text:
Rapports annuals
SRG.R - sa prepara per las sfidas
Suenter la clamada da Mariano Tschuor en la direcziun generala da la SRG a Berna, ha la suprastanza SRG SSR Svizra Rumantscha (SRG.R) fatg la procedura da tscherna. Ella ha proponì d’eleger Ladina Heimgartner da Scuol sco nova directurada RTR. Il cussegl d’administraziun ha acceptà la proposta e Ladina Heimgartner ha surpiglià il timun da RTR il prim d’avust 2014. En num da la SRG.R engraziel jau fitg a Mariano Tschuor per sia lavur prestada. Tant a Ladina Heimgartner sco era a Mariano Tschuor giavischain nus success e satisfacziun cun lur novas responsabladads.
Survista dals ultims rapports annuals
Oscar Knapp surpiglia il presidi da la SRG.R
Duri Bezzola surdat il timun ad Oscar Knapp
Ultim rapport da Duri Bezzola
Bilantscha da program RTR
La bilantscha da program mussa las activitads per garantir programs audiovisuals era per rumantsch.
Ir enavant
La bilantscha da program cumpara annualmain e mussa nossas activitads
L’onn da las narraturas e dals narraturs
Mantegnair, cooperar, acquistar
Rapports annuals
2016 In onn da midadas cun bleras sfidas
Sin nivel naziunal e regiunal ha i dà novas fatschas. Jean-Michel Cina, cusseglier guvernativ dal Vallais, è vegnì elegì sco nov president da la SRG SSR. Gilles Marchand daventa il nov directur general e successur da Roger de Weck. Lur pensum na vegn betg ad esser simpel en vista a la votaziun che vul stritgar las contribuziuns u taxas da recepziun a la SRG SSR. Per RTR e la SRG.R fissan las consequenzas fatalas sche quest'iniziativa vegniss acceptada. Oscar Knapp, il president da la SRG.R: "Per evitar quai stuain nus ans engaschar en las discussiuns areguard il service public da la SSR en general e quel da la SRG.R e da RTR en spezial. Lain defender il servetsch public da RTR en la quarta lingua che ans porta ina plivalur stgetta e netta: sin il champ da l’infurmaziun locala e regiunala, dal sport regiunal, da la musica tradiziunala e moderna, dals chors e bler auter pli – e tut quai per rumantsch."
2015 Las sfidas cuntinueschan
La nova lescha da radio e televisiun (LRTV) è vegnida acceptada, las sfidas a reguard las discussiuns sur dal service public cuntinueschan dentant. La SRG SSR ha stuì realisar in impurtant program da spargn sco consequenza ad ina decisiun dal Tribunal federal areguard la taglia sin la plivalur. La nova pagina internet SRG.R è vegnida lantschada, ella sa basa sin la pagina da la SRG.D Svizra tudestga. Cun la dieta naziunala ha la SRG.R ospità in'occurrenza naziunala da la SRG SSR cul tema "La contribuziun da la SRG SSR a la democrazia".
2014 Sa preparar per las sfidas
Suenter la clamada da Mariano Tschuor en la direcziun generala da la SRG a Berna, ha la suprastanza SRG SSR Svizra Rumantscha (SRG.R) fatg la procedura da tscherna. Ella ha proponì d’eleger Ladina Heimgartner da Scuol sco nova directurada RTR. Il cussegl d’administraziun ha acceptà la proposta e Ladina Heimgartner ha surpiglià il timun da RTR il prim d’avust 2014.


c: text/html

text:
Benzin da motors senza plum e senza zulper vegn en prima lingia duvrà per vehichels che èn equipads cun catalisaturs per la purificaziun dal svapur. Per motors d’aviuns na po el betg vegnir duvrà. En la lingua da mintgadi vegnan quests benzins da motor senza plum nomnads "Benzin senza plum 95
" e "Benzin senza plum 98"
.
Unverbleites schwefelfreies Motorenbenzin
Ina concentraziun extremamain pitschna da zulper en il benzin optimescha l’efficacitad e la durada da vita da catalisaturs da vehichels vegls e novs. Benzin senza zulper sminuescha a medem temp las emissiuns da substanzas nuschaivlas, quai vul er dir ina pli auta efficacitad. Benzin senza zulper è adattà per tut ils vehichels, spezialmain per novas tecnologias da vehichels ecologics cun catalisaturs accumulativs DeNox che vegnan surtut applitgads en motors cun injecziun directa.
Tras la funcziun cun benzin senza zulper pon vehichels cun injecziun directa da benzin sfruttar entiramain il potenzial per la reducziun dal consum e cun quai la reducziun da CO2.
Sco benzin senza zulper vala benzin cun ina concentraziun da zulper da main che 10 parts per milliun (ppm).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
I un n program de gestiun dla biblioteca nü. I sun tl laur da mudé y ajorné i tesć.
Cun le sorvisc „Cunt d’imprëst" ti dunse la poscibilité a nüsc utilisadus scrić ite da ti ćiarè, do la registraziun, a so cunt d’imprëst, da arlungé le terminn d’imprëst y da prenotè libri.
L’archirida po gnì fata sides dai utilisadus scrić ite co dai utilisadus nia scrić ite.
L’utilisadù fej les archirides tl catalogh dla biblioteca. Tla visualisaziun menüda di media singui pol apostè y prenotè n liber tres le botun „Prenotaziun“. Mo por fà chësc mëss l’utilisadù se registré.
Iscriziun (login, registraziun)
I utilisadus po da śëgn inant se registré cun so numer de letur (numer dla tessera dla biblioteca) y süa password.
Metede averda: i podëis ma se registré tres le web sce i ëis bele na tessera dla biblioteca. La tessera dla biblioteca ves vëgn ma dada te biblioteca. La biblioteca mëss porchël bele conësce l’utilisadù y sü dać mëss bele ester tla banca dać.
Scriede fora i dui ćiamps odüs danfora „Numer dla tessera dla biblioteca“ (le numer é da dè ite avisa sciöch’al é scrit sön la tessera dla biblioteca) y „Password“ (dede ite osta data de nasciüda te chësta forma: dd.mm.aaaa o la password che I ëis ciafè o che I ëis chirì fora).
Sce chëstes döes informaziuns stimenëia tla banca dać, vëgnel ćiarè do sce i ëis bele dè dant na misciun e-mail. Sce ara ne foss nia insciö, ves vëgnel damanè da dè ite osta misciun e-mail. A chësta misciun ves gnaràl menè dötes les comunicaziuns dla biblioteca Teßmann.
Desmentié la password
Sce n utilisadù che s’à bele registré ess da se desmentié la password, pol s’la damanè danü sön la homepage („Cunt d’imprëst“). Por fà chësc dàn ite le numer dla tessera dla biblioteca y an drüca spo sön le botun „Desmentié la password“, an dà ite ćiamò n iade le numer dla tessera dla biblioteca y drüca sön le botun „Menè demez“. La password nöia ti vëgn menada ala misciun e-mail dl utilisadù y po, do la registraziun ti “Dać di utilisadus”, gnì mudada canchessî.
Ćiarè do tl cunt d’imprëst
L’utilisadù à dagnora la poscibilité da ti ćiarè tres le www a sü dać de utilisadù, ai libri ch’al à imprestè fora, ales prenotaziuns ch’al à fat y ales tarifes.
Mudaziun di dać dl utilisadù
La password y la misciun e-mail memorisades po gnì mudades dal utilisadù instës. Al vëgn ghiré che i dać nüs vëgnes dà ite dui iadi a na moda da filtré i fai de batüda. A düć i atri dać dl utilisadù pon ma ti ćiarè tres le www; chisc dać po ma gnì mudà dal personal dla biblioteca.
Ti ćiarè ales registraziuns y arlungé
Al basta n clich sön le botun „Registraziuns d’imprëst“ por ciafè na lista di media imprestà fora. Döt ći che é gnü imprestè fora dal utilisadù po gnì arlungé dal utilisadù instës tl cheder di terminns d’imprëst dà dant dala biblioteca.
Fà na prenotaziun
Pornanche le utilisadù s’à registré pol fà na prenotaziun. Scenò - sce l’utilisadù ne s’à nia registré - odaràl n botun che le ortia inant ala registraziun.
Vigni medium, che é gnü cuntrassegné dala biblioteca sciöche da imprestè, po gnì prenotè dal utilisadù y al po gnì a se le dô tl tëmp de 10 dis pro la portina d’imprëst. Chësta informaziun ti vëgn inće menada por e-mail al utilisadù.
Sce zacai à bele imprestè fora le medium o sce al é impormò gnü apostè te na botëga dai libri, vëgnel fat automaticamënter na prenotaziun sce an drüca sön le botun „Prenotè“: l’ utilisadù ciafa, do ch’al à prenotè, na e-mail cun les informaziuns corespognëntes. Pornanche le medium röia te biblioteca ciafa l’utilisadù automaticamënter na comunicaziun por e-mail. Al po gnì a se dô le medium tl tëmp de 10 dis pro la portina d’imprëst.
Ti ćiarè ales prenotaziuns
Tres le botun „Prenotaziuns“ pon ti ćiarè ales prenotaziuns personales; chëstes po gnì straihades dal utilisadù instës sce la biblioteca ne ti les à nia ćiamò metüdes a desposiziun. Do che l’utilisadù à straihé la prenotaziun ciàfel na e-mail cun les informaziuns corespognëntes.
Cont de mprëst online (tudësch) (I un n program de gestiun dla biblioteca nü. I sun tl laur da mudé y ajorné i tesć.)
Spediziun ales biblioteches che tol pert al imprëst interbibliotecar danter les biblioteches dl Südtirol
I utilisadus de chëstes biblioteches po se lascè ortié i media dala Biblioteca provinziala te chëstes biblioteches: Eppan, Türesc, Toblach, Porsenù, Bornech, Egna (Biblioteca comunala todëscia y Biblioteca comunala Endidae), La Ila, Lana, Laives (Biblioteca Don Bosco), Malles, Maran, Ortijëi, Salorno, Solaneres y Sterzing. I dëis jö la domanda te öna dles biblioteches nominades dessura, che prenotëia le medium che i orëis tres osc cunt d’imprëst pro la Biblioteca provinziala.
I utilisadus scrić ite tla Biblioteca provinziala à, canche ai prenotëia n medium, la poscibilité da se le lascè ortié a öna dles biblioteches che é daimprò da d’ëi. Por fà chësc messëise, canche i apostëis y denant che menè demez la prenotaziun, chirì fora la biblioteca corespognënta.
Ales biblioteches che tol pert al imprëst interbibliotecar danter les biblioteches dl Südtirol ti vëgnel ma ortié i media dan man. La spediziun vëgn fata vigni edema.
Por les prenotaziuns che röia adalerch ćina al dedolönesc, vêlel tles biblioteches chisc dis de spediziun:
vëndres: Porsenù, Malles, Maran, Solaneres/Schlanders, Sterzing, Urtijëi
sabeda: Eppan, Türesc, Bornech, Toblach, Egna (Biblioteca comunala todëscia y Biblioteca comunala Endidae), Laives (Biblioteca Don Bosco), Lana
Mertesc: Salorno, La Ila
Pruspet "Imprëst interbibliotecar danter les biblioteches dl Südtirol"


text:
Il mument saja quai evident ch’ins stoppia far dapli per la segirezza. Quai pervi dal terrorissem islamistic e la guerra civila en Siria, ha ditg Merkel sin l'insla taliana Ventotene al vest da Napoli. Era duai quai dar en futur dapli cooperaziun militara.
Discussiuns co agir suenter Brexit
Sin l’anteriura insla da praschun Ventotene èn s’inscuntrads Angela Merkel, François Hollande ed il primminister talian Matteo Renzi per discutar davart il futur da l’UE suenter il Brexit. Renzi ha accentuà che l’UE respectia la decisiun dals Brits. Uss cumenza per l’Europa in nov futur. Nagin dad els crain ch’ils problems actuals sajan levs da schliar. Blers crain dentant che l’Europa saja il problem ma quai exact il cuntrari, ha ditg Renzi.
RR novitads 06:00


text:
Ennetbürgen
Ennetbürgen a l'è un cumün svizzer del Canton Nidwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.70 km² e in del Dicember 2009 al gh'eva una popolazion de 4290 abitant.
El cumün de Ennetbürgen al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Beckenried, Buochs, Gersau (SZ), Lüzerna (LU) Stans, Stansstad, Vitznau (LU), Weggis (LU). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ennetbürgen l'è staa menziunaa la prima volta in d'un docüment del 1190 col nom de Burgin. In del 1799 l'è devegnüü Enet-Bürgen e in del 1836 Ennerbürgen. Dal 1850 el nom ufizial l'è Ennetbürgen.[1]
Geugrafia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El cumün l'è sitüaa in tra 'l Lagh dei Quater Canton (ciamaa anca Lagh de Lüzerna) e 'l mont Bürgenberg.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Post de vett[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'atrazion principal de Ennetbürgen l'è la Capèla de St. Jost.
St. Jost.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
I dat dis nua ch'i na dat nagin vent, che l'aua e las plantas fan ni hau ni mau. En tschertas regiuns èsi trasora da sentir ina bisa ubain favugn che trai stedi enturn las ureglias. Lura datti ils stemprads, orcans, ciclons e tornados che san cun lur forza immensa sragischar plantas e destruir chasas entiras. Uschè destructivs n'èn noss chors betg, ma era lur chant è fitg variant e sa mussa en differentas fassettas. Oz chantan els da l'aria e dal vent.
Aria e vent
Il chant sa esser sco il vent – Ina giada fin e ruassaivel in'autra giada ferm e furius.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
La situaziun sin il martgà sajan sa calmada tant tar las abitaziuns affittadas sco tar las abitaziuns da proprietad. Uschia vegnia la dumonda garantida il mument cun l’augment da las chasadas novas.
Entant ch'ils pretschs ed ils tschains en il Grischun èn restads stabils u perfin levamain vegnids pli bass, resta la situaziun tendida a en la regiun da Turitg en la Svizra centrala ed en la regiun al lai da Genevra e da nov en la regiun da Berna/Thun.
Abitaziuns bunmartgadas restan raras
Uschia datti bleras abitaziun vidas ma era charas. La differenza entaifer ils segments da pretschs è tendida. En la Svizra orientala ed en il chantun Tessin datti dentant ina detensiun en tut ils segments da pretsch. Tar abitaziuns da proprietad èn las pli bleras regiuns lunsch davent d’in equiliber. Ma il pretschs na creschan betg pli, perquai ch’els èn gia sin in fitg aut nivel.
Damain migraziun
La migraziun ord dal intschess da l’UE e l’EFTA è sa sminuida uschia ch’il squitsch sin il martgà è medemamain sa sminuì lev. Ma tuttina vegnan stgars la mesadad dals tegnairchasa novs en Svizra ord dal exteriur.
RR novitads 14:00


text:
Retil
I retils (Reptilia) alda pro i eucarioc y é la pröma classa de tiers vertebrá che é passada dal ambiënt dl’ega ala vita dantadöt söla tera fërma. Atualmënter él gnü ciafé fora ca. 10.309 sortes desvalies de retils viënc.
L’origina di retils vá zoruch ala perioda dl Carbonifer (a deplü co dan da 300 miliuns de agn) cun la spartiziun danter döes linies evolutives prinzipales aladô dles carateristiches dla crëpa: la sotclassa di anapsida y chëra di diapsida.
Danter i ordins de retils viënc él:
- i chelons o tartarughes, i susc rapresentanc dla sotclassa di anapsida
- i loricac, che tol ite deplü sortes de cocodrii
- i rinocefals cun la sora sort di tuatara
- i scuamá che tol ite i saurs -les sortes desvalies de linjoles y iguanes- y i ofids o bisches
Le retil plü antich conesciü é le Hylonomus.


text:
Surselva - Dapi 30 onns success cun teater a Mustér
La Gruppa da teater Mustér po festivar quest on ses giubileum da trenta onns. En quai temp ha ella preschentà 26 teaters, per il pli cumedias. Era per il giubileum datti ina cumedia. Il classicher «L'onda da Charly».
Avant 30 onns han 18 persunas fundà la Gruppa da teater Mustér. Sco quai che Vigeli Lutz, in dals fundaturs raquinta avevan els lura nagut ed il pli pauc daners. Mintgin ha pajà ina contribuziun da 30 francs. Quai è d'intervegnir or dal protocol. Per lur emprim toc «Marcus vegn persequitaus» haja quai gì num far tut sez declera Vigeli Lutz. Ussa 30 onns pli tard è la gruppa creschida sin 40 commembers. Sco il president Sigis Beer di hajan ins success cun las cumedias ch'els preschentian onn per onn. Era pertutgant commembers sajan ins per il mument en ina buna situaziun. Uschia na sajan betg mintga onn ils medems sin tribuna quai che saja era interessant per ils aspectaturs.
In classicher per il giubileum
Per il giubileum n'è betg planisà da far gronda festa. Tenor Sigis Beer vegnia festivà aifer la gruppa da teater. Tar il toc èn ins percunter sa decidì da preschentar in classicher. «L'onda da Carly» è ina cumedia scritta 1892 en l'Engalterra. Il toc è vegnì translatà en passa 100 linguas ussa da nov era en rumantsch. Il toc cun blers embrugls è vegnì adattà sco gieu auditiv, opereta e musical. Mo il pli enconuschent è il toc probabel daventà pervia dals films ch'èn vegnids fatgs 1955 cun Heinz Rühmann e 1963 cun Peter Alexander en la rolla principala.


text:
Rüte
Rüte a l'è un distret svizzer del Canton Apenzel de Dent. La süperfiss del teritori del distret l'è de 40.9 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3356 abitant.
El cumün de Rüte al se tröva a una altitüden de 799 meter sura al livel del mar. L'è staa istitüii ufizialment in del ann 1872 e de alura al gh'ha minga pü avüü mudificazion rilevant del so teritori.
El distret de Rüte el cunfina al Nord con el distret de Appenzell e col cumün de Gais (AR), a est coi cumün de Eichberg (SG), Oberriet (SG) e Altstätten (SG), a sud col cumün de Sennwald (SG) e Wildhaus-Alt St. Johann (SG), a ovest col distret de Schwende.
Del distret fa part anca i center abitaa de Brülisau, Eggerstanden, Hirschberg, Obere Steinegg e Steinegg.


text: L’economia è dapertut. Ella marca noss mintgadi, en si’expressiun la pli banala – la tscherna d’in product u il pajament d’in quint – fin a la pli cumplexa – las strategias da la Banca naziunala u la suttascripziun d’ina convivenza da commerzi liber. Il med d’instrucziun «Economia Svizra» cuntegna infurmaziuns cleras, in glossari ed in index che permettan al lectur da chapir meglier la lingua economica. Cun exempels specifics per la Svizra dat il cudesch er ina survista dals mecanissems e connex principals d’ina materia che reguarda l’entir mund.


text:
La cumissiun dal cussegl grond ha predeliberà la nova planisaziun dals ospitals
- Seiteninformationen
- Erste Mitteilung
- Neuen Beitrag einfügen
La cumissiun per sanadad e fatgs socials propona al cussegl grond d'acceptar la missiva da la regenza tar la revisiun parziala da la lescha per promover la tgira da persunas malsaunas e l'assistenza da persunas attempadas e da persunas che basegnan tgira (lescha per promover la tgira da persunas malsaunas).
La cumissiun per sanadad e fatgs socials ha predeliberà la revisiun parziala da la lescha per promover la tgira da persunas malsaunas (legislaziun executiva tar la planisaziun dals ospitals) per la sessiun d'avust 2012 dal cussegl grond. La sesida ha durà in entir di ed è vegnida presidiada da la deputada e presidenta da la cumissiun Gabriela Tomaschett-Berther. A la sesida han prendì part er il cusseglier guvernativ Christian Rathgeb ed ina represchentanza dal departament da giustia, segirezza e sanadad.
La planisaziun grischuna dals ospitals vegn fixada da nov sin il stgalim da la lescha, e quai tenor las prescripziuns federalas orientadas a la prestaziun. Il sboz tar la revisiun parziala da la lescha per promover la tgira da persunas malsaunas cuntegna pia in nov chapitel davart la planisaziun dals ospitals e davart la glista dals ospitals. Ultra dals criteris da la rentabilitad e da la qualitad fa il sboz da lescha er autras pretensiuns als ospitals. L'adempliment da questas pretensiuns è la cundiziun per obtegnair ina cunvegna da prestaziun. Questas pretensiuns han provocà discussiuns cuntraversas en la cumissiun ed han chaschunà la finala numerusas propostas da minoritad. Dal puntg da vista material è en spezial la proposta da minoritad impurtanta che pretenda che las pretensiuns per conceder incaricas da prestaziun vegnian cumplettadas cun l'obligaziun d'in contract collectiv da lavur e che quai vegnia fixà en la lescha. Il sboz da la lescha prevesa las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha. Quai è memia pauc per la minoritad menziunada. Ultra da quai è vegnida fatga mo pli ina proposta da minoritad che vul permetter als ospitals – entaifer l'incarica da prestaziun – da furnir prestaziuns medicinalas er ordaifer l'ospital. Dal rest è la cumissiun suandada la missiva ch'è vegnida recepida en moda positiva er da la federaziun grischuna "chasas ed ospitals".
La cumissiun per sanadad e fatgs socials propona al cussegl grond d'entrar en il project e d'acceptar la revisiun parziala da la lescha per promover la tgira da persunas malsaunas.
Infurmaziuns:
presidenta da la cumissiun Gabriela Tomaschett-Berther, tel. 081 920 22 22
Gremi: cumissiun per sanadad e fatgs socials
Funtauna: rg cumissiun per sanadad e fatgs socials
Neuer Artikel


text:
Mez avust 2013 han cumenzà las lavurs da construcziun per l'access a la via da la Lumnezia. Tras quest project vegn il center da la citad da Glion distgargià efficaziamain dal traffic da transit en direcziun da Sursaissa, da la Lumnezia e da la Val S. Pieder sco er dal territori industrial. Ins quinta cun in temp da construcziun da 4 fin 5 onns.
L'entir traffic che vegn da la citad da Glion e da las vals lateralas da la vart dretga dal Rain e che vul ir vers la via sursilvana vegn manà oz sur la punt dal Rain e sur il passadi da la Viafier retica. Cur che la barriera è serrada, resultan regularmain colonnas pli lungas pervia dals numerus trens che passan. Tras il nov access a la via da la Lumnezia en il vest da Glion duai il center da la citad vegnir distgargià dal traffic da transit.
Suenter che l'emprim material d'emplenida è vegnì deponì l'onn passà tar il nov access a la via sursilvana, han cumenzà mez avust 2013 las lavurs da construcziun cun las mantunadas per il nov trassé da la via en il territori da Runcaleida.
A partir da la primavaira 2014 vegn construida la nova punt dal Rain "Glion vest" che ha ina lunghezza da ca. 270 m. Ella duai esser terminada la fin da l'atun 2015. Er a partir da l'onn 2014 vegn la Via Crappa Grossa transfurmada en la nova via d'access a la rundella "Glion vest". Durant la restructuraziun da la via sursilvana e durant la construcziun da la rundella "Glion vest" vegn questa via duvrada sco deviaziun provisorica.
A medem temp sco la construcziun da la punt dal Rain "Glion vest" vegn realisada l'onn 2015 – sin la mantunada ch'è avant maun fin lura – la rundella "Via da la Lumnezia" cun ils access a la via da la Lumnezia ed a la via da Val S. Pieder resp. a la Via Sogn Martin.
La restructuraziun da la via sursilvana cun la rundella "Glion vest" e cun ils roms da colliaziun è previsa l'onn 2016. La finala po il nov sviament vegnir surdà previsiblamain al traffic la fin da l'atun 2016.
Ils custs da l'entir project importan circa 26 milliuns francs. Il patrun da construcziun e las interpresas incumbensadas sa stentan da limitar uschenavant sco pussaivel l'impediment per il traffic sco er las emissiuns da construcziun. Tuttina vegnan tscherts disturbis ad esser inevitabels. La patruna da construcziun supplitgescha per la chapientscha necessaria.
Agiunta:
Visualisaziun dal sviament da Glion
Infurmaziuns:
Peter Stirnimann, uffizi da construcziun bassa dal Grischun, tel. 081 257 37 11, e-mail Peter.Stirnimann@tba.gr.ch
Gremi: uffizi da construcziun bassa dal Grischun
Funtauna: rg uffizi da construcziun bassa dal Grischun


text:
Ils 6 da zercladur ha in passant observà in urs che ha traversà la via dal Pass dal Fuorn (Buffalora). Tenor infurmaziuns da l'Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun, pudess quai bain esser stà pussaivel. Gia dis avant hajan ins gì enconuschientschas d’in urs sin il territori da Livigno en Italia.
Era in luf en viadi
Ils 7 da zercladur è dà en egl a plirs giasts in luf en vischinanza da la plazza da campar a Zernez. Era qua ha l’uffizi da chatscha e pestga infurmà che quel è vegnì dal sid, lung al flum Spöl e passà enavant en direcziun Engiadina Bassa.
Infurmaziuns sche quai sa tractia dad in urs u in luf enconuschent, na saja dentant betg stà pussaivel da verifitgar.


text:
Pestél
El pestél o ginecèo (tèrmen che 'l vé de la paròla Gynaeceum, che pò l'è la fùrma latinizada del Gréco antìch Yuvaιkeῖov, gynaikeíon: gyn- "fómna" e aíkion "cà pesèna", cioè cà peséna de la fómna) l'è la pàrt feminìl del fiùr, furmàda de tré elemèncc morfològich che i è fondamentài per la clasificasiù de le spéci 'n botànica. Endèla strütüra piö sèmplice, 'l ginecèo 'fa nì 'n mènt la fùrma de 'n fiàsch, có:
- la part piö bàsa piö gròsa, ciamàda ovàre, furmàda de giü o divèrsi carpèi,
- la part de mès piö o méno bislónga (àle ólte la gh'è mìa) ciamàda stil
- la pàrt ensìma, de fùrma vària, ciamàda stigma.
Ovàre[Modifega | modifica 'l sorgent]
La puzisiù de l'ovàre 'n relasiù al resetàcol l'è giü de i aspècc de clasificasiù piö 'mportànti e 'l vé discriìt con chèsta terminulugìa:
- Ovàre sùpero. El se 'nserés de sùra del resetàcol de 'ndóche 'l vé sö en maniéra bèla ciàra. De conseguènsa i óter elemèncc del fiùr i è ciaramènt inserìcc söl resetàcol sóta a l'ovàre e per chèsto i vé ciamàcc ipogìni.
- Ovàre semi-ìnfero. L'è tacàt a metà del resetàcol. i óter elemèncc del fiùr i se tàca söndèna ipotética lìnea equatoriàl furmàda de la part süperiùr del resetàcol, per chèsta rizù i è ciamàcc perigini.
- Ovàre ìnfero. L'è completamènte dét endèl resetàcol, del qual ànsa sö 'l stil. I óter elemèncc del fiùr i se 'nserés endèla pàrt finàl del resetàcol che 'l vé a furmà 'n anèl ensìma al ovàre, e per chèsta rizù i vé ciamàcc epigìni.
Stil[Modifega | modifica 'l sorgent]
El stil l'è 'l prolongamènt de l'ovàre e 'nsìma al stil gh'è 'l stigma. La funsiù del stil l'è de minà i gaméti maschìi del stìgma 'nfìna ai òvuli che i se tróa 'ndèl ovàre.
Stìgma[Modifega | modifica 'l sorgent]
El stìgma l'è la part ensìma al pestél e l'è l'órghen endóche se pòsta i granilì del pólen endèl momènt de la 'mpolenasiù. La fùrma del stìgma l'è 'n óter elemènt de clasificasiù sistemàtica. El pöl véser furmàt d'en còrp ünich, piö o méno slargàt, o se nà dividìt en lòbi piö o méno bislónch 'nfìna a ciapà la fùrma de filamèncc.
Fùrme de ginecèo[Modifega | modifica 'l sorgent]
Semài che se töl en considerasiù el nömer dei pestéi se pöl distìnguer tré càzi co la sò terminulugìa specìfica:
- ginecèo apocàrpich: l'è furmàt d'en nömer indefinìt de pestéi piö o méno lìber, ognü furmàt d'en carpèl, en stil e 'n stìgma;
- ginecèo sincàrpich: l'è furmàt de divèrsi carpèi saldàcc ensèma a furmà 'n ovàre ünich separàt de déter en giöna o divèrse stansète;
- gineceo monocàrpich: l'è fumàt de 'n carpèl ünich.
I fiùr dei öltem du tìpi de sòlit i g'ha apéna 'n stil con ensìma giü o divèrsi stìgmi, tacc, quacc che i è i carpèi.


text:
Ils liberaldemocrats èn stads cleramain ils victurs da las emprimas elecziuns dal parlament. Quai è er sa mussà tar il resultat da l'emprima elecziun dal Cussegl federal l'onn 1848. La Svizra è sa sviluppada pir cun l'ir dal temp ad ina democrazia da concordanza che integrescha las differentas forzas da las partidas politicas en la regenza.
Ils liberaldemocrats èn stads cleramain ils victurs da las emprimas elecziuns dal parlament. Quai è er sa mussà tar il resultat da l'emprima elecziun dal Cussegl federal l'onn 1848. La Svizra è sa sviluppada pir cun l'ir dal temp ad ina democrazia da concordanza che integrescha las differentas forzas da las partidas politicas en la regenza.
Lunga dominanza dals liberaldemocrats
La Svizra n'ha betg adina gì ina regenza da pliras partidas sco ozendi. Suenter la fundaziun dal stadi federal l'onn 1848 han ils liberals regnà per 43 onns sulets.
L'onn 1943 èn per l'emprima giada stadas represchentadas tut las partidas grondas
L'onn 1891 è entrà l'emprim commember dals catolic-conservativs (la PCD dad oz) en la regenza. In segund è suandà l'onn 1919. Dals onns 1917-1919 seseva in liberalconservativ en il Cussegl federal. L'onn 1929 ha l'Assamblea federala elegì in commember da la Partida da purs, mastergnants e burgais (la PPS dad oz) en il Cussegl federal. Durant la Segunda Guerra mundiala èn vegnids integrads l'onn 1943 en la regenza er ils socialdemocrats.
La furmla magica
L'onn 1959 èn las quatter partidas PLD, PCD, PS e PPS sa cunvegnidas da furmar ina regenza cun du(a)s liberal(a)s, du(a)s cristiandemocrat(a)s, du(a)s socialdemocrat(a)s ed ina represchentanta u in represchentant da la Partida populara svizra (l'uschenumnada «furmla magica» 2:2:2:1). Questa repartiziun n’è betg sa midada durant 44 onns, fin che la PPS ha gudagnà l'onn 2003 in sez dapli a cust da la PCD. Ils dus represchentants da la PPS Eveline Widmer-Schlumpf e Samuel Schmid han dentant midà l’onn 2008 en la novfundada Partida burgais-democratica (PBD). Dapi la retratga da Samuel Schmid e dad Eveline Widmer-Schlumpf ha la PPS puspè dus cussegliers federals, numnadamain Ueli Maurer (dapi l’onn 2009) e Guy Parmelin (dapi l’onn 2016). Dapi lura è la furmla 2:2:2:1 (2 PS, 2 PLD, 2 PPS, 1 PCD – oz Allianza dal Center).
Ultima midada 22.12.2020


text:
Las lavurs principalas dals sanitaris:
- L’emprim agid; salvar vitas è la part principala da la lavur dals sanitaris da salvament.
- Avair quità da persunas che sa chattan tar l’accident è medemamain in pensum impurtant.
- Suenter mintga cas datti ina reflexiun da tuts che han fat cun per mirar tge ch'è stà bun e nua ch'igl ha anc potenzial.
Ils sanitaris da salvament vegnan confruntads da tutt’ura e da tutt’aura ed els na sa mai avant tge che spetga propi. Els vegnan alarmads sut il numer 144. En il Grischun sa chatta la centrala a Cuira. Quella dispona tut ils cas che vegnan en per il chantun tar ils sanitaris da las regiuns. Aifer tschintg minutas ston ils sanitaris seser en l’auto.
Per lavurar si quai ch’els han fat atras na dat i betg in spezial «Care Team». Ils sanitaris da salvament discuteschan mintgamai entaifer il team ils differents cas e reflecteschan uschia quai ch’els han vesì e fat tras. Sche quai na tanscha betg datti er la pussaivladad da contactar medis u psichiaters.
RR actualitad 08:00


text:
trun/rabius cun ils proxims 3 puncts
Gest treis giugadurs ein seblessai el davos giug encunter Sargans, aschia ch’ils trenaders dil CB Trun/Rabius Philippe Vincenz e Donat Albin ein stai sfurzai da far midadas ell’equipa.
All’entschatta dalla partida a Weesen ei quei era in ton veseivel. L’equipa da casa stat ault ed emprova aschia da metter sut squetsch l’equipa dalla Cadi. Trun/Rabius tegn denton pétg e va en avantatg ella 20. min. entras Patrizio Decurtins, quei suenter in bi conter. Tochen pausa semida nuot vid il resultat. Suenter il te emprova Weesen vinavon cun bia variaziun e tempo da vegnir tier igl emprem gol, mo Trun/Rabius rispunda beinspert e va ella 52. min. entras Gianin Derungs cun 2:0 en avantatg. Quei ei empau in schoc per l’equipa da Weesen. Gie, cuort suenter schizun la gronda schanza per Gianin Derungs d’alzar sin 3:0, mo Martin Mächler tegn cun in bi reflex sia equipa el giug. Weesen betta uss tut anavon, mo la defensiun ed il goli dil CBTR muossan in’ulteriura ga ina grondiusa prestaziun e laian tier negins gols quei di, aschia che Trun/Rabius tuorna dil cantun s. Gagl cun 3 puncts.
Malgrad che Weesen ei sil davos plaz ella tabella ed ha aunc sittau negins gols muossan els quei di ina ferma prestaziun. Trun/Rabius ha – semegliont al giug encunter Sargans – denton danovamein giugau defensiv fetg stabil ed offensiv nezegiau lur schanzas.
informaziuns: 3. ligia gruppa 1; FC Weesen 2 – CB Trun/Rabius 0:2 (0:1); Moos, Weesen – 100 aspectaturs
gols: 20. Patrizio Decurtins, 52. Gianin Derungs
Trun/Rabius: Mauricio Cathomas; Damian Schmed, Livio Janka, Ramon Orlik, Sandro Orlik; Mathias Flepp, Denis Monn (74. min. Fabio Caduff), Clau Berther (53. min. Silvan Muoth), Jonas Beer (46. min. Salvatore Stagliano); Gianin Derungs (87. min. Philippe Vincenz), Patrizio Decurtins
Weesen: Martin Mächler; Andreas Briker, Patrick Widmer, Tuncer Niederberger, Dario Büsser; Michel Büsser, Mario Thoma, Romano Böni, Robin Martinelli, Perry Gamba; Roman Eicher
remarcas: Trun/Rabius senza Remo Alig, Beat Cadruvi, Orlando Monn, Daniel Pfister, Mirco Pfister; cornas: Trun/Rabius 4, Weesen 8


text:
Flurs na dastg'ins betg metter or en il liber avant la Sofia fraida, ed er fava e truffels na duess ins betg plantar avant. Ed è l'aura bella durant il di da Pancraz, datti dal reminent in bun vin. En connex cun ils tschintg sontgs da glatsch ch'han quests dis lur di dal num datti numerusas reglas da purs.
Els èn quels che annunzian definitivamain la primavaira. Ed er sch'ils nums da Mamertus, Pancratius, Bonifatius, Servatius e Sophia n'èn betg pli uschè enconuschents, las reglas, quellas vegnan anc adina resguardadas.
La pli renumada dals sontgs da glatsch è franc la Sofia fraida. La martra Sofia da Roma è la patruna da la schelira - e tar ses di dal num ils 15 da matg porta ella magari anc gugent temperaturas fraidas.
RR actualitad 06:00


text:
«Ina grondiusa clamada e funcziun, ina gronda satisfacziun e jau crai er in bun success». Cun quests chavazzins resumescha l'um da Falera ils 15 onns sco rectur da la scola chantunala. Il temp tar il pli grond gimnasi dal Grischun haja plaschì fitg bain ad el ed el bandunia il gimnasi cun in bun sentiment.
Ils davos 15 onns è la scola chantunala dentant sa midada fermamain. Dad ina vart èn grondas parts dals bajetgs vegnids sanads. Vinavant ha la scola stuì sa fatschentar cun la digitalisaziun. Sur 500 computers e 100 emetturs da WLAN datti il mument sin il campus. Dentant er novas leschas e la tschertga da persunal sajan stadas sfidas.
La pli gronda sfida è stà, da dumagnar tut sut in tetg.
Tut na saja dentant er betg gartegià. Cun l'experientscha ch'el haja uss, dessia el dapli temp per intgins process ed intginas midadas. La scola saja in manaschi relativ plaun, la magistraglia haja in med da lavurar, che na sa laschia betg midar d'in di sin l'auter. Qua avessia mintgatant duvrà dapli pazienza.
Finiziun cun corona
L'ultim onn da scola saja anc ina giada stà ina sfida speziala. Sin in virus cun uschè ina grond'influenza na saja nagin stà preparà. Tuttina sa mussa Gion Lechmann cuntent:
Da principi avain nus survivì e surmuntà quel temp bain.
Intgins quitads sajan dentant restads. In punct: Quant da quai che las scolaras e scolars emprendan resta ad ellas ed els? Quai saja in punct ch'ins stoppia proxim onn dar in sguard. Vinavant hajan els analisà adina puspè, co ch'il emprender sin distanza funcziuna e co ch'ils scolars vegnian a frida cun quai.
«Quels chattan segir la dretga via»
Philippe Benguerel succeda a Gion Lechmann. El daventa a partir dal 1. d'avust da quest onn nov rectur da la Scola chantunala. Gion Lechmann, lura manader da l'Uffizi chantunal per la furmaziun media-superiura, vegn ad esser il schef da Benguerel. El vegn pia vinavant a restar en contact cun la «Kanti». Memia blers cussegls na vuless Gion Lechmann dentant betg dar a ses successur. Intgins cussegls generals ch'el dat tuttina: avair bugen la scola e crair vi dad ella. Davart il successur manegia el dentant: «Quels chattan segir la dretga via».
Ord l'archiv
Il 2005 ha Gion Lechmann surprendì la direcziun da la scola chantunala. Curt avant han ils «Cuntrasts» tematisà la dissertaziun da Gion Lechmann.


text:
Ils ospitals e las clinicas sajan da gronda impurtanza per in bun provediment da la sanadad en Svizra. Las cundiziuns actualas en il sectur da las tariffas sco era la finanziaziun differenta tar las prestaziuns ambulantas e staziunaras engrevgeschian dentant in agir effizient. Da quell'opiniun è la Federaziun dals ospitals svizzers H+. A Berna ha ella preschentà il mardi sias propostas per midadas.
H+ pretenda per exempel che la lescha per l'assicuranza da malsauns vegnia adattada, uschia ch‘ils partenaris da tariffa na possian betg pli bloccar ina revisiun dal TARMED, la structura da tariffas per prestaziuns medicalas.
Nagina differenza tranter ambulant e staziunar
Ultra da quai na duai betg pli dar differenzas tar la finanziaziun da prestaziuns ambulantas e staziunaras. Oz èsi uschia, che las cassas da malsauns han da surpigliar tut ils custs dad ina mesira ambulanta. Sch‘il pazient sto dentant star en l'ospital surpiglia il chantun 55% dals custs. Ils chantuns hajan uschia tut interess da minimar las mesiras staziunaras – quai che na saja betg adina en l'interess dal pazient.
I saja perquai cuntraproductiv da concentrar tut las stentas sin la reducziun dals custs. La federaziun H+ è persvasa, ch‘i saja en futur era impurtant da metter dapli paisa sin la qualitad da la medischina e sin in augment da l‘effizienza tar ils ospitals e las clinicas.
Santésuisse sceptica
A moda sceptica reagescha l'organisaziun da las cassas da malsauns Santésuisse sin las propostas da H+. Santésuisse sustegna bain la pretensiun, ch’ils chantuns duain era sa participar als custs dals tractaments ambulants. Lez sajan er responsabels per la planisaziun dals ospitals e per l'admissiun dals medis. Ultra da quai hajan plirs chantuns introducì glistas che defineschian tgeninas operaziuns che stoppian vegnir fatgas ambulantamain.
Betg renunziar vul Santésuisse dentant sin l’instrument dal veto tar las negoziaziuns per in nov sistem da Tarmed. L’organisaziun da las cassas da malsauns tema, che tschels partenaris da tariffa pudessan uschiglio decider in sistem cun indemnisaziuns anc pli autas che oz. Quai fiss cunter la lescha ed augmentass anc pli fitg las premias per las cassas da malsauns.
RR novitads 12:00


text:
Chor viril-baselgia da Falera
Oriundamein existevan a Falera dus chors virils, in chor cecilian ed in chor viril profan. Il Chor cecilian ei il vegl da quels. Ina gliesta da commembers digl onn 1939 cumprova ch’el existeva gia 1881. Probablamein eis el vegnius fundaus 1880 da Gion Gieri Darms (1858-1927). Las empremas statutas enconuschentas dil chor dateschan dils 5 da fevrer 1937. Il Chor cecilian ei vegnius dirigius tochen tier la fusiun cun il chor viril, pia duront ca. 70 onns da mo quater dirigents: Gion Gieri Darms, Hasper Cajochen, Rest Gieri Casutt e Lorenz Casutt. Duront quels decennis ha il chor cantau messa dumengia per dumengia ed a caschun da tuttas fiastas ecclesiasticas. A tuttas fiastas da cant cecilianas che han giu liug en nossa regiun ha el priu part cun fetg bien success.
Il Chor viril ei medemamein vegnius fundaus 1898 da Gion Gieri Darms. All’entschattadumbrava el 23 cantadurs. Igl onn da cant 1922 dumbra el 32 cantadurs. Entuorn ils onns 1950 schizun 50.
Ils medems onns ha la mecanisaziun dall’agricultura entschiet a Falera sco dapertut en Surselva e biaras forzas da lavur ein vegnidas danvonz. La giuventegna ha pli e pli bandunau il vitg. La consequenza ei stada ina reducziun dil diember da commembers dils dus chors. 1969 ein ils dus chors stai sfurzai da fusiunar per garantir il cant en baselgia ed il profan sco tochen dacheu. Oz ha il chor 33 commembers e stat dapi sis onns sut la direcziun da Heidi Casutt-Cathomen.
Duront ils varga 120 onns da sia existenza ha il Chor viril priu part da tuttas fiastas da cant districtualas cun excepziun da quella da 1913 a Breil, d’entginas fiastas da cant cantunalas (Mustér 1980, Flem 1993, Trun 2013) e d’ina fiasta federala (Meiringen 2015). Duront quels onns eis el vegnius dirigius da 10 prsunalitads: Gion Gieri Darms, Gieri Casutt, Rest Gieri Casutt, Lorenz Casutt, Otto Camenisch, Venanzi Valaulta, Ignaz Cathomen, Giusep Giuanin Decurtins, Markus Zarn e Heidi Casutt-Cathomen. Cun excepziun da Markus Zarn, Landquart, ein tuts stai sesents a Falera. Il chor viril baselgia da Falera sepresenta oz en buna fuorma e nus sperein che quella possi semantener aunc biars decennis.


text:
Forn
El forn (parnonziaa ['furen] in lombard oriental) l'è on lavorà che 'l fa nass el calor doperaa per scoldà materiai soled o liqued.
L'è doperaa sia in cà (per esempi per coeus el mangià), in de l'artisanaa e in de l'industria (metallurgia).
I forn poeuden vess de vari formi e poeuden fonzionà in vari maner: el forn pussee classegh l'è quell che 'l va a legna, ma gh'è anca quei elettregh e a microond.
L'omm che 'l lavora al forn el se ciama fornee o prestinee.
El nommModifega
La parolla forn la riva del latin fornus o furnus, con l'istess significaa. El termen l'è ligaa anca al grech thérmos (che 'l voeur dì "cold") e al germanegh *warmaz[1][2]. Anca in di alter lengov romanz se doperen paroll derivaa de quell termen chì latin (cf. italian e portoghes forno, catalan forn, spagnoeu horno, frances four, forlan fôr, sardegnoeu vorru, puter e vallader fuorn, napoletan furno): di lenguagg neolatin gh'è rivaa anca la parolla greca foúrnos.


text:
Mars
Mars é le cuarto planët dl Sistem solar por ci che reverda la destanza dal Sorëdl. Al é da odëi ince zënza telescop y al é l’ultim danter i planëc terestri do da Mercur, Venus y la Tera. An ti diji ince le Planët cöce aladô de so corú gaujé da de gran cuantités de ossid de fer da chëres che al é curí[1]. L’inom Mars vá zoruch al inom dla divinité fora dla mitologia romana y so simbol astronomich é la rapresentaziun stilisada dl scü y dla lanza dla divinité (♂).
Sön Mars é la temperatöra scialdi bassa — danter -120 e -14°C[2]. Danter i planëc dl Sistem solar él chël che ti somëia deplü ala Tera.
Dl 1964 él por le pröm iade passé dlungia Mars le Mariner 4 dla NASA[3]. Dl 2018 é piada ia la misciun astronomica InSight da pert di Stac Unis d’America por porté inant n stüde en cunt dla strotöra interna dl planët[4].


text:
Pajar per eveniments da sport n'è nagut nunusità ozendi. Nagut perda uschè bler da la fascinaziun sco il sport, sch'ins na guarda el betg live. Perquai na fai betg surstà, ch'ins sto pajar per bler sport live. Tenor Andrea Schocher, docent da Sports Management a la Scol'auta da tecnica ed economia a Cuira, ston blers pir anc sa disar vi da questa situaziun.
Las purschidas per Pay-TV da sport en Svizra
- Teleclub
Purschida principala:
Teleclub è l'emettur per ils fans dal ballape svizzer. Els mussan tut ils gieus da la Super League. Plinavant è er il ballape talian fitg preschent tar l'emettur che tutga tar la Swisscom. Dapi la stagiun 2018/19 è Teleclub era l'emettur che mussa tut ils gieus da la Champions League e da la Europa League.
Custs: Minimum 30 francs per mais (tut tenor tge pachet ch'ins cumpra)
- Mysports
Purschida principala:
Per ils fans dal hockey svizzer è Mysports l'emettur ch'i dovra. I vegn mussà tut ils gieus da la National League. Plinavant er blers gieus dal hockey russ e svedais.
Ultra da quai ha Mysports era il dretg da mussar almain in gieu da la Bundesliga per emna.
Custs: 25 francs per mais
- DAZN
Purschida principala:
Tenor stan actual è DAZN oravant tut insatge per fans da ballape da la Premier League (liga englaisa) e da La Liga (liga spagnola). Plinavant porscha DAZN era bler sport american (baseball, american football, ballabasket).
Adatg: Davent da la stagiun 2019/20 n'ha DAZN betg pli ils dretgs per la Premier League.
Custs: 12.90 francs per mais
- Sky Sport
Purschida principala:
Sky Sport è ideal, sch'ins è fan dal ballape tudestg. Els mussan tut ils gieus dalla 1. e 2. Bundesliga. E davent da la stagiun 2019/20 è Sky er l'emettur che ha il dretg da mussar l'emprima liga da ballape englaisa (Premier League).
Custs: 19.90 francs per mais
stan: 23-03-2019
RR Sportissimo 17:00


text:
Comitënt y responsabl de düć i contignüs
La Biblioteca provinziala „Dr. Friedrich Teßmann“, cun sënta tla strada A.-Diaz 8, 39100 Balsan.
Conzet/webdesign/programaziun
Consisto GmbH, str. Brenner 28, I-39042 Porsenù, Südtirol / Talia
Tel. +39 0472 251616, Fax +39 0472 251617
e-mail: info@consisto.it
, Internet: www.consisto.it
Avertimënt sön Google Analytics
Pornanche al vëgn adorè sön chësta plata internet Google Analytics, n sorvisc de analisa de Google Inc. ("Google"), vëgnel salvè sön osc computer "cookies", files de test che pormët n'analisa de osta adoranza dla plata web.
Les informaziuns sön osta adoranza dla plata (cun laprò osta misciun IP) salvades ti cookies gnarà menades inant a n server Google ti Stać Unis y salvades inće dailò. Google adorarà chëstes informaziuns por analisé osta adoranza dla plata web, por cherié raporć sön chëstes ativitês por i manajadus y por podëi pité de plü sorvisc lià al’adoranza dla plata web y l’adoranza de internet.
Google podarà menè inant chëstes informaziuns inće a terzi sce al vëgn scrit dant dala dala lege o sce terzi elaborarà chisc dać sön domanda de Google. Te degügn caje ne coliarà Google osta misciun IP cun d’atri dać de Google. Sce i metëis les impostaziuns che va debojëgn tl browser podëise tignì fora l'istalaziun de cookies; i ves lasciun alsavëi che te chësc caje ne saràl eventualmënter nia poscibl da adorè daldöt dötes les funziuns dla plata web.
Sce i adorëis chësta plata web ves detlarëise a öna cun la elaboraziun di dać che é gnüs coiüs adöm sön os da Google aladô dla metoda y por les rajuns nominades dessura.


text:
Suenter ina retschertga represchentativa tar ils commembers dal parlament da Glion ha la suprastanza communala da Glion decidì da plazzar «La Guila» en la rundella Runcaleida che sparta las vias en direcziun Sursaissa, Val e Lumnezia.
La concepziun da quella rundella sto anc vegnir sclerida cun persunas dal fatg. Cun quai plaz quinta la suprastanza da satisfar a la oriunda finamira da preschentar la sentupada da las differentas culturas sin a Glion. «La Guila» da Glion è sta da sias uras in regal da la Pius Truffer SA a la citad da Glion.


text:
Durant ils ultims 11 dis han passa 50 artistas ed artists mussà lur program en 24 preschentaziuns. Totalmain han 16'850 giasts visità il festival d'umor. Ils organisaturs sajan cuntents, scrivan els en lur communicaziun.Era sch'i haja dà quest onn 3 preschentaziuns damain, hajan var 3% persunas dapli visità il festival.
Premi «Arosa Humorfüller» per Rob Spence
Il cumediant Rob Spence è vegnì onurà cun il stilograf d'umor per sias prestaziuns fin uss sco artist. Gudagnà quest premi han fin ussa tranter auter Michael Mittermeier, Emil Steinberger, Gerhard Polt, il cabaret Duo Divertimento u Viktor Giacobbo. Uschia fa a savair l'organisaziun dal festival d'umor.
Vista sin festival d'umor 2019
Il proxim festival d'umor ad Arosa vegn ad avair lieu dals 5 fin 15 da december 2019. Il program è bunamain cumplet. Tranter auter pon ins vesair il proxim onn il cabaret Duo Divertimento, Oropax, Mummenschanz e Starbugs. La cumpletta glista cumpara l'entschatta dal proxim onn.
RR novitads 18:00


text:
L'october elegia la Partida socialdemocratica in nov presidi. Suenter ch'il cusseglier naziunal dal Vallais Mathias Reynard e la cussegliera naziunala da Turitg Priska Seiler Graf han retratg lur annunzia per in co-presidi è la via libra per il co-presidi da Mattea Meyer e Cédric Wermuth.
Dasper il duo Meyer/Wermuth stat anc il giuven socialdemocrat dal chantun Berna, Martin Schwab, a disposiziun. Las schanzas dal giuven da Bienna èn dentant fitg pitschnas. Cun quai èsi evident che Mattea Meyer, che sesa per il chantun Turitg en il cussegl naziunal, ed il cusseglier naziunal da l’Argovia Cédric Wermuth succedan al president actual Christian Levrat.
Ina dunna a la testa
Il duo Meyer/Wermuth saja in duo ferm, dian Sandra Locher Benguerel sco era Jon Pult. Era sche omadus avessan giavischà dapli candidaturas da dunnas.
Ina dunna a la testa da la Partida socialdemocratica è era la raschun daco che Jon Pult na candidescha betg per il presidi.
Cler avess jau gust da presidiar la PS. Dentant vai jau gia a l'entschatta ditg ch'i è uss temp per ina dunna e quai na sun jau simplamain betg.
Dentant da chattar ina decleraziun pertge ch'i na dat dapli dunnas che candideschan per il post, na sa Jon Pult era betg. El speculescha ch'i haja da far cun l‘attractivitad dal post: «Sch'ins guarda ils presidents actualas, ves’ins ch'i n'ha mai propi dà in'elecziun. Las partidas han da studegiar co ch'ins po far pli attractiv il post da la presidenta/president».
E Sandra Locher Benguerel agiuntescha, ch'i saja in post intensiv. Sch'ins sa decida per quest pensum, èn ins politicra u politicher da professiun: «Quai na vulan era betg tuts e tuttas». Impurtant saja finalmain che la persuna ni las persunas ch'èn al timun stattan per ina politica d'egualitad e s'engaschian era per quella.
Jau deploresch ch'i na candideschan betg dapli dunnas. Ma cun Mattea Meyer avain nus ina ferma dunna giuvna per il post ch'jau sustegn plainamain.
Cun Meyer/Wermuth saja quai il cas. Qua n'ha ni Sandra Locher Benguerel ni Jon Pult nagin dubi. Els na vesan era betg in dischavantatg en il duo per regiuns da muntogna sco il Grischun. Era sche omadus èn da la Bassa e da la Svizra tudestga hajan els ina gronda sensibilitad per autras regiuns. I na saja en emprima lingia impurtant da nua che las persunas vegnan, sch'ellas represchentan l’idea da la societad solidarica. Meyer e Wermuth hajan ina ferma sensibilitad per la multifariadad, uschia Jon Pult.
Candidatura per il vicepresidi
Per la represchentaziun da tut las regiuns vesa Sandra Locher Benguerel ina schanza en il vicepresidi. Là giavischass ella persunas da tut las regiuns da la Svizra. Per in dals tschintg posts è era Jon Pult s'annunzià. Ed el manegia che quest'elecziun pudess daventar pli interessanta che quella per il presidi. Qua saja era anc da spetgar ina u l'autra candidatura. Auter che tar il post per il presidi. Uschia che quel è quasi gia reservà per il co-presidi da Mattea Meyer e Cédric Wermuth.


text:
Paul e Georg sa numnan ils dus umens da la Surselva che lavuran tar in vegl runal da skis. Schon dapli decennis è quel ed er els en acziun. Ils umens sa regordan da la cursa da skis che aveva mintg'onn lieu, u d'in abitant dal vitg, ch'els han sepulì bain ch'el n'era betg mort.
Enturn els sa mida dentant bler. Il stgaudament dal clima lenta la naiv adina pli spert. Ils vadretgs vegnan adina pli pitschens, ils giasts adina pli rars, la glieud giuvna va davent dal vitg. Arno Camenisch raquinta en stil melancolic-umoristic da las midadas enturn dus umens, che paran da viver anc en temps da pli baud.
Bain ch'ella ha ina vart fitg legra èsi ina istorgia tragica. Ella tracta la midada dal clima, in tema che pertutga nus tuts.
«Prelecziuns èn cult»
Uschè il radio da Hessen en Germania. Surtut si'interessanta moda da raquintar ha fatg enconuschent el. Uschè era el schon a Honkong, Buenos Aires ed a New York per preleger ses cudeschs.
RR actualitad 08:00
Arno Camenisch (*1978)
El e naschì a Tavanasa, stat però a Bienna. Là studegia el en l'institut da litteratura Svizzer. Ses emprim cudesch cul titel «Sez Ner» è vegnì or l'onn 2009. Dapi là ha el scrit otg ulteriurs cudeschs. Quels èn vegnids translatads en 20 linguas. El ha survegnì l'onn 2010 il premi da promoziun Grischun, l'onn 2012 il premi da litteratura Svizzer.


text:
Il final da la cuppa mundiala è fin il 2021 segiramain nagin tema. Lai emprova perquai d’almain pudair organisar las «normalas» cursas da cuppa mundiala. Suenter las cursas dal mars passà è quai uss puspè reussì, declera il president dal comité d’organisaziun Silvano Beltrametti.
La Federaziun internaziunala da skis FIS haja decis da puspè organisar il 2018 las cursas da las dunnas a Lai, conferma Beltrametti sin dumonda. «Quai è fitg plaschaivel per nus», di Beltrametti. Uschia possian ins mantegnair il ritmus da dus onns cun cursas a Lai.
Per ils organisaturs è quai ina victoria d’etappa. Pertge: atgnamain è la finamira da puspè purtar ils finals da la cuppa mundiala a Lai. Il pli baud termin per questa finamira fiss dentant pir il 2021.
RR novitads 20:00


text:
Tar l'elita èn gist trais dunnas sin il podest e tar ils juniors ha be Yannik Zinsli sin il segund plaz savì dar tranteren a lezzas.
Ils finals cun la buis la sonda èn stads tensiun pur, ils 8 finalists/As da mitga categoria sajettan en sistem d'eliminaziun e mintgamai il davos croda ora e quai fin el final che mo ils dus/As megliers/aAs sajettan.
Tensiun hai dà tar il juniors cura che Yannik Zinsli è anc ina giada s'avischinà a la victura Valentina Caluori. Sin il terz plaz Annina Tomaschett che veva dominà la qualificaziun.
L'elita è stada ferm enta maun da las dunnas. Ellas occupeschan gist ils emprims 5 plaz. Elena Tomaschett ha gudagnà avant Nadja Caviezel, sin il terz plaz da medaglia Carina Caluori.


text:
Sco quai ch’il Parc Beverin scriva en ina communicaziun, saja l’idea da construir ina punt naschida avant otg onns. Tut la laina che deriva da la Val Schons saja vegnida pinada durant l’enviern cun glina plaina. Actualmain è la construcziun da lain sin in areal dasperas la chava da crappa d’Andeer. Venderdi saira a las diesch duai il transport succeder enfin tar il lai da Seara, nua che la punt vegn installada sin ils fundaments ch’èn gia preparads.
Sche tut va tenor plan, alura po la punt gia vegnir nizzegiada la fin d’emna. Grazia questa nova punt daventia la Via Spluga pli attractiva, scriva il Parc Beverin. Da nov na ston las viandantas ed ils viandants betg pli surmuntar ina pendenza da 100 meters d’autezza per ir dad Andeer en direcziun da Sur/Sufers.


text:
Ugióna San Steven
Ugiuna San Steven (nom ufizial in italian: Ugióna San Stevan in Busin; Oggiona con Santo Stefano in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vares che 'l cünta 4 284 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,7 km² e 'na densità de 1 587 ab./km².
El paes, sitüaa in de l'Alt Milanes, l'è traversaa del turent Riaa, che le divid in di dü center del qual l'è cumpost: Ugiona (Oggiona) e San Stefen (Santo Sefano Arno), che un temp eren cumün indeperlur. El cumün de Ugióna San Steven l'è tacaa ai cumün de Carnògh, Cassan Magnagh, Cavaria con Premezz, Ieragh cont Oragh e Solbiaa Arno.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ugióna San Steven l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Previs saja da remplazzar il tract vegl cun in nov edifizi e sanar la part la pli nova da la chasa da tgira actuala. En tut duai dar 48 letgs da tgira e 12 per persunas cun demenza cun l'opziun d'in eventual engrondiment pli tard, sche quai faschess da basegn. Lura cun ulteriurs 24 letgs.
205'000 francs per lavurs gia fatgas
Las suprastanzas communalas duain uss decider davart il credit da 205'000 francs per cuvrir ils custs da lavurs gia fatgas.
Il proxims pass vegn tenor la communicaziun ad esser ina votaziun en las singulas vischnancas davart in credit da planisaziun da radund 1,1 milliuns francs. Sco terz pass suondan las votaziuns per il credit da construcziun.
2018 fin 2021 sche tut va bain
En quests onns duai la realisaziun dal project esser realistica uschia la gruppa da lavur en sia communicaziun. Anc avert è co proceder cun Puntraschigna, ch'aveva ditg na a la participaziun al project a San Murezzan.
RR actualitad


text:
La dumengia datti l'emprima medaglia svizra tar ils campiunadis mundials da trair tschoccas en l’Austria. L’equipa cun ils dus giuvens Engiadinais Orlando Bass e Niclà Cotti gudogna la medaglia da bronz tar la concurrenza d’equipa sut 23 onns. Mo las squadras da la Germania e da l’Austria eran anc meglras sco l’equipa Svizra.
La medaglia da bronz tar ils campiunadis mundials en l’Austria è gia la segunda medaglia sin livel internaziunal per ils dus giuvens. Gia tar il campiunadi d’Europa l’onn passà en Svizra ha il duo savì festivar cun l’equipa Svizra la medaglia da bronz.
Trair tschoccas
Il sport ch'è oriundamain vegnì da la Scandinavia è populars surtut en Baviera, en Austria ed en il Tirol dal Sid. En Svizra è il sport in sport a l’ur: mo 200 giugaders licenziads cumbattan per victorias e titels.
RR novitads 14:00


text:
Confûci
Confûci (cinais:孔子; pinyin: Kǒng zǐ; Wade-Giles: K'ung-tzu, o Chinese: 孔夫子; pinyin: Kǒng Fūzǐ; Wade-Giles: K'ung-fu-tzu) 'l éra stè un filòsof cinais, fundatåur dal Confucianîsum.
La só filosofî l'éra fundè såura la murèl persunèla e puléttica, såura l'onestè däl relaziån socièli, giustézzia, al rispèt de l'autoritè int'la famàjja, mo anch' såul int'l èser sinzér e unésst vêrs i èter.
Biografî
Segånd la tradiziån, Confuci l'era nèd int'la zitè ed Zou, int'al stèd ed Lu, qualla ch'adès as ciama Shandong, dal 29 de Setänber dal 551 a.C..
Só pèder, un ômen pôver disendänt da la Dinastî Shang, al s era maridè a 65 ân cåun na bagàja ed 15, e un matrimòni dal zèner a l'època al n'éra brîsa tant azetè. Confûci, ch'l avêva pers al pèder a l'etè ed trî ân, l'è stè tirè só da so mèder che, anch's i vivêven in povertè, i avêven guanté a dèr un istruziån al fiôl.[2].
An savän brîsa con certazza l'etè ed Confûci mo as sà ch'ai riussé ed vanzèr sòzi dal Shì (士), una clâs sucièl a metè strai sgnåuri e al pió mudèst, pénna ed zänt ch'la zarchèva ed fèrs una posiziån int'la sozietè grâzia a låur inteligiänza e cgnussänza.
L'etè dal Confûci l'è stè in lénnia cån la só filosofî, l'era mudèst e chiêt, as cusinèva da magnèr da par ló e a i piasèva d'èser paghè in natûra pr'i só insgnamént. Int'i ûltum ân la só scôla l'era vanzè di mondi inpurtant, la gnèva tolta a esänpi d'educaziån mo la dèva fastîdi ai putént atais ch'i custrénzen al masster a scapèr da la Cîna par salvèrs la vétta.
Dåpp dî ân l'era stè rivalutè e ai dénn däli incunbänz prestigiåusi, comm ambassadåur.
Turnè a Lu, a s métt a insgnèr fén a la mort.
Insgnamént
Int'i só Diâlog, Confûci as presänta cunpâgn'a un'n "mass ch'al n'à inventè gninta"[3], e l'onnich dvair ch'l à l'è ed trasnmetter la sapiänza dî antîg. In cl'ôvra lé, l'invitè i só studént a riflèter profondamänt pr'aprofondîr la cgnussänza dal pasè e pr'arzàvver i insgnamént col stûdi dî tèst antîg.
In tänp ed guèri tremändi strai stèd cinîs, Confûci l'à tirè fòra anch'al cuncèt ed "Mandèt dal zîl" (天命 pinyin: Tiānmìng), int'la pusibilitè d'unifichèr totta la Cîna e dèr pès e ricazza a la popolaziån.[4].
Inpurtanta l'è ancha l'idéa confucièna dal jūnzi (君子), parôla che prémma ed Confûci la vlêva dîr "nubiltè ed sangv", advintè dåpp "nubilté d'l'ânma, ciapè cun la prâtica däl virtó". Al só insgnamänt l'éra donca urientè a la furmaziån ed tott i òmen, e mia såul ai fiû dî sgnåuri.
Filosofî
In Cîna i só prezèt i én advintè cunpâgn'a 'na religiån, as discutéss se al Confucianîsum al pòsa èser considerè una religiån. I tèst confucièn i n dscårren mai ed Dio e i tralassen di mondi ed quî ed spiritualitè o ed natûra d'l ânma.
I prinzéppi dal del Confucianîsum i an tolt cunséns såura tott parché i eren fundè int'äl tradiziån e cardänzi cinaisi. Defâti Confûci al ludèva la famàjja, l'adoraziån dî antenè, al rispèt pr'i vécc da pèrt dî zûven.


text:
Les Breuleux
Les Breuleux a l'è un cumün svizzer del distret de Franches-Montagnes, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.8 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1401 abitant.
El cumün de Les Breuleux al se tröva a una altitüden de 1038 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Muriaux, Le Noirmont, La Chaux-des-Breuleux, Courtelary (BE), Cormoret (BE), Villeret (BE).
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Les Breuleux in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Tgi che patratga vi da cuschina dal Giapun, a quel vegn segir endament il sushi. Mo las rollas u buccadas da ris cun pesch ni legums sco quai che nus enconuschain oz datti pir dapi circa 150 onns.
Mo la 和食‘washoku’ (和 wa = Giapun, 食shoku = tratga) sco la cuschina giapunaisa vegn numnada, ha ina tradiziun bler pli lunga. Emprimas funtaunas dateschan da avant 2'000 onns. E sco cun bleras chaussas en il Giapun è era la tradiziun culinarica vegnida d’ordaifer sin l'insla. L’emprim da la China e pli tard tras muntgs budistics da la Corea. Mo cun ils tschientaners è sa sviluppada ina cuschina tut speziala, cunzunt stagiunala.
Ina schuppa tutga latiers
Quai ch'è tar nus la buglion è en il Giapun la schuppa da miso. Ella datti adina e dapertut, perfin da solver. Miso è ina pasta salada da soja, granezza u ris fermentà ed è sper la sosa da soja ina da las pli impurtantas ingredienzas da la cuschina giapunaisa.
Sper il ris vegn era mangià blers tagliarins. Ramen è ina spaisa fitg derasada ch'ins chatta era pli e pli savens tar nus en Svizra. Ils tagliarins sa nodan en ina schuppa, garnì vegn cun legums u charn.
Ma atgnamain posseda mintga regiun sias spezialitads. El nord datti dapli tartuffels, en il sid persuenter dapli charn e fritgs. Impurtant è dapertut che las ingredienzas èn frestgas e stagiunalas.


text:
Per las set unfrendas da l'incendi dal glindesdi passà envidan la citad ed il chantun da Soloturn ensemen cun las communitads religiusas ils 8 da december ad ina festa commemorativa. Quella è averta a tut las persunas che vulan exprimer lur malencurada e cumpassiun. L'incumbensa per l'organisaziun da l'andament da la festa han las cuminanzas religiusas surpiglià. Il cuntegn concret da la festa da commemoraziun vegn fixà en il decurs da l'emna che vegn.
l glindesdi passà èn 7 persunas mortas suenter ch’ina chasa da famiglias ha brischà pervi d’ina cigaretta. Dus uffants èn vegnì orfens.
RR novitads 12:00


text:
Tradaa
Tradaa (nom ufizial in italian: Tradate) a l'è un cumün dal varesot cun 18 750 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 21 km² e 'na densità de 893 ab./km². A l'è staa ünii al cumün d'Abiaa (Abbiate Guazzone) in del 1929 e a l'è diventaa cità in del 1958.
Ultra a Abbiaa el paes el gh'ha un'altra fraziun, ciamada Scipinn (Ceppine).
L'è tacaa ai cumün de Appian (CO), Cairaa, Carbonaa (CO), Castelnoeuv (CO), Locaa (CO), Lonaa Ceppin e Venegón da Sót.
Evoluzion demografegaModifega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Tradaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
da Maria Cristina Derungs-Bartolomei
Jesus mava tras la Galilea perdegond la buna nova de Diu, scatschond demunis e medegond malsauns. Cheu setract’ei d’in leprus. Ussa san ins ch’ina bacteria caschuna la lepra; ei dat persuenter medicaments e virola. Mo per millenis era ella ina sentenzia che bandischava alla mort sociala avon che corporala.
Il Veder Testament numna «lepra» (tzara’at) era ina pli leva malsogna della pial; ils pertuccai vegnevan tuttina isolai. Ella lepra vesev’ins la noda dil puccau. Da quella vegn ins perquei buca medegaus, mobein purificaus: reintegraus ella cuminonza ed el cult a Diu.
Jesus senuspescha buca da tuccar en la «lepra», las mendas dil carstgaun. Renconuschin nus las nunveseivlas «lepras» interiuras che disfigureschan nossa semegliadetgna cun Diu? Selaschein nus tuccar da Jesus, ni tenin nus el lontan da nus? Lein nus daveras viver sco nova creatira? Capin nus la cunzina dil silenzi: q.v.d. che Jesus vul buca esser tschercaus per sias «miraclas», mobein per daventar ina preschientscha viva en nies intern? Igl evangeli ei buca in cudisch da serrar ina gada ch’ins ha «empriu» quel. Tras el secommunichescha a nus il Plaid vivent. Tedlar el ei entupar Jesus. Perquei eis el adina novs ed ei far senn de leger e meditar el adina puspei.
Mc 1,40–45
40In leprus ei vegnius tier el, ha supplicau el en schanuglias e detg: Sche ti vul, sas ti purificar mei. 41Plein cumpassiun ha Jesus stendiu il maun, tuccau el e detg: Jeu vi, seigies purificaus! 42Ed immediat ei la lepra tschessada dad el, ed el ei staus purificaus. 43Jesus ha relaschau el, dend la cunzina: 44Mira da dir a negin nuot, mobein va e semuossa al sacerdot e fai per tia purificaziun l’unfrenda prescretta da Moses, per perdetga ad els. 45Mo quel ei ius naven ed ha entschiet a raquintar e far paleis la nova, da maniera che Jesus saveva buc entrar pli aviartamein en in marcau, mobein steva ordeifer el solitari. Ed ins vegneva tier el da tuttas varts.


text:
Engiadina Chantun preschenta nov project per via segira Segl-Malögia
In unic tunnel tranter Segl e Plaun da Lej duai segirar il traject ch'è adina puspè periclità da lavinas e bovas. Mintg'onn hai uss anc num serrar quest traject en media in fin dus dis.
Suenter avair preschentà a las bun 350 persunas en sala a Malögia ina retrospectiva da projects ed ideas dals davos 30 onns, ha il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli preschentà la varianta la pli actuala «Cz». Quella prevesa in tunnel en la muntogna sur ina lunghezza da dus kilometers e custs da radund 204 milliuns francs.
Bun mument
In tal project haja bunas schanzas da vegnir realisà actualmain, ha declerà Cavigelli. D'ina vart sa tractassi d’in project chantunal, nua ch’il pass cun integrar la Confederaziun crudass davent. Da l’autra vart saja il mument er ideal per integrar la pli gronda investiziun ch’il chantun faschess en il sectur da vias, cunquai che auters projects hajan retard.
I vul pazienza
L’Uffizi chantunal da construcziun bassa survegnia uss l'incumbensa d'elavurar in project general per la varianta «Cz». Quella pudessan er acceptar las organisaziuns per la protecziun da l’ambient, uschia l’infurmaziun a la sairada a Malögia.
Quint hajan ins da far cun in temp da planisaziun da 7 fin 10 onns, senza problems giuridics e recurs che sajan adina pussibels. Tenor Mario Cavigelli pon ins dentant quintar che realisar il project giaja pli svelt che la planisaziun.
RR actualitad 07:00


text:
cuntegn
Svizra
-
Lavur naira – Autoritads investigheschan tar Scientology
A Basilea ha l'Uffizi chantunal da lavur controllà l'associaziun dispitaivla Scientology. Sco l'uffizi communitgescha, sajan 40 persunas da l'ester vegnidas controlladas en connex cun lavur naira. Ins n'haja dentant betg constatà surpassaments pli gronds dal dretg da persunas estras.
Dentant n'haja Scientology betg annunzià plirs lavurers da maniera correcta. Probabel per uschia spargnar las contribuziuns a l'assicuranza sociala. Da quantas persunas ch’i sa tracta, e sche quai è succedì cun intenziun, n'è betg anc cler il mument.
RR novitads 12:00


text:
Las Vegas
Las Vegas (a s lèś /lɑːs ˈveɪɡəs/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad sincsènt-utantamìla abitànt a 'l incìrca, sèntar più impurtànt dal stat dal Nevàda. La s cata in dla cuntèa 'd Clark e 'l sò nóm in spagnōl a vōl dir “I prâ”.
Al sò clima 'l è deśèrtic parchè Las Vegas la s cata in dal deśèrt ad Mojave. Al sò teritòri 'l è acsè séc e predóś ma in sità al vérd e 'l funtàni i n màncan minga c'n un grand strasinamènt 'd àqua. Invéci da 'l punt ad vista energètic l'è na sità mudèl parchè la la tōś al 100% da fònt arnuvàbili[1] e 'l è méj acsè parchè l'è impìsa cum a Nadâł 365 dè 'l an. Al méś più fréd 'l è Dicémbar in du a gh'è na temperadùra mèdia 'd 8,7 grâd méntar qvél più cald 'l è Luj c'n i sò 33,6 grâd (ch'i pàsan però i 40 cun la màsima ma a s è rivâ anc a 47,2).
L'è da spés arcuràda p'r al sò scutmàj ad Sin City ("Sità dal pcâ" o "Sità dal visi") parchè chè al śōg 'd aśàrd 'l è ligaliśâ, gl'alcòlig i s càtan dapartùt durànt tut al dè e a gh'è un fitùm ad spetàcui p'r adûlt anc se la prustitusiòṅ l'è pruibìda.
La sò ecunumìa la ciàpa dimóndi, dagnóra tut, da 'l turìśum, la sità l'è pîna 'd sèntar cungrès, 'd hutèl, ad sèntar cumersài (al cómpri i vànan fòrt chè) e 'd caśinò, al prim tirâ sù c'n al nóm ad Flamingo in dal 1946 p'r al criminàł Bugsy Siegel. Fra qvéi più impurtànt a 'rcurdém al Bellagio (ispirâ a 'l vili su 'l lâg ad Còm cun di spetàcui dal Cirque du Soleil), al Caesars Palace (ch'l arcòrda i tèmp di rumàṅ antîg), 'l Excalibur Hotel and Casino (fat a la manéra di castèi dal Mèdi éṿ), al Luxor Hotel in stîl egisiàṅ, al Mandalay Bay Resort and Casino (ch'al gh'à 'n aquàri ad pés trupicài a 'l intéran e dal vedràdi duràdi), al MGM Grand Las Vegas dla Metro-Goldwyn-Mayer, al New York-New York Hotel & Casino (ch'al gh'à na statṿa dla libertà e dal muntàgni rusi), al Paris Las Vegas (cun di atmusféri dal rumanticìśum ad Parì), al Planet Hollywood Resort and Casino (tut al cambri i arcòrd'n un film e dal vòlti a gh'è la Britney Spears ch'la gh canta), al Treasure Island Hotel and Casino (cun dal batàj navàli e casi a 'l teśôr), The Venetian (cun na ricustrusiòṅ ad Venèsia e si sò canài) e 'l The Mirage (vèrt in dal 1989 e custâ 630 migliòṅ ad dòlar, al gh'à anc un vulcàṅ artifisiàł).
Dimóndi film e séri televiśìvi i èṅ stadi giràdi chè cuma Agente 007 - Una cascata di diamanti, Bugsy, Casino, Con Air, Hostel 3, Le regole del gioco, Notte brava a Las Vegas, Ocean's Eleven - Fate il vostro gioco, Ocean's Twelve, Ocean's Thirteen, Paura e delirio a Las Vegas, Rain Man, Una notte da leoni, Una notte da leoni 3 e Via da Las Vegas.
La sità l'è anc famóśa parchè chè a s pōl spuśar-'s e divìd'r-'s in quàt'r e quàt'r òt parchè la burocrasìa l'è arbasàda dimóndi, p'r i furastēr i dmandàn sōl n'autosertificasiòṅ in du a s diś ch'a s è put, véduv o divursiâ. A Las Vegas a n gh'è minga da far di eśàm mèdag, cum in dal rèst di Stat Unî, e 'l è abàsta far la dmanda soquànti óri prima dal matrimòni. A gh'è di pachét „tut dèntar“ ch'i śibìs'n a i cliènt tut qvél ch'a gh vōl: vōl in aparéć, preparasiòṅ dal carti, hutèl p'r i spóś e par gl'òspit, vistî e urganiśasiòṅ dla serimògna. I matrimòni e i divòrsi fat a Las Vegas i èṅ vàlid anc in Itàglia ma a gh'è da far-al validàr a pagamènt da 'l Vice Cunsulâ Unuràri itagliàṅ ch'al gh'à 'l ufìsi in sità o anc in cumùṅ in Itàglia ma a gh'è da métar-'g un tìmbar.
Da 'l 2011 la sò sìndiga l'è la demucràtica Carolyn Goodman.
Persunàǵ ligâ a Las Vegas
- Andre Agassi, tenìsta
- Daveigh Chase, atōra
- Brandon Flowers, cantànt di The Killers
- Mark Slaughter, cantànt di Slaughter
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Energìa, Las Vegas la s impìsa ad green: a 'l Cumùṅ gl'arnuvàbili i èṅ al 100% La Repubblica, 23 ad Dicémbar dal 2016


text:
Cun in'autostrada da datas duai l'economia grischuna vegnir pli direct en la rait: Perquai vul la regenza grischuna cuvrir tut il chantun cun internet ultrasvelt. Uschia duajan las regiuns daventar pli attractivas per l’economia locala ed er esser cumpetitivas cun il rest da la Svizra. Realisar il project duajan las regiuns. Sin nivel chantunal vul quai dir ch'il chantun less porscher ina rait da basa – l'uschènumnà backbone. Quel sa basa sin la rait ch'è gia existenta da provediders sco la Swisscom, Connecta, Mia Engiadina u la Viafier Retica. Tenor il minister d'economia Jon Domenic Parolini sajan quellas raits anc da colliar meglier per che tuts possian profitar.
Regenza vul porscher maun – ma regiuns ston vegnir activas
En in segund pass ston las regiuns daventar activas. Quai vul dir ch'interpresas u firmas en la regiun ston metter ensemen in concept e pretender l'access a quai internet ultrasvelt. Vul di in internet cun ina spertadad da 100 megabits per secunda e dapli. La regenza vul sustegnair las regiuns tant cun finanzas, ma er cun savair d'experts. Dad ina vart concedia ella a las lavurs da concepziun contribuziuns or da la nova politica regiunala da maximalmain 50% dals custs. Uschia saja ella pronta dad investir da sia vart fin a 70 milliuns francs.
Da l'autra vart ha la regenza installà ina gruppa chantunala dad expertas ed experts che duajan sustegnair ed accumpagnar professiunalmain las regiuns tar quests process.
Mia visiun è d'avair in di access ad in bun internet e quai en tut las 150 valladas dal Grischun.
RR novitads 10:00


text:
Ins haja ina fitg buna relaziun ed el charezzia ses pajais, ha il president american Donald Trump ditg a la primministra da la Gronda Britannia Theresa May tar in inscunter al WEF. E schi giaja per dumondas militaricas na dettia insumma nagina differenza tranter el e May. Er May ha confermà la relaziun speziala tranter la Grond Britannia ed ils Stadis Unids.
Ina relaziun che nagut possia destruir
Questa relaziun speziala era il davos temp vegnida scurlattada entras intgins eveniments. Uschia haja Trump ditg giu in viadi en la Gronda Britannia perquai ch'el n'era betg cuntent cun il nov lieu da l'ambassada americana a Londra. E May aveva sa distanzià uffizialmain cura che Trump aveva partì in video d'ina gruppa da la Gronda Britannia da la radicala dretga via Twitter.
Trump neghescha dentant che quests eveniments hajan chaschunà tensiuns. I na sappia capitar nagut che midia insatge vi dal fatg che ils Stadis Unids sustegnian la Gronda Britannia.
RR actualitad 20:00


text:
Tenor gasettas da la gruppa «CH Media» haja l'um oravontut filmà persunas masculinas. La camera ha l'um posiziunà en cabinas da sa stgamiar da bogns u da hallas da sport. Las autoritads sajan vid identifitgar las unfrendas. Ils geniturs da classas pertutgadas sajan vegnids infurmads quest'emna a scrit.
In giast aveva observà l'um
Il delinquent probabel è vegnì arrestà suenter ch'in giast en in bogn aveva sentì che l'um filmava a moda zuppada cun ses telefonin. Tenor indicaziuns da la polizia haja il delinquent confessà ses delicts. Suenter ina perquisiziun haja la polizia confiscà plirs purtaders da datas. I na dettia naginas indicaziuns che las registraziuns sajan vegnidas messas en l'internet. Plinavant saja la qualitad dal material schlet e persunas grev d'identifitgar.
RR novitads 06:00


text:
Dad autopurtrets sur maletgs abstracts enfin a maletgs cun motivs or da la natira – quest onn sa mussa la fatschada da la chasa da medias RTR durant il temp d’advent colurada e plain fantasia. Quai grazia a 24 maletgs da las scolaras e dals scolars da la scola d’art da Cuira ch’ellas ed els han creà durant lur studi. Mintga maletg è in unicat e signifitgescha adina insatge auter.
Uschia per exempel embellescha la creaziun «Ils Cavistrai» da Valeria Cathomen ina fanestra tar RTR. Ses maletg è ina part d’ina seria da cartas postalas, las qualas ella ha stampà sin linol: «Mia idea era, da prender ils culms da Breil «Ils Cavistrai» sco motiv e mintgamai midar giu la colur dal tschiel tar mintga carta. Quai hai jau empruvà da far uschia simpel sco pussaivel – dentant cun mantegnair l’effect dals culms imposants.»
Era Barbara Truog contribuescha cun ses maletg «Autopurtret en la bognera» al chalender d’art tar RTR. Quai cun in autopurtret che mussa ella durant il lockdown da questa primavaira. Ella è vegnida tschiffada d’ina unda da suldina entras il svelt midament d’allegria e travasch en il vitg. Nagins turists pli e vias vitas. Tuttenina d’era ella suletta. «Far il bogn gida tar suldina – pens jau en mintga cas. Quai gida a relaxar, reflectar u meglier ditg ad ‘esser empatic’. Qua nascha mintgatant detg bler. Per fortuna san ins en la bognera a la fin mo trair il cucun e tut il nausch curra giu.»
Quests dus maletgs sco era anc 22 auters datti da vesair a partir dal 1. da december sin las fanestras da la chasa da medias RTR a Cuira. Mintga saira a partir da las 18:00 vegn mintgamai in maletg scuvrids ed illuminads. L’istorgia ubain l’idea davos mintga creaziun da las scolars ed ils scolars è accessibla sin rtr.ch.


text:
Fièsch
Fièsch (nòm uficiàl en Italià: Fiesco) l'é 'n cümü 'n pruincia de Cremuna che g'ha 1 229 abitant (dato del Dicember 2015[1]), condèna süperfis de 8,1 km² e 'na densità de popolasiù de 152 ab./km².
El sò teretóre 'l cunfìna con chèl dei cümü de Castigliòn, Izà, Salviròla e Trigol.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Fièsch l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
.


text:
En il Grischun dal Nord datti anc in zic naiv l'avantmezdi. Fin quista saira èsi per gronda part sitg cun fasas suleglivas. En il sid dal chantun èsi oz detg sulegliv. En la muntogna buffa vinavant in ferm vent. Encunter questa saira vegn la naiv puspè. Era damaun naivi danovamain.
Navaglias en il chantun
Pervia da la naiv nova ch'igl ha dà las ultimas 24 uras è il privel da lavinas creschì en l'entir chantun. Per gronda part sin stgalim 3, considerabel, sisum la Surselva sin stgalim 4, grond. Cunquai ch'igl è da quintar cun ulteriura naiv la proxima notg vegn il privel da lavinas a crescher vinavant. Quai di Christine Pielmeier da l'institut federal per la perscrutaziun da naiv e lavinas a Tavau, SLF:
Cun la blera naiv èsi da quintar proxima notg en il Grischun dal Nord ed en la Surselva. Tenor l'SLF poi dar 50 u perfin 70 centimeters.


text:
Curt e concis
- La Procura publica dal chantun Turitg ha dumandà il Tribunal da las mesiras repressivas da prender Pierin Vincenz en arrest d'inquisiziun.
- Il derschader d'arrest ha uss 48 uras temp, d'acceptar ubain refusar la dumonda.
- Avant è Pierin Vincenz gia vegnì tegnì en fermanza per 48 uras. Uschè ditg ha la Procura publica gì temp per dumandar arrest d'inquisiziun.
- Actualmain è Pierin Vincenz anc adina en arrest, pervi da privel da collusiun.
Enfin ch'il derschader ha decidì davart la dumonda d'arrest d'inquisiziun per Pierin Vincenz, resta quel en arrest. E decidì vegnia il pli baud la gievgia. Uschia ha la pledadra da la Procura publica declerà la situaziun envers RTR.
La Procura publica dal chantun Turitg ha fatg la dumonda per l'arrestaziun d'inquisiziun da Pierin Vincenz. Quai ha la pledadra da la Procura publica III per delicts d'economia, Corinne Bouvard, confermà envers RTR.
La renfatscha: Gestiun malfidaivla
La mesemna aveva la procura publica avert la procedura penala encunter Vincenz e quatter ulteriuras persunas pervi da supponida gestiun malfidaivla tar la societad da cartas da credit Aduno. Il mardi avevan gia gì lieu differentas perquisiziuns da chasa.
Reacziuns
Pierin Vincenz fa er part dal cussegl d'administraziun da las pendicularas Breil, Vuorz, Andiast. Il president dal cussegl d'administraziun, Marcel Friberg na prenda betg posiziun en chaussa, per Pierin Vincenz valia la presumziun d'innocenza.
Il cussegl d'administraziun da las pendicularas vegn a sa fatschentar cun il cas, savend ch'el na tanghescha betg nossa societad.
Thomas Grond, pledader da medias da la Repower ha confermà envers RTR che la Repower haja prendì enconuschientscha da la chaussa. Per la Repower na sa midia tras quai nagut. Pierin Vincenz resta pia anc sco planisà enfin il matg president dal cussegl d'administraziun da la Repower.
Nus avain prendì enconuschientscha dal fatg ord las medias. Per nus sco interpresa n'ha quai dentant naginas consequenzas.
Pierin Vincenz è er commember dal cussegl da fundaziun da la «Pro Kloster Disentis». Il president da la fundaziun, Vincent Augustin, ha declerà envers RTR, ch'el na prendia uss betg posiziun en chaussa.
Jau na prend betg posiziun. Uss vegn intercurì e suenter mirain nus lura co ch'i va vinavant.
Capità fin ussa
La dumonda per arrest d'inquisiziun è la consequenza d'ina procedura penala cunter Pierin Vincenz ch'è vegnida enconuschenta la mesemna. L'impuls per quella ha dà ina denunzia penala la societad da cartas da credit Aduno dal december 2017. Investigà vegn er cunter quatter ulteriuras persunas ord il conturn professiunal da Pierin Vincenz. Tranter quellas persunas è er in ulteriur anteriur commember dal cussegl d'administraziun dad Aduno.
Pierin Vincenz refusa tut las renfatschas. En ina posiziun da la mesemna, è Vincenz vegnì cità cun ils pleds: «Jau hai adina respectà l'interess da las interpresas per quellas che jau hai lavurà. Ed jau sun persvadì che jau n'hai betg ma fatg culpaivel per insatge.»
Suenter che la Banca Raiffeisen è vegnida infurmada da la giustia turitgaisa davart la procedura penala, ha ella medemamain fatg ina denunzia penala cunter ses anteriur CEO. La banca agescha en la procedura sco accusader privat.
RR novitads 11:00


text:
Tant la regiun turistica Valposchiavo sco er las duas vischnancas politicas Poschiavo e Brusio han prendì posiziun en chaussa. La dischillusiun saja gronda, ha ditg Orlando Lardi, il deputà da turissem e president da la regiun turistica.
Structuras pli simplas
Surtut suenter che la val ha investì ils davos mais bler en novas structuras per il turissem. Uschia han ins abolì la furma dal «Ente Turistico Valposchiavo» e separà cun las novas structuras pli schlancas er l’operativa da la part strategica. Gist pervi da quai saja da gronda impurtanza che la Valposchiavo vegniss er renconuschida dal chantun sco regiun turistica, ha suttastritgà Lardi.
Anc memia baud
Tar l’uffizi per il svilup da territori grischun, hajan ins prendì cogniziun da la charta da la Valposchiavo, uschia il manader Richard Atzmüller. I saja dentant ina da numerusas posiziuns en chaussa. Tut quellas haja l’uffizi l’emprim dad elavurar avant ch’ins possia insumma dir insatge. Actualmain è il plan en la fasa da consultaziun. Per ils Puschlavins signifitga quai sco per blers auters er: spetgar.
RR actualitad 17:00


text:
Ferdinand Marcos
Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos, cgnusû méj cuma Ferdinand Marcos (Sarrat, 11 ad Setémbar dal 1917 - Honolulu, 28 ad Setémbar dal 1989), l'è stâ 'n pulìtig, avucàt e militàr filipèṅ, dècim presidènt dal Filipìni.
Durànt la secónda guèra mundiàla 'l à cumbatû cónt'r i giapunéś, durànt i an dla reśisténsa filipìna, meritànd-as trénta-tri mdaj. In dal dòp-guèra al taca na caréra pulìtica cavànd-'g-la a dvintàr prima deputâ, pò senadōr e in fiṅ presidènt dla repùblica armagnénd in carga da 'l Dicémbar dal 1965 a 'l Favràr dal 1986.
In chi an lè, tacànd da 'l 21 ad Setémbar dal 1972, al dà inìsi a la léǵ marsiàla anc par cumbàtar méj i arvèrs cumunìsta e musulmàṅ. In di an Utànta, dòp al masamènt dal sò upuśidōr Benigno Aquino e dla lòta pasìfica dla sò védva, la Corazón Aquino, e di filipèṅ, Marcos al pèrd 'l apòǵ di Stat Unî e 'l è custrét a 'ndàr in eśìli a gl'Hawaii.
Àtar prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Ferdinand Marcos


text:
Anna Junge saja ina sommelière cun passiun ed ina savida impressiunanta, quai scriva il guid d’ustarias, bars e cafés. Ella saja da chasa tant en il Signuradi sco era en il mund internaziunal dal vin, e surprendia ses giasts adina puspè cun sias scuvridas.
Il 7avel cun 19 puncts
Il cuschinier Heiko Nieder che vegn cun ses 19 puncts sin il medem livel sco Andreas Caminada e tschintg auters cuschiniers, cuschina dapi diesch onns en l’Hotel Dolder a Turitg. Ussa saja temp da renconuscher cun la pli auta distincziun sia cuschina che dettia bler lavur, e che saja intelligenta e consequenta, giuditgescha il guid Gault Millau. La nota maximala da 20 puncts n'ha anc nagin cuschinier cuntanschì.
RR actualitad 14:00


text:
La naziunala Svizra lantscha l'aventura campiunadi mundial 2018 cun praticamain la medema equipa ch'è gia stada questa stad a l'EURO en Frantscha, ina giuvna e ferma equipa. Il pensum na vegn dentant betg pli simpel. Per ina sa qualifitgeschan be ils emprims da mintga gruppa direct per il proxim grond turnier en la Russia e per l’autra frunta l’equipa da Vladimir Petkovic en la fasa da gruppa sin il nov campiun d’Europa, il Portugal.
Petkovic sa tegn vid cuntinuitad
Quest’emna trenescha la naziunala Svizra a Feusisberg e sa prepara uschia sin l’emprim gieu da qualificaziun a chasa en il St. Jakob-Park a Basilea encunter il Portugal. Bleras midadas na vul il trenader naziunal betg far. Petkovic vul sa tegnair vid sia lingia d’enfin ussa. Megliurar vul el dentant la situaziun tar ils attatgaders, il grond problem dals Svizzers. Sco gia a l’EURO vegnan las bunas schanzas da gol simplamain betg nizzegiadas sco giavischà. Per batter il Portugal stoppia quai vegnir meglier, manegia Vladimir Petkovic.
Dus dals stars betg a Basilea
En l’emprim gieu da qualificaziun mardi, ils 6 da settember encunter il Portugal, n’è Xherdan Shaqiri betg da la partida pervia d’ina blessura. Tar ils Portugais manca il star Cristiano Ronaldo, er pervia d’ina blessura.


text:
Passa 200'000 francs paja la vischnanca da Tujetsch per l'anteriur alloschi da truppas sin l'Alpsu, annunzia il «Sonntagsblick». Cura che Armasuisse aveva scrit ora l'object la stad passada era la valita da quel inditgada cun 170'000 francs. 17 offertas sajan arrivadas per ils bajetgs sin l'Alpsu. La vischnanca haja nizzegià ses dretg da precumpra, citescha la gasetta il pledader d'Armasuisse.
Per il turissem
Tujetsch haja cumprà l'areal en l'interess da la regiun Andermatt-Sedrun-Mustér, ha il president communal Beat Roeschlin ditg sin dumonda da la gasetta. La finamira saja dentant da nizzegiar l'areal per intents turistics. Co quels vesan ora concret n'è anc betg cler. Interess vi dal project ha er la Andermatt Swiss Alps SA da Samih Sawiris. Els sajan en discurs cun la vischnanca Tujetsch, ha il pledader ditg.
RTR novitads 09:00


text:
Baghetgs sacrals dalla pleiv Sevgein
Baselgia s.Tumasch
Ils archeologs dateschan in emprem baghetg sacral el temps carolingic. Manziunada vegn la baselgia l’emprema gada en in document digl onn 1340 sco patrocini s.Tumasch.
Igl onn 1491 ei il sanctuari vegnius engrondius in’ulteriura gada e consecraus cun treis altars. Il chor da gliez temps, erigius el stil gotic, ei vegnius mantenius e survescha oz sco teschamber.
La baselgia hodierna en il stil baroc ei vegnida construida denter 1687 entochen 1691 dil tuttafatg da niev, excepiu dil chor menziunau.
Igl intern dalla baselgia
Caplutta da pelegrinadi s.Fossa
Tenor l’inscripziun vid la fatschada principala eis ella vegnida erigida igl onn 1679. La consecraziun en honur dalla sontga fossa ha giu liug ils 7 da fenadur 1683. Gia igl onn 1736 ei la caplutta vegnida engrondida in’emprema gada. 1774 ei il chor vegnius sminuius per engrondir la nav ed igl entir baghetg sacral ei vegnius alzaus tenor la directiva da meister Giov. Ant. Barogi da Dardin. Pli baul visitavan mintg’onn pressapauc 5000 pelegrins la caplutta ed imploravan Nossadunna dallas dolurs per agid e cunfiert.
Crusch da s.Bistgaun e s.Fabian
Entadem Curschetta, leu nua ch’il fundament cun la crusch-fier sesanfla, era pli baul ina pintga caplutta, dedicada a s.Bistgaun e s.Fabian. Menziunada vegn quella caplutta en in document ord igl onn 1787. Ils 24 d’avrel 1956 ha igl uestg Christian Caminada proponiu da remplazzar la caplutta decadenta cun ina crusch da lenn. Igl onn 1967 ha il plevon Luis Derungs giavischau ina crusch da crap sco regurdientscha vid il dign sanctuari.
Trent’onns pli tard – igl onn 1997 – ha la pleiv da Sevgein schau construir sgr. Luregn Derungs ina cursch nova. Ils 12 da matg 1999, la sera avon Anceinza, ei la crusch da fier vegnida benedida. Mintg’onn van ils da Sevgein la sera avon Anceinza en processiun naven da Piaz (plaz amiez il vitg) a s.Bistgaun per celebrar leu la sontga Messa sut tschiel aviert.
L’orgla nova
In’orgla nova ella baselgia parochiala s.Tumasch
La dumengia da Tschuncheismas 2015 ei l’orgla nova ella baselgia parochiala s.Tumasch vegnida inaugurada en preschientscha dalla populaziun dil vitg e da numerus hosps.
A caschun dalla renovaziun dalla beselgia all’entschatta dils onns 70 han ils daners buca tunschiu d’aunc puder sanar l’orgla. En siu stagl ei ina sempla orgla da trucca (Truhenorgel) vegnida plazzada provisoricamein sin la lautga. Suenter biebein curont’onns ha la pleiv catolica decidiu da remplazzar quell’orgla da trucca cun in’orgla nova che va a prau cun la grondezia ed il stil architectonic dalla baselgia. L’orgla nova duei vegnir equipada cun dus manuals e nov registers. Igl instrument sto vegnir construius a moda fetg cumpacta, aschia ch’el drovi aschi pauc plaz sco pusseivel, per ch’il plaz sin l’empora tonschi aunc per il chor mischedau. Ultra da quei han era las prescripziuns dalla tgira da monuments cantunala stuiu vegnir risguardadas.
Ina gronda sfida per il construider d’orglas e franc era per la pintga pleiv, oravontut quei che pertucca la finanziaziun dil niev instrument.
L’orgla nova da Mathis
Sco resultat d’ina procedura da publicaziun ei la primavera 2014 la renomada firma d’orglas Mathis Orgelbau AG da Näfels vegnida elegida ed il matg 2014 ha quella retschiert l‘incarica da baghegiar l’orgla.
La firma Mathis Orgelbau AG ei enconuschenta lunsch sur ils cunfins da nossa tiara ora. Sin palancau internaziunal ha la firma construiu pressapauc 400 instruments novs. Denter auter l’orgla el münster a Basilea, denton era frequentas orglas egl Orient Extrem, sco a Taiwan ed el Giapun.
Era l’orgla ella caplutta Sixtina el Vatican e l’orgla ella caplutta dalla guardia svizra derivan ord il luvratori dalla firma d’orglas a Näfels.
Finanziaziun
La pleiv ha previu e concediu in credit da 330’000 francs. Quella summa includa tuttas necessitads supplementaras, sco per exempel la dismessa dall’orgla existenta sco era las lavurs d’adattaziun vid l’empora.
Grazia allas tschiens pintgas e grondas donaziuns ed als biars padrinadis da fiffas eis ei reussiu alla cumissiun dall’orgla da recaltgar enteifer dus onns ils daners per l’orgla nova tochen in pign rest da strusch 8’000 francs.
Nus essan fetg engrazieivels allas generusas donaturas e donaturs, senza lur agid fuss il project buca staus realisabels. In cordial Dieus paghi admettein era a tuttas gidontras e gidonters per lur grond engaschi e bien sustegn.
Documentaziun da fotos
L’entira historia entuorn l’orgla nova ei vegnida accumpignada dalla camera da fotografar e silsuenter documentada cun in commentari adequat per regurdientscha en in album.


text:
Tuttina ha Kühne+Nagel lavurà effizientamain. Quai sa mussa tenor il concern da logistica en il gudogn brut. Quel è s’augmentà per 7,9% sin 3,2 milliardas francs. Il gudogn operativs (EBIT) è schizunt s’augmentà l’emprim mez onn per 11% sin 455 milliuns francs. La marscha è creschida da 5 sin 5,6%.
«Tar svilups economics differents en las regiuns, ha la gruppa Kühne+Nagel pudì extender la quota da participaziun al martgà ed augmentar la prestaziun en il segund quartal», uschia il president dal cussegl d’administraziun Jörg Wolle.
RR novitads 09:00


text:
Approvà il sboz per la prevenziun per la vegliadetgna han la PPS, la PLD ed ils verd-liberals. Refusà el han la PS ed ils verds, la PCD è s'abstegnida da la vusch.
La refurma prevesa tranter auter ch'era las dunnas ston lavurar fin 65 onns, damain rentas per vaivas e contribuziuns pli autas a las cassas da pensiun. Il sboz va ussa enavos en il Cussegl dals chantuns, i dat anc pliras differenzas tranter las duas chombras.
Vinavant duas tariffas da contribuziun a l’AVS
Avant la votaziun finala ha il Cussegl naziunal anc prendì ina decisiun en favur da las persunas cun activitad da gudogn independenta, quellas na ston betg pajar dapli renta d’AVS. Il Cussegl federal e la cumissiun predeliberanta avevan proponì d’auzar la tariffa da contribuziun sin 8,4%.
Il Cussegl naziunal vul dentant restar tar 7,8%. Arguments en il Cussegl naziunal èn stads che talas persunas sajan las pitgas da la societad, e bleras interpraisas pitschnas pudessan vegnir en miserias finanzialas cun in tal augment.
RR novitads 11:00


text:
Besensón
Besensón (ind la parlada piasentina Bsinsòn; en italiàn Besenzone), l'è un cumün italiàn d'la región Emilia-Rumagna che'l se tröva en Pruincia de Piasensa.
Al gh'ha 994 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 23,9 km² e ona densità de 42 ab./km².
El paés el cunfina cun i cumün de Alsén, Busseto (PR), Curtmagiùr, Fiurenzöla e Vilanöva.
El gh'ha miga frassión.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Besenson l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
En il Vallais han las vignas patì quest onn da la schelira, granella e la sfarinussa. L’Uniun da puras e purs a Chamoson en il Vallais tema che purarias ch’han quest onn ina racolta bler pli pitschna, sa serva perquai tar vignas d’autras purarias, rapporta SRF.
Uss datti er scumonds: Persunas estras na dastgan betg pli passar sin las parcellas. Tavlas fan attent al scumond. E la polizia fa controllas. Durant la notg dovra ina guardia ina camera termica.
Perquai ch'igl è vegnì engulà l'emna passada a Chamoson malgrà tuttas mesiras plirs tschient kilos ivas, pondereschan tscherts viticulturs er d'installar cameras. Quest onn èn gia grondas quantitads d’apricosas e spargias sparidas en il chantun.


text:
Il Christian-Schmid-Fonds ha tenor il document da fundaziun en mira da pussibilitar ina scolaziun adattada a giuvnas Grischunas ed a giuvens Grischuns motivads e cun confessiun evangelica.
La fundaziun metta a disposiziun a stipendiatas e stipendiats meds finanzials che permettan ina scolaziun en instituziuns correspundentas renconuschidas.
Stipendis da la fundaziun vegnan dabun a scolaras e scolars, ad emprendistas ed emprendists so er a studentas e students che vivan en il chantun Grischun ed han qua il dretg da burgais.
La fundaziun dat a persunas che abitan a Cuira (cidad) ed han il dretg da burgais en il chantun Grischun exclusivamain stipendis per scolaziuns terziaras u per scolaziuns sin la segunda via da furmaziun.
Il fundatur Christian Schmid è stà in interprendider grischun cun success. El ha manà in affar da textilias prosperant a Milaun cun lieus da fabricaziun a Cavenago ed a Cassolo. L’interpresa produciva textilias preziusas da gronda qualitad, tranter auter per clients prominents sco la Chas’alva a Washington, la Chasa roiala britannica e la Swissair.
Christian Schmid è naschì ils 6 da zercladur 1886 a Spleia. El era burgais da Spleia e Malans e vischin d’onur da San Murezzan ed è adina restà collià cun sia patria. Tenor la voluntad dal fundatur vegn il success da sia activitad economica oz dabun en furma da contribuziuns da scolaziun a giuvnas Grischunas ed a giuvens Grischuns cun domicil en il Grischun e cun confessiun evangelica.
Cussegl da fundaziun:
President: Martin Schmid
Commembers: Anita Devonas, Bruno W. Claus
Post da revisiun:
Curia AG, Cuira
Surveglianza:
Surveglianza da la fundaziun, Administraziun da finanzas dal chantun Grischun


text:
Roccalumera
Roccalumera l'è ün cumün da la Provincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 180 km a est da Palermo e 25 km a südovest da Messina. Al 31 da Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 4.145 e üna area da 8,8 km².[1]
Al cumün da Roccalumera al cuntegn lan frazion da Allume e Sciglio.
Roccalumera al è arent a Fiumedinisi, Furci Siculo, Mandanici, Nizza di Sicilia a Pagliara.
Demografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
References[Modifega | modifica 'l sorgent]
Lian da dador[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Quai communitgescha KORA, l'uniun che s'occupa tranter auter dal management da selvaschina. Dapi l'entschatta da l'onn ha quest luf stgarpà almain 55 nursas en quests chantuns. Pertutgadas èn muntaneras survegliadas en claus segirads ed er en la vischinanza da chasas. En il chantun Appenzell Dador han differents lufs stgarpà dapi l'onn 2014 sis nursas.
Ch'i sa tracta tar il luf che ha stgarpà quellas nursas dal M75 ha pudì vegnir cumprovà cun analisas da DNA. Il permiss da sajettar da l'Appenzell Dador è valaivel durant 30 dis. Il permiss en il Grischun è scadì la dumengia passada.
RR novitads 11:00


text:
Berlìnc
Berlìnc (localmènt ciamàt apò Berlénc, en Italià: Berlingo), l'è 'n cümü de 2 730 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna ucidentàl a 18 km a òvest de la cità de Brèsa. L'è giü dei cümü piö pesègn per superfìcie de la Bàsa Bresàna. El cunfìna coi cümü de Logràt, Macló, Roàt, Traaiàt e Trensà
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il president da la regenza grischuna Christian Rathgeb ed il schef dal stab directiv chantunal Martin Bühler èn sa scuntrads oz a Roveredo cun il president da la regiun Moesa Christian De Tann ed ulteriurs represchentants da la regiun.
Rathgeb ha garantì a la regiun Moesa sustegn en la crisa actuala. Er sajan els averts per il dialog. Quai è il resultat d'ina maisa radunda a Roveredo. Là han ins discutà cun represchentants locals da la politica e l'economia davart la situaziun actuala.
Tranter auter han ins decis dad intensivar la communicaziun communabla e la valitaziun da la situaziun, surtut sche la Confederaziun u il chantun Tessin adatteschan las mesiras.


text:
Leopul
Leopul (L’viv/ЛbBiB in ücrain; L'vov/ЛbBoB in rüss; ЛbBoў/L'voŭ in bielurüss; Lwów in pulach; Lemberg in tudesch; Leopolis in latin; Leopoli in italian; Lavov in üngheres e serb; Liov in rumen; לעמבערג/Lemberik in yiddish) a l'è una cità de l'Ücraina ucidentala, de pressapoch 800.000 abitant.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Düranta la duminaziun austr-üngariga la cità la se ciamava Lemberg.
Quand che l'è vegnüda pulunesa in del 1918, a l'hann ciamada Lwów.
In del 1939 l'ha ciapada l'Üniun Suvietiga e l'ha faa part de l'Ücraina, e'l sò nom a l'è müdaa in L'vov, transcriüü del rüss.
Dopu de la decumpusiziun de l'Üniun Suvietiga a l'è stada ciamada Lviv, el nom che'l curispund a la parnunzia ücraina.
Cità gemelaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Lviv a l'è gemelaa cun:
- Corning, Stat Ünì d'America
- Cracovia, Pulonia
- Winnipeg, Canada
- Wrocław, Pulonia
- Eskilstuna, Svezia
- Banja Luka, Bosnia e Erzegovina
- Novi Sad, Serbia
- Freiburg im Breisgau, Germania
- San Pederburgh, Rüssia
- Kutaisi, Georgia


text:
Cun blera critica è l’emploià, ch’ha ussa pers sia plazza, ì tar la gasetta «20 Minuten». Tar la sutgera sco era en vischnanca regia in caos, vi da l’obligatori da mascras sa tegnia mo mintga terz, ed era las distanzas minimalas tranter las persunas sajan per ils blers nagin tema, ha ditg l’um a la gasetta. In’autra pretensiun ch’el ha fatg è, ch’ils territoris da skis avessan da serrar perquai che blers na tegnian betg en las mesiras da corona.
Implants da sport n'han betg plaschair
Pauc plaschair vi da questa critica han ils Implants da Sport Bravuogn SA. Sco quai ch’il president dal cussegl d’administraziun Christoph Jäckle ha ditg envers RTR, na possian els betg acceptar ina tala illoialitad envers la fatschenta. Perquai sajan ins sa decidì da dar la disditga a l’emploià. Era Marc Andrea Barandun da Bravuogn-Filisur Turissem conferma, ch’ins n’haja betg gì gronds problems cun las reglas da corona, quai grazia a diversas mesiras.
Era vischnanca politica vegn activa
En ina brev publitgada avant curt, sa distanzieschan la vischnanca Bravuogn Filisur, l’organisaziun da turissem da Bravuogn-Filisur sco era ils Implants da Sport Bravuogn SA da las pretensiuns fatgas en l’artitgel da 20 Minuten. I sajan vegnidas fatgas diversas pretensiuns nunvairas sur dal turissem d’enviern a Bravuogn. Ins sa distanzieschia en tutta furma da quest rapport ch’engionia, è plinavant da leger en la communicaziun.


text:
Empede cresce é les alogazions judes juvers.
Metù ite da: admin
27/11/2015
L govern Renzi y l PD é tl mené tres tl parlament na reforma dla RAI pro chela che dutes les mendranzes che ne à nia viadò les sciables n stat desche spraiza, risia de resté con nia tles mans. Depierpul che i todesc y ladins (Südtirol/Austria), aostans (Aosta/Francia) y slovens (Friul-VG/Slovenia) vegn nominés tl test de lege, ne afìstien plu inió les autres mendranzes. Pro chestes auda does de gran mendranzes, i sards (plu de 1 n milion de sardofons) y i furlans (plu de mez milion de furlanofons). Enfin a sen à gran pert dles mendranzes tl stat talian abú valch trasmiscions tla RAI sun la basa dla lege 489/99, ence sce te orars bendebot descomoc. La reforma nueva cioda de deventé n vare enzescul.
L PD se á desmostré ence con les ghiranzes fora dal grem de sie partí plutost scluc. Na mozion de mudazion prejenteda da plu parlamentars furlans é sen gnuda touta en consciderazion, ma al é dutaorela demé empromiscions da pert dla ministra Boschi.
La provinzia de Udin á encondé che ala fajará plura dan dal Comissariat dla OSCE y la Court Costituzionala, sce al essa da suzede che i furlans resta scluc fora.
L PD te Südtirol se mostra deforavia gen sciche plurilingh y interetnich, ma a Roma se enjígnen ca a ti tó demez a les mendranzes enfinamai les pueces sbrosces de prejenza tla RAI. La Talia ne á perauter nience ratifié la Charta di lingac minoritars che ti garantissa valch sconanza en plu.
(Informazions toutes dal sit www.brennerbasisdemokratie.eu)
Al me plej(1)Al ne me plej nia(2)
1250 iadesc liet