text:
Musica or da l’archiv da RTR 2. part
- Mesemna, 18.2.2015, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 18.2.2015, 19:00, RTR
RTR fa onn per onn registraziuns cun chant e musica da furmaziuns indigenas. Quellas registraziuns vegnan rimnadas gia dapi ils emprims onns da radio en l'agen archiv. In archiv cun ina gronda muntada per il mantegniment da la cultura musicala rumantscha. L'instrumentala preschenta en duas parts ina rimnada da registraziuns veglias che va enavos fin els onns 60.
Redacziun: Flavio Tuor


c: text/html

text:
17700 Figueroa Street Gardena, Calif. 90248 U.S.A.
Telephone: (310) 217-0500
Poqet, poqet palmtop computer, Palmtop computer, Poqet classic, fujitsu poqet, fujitsu palmtop poqet, pcmcia poqet, poqet palm computer, PCMCIA computer, poqet pcmcia, pc+, pc plus, poqet pc=, poqet pc plus, Poqet, poqet palmtop computer, Palmtop computer, Poqet classic, fujitsu poqet, fujitsu palmtop poqet, pcmcia poqet, poqet palm computer, PCMCIA computer, poqet pcmcia, pc+, pc plus, poqet pc=, poqet pc plusPoqet, poqet palmtop computer, Palmtop computer, Poqet classic, fujitsu poqet, fujitsu palmtop poqet, pcmcia poqet, poqet palm computer, PCMCIA computer, poqet pcmcia, pc+, pc plus, poqet pc=, poqet pc plus, Poqet, poqet palmtop computer, Palmtop computer, Poqet classic, fujitsu poqet, fujitsu palmtop poqet, pcmcia poqet, poqet palm computer, PCMCIA computer, poqet pcmcia, pc+, pc plus, poqet pc=, poqet pc plusPoqet, poqet palmtop computer,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
02 10
Ol dé 2 de utùer l'è 'l 275 ( 276 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 91 dé a finí l'an.
Ul dí 2 de utùer al è ul dí da pòost 275 ( 276 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 91 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1282 - Ol rei Pere II al conseguiss ol domine de l'ísola de Sicília.
1187 - Saladin al tö Zerösalèm.
1928 - Fondassiú de l'Opus Dei per ol sasserdot Josemaría Escrivá de Balaguer.
1958 - Guinea se declara independenta de Fransa.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1869 - Mahatma Gandhi, òm pulìtic indiàno
- 1890 - Groucho Marx, atur americà.
- 1950 - Antonio Di Pietro, òm pulìtic e magistràt italià.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Alta Francònia
L'Alta Franconia (en todèsch: Oberfranken; en bavarés: Obafrankn) l'è giü dei sèt distrècc aministratìf (en todèsch: Regierungsbezirk) del Land de la Baviera, 'n Germània. La capital del distret l'è la cità de Bayreuth.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Andamènt de la popolasiù de l'Alta Francònia:
Südiviziù aministratìve[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de l'Alta Francònia l'è dividìt en 9 circondàre (en todèsch: kreise) e 4 cità extra-circondariài (Kreisfreie Städte) che aparté a nisü circondàre.


text:
22 07
Ol dé 22 de löi l'è 'l 203 ( 204 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 163 dé a finí l'an.
Ul dí 22 de löi al è ul dí da pòost 203 ( 204 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 163 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1835 - Reus (ol Baix Camp): la ghe scumensa öna reölta anticlericala che la s'estendarà per buna part del Principat.
2000 - Madrid (Spagna): ol Congress Federal di 35 del PSOE al eles secretare zeneral José Luis Rodríguez Zapatero.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Linz
Linz (a s lèś [ˈlɪnt͡s] in Tedésc) l'è na sità dl'Àustria ad 193.486 abitànt ch'la s cata in dal stat federâ dl'Àustria Élta. La gh'à na superfìsi ad 96,048 km² e la s cata a mità strada fra Viéna e Saliśbûrg. L'è bagnàda da 'l fiùm Danùbi.
Al sìndic 'l è al sucialìsta Franz Dobusch. La sità l'è divìśa in nóṿ śòni (Stadtteile) e in trènta-siē distrét (Stadtbezirken) e l'è śmèla ad Mòdna da 'l 1992.
I sò piàt più cgnusû i èṅ dū dōls, la Linzer Torte e al Linzer Augen (’L òć ad Linz), tórta granda 8-10 cm a 'l incìrca.
Da śóvan Adolf Hitler al s éra andâ a stablìr lè e durànt la secónda guèra mundiàla l'à dâ spasi a tri camp ad cuncentramènt p'r lavōr fursâ. Anc Giovanni Keplero al gh'à pasâ soquànt an e 'l éra lè al 15 ad Maǵ dal 1618 quànd 'l à catâ tri léǵ in si muimènt di pianéda.
In dla sità in Utóbar a s śōga al turnèo ad tènis p'r al dóni ciamâ Generali Ladies Linz. La superfìsi l'è al cimènt.
Persunàǵ ligâ a Linz
- Mateo Kovacic, śugadōr ad balòṅ d'l Inter
- Sybille Bammer, tenìsta
- Hermann Bahr, scritōr


text:
Rieti (Reate 'n latì; Riete 'ndèla parlàda locàl) l'è 'na cità italiàna, de la regiù del Làsio, capolöch de la Pruvincia omònima.
El cümü de Rieti 'l g'ha 47 912 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 206 km² e 'na densità de 233 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belmonte in Sabina, Cantalice, Casperia, Castel Sant'Angelo, Cittaducale, Colli sul Velino, Concerviano, Contigliano, Greccio, Longone Sabino, Micigliano, Monte San Giovanni in Sabina, Montenero Sabino, Poggio Bustone, Rivodutri, Roccantica, Stroncone (TR), Terni (TR), Torricella in Sabina.
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
1924
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Balaguer - la Sezziun da Teléfun da la Mancomunitat de Catalunya, sota la direzziun d'Esteban Teradas i Illa, ga la instala la prima centrala autumàtega.
20 01 - Spagna: Primo da Rivera al nòmena recugnussüü anticatalaniist cuma depütaa pruvincjaal da Catalunya.
05 03 - Albània: Shefqet Verlaci al deventa primm minístar dal paees.
25 03 - Grécja: sa ga la pruclama la Repüblica.
29 10 - Catalunya: a la revista 'Ul xut', disegnaa par Valentí Castanys, al pariss par la prima völta l'Avi dal Barça.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Burjassot (l'Horta): Vicent Andrés e Estellés, periudista e pueta Valencià.
- Cleveland (Ohio, SÜA) - Henry Mancini, müsich, cumpusituur da müsega par cinema.
- Plains (Geòrgia, SÜA): Jimmy Carter, Presideent di Statt Ünii di 39.
- 16 de settember: Lauren Bacall, atura americana (m. 2014).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
18 07 - Barcelona: Àngel Guimeran, scrituur Catalan.
29 11 - Brussel·i (Bèlgica): Giacomo Puccini, cumpusituur Talian.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Danimarca
La Danimarca (Danmark in danes; Dänemark in tudesch; Denmark in ingles; Danmarki in gruenlandes) l'è el stat püssee picinin de la Scandinavia e anca quel püssee a sud. U se tröva a nord de l'unico stat ch'el cunfina cun le per via terena, overa la Germania. A nord-ovest la gh'ha la Svezia e a nord la Nurvegia. La capital l'è Cupenaghen.
La gh'ha una süperfiss de 43.094 km² e una pupulaziun de pressapoch 5 miliun e mez d'abitant.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Danimarca (nom ufizial: Kongeriget Danmark) a l'è una munarchia custitüziunala.
La regina a l'è Margherita II (del 1972).
El prim minister a l'è l'Lars Løkke Rasmussen (del 2015).


text:
Glovelier
Glovelier a l'è un cumün svizzer del distret de Delémont, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.34 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1204 abitant.
El cumün de Glovelier al se tröva a una altitüden de 515 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boécourt, Bassecourt, Undervelier, Saulcy, Saint-Brais, Clos du Doubs.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Glovelier in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Gebhard Leberecht von Blücher
Gebhard Leberecht von Blücher, principp de Wahlstatt (Rostock, 16 de dicember 1742 - Krieblowitz, 12 de settember 1819) l'è staa on militar prussian.
A l'è nassuu in d'ona famiglia de tradizion militar, ma l'ha spartii la soa carrer tra la vita in divisa e 'l mestee de padron de terr.
Entraa in de l'esercit svedes, l'ha combattuu trii campagn contra i Prussian del Federigh el Grand; faa presonee in del 1760, l'è passaa de la part del nemis, e l'è vegnuu on soldaa leal ma pocch controllabil. In del 1773 el s'è retiraa e l'è tornaa ai sò camp, ma l'è staa riciamaa on quai ann dopo per combatt contra la Francia.
I Frances ghe staven talment in sul stomegh che quand el s'è trattaa de combatt contra el Napoleon l'ha mollaa i camp del tutt, carigh d'odi per el nemis.
In de la campagna del 1806, dopo el disaster prussian de Auerstädt, el Bonapart l'ha voruu che 'l Blücher el se retirass ancamò de l'esercit ma, quand in del 1813 la Prussia l'è tornada a combatt, l'è staa riciamaa, cont el August Neidhardt von Gneisenau 'me aiuttant.
Blücher l'ha combattuu con ferocia a Lützen, Bautzen, Katsbach e Lipsia, e poeu in de l'invasion de la Francia del 1814. Chì però l'è staa battuu del Napoleon a Champaubert, Montmirail, Château-Thierry, Vauchamps e a Craonne; ma a la fin la Prussia la gh'è riessida a sconfigg l'imperador a Laon.
Quand el Napoleon l'ha 'bdicaa, Blücher l'è tornaa anmò 'na voeulta ai sò camp; ma quan che 'l Bonapart l'è tornaa indree, anca lù el s'è tiraa minga indree, e l'è tornaa a comandà l'esercit Prussian. L'è staa battuu a Ligny, ma l'è riessii a rimett insema i tocch del sò esercit per rivà in sul pussee bell a Waterloo a taccà de sorpresa l'ala destra di Frances, col segnà inscì la fin definitiva del Bonapart.


text:
Repóblica Cispadâna
Artécol in dialèt arzân
La Repóblica Cispadâna (Repubblica Cispadana in italiân) l'êra un stêt ed Êlta l'Itâlia nê int al 1796 sóta al cuntròl ed l'esêrcit napoleònich. Ind l 'ân dôp l'é andêda a finîr int la Repóblica Cisalpèina.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Subèt dôp l'entrêda ed Napoleòun in Itâlia al 10 avrîl 1796, al trópi francèiṣi àn ocupê i teritôri sòta la doméni avstrìach osèja al Duchêt ed Milân, e al Duchêt e Mântva; i teritôri dal Duchêt ed Mòdna e Rèz e quî che fêven pêrt dal Stêt ed la Cēṣa, ed Bològna e Frêra. Al 16 utòber 1796 a s'é tgnû a Mòdna un cungrès cun i rapresentânt dal pruvînci ed Mòdna e Rèz e dal vèci delegasiòun dal Stêt ed la Cēṣa ed Bològna e Frêra ch'l'à riunî al quâter sitê in còla ch' l'à ciapê al nòm ed “Confederasiòun Cispadâna”. Al cungrès l'é stê urganiṣê, mìa uficialmèint, da Napoleòun, ch'al só esêrcit l'îva traversê l'Itâlia setentrionêla a l'inési ed l'ân, e al gh'îva la necesitê ed fermê la situasiòun in Itâlia e riunîr nōvi trópi per 'na nōva ufensîva cûntra l'Avstrìa. In dicèmber al cungrès al dichiâra che al quâter pruvînci arén fât la “Repóblica Cispadâna” e l'à invidê chi êter popôl italiân a unîres a lôr. A vîn fât 'na guêrdia cèvica, cumpôsta da casadōr e artiliêr. Al 17 znêr 1797, ind la Sêla dal Triculôr (alōra l’êra la sêla ed l’Archèvi Duchêl), al cungrès l’à decîṣ ed fêr un gvêren; la bandêra siēlta l’é stêda un triculôr pr’al lòungh, cun strési ròsi, biânchi e vèirdi, al cèinter, ‘na figûra fâta da un portafrèci, inséma a di trofèi ed guèra, cun dèinter quâter frèci cme sègn dal quâter pruvînci uriginêli, a l’têren ed ‘na curòuna ed lâver. Napoleòun Bonaparte al 19 mâg 1797l’à urdnê che la Rumâgna (utgûda cun al Tratêt ed Tolentino) la s’unés al la Repóblica Cispadâna e che da lê se stachésen Mòdna, Rèz, al Mâsa e Carēra per mètres insèm a la Repóblica Transpadâna. Al 19 lòj 1797 la Repóblica Cispadâna la s’é unîda cun la Repóblica Transpadâna.
Vōṣ corelêdi[modifica | mudéfica la surzéia]
- Napoleòun
- Gioacchino Murat
- Impêr francèiṣ
- Guèri napoleônichi
- Campâgna d'Itâlia
- Repóblica Subalpèina
- Repóblica Transpadâna
- Repóblica Cisalpèina
- Repóblica Rumâna (1798-1799)
- Repóblica Napoletâna
- Règn ed Nàpoli
- Règn ed Sicélia
- Règn ed Sardègna
- Repóblica Italiâna (1802-1805)
- Règn d'Itâlia (1805-1814)
- Stêt italiân preunitâri
- Cungrès ed Vièna


text:
Enrico Dandolo (patriòta)
L'Enrico Dandolo (Vares, 26 giugn 1827-Roma, 3 giugn 1849) l'è staa on patriòta italian, conossuu per avè tòlt part a on quaj avveniment trai pussee important del Risorgiment.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era fradell de l'Emilio Dandolo, cont el qual l'ha combattuu duranta i Cinqu Giornad de Milan, insema ai amis Luciano Manara ed Emilio Morosini.
Vist che in quella esperienza chì l'aveva ottegnuu ona certa conossenza di tattich de guerriglia, l'ha tòlt part, insema ai volontari lombard de la Legion Manara, a la campagna in del Bressan e in del Trentin duranta la Prima Guerra de Indipendenza, e l'ha participaa a la costituzion de la Repubblica Romana, in del 1849. Quand la giovin repubblica l'è stada taccada di Frances, el Dandolo, insema ai sò amis lombard, l'era lì a difendela, sòtta el comand pròppi del Manara.
L'è mort a Roma la nott del 3 de giugn del 1849, in di incident che gh'è s'cioppaa foeu arent a la Villa Corsini.
El cont Tullio Dandolo, el papà de Enrico e Emilio, el gh'eva cercaa de otegn del permess del governa de l'Austria, de fà soterrà el fioeu in de la tomba de fameja a Ader, ma i condizion che l'Austria la gh'eva mettud eren tropp umiliant per la fameja, inscì el corp de Enrico l'è restad in terra forestera. 120 agn pù tardi, quand che s'è savud che la capella de Vescia l'eva oramai stada lassada nà e nissun le curava pù, la comunità de Ader la gh'ha domandaa e otegnuu de fà rientrà i rest de Enrico. La traslazion l'è stada fada in del mes de settember del 1968.


text:
1977
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
03 05 - Catalunya: el governameent Spagnöö al legaliza el PSUC.
01 08 - Catalunya: el governameent Spagnöö al legaliza Esquerra Republicana de Catalunya.
11 09 - Barcelona: profitant de la Diada Nacional de Catalunya, se ghe la fa öna manifestassiú de massa a favur del Statüt (tranzissiú democràtega).
29 09 - Catalunya: el governameent Spagnöö al restaura la Generalitat (Generalitat provisional).
23 10 - el Prat de Llobregat (el Baix Llobregat): el presideent Tarradellas al turna indrée de l'esili.
06 12, Barcelona - Se ghe cositüiss ol pröm Consej Esecütif de la Generalitat de Catalunya daspus ol franchism.
24 01 - Madrid (Spagna): un cechin d'ültradrita Spagnöla al sassina ciinch avucaa laburaliist da CCOO.
10 03 - Ithaca (Növa York, SÜA): una echip d'astrònom de la Üniversitaa de Cornell, dirigjüda par James L. Elliot, la confirma l'esistenza d'anej inturna al pianeta Üran.
25 03 – l'Argentina: el generaal Alejandro Lanusse al è designaa presideent.
27 03 - Los Rodeos (Tenerife, ísul Canàrii): düü Boeing 747 a cjòcan int una pista de l'aeropoort e pròvacan la moort de 583 personn.
01 04 - Spagna: el governameent al süprimm la Segretaría Generala del Movimiento Nacional.
01 04 - Spagna: el governameent al autoriza la libertaa de sindicazziun d'impresari e lauraduur.
09 04 - Spagna: a sorpresa (al era ol sàbet sant), ol goèrn al legalisa ol PCE.
11 04 - Spagna: Gabriel Pita de Veiga y Sanz, miníster de Marina, al dimissiuna a causa de la legalisassiú del PCE du dé pröma.
30 04 - Spagna: ol goèrn al signa i pacc internassiunaj di drecc civil, polítegh, econòmegh e sossiaj, ch'i inclüd ol drecc de libertà sindicala e ol drecc de negossiassiú coletía.
11 05 - Spagna: ol goèrn al ratífega i pat internassiunaj signacc ol dé 30 04.
02 06 - Spagna: ol goèrn al àbroga la sindicassiú obligatòria al sindicat vertical franchesta.
04 06 - Nederland (Colorado, SÜA): Supertramp i resitra, a Caribou Studios, Even in the Quietest Moments, che conté ol sò sössess Give a Little Bit.
15 06 - Spagna: se ghe i sélebra i prime elessiú democràteghe de la Segonda Repüblega Spagnöla: UCD i adagna con masöransa relatia.
04 07 - Spagna: Adolfo Suárez al züra a la càrega de president del goèrn per la segonda ölta.
27 07 - Ol stat Spagnöl al ratifica ol Pat Internassiunal di Drecc Civils e Polítegh, che, in del sò Artícol 1, al proclama: Töcc i pòpol i gh'a ol drecc a l'autodeterminassiú
29 11 - sée di Nazziun Üniit (Növa York): i Nazziun Üniit a scernissan chesta dada coma Dí internazziunaal de solidaritaa con Palestina.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
01 04 - Nador (el Marroch): Laila Karrouch, scritura Catalana d'urígen Bèrbera.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
19 01 - Barcelona: Josep Trueta, medi traumatòlegh Catalan (n. 1897).
04 03 - Cali (Colòmbia): Andrés Caicedo, scrituur Colombian (n. 1951).
04 08 - Madrid (Spagna): Antonio Lugo Machín cognossüü coma Antonio Machín, cantaant Spagnöö d'orígen Cubana (n. 1903 o 1904).
16 08 - Memphis (Tennessee, SÜA): Elvis Aaron Presley cognossüü coma Elvis Presley, cantaant de rock Noort-american (n. 1935).
19 08 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Julius Henry Marx cognossüü coma Groucho Marx, atuur de cínema e ümorista Noort-american (n. 1890).
14 10 - La Moraleja (Madrid, Spagna): Harry Lillis Crosby, cognossüü coma Bing Crosby, cantaant e atuur de cínema Noort-american (n. 1903).
25 12 – Corsier-sur-Vevey (Lausana, Svízzera): Sir Charles Spencer Chaplin, atuur, diretuur, copionista e composituur Anglées (n. 1889).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
El càlcio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ca. El g'ha nömer atòmich 20, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de càlcio el g'ha vint prutù. L'è un 'n metàl alcalì terùs, mulzì, de culùr gris, dopràt come agènt de ridusiù endèl procès de estrasiù minerària del torio, de l'urànio e del zircònio. L'è 'l quint dei elemèncc de la grösta terèstre per abondànsa e l'è 'n elemènt de 'mportànsa primària per el cìclo vitàl dei éser vivèncc.
Se 'l tìra fò del fluoruro de calcio per mès de l'eletròlizi, e quan che 'l ciàpa föch el fà sö 'na fiàma de culùr zalt-aràncio; se 'l vé 'n contàt co l'ària el se òsida a la svèlta. el reagés co l'àiva e 'l fùrma l'idròsido de calcio.
I gös, i òs e le önge de töcc i animài i é furmàcc en bùna part de compòscc a bàze de càlcio e l'è fàcil de troà 'n natüra sota fùrma de carbunàt de càlcio che l'è 'l compòst principàl de töte le préde de urìgin calcàrea (compàgn del marmor per ezèmpe). L'è ach el compòst bazilàr de la calsìna e del cemènto dóca l'è de 'mportànsa primària endela 'ndüstria de l'edilìsia.
Come elemènt pùro l'è stat izolàt per la prìma ólta endèl 1808, 'n Inghiltèra quan che Sir Humphry Davy el g'ha eletrolizàt 'na mistüra de calcar e òsido de mercùrio. El càlcio en fùrma metàlica el g'ha cuminciàt a éser dispunìbil sö làrga scàla al prensépe del sècol XX.


text:
Eschenbach (SG)
Eschenbach a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de See-Gaster, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.25 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5647 abitant.
El cumün de Eschenbach al se tröva a una altitüden de 485 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Goldingen, Rapperswil-Jona, Rüti (ZH), Sankt Gallenkappel, Schmerikon, Uznach, Wald (ZH). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Eschenbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 775 col nom de Esghibach. In del 829 l'è staa menziunaa col nom de Esgithorf.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Eschenbach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Dopo Ardisun
Ventasel che i bei tusan te ghe sulevet i sutan e magari per dispett propi intant che pasa un pret Ventasel o palandran ma te smetet de fa el rufian dai che proeuvum e sulevà un belo steso in sul pasaa Ghe voeur giust un come ti liber d'es, d'andà e venì sensa debit né duver con questo o quel cento poter Vun che lu i guai del poi mica rischiando come noi a nomm d'un mort te provi a dì come i gobi dritti dritt A nom del Gianni, sai L'Ardisun sto mort trà la, in un cantun scomund a destra e a mansina a chi con l'idea se riemp la tasina Figlio di famiglia bene lu che l'ha prest i ball piena dei balosat de la sua class e insema a numm l'è 'gnu a schierass E insema a numm in piassa domm Gianni el vusava "Yankee go home" che "viva Cuba, viva Fidel" dio la madona gh'han fat la pell. Ventises d'utuber milnovcentsessantaduu in pieno centro li a Milan capitale morale de noen italian Gh'an fat la pel quei assassit del terzo celere, brut caìt int'una jeep in piumbà adoss che l'han ridott a un mucc de oss. Un mucc de oss che al lato pratic imbarassava gli apparati che adess la linea del partit era per gli Usa e gli URSS unit Ventasell che i fiur dei sces t'avean dispers su figliulet salven vun per l'Ardisun caduto sembra sensa resun Sui to al d'argent porta in gir el nostr lament per quel che mass e moeur a vent'ann mentre su in alt se dan la man. Ventasel fa curr la vus che seminare lut e cruss se finiss poi col ragoeuil spine, urtigh, gramigna e loeui Ventasell fai stremì digh che il Gianni l'è ancora qui e per un Gianni che lur massen in des, il Beppe ghe rimpiassen!! E per un Gianni che lur massen in cent, il Piero che rimpiassen!! e per un Gianni che lur massen in milan, il Mario che rimpiassen!!
ilDeposito.org non fornisce file o audio o registrazioni dei canti presenti ma ci limitiamo a segnalare altri siti dove è possibile ascoltare e/o scaricare i canti.
Link per ascoltare e/o scaricare il canto:
Per il presente canto sono disponibili le seguenti traduzioni:
Informazioni
Una ballata (in milanese) su Giovanni Ardizzone, lo studente ucciso il 27 ottobre 1962 durante una manifestazione per la pace.
Indicazioni bibliografiche
Fiorenzo Gualandris
Condividi
Strumenti
La storia cantata
Scheda del canto
Lo staff de ilDeposito.org non condivide necessariamente il contenuto, che viene inserito nell'archivio unicamente per il suo valore storico, artistico o culturale (maggiori informazioni).


text:
Àzula
Àsula (en Italià Asola; en Bresà: Àzola; en latì: Ansula) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 10 151 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 73 km², per 'na densità de 138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquanégra, Cané, Casalmòr, Casalòlt, Casarimàn, Castèl, Fiès (BS), Gàmbara (BS), Mariàna, Piübega, Remedèl (BS).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Àsula l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Categorìa:Cese
Artìcoj ant la categorìa "Cese"
Ant sta categorìa-sì a-i intro 167 pàgine ëd 167 ch'a-i në j'é an total.
B
C
- Canongate Kirk
- Catedral d'Acireal
- Catedral d'Augusta
- Catedral d'Enna
- Catedral d'Osta
- Catedral ëd Caltanissëtta
- Catedral ëd Catania
- Catedral ëd Cefalù
- Catedral ëd Mazara del Vallo
- Catedral ëd Mòdica
- Catedral ëd Palerm
- Catedral ëd Mònaco
- Catedral ëd Monreal
- Catedral ëd Piazza Armerina
- Catedral ëd Ragusa
- Catedral ëd Santa Riparà ëd Nissa Marìtima
- Catedral ëd Sciacca
- Catedral ëd Taormin-a
- Catedral veja ëd Milass
- Cesa ëd San Catald (Palerm)
- Cesa ëd San Gioann dj'Armita
- Cesa ëd Santa Felìssita (Firense)
- Cesa ëd Santa Marìa dl'Amiraj
- Cesa dël Broc
- Cesa dël Colege
- Cesa dël Crocifiss
- Cesa dël grand priorà ëd Sant Andrea
- Cesa dël Sant Salvator (Saorge)
- Cesa d'Évenos
- Cesa d'Èze
- Cesa dij Sant Bernardin e Ròch (Cher)
- Cesa dij Sant Pé e Pàul (Acireal)
- Cesa dj'Ànime dël Purgateuri
- Cesa dla Gran Mare ëd Dé
- Cesa dla Madòna ëd Villevieille
- Cesa dla Santìssima Nonsià dij Catalan
- Cesa dlë Spìrit Sant (Paris)
- Cesa dl'Imacolà (Ragusa)
- Cesa 'd San Cristòfo (Vërsèj)
- Cesa ëd Bargemon
- Cesa ëd Biot
- Cesa ëd Cabris
- Cesa ëd Fayence
- Cesa ëd Gilette
- Cesa ëd la Commenda
- Cesa ëd Les Arcs
- Cesa ëd Mansfield Place (Edimborgh)
- Cesa ëd Montmeyan
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dël travaj
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dla Speransa (Cannes)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Châteaudouble)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Saint-Tropez)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dla Vitòria ëd Lépanto (Saint-Raphaël)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora (Villecroze)
- Cesa ëd Peille
- Cesa ëd Sainte-Maxime
- Cesa ëd Saint-Paul-de-Vence
- Cesa ëd Saint-Vallier-de-Thiey
- Cesa ëd San Benedèt (Catania)
- Cesa ëd San Cristòfo ëd Javel
- Cesa ëd San Denis (Tourtour)
- Cesa ëd San Dumini (Cher)
- Cesa ëd San Dumini (Sien-a)
- Cesa ëd San Dumini (Turin)
- Cesa ëd San Fransesch (Àlcamo)
- Cesa ëd San Fransesch (Aress)
- Cesa ëd San Fransesch d'Assisi (Messin-a)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Pàula (Nissa Marìtima)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Pàula (Tolon)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Sales (Bandol)
- Cesa ëd San Fransesch (Enna)
- Cesa ëd San Fransesch (Noto)
- Cesa ëd San Fransesch (Pescia)
- Cesa ëd San Fredian (Luca)
- Cesa ëd San Gioann Batista (Vitòria)
- Cesa ëd San Gioann ëd Montmartre
- Cesa ëd San Giòrs (Cher)
- Cesa ëd San Giòrs (Ragusa)
- Cesa ëd San Giulian (Catania)
- Cesa ëd San Lorens (Osta)
- Cesa ëd San Martin (Siracusa)
- Cesa ëd San Michel Arcàngel (Cannes)
- Cesa ëd San Michel (Grimaud)
- Cesa ëd San Michel (Mazara del Vallo)
- Cesa ëd San Michel (Sciacca)
- Cesa ëd San Michel (Vintmija)
- Cesa ëd San Nicòla (Catania)
- Cesa ëd San Nicòla (Randass)
- Cesa ëd San Nicòla (Sciacca)
- Cesa ëd San Pàul (Palazzolo Acreide)
- Cesa ëd San Pé ëd Montmartre
- Cesa ëd San Pé (L'Escarène)
- Cesa ëd San Pé (Mòdica)
- Cesa ëd San Pé (Piassa Armerin-a)
- Cesa ëd San Plàcid (Catania)
- Cesa ëd San Pons (Cabasse)
- Cesa ëd San Raimond (Le Pradet)
- Cesa ëd San Sebastian (Acireal)
- Cesa ëd San Sebastian (Palazzolo Acreide)
- Cesa ëd Santa Ciàira (Enna)
- Cesa ëd Santa Gioana d'Arch (Nissa Marìtima)
- Cesa ëd Sant Agustin (San Gimignan)
- Cesa ëd Sant Agustin (Taormin-a)
- Cesa ëd Santa Margrita (Sciacca)
- Cesa ëd Santa Marìa dij Miràcoj
- Cesa ëd Santa Marìa dj'Alman
- Cesa ëd Santa Marìa dla Scala
- Cesa ëd Santa Marìa dle Grassie (Aress)
- Cesa ëd Santa Marìa dle Përzon (Prato)
- Cesa ëd Santa Marìa ëd Gesù (Catania)
- Cesa ëd Santa Marìa ëd l'Itria
- Cesa ëd Santa Marìa in Albis (Breil-sur-Roya)
- Cesa ëd Santa Marìa (Randass)
- Cesa ëd Sant Andrea (Pistòja)
- Cesa ëd Sant Antonin (Bagnols-en-Forêt)
- Cesa ëd Sant Ësteo dij Sivalié
- Cesa ëd Sant Ignassi (Catania)
- Cesa ëd Sant'Odila (Paris)
- Cesa ëd San Tròfim (Bormes-les-Mimosas)
- Cesa ëd San Veran (Utelle)
- Cesa ëd San Vincens (Gourdon)
- Cesa ëd San Vitor (Trans-en-Provence)
- Cesa ëd Tourrette-Levens
- Cesa ëd Varages
- Cesa ortodòssa russa ëd Menton
- Colegià ëd Barjols
- Colegià ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Tenda)
- Colegià ëd San Martin (Lorgues)
- Colegià ëd Santa Marìa Assonta (San Gimignan)
D
- Dòm ëd La Laguna
- Dòm ëd Milan
- Dòm ëd San Cerbon (Massa Marìtima)
- Dòm ëd San Donà (Aress)
- Dòm ëd San Lorens (Grosset)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Pisa)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Sien-a)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Voltera)
- Dòm ëd Santa Marìa (Montepulciano)
- Dòm ëd Sant Andrea (Carara)
- Dòm ëd Sant Eusebi (Vërsèj)
- Dòm ëd Santa Marìa dla Fior
- Dòm ëd Turin
- Dòm ëd Vintmija


text:
Iesse
Iesse o Jesse o Isai, suernominàt ol Betlemita, l'è stacc ol pàder del rè David, ol segónt rè de Israél, e per chèsto l'è lüminàt in de la Sacra Bìbia in del prim lìber del Samüéle e 'n del Vangél del San Matéo in töt ol capìtol 16 e l'è consideràt ü di antenàcc de Nòst Signùr.
Ol Samüéle l'è stacc mandàt dal Signùr per troà pròpe tra i s-cècc del Iesse ol nöf rè de Israél che l' gh'ìa de ciapà 'l pòst del Saul, l'è isé che
16, 10 'l Jesse l'à fai pasà denàcc al Samüéle sèt di sò s-cècc, ma 'l Samüéle l' ghe dìs: "Ol Signùr n'à catàt fò gnà ü de chès-ce".
16, 11 Ol Samüéle l'à domandàt al Iesse: "I è chès-ce ché töcc i tò s-cècc?" L'à respondìt ol Iesse: "Gh'è amò 'l piö picèn, che l'è dré a tènt i pégore" e 'l Samüéle 'l gh'à dicc: "Màndel a ciamà, dezà che m' pöl mia mètes dré a mangià prima che 'l sìes riàt".


text:
In cordial bainvegni sin las paginas da l’Archiv svizzer da litteratura! Qua chattais Vus infurmaziuns davart la collecziun da relaschs ed archivs litterars da las quatter litteraturas naziunalas svizras dal 20avel tschientaner. Ultra da quai as chatta indicaziuns sur dad occurrenzas e publicaziuns actualas, sur da noss projects da perscrutaziun, las visitas guidadas e las pussibilitads da furmaziun en nossa instituziun. La documentaziun da nossa lavur dals ultims 20 onns vegn actualisada constantamain.
Visitai l’Archiv svizzer da litteratura online e vegni er sperasvi tar nus.
Accents da las collecziuns
Las collecziuns en lingua tudestga
Las collecziuns en lingua franzosa
Las collecziuns en lingua taliana
Las collecziuns en lingua rumantscha
Puncts da vista
Prezius, surprendents, divertents u dafatta misterius? En ils fonds èn da chattar ils stgazzis ils pli differents. «Puncts da vista 2016»


text:
Lurg
From Uncyclopedia, the content-free encyclopedia
“Lurg lurg luuuurg luuuurg luurg. Lurg lurg lurg, lurg luuuurg.”
Lurg lurg Luurg luuuuurg, lurg lurg Lurg lurg luuuurg luuurg!, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luuuug luuurg, luuurg lurg luuurg lurg lurg lurg lurg lurg. Lurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuurg luuuurg luuurg lurg lurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuuuurg. Luuurg, lurg lu lurg lurg lurg lurg, luuurg, lurgh luuurg, lurg lurg lurg.
Lurg lurg, Luuuuurg lurg. Luuuurg lurg lurg. Luuuuurgh. Lurgh. Luurg lurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg: lurg lurg luuuuuuurg luuuuuuurg, lurg luurg luuuurg. lurg lurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg, luuuuurg luuuurg luuuurg luurg luurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuurg. Luurg luuuurg lurg luurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuuurg, luuuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg. Luurg, lurg luuuuuuuurg lurg luurg luuuurg lurg luuurg lurg lurg luuuuuurg, luuuurg luuuuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuurg.
Luuuurgh lurg lurg.
edit Luuurg lurg
“Lurg lurg lurg, lurg luuurgh.”
Lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg. Luuuurg, luuurg lurg. Lurg! Lurg lurg lurg lurg lurg.
edit Luuuuurg luuuurg luuuuuurg
Luuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuu-uuuuuuuuurg luuuuurg, lurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luurg.[1] luurg lurg luurg lurg, luurg lurg luuurg luurg luuuuuuurg lurg luurg luuuurg luuuuurg lurg luuurg lurg lurg luurg.
Luuuuurg, lurg luuuuuuuurg luuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg, luuurg lurg lurg luurg luurg lurg lurg. Luurg lurg luurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuurg, luuuuuuuuurg. Luuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuurg, luuuuuuurg luuuurg lurg, luuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg luurg, lurg, luuuurg luuurg lurg luurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuurg.
edit Luuuuuuuuurg
Luu'rg luuuuurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luurg, luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuurg.
Luurg lurg luuurg, luu'rg luuuuuuurg luuuuuurg luuuuurg luuurg lurg lurg luurg. uuurg luuuuurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuuuurg, luuuurg luuuuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg luurg luuurg lurg lurg. Lurg luuurg lurg lurg luuuurg, lurg luuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg, luuurg luuurg luurg lurg.[2]
edit Luuuuuuurg
Lurg lurg lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuurg, luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuuuuurg luurg lurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuuuuuurg luurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg lurg luuurg lurg lurg Uuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuuurg lurg luuuuuurg luurg luurg luurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuurg. Luurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg luuuurg, luuurg lurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuuuurg.
Lurg luuuurg luurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuuuuurg lurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuurg, lurg luuuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg lurg luurg luuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg.
edit Luurg luuurg luuurg luurg
Luuurg luuuuuuuuurg luurg lurg lurg luurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg luurg luurg luuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuuurg 'uuu' lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luurg, luuuuuuuurg luurg lurg uuu-uuuuuuuurg luuuuu-uuuuurg luurg lurg lurg lurrg, lurg luurg lurg lurg luuuuurg luuurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuu'rg luuuuurg lurg luuuurg luurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg luurg luurg lurg luuuurg luurg luurg luuuurg lurg,[3] lurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg luuuuurg lurg 'luuuuuuuuuuurg luuuuuuuurg,' lurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg.
Lurg lurg lurg luuuurg luuuurg - lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuurg, lurg luuuuurg luuuuurg, luuurg luuuuurg luuuurg.[4] luurg, luurg luuuuuuurg luuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuuurg luuuuurg. Luuurg luuuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg lurg luuurg lurg, luuuuurg lurg luurg luuuuurg. Lurg luuuuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg luuurg, luurg uurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg lurg luuuurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuurg lurg lurg lurg luuuurg luuuuuurg, lurg luurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg luurg lurg luuurg luuuuuuuuurg.[5] luurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg lurg luuuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg, luuuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luurg lurg lurg luurg uuurg luuuuuuurg. Luuuuuuuuuurg, luurg luurg luurg lurg luuuurg luuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuuurg luurg luuurg lurg. Lrg luurg lurg, luurg lurg lurg luuuuuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg. Luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg, luuuuuuuurg lurg luuurg lurg luuuuu' luurg luuurg lurg luuurg luurg luuurg lurg luuuuuurg luurg.
edit Luuuuuuurgh
Lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuuurg. Luuuurg lurg luuuuuuurg lurg lurg luuuuurg, luuuuurg luuuurg luuurg lurg luuuurg luuuurg luurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuurg lurg luuuurg. Luuuuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luuuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg. Luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuurg lurg luuuuuuurg luuuurg, lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg, lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg luuurg luurg lurg luuuurg luu'rg luuuuuurg.
Luurg lurg lurg luuurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg luuuurg, luuuuurg, luurg luurg luuuuurg luuurg luuurg lurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuurg: luurg luuuurg luuuu'rg luuurg. Luuuurg lurg luurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuurg, luurg luuuuuuurg luuuurg luurg luurg lurg luuurg lurg luuuurg luurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg. Lrg lurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuurg lurg luuurg, lurg lurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuuuuurg lurg luuuurg luuurg luuuuuuuurg, lurg luurg, lurg luurg lurg luuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg luuuurg.
edit Luurgrg luuuurg
Luuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuuurg luuurg luuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuuuurg lurg luuuuurg lurg luurg luuurg, lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg. luurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuurg luurg, lurg luurg luurg luuuuuurg luuurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
Luuurg lurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg lurg, lurg luuuurg luurg lurg luurg luuuuurg luuurg lurg luuuuuuuuuuurg. luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuuuuurg luuuuuuuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luuurg, luuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg. luurg lurg luuuuuuurg luuurg luurg luuuu'rg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
edit Luurg lurg luuuuuu
“Lurg luuurg luurg lurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuuurg luuurg...”
Lurg luuurg luurg luuuuuuuuuuurg lurg lurg luuurg luurg lurg luuurg, lurg luuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuuuurg. Luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg luurg luuurg luuurg luuuurg lurg luuurg. Lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg, lurg luuuuuurg luuuuurg luuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luu'rg luuuuuurg.
Luuuuurg.
Lurg lurg luurg luurg lurg Uuuu-uuurg luuuuuuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuuuuuuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuurg luuuuuuuurg, Uuuu-uuurg luuuuurg luuuurg luurg luuurg. Lrg lurg lurg luuuuurg luuuuuurg, luurg lurg luurg luurg luurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuurg.[6] lurg lurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuuuurg lurg luurg luurg luurg luuurg luurg luurg lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luuuurg luurg lurg luuuuuuurg lurg lu-uuuuuurg, lurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luuuuuuurg. Luuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg luuuurg. Luuuuurg lurg luuuurg, lurg luuuuuuuuurg lurg luurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg.
Luuuuuuuuuuurg, luuurg luuuuuurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg luurg luuuuurg luuuuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg lurg luuuuuuurg luurg luuurg luurg lurg lurg lurg luuuuurg. Luuuuuuuuurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luuuuurg, luurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuuurg luurg luurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luurg lurg luuuuurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luuuurg lurg luurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg.
Lrg lurg luuuurg, luuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuurg.
edit Lurg luuurgh
- ↑ Luuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuuurg.
- ↑ Luurg luuuuuuurg lurg luuuurg luuuuurg lurg luurg luurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuuuuurg luuuuurg luuuuuurg, lurg luuurg luuuuuuurg lurg lurg luurg lurg lurg luuuuurg, luuuurg luuurg.
- ↑ Lrg luu'urg luuurg lurg uurg lurg lurg luuurg luuuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg.
- ↑ Lrg luuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg, luurg luuurg lurg lurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuurg. Lrg lurg luuuurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuuuurg, luuuuuuurg luurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuurg luurg luuuuurg, lurg luuuuuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg.
- ↑ Luuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuurg lurg luuu-uu-uuurg. Luurg luuuurg luuurg luurg lurg luuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuurg luuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luuuuuurg lurg.
- ↑ Luuuuuurg luurg luuurg.


text:
Buch am Irchel
Buch am Irchel a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Andelfingen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.26 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 894 abitant.
El cumün de Buch am Irchel al se tröva a una altitüden de 534 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berg am Irchel, Dättlikon, Dorf, Freienstein-Teufen, Neftenbach, Volken. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Buch am Irchel l'è menziunaa la prima volta inturen al 1238 col nom de Buoch. In 1244 l'è staa menziunaa col nom de Bebinchon.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
- ^a Insema a Gräslikon, che l'è devegnüü part de Berg am Irchel in del 1855.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Buch am Irchel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Battaja de Cairo Montenotte
La Battaja de Cairo Montenotte l'è stada voeuna de quei che s'hinn combattuu in la Campagna d'Italia.
Al comand de 40.000 omen malmess, el Napoleon l'era in marcia vers la Lombardia per podè batt i Austriegh.
El dodes de april del 1796 el s'è trovaa in d'ona piana piemontesa arent a Cairo Montenotte, in mezz ai forz del Regn de Sardegna (25.000 omen comandaa del general Colli) e austriegh (35.000 omen comandaa de Jean-Pierre Beaulieu).
Anca se l'era serciaa de duu esercit nemis, l'è riessii a mettej tucc duu in rotta e l'ha faa anca desmilla presonee.


text:
Kavinsky
El Vincent Belorgey, cugnussüü cunt el pseudonim Kavinsky a l'è un artista frances de müsega eletroniga. Fin adess l'ha faa düü EP per la cà discugrafiga Record Makers: Teddy Boy del 2006 and 1986 del 2007. A l'è staa in tour anca cunt i Daft Punk: insema al SebastiAn l'ha dervii i cuncert del Daft Punk's Alive Tour. La sua müsega l'hann duprada in d'un bel poo de film, cumpres anca chel del Mr. Oizo, ciamaa Steak. El remix del SebastiAn de la sua canzun Testarossa Autodrive a l'è dent in de la culona sunora del videugiöch Grand Theft Auto IV.
El sò stil el ciapa i sun e i atmusfer di videugiöch e di culonn sunor di agn '80.
Discugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
EP[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Remix[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- "Gravity's Rainbow" dij Klaxons
- "Roder (Kavinsky vs. M.I.A.)" del A-Trak
Filmugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Aaltra (2003)
- Atomik Circus, le retour de James Bataille (2004)
- Ultranova (2005)
- Steak (2007)


text:
1Rü Ngechuchu rü wüxi ga to ga cua̱xruü̃xü̃ namaã nixu na yemawa nangúexẽẽãxü̃ca̱x na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na taguma nüxü̃ nachaueãcüma guxü̃guma nayumüxẽgüxü̃. 2Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Wüxi ga ĩãnewa nayexma ga wüxi ga ãẽ̱xgacü ga tama Tupanaxü̃ ngechaü̃xü̃ rü taxúexü̃ma cuáxchaü̃xü̃. 3—Rü guma ĩãnewatama iyexma ga wüxi ga nge ga yutecü. Rü guxü̃guma yema ãẽ̱xgacüxü̃tawa ixũẽcha na ngĩxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x, rü na ngĩrü uwanüna ngĩxü̃ ínapoxü̃xü̃ca̱x. 4—Rü muẽ̱xpü̱xcüna yéma ixũũxü̃, natürü yema ãẽ̱xgacü rü tama ngĩxü̃ narüngü̃xẽẽchaü̃. Natürü düxwa nagu narüxĩnü ga yema ãẽ̱xgacü rü naãẽwa ñanagürü: “Choma rü tama Tupanaxü̃ changechaü̃, rü taxúexü̃ma chacuáxchaü̃. 5—Natürü ngẽma choxü̃ na nachixeweechaxü̃ca̱x i ñaã nge, rü noxtacüma tá ngĩxü̃ charüngü̃xẽẽ na tama yeü̃cürü choxü̃ nachixeweechaxü̃ca̱x”, ñanagürü. 6Rü Cori ga Ngechuchu rü ñanagürü: —Yema nixĩ ga norü ore ga yema ãẽ̱xgacü ga chixexü̃. 7—¿Taux e̱xna i Tupana rü paxa tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ ya yíxema duü̃xẽ ya tüxü̃ yadexechixe i ngẽxguma chütacü rü ngunecü rü norü ngü̃xẽẽca̱x nüxna tacaxgu i tümaãrü yumüxẽwa? 8—Rü pemaã nüxü̃ chixu rü Tupana rü paxatáma tüxü̃ narüngü̃xẽẽ. Natürü ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, ¿rü ñuxre i duü̃xü̃gü i aixcüma yaxõgüxü̃xü̃ tá ichayangau i ñoma i naãnewa? —ñanagürü ga Ngechuchu. 9Rü Ngechuchu rü to ga ore ga cua̱xruü̃xü̃ nixu naxca̱x ga ñuxre ga duü̃xü̃gü ga nügü icua̱xüü̃güxü̃ rü tama togüxü̃ cuáxchaü̃güxü̃. 10Rü ñanagürü: —Taxre ga yatü rü tupauca ga taxü̃newa nayayumüxẽgü. Rü wüxi rü Parichéu nixĩ, rü yema to rü wüxi ga yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ dexü̃ nixĩ. 11—Rü yema Parichéu rü yexma nachi, rü ñaããcü nayumüxẽ: “Pa Tupanax, moxẽ cuxna chaxã erü tama togü i duü̃xü̃gürüü̃ chixĩ. Rü tama togürüü̃ changĩ́ta̱x, rü tama ngẽmarüü̃ taxü̃ i chixexü̃ chaxü rü e̱xna wüxi i nge i ãtecümaã ichape. Rü bai i ñaã yatü i Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ dexü̃rüü̃ chixĩ. 12—Choma rü guxcü ya yüxügu rü taxree̱xpü̱xcüna chaxaure rü tama chachibü na cugu charüxĩnüxü̃ca̱x. Rü chorü dĩẽruwa rü guxü̃guma meã cuxna chanaxã i ngẽma cuxna üxü̃”, ñanagürü. 13—Natürü ga guma yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ decü, rü yaxü̃gu narüxã̱ũ̱x. Rü namuü̃ ga daxũ na nadawenüxü̃, rü yema norü ngechaü̃maã nügüremügu nayayauxãchi, rü ñanagürü: “Pa Tupanax, ¡Cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! Erü wüxi i pecaduã́xü̃ chixĩ”, ñanagürü ga guma yatü. 14—Rü ngẽmaca̱x pemaã nüxü̃ chixu rü guma yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ decü rü yexguma napataca̱x nataegugu rü Tupanape̱xewa rü mecü nixĩ. Natürü yema Parichéu rü Tupana rü tama namaã nataãẽ. Erü texé ya tügü írütaxe rü Tupana tá tüxü̃ naxãnexẽẽ. Natürü texé ya tügü írüxíraxe rü Tupana rü tá tüxü̃ nicua̱xüü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 15Rü yéma Ngechuchuxü̃tawa tüxü̃ tagagü ta ga buã̱xgü na tüxü̃ yangõgüchigüxü̃ca̱x. Natürü yexguma norü ngúexü̃gü yemaxü̃ dauxgügu rü tüxü̃ ningagü ga guxema tümaxãcüegü Ngechuchuxü̃tawa tüxü̃ gagüxe. 16Natürü Ngechuchu rü nügüxü̃tawa tümaca̱x naca ga guxema buã̱xta rü ñanagürü norü ngúexü̃güxü̃: —Chanaxwa̱xe i chauxü̃tawa naxĩ i buxü̃gü. ¡Rü tãxṹ i nüxna penachu̱xuxü̃! Erü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa rü tümaca̱x nixĩ ya yíxema ñaã buxü̃gürüü̃ ixĩgüxe. 17—Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya tama wüxi i buxü̃rüü̃ Tupanaxü̃ yaxúxe na tümaãrü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ca̱x, rü tagutáma nagu taxücu i Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa —ñanagürü ga Ngechuchu. 18Rü wüxi ga yema Yudíugüarü ãẽ̱xgacü rü Ngechuchuna naca rü ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃ ya Mecüx, ¿ṯacü tá chaxüxü̃ na chanayaxuxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. 19Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ “Mecü” ñacurügü choxü̃? Erü Tupanaxĩcatama nixĩ ya mecü ixĩcü, rü nataxuma i to i mecü ixĩxü̃. 20—Cuma nüxü̃ cucua̱x i Tupanaãrü mugü i ñaxü̃: “¡Tãũtáma naĩ i ngemaã icupe, rü tãũtáma cumáẽta, rü tãũtáma cungĩ́ta̱a̱x, rü tãũtáma doraxü̃ quixu i togüchiga, rü tümaga naxĩnü ya cunatü rü cue!” ñaxü̃. 21Rü yexguma ga guma yatü rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Woetama chorü bucüma meãma chayanguxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma mugü i nüxü̃ quixuxü̃ —ñanagürü. 22Rü yemaxü̃ naxĩnügu ga Ngechuchu rü ñanagürü: —Wüxixicatama cuxü̃́ nataxu, rü ngẽma nixĩ na namaã cutaxexü̃ i guxü̃ma i curü ngẽmaxü̃gü rü togü i ngearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxü̃na na cunaxãxü̃ i curü natanü, rü ngẽxguma rü tá cuxü̃́ nangẽxma i cuchica i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü ñu̱xũchi marü name i chowe curüxũ —ñanagürü. 23Natürü yemaxü̃ naxĩnügu ga guma yatü rü poraãcü inayarümaãchi, yerü namuãrü dĩẽruã̱xü̃chi. 24Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga ñuxãcü na nangechaü̃xü̃, rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Naguxchaxüchi tá nixĩ na Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa na yachocuxü̃ i ngẽma dĩẽruã̱xü̃chigüxü̃. 25—Rü dücax, wüxi i cameyu rü taxucürüwama wüxi ya ucumaxẽtüwa naxüpetü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta nixĩ i wüxi i duü̃xü̃ i dĩẽruã̱xü̃chixü̃ rü taxucürüwama Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa nixücu [ega norü dĩẽruguama naxĩnügu rü tama yaxõõgu —ñanagürü.] 26Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: —¿E̱xna texé tá ya nayaxúxe i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürügü. 27Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃: —Duü̃xü̃gü rü taxuacüma nügü namaxẽẽ, natürü Tupanaãxü̃́ rü natauxcha na namaxẽxẽẽãxü̃ —ñanagürü. 28Rü Pedru ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, toma rü yéma tanawogü ga guxü̃ma ga torü yemaxü̃gü na cuwe tarüxĩxü̃ca̱x —ñanagürü. 29Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya Tupanaca̱x tümapatana, rü e̱xna tümanatüna, rü e̱xna tümaẽna, rü e̱xna tümaẽneẽgüna, rü e̱xna tümaẽya̱xgüna, rü e̱xna tümama̱xna, rü e̱xna tümaxãcügüna ngẽ́ma ixũxẽ na Tupanaãxü̃́ tapuracüxü̃ca̱x, rü ñoma i naãnewa tátama poraãcü tanayaxu i tümaãrü natanü. Rü daxũguxü̃ i naãnewa rü tá ta tanayaxu i maxü̃ i taguma gúxü̃ —ñanagürü. 31Rü Ngechuchu rü noxrüwama naxca̱x naca ga norü ngúexü̃gü, rü ñanagürü nüxü̃: —Ñu̱xma rü Yerucharéü̃wa tá taxĩ na ngẽ́ma yanguxü̃ca̱x i guxü̃ma ga yema ore ga nuxcümaü̃güxü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃gü ümatüxü̃ ga chauchiga. 32—Rü Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü rü tá to i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱xna choxü̃ namugü. Rü ngẽma duü̃xü̃gü rü tá chaugu nidauxcüraü̃gü, rü tá chomaã naguxchigagü, rü tá chauchiwewa nacuaixgüe. 33—Rü tá choxü̃ nac̱uaixgü, rü yixcüra rü tá choxü̃ nima̱xgü. Natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃guwena rü tá wenaxãrü chamaxü̃ —ñanagürü. 34Natürü yema norü ngúexü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga na ṯacüchiga yiĩxü̃ ga yema ore ga namaã nüxü̃ yaxuxü̃. Yerü poraãcü nüxü̃́ naguxcha ga aixcüma nüxü̃ na nacua̱xgüxü̃ca̱x. 35Rü yexguma Ngechuchu ĩãne ga Yericúwa nguxchaü̃gu, rü yéma namacüwawa narüto ga wüxi ga yatü ga ngexetücü ga dĩẽruca̱x yéma iwémécü. 36Rü yexguma guma ngexetücü nüxü̃ ĩnügu ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü na yéma chopetüxü̃, rü duü̃xü̃güna naca ga ṯacü na ngupetüxü̃. 37Rü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Ngechuchu ya Nacharétucü̱̃ã̱x nuã naxüpetü —ñanagürügü. 38Rü yexguma ga guma ngexetücü rü tagaãcü ñanagürü: —Pa Ngechuchux, Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñanagürü. 39Rü yema duü̃xü̃gü ga Ngechuchupe̱xegu ĩxü̃, rü nanangagü ga na iyanangeáxü̃ca̱x. Natürü guma ngexetücü rü yexeraãcü tagaãcü ñanagürü: —Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñanagürüama. 40Rü yexma nayachiãchi ga Ngechuchu, rü duü̃xü̃güxü̃ namu na naxü̃tawa nagagüãxü̃ca̱x. Rü yexguma marü naxü̃tawa nanguxgu, rü guma ngexetücüna naca ga Ngechuchu, rü ñanagürü: 41—¿Ṯacü i cunaxwa̱xexü̃ na cumaã chanaxüxü̃? —ñanagürü. Rü guma ngexetücü nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Pa Corix, chanaxwa̱xe na choxü̃ quidauchixẽẽxü̃ —ñanagürü. 42Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃ —¡Idauchi! Rü marü cuxca̱x nitaane erü cuyaxõ —ñanagürü. 43Rü yexgumatama nidauchi ga guma ngexetücü, rü Ngechuchuwe narüxũ, rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃chigü. Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga nüxü̃ daugüxü̃ ga yema ngupetüxü̃ rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü ta.
Copyright
Learn More


text:
«
Non, rien de rien, non, je ne regrette rien, ni le bien qu'on m'a fait ni le mal, tout ça m'est bien égal. C'est payé, balayé, oublié, je me fous du passé.»
(FR
)(Non, je ne regrette rien
, 1960
)
«
No, par gnint, no, a n m pènt ad gnint, mia dal bèṅ ch'i m aṅ fat e gnanc dal mâl, par mè i èṅ para. A-j-ò pagâ, spasâ via, daśmindgâ, a n m in ciàva gnint dal pasâ.»
L' Édith Piaf (al sò nóm vēr 'l è Édith Giovanna Gassion) (Parìś, 19 ad Dicémbar dal 1915 - Grasse, 11 'd Utóbar dal 1963) l'è stàda na cantànta e atóra francéśa cgnusùda anc cun al scutmàj ad Paseròt (Piaf 'l è al nóm ad c'l uśèl lè in d'l argot pariśèṅ).
Biugrafìa
Nada in dal 1915 da Line Marsa, na cantànta itagliàna ad Livóran e da Louis Gassion ch'al fava al saltimbànc, Édith la pasa la sò infànsia in un burdèl da sò nóna in Nurmandìa. La sò prima audisiòṅ l'è dal 1935 ma la cata al sucès dū an dòpa quànd la firma un cuntràt cun al teàtar ABC.
Durànt la secónda guèra mundiàla, la Piaf la s éra misa còntra l'invaśiòṅ tedésca e la s éra eśibìda in di campi militàr e in quéi ad cuncentramènt p'r i parśunēr ad guèra. 'L è in cal perìud lè (1944) ch'la cgnós Yves Montand inamurànd-as. La canta sèg a 'l Moulin Rouge ma pò, quand lì lō al taca a dvintàr famóś, i dū i ś mòlan.
In dal 1948 la cgnós al pùgil Marcel Cerdan e la ś mét sèg ma chi lò al cata la mòrt gnénd śò cun al sò aparéć durànt un viàś in di Stat Unî. Dastrùta dal dulōr, Édith la taca a bévar e a druàr dal dròghi. La sò vita l'è stada difàti dimóndi dasfurtunàda e pina ad fat negatìṿ: incidènt stradài, malatìi, intervènt chirùrgic e anc un tentatìṿ ad suicìdi.
La Piaf l'è stata na granda espunénta dal filòṅ realìsta (chanteuse réaliste). La sò vóś, pina da mila sfumadùri, l'éra bòna ad pasàr a 'l impruvìś da di tòṅ àspar e rabî e quéi più dóls e la gh la cavàva a far sintìr in na manéra particulàra la cuntintésa cun al sòṅ dal sò cant.
L'è la cantànta che cun al sò cansòṅ l'à antisipâ al sèns 'd arvultamènt ad soquànt inteletuài dal sò tèmp cuma Juliette Greco, Roger Vadim, Boris Vian e Albert Camus.
Dimóndi vòlti l'éra lē ch'la scrivìva i tèst dal sò canti.
I sò più grand sucès muśicài i èṅ stâ Milord, Mon légionnaire, La foule, Les amantes d'un jour, La vie en rose e Non, je ne regrette rien na sòrta ad testamènt spirituàl.
L'à anc fat l'atóra in déś film a 'l incìrca.
La Piaf l'è mòrta par na ciróśi epàtica 'l 11 'd Utóbar dal 1963 quand l'éra drē a turnàr in dla sò Parìś.
Tut al sò cansòṅ
Culegamènt estéran


text:
Ansbach
Ansbach ('nfìna al sècol XVII l'ìa cunusìda come Onolzbach), l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, capitàl del distret de la Média Francònia.
Ansbach l'è 'na cità extra-circondariàl (kreisfreie Städte) che völ dì che la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt. El distrèt omònimo el g'ha séde 'n cità ma la cità la na fà mìa part.
Geografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ansbach la se tróa 'ndèla regiù muntagnùza de la Frankenhöhe a 45 km a sudòvest de Norimbèrga. El fiöm Fränkische Rezat — che l'è 'n aflüènt del Meno — el strèrsa la cità .
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Endèl an 748, de le bànde del paizì de Onolzbach, en monastér biniditì l'è stat fondàt de 'n nòbil locàl de nòm Gumbertus. Col pasà dei sècoi, tat el monastér come 'l paizì i è crisìcc , e i è nìcc a furmà la cità de Ansbach, che l'è ducumentàda per la prìma ólta endèl 1221.
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bay City, Stàti Ünìcc, del 1960
- Anglet, Francia, del 1968
- Jing Jiang, Cina, del 2004
- Fermo, Italia, del 2006
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik – Tabelle 12411-001: Fortschreibung des Beölkerungsstandes: Bevölkerung: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (Hilfe dazu)


text:
Spartacus
Spartacus (Tracia, circa 109 A.C. – Lucania, 71 A.C.) l'è stò un gladiatur e cundutier trace, ca l'ha capegiò una rivolta da s'ciavi, la pùsé impegnativa dai guer servili che Roma la dovù affruntà. L'é cugnusü cum'é Ül s'ciav che l'ha sfidò l'Imper.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Primi Ann[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al sa cugüns poc da precis da quand Spartacus l'era giujn: l'è però cert che l'é nasüü in Tracia da una famiglia da pastur appartenent a la tribù di Maedi; l'ha intrapres la prufessiun dal pà, ma al finiss in miseria e acceta d'entrà in da l'esercit ruman, e al cumbat in Macedonia cul grad da milite ausiliari. La dùra disiplina ubligada e i tanti episòdi da rasism ca l'ha duvù subì all'intern da la milisìa l'han cunvint a disertà e a scapà. Caturò, al vegn giudicò disertur e cundanò, secundo la legg criminal militar rumana, a diventà s'ciav. In seguit, circa al 75 a.C., al vegn destinà a fà ül gladiatur; Spartacus, di fati, al vegn vendù a Lentulus Batiatus, v'un lanista cal pusedeva una scòla da gladiatur a Capua. Spartacus al vegn ubligà a cumbatt denter l'anfitiatri campan cuntra i belv e cuntra alter gladiatur.
La Ribelliün[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Spartacus, esasperò dai càtìf cundisiün che Lentulus al ga riservava a lü e agli alter gladiatur, al decid da ribelass e in dal 73 a.C. l'é scapò dall'Anfiteatri capuan in duà l'era cunfinà; alter 70 gladiatur l'han seguì fin al Vesuvi, la prima tapa da la rivòlta spartachista. Quand i ribel in pasò su la strada ca la purtava alla muntagna i ribel sa scuntran cun un drapell da suldà da la lucal guarnigiun, ch'eran stò mandò incuntra per fermà l'avansada. Al vincc però Spartacus, cal vegn elett cap dai ribell insèma ai galli Oenomaus e Crixus e sa rifùgian ai pied dal vulcan per riurganizass, aumentà i propri forss accugliend alter s'ciavi.
Prim fasi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ül Senà da Roma l'ha inviò, in rapida sucesiün, 2 pretori (prima Gaius Claudius Glaber e dopu Publius Varinius) in Campania cun l’ordin da fermà la rivòlta. Glaber l'ha arruolò, una legiün da 3000 unità circa, furmada da omàn inespert e minga addestrà. Quand Glaber cins d’assedi la pusisiun in dua eran asserraglià Spartacus e cumpagni, questi ultim, prufitand da l’uscurità, in riusì ad agirà l’accerchiament sensa che i sentinell ruman se n'acorgan, e a riesàn adiritura a circundà l’acampament ruman e l’atachen, sterminand gran part dai legiunari, e alter in scapò in quela ca vegn denuminada "Bataglia dal Vesuvi". Ül success militar pùsé eclatant rivultüs l'é stò quel cunseguì cuntra ül pretur Varinius e i sö legati propretur, Furius e Cossinius: Spartacus al s'é minga limitò a scunfigg i suldà, ma al s'impadruniss di cavall, dall'insegn di legiuni e dai fasci litòri dal pretur. Cossinius colt da surpresa quand al faseva ül bagn a Saline, v'una lucalità tra Herculaneum e Pompei l'é riussì a salvass, per il mument, dal culp da man uperò dai ribell. Successivament dopu un inseguiment, Spartacus l'ha uperò l’assalt final fasend murì tanti legiunari e ül legà Glaber. Dopu al vegn ül turno da Varinius che, dal sö cant, l'aveva pres di cuntrumisur preventiv att a fermà gli attacch da sorpresa dal nemìs, ma la disiplina militar in dal camp ruman lasava a desiderà: part dai legiunari eran malà e i superstit s'eran ammutinà evidentement per l’incapacità dal cumand miitar da Varinius. Evidentement, i cunsuli in carica Gaio Cassius Longino e Marco Terenzio Varrone Lucullo aven poch interess a impegnass in cala campagna chi e la sutavalutasiun da Spartacus l'é stada la causa da l’ingrandiment dal cunflitt, ca l'ha causò tanti perdit uman ed economich. Spartacus l'ha decis da marcià vers sud in diresiun da Cuma, dopu avé scunfitt gli omàn da Varinius e i ribell spartachisti riesan a svernà in dal 73-72 a.C. indisturbò. I ribell Galli e Germanich, capeggiò da Crixus ed Oenomaus vulevan cuntinuà a atacà i legiun ruman, inveci Spartacus, ben cunsapevul da la resistensa e capacità da ripresa su la lunga distansa di esercit rumani, l'era cuntrari. I ribell han decidù d'estender la rivòlta anca a Sud da la Campania, e ocupan la Calabria e la Lucania. In chi zon chi, cuntra gli ordin stess da Spartacus i ribell Galli e Germanich s'abbandunaron ad ogni viulensa, sacchegg, devastasiun: villagg brusà, donn stuprà e assassinà, bestiam depredà, sembrava che un’apucaliss sa fuss abatuda sulla Campania. Tucc i tentativi da Spartacus d’impedì gli eccidi in stò vani, tant che i sö seguaci han cuminciò a udial. In dal 72 a.C. sembrò che ül Senà inisiass a ciapà sul seri la rivòlta spartachista, sulla scia da l’indignasiun pupular ch'aveva sullevà la scia da sang, sacchegg e stupri cumess dai ribell e deliberò che i cunsul da quell’ann, Lucio Gellio Publicola e Gneo Cornelio Lentulo Clodiano a schiscià la rivòlta. Crixus, cun una magiuransa da ribell celti e germanich ai sö ordin, l'é scess in Apulia, ma chi al vegn scunfitt da Publicola in da la "Bataglia dal Gargan" e Quinto Avio, ül propretur da Gellio, riess a masà Crixus cun un pugnal. Spartacus al s'é minga intimurì per la mort dal sö alleà, e anzi al riess a batt anca mò i trupp ruman, cumandà dai consoli Lucio Gellio Publicola e Gneo Cornelio Lentulo Clodiano. L'esercit cumandà dal console Clodiano Lentulo, in dal tentativ da sbarrà ül pass ai ribell, l'é stò sconfitt (estò dal 72 a.C.) in dal Appennin tusc-emilian. Spartacus al batt anca ül guvernatur da la Gallia cisalpina, ül proconsole Gaio Cassio Longino Varo, in di press da Mutina (l'atual Modena) cün un esercit da 10.000 omàn, ma al vegn leteralment sbaragliò. Perciò, l'ha guidò i sö trupp vers la Lucania e al s'é fermò in di press da Turi, e l'ha riarmò ül sö esercit.
L'intervent da Crassus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In dal dicembar dal 72 a.C., propri quand Spartacus turnava in Lucania, ül Senà ruman l'ha dò al proconsole Marcus Licinius Crassus l'incaric da fermà la rivòlta. Crassus l'ha ciapò ül cumand su 8 legiuni, per vincc a tucc i cost. Crassus l'ha muvù cuntra Spartacus cun ses legiuni, e alter 2 legiuni cunsulari ripetutament scunfitt, che i funt, però, riferisan ess stò decimà da Crassus stess. Infati, al sa narra che, cumbatend cun l’esercit da Spartacus, Crassus al vegn scunfitt e per punisiün l'ha urdinò la decimasiün di legiuni cunsulari fin all’imman cifra da ben 4.000 legiunari giustisiò cun ül sistema da la Verberatio (a bastunà) per la cudardia mustrada in di cunfront dal nemìs. Ma ül principal respunsabil da cal ruvesci chi l'era stò un amis da Crassus, Mummius, che, insèma ad alter nobil, al s'era post agli ordin dal proconsole, cum’era cunsuetudin per la nobiltà quand s’intraprendeva v'una campagna al cumand da valurüs cundutier, per metàs in lüss in di campagn pulitich; Mummius disubbedìs agli ordin e atacò Spartacus, ma questi al reagìs suprafacendul. Cun la Verberatio, Crassus s'é guadagnò püsé da Spartacus la paura e ül timur reverenzial di sö omàn, e al ristabiliss la disiplina e la fedeltà di sö trupp. Spartacus, ciapò in cuntratemp da ca la decisiun chi, l'ha deciss da sbarcà in Sicilia per o e uniss a una rivolta da s'ciavi, indipendent da la sua, in Trinacria. Tutavia, a causa dal tradiment dai pirati cilici (che s'eran miss d'acordi cun ül famigerò guvernatür da la Sicilia, Verre), al vegn custrett a stà fermu, nunustant ül tentativ d' atraversà ül strett cun i zatér che però riusivan no ad assicurà l’apròd, anca perché Verre aveva furtificà i coste in di press da Messina. Crassus urdinò la creasiün d'un gran mur in da la part püsé streta ca l'ha separava ül mar Ioni dal mar Tireni, in prusimità da l'istmo da Catanzaro, prutett da un fussà largh e prufund, che, tagliand da mar a mar la Calabria blucass Spartacus e facess minga arrivà rifurniment d' alcun genar ai sö trupp, tenend in dal cuntemp impegnà e ben allenà i legiunari. Difati, acadéva che Spartacus riceveva aiuti da briganti, s'ciavi fugitiv e disertur, tutavia, Spartacus, dopu una seri da tentenament, l'ha decidù da fursà ül blocc, fasend traversà i sö trupp in un punt di oper da difesa che l'era stà neutralisà.
La Scunfìta e la Mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Rütt ül blocc, Spartacus al sa dirigg verso l’Apulia, secund alcuni perché al vureva salpà alla vòlta da la Tracia, secund alter perché al vureva fà ribellà gli s'ciavi da l'Apulia. Alüra Crassus atacò Spartacus ai spall, ma ül trace al riess a vincc in da la Bataglia da Petilia. Tutavia, per la stanchésa di sö omàn, Spartacus l'ha pudù minga sfrutà al meij ül success, in dal genar dal 71 a.C., anca perché l'esercit ruman, numerüs e ben armà, l'ha custrett Spartacus prima a scapà vers Brindisi, (semper a Brindisi, i sö ex alleà, Castus e Gannicus, han atacò i ruman e han perdù netament), e dopu alla ritirada, ancamò vers la Lucania. Difati la piana dal metapuntin, l'è teater dal passagg da l’esercit da s'ciavi e disperà da Spartacus ca ghan permiss da ciapa alter cunsensi. Plutarcus parla da l’arriv da tanti mandrian e pastur da la regiun che, gent giuijna e rubusta, s'in unì al grupp, e han sachegià i cità, tra i quali Heraclea (incö Policoro), e Metapontum (incö Metaponto), in dal post che ül gladiatur ribell al s'é incuntrò cun il pirata cilicio Tigrane per urganisà l'imbarc da Brindisi a Cilicia, dopu falì per ül tradiment dal pirata. La bataglia final ca l'ha vist la scunfita e la mort da Spartacus in dal 71 a.C. s'é svolta in di press dai surgenti dal fium Sele.
Popularità dopu la mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Adatament cinematugrafich e televisiv[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Spartaco, film dirett da Giovanni Enrico Vidali (1913)
- Spartaco, film dirett da Riccardo Freda (1953)
- Spartacus, film da Stanley Kubrick, 1960
- Spartaco - Il gladiatore, film da Robert Dornhelm (2004)
- Spartacus: Blood and Sand, seri televisiva americana da la Starz, 2010, interpretò da Andy Whitfield
- Spartacus: Gods of the Arena, seri televisiva americana da la Starz, 2011, cun la vòs da Andy Whitfield
- Spartacus: Vengeance, seri televisiva americana da la Starz, 2012, interpretò da Liam McIntyre
- Spartacus: War of the Damned, seri televisiva americana da la Starz, 2013, interpretò da
In di Sport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Tanti squader da calcio da la Bulgaria g'han ül nom da Spartacus: i püseé impurtant a in PFC Spartak Varna, FC Spartak Plovdiv e FCP Spartak Pleven.
- La püseé vègia e la püseé cugnusuda squadra da calcio in Sluvachia l'é la Spartak Trnava.
- Tanti squader da la Russia sa ciamén FC Spartak, e la FC Spartak Moscow da calcio l'é la püseé vincent, e Spartak sport society l'é numinada in unur a Spartacus.
- La Spartakiad l'era la versiun suvietica di gioch ulimpic.
- Spartacus 7s l'é ül nom da una squadra da rugby a 7 creada in dal 2006.
Spartacus Peak[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In Antartid, precisament in di Isùl da Livingston, gh'é un picc da giàss alt 650 meter, ca l'han ciamà cul nom da Spartacus, Spartacus Peak.


text:
Aadorf
Aadorf a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 20.0 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 8418 abitant.
El cumün de Aadorf al se tröva a una altitüden de 517 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bichelsee-Balterswil, Frauenfeld, Hofstetten bei Elgg (ZH), Elgg (ZH), Hagenbuch (ZH), Matzingen, Turbenthal (ZH), Wängi.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial of Aadorf (Todesch)
- Aadorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Aawangen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Ettenhausen TG in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Website of Ettenhausen (Todesch)
- Guntershausen bei Aadorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Website of Guntershausen (Todesch)
- Website of Wittenwil (Todesch)


text:
Le Chenit
Le Chenit (Lo Chenit in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 99.22 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 4386 abitant.
El cumün de Le Chenit al se tröva a una altitüden de 1013 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arzier, Bassins, Berolle, Bière, Bois-d'Amont (FR-39), Chapelle-des-Bois (FR-25), Chaux-Neuve (FR-25), Gimel, L'Abbaye, Le Lieu, Longirod, Marchissy, Montricher, Mouthe (FR-25), Saint-George.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Le Chenit in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Gragnàn
Gragnano Trebbiense (en emilià: Gragnàn) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 4 507 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 34,6 km² e 'na densità de 130 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Agassàn, Burghnöv, Gasöla, Gussuléngh, Piasensa e Rutfré.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Gragnàn l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Bärschwil
Bärschwil a l'è un cumün svizzer del distret de Thierstein. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 819 abitant e una süperfiss de 11.20 km², e al se tröva a una altitüden de 466 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bärschwil a l'è tacaa ai cumün de Corban (JU), Courchapoix (JU), Courroux (JU), Grindel, Laufen (BL), Liesberg (BL), Montsevelier (JU), Vicques (JU).
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bärschwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Gressy
Mudel:Dablink Cuurdinàde: 46°45′N 6°38′E
Gressy a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.23 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de Incorrect Municipal Code 1 5918 abitant.
El cumün de Gressy al se tröva a una altitüden de 500 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belmont-sur-Yverdon, Essertines-sur-Yverdon, Pomy, Valeyres-sous-Ursins, Yverdon-les-Bains.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Reaziun chimiga
Una reaziun chimiga a l'è un prucess che'l trasfurma vüna o püssee sustanz de partenza ciamaa reatif in vüna o püssee alter sustanz ciamaa prudot, de solit diferent di reatif. In d'una reaziun chimiga a gh'è el surbiment e l'emissiun d'energia.
I reaziun chimich dipenden del muiment di eletrun mulecular o atomich per la furmaziun e la rutüra di ligam chimich, anca se el cuncet general de reaziun chimiga se pö dupral per i trasfurmaziun di partisej elementar e per i reaziun nüclear.
Tipi de reaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al gh'è un frach de reaziun chimich e la classificaziun a l'è mai inscì ciara perchè la gh'è una surapusiziun intra i categurij
- Isumerizaziun: riarangiament strütüral d'un cumpost sensa cambià la sua cumpusiziun. Varda anca stereuisumerism;
- Sintesi chimiga: 2 o püssee element chimich o mulecul se giunten insema per furmà un prudot püssee cumplicaa
- Decumpusiziun chimiga: un compost el se s'cepa in element o cumpost püssee piscinit
- Sustitüziun: un element püssee reatif el ciapa el post d'un alter in d'un cumpost
- Metatesi: düü cumpost se scambien jun o ligam per furmà alter cumpost diferent
- Reaziun acid-bas: reaziun intra un acid e una bas.
- Reaziun redox: al gh'è un scambi in del nümer de ussidaziun di atum di cumpost de la reassiun. 'Sti reaziun chì se poden interpretà 'me un trasferiment de eletrun intra diferent speci o sit mulecular.
- 2 S2O32−(aq) + I2(aq) → S4O62−(aq) + 2 I−(aq)
I2 a l'è ridot a I- e S2O32- aniun (aniun tiusulfaa) a l'è ussidaa a S4O62-.
- Cumbüstiun, un esempi de reaziun redox che'l gh'è un cumbüstibil che'l reagiss cunt un element ussidant, de solit l'ussigen, per dà calur e di prudot ussidaa. Atensiun: el nom cumbüstiun a l'è dupraa de solit per l'ussidaziun de l'integra mulecula; l'ussidaziun de dumà un grüp funziunal a l'è minga una cumbüstiun;
Reaziun urganich: un insema bel gross de reaziun di cumpost urganich. I reaziun che'l pö fà un cumpost urganich dipenden diz sò grüp funziunaj.
I reaziun a hinn anca classifigaa in acord al mecanism, per esempi:
-
- Reaziun de jun, es. disprupurziunament de l' ipuclurit
- Reaziun cun intermedi jonich reatif, es. la reaziun d'un enulaa
- Reaziun d'un radical, es. la cumbüstiun


text:
Véder
El veder l'è un material solid amorf, che de solit l'è el prudot d'una sulidificaziun svelta d'un material viscus. La conseguenza d'una svelta sulidificaziun l'è che la se furma minga una strütüra cristalina regulara.
Se l'è pür, el veder l'è trasparent, dür assee, e'l gh'ha anca una granda inerzia chimica e biulogica, e la sua süperfiss l'è propi liscia. El sò difet a l'è che'l se rump in tòch tajent, anca se cunt un tratament termich o cun la giunta de alter element la se pö sistemà questa magagna.
El veder di finester a l'è'l veder de silici, che l'è dupraa anca 'me cuntenidur, material de fà i decuraziun, etc. L'è faa de diossid de silici (SiO2), ciamada anca siliss, e de la sua furma policristalina, la sabia. La siliss püra la gh'ha un punt de füsiun de quasi 2000 °C ma de spess per sbassal se giunten alter sustanz 'me la soda (carbunaa de sodi Na2CO3) o la putassa (carbunaa de putass) che riessissen a tirà giò la temperadüra anca de 1000 °C. El prublema de la soda l'è che la fà dislenguà el veder in del aqua: dunca se met dent anca de la calcina (ossid de Càls, CaO).


text:
Cità de Dìu
Cità de Dìu (in Portoghés se dis Cidade de Deus) l'è un quarté (bairro) de la part Zona Ovest a Rio de Janeiro, in Brasil.
L'è, prubabilment, el quartér püssè malandad e degradà de la Cità.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El quartér l'è stài custrüid in del 1960 quan gh'era amò el Stat de Guanabara, e Rio de Janeiro l'era la sò capital. El pruposit l'era quel de tirà via i puaret da le favelas de la cità.
Cul passà dal temp, però, la zona l'è diventada semper püsè pora e periculusa, e vüna de quele cun püssè viulensa de la cità.
Da i'ann '80 i han tiràd in pé d'le Asuciasiòn de vuluntariàd per salvà el quartér. Par fà quest, in dal 2002 i hann anca giràd el film Cidade de Deus, che'l cünta sü d'i prublema de la sò gent.
Bibliugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Vivaldo, Coarcy: Memória da Cidade do Rio de Janeiro, 1988, Ed. Itatiaia, Rio de Janeiro, 401 pp., ISBN 8531902215


text:
Saint-Alban-de-Roche
Saint-Alban-de-Roche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Bourgoin-Jallieu-Sud, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 1 806 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6,11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 230 méter a 'na altèsa màsima de 463 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Alban-de-Roche l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Proiet
y concurs.
SMACH, San Martin Art Culture and History, röia en chësc ann ala terza ediziun. Al se trata de na mostra alaleria che va dai 1 de messè ai 9 de setëmber 2017. La mostra é le resultat de n concurs d’ert internazional: na comisciun chiriará fora i artisć, che po mëte fora sües operes te 10 sić de relevanza storica y culturala dl comun de San Martin de Tor y Mareo.
Les istalaziuns à le fin da descedè le interès por l’ert y de valorisé i lüsc dolomitics olach’ares vëgn metüdes fora. Tres le dialogh danter ert y natöra ôn sostignì y fà crësce les conescënzes dla storia, dla cultura y dles tradiziuns dl post, aspeć che se müda tl tëmp. I vijitadus gnarà tocà inće a livel emozional, dala combinaziun inredora de na bela contrada, n’architetöra zënza tëmp y na ert de inovaziun.
Le tema de chësc ann é „CONTRAST“. L’etimologia dla parora contrast taca adöm cun le verb ester cuntra y pó gní interpretada te deplü manires. Le significat plü negatif dla parora fej referimënt a na descordanza, a na stritada, a valch che ne vá nia a öna y a na zanganada. Simbolicamënter pó chësta parora indiché na cuntraposiziun o n contrast de corusc, de sonns o ince n conflit danter pasciuns, danter la mënt y le sentimënt o danter some y realté. I ciafun le contrast ince tla leteratöra, tla medejina, tl sport y tlafinada sciöche definiziun porí tecnica.
SMACH s’anuzëia dl binom „ert y natöra“, olache chëst’ultima pita la lerch por les performances, proietades y ideades sön mosöra por i posć desvalis; ince sc’al nasc n intreciamënt, n’integraziun dl’opera d’ert tla natöra, vëgnel impó a s’al dé n contrast danter l’intervënt dla porsona y l’evoluziun naturala che fej pert dl ambiënt.


text:
Lengua scots
L' Ingles de la Scozia, ciamaa anca Scots, a l'è una lengua che la ciapa dent i variant anglich ch'a hinn derivaa del Middle English e che hinn dupraa in de la Scossia, in del Ulster, e in del toch de cunfin de la Repüblega Irlandesa (l' Ulster Scots). In del Nord de la Scossia (Highland e in di isul) a l'è parlaa el Gaelich Scuzes che l'è un altra lengua.
El toch de literadüra in lengua Scots che l'è 'l pü cugnussüü al mund a l'è la famusa cansun Auld Lang Syne del renumaa scritur Scusses Robert Burns.
I dialet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A gh'hinn almen cinch dialet del Scots:
- Scots del Nort (Northern Scots), che l'è parlaa a Nort de Dundee. Alter sò divisiun a hinn: North Northern, Mid Northern, cugnussüü anca 'me North East Scots (Doric), e South Northern.
- Scots del Center (Central Scots), che l'è parlaa de Fife e Perthshire ai Lothians e Wigtownshire. I sò divisiun a hinn: North East e South East Central, West Central e South West Central Scots.
- Scots del Süd (South Scots), ciamaa anca lengua o dialet del cunfin.
- Scots dij Isul (Insular Scots), parlaa in di Orcat (Orkney) e in dij Shetland.
- Scots del Ulster, parlaa in del Ulster e in de la Cuntea de Donegal in de la Repüblega Irlandesa. A l'è ciamaa anca Ullans. In d'un articul recent de la Caroline Macafee, editura del The Concise Ulster Dictionary, el Scots del Ulster a l'è cunsideraa un dialet del Central Scots. El Scots l'aveven purtaa in del Ulster i paisan scuzes.
El Pader noster Scots[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Faither o us aa, bidin abune,
thy name be halie.
Let thy reign begin.
Thy will be dune,
on the erthe as it is in Hevin.
Gie us ilka day oor needfu fendin,
an forgie us aa oor ill-deeds,
e'en as we forgie thae wha dae us ill.
As lat us no be testit,
but sauf us frae the Ill-Ane, amen.


text:
Art
L'art, endèl sò significàt piö làrch, la töl dét ògna atività umàna - ezercitàda de 'n òm sul o de 'n grùpo - che, co l'üzo de sulusiù tècniche, braüra, talécc personài e spertìsia guadegnàda col stüde e l'esperiènsa, la pórta a fùrme creatìve de espresiù estética. Endèla sò acesiù modèrna, l'art l'è ligàda a la capacità de trasmèter emusiù, isé, le espresiù artìstiche, aisebé che le pùnte a trasmèter mesàgi, le costetöés mìa 'n linguàgio véro e pròpe, perchè le g'ha mìa 'n còdes inequivocàbil cundividìt de töcc i früidùr, ma al contràre le vé 'nterpretàde de ògna sogèt a la sò fòza.
L'art la pöl véser cunsideràda apò a sóta l'aspèt de 'na profesiù de tradisiù antìca ezercitàda co l'oservànsa ve sèrte cànoni cudificàcc col tép. En chèsto sènso, le profesiù artezanàle - cioè chèle che se referés a l'artigianàt - le risàl de spès amò al Medioévo, quan che le s'è svelöpàde come atività specializàde e chèi che fàa 'n mestér i s'è reünìcc endèle corporasiù. Ògna art la 'gh'ìa 'na sò tradisiù, e i sò concècci vignìa mitìcc zó 'ndèna régola de l'art, a la quàl ògna artiér el gh'ìa de alineàs.
Evulusiù stòrica del concèt de art[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A analizà la stória del concèt de art se èt che 'ndèl córs del tép el se trasfùrma póch a la ólta ma 'n maniéra profónda.
Antichità: Sanscrit Are (urdenà), Latì: Ars, Grech: Tέxvn l'indica la capacità dei òm de fà sö i ogècc. La capacità la stà 'ndèla conoscènsa de le régole. Chèl che i se nintindìes per "art" i antìchi se pöl capìl se se pènsa a le nöf müze (mitulugìa)müze che protigìa e persunificàa le àrcc. Endèla lìsta, endóche mànca le àrcc figurtìve compàgn de la pitüra e la scültüra, envéce vé reprezentàt suratöt le arcc del spetàcol: la dànsa (Tersìcore), la tragédia e la comédia (Melpòmene e Talìa), la mìmica (Polìmnia), i tìpi diferèncc de poezìa, che 'ndèl'antichità, apò a quan che l'ìa scriìda, l'ìa destinàda prim de töt a véser declamàda o cantàda: épica (Calìope), amurùza (Erato) e lìrica (Eutèrpe). En piö, endèle arcc gh'ìa dét apò dò disciplìne che al dé d'encö i è cunsideràde scènse: la Stória (Clio) e l'Astrunumìa (Urània).
Col elenìsmo s'è ambiàt a fà le clasificasiù e le arcc i è stàde dividìde en cümü e liberài, a segónda che per ezercitàle ghe ülìes en sfórs fìzich o 'nteletuàl.
Endèl Medioévo s'è ambiàt a rivalütà le arcc cümü, che le vegnarà ciamàde mecàniche, me le seghetarà a ìga 'n ranch inferiùr respèt a le arcc liberài. De le arcc mecàniche gh'ìa stat lasàt fò divèrse de chèle che nóter encö cunsideróm "bèle arcc", compàgn de la pitüra e la scültüra; le arcc liberài e mecàniche i éra stàde rüdìde al nömer de sèt, e 'n mès a chèle che domandàa sfórs fìzich, gh'ìa dét apéna le arcc che migliuràa la vìta de l'òm, che le i a nütrìa, che le i a riparàa de le 'ntempérie, cioè le arcc cunsideràde ütei. Se conós de chèste arcc mecàniche medievài, dò lìste de riferimènt: chèle de Ugo de San Vitùr e Rodólfo de Longo Campo.
La poezìa la rientràa gnemò 'ndèl concèt medievàl de art, perchè 'l poéta l'ìa cunsideràt en vàte che 'l cumpunìa i sò vèrs sö ispirasiù del Signùr. Izistìa m,ìa la régola de le cumpuzisiù poétiche, alméno per chèl che riguardàa 'l contenùto. A fà la part principàl perchè la poezìa la vignìes cunsideràda 'na art l'è stat Bernardo Segni che 'ndèl 1549 el g'ha traducìt en lèngua volgàr la Poética de Aristòtele, òpera 'ndóche l'autùr el cöntàa la poezìa 'ntra le arcc.
La cundisiù sociàl dei artìsti, che l'è migliuràda mìa de póch endèl Rinascimènt, la g'ha cuntruibüìt a separài dei scensiàcc e dei artezà.
Endèl 1735 el Baumgarten l'envènta la paròla estética e 'l la dopèra per la prìma ólta endèla sò tézi de làurea. Endèl 1750 el püblica en sàgio col tìtol de Æsthetica.
Charles Batteux endèl 1746 el defenés, endèl sò lìber Le bèle arcc rüdìde a 'n prensépe ünich[1], el sistéma de le bèle arcc, e l'ìindica sich arcc en sènso pròpe - la pitüra, la scültüra, la poezìa, la müzica, la dànsa - ensèma a le quàle 'l mitìa dét apò dò arcc relasiunàde - l'eloquènsa e l'architetüra - che le gh'ìa 'l caràter cümü de l'imitasiù de la realtà col propózet de creà ogècc bèi.
De la fì del sècol XVIII àmbia le prìme crìzi del concèt de bèl e de art. Gh'ìa dré a nàser dele fùrme nöe de espresiù compàgn de la fotografìa, l’architetüra 'ndustriàl, l’ogetìstica per la cà, e bizognàa fàle stà dét endèl concèt de art.
Isé 'ndèl Nöfsènt s'è abandunàt l'edèa de 'na definisiù che tignìa dét art e òper d'art. La paròla "art" la deènta 'n concèt deèrt, endóche và dét töte de definisiù pusìbii de art.
El Nöfsènt el se fà portaùs de la créscita 'ntimìsta portàda 'n nacc dei pensadùr del sècol prìma, ma 'l rinöa i bizògn piö interiùr de l’artìsta e 'l se fà portaùs apò de l'inöasiù tècnica, de la quàla i materiài nö compàgn del fèr e dei componèncc prefabricàcc i è elemèncc findamentài.
L'architetüra nöa la g'ha de éser el sègn de rinöamènt cültüràl e sociàl, per chèsto se và vers ena omogeneità dei caràter de la custrisiù architetònica nöa, se stabelés en caràter nöf, en “stile moderno”.
Quan che de l'entuziàsmo per el progrès endüstriàl industriale se pàsa a la coscènsa de la trasfurmasiù che agés endèle strütüre de la vìta e de la società, entùren al 1910, endèl “Modernismo”, se fùrma dt dele “avanguardie” artìstiche che g'ha l'obietìf de cambià le modalità e le finalità de l’art.
Endèl mont, giöna de la capitài principài de l'art de sigür l'è Firènse, che la g'ha la piö grànda concentrasiù al mónt de òpere d'art en prupursiù a la sò enstensiù.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Les Beaux-Arts réduits à un même principe, 1746
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Wikiartpedia, la "'Nciclopedìa lìbera de l'Art e le Cültüre de le récc Telemàtiche"


text:
Battalia de Montmirail
La Battalia de Montmirail l'è stada voeuna de quei di guerr napoleonigh, combattuda el vundes de febrar del 1814.
Dopo el success del dì prima a Champaubert, el Napoleon l'ha deciduu de combatt contra i Russ del general Fabian Gottlieb von der Osten-Sacken e i Prussian del general Johann Yorck. I Frances eren in desmilla, i nemis inveci eren 18.000; ma l'imperador el saveva che i sò rinforz sarien rivaa prima che i omen del Yorck fudessen pront a combatt. Oltra tutt, i sò omen faseven part de la guardia veggia.
Napoleon l'ha mandaa ona part di sò omen a controllà el Yorck, menter ch'i alter taccaven e batteven el Osten-Sacken. El maresciall Joseph Mortier l'è rivaa cont i riforz e l'ha miss in rotta anca i Prussian del Yorck.


text:
Demonia
Demonia (Demònia) 'l è 'n film ad scarésa dal 1990 ad Lucio Fulci.
Sunt
La Liza (Meg Register) l'è na śóvra archeòluga canadéśa ch'la fà 'n viàś in Sicìglia par di scâṿ in un sit archeulògic. A gh và sèg al prufesōr Paul Evans (Brett Halsey). La ragàsa l'armàgn culpìda guardànd un munastēr mediuevàł ch'al s cata in sima a na culìna in dal paéś ad Caltabellotta.
A Santa Rosalia s cònta che sinc-sènt an prima quàtar sōri e la màdar superióra i fùsan stadi misi in sla cróś parchè i tgnìvan a drē a 'l satanìśum e i fùsan anc dal malnéti spurcaciòni. La Liza in cal méntar la taca a 'vér di arbgàt e dal viśiòṅ ad quèi visû soquànt sècui prima.
La gint dal pòst la gh và còntar e anc al sìndig al gh diś ad lasàr al ròbi saplìdi cum i éran sèmpar stadi. A la Liza a n gh'è gnanc indivìś e la và dèntar listés in dal munastēr e lè la cgnós al maslàr dal paéś, Turi De Simone (Lino Salemme). Da drē da 'n mur la cata pò i rèst ad cal religióśi là. In cal méntar i tacàn di masamènt e la gint la créd ch'a sia na vindéta dal sōri stramaladìdi, tut par cólpa ad chi furastēr lè.
'N ispetōr ad pulisìa (Lucio Fulci) al taca a indagàr pinsànd che da drē ad tut a gh sia Turi ma a n è briśa acsè anc parchè chi lò al vîṅ pò catâ mòrt in dal sò negòsi.


text:
Tago
El Tagh (Tajo in Spagnö, Basch e Catalan; Tejo in Purtughes; Tago in Italian; Tacho in Aragunes; Tagus in Latin e Ingles; Taju in Estremadürian; Tage in Frances e Ucitan; Texo in Galizian) l'è ul fiüm püssee lungh e impurtant de la Penisula iberica.
El vegn föra daj Montes Universales, in sül cunfin tra i regiun spagnöö de l'Araguna e de la Castija, el ciapa la direziun ovest e 'l traversa tüta la regiun de Castija-La Mancha bagnand i citaa de Tulee, Aranjuez e Talavera de la Reina.
Un quai chilometer dopu quest'ültima citaa el va dent a l'Estremadüra, in pruvincia de Caceres senza tucà dii citaa gross; dopu Alcantara el marca per una cinquantena de chilometri el cunfin Spagna-Purtugal, dopu de che 'l va dent in teritori purtughes fin a che el se svöja in de l'Ucean Atlantich, dopu 1.038 km da l'inizi, propi tacaa a Lisbona.
Sia in Spagna che in Purtugal el fiüm l'è duperaa cume funt de energia; l'è sbaraa una desena de völt in Spagna e tre in Purtugal; tücc chi sbarament chì ann creaa in del sò curs di lagh artificiai.


text:
Enòuna
L'Enòuna (Enone in itagliàṅ, Oιvώvn in grēc), in dla mitulugìa gréca, l'è na ninfa, fióla dal dio-fiùm Cebréin, e la stèva 'd cà in sìm'a 'l mòunt Ida in dla Tròed. L'ìva imparê l'êrt ed guarìr i malàṅ col piànti dal dio Apòl, che acsè al l'ìva premièda per la só verginitê di prìm tèimp.
In cal mèinter, al prìnsip truiàṅ Parid, ch'l éra stê śluntanê fin da cìc da la só règia p'r el predisiòun funèsti in sìm'a quêl ch'a sarèv sucês in dal futûr, da putèin e pò da śóven al chersìva lè in dla stèsa muntàgna ed lē, fend al pastōr. I dū i dvàinten murōś, e più terdi lē la muciarà anca 'n fiōl da lò, al Corit, mo però el só dō strèdi i gh'àn da divìd'r-es prèsti, perchè la sort dal Pàrid l'al purtarà dimòndi luntàṅ da lē. L'Enòuna la gh'armàgn mêl da la pìga ch'i tōś'n i lavōr quand al Pàrid al vōl partìr p'r andèr a catèr l'Élena, mo subìt la n'gh'al dà mìa a vèder e ansi la gh'śibìs al só aiùt da guaridōra p'r al futûr, se lò al gh'ìs avû un quèlc malàṅ grôs.
Quand più tèrdi però, al Pàrid al gh'avrà dabòun biśògn ed lē per guarìr na frida gròsa, l'Enòuna, trôp arlièda sēg, la n'al vrà mia jutèr. Quand pò lē la gnarà a savér che lò 'l è apèina mort, p'r al dispiaśér 'd ann avér-el mìa jutê, la s masarà a só volta dala disperasiòun.
Vóś lighèdi
Èter progêt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Enòuna
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Enòuna»
Noti e referèinsi
Colegamèint estèren
- (IT) Na spiegasiòun dal mît in sìm'a Mitologia.dossier.
- (IT) Na lettra che 'l Ovìdi 'l imàgina che l'Enòuna la scrivìs al Pàrid, in sìm'a Google Books.


text:
Ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) Online Gratis
En la Francia de los años 20, durante la época dorada del jazz, un mago inglés está decidido a desenmascarar a una falsa médium. Esto desencadenará una serie de hechos mágicos que sacudirán la vida de ambos. ver Magic in the Moonlight pelicula completa online.
Tags: ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) online, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) español latino, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) subtitulada español, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) latino, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) DVD, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) HD, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) gratis, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) audio latino, ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) estreno, ver pelicula Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) online, descargar Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) gratis, descarga directa Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight), descargar pelicula Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight), descargar Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) estreno, Ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) en internet
Ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) Online Latino
Ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) Online en Castellano
Ver Magia a la luz de la luna (Magic in the Moonlight) Online Subtitulada
Título en Español
Magia a la luz de la luna
Título Original
Magic in the Moonlight
Año de Lanzamiento
2013
Géneros
Adolecentes, Comedia, Drama, Estrenos, Estrenos Dvd / Hd, Romance
Idioma
Español Castellano, Español Latino, Subtitulada
Calidad
Hd Real 720
Duración
98 min.
Ranking
6.2 de 349 votos
Director
Woody Allen
Actores
Antonia Clarke, Catherine McCormack, Colin Firth, Eileen Atkins, Emma Stone, Erica Leerhsen, Hamish Linklater, Jacki Weaver, Jeremy Shamos, Jessica Forde, Jürgen Zwingel, Lionel Abelanski, Marcia Gay Harden, Natasha Andrews, Paul Bandey, Peter Wollasch, Simon McBurney, Ute Lemper, Valérie Beaulieu, Wolfgang Pissors


text:
Batik
El batik l’è una tecnica druàda per culurà le stòfe. La tecnica la se ciàma anca Tintüra a riserva perché i vegnen culurade apena dle part de la stofa, che i’hann impermeabilizàd cun la cera o la téra o l’àmid.
El nùm batìk e vegn da l’Indunesia; amba (scrìu) e titìk (punta o anca gùsa) e vurarés dì la roba che as disegna.
Tìpp de disegn de batìk[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cemurikan: diségn cui ragg.
- Kawung: cun le palme.
- Gringsing: a scàja de pés.
- Nitik: cun d'i quadradìn.
- Parang rusak: per la nubiltà.
- Sawat: i'enn i all de l'üsell Garuda.
- Senen: energia che la anima el mund.
- Udan liris: piògia ligera.
- Tambal: patchwork.
Alter futugrafie de batìk[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
Un batik Indunesian
-
-
Un batik antìch cinés
-
-
-
-
Bibliugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Nadia Nava, Il batik - Ulissedizioni - 1991 ISBN 88-414-1016-7


text:
Lausanne (distret)
El Distret de Losanna (en fransés: District de Lausanne) l'è giü dei dés distrècc del Canton Vaud, en Svìsera. Endèl mes de Dicember 2012, la popolasiù totàl del distrèt l'ìa de 154 237. El capolöch del distrèt l'è la cità de Losanna, che l'è apò a la capitàl del Canton Vaud.
Südiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Losanna l'è furmàt dei cümü elencàcc endèla tabèla ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Swiss Federal Statistical Office-Land Use Statistics 2009 data (Todesch) accessed 25 March 2010


text:
America
L'Amèrica l'è vün di countinent, costituìi de vüna part al Nord, vüna al Sud, e un tuchel al cènter, che l'è en pratica un istmo.
La se estend da la latitùden del 82° parallel N (en Groenlandia) fin al el 56° S (Cap Horn, ent la Terra del Foeg, Patagonia); en loungitùden inves la va dal meridian 29° W (un'isouleta che la fa part del Brasil) al 178° E (la püüsse ucidentala de le ìsule Aleutine, che se tröven per un toc ent l'emisfer est del mont). La so superfis l'è de 42.224.000 km².
Territori[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sia la part a nord, che quella a sud èn caracterisad de l'aveir-g le mountagne a oucident (le Mountagne Rouçouse ent el nord e la Courdeyeira de le Ande ent el sud) e una pyanura (ou magara, coum ent el nort, un aultopyan che el se sbassa un grizinin a la voelta man-a-man che se va envers oul mar) a ourient.
L'Amèrica Centrala l'è faita de una part countinentala (cyamada ìstmica) e de una part in mez al Mar dy Caraibi; la part countinentala l'è per la part pu granda mountagnousa, e ent un quay pouint l'è ensì strença che l'è stà poussìbel tayar-g dénter un canal (canal de Panamá) che el met en coumunicazioun l'Oucean Atlàntic e l'Oucean Pacìfic. En Amèrica, vist y grand spazi, gh'èn dy fyum ch'èn y pusseir impourtant del mount, sia coum loungheza, sia per la superfix del baxin imbrìfer, sia per la pourtada; y dou pusseir gross èn oul Mississippi ent el Nord e oul Riou de le Amàzune ent el sud, ma ghe n'èn anca dy àulter un poc mein spectacoular ma sèmper de una certa dimensioun coum oul Colorado, oul Yukon, oul Mackenzie, oul Riou Grand, oul Sant Lourenz, oul Missouri ent l'Amèrica del Nord e l'Orinoco, oul Tocantins, oul São Francisco, oul Uruguay e oul Paranà ent l'Amèrica del Sud.
Clima[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Amèrica, vist y so dimensioun, la tegn dénter tuit y varietad de clima che gh'è al mount, de quel poular ent l'Àrctic, quel temperad freid ent le doue zone subàrctiche (Patagonia e Canada central e septentriounal), quel temperad (latitùden medie, sia a N che a S), quy subtroupical (Pampa argentina e Stad Unid meridiounay), poe man-a-man che se va envers l'Ecuador coumpàren y clima troupicay e enfin quel equatourial ent l'Amazonia.
Poupulazioun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Amèrica la g'ha coumpleissivament pusseir de 800 milioun de abitant; oul gross de la so poupulazioun l'è fait de trei grup ètnic: y nativ american, y discendent dy euroupei ch'èn andad a coulounisar-la ent y sègoul passad (angleis, spagnoey, pourtugheis, italian, touïsc, scandìnav) e y discendent dy african transpourtad ent el countinent coum scyav.
Tuita sta varietad de gent la se reflect anca en su le lengoue, ch'èn per la majour part de ourìgen euroupeia (angleis al Nord e spagnoel al Centro-Sud), anca se souravìven anca al dì d'encoe le lengoue indìgene (per exempy oul quechua, l'aymarà, oul guaranì).
Per un pù pusseir de detay, varda:


text:
Turbenthal
Turbenthal a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25.07 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4 272 abitant.
El cumün de Turbenthal al se tröva a una altitüden de 554 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aadorf (TG), Bichelsee-Balterswil (TG), Fischingen (TG), Hofstetten bei Elgg, Schlatt, Wila, Wildberg, Zell. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.


text:
El Vietnam (Việt Nam in vietnames) a l'è un paes de l'Asia süd-urientala.
A l'è tacaa al Laos, a la Cina e a la Cambogia.
La capital a l'è Hanoi.
Al gh'ha una süperfiss de 331.689 km² e una pupulaziun de pressapoch 85 miliun d'abitant, che'l 73% al vif in di campagn.
Mudel:Sisterlinks El Vietnam (nom ufizial: Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam = Repübliga Sucialista del Vietnam) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Trương Tấn Sang (del 2011).
El prim minister a l'è el Nguyễn Tấn Dũng (del 2006).


text:
Vera Duševina
La Vera Evgen'evna Duševina (Mósca, 6 'd Utóbar dal 1986, ciamàda in Rus Bepa EBreHbeBHa ДyшeBиHa) l'è na tenìsta rusa prufesiunìsta da 'l 2003. L'è élta 180 cm e la péśa 73 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar trént'òṅ dal mónd al 4 ad Luj dal 2005 e l'à purtâ a cà un tìtul WTA e òṅ ad qvéi d'l ITF. In di turnèo dal Gran Slam l'è rivàda in di utàṿ in dal 2005 a gl'Australian Open.
In dópi l'à śugâ sèt finàli, sèmpar cun dal cumpàgni difarénti, ma l'à vins un tìtul sōl in dla prima ucaśiòṅ a Varsàvia insém a la Tetjana Perebyjnis. In dal 2005 l'è stada bòna ad rivàr in di quàrt a Wimbledon.
Caréra
La rusa la riva par la prima vòlta in na finàl 'd un turnèo WTA in dal Śugn dal 2005 in sl'èrba 'd Eastbourne ma la la pèrd par 5-7 0-6 cun la Kim Clijsters. Par dū vòlti in Istâ la riva a śugàr-'s al tìtul ad Stucólma, in dal 2007 e in dal 2008, ma la n gh la cava mai a purtàr-'l a cà, pardénd prima cun l'Agnieszka Radwańska 1-6 1-6 e pò anc cun la Caroline Wozniacki 0-6 2-6.
Finalmènt la pōl tiràr fóra al spumànt da 'l giàs e tiràr via al turàć al 2 'd Agóst dal 2009 quànd la bat in finàl la céca Lucie Hradecká par 6-0 6-1, vinsénd acsè al sò prim tìtul WTA.


text:
10 01
Ol dé 10 de zenér l'è 'l 10 dé de l'an del calendare gregorià; manca 356 (357 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 10 de zenér al è ul dí da pòost 10 dal an dal calendari gregurian; i manca 356 (357 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1877 - Sa al stabiliss al statt Spagnöö ul servizzi militaar ubligatori (quàtar agn da servizzi atiif e quàtar a la reserva).
1920 - Al entra in viguur ul Trataa da Versaja.
1995 - Ul rei da Spagna, Gjuan Caarl I e l'ex-presideent di Statt Ünii, Jimmy Carter i utegn ul Premi da la Paas da la UNESCO.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1880 - Manuel Azaña, pulítich, scrituur e presideent da la II Repüblega Spagnöla.
1893 - Vicente Huidobro, pueta Cilées.
1956 - Antonio Muñoz Molina, scrituur Spagnöö.
1985 - Mònica López Moyano, meteuròloga da TV3.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1951 - Sinclair Lewis, scrituur Nòort-American.
1957 - Gabriela Mistral, puetessa Cilesa, Premi Nobel da Literadüra.
1961 - Dashiell Hammett, scrituur Nòort-American.
1993 - Antonio Manuel Campoy, crítich Spagnöö d'aart.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Orvieto
Orvieto l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Terni. El g'ha presapóch 20.692 abitàncc, 'na superfìce de 281 km² e 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Allerona, Bagnoregio (VT), Baschi, Bolsena (VT), Castel Giorgio, Castel Viscardo, Castiglione in Teverina (VT), Civitella d'Agliano (VT), Ficulle, Lubriano (VT), Montecchio, Porano, San Venanzo, Todi (PG).
De éder[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El Dom, l'è la catedràl de la diòcezi citadìna, òpera de gran emportànsa de l'architetüra gòtica italiàna. La faciàda l'è decoràda de 'na série de basreliéf e scültüre realizàde de l'achitèt senés Lorenzo Maitani.