschia gia proximamain cumenzar cun sia lavur tar il Club da hockey da Berna. Mez schaner aveva l’um da 39 onns annunzià ch’el vegnia a bandunar Tavau en direcziun SCB. Tenor contract fiss el dentant anc stà lià per sis mais a Tavau.


text:
Spìla da bâlia
La spìla da bâlia, dìta anca 'd sicurèsa, l' è cla spìla ch' la tîn strìc dū bandi 'd tisû mìa dimòndi gròsi, cun abàsta fermèsa: a s' dîś apòsta "da bâlia" perchè in tèimp mìa tròp luntâṅ la vgnìva druèda da la bâlia per tgnîr strìc el trī bandi di "triàngul" ed stòfa, panulèin di neonê.
L' è furmèda da 'n fîl d' asêr (piò raramèint ed fèr) crumê, arvujè sù per śvilupèr 'na tensiòun cuma 'd 'na mòla da cla banda lè dal rìs ch a gh' vîn, cun da 'n cô la punta (ardijòun) e da cl' èter cô saldê un férem a forma 'd calutèina, furgèda apòsta p'r uspitèr 'l ardijòun in cla manéra sicûra che nisùn al gh' àpia da pùnś'r-es.
A s' in càta 'd piò m'śûri, mo la piò urdinària l' è quèla 'd 22 mm. ed lunghèsa. A gh' è po' anca la spìla ch' la tîn sarê el bandi di kilt di scuséś, custruìda cun sol 'l arvujamèint dal stès fîl 'd asêr, sèinsa dagli ètri śunti 'd metâl, e 'd dimensiòun piò grosi.
A la spìla da bâlia, la crumadûra la gh' śùnta l' aspèt piò lustrê e bel da vèder (ch' la sìa cuma 'd argînt, 'd ôr, ed râm e 'd brònś) dòp che anca dl' ètra robustèsa, e la s' pōl anca catèr verniśèda, ed biànc, ed négher, u piò vìva s' la dév cumpagnèr cuma 'n acesòri un quêl studiê stilisticamèint.
La spìla da bâlia 'd lung al tèimp
I schèv dl' archiulugìa i àn purtê a la lûś dal spìli da bâlia druèdi fin da l' Éra dal Brònś, piò rudimentèli e grosi 'd quìli d' incō, mo listès pràtichi e apresèdi 'd lung i sècul anca per sulèr di mantē.


text:
Bascén
Bascén (nòm uficiàl in italian: Baceno) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 904 abitàncc (dàto del Desember 2013[1]), cunt ona superfis de 68,7 km² e ona densità de popolaziun de 13 ab./km².
L'è tacaa ai cumün italian de Crö, Furmassa, Prem, Varsc ma 'l se tröva anca al cunfin cun la Svizera: (cumün de Binn e Grengiols in del Cantun Vales).
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Bascén l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Val Badia
Adincuntra al "stop di lec"
Da ödes edemes incá él en forza te Südtirol la deliberaziun söla cumpedada y le limo di lec. Mareo n’á "ma plü" a desposiziun 53. Intervista al Ombolt Felix Ploner
Ester él n cunt scëmpl, chël dla cuantité di lec te n paisc y comun, ma che da fá chësc cunt él plü zite. Chësta lege nöia por arferé n svilup fora de mosöra dl turism te nüsc paisc pëia naota ia da n cunt y da na analisa che vigni comun messará fá por podëi jí inant y ciaré inant coche le dagní á da podëi se svilupé.
La Usc: Bun de Ombolt Felix Ploner, tan de lec sá pa le Comun de Mareo da avëi y tanc podessel pa nen avëi indoman aladô dla lege nöia?
Ombolt Felix Ploner: "Le Comun de Mareo á ...
Ester él n cunt scëmpl, chël dla cuantité di lec te n paisc y comun, ma che da fá chësc cunt él plü zite. Chësta lege nöia por arferé n svilup fora de mosöra dl turism te nüsc paisc pëia naota ia da n cunt y da na analisa che vigni comun messará fá por podëi jí inant y ciaré inant coche le dagní á da podëi se svilupé.
La Usc: Bun de Ombolt Felix Ploner, tan de lec sá pa le Comun de Mareo da avëi y tanc podessel pa nen avëi indoman aladô dla lege nöia?
Ombolt Felix Ploner: "Le Comun de Mareo á ...
"72 ores. Na acüsa"
La coproduziun de n teater nü y original dl Stadttheater da Bornech, dla Carambolage a Balsan y dl Theater in der Altstadt a Maran trata le tema di feminizig; tla Talia vëgnel copé mesamënter vigni 72 ores na ëra. L’auturia Barbara Plagg atoca la problematica tl miol
Vigni terzo de mörel tla Talia na ëra tres la man de n ël. L’assassin é feter dagnora le partner, l’ex-partner, n stalker o n ël amiradú. Massa gonot suzedel feminizig, por che an baies ma de caji spradics o caji singui. Por gran pert él da ciafé situaziuns soziales y struturales che manacia la ëra, che scemplifichëia (o "comporta") feminizig. A chëstes situaziuns, y condiziuns, ti vá do (y inrësc) la scrituria Barbara Plagg te so toch nü "72 Stunden. Eine Anklage" (por ladin: "72 ores. Na ...
Vigni terzo de mörel tla Talia na ëra tres la man de n ël. L’assassin é feter dagnora le partner, l’ex-partner, n stalker o n ël amiradú. Massa gonot suzedel feminizig, por che an baies ma de caji spradics o caji singui. Por gran pert él da ciafé situaziuns soziales y struturales che manacia la ëra, che scemplifichëia (o "comporta") feminizig. A chëstes situaziuns, y condiziuns, ti vá do (y inrësc) la scrituria Barbara Plagg te so toch nü "72 Stunden. Eine Anklage" (por ladin: "72 ores. Na ...
A Roma con la SVP
Les litadesses y i litadours de Gherdeina y dla Val Badia ti dà la creta a la SVP sciche garant dla autonomia a Roma. Soura i scandai di ultims agn de mandatars singui dla SVP che essa podù roviné l suzes
Samben n’é chestes lites politiches te Gherdeina y tla Val Badia nia n suzes dal pont de veduda dla partezipazion a les urnes: massa puec é jus a lité per onoré davei democrazia y lites ledies. Almanco mete en mostra l dert de lita! Sciche cheles y chi à fat con jì a les urnes, ma lascian les zedoles blances. N’autra categoria de litadesses y litadours à tout la ocajion da jì a lité movimenc daldut contratendenza y nuefs, sciche "Vita", nasciù concretamenter fora dla pandemia y dl dovei ...
Samben n’é chestes lites politiches te Gherdeina y tla Val Badia nia n suzes dal pont de veduda dla partezipazion a les urnes: massa puec é jus a lité per onoré davei democrazia y lites ledies. Almanco mete en mostra l dert de lita! Sciche cheles y chi à fat con jì a les urnes, ma lascian les zedoles blances. N’autra categoria de litadesses y litadours à tout la ocajion da jì a lité movimenc daldut contratendenza y nuefs, sciche "Vita", nasciù concretamenter fora dla pandemia y dl dovei ...
En jita por festejé i 50
Chi dl '72 dla Val Badia é jüs in gita por festejé n iubileum toronn, chël di 50 ag
Ai 24 de setëmber él gnü metü da jí la jita de chi de 50 agn de döta la valada. Bele adora da doman sunse piá ia cuntra Dorftirol, olache do da n bun café sunse jüs al »Gufyland« a ti ciaré a na desmostraziun de jore de vicí salvari. I sun spo jüs a marëna y dedô unse vijité na cianoa dai vins y i un podü ciarcé deplü sorts de vins. Sön tru cuntra ciasa unse stlüt jö le de cun na buna cëna. Dilan a düc chi che á tut pert a chësc bel de y dilan dla bela compagnia.
Ai 24 de setëmber él gnü metü da jí la jita de chi de 50 agn de döta la valada. Bele adora da doman sunse piá ia cuntra Dorftirol, olache do da n bun café sunse jüs al »Gufyland« a ti ciaré a na desmostraziun de jore de vicí salvari. I sun spo jüs a marëna y dedô unse vijité na cianoa dai vins y i un podü ciarcé deplü sorts de vins. Sön tru cuntra ciasa unse stlüt jö le de cun na buna cëna. Dilan a düc chi che á tut pert a chësc bel de y dilan dla bela compagnia.
Dan 35 agn la descurida dl Ursus Ladinicus
Por recordé i 35 agn dala descurida di resć dla laurs preistorica da pert de Willy Costamoling sön Conturines, á le Museum Ladin invié ia na escurjiun cina sö tl ander y stories por mituns cun Erika Castlunger
Tl massif dl Conturines, a 2.750 m sura l'altëza dl mer, êl gnü descurí dl 1987 n ander, l'ander de Conturines. La pröma porsona che metô pe te chël ander ê Willy Costamoling, che rovâ sö ai 23 de setëmber. Al ê n ander alt plü co 60 m cun n gran areal che é conesciü aldedaincö sciöche salf dai osc, deache chiló laite êl gnü ciafé n gröm de crëpes y de gran osc dles laurs. Ara se trata dl post de scoverta de resć de laurs y liuns di andri plü alt dl monn. Do da plü inrescides da pert de esperc ...
Tl massif dl Conturines, a 2.750 m sura l'altëza dl mer, êl gnü descurí dl 1987 n ander, l'ander de Conturines. La pröma porsona che metô pe te chël ander ê Willy Costamoling, che rovâ sö ai 23 de setëmber. Al ê n ander alt plü co 60 m cun n gran areal che é conesciü aldedaincö sciöche salf dai osc, deache chiló laite êl gnü ciafé n gröm de crëpes y de gran osc dles laurs. Ara se trata dl post de scoverta de resć de laurs y liuns di andri plü alt dl monn. Do da plü inrescides da pert de esperc ...
Le de dla creaziun
Sön plaza de dlijia da Corvara él gnü tigní le de dla creaziun. I mituns y les mitans á podü porté adalerch tiers, plantes y früc dla tera, che é gnüs contemplá y benedis da Siur Andreas Perathoner
Por le cuarto ann indolater, sön scomenciadia de Siur Andreas Perathoner, á le Grup Liturgich por i Mituns da Corvara y Calfosch, metü a jí la liturgia dla parora por la benedisciun dla creaziun. En lönesc ai 19 de setëmber dales trëi domisdé se á tröpa jënt abiné sön plaza de dlijia por rengrazié dles gran scincundes dla natöra. Por l’ocajiun é iac, cians, cunici, ponjins y iarines gnüs portá dai mituns adöm cun les plantes y i früc dla tera. Tl zënter an orü mëte dantadöt i mituns y les ...
Por le cuarto ann indolater, sön scomenciadia de Siur Andreas Perathoner, á le Grup Liturgich por i Mituns da Corvara y Calfosch, metü a jí la liturgia dla parora por la benedisciun dla creaziun. En lönesc ai 19 de setëmber dales trëi domisdé se á tröpa jënt abiné sön plaza de dlijia por rengrazié dles gran scincundes dla natöra. Por l’ocajiun é iac, cians, cunici, ponjins y iarines gnüs portá dai mituns adöm cun les plantes y i früc dla tera. Tl zënter an orü mëte dantadöt i mituns y les ...
Gas y strom: les bolëtes vëgn tres plü ceres
Da de a de crësc i prisc dl'energia y les bolëtes vëgn tres plü ceres. L'aumënt di prisc atoca ince le setur turistich, dla hotelaria y dla restoraziun y jí en vacanza costa tres deplü. I nen un baié cun Iwan Costamoling, surastant dla Lia di Ostis/Hgv da Corvara
Bele sëgn pësa i aumënc di cosć dl'energia sön la vita da vigni de y la sajun frëida n'á nia ciamó scomencé. Sciöche düc i seturs é ince chël turistich y dla hotelaria dassënn atoché da chisc aumënc, che se damana n adatamënt di prisc. Jí en vacanza vëgn insciö, indlunch, plü cer. An aspeta che al röies aiüc da pert dl Stat y le presidënt dla Hgv dl Südtirol, Manfred Pinzger, s'á lascé adintëne, tres na videoconfënza, pro le minister por le svilup economich Giancarlo Giorgetti. Pinzger ti á fat ...
Bele sëgn pësa i aumënc di cosć dl'energia sön la vita da vigni de y la sajun frëida n'á nia ciamó scomencé. Sciöche düc i seturs é ince chël turistich y dla hotelaria dassënn atoché da chisc aumënc, che se damana n adatamënt di prisc. Jí en vacanza vëgn insciö, indlunch, plü cer. An aspeta che al röies aiüc da pert dl Stat y le presidënt dla Hgv dl Südtirol, Manfred Pinzger, s'á lascé adintëne, tres na videoconfënza, pro le minister por le svilup economich Giancarlo Giorgetti. Pinzger ti á fat ...
Libri sön tru
Jon por le Tru do l’ega o Tru di Artisć danter La Ila y San Ciascian, röion pro armá dai libri metüs fora en colaboraziun danter l’Assoziaziun Turistica de Badia y la Biblioteca da La Ila
I libri inviëia ala palsa y ala letöra, tl chît y bel dla natöra, olache i vicí cianta y l’ega dl rü rauscia te na musiga che á ciamó lerch da se lascé aldí y gní ascutada.
I libri inviëia ala palsa y ala letöra, tl chît y bel dla natöra, olache i vicí cianta y l’ega dl rü rauscia te na musiga che á ciamó lerch da se lascé aldí y gní ascutada.
Fre Michael Ertl a Oies nes cunta
Da n valgügn mëisc él a Oies ince n fre laich de Bayern che dëida P. Franz pro sü laurs a sorvisc di pelegrins. Aldiun ci che al nes cunta de so laur a Oies
"Tres indo vëgni damané sce i diji a Oies ince mëssa. Canche i me presentëii desco fre laich, dailó mëssi ti tlarí ala jënt che tla dlijia nadé de Sant Ujöp chiló Oies él cina sëgn ma sté proi por la pastorala di pelegrins. Da canche al é gnü metü sö la Comunité di Verbic a Steyl dl 1875 él sté, sciöche ince te d’atres comunités religioses, tres ince fredesc laics. Ara se trata de na cherdada extra tla dlijia che vëgn püch cunscidrada, mo ara á na gran importanza por les misciuns."
Deplü sön ci ...
"Tres indo vëgni damané sce i diji a Oies ince mëssa. Canche i me presentëii desco fre laich, dailó mëssi ti tlarí ala jënt che tla dlijia nadé de Sant Ujöp chiló Oies él cina sëgn ma sté proi por la pastorala di pelegrins. Da canche al é gnü metü sö la Comunité di Verbic a Steyl dl 1875 él sté, sciöche ince te d’atres comunités religioses, tres ince fredesc laics. Ara se trata de na cherdada extra tla dlijia che vëgn püch cunscidrada, mo ara á na gran importanza por les misciuns."
Deplü sön ci ...
Antersasc ciafa la strada
Les ultimes edemes é l'Ispetoral forestal da Bornech jü inant cun i laurs por fá la strada ite en Antersasc daite da Lungiarü cuntra Pöz
La rissa finala sot na desëna de agn de stritoc aministratifs, politics y ideologics ê gnüda trata dal Consëi de Stat cun la sentënza publicada cun data 1. de messé 2021 söl recurs cun numer de register general 3012 dl 2015.
Cun chësta sentënza êl definitif: la strada söla Munt de Antersasc danter Lungiarü y Pöz pó gní fata inant cina söla munt y les stales.
Al é sté na taia lungia, n brac de fer danter i patruns dla munt, i ambientalisć, les comisciuns, l’aministraziun publica y deplü signories ...
La rissa finala sot na desëna de agn de stritoc aministratifs, politics y ideologics ê gnüda trata dal Consëi de Stat cun la sentënza publicada cun data 1. de messé 2021 söl recurs cun numer de register general 3012 dl 2015.
Cun chësta sentënza êl definitif: la strada söla Munt de Antersasc danter Lungiarü y Pöz pó gní fata inant cina söla munt y les stales.
Al é sté na taia lungia, n brac de fer danter i patruns dla munt, i ambientalisć, les comisciuns, l’aministraziun publica y deplü signories ...
A Badia él na raitadoia nöia
Da passa vint agn incá laora Evelyn Adang cun i ciavai tla raitadoia dl hotel Teresa a Pedraces. Sëgn se ara fat sö süa raitadoia sön le lüch de familia, a Adan. I l'un incuntada y se l'un ciacolada impara sön so laur, süa pasciun por i ciavai y por le raité
I ciavai é gnüs condüc tla raitadoia nöia, ia Adan, iniann de agost. Evelyn Adang á insciö realisé so some, chël da podëi manajé süa raitadoia, sön le lüch de familia. Bele da vint agn incá laorera cun i ciavai, dampröma foran Puster y spo tla raitadoia dl hotel Teresa a Pedraces, che ara ne podô sëgn nia plü tó en afit. D'aisciöda á porchël metü man i laurs ia Adan y d'isté á i ciavai podü ite tla stala nöia. Nos sun jüs a ciafé Evelyn y ara nes á cunté de süa pasciun, che ara ti trasmët ai ...
I ciavai é gnüs condüc tla raitadoia nöia, ia Adan, iniann de agost. Evelyn Adang á insciö realisé so some, chël da podëi manajé süa raitadoia, sön le lüch de familia. Bele da vint agn incá laorera cun i ciavai, dampröma foran Puster y spo tla raitadoia dl hotel Teresa a Pedraces, che ara ne podô sëgn nia plü tó en afit. D'aisciöda á porchël metü man i laurs ia Adan y d'isté á i ciavai podü ite tla stala nöia. Nos sun jüs a ciafé Evelyn y ara nes á cunté de süa pasciun, che ara ti trasmët ai ...
Les ciampaneles di tiers a pascentada
Sëgn é i armënc indô a ciasa tla val, y val’ paur i lascia alaleria te n vilin a pascentada, cina che les temperatöres le pormët
Le sonn dles ciampaneles y tlunches di tiers alaleria sona bun tles sëres oramai bele lunges de n pröm altonn y é datrai ince na buna naina proita por s’indormedí te n bel som.
Le sonn dles ciampaneles y tlunches di tiers alaleria sona bun tles sëres oramai bele lunges de n pröm altonn y é datrai ince na buna naina proita por s’indormedí te n bel som.
765.000,00 euro por la canalisaziun d’La Pli de Mareo
Incö á la Junta provinziala stanzié i scioldi por rofá la canalisaziun rota dal maltëmp di 5 d’agost 2022
I scioldi, 765.000,00 euro, vëgn fora dal fonds de resserva dla Provinzia y vëgn adorá por fá la canalisaziun nöia danter La Pli – Morin – Framacia, sön na spana de indöt 1165 metri. I danns dles rogossies di pröms de agost atoca indöt chi 800 abitanc te chisc raiuns.
I scioldi, 765.000,00 euro, vëgn fora dal fonds de resserva dla Provinzia y vëgn adorá por fá la canalisaziun nöia danter La Pli – Morin – Framacia, sön na spana de indöt 1165 metri. I danns dles rogossies di pröms de agost atoca indöt chi 800 abitanc te chisc raiuns.
I lamas de Tor é gnüs atacá da dui cians
Dan otedé fajô na noela süa roda: n lu (o deplü lus) ess scarzé dui lamas sön Tor a San Martin
Do testemonianzes de na porsona todëscia y inrescides de esperc y spezialisć él gnü a löm sëgn na verjiun nöia por le massacher ai dui lamas dl paur Walter Trebo de Tor: a copé un di lamas y ferí l’ater a na mainira che al á messü gní indormedí, dessel ester sté dui cians de sciori, dla sort bunamënter "husky siberian". Sozedü él incër la öna da misdé nia dalunc da ciases y porsones dlungia le Ciastel de Tor.
Le paur y zidladú á albü n gran dann, al á fat plüra tla staziun di Carabiniers a Al ...
Do testemonianzes de na porsona todëscia y inrescides de esperc y spezialisć él gnü a löm sëgn na verjiun nöia por le massacher ai dui lamas dl paur Walter Trebo de Tor: a copé un di lamas y ferí l’ater a na mainira che al á messü gní indormedí, dessel ester sté dui cians de sciori, dla sort bunamënter "husky siberian". Sozedü él incër la öna da misdé nia dalunc da ciases y porsones dlungia le Ciastel de Tor.
Le paur y zidladú á albü n gran dann, al á fat plüra tla staziun di Carabiniers a Al ...
Vangele dla domënia
26. Domënia ia por l’ann C, ai 25 de setëmber 2022
Dal Vangele do San Lüca 16,19–31
Te chël tëmp á Gejú dit: »Al ê n iade n ël rich, che se vistî de purpur y lin fin y viô da de a de, s’la godon y s’la don bona. Mo dan la porta dl ricun êl ponü n püre ël, che â inom Lázarus, dal corp plëgn de plaies. Al s’ess ion paré la fan cun ci che tomâ jö de mësa dl ricun. Cinamai i cians gnô a ti liché sües plaies.
Do che le püre ê mort, él gnü porté dai agnui tl gremo de Ábraham. Ince le rich é mort y é gnü sopolí. Tl somonn olach’al gnô tormenté da ...
Dal Vangele do San Lüca 16,19–31
Te chël tëmp á Gejú dit: »Al ê n iade n ël rich, che se vistî de purpur y lin fin y viô da de a de, s’la godon y s’la don bona. Mo dan la porta dl ricun êl ponü n püre ël, che â inom Lázarus, dal corp plëgn de plaies. Al s’ess ion paré la fan cun ci che tomâ jö de mësa dl ricun. Cinamai i cians gnô a ti liché sües plaies.
Do che le püre ê mort, él gnü porté dai agnui tl gremo de Ábraham. Ince le rich é mort y é gnü sopolí. Tl somonn olach’al gnô tormenté da ...
Festa di iubilars che á complí 80 agn
Ai s'á abiné a La Ila por la santa mëssa y s'á spo senté jö deboriada por na buna marëna y n domisdé de aorela cörta, por festejé chësc bel travert y s'la cunté deboriada di agn passá
Ai 13 de setëmber s’á incunté chi dla classa dl 1942 de döta la Val Badia por fá festa de iubileum di 80 agn. Al á tut pert 44 iubilars. An á metü man cun la santa mëssa tla dlijia da La Ila, olache n rapresentant dl grup che á organisé la festa, á saludé düc canc y rengrazié dla gran partezipaziun. Siur degan, Iaco Willeit, che á zelebré la santa mëssa, á alzé fora tratan la pordica, cun l’aiüt de n dra y fotografies, le significat y le valur dla vita, che é por i iubilars stada scialdi ...
Ai 13 de setëmber s’á incunté chi dla classa dl 1942 de döta la Val Badia por fá festa de iubileum di 80 agn. Al á tut pert 44 iubilars. An á metü man cun la santa mëssa tla dlijia da La Ila, olache n rapresentant dl grup che á organisé la festa, á saludé düc canc y rengrazié dla gran partezipaziun. Siur degan, Iaco Willeit, che á zelebré la santa mëssa, á alzé fora tratan la pordica, cun l’aiüt de n dra y fotografies, le significat y le valur dla vita, che é por i iubilars stada scialdi ...
Döt le bun Paul!
Le presidënt d'onur dla Müjiga da La Ila á complí la bela eté de 80 agn. I musicontri, les musicontres y la comunité ti augüra döt le bun
En lönesc ai 12 de setëmber á Paul Sorarú cumplí 80 agn y sambëgn ne podô la Müjiga La Ila nia mancé, en chësc gran de por festejé so presidënt d’onur. Bele la domënia sëra se á l’uniun dla Müjiga abiné adöm por ti soné n valgönes melodies a Paul, cun na picera defilada cina sot ciasa. Do avëi soné val’ toch é i musicontri gnüs inviá a sté en compagnia y passé n pü’ de tëmp cun Paul y ti fá na viva por le gran travert arjunt. Paul á dagnora albü na gran pasciun y le cör davert por l’uniun dla ...
En lönesc ai 12 de setëmber á Paul Sorarú cumplí 80 agn y sambëgn ne podô la Müjiga La Ila nia mancé, en chësc gran de por festejé so presidënt d’onur. Bele la domënia sëra se á l’uniun dla Müjiga abiné adöm por ti soné n valgönes melodies a Paul, cun na picera defilada cina sot ciasa. Do avëi soné val’ toch é i musicontri gnüs inviá a sté en compagnia y passé n pü’ de tëmp cun Paul y ti fá na viva por le gran travert arjunt. Paul á dagnora albü na gran pasciun y le cör davert por l’uniun dla ...
Föm y füch te sauna
En domënia sëra (ai 18 de setëmber 2022) dales 17:48 é i Stodafüch d’Al Plan y d’La Pli de Mareo, desco ince i Carabinieri y la Crusc Blancia gnüs cherdá a n pröm intervënt de alarm medefüch
L’alarm é gnü dé dala gestiun instëssa dl hotel a Al Plan de Mareo, do che ara s’un â anadé dl föm sbroché fora te na sauna dl repart wellness. 25 omi stodafüch d’Al Plan y incër 20 d’La Pli é stá tempestivamënter söl post, á destodé la pröma coa de füch te na sauna; aladô dl comandant di Stodafüch d’Al Plan Christian Rindler che á albü sura la direziun de chësc intervënt, é la fin dl medefüch gnü detlaré do 20 menüc de intervënt, mo i stodafüch á ciamó daidé romené fora les componëntes ...
L’alarm é gnü dé dala gestiun instëssa dl hotel a Al Plan de Mareo, do che ara s’un â anadé dl föm sbroché fora te na sauna dl repart wellness. 25 omi stodafüch d’Al Plan y incër 20 d’La Pli é stá tempestivamënter söl post, á destodé la pröma coa de füch te na sauna; aladô dl comandant di Stodafüch d’Al Plan Christian Rindler che á albü sura la direziun de chësc intervënt, é la fin dl medefüch gnü detlaré do 20 menüc de intervënt, mo i stodafüch á ciamó daidé romené fora les componëntes ...
Segra y gní de munt a Badia
Jö de munt é iniann i tiers gnüs cun la nëi, arsida tratan la nöt sön les pizes di crëps. A Badia esi rová en la segra, tuc ite dala musiga y cun na bela defilada organisada dales uniuns dl paisc
Canche la doman y la sëra mët man da gní plü frësches, le sorëdl pëia do Gardenacia jö y la natöra se arjigna bel plan ca da palsé por plü tëmp, sán che por i paurs él gnü le momënt da gní de munt cun i tiers de Fanes. Sciöche vigni ann tomel ite chësc evënt en la terza domënia de setëmber en gaujun dla segra de Badia. En chësc ann él sté n’aisciöda bunorida y an á podü jí denant a munt, l’isté deperpo é sté bindebó süt. Tröc se á fat demorvëia dla pücia ega dl Lech de Lim y tert él sté ...
Canche la doman y la sëra mët man da gní plü frësches, le sorëdl pëia do Gardenacia jö y la natöra se arjigna bel plan ca da palsé por plü tëmp, sán che por i paurs él gnü le momënt da gní de munt cun i tiers de Fanes. Sciöche vigni ann tomel ite chësc evënt en la terza domënia de setëmber en gaujun dla segra de Badia. En chësc ann él sté n’aisciöda bunorida y an á podü jí denant a munt, l’isté deperpo é sté bindebó süt. Tröc se á fat demorvëia dla pücia ega dl Lech de Lim y tert él sté ...


text:
En ses messadi da Pasca ha papa Francestg avertì d'ina cursa d'armament che continueschia malgrà la pandemia. Quella saja anc adina fermamain activa. La crisa sociala ed economica saja anc adina pesanta, surtut per ils pli povers, ha ditg il parsura da la Baselgia catolica la dumengia en il dom da son Peder. Ed el ha cuntinuà:
Tuttina – e quai è scandalus – na prendan ils conflicts armads nagina fin ed ils arsenals militarics vegnan rinforzads.
Ultra da quai ha il papa appellà a la communitad internaziunala da parter ils vaccins cunter Covid-19 cun ils pajais pli povers.
Messa da Pasca en pitschen ravugl
Pervi da la pandemia da corona è la messa da Pasca gia per la segunda giada vegnida fatga en il dom da son Peder. Uschiglio celebrescha il papa la levada da Jesus davant dieschmillis da cartents sin la Plazza da son Peder.
En la gronda baselgia en il Vatican han pervi da la protecziun da sanadad be radund 200 persunas pudì persequitar la ceremonia. La messa dal papa è stada da vesair en l'internet e divers emetturs da televisiun sin l'entir mund han mussà quella.
Benedicziun «Urbi et Orbi»
Suenter la messa da Pasca ha il papa dà la benedicziun «Urbi et Orbi», per la citad da Roma e per l'entir mund. Cun quella benedicziun relascha il parsura da la Baselgia catolica ils chastis per putgads confessads e ch'ins s'enricla. Per regla vegn quella benedicziun be dada da Pasca e da Nadal e suenter ina elecziun d'in papa. Pervi da la pandemia ha papa Francestg dà l'onn passà ina benedicziun supplementara.


text:
Il pli impurtant en curt:
- Las debattas han cumenzà suenter ch'il president american Donald Trump ha communitgà via Twitter d'avair in bler pli grond buttun atomar ch’il dictatur nordcorean Kim Jong-Un.
- Critichers vesan en talas remartgas ina violaziun cunter las reglas dal diever da Twitter.
- Uss ha Twitter reagì – il servetsch da novitads curtas na vul betg bloccar contos da schefs da stadi e da regenza era sche quels fan tweets dispitaivels.
L’entira debatta stat en connex cun l’ultima remartga dal president dals Stadis Unids. Donald Trump aveva communitgà via Twitter, ch’el haja in bler pli grond buttun atomar ch’il dictatur nordcorean Kim Jong-Un.
@realDonaldTrump
Twitter sa dosta cunter la pretensiun da bloccar il conto da Donald Trump. Sch'ins stizzass tweets dispitaivels, vegnissan uschia impurtantas infurmaziuns tegnidas enavos, che la glieud stuess savair e pudair debattar sur dad ellas. Twitter veglia gidar d'avanzar la conversaziun publica en tut il mund.
Per critichers è la preschientscha permanenta dal president american sin Twitter in privel per la pasch en il mund. Perquai han els pretendì da bloccar il conto da Donald Trump.
RR novitads 09:00


text:
Ils custs da sanadad pro persuna èn creschids l'onn passà per 6,5%, scriva l'organisaziun da branscha da las cassas da malsauns Santésuisse. Ella di che las premias duain vegnir auzadas pervi da pli auts custs da tgira e da medicaments. Er la chareschia vegn ad auzar las premias da cassas da malsauns l'onn 2023.
Perquai quinta Santésuisse che las premias creschian per 10% l'onn proxim. Gia lavust ha in studi prognostitgà che las premias en il Grischun vegnan a crescher per 8%.
Santésuisse renviescha a termins d'operaziuns che ospitals han stuschà durant la pandemia da Corona, e che vegnan uss recuperads. Er ils pretschs da medicaments sajan auts en Svizra en cumparaziun cun l'exteriur.
Las reservas na tanschian betg per far penna al svilup e per desister d'in augment da las premias l'onn 2023. Per ils dus proxims onns spetga Santésuisse ch'ils custs da sanadad s'augmentan mintgamai per 4%.


text:
Quai è capità l'onn 1872
In di da bellezza, sitg ed in ventatsch – uschia sa preschentava il di dals 5 da settember 1872. Enturn las 17:00 ha cumenzà ad arder la chasa da Niculin Serardi. Il fieu è sa derasà bain spert, la suletta furma da contactar las vischnancas vischinas era via telegraf, ma gist da quellas uras n’eran ils biros betg occupads. Finalmain han ins tramess giuvens cun chavals, tut ha durà uras. Da 157 chasas èn arsas 117.
Ils responsabels da la vischnanca han svelt chattà culpabels, ma tar nagins han ins pudì cumprovar. Er il tribunal chantunal ha pli tard confermà da betg avair chattà in culpabel.
Steivan Gaudenz, magister da Zernez, è sa deditgà a l’istorgia da la vischnanca da Zernez e fa era guids tras il vitg.
Las chasas engiadinaisas han fatg plaz ad in stil classicistic
Abitantas ed abitants han chattà dimora en las chasas restantas ed er en las vischnancas si e giu da l’Engiadina, singuls han bandunà Zernez per adina. Planisar la reconstrucziun fascheva gronda prescha, duas variantas eran sin maisa: Per l'ina la varianta da l'inschigner chantunal Friederich Salis che pretendeva ina via principala guliva tras il vitg e la varianta da l'architect Nicolaus Hartmann. Finalmain è la vischnanca sa decidida per la varianta Hartmann – da laschar la via principala sco oriundamain. Da quel temp era moda da fabritgar chasas en furma classicistica tardiva, chasas autas da pliras auzadas e tetgs plats. Entaifer quatter onns han ins bajegià si quasi l'entir vitg e las abitantas ed ils abitants han puspè pudì turnar a chasa.
Paul Grimm, l'istoricher da Ftan, ha scrit in cudesch cun il num «Fö, fö – i arda, i arda» a chaschun dal 150avel onn suenter il fieu da Zernez.
In’istorgia dad ina famiglia durant ils davos 150 onns
La scriptura, dramaticra e reschissura Selma Mahlknecht da Zernez ha scrit in’istorgia sin incumbensa da la vischnanca da Zernez a chaschun dal 150avel onn suenter il fieu. Ella descriva la situaziun dad ina famiglia pertutgada dal fieu, in'istorgia tuttafatg inventada, ma las situaziuns che quella famiglia ha passentà en tut istorgias ch'ella ha retschertgà en documents e cun dumandar las abitantas ed abitants da Zernez. Cun ses cudesch cun num «Fö» vul ella preschentar la vita ed il midament da la vischnanca durant ils davos 150 onns enfin al di dad oz. Il messadi dal cudesch è però che la populaziun ha adina chattà ina via per viver enavant, er suenter grondas e pitschnas catastrofas e devastaziuns.


text:
Lara Gut-Behrami ha gudagnà la culla da cristal pitschna en il super-G. Quai gia per la terza giada, suenter il 2014 ed il 2016. Uschi po ella cumplettar ses Hattrick. Per Gut-Behrami e Suter è il di dad oz in cumplain success. Ellas duas fan las plazzas dus e trais sin il podest.
Il podest:
- Federica Brignone (ITA) 1:14,61
- Lara Gut-Behrami (SUI) + 0,59
- Corinne Suter (SUI) + 0,72
Trais interrupziuns
Jasmine Flury ha stuì interrumper sia cursa, perquai ch'in gidanter era sa blessà sin la pista. Igl è stada la terza interrupziun suenter che la Norvegiaisa Kajsa Vickhoff Lie e l'Austriaca Rosina Schneeberger èn sa blessadas tar grevas crudadas ed han stuì vegnir transportadas davent cun in helicopter.
Las ulteriuras svizras
- 12. Michelle Gisin
- 13. Wendy Holdener
- 17. Priska Nufer
- 23. Joana Hählen
- 25. Jasmina Suter
- 31. Rahel Kopp


text:
Tgi che vul cumprar ina abitaziun u ina chasa en Svizra sto prender viadora la bursa gronda. Ils davos onns han ils pretschs per immobiglias mo enconuschì ina direcziun – ensi. Tenor il studi d’immobiglias 2021 da la Credit Suisse èn ils pretschs per abitaziuns u chasas creschids per passa 5% l'onn passà.
Per ina famiglia normala na saja quai strusch pli pussaivel da realisar il siemi dad in'atgna abitaziun u chasa, di la cussegliera naziunala songagliaisa Esther Friedli da la PPS. Quai saja in problem.
I dat plirs facturs, mo igl è uschia, cunzunt en regiuns urbanas, ch’investiders da l’ester han cumprà ensemen entiras immobiglias e chatschan uschia era amunt ils pretschs
Impedir speculaziun cun immobiglias
Ensemen culs socialdemocrats ed ils verds pretenda la PPS perquai ch'il Cussegl federal duai inoltrar al Parlament federal la revisiun da la Lex Koller, ch'el aveva sepulì il 2018 suenter critica massiva. Previs era en lezza ch'esters da pajais ordaifer l'UE e l'EFTA stoppian puspè dumandar ina lubientscha sch'els vulan cumprar immobiglias, e quai era sch'els abiteschan gia en Svizra. Sper quai aveva el proponia dad era suttametter terren industrial a la lescha e da scumandar ad esters d'investir en societads d’immobiglias svizras.
Esters betg il problem
Il problem na sajan dentant betg ils esters, respunda il cusseglier naziunal grischun Martin Candinas da l'Allianza dal center. La raschun che dapli esters vivan e cumpran era immobiglias en Svizra saja che l'economia marschia bain ed haja uschia clamà lavurers da l’exteriur.
In fatg è simplamain che la surfatscha, ch’è occupada da esters, è sa reducida ils ultims onns. Uschia na pon ins simplamain betg dir che nus vendain ora la patria.
Projects turistics en privel
Mo i saja schon uschia che tschertas regiuns, cunzunt las citads, sajan confruntadas cun tals problems. Ellas regiuns muntagnardas frainia dentant gia la lescha cunter la construcziun da segundas abitaziuns ch’esters pon cumprar immobiglias co els vulan. Da restrenscher anc dapli na fiss betg en l’interess da l'economia e dal turissem els chantuns da muntogna, di Candinas e fa in exempel.
Tar ils blers ressorts èsi davostiers esters che mettan en lur daners, ch’investeschan, che crajan e vulan in svilup en nossas regiuns. Franar in tal svilup senza savair sche nus avain suenter investiders svizzers è ina tgutgadad.
Animar indigens d'investir
Che betg tuttas regiuns da la Svizra sentan il medem squitsch sin ils pretschs da las immobiglias vesa era Esther Friedli. Ed era che las restricziuns el sectur da las segundas abitaziuns pon impedir in svilup en regiuns periferas vesia ella en sia atgna patria, el Toggenburg Sura. Da dentant mo sperar sin investiders da l’exteriur quitta ella fallà.
Jau crai ch’i fiss era bun da guardar che uschè blers investiders svizzers sco pussaivel investissan era gist en las regiuns muntagnardas. Quai sto esser la finamira
Dovri dapli protecziun per immobiglias en Svizra? El Cussegl naziunal vegn quella dumonda a procurar per ina debatta animada.


text:
Heiden (AR)
Heiden a l'è un cumün svizzer del Canton Apenzel de Föra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.50 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3990 abitant.
El cumün de Heiden al se tröva a una altitüden de 794 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eggersriet (SG), Grub, Lutzenberg, Oberegg (AI), Rehetobel, Reute, Thal (SG), Wald, Wolfhalden.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1][2]
RiferimentModifega
- ↑ Heiden in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Eror de sintassi: Eror in l'utilizazzion del marcador
: a l'è stad indicad nissun test per el marcador
AR


text:
Ruinas da castials
Ruina dil casti d'Axenstein
La ruina dil casti da Saxenstein (Axenstein), che secumpona da dus plaids che significheschan il medem, sesanfla sper igl uclaun d'Axenstein. La tuor pregnanta quadra (tuor da habitar) deriva, sin fundament da sia moda da construir, probablamein dall'entschatta dil 13avel tschentaner ed ha il caracter d'ina insla da runcaglia, carteivlamein la sedia d'in administratur da Razén. Forsa haveva questa tuor era ina funcziun da guardia, pertgei ch'el era il post il pli al vest dil district feudal da Razén. La tuor da habitar disponeva d'ina entrada elevada cun artg rodund ella secunda alzada. Davart igl abandun dalla tuor mira la tuor da Schwarzenstein.
Fontaunas: carnets annuals da Pro Supersaxa (tenor Poeschel 1929 e «Burgenbuch», Clavadetscher/Meyer 1984).
Ruina dil casti da Heidenberg
La ruina dil casti da Heidenberg (Heidenburg, Hohlenburg, Hohlenstein, Lochliburg) ei situada sur Tavanasa silla spunda nord dil trassé da Sursaissa e vegn datada dad O. Clavadetscher/W. Meyer egl 11/12avel tschentaner. Els manegian era che quei cumplex fortificau seigi vegnius abandunaus gia avon il 13avel tschentaner. Avon maun ein aunc ils fundaments dils mirs d'ina tuor probablamein pentagonala construi sin in carpun ed ils fastitgs fleivels d'in mir da defensiun circumdont. Forsa setracta ei cheu d'ina expressiun populara d'ina miraglia considerada sco vegliandra.
Fontauna: carnet annual Pro Supersaxa 1989 (tenor «Burgenbuch», Clavadetscher/Meyer 1984).
Ruina dil casti da Moregg ad Egga
Malgrad che quella tuor cumpara da siu temps avdau en negin document, savess ella medemamein datar dil 13avel tschentaner. Era ella surveva al medem intent sco ils ulteriurs castials da Sursaissa. Ella era in «edifeci d'administraziun fortificau» el district feudal dils baruns da Razén. Per ulteriuras informaziuns mira il casti da Schwarzenstein.
Fontauna: carnet annual da Pro Supersaxa 1993 (tenor «Burgenbuch», Clavadetscher/Meyer 1984).
Ruina dil casti da Schwarzenstein
La ruina dil casti da Schwarzenstein vegn datada circa ella mesadad dil 13avel tschentaner (miraglia) ed ei probablamein vegnida fundada dils baruns da Razén. Hartwig von Löwenstein ha priu naven ella a Heinrich Brun da Razén, ha denton stuiu returnar ella igl onn 1289. Il vast cumplex (suenter il casti da Munt s. Gieri segiramein il pli grond casti el territori dil Rein Anteriur) sesanfla alla spunda teissa dalla terrassa da Sursaissa. El ei situaus sin in grugn da circa 50 m lunghezia ch'ei fortificaus per liung digl ur cun in mir da tschenta e che dispona all'entschatta ed alla fin mintgamai d'in edifeci principal che deriva da differentas epocas. La porta alla part probablamein pli veglia egl ost sesanflava el sidost. La porta dil tract vest sesanfla el nord ed era accessibla sur ina construcziun da lenn erigida a moda gagliarda (entrada elevada). Davart ils edifecis ella cuort interna savessen mo excavaziuns archeologicas dar sclariment.
In casti sesanflava pil solit ella vischinonza d'ina cuort tributaria dil temps medieval e domiciliava il migiur, «incassader dil tscheins» dil signur, cheu dils baruns da Razén ni da lur possessurs da pègn. Il casti ei probablamein vegnius bandunaus el decuors dil 14avel tschentaner, cunquei ch'il president da dertgira dils Gualsers immigrai da niev ha entschiet ad exercitar la giurisdicziun bassa.
Fontaunas: Pro Supersaxa 2000 (tenor Poeschel 1929, Clavadetscher/Meyer 1984).


text:
Il scumond absolut da far fieu vegn abolì per il nord da las Alps grischunas. Il scumond da far fieu al liber resta en vigur en las vals grischunas dal sid.
Las precipitaziuns occasiunalas da las ultimas emnas e cunzunt la sbassada da las temperaturas han reducì il privel d'incendis da guaud e da cultira. L'Uffizi da guaud e privels da la natira po perquai abolir il scumond absolut da far fieu per il nord da las Alps dal Grischun. Tuttina stoi vegnir resguardà ch'ils terrens dals guauds èn anc adina sitgs e ch'il privel d'incendis da guaud è perquai augmentà. Cun grillar ston ins esser fitg precaut. Fieus dastgan vegnir fatgs mo en fuclars fixs e ston vegnir survegliads. Avant che bandunar la plazza da grillar ston ils fieus vegnir stizzads conscienziusamain e dal tuttafatg. Plinavant na dastgan ins betg simplamain bittar davent products da fimar e battafieus.
Il scumond da far fieu vala vinavant en las vals dal sid
En las vals grischunas dal sid n'è la situaziun anc betg sa calmada avunda. Il scumond da far fieu resta perquai anc en vigur en la Mesolcina, en la Val Calanca, en il Puschlav ed en la Bregaglia. Che la situaziun sa calmia dal tuttafatg, dastga vegnir spetgà pir suenter ina perioda da plievgia da durada pli lunga. En cas che las temperaturas s'augmentan puspè e che l'aura resta bella, stoi vegnir fatg quint ch'il privel d'incendis da guaud creschia danovamain. Perquai na poi betg vegnir exclus ch'ins sto lura puspè pronunziar in scumond da far fieu.
En intginas vischnancas valan atgnas disposiziuns da scumonds da far fieu. Questas disposiziuns ston vegnir resguardadas er vinavant!
Ulteriuras infurmaziuns sco er la valitaziun da la situaziun actuala stattan a disposiziun sin la pagina d'internet da l'Uffizi da guaud e privels da la natira.
Infurmaziuns:
Andrea Kaltenbrunner, Surveglianza dal guaud, Uffizi da guaud e privels da la natira, tel. +41 81 257 38 68, e-mail Andrea.Kaltenbrunner@awn.gr.ch
Responsabladad: Uffizi da guaud e privels da la natira


text:
2022-04-29
现如今可以说公路成长长短常厉害的 ,尤为是从海内的发财的交通收集来看,汽车也徐徐成了给人们糊口带来便当的主要东西之一 .可是养一辆汽车也是需要许多成本的,甚么调养费,汽油费之类的 ,可以说后续工作照旧比力多的.并且时下为了相应环保的招呼,汽油的价格也是出现上涨的趋向,而这时候百千米油耗量少的汽车就会遭到更多存眷的.好比这款雅阁混动的呈现 ,在油耗方面就有很年夜的晋升 .并且整款汽车的样式就很切合年青消费者的审美,混动版售价20万起,百千米油耗4L,想买车的此次有福了.
雅阁混动的外不雅打造中 ,主打的技俩配色为红色系的运动气势派头,视觉不雅感很是丰年轻的活气气味.汽车的车头设计颇有气魄感,前脸的倒梯形进气格栅的设计很是精美 ,镀铬饰条的颜色感也很好 .双侧的矩形LED车灯的周围也有银色的饰条举行包边装饰,会越发亮眼,点亮之后也是不错的视觉体验.
汽车的车尾灯中另有浅蓝色的饰条举行装点 ,也是比力新奇的.并且汽车的总体线型感很是流利细腻,双侧的18英寸的铝合金轮毂的斑纹也颇有气场.圆弧式的车顶设计也是轿车很是经典之处 .车身中还会有高低有致的轮廓,会让车身看起来越发丰满.
雅阁混动的内饰设计也长短比平常 ,颇有本身气势派头的.车内的中控台处给人出现出极强的光泽金属质感,看起来很是高端 .面板上方有立体悬浮式的液晶显示屏,超清屏幕 ,科技气味很是稠密.下方整洁的按键以及出风口的设计也是相称炫酷的.并且汽车的换挡装配也一度挣脱了鞭策式 .
车内的面料设计既有质感极其细腻的真皮面料,也有乘坐起来相称恬静的软质面料,两相联合的结果也长短常厉害的.除了此以外,雅阁还配置了新一代的i-MMD体系 ,装配起来确凿为汽车带去许多便当.
动力机能的表现中,2.5L的阿特金森轮回策动机,动力彻底不输2.0T策动机 ,再加之双机电以及锂离子电池组的配合加持,让混动模式下百千米油耗降低至4L,绝对于长短常节能的选择了
xiàn rú jīn kě yǐ shuō gōng lù chéng zhǎng zhǎng duǎn cháng lì hài de ,yóu wéi shì cóng hǎi nèi de fā cái de jiāo tōng shōu jí lái kàn ,qì chē yě xú xú chéng le gěi rén men hú kǒu dài lái biàn dāng de zhǔ yào dōng xī zhī yī .kě shì yǎng yī liàng qì chē yě shì xū yào xǔ duō chéng běn de ,shèn me diào yǎng fèi ,qì yóu fèi zhī lèi de ,kě yǐ shuō hòu xù gōng zuò zhào jiù bǐ lì duō de .bìng qiě shí xià wéi le xiàng yīng huán bǎo de zhāo hū ,qì yóu de jià gé yě shì chū xiàn shàng zhǎng de qū xiàng ,ér zhè shí hòu bǎi qiān mǐ yóu hào liàng shǎo de qì chē jiù huì zāo dào gèng duō cún juàn de .hǎo bǐ zhè kuǎn yǎ gé hún dòng de chéng xiàn ,zài yóu hào fāng miàn jiù yǒu hěn nián yè de jìn shēng .bìng qiě zhěng kuǎn qì chē de yàng shì jiù hěn qiē hé nián qīng xiāo fèi zhě de shěn měi ,hún dòng bǎn shòu jià 20wàn qǐ ,bǎi qiān mǐ yóu hào 4L,xiǎng mǎi chē de cǐ cì yǒu fú le .
yǎ gé hún dòng de wài bú yǎ dǎ zào zhōng ,zhǔ dǎ de jì liǎng pèi sè wéi hóng sè xì de yùn dòng qì shì pài tóu ,shì jiào bú yǎ gǎn hěn shì fēng nián qīng de huó qì qì wèi .qì chē de chē tóu shè jì pō yǒu qì pò gǎn ,qián liǎn de dǎo tī xíng jìn qì gé shān de shè jì hěn shì jīng měi ,dù gè shì tiáo de yán sè gǎn yě hěn hǎo .shuāng cè de jǔ xíng LEDchē dēng de zhōu wéi yě yǒu yín sè de shì tiáo jǔ háng bāo biān zhuāng shì ,huì yuè fā liàng yǎn ,diǎn liàng zhī hòu yě shì bú cuò de shì jiào tǐ yàn .
qì chē de chē wěi dēng zhōng lìng yǒu qiǎn lán sè de shì tiáo jǔ háng zhuāng diǎn ,yě shì bǐ lì xīn qí de .bìng qiě qì chē de zǒng tǐ xiàn xíng gǎn hěn shì liú lì xì nì ,shuāng cè de 18yīng cùn de lǚ hé jīn lún gū de bān wén yě pō yǒu qì chǎng .yuán hú shì de chē dǐng shè jì yě shì jiào chē hěn shì jīng diǎn zhī chù .chē shēn zhōng hái huì yǒu gāo dī yǒu zhì de lún kuò ,huì ràng chē shēn kàn qǐ lái yuè fā fēng mǎn .
yǎ gé hún dòng de nèi shì shè jì yě zhǎng duǎn bǐ píng cháng ,pō yǒu běn shēn qì shì pài tóu de .chē nèi de zhōng kòng tái chù gěi rén chū xiàn chū jí qiáng de guāng zé jīn shǔ zhì gǎn ,kàn qǐ lái hěn shì gāo duān .miàn bǎn shàng fāng yǒu lì tǐ xuán fú shì de yè jīng xiǎn shì píng ,chāo qīng píng mù ,kē jì qì wèi hěn shì chóu mì .xià fāng zhěng jié de àn jiàn yǐ jí chū fēng kǒu de shè jì yě shì xiàng chēng xuàn kù de .bìng qiě qì chē de huàn dǎng zhuāng pèi yě yī dù zhèng tuō le biān cè shì .
chē nèi de miàn liào shè jì jì yǒu zhì gǎn jí qí xì nì de zhēn pí miàn liào ,yě yǒu chéng zuò qǐ lái xiàng chēng tián jìng de ruǎn zhì miàn liào ,liǎng xiàng lián hé de jié guǒ yě zhǎng duǎn cháng lì hài de .chú le cǐ yǐ wài ,yǎ gé hái pèi zhì le xīn yī dài de i-MMDtǐ xì ,zhuāng pèi qǐ lái què záo wéi qì chē dài qù xǔ duō biàn dāng .
dòng lì jī néng de biǎo xiàn zhōng ,2.5Lde ā tè jīn sēn lún huí cè dòng jī ,dòng lì chè dǐ bú shū 2.0Tcè dòng jī ,zài jiā zhī shuāng jī diàn yǐ jí lǐ lí zǐ diàn chí zǔ de pèi hé jiā chí ,ràng hún dòng mó shì xià bǎi qiān mǐ yóu hào jiàng dī zhì 4L,jué duì yú zhǎng duǎn cháng jiē néng de xuǎn zé le


text:
Giàrdia làmblia
La Giàrdia làmblia (nóm sientìfic “Giardia lamblia”, cgnusùda anc cuma “Giardia intestinalis” o “Giardia duodenalis”) l'è 'n protozoo parasìta flagelâ di èsar vertebrâ dla famìja di “Hexamitidae” ch'al viṿ in dl'àqua. In d'l óm al finìs in dal budèli cauśànd un mâł ciamâ giardìaśi ch'al fà vgnir al cagaròt, mâł a la pansa e diśidratasiòṅ. Al s cata da spés anc in di nimài e in dal simi. Al prim ch'l à studiâ al gènar 'l è stâ Antoni van Leeuwenhoek in dal 1681 ch'l iva guardâ a 'l micruscòpi al sò caghét anc se pò al nóm al daśvèṅ da 'l biòlug francéś Alfred Giard.
La vita dla Giàrdia làmblia la gh'à dū stadi, qvél ad cisti cun quàtar nùccleo (11-15 µm x 7-10 µm, dimóndi reśisténta, anc a 'l clôr o a gl'àcid gàstrig) e qvél ad “trufuśòid”, un vegetàł a fórma 'd pir ch'al s taca a 'l butèli cun la pansa par pò ciuciàr via 'l nutrimènt. La Giàrdia làmblia la s multìplica dvindénd-'s in dū.
Minga sèmpar chi gh'à la Giàrdia, ch'la s pōl ciapàr mandànd śò dal magnàr cuntaminâ o anc bvénd dl'àqua cun dal sò cisti dèntar, a gh fà a mènt ma in dal 10% di caś, dòp un perìud 'd incubasiòṅ ad dódas-daśnóṿ dè, a pōl vgnir al cagaròt (i pét i gh'aṅ dla sćiùma adòs parchè pîni 'd gras), ingòsa, câl ad péś e biśógn ad tiràr dal scuréśi. Tgnénd a drē a qvél ch'la diś l'Urganiśasiòṅ Mundiàla par la Salùt, 'l è abàsta ciapàr-an déś p'r èsar sicûr 'd avér-ag la Giardìaśi.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Giàrdia làmblia
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Giàrdia làmblia


text:
L’ultim di dals gieus paralimpics a Tokio hai dà duas ulteriuras medaglias per la Svizra: Marcel Hug ha gudagnà aur en il maraton. Per il sportist en sutga cun rodas èsi gia sia quarta medaglia dad aur a Tokio. En il maraton da las dunnas ha Manuela Schär gudagnà la medaglia d’argient. Per ella èsi stà la tschintgavla medaglia, la terza d’argient.
Surpassà las spetgas
Ils paralimpics van oz a fin cun la ceremonia da finiziun. La Svizra ha gudagnà en tut 14 medaglias, da quai 7 giadas aur, 4 giadas argient e 3 giadas bronz. En la survista da medaglias figurescha la Svizra uschia sin il 19avel plaz. Dapi 25 onns n'han atletas ed atlets svizzers betg gudagnà dapli medaglias a gieus da stad.


text:
Fossano
Fossano (en piemontés: Fossan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo.
El g'ha 24 755 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 130,7 km² e 'na densità de popolasiù de 189 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bene Vagienna, Centallo, Cervere, Genola, Montanera, Salmour, Sant'Albano Stura, Savigliano, Trinità e Villafalletto.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
In grond merit da quest success tutga er a Beat Tschuor da Sursaissa, il schef-trenader da las skiunzas svizras ch’han per l’emprima giada gudagnà il classament da las dunnas dapi la stagiun 1994/95. Cun Lara Gut-Behrami (2.) e Michelle Gisin (3.) han duas Svizras schizunt fatg il pass sin il podest dal classament general. Blers puncts han er gudagnà Corinne Suter e Wendy Holdener.
Nus avain gì in enorm privilegi che nus avain astgà far noss sport durant quest enviern.
Beat Tschuor, ch’è stà occupà la davosa stagiun principalmain cun tut quai ch’ha pertutgà il tema corona, sa legra uss sin in temp in zic pli ruassaivel a chasa cun la famiglia. Ses uffants haja el vesì la davosa giada da Nadal. Sper il temp cun la famiglia vegnia el dentant franc er anc a giudair dad ir sez sin pista a Sursaissa, quai che vegnia a la curta durant la stagiun da la cuppa mundiala.


text:
Chardonnay: Top-Weine aus dem Gebiet Südtirol Terlaner in Italien
-
2012 Südtirol Terlaner I Grande Cuvée DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien96
-
2003 Südtirol Terlaner Chardonnay DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien95
-
2011 Südtiroler Terlaner I Grande Cuvée DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien95
-
2000 Südtirol Chardonnay DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien94
-
1999 Südtirol Terlaner Chardonnay DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien94
-
2012 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien93
-
2011 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien93
-
1996 Südtirol Terlaner Chardonnay DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien92
-
Südtirol Terlaner Chardonnay DOC 1998Kellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien91
-
2010 Südtirol Terlaner Chardonnay Kreuth DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien91
-
2012 Südtirol Terlaner Chardonnay Sophie DOCManincorManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien91
-
2011 Südtirol Terlaner Réserve della Contessa DOCManincorManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien91
-
2009 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien91
-
2013 Südtirol Terlaner Chardonnay Kreuth DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien90
-
2014 Südtirol Terlaner DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien90
-
2013 Südtirol Terlaner Réserve della Contessa DOCManincorManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien90
-
2012 Südtirol Terlaner Chardonnay Kreuth DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien89
-
2009 Südtirol Terlaner Chardonnay Kreuth DOCKellerei TerlanKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien89
-
2013 Südtirol Terlaner Chardonnay Sophie DOCManincorManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien89
-
2010 Südtirol Terlaner Chardonnay Sophie DOCManincorManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, Italien89


text:
Imper Otoman
L’Imper Otoman, conesciü ince sciöche Imper türch (tl lingaz türch-otoman دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه) é sté n imper türch por 623 agn, dal 1299 al 1922, che á tut ite te süa perioda de maiú estenjiun la gran pert dl’Europa süd-orientala, dl'Asia oziedentala y dl Nord Africa. Al é sté un di impers maius dla storia y le plü gran de so tëmp dl XVII seco.
Dl 1453 á i otomans concuisté Costantinopolis y l’Imper Bizantin. Danter le XVI y le XVII seco á l’imper arjunt so podëi plü gran sot al rëgn de Soliman le Magnifich tolon ite i raiuns dai confins meridionai dl Sacher Imper Roman cina ales periferies de Viena y dla Polonia tl nord, cina al Yemen y al’Eritrea tl süd, dal’Algeria a vest cina al Azerbaigian a ost. Giulana ala colocaziun geografica dla capitala Costantinopolis é l’Imper Otoman sté tl zënter di raporc danter Oriënt y Ozidënt por cinch sechi.
Cun la nasciüda dla Republica dla Turchia é le sultanat otoman roé dl 1922.
Fontanas[mudé | muda l codesc]
- Emrah Safa Gürkan, Christian Allies of the Ottoman Empire, - European History Onlin-, Institute of European History, Magonza 2011, consultato in data 1º marzo 2013.
- Colin Imber, The Ottoman Empire. The Structure of Power, Palgrave MacMillan, Basingstoke-New York 2002.
- R. Mantran (a cura di), Storia dell'Impero ottomano, Argo, Lecce 2011 (I edizione 2009)


text:
Sinergia sa chatta davos il bajetg da l’uffizi da traffic. Il bajetg ha otg auzadas, duas sutterranas e sis sur terra. Il plan orizontal ha la furma d’ina giraffa, in bajetg cun in center e trais differents bratschs. In bajetg da betun e metal, cun grondas fanestras.
Ultimas lavurs
Ils lavurers èn vid las ultimas lavurs internas. Amez la halla d’entrada dat la stgala a spirala da metal en egl. Ella collia las tschintg auzadas, è pendida si vi dal palantschieu e na tutga betg il palantschieu.
Biros averts
Tut las 14 partiziuns da l’administraziun chantunala han sche pussaivel biros averts. Clients e clientas na vegnan betg beneventadas en quests biros, mabain en stanzas da sesida sper la halla d’entrada. Questas stanzas èn travestgidas cun lain, i savura da schember.
Qua sentan ins immediat ch’ins è en il chantun grischun cun quest lain. E quai savura bain!
La finamira dal bajetg Sinergia è da promover la collavuraziun, era tranter las differentas unitads, d’optimar process, nizzegiar la flexibilitad da las stanzas e duvrar pli pauc spazi ed uschia era ils custs da mantegniment.
Open Space ed inslas da ruaus
La gronda part dals biros èn biros averts, era ils schefs n’han nagin agen biro. Quai saja la furma da lavurar per l’avegnir, è Markus Dünner persvadì. En ils biros da muster han ils emploiads survegnì in’emprima impressiun, co che lur plazzas da lavur pudessan vesair ora. Inslas da quatter maisas u mo da duas, differentas mobiglias da metter davent urden che spartan il medem mument era la stanza. Gie schizunt boxas da vaider cun duas sutgas ed ina maisa, per discurs pli impurtants.
I dat bleras differentas plazzas da lavur. L’idea è ch’ins po eleger la plazza da lavur, tut tenor tge ch’ins fa gest il mument.
Las 14 unitads da l’administraziun chantunala cumenzan fin mars a far midada en il nov bajetg Sinergia. Perquai datti natiralmain in plan. Fatg midada vegn da surengiu. Vul dir: l’emprim mida il departament da traffic, construcziun e selvicultura. El ha il biro en la 5avla auzada. Sco ultim vegn anc midà il labor che vegn en il plaunterren – quai succeda entschatta matg.
RR actualitad 07:00


text:
Corea
Corea è in'inditgaziun geografica per la peninsula coreana che sa chatta en il nordvest da la China. La peninsula coreana cunfina en il nord cun la China, en il vest cun la mar melna ed en il sid e l'ost cun la mar ... . Sin la peninsla coreana s'ha sviluppada in pievel cun in'atgna cultura ed istorgia, differenta a quella dalla China. La scrittira p.ex. sa cumpona da bustabs e betg da segn sco il chinais. Ils vaschins da la Corea (China e Giapun) s'han adina puspé mussa agressivs vers ils coreans e tils han invulvà en bleras guerras, l'ultima dal 1948. La China e la Russia han cumbattì cunter ils Stadis Unids da l'America en corea per la furma da stadi futura. 1948 vegn la Corea partida en la Corea dal nord (stadi communist) e la Corea dal Sid (stadi capitalistic).


text:
Rumàn Capitel Vün
Rumàn[Modifega | modifica 'l sorgent]
La Parola del nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.
Capitel Vün[Modifega | modifica 'l sorgent]
1 El Paul, un servidur del Gesü Crist, ciamaa a vess un apostul, e scernii föra a vess vün de quij che predeghen l'Evangel (2 che 'l Signur l'eva prumetüü per boca di prufeta in de la Sacra Scritüra), che 'l parla del Bagaj de Díu, 3 Gesü Crist, el nost Signur; nassüü, in de la carna, de la fameja del David, e deciaraa vess, 4 in del Spiret, el Bagaj del Signur e renfurzaa de la Resüreziun: 5 de Lü nüjolter gh'em avüü Grazia e insegnament apustolegh, inscí de vess bun de spantegà la Fee intra tücc i pagan, 6 già che anca violter sii pagan e sii ciamaa del Signur Gesü Crist. 7 A tücc quij amaa del Signur e ciamaa a vess sant chinscí a Ruma: che la pas e la Grazia de Díu, nost Signur Gesü Crist, la sia cunt violter!
8 Punt prím, mi a rengrazzi 'l Signur, travers el Crist, per tücc violter e la vosta Fee che tüt el mund en parla. 9 Perchè 'l Signur, che mi servi cunt el Spiret de l'Evangel del So Fiö, a l'è 'l me testimun che mi desmeti mai de parlà de violter in di mee preghér e dumandi de 'gnì de violter, se 'l Signur el me fà la grazia. 11 Perchè mi a gh'huu la brama de 'gniv a truà inscí de dàv un vergòt de spiritüal che 'l vaga a dav forza, 12 una forza che la cunforta, mi e violter e violter e mi: tücc insema.
13 Mi però adess, cara i mee fradej, vöri minga tasè 'l fàt che mi gh'eva 'vüü intenziun de 'gniv a truà giamò na mota de völt in del passa (ma ghe sunt minga reüssii) inscí de fà cress el bun früt anca intra violter, cumpagn de quel ch' huu faa cunt olter pagan. 14 Mi sunt in debet cunt i grech e cunt i minga grech, cunt quij che la san lunga, e cunt i balabiòt; 15 e a l'è propi per chela resun chí che mi, finn che ghe la fuu, a sunt vegnüü chinscí a predegàv l'Evangel anch a violter rumàn.
16 Mi, cara la mia gent, a me vergugni no de parlà de l'Evangel: perchè l'Evangel el gh'ha la forza del Signur e 'l mena l'anema de tücc quij che ghe creden in Paradis, minga dumà quela di Giüdee, no, ma quela de tücc! 17 Perchè lí de dent, in de l'Evangel, gh'è revelada la Veridaa e la Giüstizia del Signur, che la vegn de la Fee; inscí 'ma gh'è scrít (Habacüch 2,4): "i giüst vivaràn de Fee!" ![1]"
18 Perchè la rabia del Signur la se revelaraa del Cel in sü tücc i omen senza Díu e in sü tüt i folsidaa di omen che sbusarden la Veridaa cunt la folsidaa. 19 Perchè quel che gh'è de saè del Signur a l'è lí in bela vista e lur pòn vedèl senza fadiga; già che 'l Signur l'ha revelaa tüsscoss. 20 Perchè l'invisibel Spiret de Díu l'è la sua forza e la sua devinidaa, e vün chela forza chi la po vedè in di So laurà, del dí de la Creaziun del mund finn al didincö, se vün 'l fà cünt de vedèla, inscí che quij che la veden no gh'hann gnanca na scüsa. 21 Perchè anca se lur hann ben saüü del Signur e de la sua Forza, gh'hann minga daa a trà al Signur e l'hann minga ludaa e minga rengrazziaa, al cuntrari s'hinn impienii 'l coo de boria e i so cör hinn vegnüü negher cumpagn del pecaa. 23 Lur hann pensaa de vess bej fürb, ma s'hinn truaa balabiot 23 ch' hann ciapaa la devinidaa del Signur per na roba cumpagna di omen, di animaj che camina a quater sciamp e de üsej che sguràta in de l'aira.
24 A l'è propi per chela resun chi, che 'l Signur ij ha lassaa andàgh adree a la brüsa de pecà che gh'even in di so cör e ij ha lassaa crudà giò a pera in del rüff, 25 quij ch'hann müdaa la veridaa del Signur in d'una busía, e gh'hann daa a ment püssee a quel che l'è staa creaa, inscambi de dàgh a trà a Quel che l'ha creaa tüsscoss, e che 'l gh'ha de vess ludaa finn al dí del Giüdizzi e che 'l sia inscí!
26 E l'è semper per chela resun chi che 'l Signur ij ha lassaa burlaa giò in del schivi di so passiun, indua i so tusann hann tacaa sü ad andà cuntra la natüra, inscambi de fà l'amur in del möd natüral; 27 e a l'istessa manera anca ij omen, brüsaa di so vöj inatüraj, hann tacaa sü a fà i so rob cunt olter omen inscambi de fà l'amur natüral cunt i tusann, e hann tolt la recumpensa de chel fà de màt chí in lur medèm.
28 E già che lur s'hinn vardaa ben de dagh a trà al Signur, el Signur ij ha lassaa burlà giò in de la rüera di passiun inatüraj, e ij ha lassaa fà quel che l'è minga giüst, 29 sburdegaa di so vizzi e negaa in de la stamègna e in del schivi, hinn devegnüü brüt e cativ, rabius di so vesín, cunt la brama de cupà i omen, de fà garbüj, de fà dagn aj olter; 30hinn devegnüü di senza Diu, di baloss, di pügnaladur a la s'cena, di baüscia, di ganassa, gent che la fà süü di rob malnàt, che la dà minga a trà ai so vegg, 31 cuudemàt, senza Fee, senza amur, senza lealtaa, implacábej, e senza misericordia. 32 E anca se sann ben che quel che hinn dree a fá a l'è brüta roba, che la va cuntra 'l Signur, e che la po menà a la mort, lur, baloss, el fann l'istess, e minga dumà quist: hinn perfinn tücc cuntent de vedè a pecà ij olter!!!
- ↑ Habacüch 2,4


text:
Legislaziun
Cudesch da dretg grischun (Collecziun sistematica)
Il Cudesch da dretg grischun (DG) cuntegna – tenor urden sistematic – ils relaschs giuridics vertents dal chantun Grischun. El vegn actualisà cuntinuadamain. Il DG n'ha nagin effect giuridic. Decisiva è unicamain la versiun dals relaschs publitgada en il Fegl uffizial chantunal.
Cudesch da dretg grischun
Collecziun uffiziala da leschas (Collecziun cronologica)
En la Collecziun uffiziala da leschas (CUL) vegnan publitgads ils relaschs novs, revedids ed abolids, e quai per il di da lur entrada en vigur.
Dapi l'onn 2001 cumpara la CUL en il Fegl uffizial chantunal sut la rubrica "Collecziun uffiziala da leschas" sco er online sut www.gr-lex.gr.ch.
Projects da referendum e communicaziuns davart lur entrada en vigur cumparan en il Fegl uffizial sut la rubrica "Publicaziuns uffizialas chantunalas". Suenter l'entrada en vigur vegnan questas datotecas integradas en la CUL en l'internet e stattan a disposiziun online sut il medem link.
Fin la fin da l'onn 2000 è la CUL vegnida edida en furma stampada. L'onn 2019 è vegnida digitalisada la collecziun da las leschas dal chantun Grischun ch'existiva en furma stampada e che ha cumenzà l'onn 1803, ed integrada en la versiun online da la CUL.
- Per la perioda da 1803 fin 1951 datti quatter collecziuns da leschas respectivamain "retschas" ch'èn concepidas per part sistematicamain, per part tenor puncts da vista cronologics. Las emprimas quatter collecziuns da leschas figureschan en la versiun online da la CUL tenor toms e tenor lur data da stampa.
- L'onn 1959 è cumparì – sut il titel "Cudesch da dretg grischun" – in tom voluminus che cuntegneva tut il dretg chantunal vertent per la data da referenza, il 1. da fanadur 1957. Quest tom è vegnì integrà en la versiun online da la CUL sut sia data da referenza. El è il punct da partenza da la tschintgavla collecziun da leschas che dura fin oz.
- Ils relaschs ch'èn vegnids deliberads suenter il 1. da fanadur 1957 fin l'onn 2000 n'èn betg pli vegnids integrads en la versiun online da la CUL tom per tom, mabain sco documents singuls.
- Las datotecas da PDF dals toms e dals ordinaturs a fegls libers dals onns 1958 fin 2000 pon vegnir retratgs – en cas da basegn – tar l'Archiv dal stadi dal Grischun.
Ina infurmaziun per tschertgar relaschs: Las opziuns "Tschertgar mo en il titel" e "Tschertga exacta tenor numer" na funcziunan betg per ils toms. La tschertga integrala da text mussa entirs toms. En la datoteca da PDF dal tom ston ins alura tschertgar anc ina giada las noziuns giavischadas.
Collecziun uffiziala da las leschas
Fegl uffizial dal chantun


text:
L'emprim Artg musical porta chant e musica che RTR ha registrà l'onn passà e quai malgrà in temp tut auter che ideal per questa cultura. Nus udin:
* Alexi e Marcus cun titels dal nov disc cumpact L'alva
* Johann S. Bach a Sent – in insatg dal concert d'Alena Cherny e l'orchester Le Phéni
* il Chor da giuvenils grischun cun trais novas registraziuns
* Flurina e Janic Sarott e dus titels da lur novissem disc cumpact Patria
* insatgs da la producziun Hoppelihop – chanzuns per uffants interpretadas dad ina gruppa dal Chor d'affons Sumvitg cun Flavia Walder
* Domenic Janett, il clarinettist sco chantadur dal Ferm tabac – impressiuns dal concert cun Ruedi Lutz a Sent
* E dus titels dal concert da kontra.cant ed Ils Grischuns a Savognin
Ils titels en l'emissiun
Tadlai nossas pli novas registraziuns, intervistas cun cumponists ed istorgias da davant e davos ils palcs da concert.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Tenor in studi actual da la UBS ch'è vegnì publitgà la mesemna èn ils pretschs per abitaziuns da vacanzas s'augmentads il 2020 en media per 4%. Quai saja il pli grond augment dapi il 2012, scrivan ils experts. En spezial dumandadas sajan stadas destinaziuns charas cun pretschs per meter quadrat da passa 10'000 francs. Per talas immobiglias han ils cumpraders en media schizunt pajà 8% dapli. En las destinaziuns pli modestas ha l'augment dals pretschs percunter muntà be a 2%.
San Murezzan ha las pli charas abitaziuns
Il pli char lieu en las Alps è actualmain San Murezzan. Per in'abitaziun da vacanzas cun standard pli aut pajan ins il mument radund 17'000 francs per meter quadrat. Quai èn 7% dapli ch'avant in onn. Gist suenter vegn Gstaad cun pretschs da 16'500 francs per meter quadrat (+3%) e sin plaz trais suonda Verbier cun pretschs da 14'600 francs per meter quadrat (+9%).
Igl ha dentant er dà destinaziuns, nua ch'ils pretschs èn sa sbassads durant il 2020. Uschia han ins per exempel a Samnaun survegnì ina immobiglia per radund 5% damain che l'onn avant ed ed en la Muntogna da Flums per radund 3% damain.


text:
Ösmaa Velaa
Ösmaa Velaa, cunussüü in in dialett brianzöö anca 'me Ös Velaa (Usmate Velate in Italian) a l'è un cumün da la Pruvincja da Munza e Brianza da 10 205 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 10,0 km² e ona densità de 1 021 ab./km².
Al paees de Ösmaa al s'è tacaa (in dal 1869) anca chel da Velaa (Velate Milanese), e inscé a l'è spiegaa al nòmm Italian.
Ul paés a l'era un témp ciamaa anca Ös (it: Osio) perchè chèl lì a l'era ul nom da la fameja di feüdatari dal sit. Tra i membar da chela fameja se regorda ul Gian Paul Ös, vön di prutagunista da la trista storia da la Moniga da Munscia, cüntada sü anca in dal rumanz dal Lissandar Manzon I Promessi Sposi (in dal libar, l'Ös el gniva ciamaa Egidio).
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
Vus curelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Corrent elettrica
La corrent elettrica a l'è on mot ordinaa di carich elettrich, definida operativament 'me la quantità di carich che traversen 'na determinada superfiss in d'on period de temp. A l'è definida in del Sistema internazional e la soa intensità l'è misurada cont l'ampere.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter progett[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiversità el gh'ha dent risorse su corrente elettrica
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su corrente elettrica


text:
Inclujiun dla desvalianza culturala
Background de migraziun: ci ól pa dí avisa?
N möt/Na möta o n studënt/na studënta cun n background de migraziun é na porsona che vëgn originariamënter da n ater Paisc, o che á na familia che vëgn originariamënter da n ater Paisc.
Al pó ester na porsona che é rovada adalerch dan da püch o ester nasciüda chiló, mo süa storia culturala y linguistica é particolara, insciö é ince la storia de dötes les porsones unica.
I ti pitun sostëgn ales scores (formaziun y suravijiun) y proponun scomenciadies d’inclujiun scolastica y extrascolastica (por ej. laboratori linguistics y creatifs, ciamps da d'isté di lingac, y i.i.) y tröp d’ater.
- Lege provinziala n. 12/2011
- Diretiva ministeriala di 27 de dicembre dl 2012
- Zircolara ministeriala di 6 de merz dl 2013
- Criters por l'acoliënza y integraziun
Zëntri linguistics
I zëntri linguistics, che é gnüs metüs sö dl 2007, sostëgn les scolines y les scores dla Provinzia tla promoziun di lingac y dl’inclujiun. Ai dá n contribut concret por che düc i mituns y les mitans, les jones y i jogn ciafes les medemes poscibilités d’istruziun.
Tl conzet de realisaziun dla delibera nöia, che é gnüda aprovada dl 2020, vëgnel definí i ciamps d’aziun, i obietifs y i orientamënc di zëntri linguistcs. I zëntri vëgn coordiná da n grup de colaboradësses y colaboradus dles trëi Intendënzes scolastiches.
- Zëntri linguistics
- Deliberaziun dla JP n.669 di 2 de setember 2020 sön i zentri linguistics dla provinzia


text:
Nus avain stuvì metter prioritads
Sin il territori da las pendicularas da Sursaissa n’è la mancanza da naiv dentant betg uschè in grond problem, ellas possedan cundrizs dad ennavar.
Las pendicularas da Mundaun pon perencunter mo ennavar la part da la Lumnezia. Mundaun sez ed ils runals da Plitschés e Sasolas han simplamain gì memia pauca naiv.
Il manader dad omaduas interpresas, pia da la Mundaun SA e da la Sursaissa SA è Josef Brunner. Ad el vegn reproschà ch’el na tractia betg egual las duas interpresas.
20 milliuns francs mancan
Sco quai che Brunner ha fatg valair envers RTR, ha el simplamain stuvì metter prioritads nua ennavar, ed uschia è la part Munduan vegnida a la curta. Per pudair ennavar era quella part dal Maundaun manchia simplamain 20 milliuns francs di Josef Brunner.


text:
Ils pli blers cussegliaders privats ha tenor quellas cifras il Departament da finanzas sez duvrà. Quai cunzunt per projects d’informatica.
Il maximum aveva la Confederaziun impundì il 2013 per cussegliaders externs, numnadamain 850 milliuns francs. Ina moziun ch’il Cussegl naziunal tracta proximamain vul reducir quests custs per 8% ad onn.
Las cussegliaziuns externas cumpiglian tranter auter, lavurs d'infurmaziun, Coachings e lavurs en la sparta d'informatica per tut ils set departaments sco era per tut las autoritads e las dretgiras da la Confederaziun.
RR novitads 14:00


text:
Tut ils trics pon ins cumbinar cun grabs e repeter uschè ditg ch'ins è en l'aria.
Freeski
Rodeo
In cowboy sin skis, cun lasso e chapè... nana, atgnamain mo in backflip cun ina rotaziun orizontala d'almain 540°. Oriundamain vegn quel tric dals aissists.
Misty
Tge che tuna forsa in pau tschajerus n'è nagut auter ch'il cuntrari d'in rodeo. Pia in frontflip cun rotaziun.
Lincoln Loop
Anteriur president american Abraham Lincoln aveva da ses temp inventà quest tric cura ch'el è crudà da ses balcun... na, spass. Quest tric vegn dad Ed Lincoln, skiunz da freestyle e stunt dubel da James Bond en «Der Spion, der mich liebte». Ma uss il Lincoln Loop: Quai è in salto da la vart. Uschè simpel.
Snowboard
McTwist
Halfpipe. In McTwist è in frontflip cun rotaziun che vegn fatga cun il dies emprim. Vul dir sper il salto vegn fatg ina rotaziun orizontala durant la quala l'aissist na vesa l'entschatta betg en direcziun ch'el sgola. Cumplitgà? Quardai.
Chicken salad
Miamm, ma questa giada era insatge per vegis: Il Chicken salad è atgnamain «mo» in grab. Il bratsch davos tschiffa tras las chombas l'ur davos da l'aissa, tranter las liadiras da la vart dals chaltgogns. La chomba davant è stendida.
Ma emprova ina giada da far quel ensemen cun in flip...
Superman
In frontflip che vegn fatg l'entschatta plaun, uschia ch'ins vesa ora sco Superman senza mantelet. Avant sa tschentar vegni dentant cusseglià da finir tant pli spert il salto. Va era cun skis.
Ussa che vus avais legì quai essas pronts per il proxim artitgel:


text:
Plain tensiun vegn spetgà en Gronda Britannia sche la regenza da la primministra Theresa May po mussar resultats or da la discussiun cun la partida d'opposiziun Labour. Las discussiuns tranter las duas partidas eran sco ultim stadas fitgadas. Plinavant vai er per la dumonda sche la sortida da la Gronda Britannia or da l'UE vegn anc ina giada spustada u betg. Stan actual è che la Gronda Britannia duai bandunar l'UE quest venderdi. In Brexit caotic cun consequenzas gravantas per l'economia, vul la pluralitad dal parlament dentant evitar.
May vul spustar fin ils 30 da zercladur
Mesemna duai Theresa May cumparair a l'inscunter spezial da l'UE a Brüssel. Là duain ils stadis che restan en l'UE sa cunvegnir, sch'els vulan spustar la sortida da la Gronda Britannia. La primministra vul spustar la data fin ils 30 da zercladur. Il president dal cussegl da l'UE, Donald Tusk ha proponì da spustar il Brexit fin per 12 mais – cun l'opziun da bandunar pli baud l'UE sch'ins chatta gia avant ina cunvegna.
Parlament vul decider sez davart data
I pudess dentant esser che May sto surlavurar anc ina giada sia dumonda per spustar la data. Glindesdi decida il parlament britannic davart ina nova lescha. Quella duai dar al parlament il dretg da decider quant ditg ch'il Brexit vegn spustà. Sche la lescha va anc a temp en vigur, po l'autra chombra dal parlament vuschar davart la durada da la prolungaziun. Quai avant che May va mesemna a l'inscunter suprem a Brüssel.
Trais giadas Na
Il parlament britannic ha gia trais giadas vuschà Na davart la cunvegna da Brexit che May ha elavurà cun l'UE. Discurs tranter la regenza da May e l'opposiziun duain uss muventar l'entira discussiun. May vul tuttina anc dumagnar tras sia cunvegna cun agid da la Labour. Dentan van lur opiniuns lunsch ina ord l'auter. Las opiniuns tanschan da l'avis da bandunar l'UE senza cunvegna fin a l'avis da laschar votar anc ina giada il pievel davart la sortida da l'UE.
RR novitads 06:00


text:
L'intent principal da l'uniun è da conservar documents, scrittiras, fotografias etc. che pertutgan la vita e cultura en la regiun. Sco lieu da deposit metta la vischnanca da Glion a disposiziun in local a Rueun. Emprim president da l'uniun è l'istoricher e plevon Jan-Andrea Bernhard. Durant scriver ensemen cun Hans Caprez la cronica «Castrisch en historia e preschientscha» ha Jan-Andrea Bernhard constatà che bler material è gia vegnì dismess. I na saja prest betg pussaivel da retschertgar l’istorgia dad uniuns, sche protocols etc. manchian u sajan ids a perder. Cun l'Uniun Archiv Cultural Foppa e conturn veglian ins serrar questa lucca. Uschia na vesian els era betg l’uniun sco ina concurrenza al Museum Regiunal Surselva.
Surselva Glion: fundà uniun per archiv cultural
A Glion è vegnida fundada mesemna saira l'Uniun Archiv Cultural Foppa e conturn.
RTR/gh