text:
L'orassion (o, pì precis, coleta) a l'é na cita preghiera general con na forma particolar dovrà ant la liturgia cristian-a. Le colete a comparisso ant le liturgìe dle cese catòlica roman-a, anglican-a e luteran-a, ma a son nen conossùe an tra 'd cole dla cristianità oriental. Ël tèrmin coleta a ven da la paròla latin-a collecta, ch'a l'era dovrà a Roma ant ël sécol ch'a fà sinch e des, contut che ant la version tridentin-a dël Missal roman as dovra, al pòst, ël tèrmin pì general orassion, col ch'i dovroma ambelessì an piemontèis. La paròla latin-a collecta a veul dì la riunion ëd la gent ansema e a peul esse ch'a fussa aplicà a costa preghiera përchè a l'era l'orassion ch'a l'era dita prima dla procession ant la cesa andoa ch'a l'era celebrà la Mëssa. A peul esse 'dcò ch'a significa la preghiera ch'a butava 'nsema le preghiere dij mèmber singoj dla congregassion.
Na orassion o coleta a l'ha 'd sòlit sinch part:
J'orassion ch'i l'oma ambelessì an piemontèis, për tute le Duminiche dl’ann litùrgich, a ven-o da la tradission dla Cesa anglican-a, cole ch'a l'ero stàite voltà an anglèis dal vësco Thomas Cranmer (1489-1556) da le preghiere latin-e për minca duminica 'd l'ann. I le voltoma 'd manera gradual.
Nosgnor tut-potent! Dane la grassia 'd campé via j'euvre dël top e 'd vestisse dl'armura dla lus, adess an cost temp ëd costa vita mortal che Nosgnor Gesù Crist a l'é vnùje për visitene an grand' umiltà; che ant ël dì darié, quand cha 'rtornerà an soa majestà gloriosa për giudiché ij viv e ij mòrt, nojàutri i peussa arsussité a la vita inmortal; për col ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor ëd misericòrdia! Ch’it l’has mandà ij tà mëssagé, ij profeta, për prediché ‘l pentiment e për pronté la stra për nòstra salvëssa: Dane la grassia dë scoté j’amoniment ch’an fan e ‘d chité nòstri pecà, përchè ch’i podoma saluté con gòj la vnùa ‘d Gesù Crist, nòst Redentor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Dësvija Tò podèj, e con gran potensa ve an tra ‘d nojàutri; e, përchè i soma tant ambarassà da nòstri pëccà, che Toa generosa grassia an giuta lest e ch’an lìbera; për Gesù Crist, nòst Signor, che con Ti e con lë Spirit Sant sìa onor e glòria, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor tut-potent! Nëttia nòstra cossiensa quand che Ti an fà vìsita minca dì, përchè Tò Fieul Gesù Crist, a soa vnùa, a peuda trovene ant na ca prontà për chiel; ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Che la selebrassion dël dì 'Natal, dla nàssita 'd tò ùnich Fieul Gesù Crist, ch'a ven tuti j'agn, an fasa argiojì; che nojàutri ch'arseivoma Gesù coma nòst Redentor, i peussa con fiusa certa, contemplelo quand che Chiel a vnirà coma nòst Giudes; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor tut-potent! I l'has arvërsà an sù nojàutri la neuva lus ëd toa Parola fàita carn: arcòrdane che costa lus, anviscà ant ij nòst cheur, a peussa splende an nòstra vita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Pare etern! Ti tl’has daje a Tò Fieul ancarnà ‘l Nòm sant ëd Gesù coma ‘n segn ëd nòstra salvëssa; pianta an minca cheur, it pregoma, l’amor ëd col ch’a l’é ‘ò Salvator dël mond, Nosgnor Gesù Crist; ch’a viv e regna con Ti e con lëd Spirit Sant, un sol Dé, ant la glòria eterna. Amen.
Nosgnor Dé! Che maravijos it l'has creà ‘l mond e, na maravìja ancora pì granda, it l'has ristabilì la dignità 'd la natura uman-a: Acòrdane 'd podèj partagé la vita divin-a 'd col ch'a l'ha umiliasse për partagé nòstra umanità: tò Fieul Gesù Crist, ch'a viv e regna con ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécol dij sécoj. Amen.
Pare dël cél! Ti, che, ant ël batèsim ëd Gesù ant ël fium Giordan, it l'has proclamalo tò Fieul bin-amà e ch'i l'has onzulo con lë Spirit Sant: acòrdane che tuti coj ch'a son batesà an sò Nòm a sìo fedej a l’Aleansa ch'a l'han fàit e ch'a lo confesso coragios coma Signor e Salvator; che con Ti e con lë Spiri Sant a viv e a regna, un sol Dé, an glòria eterna. Amen.
Nosgnor tut-potent, dont nòst Salvator Gesù Crist a l'é la lus dël mond: Acòrda che tò pòpol, anluminà da Toa Paròla e dai Sacrament, a peuda bërluse con la radiansa dla glòria 'd Crist; che Chiel a sìa conossù, adorà e scotà fin-a ai confin dla tèra; për Gesù Crist, che con Ti e con lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Dane la grassia ‘d rësponde pront a l'apel ëd nòstr Salvator Gesù Crist, e 'd nunsié a tuti la Bon-a Neuva dla salvëssa ch'a l'ha procurane, për che nojàutri e 'l mond antregh a peussa rendse cont ëd la glòria 'd soe euvre maravijose; ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor, Tut-potent e etern! Ti 't governe tute le còse, sìa an cél che an sla tèra. It pregoma: sie misericordios e scota le sùpliche 'd tò pòpol, e ant ël temp d'ancheuj dane toa pas; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e sèmper. Amen.
Nosgnor! Fane lìber da le caden-e dij nòstri pëccà, e dane la libertà ‘d cola vita bondosa ch’it l’has fane conòsse an Tò Fieul Gesù Crist, nòst Salvator; ch’a viv e regna con ti, ant l’unità dlë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor, ch’it ses la fòrsa ‘d yuti coj ch’as fido an Ti! Aceta, për Toa miserìcòrdia, nòstre preghiere e, përchè da noiàutri i podoma fé gnente ‘d bon sensa ‘d Ti, dane l’agiùt ëd Toa grassia, për che quand ch’i scotoma ij Tò comandament, i podoma dete piasì, tant an la volontà che ant ij fàit; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Ti ‘t l’has mostrane che sensa amor tut lòn ch’i foma a al pròpi gnente. Manda Tò Spirit Sant e arversa an nòstri cheur tò cadò ël pì grand, ch’a l’é l’amor, ver vincol ëd pas e d’ògni virtù; sens’ ëd lor, chichassì ch’a viv a l’é considerà mòrt dëdnans a Ti. Acordane son, për amor ëd tò Fiueul ùnich, Gesù Crist, ch’a viv e ch’a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Che anans la passion ëd Tò Fieul unigènit it l'has arvelà Soa glòria an sla santa montagna, acòrdane che nojàutri ant la contemplassion për fej ëd sòa facia, i podoma avèj la fòrsa 'd portè nòstra cros e d'esse cambià a Sòa imàgine da glòria a glòria; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent! Che Tò Fieul benedì a l'é stàit mnà da lë Spirit a d'esse tentà da Sàtana: Ven prest a giuté coj ch'a l'han da fé front a vàire tentassion; e che, dàit ch'it conòsse nòstra debolëssa, che ognidun ëd nojàutri a fasa l'esperiensa ch'it ses potent a salvé; për Gesù Crist, Tò Fieul, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Toa glòria a l'é sèmper cola d'avèj misericòrdia. Sie misericordios anvers tuti coj ch'a l'han ëscartà dai Tò senté e feje artorné con ëd cheur arpentì e con ëd fèj ferma a ambrassé e tense strèit a la vrità ch'a cambia mai ëd Toa Paròla, Gesù Crist, Tò Fieul; che con ti e con lë Spirit Sant, a viv e a regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent, Ti't sas ch'i l'oma gnun-a fòrsa an noi medésim për ess-ne d'agiut: guernane tant ant l'esterior ëd nòst còrp che ant l'interior ëd nòstra ànima, ch'i podoma trové protession da tùit ij sagrin ch'a peudo rivé al còrp e da tùit ij pensé malegn ch'a peulo taché nòstra ànima; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Pare dla grassia, che Tò fieul benedì Gesù Crist a l’é vnù giù dal cél për esse ‘l ver pan ch’a dà la vita al mond; Dane semper ëd pì dë sto pan, përchè Chiel a peuda vive an nojàutri, e nojàutri an Chiel; ch’a viv e regna con Ti e con lë S pirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor tut-potent, it ses mach Ti ch'it l'has la fòrsa 'd fé artorné ant l'òrdin nòstre volontà arvirose e nòstri sentiment da pecator; arcòrda a tò pòpol la grassia 'd voleje bin a lòn ch'it comande e d'avèj anvìa 'd lòn ch'it promëtte; parèj che, an tra le ràpide e varie trasformassion dë sto mond, nòstri cheur a peudo sté bin ferm là 'ndoa ch'as peul trové 'd gòj génita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor tut-potent e etern, an tò amor afetuos për le creature uman-e, it l'has mandà tò Fieul, nòst Salvator Gesù Crist për arvestisse ‘d nòstra natura e për patì la mòrt an sla cros, dand-ne l'esempi 'd grand' umiltà; acòrdane, an toa misericòrdia ch'i podoma marcé an sël senté 'd soe soferense e 'dcò pié part ëd soa arsurression; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
I. Nosgnor, che për nòstra redension it l'has dàit tò Fieul ùnich a meuire an sna cros, e che për soa gloriosa arsurression it l'has liberane dal podèj ëd nòst nemis: Acòrdane 'd meuire minca dì al pecà, përchè nojàutri i peussa vive për sèmper con Chiel ant la gòj dl'arsurression; për Gesù Crist, Tò Fieul e nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Ch’it l’has fàit che costa santa neuit ësplendrissa con ël ciàir dl’arsurression ëd Nosgnor; cissa ant toa Cesa col Ëspirit d’adossion ch’a l’é dane ant ël Batèsim, parèj che, arnovà tant ant ël còrp che ant la ment, i peuda rendte l’adorassion con sincerità e vrità; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e chh’a regna con Ti, ant l’unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
III. Nosgnor tut-potent, che për tò Fieul ùnich Gesù Crist it l'has batù la mòrt e dovertane le pòrte dla vita eterna: Acòrdane che nojàutri ch'i faso con gòj la selebrassion del dì dl'Arsurression dël Signor, i peuda esse tirà fòra da la mòrt causà dal pecà pr' ël mojen ëd Tò Spirit ch'a vivifica; për Gesù Crist. nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor, tut-potent e etern, che ant ël misteri dla Pasqua it l'has ëstabilì la Neuva Aleansa d'arconciliassion: Acòrda che tuti coj ch'a son ëstàit argenerà ant la comunion del còrp dël Crist a peudo manifesté and soa vita 'd lor lòn ch'a professo për soa fej; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé pr'ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor, che tò benedì Fieul a l'ha fase conòsse ai sò dissépoj quand ch'a l'ha rompù 'l pan e fane part: Duverta j'euj ëd nòstra fèj përch' i poduma contemplelo an tuta soa euvra 'd redension; ch'a viv e regna con Ti ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Tò Fieul Gesù Crist a l'é 'l bon bërgé 'd tò pòpol! Acòrdane che quand ch'i sentoma Soa vos nojàutri i peuda conòsse col ch'an ciama mincadun për nòm e ch'a lo séguito andova ch' an pòrta; Chiel che con Ti e con lë Spirit Sant a viv e a regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent! Conòsse Ti përdabon a l'é vita eterna! Acòrdane 'd conòsse Tò Fieul ëd manera tant përfeta ch'a peussa esse për noi ël senté, la vrità e la vita, e che nojàutri i séguito Soe pianà arlongh la vìa ch'a mën-a a la vita eterna; për Gesù Crist, Tò Fieul, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Ti 't l'has prontà për coj ch'at veulo bin tante 'd cole cose bon-e! A van fin-a dëdlà 'd lòn ch'i podoma comprende! Arvèrsa ant nòst cheur un tal amor anvers ëd ti che nojàutri an amand-te për tute cole còse bon-e e dzura 'd tute le còse, i peuda oten-e toe promësse ch'a van motobin dëdlà 'd tut lòn ch'i podrìo avèjne anvìa; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor, rè 'd glòria! It l'has esaltà Tò Fieul ùnich Gesù Crist con ëd grand trionf a Tò Regn an cèl: lass-ne nen sensa consolassion, ma manda Tò Spirit Sant për dene fòrsa, e esaltane a col leugh anté che nòst Salvator Gesù Crist a l'é andàit anans; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ant na glòria eterna. Amen.
Nosgnor tut-potent! An ës dì-sì Ti 't l'has dovertà 'l senté dla vita eterna a minca rassa e nassion për ël don promëttù dlë Spirit Sant: Arvërsa con abondans, it pregoma, sto don për tut ël mond pr' ël mojen dla predicassion dl'Evangeli, parèj ch'a vagna fin-a ij confin pì da leugn dla tèra: për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spiri Sant, un son Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent e etern! It l'has dàit a nojàutri, ij tò sërvent, për la confession ëd na vera fej, la grassia d'arconòsse la glòria dla Trinità eterna e, ant ël podèj ëd toa divin-a maestà, ëd adoré l'unità: Ten-ne costant an costa fej e adorassion e pòrt-ne a la fin a vëdd-te an Toa ùnica e eterna glòria, ò Pare; che con ël Fieul e lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Toa providensa ch'a faliss mai a l'ha butà a pòst le còse tant an cél che ant la tèra: Gava vìa da nojàutri, it suplicoma, tut lòn ch'a fà 'd mal e dane cole còse ch'an profit; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Orassion: Nosgnor! Da Ti a ven minca bin. Acòrdane che, për Toa ispirassion, noi i peuda pensé a lòn ch'a l'é giust e, për Toa guida misericordiosa, ëdcò felo; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Goerna toa famija, la Cesa, fissa ant la fej e l'amor, e ch'a peuda per toa grassia nunsié toa vrità con coragi e serve toa giustissia con compassion; për nòst Salvator Gesù Crist, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor! Fà che noi i l'àbia sèmper d'amor e 'd riverensa për Tò Nòm sant, përché Ti 't ch’ it ses mai strach ëd giuté e governé coj ch'it l'has butà dzura 'l fondament frem ëd Toa misericòrdia; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e on lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent! Ti 't l'has edificà Toa Cesa an sël fondament dj'apòstoj e dij profeta e Gesù Crist a l'é soa pera d'àngol: acòrdane d'esse giontà ansema ant l'unità dlë Spirit për soa dotrina 'd lor, parèj che nojàutri i sia un templ sant che Ti 't agradisse; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Ti t l'has mostrane a osservé ij tò comandament për l'amor anvers ëd Ti e 'd nòst pròssim; acòrdane la grassia 'd tò Spirit Sant, che nojàutri i sio consacrà a Ti ëd tut nòst cheur, e an comunion fraterna d'amor ancreus; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna coj Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Arsèiv con misericòrdia le preghiere che Tò pòpol a àussa anvers a Ti, e acòrda che lor a peudo conòsse e comprende lòn ch'a l'han da fé, e ch'a peudo 'dcò avèj la grassia e la fòrsa 'd compìlo fedel. Për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécol dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent, sorgiss ëd minca sapiensa! Ti't conòsses lòn ch'i l'oma da manca fin-a anans che nojàutri it lo ciamoma, e ch'i soma gnanca bon ëd preghete coma ch'as deuv; àbie compassion ëd nòstra debolëssa e dane, an toa misericòrdia, lòn che për nòstra indegnità i n'ancaloma gnanca a ciamete e për nòstra borgnarìa i podoma nen ciamete; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a l'é degn e ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Protetor ëd tuti coj ch'as fido an Ti, e che sensa 'd ti a j'é gnente ch'a sìa fòrt e ch'a sìa sant: aumenta e moltiplica an sù nojàutri Toa misericòrdia; a che, con Ti come nòst governator e guida, nojàutri i peussa passé a travers lòn ch'a l'é provisòri e ch'i perda gnente 'd lòn ch'a l'é etern, për Gesù Crist, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sul Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Che toa misericòrdia ch'a mai ven a manch, a nétia e goerna toa Cesa; e, për motiv che la Cesa a peul nen vive an sicurëssa sensa tò agiut, ch'a sia goernà e governà sèmper për ël mojen ëd toa bontà; per Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor! Acòrdane, it pregoma, lë spirit ëd pensé e fé sèmper cole còse ch'a sio giuste, parèj che noi, ch'i podoma nem esiste sensa 'd Ti, i peussa avèj la fòrsa e la volontà 'd vive conforma Tò volèj; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Nosgnor tut-potent, Ti 't l'has dane Tò Fieul ùnich pr' esse për nojàutri ël sacrifissi pr' ij pecà, e 'dcò l'esempi ëd la vita ch'at pias; dane la grassia d'arsèive con arconosensa ij frut ëd soa euvra 'd redension, e 'd seguité dì për dì ij le pianà 'd soa vita ch'a l'é la pì santa; për Gesù Crist Tò Fieul e nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Nosgnor ëd misericòrdia! Acòrda che Toa Cesa, radunà ansema ant l'unità da Tò Spirit Sant, a daga l'evidensa 'd Tò podèj an tra tote le gent, a la glòria 'd Tò Nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a vive e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
I. Nosgnor! Dane 'd fidene a ti con tut nòst cheur; përchè ti 't butes contra a j'orgojos ch'as fido mach ëd soe forse, ma it bandones mai coj ch'as vanto 'd toa misericòrdia. Për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
II. Nosgnor tut-potent e fòrt, autor e dator ëd tut lòn ch'a l'é bon: fà l'enta an nost cheur ëd l'amor për Tò Nòm; fà chërse in noi la vera religion; nuriss-ne con minca bontà; e fà ch'i pòrto 'l frut ëd euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
I. Nosgnor! Pròpi përchè sensa 'd ti i soma nen in condission ëd fete piasì, acòrdane, për Toa misericòrdia, che Tò Spirit Sant a peuda, an tute le còse, guidene e governene 'l cheur. Për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Acòrdane 'd confidé an ti con tut nòst cheur; përchè, coma ti sèmper t'arziste ij superb ch'as confido an la fòrsa ch'i chërdo d'avèj, parèj ti 't bandones mai coj ch'as glorio an Toa misericòrdia; për Gesù Crist, nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper e sèmper. Amen.
I. Acòrdane, ò Signor, ëd nen afanesse për le còse 'd còst mond, ma d'amé le còse dël cél; e già ch'i vivoma, àora, an tra 'd còse provisòrie, ch'a passo, ëd tense s-ciass a cole ch'a duro. Për Gesù Crist, nòst Senior, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Përchè sensa 'd Ti i soma nen bon a fete piasì, acòrdane an Toa misericòrdia che Tò Spirit Sant a peuda in ògni còsa guidé e governé ij nòstri cheur; për Gesù Crist nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spitit Sant, un sol Dé, ora e për sémper. Amen.
I. Nosgnor! Ti 't fase vëdde Tò podèj tut-potent dzurtut an toa misericòrdia e pietà. Acòrdane la pienëssa 'd Toa grassia për che, quand ch'i coroma pr' otnì Toe promësse, i peussa 'dcò nojàutri gòde ‘d Tò tesòr dël cél. Për Gesù Crist, nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Acòrdane ëd nen afanesse per le còse dë sto mond, ma d'amé le còse dël cél; e bele ancheuj, ch'i soma piassà an tra 'd còse transitorie, ch'i podoma tense strèit a cole ch'a duro; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécolj. Amen.
I. Nosgnor tut-potent e etern! Ti 't ses sèmper dispòst a scotene pì 'd lòn che nojàutri lo soma 'd preghete, e dispòst a doné pì 'd lòn che nojàutri i l'oma piasì d'avèj o ch'i meritoma. Arvërsa dzura 'd noi l'abondansa 'd toa misericòrdia. Përdonane lòn che nòstra cossiensa a l'ha tëmma, e dane cole bon-e ròbe che nojàutri i soma nen degn ëd ciamete, s'a fussa nen pr'ij mérit e la mediassion ëd Gesù Crist, nòst Salvator; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Ti't diciare tò podèj etern dzurtut quand ch'it manifeste misericòrdia e pietà; acòrdane la pienëssa 'd Toa grassia përchè noi, ch'i coro për oten-e Toe promësse, i peussa avèj part ëd Tò tesòr dël cél; për Gesù Crist nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
Signor, i pregoma che Toa grassia a peuda sèmper andene danans e darera, përch' i podoma dedichene con costansa a d'euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé për sèmper e sèmper. Amen.
Nosgnor tut-potent e etern! An Crist it l'has arvelane Toa glòria an tra le nassion: dësfend j'euvre 'd Tòa misericòrdia, che Toa Cesa për tut ël mond a ten-a bon-a con costansa la confession ët Tò Nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
I. Nosgnor tut-potent e etern! It pregoma, fà vnì pì grand an nojàutri ij don dla fej, dla speransa e dl'amor e, parèj ch'i otenoma lòn ch'it promëtte, fà ch'i nojàutri i veuloma bin a lòn ch'it comande; për Gesù Crist, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé për sèmper e sèmper. Amen.
II. Nosgnor tut-potent e etern! Ti ‘t ses sèmper pì dispòst a sente che nojàutri ‘d preghé, e a dé pì che nojàutri i veulo o i mérito; Arversa an sù noi l’abondansa ‘d toa misericòrdia, an perdonand-ne lòn che nòstra cossiensa a n’ha tëmma, e an donandne cole bon-e ròbe che nojàutri i soma nen degn d’arsèive, s’a fussa nen për ij mérit e la mediassion ëd Gesù Crist, nòst Salvator; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për semper. Amen.
I. Nosgnor tut-potent! Ti 't l'has gropà ansema an comunion e fraternità tùit ij tò sernù (tant ant la tèra che ant ël cél) ant ël còrp mìstich ëd Tò Fieul Gesù Crist, nòst Signor. Dane la grassia 'd seguité ij tò sant beà con na vita virtuosa e ch'at pias, parèj che nojàutri i peussa rivé a gòde cola indescrivibil gòj ch'it l'has prontà për coj ch'it veulo bin përdabon; për Gesù Crist, nòst Signor che, con ti e con lë Spirit Sant, a viv e regna, un sol Dé, ant la glòria eterna. Amen.
II. Nosgnor! I pregoma che Toa grassia a peuda sèmper ven-e anans e dapress ëd nojàutri, përchè i sio sèmper dedicà a d’euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.
I. Nosgnor! Tò Fieul a l'é vnùit ant ël mond për dësblé j'euvre dël diav e për rend-ne fieuj ëd Dé e d'ardité dla vita eterna. Acòrdane che nojàutri, fòrt dë sta speransa, i podoma purifiché nòstra vita a l'imagine 'd Soa purëssa, parèj che, quand ch'a 'tornerà con gran podèj e glòria, i peussa esse rendù tanme chiel an sò regn etern e glorios; andoa Chiel a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.
II. Nosgnor tut-potent e etern! An Crist Ti’t l’has arvelà Toa glòria an tra le nassion; Goerna j’euvre ‘d Toa miseicòrdia, përchè Toa Cesa për ël mond a peuda përseveré con fej costanta an confessand Tò nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
I. Nosgnor tut-potent e etern! Aumenta an nojàutri ij don ëd la fej, dla speranza e dl’amor; e perch’i oten-o lòn ch’it promëtte, fà ch’i l’oma d’amor per lòn ch’it ën comanda; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
II. Nosgnor! Dont tò Fieul benedet a l’é vnùit an cost mond për dëstrùe j’euvre del diav e rendne fieuj ëd Dé e ardité dla vita eterna: Acòrdane che, con costa speransa, i peuda netiene tanme Chiel a l’é pur; a la mira che, quand Chiel artornrà con potensa e gran’ glòria, i peuda esse rendù tanme Chiel ant sò Regn etern e glorios; anté ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, on sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
I. Nosgnor tut-potent e misericordios! A l’é mach për Tò don che Tò pòpol fedel at smon-a un servissi ver e laudàbil: Acòrda che nojàutri i peussa core sensa antrapesse për oten-e Toe promësse dël cél; për Gesù Crist, nèst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spiri Sant, un sol Dé, ora e për sèmper.
II. Nosgnor benedet! Chi’it l’has fàit che tute le Scriture Sante a sio scrite për dotrinene; acòrdane ‘d scuteje, lesje, marcheje, amprendje, e digerije ant l’interior, për ch’i peussa ambrassé e tense strèit a la beata speransa dla vita eterna che Ti ‘t l’has dane an nòst Salvator Gesù Crist; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sul Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
I. Nosgnor, ch'it ses tut-potent e etern! Tò volèj a l'é 'd ristabilì tute le còse an tò Fieul bin-amà, ël Rè dij rè e 'l Signor dij signor: acòrdane, an toa misericòrdia, che ij pòpoj ëd la tèra, separà e rendù s-ciav dal pecà, a peudo esse liberà e portà ansema sota tò domini 'd grassia; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un so, Dé, ora e për sèmper. Amen.
II. Nosgnor tut-potent e etern! Tò volèj a l’é ‘d ristabilì tute le còse an Tò bin-amà Fieul, ël Rè dij rè e ‘l Signor dij Signor; Acòrdane, an Toa misericòrdia che ij pòpoj dla tèra, divis e ancadnà dal pëccà, a peudo essne liberà e mnà ansema sota Tò govern sovran ëd grassia; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.


c: text/html

text:
Capuns
Capuns è il num d’ina tratga tradiziunala dal Grischun. La basa furma ina pasta da bizochels enritgida cun ervas e tochets da charn setga. La pasta finida vegn enzugliada en feglia d’urtais. Quests pachets vegnan cotgs en latg e buglion e servids cun chaschiel sgrattà. I vegn pretais ch’i dettia en il Grischun tants recepts per far capuns sco siras.
Bleras variantas[modifitgar | modifitgar il code]
Per preparar ils capuns dovri l’emprim ina simpla pasta da bizochels che consista or da farina, latg, ovs ed ina presa sal. A la pasta vegn alura agiuntà charn setga tagliada en quadrels. Tut tenor usanza po quai esser pulpa, andutgel u schambun criv. Era ervas na dastgan betg mancar, per ordinari èn quai tschagugliuns, peterschigl ed erva tschurra. Sco quai ch’igl è usità tar ils bizochels, vegn magari er agiuntà als capuns ivettas.
Mintgina e mintgin che fa capuns ha in pau si’atgna metoda da pachetar la pasta en ils urtais. Ils ins ferman la cua dals urtais uschia ch’i na crodan betg in ord l’auter, auters dovran tgiradents per far quai. In’ulteriura varianta è da betg enzugliar la pasta en ils urtais, mabain da far simpels bizochels, metter tiers ils urtais tagliads e laschar coier tut en aua da sal.
Era da coier ils capuns enzugliads datti differentas metodas. Ils ins brassan l’emprim ils capuns e coin els pir suenter; ils auters coin ils capuns directamain en latg e buglion (mez latg e mez buglion), savens cun agiuntar in moni d’erva tschurra. Era l’avnaun a vapur fa in bun servetsch, lura na crodan ils capuns numnadamain betg in ord l’auter.
Servids vegnan ils capuns sa chapescha tar mintgin in pau auter. Ins po prender els or dal bugl, metter surengiu chaschiel sgrattà e gratinar tut curtamain en il furnel. Auters servan ils capuns cun chaschiel e mettan paintg culà e quadrels da charnpiertg surengiu.
Litteratura[modifitgar | modifitgar il code]
- Jacky Donatz, Chasper Pult: La cuschina dal Grischun. Lenzburg 2007, ISBN 978-3-03780-299-1
- Charly Bieler, Evelyn Lengler: Capuns. Chur 1999, ISBN 3-85637-248-2
- Charly Bieler, Evelyn Lengler: Capuns Geschichten (mit 129 neuen Rezepten). Desertina Verlag, Chur 2006, ISBN 3-85637-306-3

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cegliachìa
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia)
La cegliachìa (celiachia in itagliàṅ, da 'l grēc koιλιakός, "dla pansa", da koιλίa, "pansa") l'è l'intolerànsa ch'a se śvilùpa a 'n sert punt dla vìta 'd na persòuna, p'r al magnèr ch'al tègna dàinter dla gliadèina, pcunsèin dal glùtin, ch'al s cata però in dimòndi magnèr.
I agìnt celìec, ch'i s sìen catê acsè dôp di eśàm edmandê apòsta da 'l dutōr, i n'gh'avrèven minga da magnèr dal robi indû 'gh sìa dàinter anca sōl pôc pôc glùtin, perchè a gh'gnarèv subìt n'infiamasiòun ai vìl intestinêl, ch'i se stricarèven a 'l indàinter, i se spiàtlarèven in dal bâs, e i n'starèven più lè a fèr al só mistēr dl asorbimèint intestinêl.
Se i celìec i n'fisèn briśa a mèint a quêl ch'i magnen, a fùria 'd infiamèr-es, i budē i n'tgnarèven più strìca la mèrda, cun dal scarghèdi arèinti arèinti ed caghèt. La salùt la in perdarèv e la deblèsa la turèv pē.[1]
A 'l dè 'd incō 'l ùnic rimédi ch'a s cgnùsa a 'l riguèrd 'l armàgn la cuntìnva atensiòun a n'magnèr gninta gninta ch'al tègna dàinter dal glùtin, a dìr di quèi fât col farèini di furmèint, edl ôrś e dal kamut.
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
- ↑ (IT) La celiachìa spieghéda in dal sît edl AIC.


text:
The Fog
The Fog (La fumàna) 'l è 'n film ad scarésa dal 1980 ad John Carpenter, scrit da lò insém a la Debra Hill, ch'la gh'iva anc mis i bèsi, parténd da 'n sugèt 'd Edgar Allan Poe. Girâ tut cun pôc bèsi (un migliòṅ ad dòlar, un quèl acsè) al 'n à ciapâ invéci dimóndi, da piò ad vint-i-òṅ migliòṅ ad dòlar. La Jamie Lee Curtis la tórna a lauràr insém a 'l regìsta newyurkéś dòp Halloween, la notte delle streghe e chè la cata anc sò màdar, la Janet Leigh scurtlàda sóta la dócia in Psyco.
Sunt
La sità ad Sant Antóni Bay in Califòrgna l'è drē a festegiàr i sò sènt an quànd i tàc'n a sucédar di fat da armàgn'r-ag cuma la mòrt ad tut i pescadōr dna barca ch'l'éra lè lè par turnàr a 'l pòrt pròpria quànd l'éra vgnuda śò la fumàna. Al minìstar dal pòst, Pàdar Malone (Hal Holbrook), al cata 'n diàri in dua sò nunòṅ 'l iva tgnû lugâ 'n fat segrét: i siē fundadōr ad Sant Antóni (lò par prim) i ìvan fat andàr a fónd ad prupòśit, puntànd-ag còntar al luś dla luméra dal pòrt, na barca ch'l'éra drē a rivàr da lōr, cun insìma un grup ad lebróś. Cun 'l òr catâ sù in dal śdòṅ, chi siē lè i gh'aṅ abû pò i bèsi par tiràr sù la céśa dal paéś.
Adès, par purtàr a cumpimènt la sò vindéta, chi mòrt là, pîṅ 'd arlìa in di cunfrònt di abitànt dla sità, i tórn'n in cal mónd chè lugâ in dla fumàna par cupàr-an siē.


text:
Ascàris Lumbricòid
'L Ascàris Lumbricòid (nóm sientìfic “Ascaris lumbricoides”) 'l è 'n bêg nematôd parasìta di óm e di mamìf'r in generàl ch'al fà vgnir un mâł ciamâ Ascaridìaśi. Dimóndi parsòni in dal mónd i gh'ànan cal vérum chè in dal budèli, un migliàrd a 'l incìrca, pasànd da 'l 45% dl'Amèrica dal Sud a 'l 95% ad sèrt pòst in Àfrica anc s'in gènar a n gh s fà gnanc a mènt quànd al nùmar di bêg 'l è pìcul.
Descrisiòṅ
'L Ascàris Lumbricòid 'l è 'n bêg ad culōr biànc. La fémna la pōl rivàr a èsar lunga 30 cm par 5 mm ad diamétar mént'r al masć 'l è più pìcul rivànd a 'l màsim a 20 cm par 4 mm. 'L óm 'l al ciàpa magnànd dal magnàr cuntaminâ, cuma la vardùra in du a s è druâ dla mèrda par cuncìm, parchè in mèś a gh'è i sò óṿ. Quànd i finìs'n in dal budèli, i óṿ i s vèran faghénd dal larvi ch'i finìsan pò in dal sangṿ e da lè i partìsan par rivàr a 'l cōr e pò pumpâ vèrs a 'l fègat e a i palmòṅ.
Quànd i rivàn lè i parasìta i dvèntan grand in dal gir ad déś dè o dna quàlc stmana. A i malâ a taca a vgnir la tós, dal vòlti anc di śbóc ad sangṿ , e i bêg, ch'i s càt'n in dal catàr, i vènan mandâ śò finénd incóra in dal stómag. Quànd la févra l'è élta, i vérum i patìsan dimóndi e i pōlan pascàr na strada par scapàr via tirànd-as sù e dònca i pōlan finìr anc in bóca cun la tós. Di àtar sìntum dal mâł i èṅ ingòsa, budèli stópi, gòmit e caghét alternâ a di mumènt in dua a n sa gh la cava minga a cagàr.
I bêg mandâ śò i finìs'n incóra in dal budèli in du i madùran e i scàmp'n anc par 'n an. Al fémni, dòp èsar stadi fecundàdi da i masć, i rìv'n a far duśènt-mila óṿ a 'l dè ch'i finìsan fóra c'n i pét.
Un studi fat in Bulìvia 'l à dimustrâ che cal dóni ch'i 'l aṅ ciapâ i éran pò dvintàdi più fèrtili rivànd a far anc nóṿ fiōi in mèdia anc s'i mèdag i n cunsìlian mia listés cla cura chè[1].
A s pénsa ch'i sìan vint-mila a 'l incìrca i putèṅ ch'i mōran tut i an par di Ascaridìaśi minga curàdi bèṅ (a gh'è da tōr di antibiòtig e di antiparasitàri). Soquànt vòlti a s è vdû di bêg adûlt śbuśìr la pèl par vgnir fóra da 'l umbrìgul, da 'l naś, da la bóca e da di àtar pòst incóra.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Bulìvia, catâ 'n vérum ch'al juta a far di fiōi Il Portale della Famiglia, 23 ad Nuvémbar dal 2015
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Ascàris Lumbricòid
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Ascàris Lumbricòid


text:
Questa purschida-web vegn forsa terminada la fin dal 2017
Timeline – Cronica multimediala da la Svizra
As interessais Vus per l’istorgia da la Svizra a partir dal 1931? La Timeline da la SRG SSR porscha numerusas truvaglias en sun e tun davart ils pli differents temas – cultura, furmaziun, economia, politica, protecziun da l’ambient, fatgs da la sanadad, sport e temp liber. Cumenzai il viadi che As maina tras l’istorgia da radio e televisiun dals ultims 80 onns!
Dossiers
Ils ultims onns è sa midà bler en las scolas svizras. Oz èsi evident che mattatschas e mattatschs frequentan ils medems roms ed ils plans d'instrucziun èn en tut ils chantuns pli u main tuttina. Ma co era quai pli baud, avant sessanta, settanta onns? Faschai en quest dossier in'excursiun tras la scola dals ultims decennis cun tut sias innovaziuns e sfidas.
L'emprim di da scola l'onn 1968Durada: [17'26''] TSI
Co sa sentan las scolaras ed ils scolars l'emprim di da scola? Co po la scola far quest eveniment...
Mancanza da scolasts – rescolaziun a la persuna d'instrucziunDurada: [04'13''] SR DRS
Sis onns suenter la fundaziun dal seminari da scolasts en il chantun Basilea-Champagna na...
Èn chastids corporals anc confurms al temp?Durada: [07'07''] SF
En ils blers chantuns dat il legislatur il 1971 anc il dretg a las persunas d'instrucziun da dar...
Duai la quarta lingua naziunala da la Svizra vegnir instruida en la lingua unifitgada rumantsch grischun?Durada: [03'04''] TvR
Per mantegnair la lingua han ins creà la lingua unifitgada rumantsch grischun. Uschia han ils...
Sch'ina scolasta survegn ina carta da gratulaziun, perquai ch'ella instruescha dapi 25 onns. Quai è...
Novas furmas d'instrucziun en il chantun VadDurada: [04'18''] TSR
En il chantun Vad èn las persunas d'instrucziun da l'opiniun che novas furmas d'instrucziun sajan...
Per l'instrucziun en bloc – invista en il mintgadi d'ina mammaDurada: [06'17''] SF
Apaina che l'ultim uffant da la famiglia è en scola u en scolina, turnan ils emprims uffants puspè...


text:
Ulànda
I Paéś Bas (denuminasiòṅ uficiàla in Ulandéś: Nederland /'ne:dərlɑnt/ anc s'i èṅ cgnusû da spés cuma Ulànda che però l'è sōl una dal sò pruìnci) l'è na nasiòṅ dl'Europa ucidentàla ch'la pōl cuntàr anc su tri stat piculèṅ in di Caràibi: Aruba, Curaçao e Sint Maarten.
Al nóm Paéś Bas al nas da 'l fat ch'al 20% dal teritòri al s cata sóta 'l livèl dal mâr e 'n 50% a 'n livèl para o śò da 'd lè. Par cumbàt'r al pîni al paéś 'l à tirâ sù dimóndi dighi ch'i s śònt'n acsè a 'l duni naturàli.
La gh'à na pupulasiòṅ ad piò ad sédas migliòṅ 'd abitànt e na superfìsi ad 41.543 km². La léngua uficiàla l'è l'Ulandéś (a s dascór però anc al Friśòṅ). La s divìd in dódas pruìnci: Brabànt Setentriunàł, Drenthe, Flevoland, Frìśia, Ghèldria, Grunìnga, Limbûrg, Ulànda Meriudiunàla, Ulànda Setentriunàla, Utrecht, Overijssel e Śelànda.
La cunfìna a sud c'n al Bélgi e a èst cun la Germâgna mént'r a nòrd e a òvest a gh'è 'l Mâr dal Nòrd. La sò capitàla l'è Amsterdam ma 'l guèran, al parlamènt e 'l palàs dal rè i s càt'n a L'Aja (Den Haag), in du i gh'èṅ anc la Cōrt Internasiunàla ad Giustìsia e la Cōrt Internasiulàna Penàla. Atri sità impurtànti i èṅ Rotterdam e Utrecht.
Al stat 'l è urganiśâ secónd na munarchìa parlamentàra, al rè da 'l 2013 'l è Guglielmo Lisàndar, mént'r al prim minìstar 'l è Mark Rutte da 'l 2010. Al sò mòt 'l è “Ik zal handhaven” (Mè a mantgnarò). I Paéś Bas i fànan part dl'Ugnòṅ Europea a far data dal 25 ad Mars dal 1957 (mémbar fundadōr) e d'l ONU da 'l 1945.
Culegamènt estéran
Albania Andorra Austria Belgio Bielorussia Bosnia-Ezegovina Bulgaria Cipro Croazia Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia (manca)
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Fauré 2014Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 14 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
CEC
L 2014 dla Zentrela Europeica Cunsumadëures (ZEC) de BulsanSce la consulëntes dla Zentrela Europeica Cunsumadëures de Bulsan messëssa tré adum la trëi cuestions che à caraterisà l ann 2014 dijësseles: diretiva nueva di cunsumadëures, mprëst d’auti y social media. Diretiva nueva di cunsumadëures ajache chësta ie jita n forza ai 13 de juni 2014 njuntan nuviteies mpurtantes y de majera scunanza per i cunsumadëures. L mpëni dla espertes dla ZEC per fé cunëscer a cunsumadëures y operadëures chësta nuvità normativa ie stat grant, danter l auter àles fat ntervënc n ucajion de cunferënzes y ajurnà l material de nfurmazion.
L mprëst d’auti ie ntant sce un di setores pra chëi che la retlamazions avanea for deplù. Tl 2012 à la Rë dla ZEC giapà 282 senialazions da pert di zitadins europeics che se lamentova de problems defrënc y melservijes abui canche i à mprestà n auto da n pitadëur talian: tl 2013 409 y tl 2014 bën 539 (belau l dopl che tl 2012).
La terza cuestion che à caraterisà l 2014 ie stata chëla di social media: tres na gran atività mediatica à la culaboradëures dla Zentrela dat ora nfurmazions y cunsëies sun la plata Facebook dla ZEC Italia), sun Twitter (@ECCItalyBolzano) y sun la plata web www.euroconsumatori.org.
De plu nfurmazions sun l’ativiteies dla ZEC de Bulsan dl ann passà ie da liejer sun la plata.
VIAGES Y VACANZES
Possi pa desdì debant mi vacanza tl cajo de malatia?L ie truep cunsumadëures che muessa renunzië tl ultim mumënt al’ena blancia – l’ena de feries da d’inviern – ajache i ie liei al liet pervia dl tisl. Suvënz mieni che l sibe mé de bujën de n zertificat dl dutor, coche na sort de giustificazion, per ne messei no paië l viac. Chësc ne ie danz nia nsci, ajache rezeder debant ne ie de regula nia puscibl.
L risch de se amalé y de ne pudëi nia giaudei di servijes cumprei pëisa sun l cunsumadëur y nia sun l patron dl albierch, l tour operator o la cumpanies de jol. L possa perchël vester de utl stlù ju n’assegurazion de viac aposta che cur i custimënc de rezeduda tl cajo de na malatia nia preududa. Per chi che va gën cun i schi y che uel fé na vacanza oradecà iel de mpurtanza stipulé n’assegurazion che cuere la spëises per l socors cun l joler. N cunsumadëur che à n nzidënt sun i purtoies da jì cun i schi tl’Austria p.ej. manacia de messei paië nce n valgun milesc de euro per l trasport te spedel.
Lijëde sun la plata dla ZEC ciunes che ie la opzions de rezeduda dala prenutazions.


text:
1Rü name nixĩ i guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü meã nórü ãẽ̱xgacüga naxĩnüẽ. Erü Tupana nixĩ i yangucuchixẽẽcü i guxü̃ma i ãẽ̱xgacügü. Erü nataxuma i ãẽ̱xgacü i tama Tupana ingucuchixẽẽxü̃. 2Rü ngẽmaca̱x, texé ya tama tümaãrü ãẽ̱xgacüga ĩnüchaü̃xẽ, rü Tupanaga nixĩ i tama taxĩnüxü̃. Rü yíxema tama naga ĩnüẽchaü̃xẽ, rü tá tapoxcue. 3Erü ngẽma ãẽ̱xgacügü rü tama ngẽma mexü̃ ügüxü̃ãrü poxcuruü̃ nixĩ, natürü ngẽma chixexü̃ ügüxü̃ãrü poxcuruü̃ nixĩ. Rü ngẽxguma cunaxwa̱xegu na tama nüxü̃ cumuü̃xü̃ i wüxi i ãẽ̱xgacü, rü name nixĩ i meã cumaxü̃. Rü nüma i ãẽ̱xgacü rü tá cumaã nataãẽ. 4Erü nüma i ãẽ̱xgacü rü Tupanaãrü ngü̃xẽẽruü̃ nixĩ rü ngẽmaca̱x nanamu na cuxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x. Natürü ngẽxguma chixri cumaü̃xgu, rü ngẽxguma tá waxi nixĩ i nüxü̃ cumuü̃xü̃. Erü nüma i ãẽ̱xgacü rü tama natüca̱xma nixĩ na nüxü̃́ nangẽxmaxü̃ i pora na cuxü̃ napoxcuxü̃. Erü woetama Tupana nanamu na napoxcuãxü̃ca̱x i ngẽma duü̃xü̃ i chixri maxü̃xü̃. 5Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i naga cuxĩnü i curü ãẽ̱xgacügü. Rü tama ngẽma poxcuxü̃ na cumuü̃xü̃ca̱xicatama nixĩ i namexü̃ na naga cuxĩnüxü̃, natürü name nixĩ i naga cuxĩnü erü marü nüxü̃ cucua̱x na namexü̃ i ngẽma. 6Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i meã nüxü̃́ penaxütanü i ngẽma dĩẽru i perü ãẽ̱xgacügüca̱x ixĩxü̃ i ngẽma nümagü nagu naxunetaxü̃ẽ̱xpü̱x na nüxü̃́ penaxütanüxü̃ca̱x. Erü ngẽma ãẽ̱xgacügü rü Tupanaãxü̃́ nixĩ i napuracüexü̃ i ngẽxguma naxüãgu i ngẽma puracü na pemaã inacuáxü̃. 7Rü wüxichigü i ngẽma ãẽ̱xgacügü, rü name nixĩ i nüxna penaxã i ngẽma nüxna üxü̃. ¡Rü nüxü̃́ penaxütanü i ngẽma dĩẽru i perü ãẽ̱xgacügü nagu unetaxü̃ẽ̱xpü̱x na nüxü̃́ penaxütanüxü̃! ¡Rü penaxü̱x i ngẽma ĩãneãrü puracü i perü ãẽ̱xgacügü pexü̃ muxü̃ na penaxüxü̃ca̱x! ¡Rü nüxü̃ pengechaü̃gü rü naga pexĩnüẽ i ngẽma perü ãẽ̱xgacügü! Erü ngẽmaãcü nixĩ i namexü̃ na penaxüxü̃. 8Rü tama name i texéaxü̃́ ṯacü pengetanü. Natürü nangẽxma i wüxitama i ngetanü i taguma tüxü̃́ ingutanüxü̃. Rü ngẽma nixĩ na yigü ingechaü̃güxü̃. Rü ngẽmaca̱x ya yíxema aixcüma tümamücüxü̃ ngechaü̃xẽ rü marü tayanguxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma Tupana tüxü̃ muxü̃. 9Rü ñanagürü i Tupanaãrü mugü: “¡Rü tãũtáma naĩ i ngemaã icupe! ¡Rü tãũtáma cumáẽta! ¡Rü tãũtáma cungĩ̱x! ¡Rü tãũtáma ṯoguã̱xãrü ngẽmaxü̃ cuxü̃́ nangúchaü̃!” ñanagürü. Natürü ngẽma mugü rü guxü̃ma i togü i Tupanaãrü mugümaã rü wüxigu nanu nagu i norü ore i ñaxü̃: “¡Rü nüxü̃ nangechaü̃ i cumücü na cugütama cungechaü̃xü̃rüü̃!” ñaxü̃. 10Rü yíxema tümamücüxü̃ ngechaü̃xẽ, rü taxuü̃ma i chixexü̃ namaã taxü. Rü ngẽmaca̱x i ngẽxguma tamücüxü̃ ingechaü̃gu, rü aixcüma tayanguxẽẽ i Tupanaãrü mugü. 11Rü name nixĩ i tanaxü i guxü̃ma i ngẽma, erü ñomaü̃cüü rü nangẽxma i muxü̃ma i guxchaxü̃gü. Rü name nixĩ i pegü ípemexẽẽ rü paxa penaxü i tórü Coriarü puracü. Erü ñu̱xma rü noxri yaxõgüguarü yexera ningaicamachigü i ngẽma ngunexü̃ i nagu tá taxca̱x nataeguxü̃ ya tórü Cori. 12Rü woo na naporaxü̃ i Chataná i ñoma i naãnewa i ñu̱xmax, natürü paxa tá nagu̱x i ngẽma, rü paxa tá ínangu ya Cristu na nügüxü̃tawa tüxü̃ nagagüxü̃ca̱x. Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i nüxü̃ tarüxoe i guxü̃ma i chixexü̃ ixügüxü̃. Rü ñu̱xma na nüxü̃ icuáxü̃ i Tupanaãrü ore, ¡rü ngĩxã yigüna tadaugü na tama nagu iy̱ixü̃ca̱x i ṯacü rü chixexü̃gü! ¡Rü ngĩxã meã tamaxẽ na ngẽmaãcü nüxü̃ rüyexeragüxü̃ca̱x i guxü̃ma i chixexü̃! 13¡Rü ngĩxã mexü̃ taxügü rü meã tamaxẽ! Erü aixcüma Cristuarü duü̃xü̃gü tixĩgü, rü tanaxwa̱xe i nüma nanaxwa̱xexü̃ãcüma tamaxẽ. Rü tama name na ingãxẽxü̃ rü na naxügüxü̃ i petagü i chixexü̃ i duü̃xü̃gü nawa ãũgatanüxü̃. Rü tama name i tingẽãẽmare rü e̱xna to i chixexü̃ taxügü, rü bai na yigü ichoxü̃gagüxü̃, rü bai i togüchi ixaiexü̃ naxca̱x i norü ngẽmaxü̃gü. 14Natürü name nixĩ i nacümagu pexĩ ya tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu, rü nüxna naxca̱x peca na pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x na meã naxca̱x pemaxẽxü̃ca̱x. Rü tama name i naxca̱x pedaugü na ñuxãcü pexeneãrü ngúchaü̃ na pexügüxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Historia(s) e maletgs da Tujetsch - quei ei igl essenzial cuntegn da mia pagina. Aschia anflas Ti ina massada informaziuns sur da Tujetsch.
Giu Las Rueras - il Rein aunc buca curregius ed ina cuntrada da faners!
La pagina Genealogia presenta las numerusas famiglias tujetschinas naven dil 17avel tschentaner tochen l'entschatta dil 20avel. Historia - Las publicaziuns sur da Tujetsch ein numerusas. Ina roschada da quellas ein d'anflar sin quella pagina. Ulteriuras informaziuns davart Tujetsch anflas Ti era sin la pagina dil Forum cultural Tujetsch e digl Archiv communal da Tujetsch. A nies capo scriptur Vic Hendry ei ina ulteriura pagina dedicada. Ella presenta sia biografia e bibliografia cun biaras recensiuns ed autras informaziuns.
Bien divertiment da sfeglir e perscrutar mia pagina. - La Val Tujetsch ha ina historia fascinonta e quella ei d'attribuir a sia situaziun geografica ed alla bellezia dalla val!
Tarcisi Hendry
Il Cadruvi cun la veglia casa da scola cun suren la habitaziun dil caplon. Da vart dretga fuvan las localitads pigl equipament dils pumpiers. Ils anno 1940/50 han duas stizuns anflau dacasa ella part suten cun l'entrada ensi; quei ein ils cusunzs Placi Beer e Placi Berther, il calger Alexander Schmid e plitard la fatschenta da sport da Teofil Schmid-Venzin.
Ina part dalla Val Tujetsch: Egl emprem vonn dalla val: emprema squadra cul vitg da Sedrun; secunda squadra cun Gonda e Camischolas, tiarza squadra cun Zarcuns e Rueras, quarta squadra cun Dieni. El secund vonn schai Selva e Tschamut sesanfla all'entschatta dil tierz vonn.
Il Drun/Run la fin dils onns 1960 (engrondir cun smaccar). Ins vesa fetg bein il liug (oz enasisum il parcadi) nua ch'il Run era semenaus 1834 vi encunter il vitg Sedrun e destruiu ina part dil santeri!! Mira: Malaura 1834
La fotografia lai era persequitar fetg bein ils differents vaus dil Run el decuors da decennis/tschentaners.
Per mei sco "naschius a Gonda" ei quei ina fascinonta foto. Igl ei mia foto da Gonda d'affonza. Gonda ei la part seniastra, viu dalla foto anora. Cun l'entschatta dils 1970 ein las grondas midadas succedidas! Il Dulezi ha schau svanir il baghetg dalla pervenda e la casa da scola. La resgia dils Solivas ha stuiu svanir e bia auter ei semidau, pil pli el senn positiv. Il Run ei oz bia pli bials e civilisaus. Denton resta il prighel - da quei duess ins adina esser pertschards!!!


text:
L Pest che uni ann se muda ju danter Trentin y Venet, se tol dant de crì i scric de majer valor dla narativa y dla sagistica tl raion dla Elpes danter l’opres dates ora ti doi ani dant, udan dant te na maniera nia estlujiva chisc ciamps spezifics de nteres:
-la cuntreda da mont, te si aspec naturalistics y te si cialé ora;
-l’atività de produzion tradiziunela, te si senificat spezifich de eco cumpatibltà;
-l cuntest sozioculturel dla cumunità da mont, cun si istituzions storiches liedes al’adurvanza n cumenanza di bëns;
-la ciacia, sciche atività lieda a na sensibltà particulera dl ambient;
-la viera danter i crëps sciche scenar particuler y duiëus dla storia europeica;
-l avëi naratif tl raion dl’Elpes, cun si fabules, si lijëndes, si mic de inier y ncuei.


text:
- (1) Anlora Dé a l’ha prononsià tute se paròle-sì:
- (2) “Mi. ël Signor, i son tò Dé, col ch’a l’ha fate seurte da la tèra d’Egit, da la tèra andoa ti j’ere s-ciav.
- (3) It l’avras nen d’àutri dé ‘dnans a mi.
- (4) Ti it faras nen ëd mistà scolpie ò na quàich simijansa dle còse ch’a stan sù an cel, o an sla tera o sot-tèra.
- (5) T’it butras nen an ginojon dë 'dnans a cole ròbe-là për dij servissi religios, për che mi. ël Signor, i son un Dé gelos, ch’a castiga la colpa dij pare an sij fieuj fin-a la tersa e la quarta generassion ëd coj ch’am arnègo
- (6), e che smon-a soa benevolensa a mila ‘d generassion ëd coj ch’am veulo bin e ch’a ubidisso ai mè comandament.
- (7) I dovraras nen ël nòm dël Senior fòra ‘d leu, përché ‘l Signor a lassara nen andé impunì chionque a dovra ‘l nòm dël Signor fòra ‘d leu.
- (8) It visaras dël dì ‘d Saba e lo ten-ras da cont coma ‘n dì fòravìa.
- (9) Ti’t podras travajé ses dì e fé an coj dì-là tut ël tò travàj,
- (10) ma ël dì ch’a fà set a l’é ‘n dì consacrà a Nosgnor tò Dé. An col dì lì i faras nen dij travaj, nì ti, nì té fieul, nì toa fija, nì tò servidor, nì toa serventa, nì toe bestie, nì ‘l forësté ch’a stà an toa cà.
- (11) përchè an ses dì Nosgnor a l’ha fàit ij cej e la tèra, e ‘l mar e tut lòn ch’a-i stà, e a l’ha arposasse ant ël dì ch’a fà set, parèj che Nosgnor a l’ha benedì ‘l saba e a l’ha consideralo fòravìa coma ‘n dì sant.
- (12) Rend onor a tò pare e a toa mare, parèj che ti’t peusse vive motobin dj’agn an sla tèra che ‘l Senior tò Dé av dà.
- (13) It sassineras nen.
- (14) It comëttras nen n’adulteri.
- (15) It robaras nen.
- (16) It rendras nen na fàussa testimoniansa contra tò vzin.
- (17) It susneras nen la cà ‘d tò vzin. It susneras nen la fomna ‘d tò vzin, nì sò servidur, nì soa serventa, ni sò beu, ni sò aso, ni 'd ròba qualsèssia ch’a sia dèl tò vzin.
- (18) Tut ël pòpol a sentìa ij tron e 'l son dël còrn e a vëdìa le lòsne e le fiame dla montagna ch'a fumava. Dëdnans a tut ës spetàcol ël pòpol a tramblava e as na tenìa a distansa.
- (19) A l'han dit a Mosè: "Ti parlane e noi it scotroma, ma lassa nen che Dé an parla, dësnò i na podrìo meuire".
- (20) E Mosè a-j dis: "Avèj nen tëmma, përchè Dé a l'é vnù për buteve a la preuva, parèj che la tëmma 'd Chiel av tratnissa dal peché".
- (21) Antlora 'l pòpol a l'é restà a distansa, ma Mosè a l'é avzinasse al spèss top anté ch'a stava Dé.
Parèj, an avend signà ‘l Pat con De, Israel a aceta na teocrassìa, visadì ëd sugetesse a la volontà arvelà ‘d Nosgnor. Sa Lege a l’era la Costitussion obligatòria dla nassion d’Israel sota Javé, sò De. Ël moment e ‘l leu ëd soa proclamassion a l’é nen stàit për cas. Ij comandament a determino coma Israel a dovìa vive për esse benedì da Nosgnor e dovrà coma na nassion ëd sacerdòt. Le lege a arvelava De ant ël regulé con precision la condòta e ij rituaj religios. La lege a prefigurava l’euvra dël Crist ch’a l’era da ven-e. Ël Neuv Testament a mostra che costa Lege a l’é stàita scolpìa për natura ant ël cheur (la cossiensa) dl’òm. A càusa dël pecà, costa scrita a l’é stàita dësfigurà e sogetà a ‘n tentativ costant ëd sopression.
Malgré lòn, la Lege ‘d De a l’é publicà ciaira e neta a tut ël mond. La lege ‘d De a l’é bon-a, përfeta e santa. A smon coma che ‘l Crist a l’è fin e scòpo dla Lege, përché a mena a Chiel. L’apostol Pàol a disìa che la lege a l’é ‘n pedagògo për portene a Crist, nen un moien ëd salvassion. Ëdcò për ij cristian, lòn che la Lege ‘d De a arvela a propòsit ëd De e ‘d soa volontà, a l’ha ‘n valor ch’a andrà mai a la fin e ch’a l’é ancora autorèivol për nòstra fèj e nòstra condòta. Ij des Comandament a son un somari dla Lege. A arvelo l’esensa dla Lege e a son ëdcò specià an tut ël Neuv Testament përché a smon-o la natura santa e giusta ‘d Nosgnor. Ël Neuv Testament a-j eleva a un standard ancora pì àut për guerné lë spìrit e la letera dla Lege.


text:
Firenz
Firenz (Firenze in Italian; Florentia in latin; Florence in ingles e frances; Florenz in todesch, Fiorenza in lombard antich), l'è la cittaa capital de la Toscana e de la sò provincia.
Cont i sò 365.774 abitant[1], l'è la città pussee granda de la region. I sò abitant se ciamen fiorentin, e la sò stòria l'incomincia quand gh'era l'Imperi roman.
In de l'età de mezz la diventa el center del Rinassiment italian, e l'è cognossuda in tutt el mond per la sò belezza. Per on poo de temp l'è stada anca capital del Regn d'Italia.
A.C.F. Fiorentina (1926) l'è vuna di dò squadre de folball de Firenz.
El sindich l'è 'l Dario Nardella, che 'l ha tolt la carega del Matteo Renzi quand che l'è divegnuu Premier. [2]


text:
17 11
Ol dé 17 de noèmber l'è 'l 321 ( 322 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 45 dé a finí l'an.
Ul dí 17 de noèmber al è ul dí da pòost 321 ( 322 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 45 dí a finí l'an.
Cossa l'è succeduu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1558: Scomincia el regnà de Lisabetta I d'Inghilterra
- 1570: On fort taramott el colpiss Ferrara
- 1796: I franzes vincen la Battaja de Arbol
- 1839: La prima oeuvra del Giusepp Verdi la vegn sonada a Milan
- 1869: L'è inauguraa el Canal de Suez
- 1878: El Giovanni Passannante proeuva a coppà el Re Umbert I
- 1970:
- Douglas Englebart brevetta el primm mouse
- El William Calley l'è processaa per el Massacher de My Lai
- 1983: L'è fondaa l'Esercit Zapatista de Liberazion Nazional
- 1988: I Paes Bass hinn el segond Stat a vess taccaa a Internet
- 2003: Arnold Schwarzenegger l'è insediaa comé Governator de la California
Chi l'è nasuu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi l'è mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Kelheim
Kelheim l'è 'na cità todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviéra, distrèt goernatìf (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. L'è 'l capolöch aministratìf del circondàre rüràl omònim. El teretóre aministràt de la cità l'è de 76.79 km² e 'ndel Dic 2013 la gh'ìa 'na popolasiù de 15 750 abitàncc.
El cümü de Kelheim el se tróa sö le spónde del Danubio, pròpe 'ndóche 'l fiöm el se 'nfràta dét endèle góle ciamàde Donaudurchbruch. De l'ótra bànda de le góle (a mut), amò 'ndèl teretóre de Kelheim, söndèn ànsa del fiöm, gh'è l'Abasìa de Weltenburg famùza tra l'alter perchè la se ànta de ìga la fàbrica de bìra de abasìa piö antìca del mónt.
N'ótra fàbrica de bìra 'mportànte che g'ha séde a Kelheim l'è la Private Weißbierbrauerei G. Schneider & Sohn, famùza per le sò bìre de formét (Weissbier).
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik – Tabelle 12411-001: Fortschreibung des Beölkerungsstandes: Bevölkerung: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (Hilfe dazu)


text:
Vaider
Vaider vain ramassà aint ils recipiaints in mincha cumün. Ils lös da ramassamaint vegnan comunichats da las administraziuns cumünalas. Per plaschair evitar insuos-chamaints sco cucuns, plom, fier, plastic ed oter plü. Id es scumondà da deponar vaider da fanestra e porcellana.
PET
Butiglias da PET as poja dar inavo illas butias chi vendan quai obain depositar aint ils containers specials (blau-gelg) pro'ls deposits cumünals.
Butiglias da plastic d'öli, aschaid, shampo, mezs da lavar e lomgiaders, etc. as poja dar inavo illas butias chi vendan quai obain allontanar culs sachs d'immundizchas da chasa


text:
Abigliament
Abigliament a l'è 'na ròbba putost che 'n tessuu faa per quattà-sòtta tòcch del còrp uman. I omen a hinn i unegh animai che tegnen-adòss di vestii, e squas tucc i persònn se vesten.
El còrp el pò vess quattaa cont ona camisa, i brasc cont i manigh, i gamb cont di calzon putost che cont ona sòcca, i man cont di guant e i pè cont di scarp. In quand el fà fregg, i persònn se vesten pesant cont i paltò e i capej.
L'abigliament el protegg el còrp uman dal cald del sô e di temperadur alt in di paes tropegai. I vestii comè paltò de lana e i strivaj tegnen el còrp al cald in dove i temperadur a hinn fregg comè ('me al pòlo nòrd). El se pò, donca, dì che l'abigliament el protegg i gent da dann per el soeu còrp.
L'abigliament a l'è anca tegnii-adòss comè decorazzion, per la mòda. I persònn de cultur divers se vesten cont vestii divers e a gh'hann idej e costumm desferenziaa resguard a che tipo de vestii mettes-sù. Per tant persònn l'abigliament a l'è comè on "simbol de staa" perchè ajuta a fà vedè ai alter comè che vun a l'è. De spess, l'abigliament a l'è ona forma de autoespression. I òmen-faa in divers situazzion sociai putost che de lavô presenten divers maner de fass vedè mersì al vestii che gh'hann-adòss. Spess i gent semplicement vann-adree a la mòda pussee popolara inscì e se adatten a lee. Donca, l'abigliament a l'è minga domà ona mezz che 'l protegg el nòster còrp.


text:
Nom / vopna
Il nom Tarasp
Id es fich probabel cha'l nom Tarasp deriva da l'expressiun latina "terrae asprae"
(= terra crüja).
La vopna da l'anteriur cumün da Tarasp
Descripziun: La vopna es trapartida verticalmaing. Aint illa part schnestra (gelgua) as rechatta üna crusch latina da culur cotschna, aint illa part dretta (blaua) ün arch San Martin da culur gelgua e cotschna.
Motivaziun: Il cumün ha surtut la vopna da la famiglia da Tarasp chi'd ha vivü dürant il 11avel e 12avel tschientiner. Plüs commembers da quista famiglia s'han partecipats vi d'üna cruschada e vi da pelegrinadis vers Gerusalem. Perquai muossa lur vopna üna crusch. L'arch San Martin simbolisescha la colliaziun tanter Dieu e'ls umans, però eir la grondezza da Dieu.
Culuors dal cumün: cotschen-gelg-blau


text:
Interreg "Terra Raetia"
Il chantun Grischun as partecipescha al program regiunal da l'EU per la promoziun da la collavuraziun sur cunfin, pro'l qual as pon partecipar eir nö stadis da l'EU sco la Svizra. Il program da l'Interreg vain stipulà ed administrà svess dals chantuns e las regiuns. La definiziun e la tscherna dals progets succeda tras rapreschantants chantunals e regiunals.
Regularmaing han lö sül nivel da Regenza e Regiun inscunters bilaterals culs rapreschantants da las regiuns vaschinas.
Interreg Italia-Svizra
Il program Italia-Svizra metta prioritats illa sparta territori ed ambiaint, abiltà da concurrenza e qualità da viver. Nossa Regiun as partecipescha al proget "Terra Raetica" ed elavura tanter oter ils seguaints temas:
- economia
- turissem
- agricultura
- cultura
- trafic public
- scienza natürala (parcs)
- sandà
- scolaziuns/perfecziunamaints
La stretta collavuraziun cul cussagl da la Terra Raetica e las instanzas i'l Tirol (Oberes Gericht - Landeck - Imst) e la provinza autonoma Bozen Tirol dal Süd (Vinschgau) han il böt da chattar eir illa part strategica puncts da partenza cumünaivels (Strategia CLLD)
Pagina d'internet Terra Raetica


text:
Purtugàl
Artéccol in dialètt mudnés
Al Purtugàl (a s diś Portugal in Purtughéś) l'è na nasiòṅ dl'Europa dal sud-òvest ch'la s cata in dla penìśula ibèrica (ch'l è sua p'r al 20%). 'L è 'l paéś più a òvest dl'Europa, davànti al gh'à 'l Ucéan Atlàntic in du i càtan i sò arcipèlag di Aśòri e ad Madèira. Al sò còsti i èṅ lunghi 830 chilómetar.
La sò lìngua uficiàla 'l è 'l Purtughéś (ma a s dascór anc al Mirandéś), na lingua ch'la daśvèṅ da 'l Latìṅ. Al sò teritòri al s cata difàti in dl'antìga pruìnsa rumàna dla Lusitania. Da 'l XVI sècul in avànti 'l à dâ vita a 'n impēr culuniàł in gir p'r al mónd in Àfrica, Àśia e in dl'Amèrica dal Sud, cunquistànd di paéś cuma 'l Braśìl, al Muśambîg e l'Angòla.
L'è na repùblica parlamentàra da 'l 1975 dòp la fiṅ dla ditatùra 'd António de Oliveira Salazar. Al prim minìstar 'l è 'l sucialìsta Pedro Passos Coelho mént'r al presidènt 'l è invéci ad dèstra, Aníbal Cavaco Silva.
Al cunfìna sōl cun la Spaggna, a nòrd cun la regiòṅ dla Galìsia e a èst c'n al regiòṅ dla Castìglia e Lèòṅ, dl'Estremadùra e dl'Andaluśìa. La sò capitàla l'è Liśbóna ch'la fà da piò ad sincsènt-mila abitànt. Atri sità impurtànti i èṅ Pòrt, Vila Nóva ad Gaja e Braga.
Al Purtugàl al fà part dl'Ugnòṅ Europea a far data dal prim ad Śnar dal 1986.
Albania Andorra Austria Belgio Bielorussia Bosnia-Ezegovina Bulgaria Cipro Croazia Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia (manca)
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
Cambra a gas
La Cambra a gas l'è na manéra ch'un stat al dróa par cupàr la gint cundanàda a mòrt. A s impinìs na cambra ad gas e 'l cundanâ al n è piò bòṅ ad tiràr fiâ murénd in dal gir ad déś minùt a 'l incìrca.
Da 'l 8 ad Favràr dal 1924 l'è druàda in di Stat Unî ch'i aṅ tòlt spunt da la prima guèra mundiàla in du a s impgnàva dal gas cun dal vlèṅ dèntar. Anc i naśìsta i aṅ druâ 'l cambri a gas in di lager par masàr a squantèran gl'ebrèj durànt 'l ulucàust.
Cambri a gas in di Stat Unî
Al cundanâ al vîṅ ligâ a na scrana in na cambra stagna. A sa gh mét pò 'n micròfun adòs par far in manéra ch'i parènt e i testimòni, in na cambra lè darènt, i pòsan sintìr incòsa. Quànd tut 'l è prònt a vîṅ pumpâ fóra da sóta la scrana dal cianûr esénd che dū pastìj 'd cianûr ad sòdi i vîn'n in cuntàt cun d'l àcid sulfànic faghénd d'l àcid cianìdric ch'al fà dal fum e ch'al finìs in di palmòṅ tirànd fiâ. Al cianûr 'l inibìs soquànt enśìma dla respirasiòṅ ch'i pàsan 'l usìgen da 'l sangṿ a 'l cèluli dal còrp. Dòp soquànt minùt ad patimènt in gènar a s pèrd i sèns prima 'd murìr dabòṅ parchè 'l sarvèl 'l armàgn sénsa usìgen. Se la vitma la próa a respiràr piàṅ o a tgnir al fiâ la pōl scampàr un quàlc minùt da piò, in tut al manéri in dal gir 'd òt o déś minùt a s mōr garantî.
Cundanâ famóś mòrt in na cambra a gas
- Louise Preslar: una dal quàtar dóni masàdi in cla manéra chè.
- Jimmy Lee Gray: giustisiâ in Missisìpi al 2 ad Setémbar dal 1983. Al sò cunvulsiòṅ i èṅ duràdi òt minùt in du al gh l'à cavàda a tiràr fiâ ùndas vòlti. 'L óm, squasànd al cô da tut al bandi p'r al dulōr, 'l à śbatû dimóndi vòlti la tèsta atàc a na śbara 'd fèr prima 'd pèrd'r i sèns.
- Caryl Chessman: scritōr cundanâ a mòrt par rapìna, sequèst'r ad parsòna e viulénsa sesuàla, acsè i aṅ pinsâ i giùdas, ma a gh'è di dubi ch'i àppian ciapâ 'l óm giùst.


text:
Forum intercultural Mustér: Inscunter cun Ladins
- Gievgia, 20.4.2017, 13:59
Era quest onn vul il Forum cultural internaziunal Mustér (nov num: forum intercultural) organisar puspè inscunters cun persunas da l’exteriur. Ils 9 e 10 da settember datti in inscunter cun Ladins da St. Ulrich en las Dolomitas. Quai rapporta la ANR.
Novas suprastantas
A la radunanza generala da mesemna saira èn Madlen Deflorin, la cassiera Anna Maria Genelin e Gion Hosang sa retratgs da la suprastanza. Successura da Madlen è Jris Lombris (sco commembra da la suprastanza communala da Mustér). Nova en suprastanza è era Erna Bundi. Il post da cassier(a) n'è dentant betg anc occupà.
Gidar ad organisar concert da Camartin
Plinavant ha il forum decidì da sa gidar puspè per organisar il concert festiv dal dirigent Simon Camartin ils 28 da december 2017. El sa preschenta cun INSO Academic Youth Symphony Orchestra L’viv en sala Peter Kaiser da la claustra da Mustér.
Brat cultural
Il Forum intercultural Mustér è vegnì fundà 1999. El ha organisà fin uss tranter auter la Europeada 2008, in campiunadi europeic da ballape da las minoritas linguisticas; 2011 ina emna culturala cun Sorbs da la Germania, Gaelics da la Scozia e Fris dal nord; 2013 Pascas russas; 2013 e 2014 occurrenzas sur da la cultura africana e 2015 in inscunter tranter indigens e Portugais.


text:
Pesaro (Pésre in Gal-Italich Marchigian; Pisaurum in latin) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. La g'ha presapóch 94.431 abitàncc (dàto ISTAT del 2009), 'na superfìce de 126 km² e 'na densità de 746 ab./km².
L'è la segónda cità piö pupulùza de la regiù dòpo de Ancona e, 'nsèma co Urbino, l'è la capital de la pruvincia de Pesaro e Urbino.
El cümü de Pesaro 'l cunfìna coi cümü de Fano, Gabicce Mare, Gradara, Mombaroccio, Monteciccardo, Montelabbate, Sant'Angelo in Lizzola, Tavullia
-
-


text:
Dario Fo
El Dario Fo (Sangian, 24 de marz del 1926 - Milan, 13 de ottober del 2016) a l'è staa on autor de teater, ator, scrittor, pittor e attivista italian.
A l'è staa nominaa Premi Nobel de la Letteradura in del 1997. Del 1954 al 2013 a l'è staa sposaa con l'atris Franca Rame.
Mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El trides de Otober de l'ann del Signor 2016 el Dario Fo l'è 'ndaa al fopon per via d'ona maladia respiratoria che l'eva faa insci che l'era 'ndaa a l'ospedal Luigi Sacco de Milan. El Sam Donaldson de la TV Americana ABC l'ha dii che chess chi l'è 'l dì che 'l teater l'è 'ndaa al fopon anca lu.


text:
La disposission dij Cànon ëd Westminster rësguard a la volgarissasion dla Bìbia
Ij Cànon ëd Westminster për l'arfòrma dla Cesa d'Anghiltèra (1646), ch'a son fin-a al dì d'ancheuj la nòrma ant le Cese presbiterian-e an tut ël mond, a fortìsso ant soa Confession ëd Fej:
"Ël Testament Vej an ebraich, ch'a l'é la marelenga (ël vernàcol) dël antich pòpol ëd Dé, e 'l Testament Neuv an grech, che, ant ël temp ëd soa composission, a l'era la lenga la pì conossùa an general fra le nassion, essend stàit ispirà an manera direta da Dé e, per sò special soagn e providensa, conservà pur e incontamnà an tùit ij temp, a son për lòn autèntich. Cole Scriture a son l'istansa ùltima che la Cesa a dev apelesse an tute le controversie 'd religion. Tutun, përchè coste lenghe originaj a son nen comprendùe da tut ël pòpol ëd Dé, ch'a l'ha 'l drit e l'interesse a le Scriture e ch'a l'é comandà 'd lesje e scandajeje ant la tëmma 'd Dé, (për lòn) a deuvo esse voltà ant la lenga parlà dal pòpol (ël volgar) ëd minca nassion anté ch'a-j rivo, parèj che la Paròla 'd Dé, butà ant ël leugh d'onor an minca ca e lesùa da tùit, a peussa mné a cola adorassion e a col servissi 'd Dé ch'a-j sìa agradì e, për la passiensa e dla consolassion ch'a dan le Scriture, a peussa avèj la speransa" (Confession 1:8).
Volgarisé la Paròla 'd Dé, parèj che tùit a la leso, la conòsso e la séguito con fiusa coma régola 'd soa fej e 'd soa condòta, a l'é 'l dovèj ëd la cesa e 'd minca cristian ch'a n'abia la capacità e ch'a na sìa ciamà. Ëdcò 'l pòpol piemontèis a l'ha 'd drit a lese le Scriture Sante an soa lenga con pien-a inteligensa, për podèj arsèive l'Evangeli dla salvëssa an Gesù Crist e parèj dé glòria a Dé ant l'adorassion e 'l servissi ch'a-j conven e che Chiel a comanda.


text:
Élber
'L élber 'l è cla pianta 'd lègn ch'la crès in dla só altèsa pugènd-es a 'l tròunc. 'L è diferèint da 'l arbùst pròpia p'r al só śvilùp in n'altèsa più granda, indû 'l spiana anca i só ràṁ e 'l só fój per la mijóra espuśisiòun ai ràǵ dal sōl.
I élber gl'ìn dal piànti perèni ch'i vìven soquànt an, a dìr anc un quèlch lùster, na quèlch vòlta soquànt sècol e però mia tant despès, mo a gh'n è 'd quī ch'i stàn al mònd p'r un quèlc milèni.
La só chióma, cumpòsta dai ràṁ e dal fói, la pól èser a fórma 'd piràmid cuma in dl abē, 'd culòuna cum' in dal siprès, 'd un tònd cum' in dal sréś, o a umbrèla c'm' in dal pìṅ ed mèr.
I élber i s divìden incòri p'r avér-'gh el fój a fórma 'd gùci o cun la fója lèrga; s'i tìnen da cât el só fój anch' in dl invèren o s' a i fàn caschèr.
L'utilitê dl élber
I élber gl'ìn di amîg edl òm e dla natùra in generêl: 'l òm e 'l bésti i respìren 'l usìgen ch'i prodùś'n el piànti; 'l òm al pōl druèr-egh la lègna sèca da bruśèr, al lègn per custruìr dal mubìli, la celulóśa per fèr dla cherta. El bésti cichìni i gh mèten sù cà. P'r a n' cuntèr di só frût, dal castàggni, ai pòm, ai pìr, ai fîg, a 'l sréśi, a 'l brùgni, e vìa descurènd, nutrimèint p'r i òm e p'r el bésti. El raìś di élber i van śò in dla tèra e i jùt'n acsè a tgnìrla sòdi al só pòst, quand a vin śò tròpa piōva o di èter só bliśgamèint vers al bâs.
Manéri d dìr
- (EGL) Mèt śò bèin cl albarèin[1] lè! (IT) Pianta bene, quell'alberino!
- (EGL) Èlber bugnōś, (IT) Albero scabbioso.[2]
Vóś lighèdi
Galerìa
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Élber
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Élber
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Élber»
Colegamèint estèren
- (IT) La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani.
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it.


text:
L’Union di Ladins de Fascia
endreza
la Festa del Rengraziament 2016
“Preon te nosc lengaz”
en vender ai 7 de otober a Vich e
en domenia ai 9 de otober a Cianacei
En vender ai 7 de otober da les 20.30 te sala grana de tobià de l'Oratorie de Vich vegn endrezà la meisa torona “Preon te nosc lengaz”.
Se trata de n debatit con la partezipazion di preves de Fascia e i esperc Paul Videsott, Cesare Bernard e Stefano Lazzer per rejonèr de la doura tel ladin te la liturgìa, col compagnament de la Corala Sènc Piere e Paul da Soraga.
Chest an l’Union di Ladins e la Comiscion per la cultura del Decanat de Fascia à metù ensema l'Orazional per la orazions di fidei per fascian.
L’Orazional vegn benedì e sport en segn de rengraziament a duta la Parochies e ai Consees parochiai
en domenia ai 9 de otober
a la messa de la Domenia del Rengraziament
te gejia de Cianacei da les 10.30
Se se troa da les 10.00 te piaz Marconi de Cianacei per jir en defilèda con la Musega Auta Fascia e i Gropes de Folclor fin te gejia del Sacro Cher olache vegn dit messa dal decan don Mario Bravin. Dò messa sona la Musega Auta Fascia, vegn fat i descorsc e n pìcol mezmesdì per duc.


text:
Permacultura
(nome differente)
La permacultura è ne mètede pe pruggettà é ammeneštrà paisagg andrepezzate mmòde ca fússene capace de preduce gl besuogn de l’aggènd che suó: magnà, fibbr é energía é ndand che tenéssene pure la resiliènza, recchézza é štabbeletà d’ecoseštème naturale.
Gl mètede de la permacultura è štate štise da gl ann settanda da Bill Mollison é David Holmgren peglènn da descepline quale l’archetettura, la bioleggía, la selvecheltura, l’agrecheltura é la zeetecnía.
Gl tèrmene "permacultura" ne vè da le nghlése permaculture, na cundrazzione de permanent agriculture é de permanent culture da gl memènd ca, second gl mmendore de gl tèrmene Bill Mollison: "na cultura nen pò cambà assá sènza na base agrícula sešteníbbele é n'éteca de gl use de la tèrra"[1].
Énnece
- 1 Štòria
- 2 Merale
- 3 Prengipie
- 4 Preggettazione
- 5 Sèmbie prátece de permacultura
- 6 Annetaziune
Štòria[càgna | càgna surgente]
Nfluènz[càgna | càgna surgente]
Gl cungètt de Permanent Agricolture fòtt mmendate a gl 1911 da Franklin Hiram King dénd a gl libbr sié Farmers of Forty Centuries: Or Permanent Agriculture in China, Korea and Japan. Jécch Hiram gl defenisc comm a ne seštèma agrícule che pò règg pe sèmb.
Ávete cose che nfluenzárene la štésa de gl prime medèll teòreche de la permacultura fúrene le fatíe de Stewart Brand ngòpp'a gl seštiéme, la speriènza de gl'agricheltore Sepp Holzer, che pe prime mettètt m'práteca ne mètede d'agrecheltura echelòggeca pe cheltevà n'Auštria (130 km a sudd de Salisburgh) mbond'a tutt (1000 – 1500 mètre ngòpp'a gl gleviégl e gl mare) é la speriènza de gl pieniére de gl miétede d'agrecheltura naturale Masanobu Fukuoka é gl libbr sié La rivoluzione del filo di paglia.[2]
Mollison é Holmgren[càgna | càgna surgente]
Da gl 1974 a l’Auštralia Bill Mollison é David Holmgren chemenzárene a štènn ne medèll pe ne seštèma agrícule seppertábbele, che tenéva comm ciéndr na pelicheltura fatta prengepalmènd che spèce arbòree prènn, frusc, spèce ervacee, fugn é seštiéme radecale[3]. Sse mètede veléva rrescì a pruggettà qualungue tipe de štanziamènd umane mmòde da reduce la fatía che ce veléva pe gl mandené, la predezzione de capecciama é gl nguinamènd é a gl štéss tiémb cunzervà o fà addevendà gl terrène cchiù ricch mmòde naturale é fà crésc la biodeverzetà de gl seštèma.[4]
L'òpra de Mollison é Holmgren z’appeggiava ngòpp’a sse prepuósete:
- La crise ambiendale è riale é le dimenziune che tè suó accuscì ròss ca cagnarrann de cèrt la medèrna secetà nduštriale mmòde ca nen ze petarrà cchiù rechenosc. Šte precèss mettarrà m’períchele p’addavére la rascia é la pessebbeletà de cambà che tè la pepelazione de gl munn, che crésc juorn dòpp juorn.
- Gl tuzz menniale - quigl ch’esišt già é quigl ch’adda angora arrevà - de la secetà nduštriale é de tutta ssa pepelazione ngòpp’a la maravegliosa biodeverzetà de la tèrra sarrà de secure assá cchiù ruoss de tutt gl cagnamiénd arreggeštrate dénd a gl lúteme siécule.
- Gl'òme, pure se criatura assá nzòleta dénd a gl quadre de gl munn naturale, è seggètt a le stéss légg scendífeche che ghevèrnane gl unevèrz materiale é gl cagnamènd de le form de vita, pe prime chéll che reuárdane gl belang energèteche.
- Gl use de gl cumbeštíbbele fuóssele derand gl períede nduštriale è gl fatt prengepale de gl buott ca è avuta la pepelazione umana, de le schepèrt tecnològgeche é d’ogne áta caratteríšteca de la secetà medèrna.
- Pure se è assá deffícele a ammaggenà quéll che seccedarrà a la secetà umana quann le fond energèteche sarave scòrt, è secure ca gl pròsseme decènn vedarrave le remenì a gl medèll che ze pònn tramendà dénd a la natura é dénd a le secetà prenduštriale, vale a dice a medèll seciale depennènd da energíe é fond rennevábbele.
La fatía rarreviètt gl pund cchiù ávete a gl 1978 che la pebblecazione de Permaculture One. A gl 1979 Mollison pebblechètt Permaculture Two, che gl quale allariava angora gl mètede mettènnece la pregettazione de chemunetà sane sane.
Nfatt quéll che caratterezzava la fatía de Mollison é Holmgren da l’ate propòšte de mètede agríchele alternative éva ca tutt gl elemiénd de gl štanziamènd umane évene riund: cheštrezziune de fabbrecate, preggettazione de gl zite, ghevèrn de l’acque é de l'energía é chendezzione de la chemunetà ze fennévane che la cheltevazione de chiand pe magnà o ate matèrie prime[4].
A che pund šta la permacultura uoje[càgna | càgna surgente]
Gl mètede de la permacultura z’è spase pe gl munn da gl ann ottanda.
A gl juorn d’uoje esišt cchiù de na dezzina de lébbra é manuale che párlane de permacultura appuggènnese ngòpp’a la fatía urigginale de Mollison é Holmgren, éppúre nen ce suó má štate seštanziale jond o variaziune a gl mètede štise a la fine de gl ann settanda.
A gl 2002 ze pènza ca suó štate fermate a la preggettazione n’permacultura cchiù de 100.000 perzune pe tutt gl munn. La fermazione è chembòšta quasce sèmb da ne corz fute teòreche/práteche de ddu semmane addó, dòpp gl fennamiénd chemune de gl mètede, viéve mbarate le tècneche cchiù jušt a gl ecoseštème lecale[4].
Éppúre la permacultura ne’rrèsc a ze spann mmiés’a la secetà. Holmgren dice ca le cáuse suó prengepalmènd da requède dénd a gl fatt ca prevale la cultura scentífeca de gl reduzzienism, che nen ze fida é rejètta gl miétede de natura cchiù olišteca, mmiés’a gl deminie de na cultura de gl chenzumisme criata da na veduta ébbìa echenòmeca de la salute é de gl pregrèss é la paura da part de l’autoretà pelíteche munniale é lecale de pèrd la nfluènza séa é gl petére sié se la pepelazione jèss appriéss a práteche che vònn arrevà a l'autoseffeciènza é a l'autenemía lecale.[5]
A gl 2000 Rob Hopkins criètt gl cungètt de cettà de transezione m’base a la permacultura.
Merale[càgna | càgna surgente]
Le tècneche che tè la permacultura suó devèrz da preggètt a preggètt prò tiéve la štéssa merale é le štéss racchemmannaziune.
- Accudià la tèrra, vale a dice rechenosc gl valore de gl seštiéme naturale. Quann gl’òme métt mane ngòpp’a gl assiétt naturale, nen adda fà dammaje a gl ambiènd. Pe Holmgren gl mègl mòde pe accudià la tèrra è de reduce gl chenzume.
- Accudià le perzune, pure s’arraprensèndane na mínema part mmiés’a gl èssere che cámbane. Ze tiév’accundendà gl besuogn cchiù mbertand comm magnà, casa, štrezzione, fatía che piace é relaziune seciale sènza avé a štruje tutt cose.
- Mettènn ne límete a gl chenzume fennamendale è pessíbbele spartì la rascia suocc suocc.
Prengipie[càgna | càgna surgente]
David Holmgren reštrégn gl prengipie a la base de la permacultura n’dúdece pund.[5]
- Tramiénd é chenfróndate (la bellézza šta dénd a gl uocchie de chi uarda) Tramendènn gl paisagg é comm fenziona la natura ze puonn migliurà l’òpre de gl uómmene é reduce gl use de le fond che nen suó rennevábbele é de la tecneleggía. La tramenduta adda èss acchembagnata da la riazzione perzenale.
- Raccuogl é cunzèrva l'energía (prepara le fiéne fin’a quann ce šta gl sole) Raccògl é cunzervà l'energía è sèmb štata una de le cose cchiù mbertand pe gl òme (é nen sule pe iss). Pe energía ze ndènn tutt quéll che pò èss štepate é/o mandenute buone é ch’è fennamendale pe na chemunetà/cultura pe peté cambà. Sèmbie: magnà, álbere, semènd.
- Assicúrate na bòna còta (nen ze pò fatià a štòmmache vacand) Assecurarze ch’ogne piézz de gl preggètt pertass ne prèmie útele.
- Mitt m’práteca l'autoregulazione é accètta la respòšta (gl peccate de gl patre recádene ngòpp’a gl figl fin’a la sèttema generazione) Z’adda cundené na crescènza truopp ròssa sennò gl chendrellure de gleviégl cchiù ávete sarave cheštritt a z’addeprà pe rasseccià tutt cose. Mbara a rechenosc é accettà gl feedback date da la chemunetà o, cchiù n’generale, da la natura.
- Addòpra é valerizza fond é servizie rennevábbele (lassa che la natura jèss annanz da sola) Ammeneštrà le fond che ze rennòvane é ze repredúcene de cundínue, sènza recève niènd da fòre, de mòde ca predúcene sèmb caccosa. A gl štéss tiémb valerezzà gl servizie rennevábbele, vale a dice gl servizie date da chiand, agnemale, terréne é acqua sènza che chiss fússene chenzemate dénd a sse preciéss.
- Nen preduce pattemaccia (gl sparagn è gl mègl uadagn) (Ne pund a tiémb ne salva ciénd) Assecurarz ca gl seštiéme che štave dénd a gl preggètt nen predúcene niènd che nen ze petéss addeprà dénd a n’ate seštèma.
- Preggètta da gl medèll a gl dettagl (gl álbere nen suó la ferèšta) C’avém’a mbarà a dà na tramenduta a gl nziéme prima de ce calà dénd a gl dettagl. Addeprà seleziune pregettuale che ne viéve da medèll tramendute n’natura.
- Ngòrpera mméce de spartì (fatiènn anziéme la fatía addevènda cchiù lègghia) Ngherperà tutt gl elemiénd preggettuale dénd a gl seštèma de mòde ca z’ajetássene gl une che gl ate.
- Èss peccerigl é ì tòmm tòmm è biégl (cchiù suó ruoss é cchiù fave remore cadènn) Seštiéme peccerigl é chiòtt chiòtt suó cchiù fácele da mandené de chigl ruoss é velòce, fave ne mègl use de le fond é predúcene de na manèra cchiù seppertábbele.
- Addòpra é valerizza la deverzetà (nen mettéss tutt l’òva dénd a ne ceštrigl sule) Valerezzà la deverzetà agnemale é veggetale. Éssa reduce gl rischie che ne viéve da la cchiù part de le maleméne: se na spèce de chiand z’ammala quéss nen vò dice ca nen ze raccògl cchiù. Tutta ssa deverzetà c’ajuta a gudé de la singularetà d’ogn terretòrie.
- Addòpra é valerizza gl árgene (nen penzà d’èsse ngim’a la traccia jušta sule pecché te truove ngòpp'a ne tratture ne muare pašteniate) Pregettà le forme de le zzòne de cumbine mmòde da ce sfrettà gl cchiù pessíbbele le caratteríšteche: gl límete tra ddu seštiéme deviérz è gl pòšt addó seccèdene le cose cchiù nderessand. Sse zzòne suó spiss le cchiù predettive pecché puonn addeprà le caratteríšteche de seštiéme deviérz. Ne sèmbie de gl sfruttamiénd de gl árgene è arrappresendate da gl seštèma de canale árgene chinampa, addeprate tradeziunalmènd n’Mèsseche é Tailandia.
- Respunn a gl cagnamiénd é addòpragle mmòde criative (besògna vedé le cose nen sule pe comm suó ma pure pe comm sarave) Sfrutta gl cagnamiénd a favore tié; tramendènn é capènn gl sign de sse cagnamiénd, pu ndervenì a tiémb.
Preggettazione[càgna | càgna surgente]
La preggettazione de spazie a seconda de gl prengípie de la permacultura depènn asselutamènd da le caratteríšteche de gl terretòrie. Pure se, case pe case, ze téa métt mane mmòde deviérz, ze puonn trevà ciért mòde de fà chemune a tutt quand gl preggiétt.
Ajute a la preggettazione[càgna | càgna surgente]
Zzòne[càgna | càgna surgente]
Pe na bòna preggettazione energèteca, gl paesagg ngim’a gl quale ze fatía vè spartute a cchiù zzòne. Ogn zzòna tè n’assegnazione d’use é è lendana o vecina da la casa m’bas’a comm vè pratecata da le perzone.
Idealmènd m’permacultura ze rechenóscene sse zzòne:
- Zzòna 0 è gl ciéndr de l’attevetà: la casa, la štalla o ne paése sane sane. Šta zzòna téa èss méssa mmòde d’avé gl másseme sparagn energèteche é mmòde de preduce quéll che sèrv a chi c’ábbeta.
- Zzòna 1 šta vecina a gl ciéndr de l’attevetà. È la part addó ze va a requère de cchiù é ch’è cchiussá addeprata. Pò, presèmbie, cundené gl uort, la frabbechétta, la sèrra, la šchiazza, gl ammascione, la ceštèrna e la nafta, gl pòšt addó ze reméttene le léna, gl appiénnapánn é na zzòna pe seccà le rane, le randinia, l’uorie, ecc… . Dénd a šta zzòna nen ze tròvane agnemale ruoss é faštima ze tròvane puoche álbere che sèrvene, pe le cchiù, a fà ne ccone e mbréa. Prò ce štave álbere peccerigl che z'addòprane spiss comm a, presèmbie, gl lemune.
- Zzòna 2 è na zzòna ne muare curata é cheltevata fute fute. Dénd a šta zzòna ze tròvane chianétt, fratt, frascune é lachitt. Ce se puonn trevà pure ciért álbere ruoss ch’accuóglene sott a le frunn sé ne seštèma tutt attercenate de spèce ervacee é arbòree, prengepalmènd chiand da frutt. Dénd a šta zzòna viéve pure seštemate spèce veggetale é agnemale che vuonn cura é tramenduta, é l'acqua c’è pertata dappettutt che l’annacquatura a gliotta. Gl agnemale peccerigl puonn ì a cèrt víe selezziunate é gl agnemale che viéve da la zzòna 3 puonn ì a pasc a n’ata part criata a pòšt pe iss.
- Zzòna 3 ce štave álbere da frutt che nen ze téane petà é che nen ze téane cheprì tòrn tòrn che la paglia, prata é larie pe gl agnemale, da carn é no, é le chelture prengepale. Dénd a šta zzòna ce štave álbere ruoss che sèrvene pure a parà gl viénd é cámbera pe fà le fiéne.
- Zzòna 4 puoche curata, a mmetà salváteca. Lòche ce se reccòglene frutt salvátece, ce se chiándane álbere fereštale addó puonn cambà gl agnemale salvátece. Pedecchiù la zzòna sèrv a preduce legname preziuse.
- Zzòna 5 è lassata a gl štate naterale. Šta zzòna è fatta pe tramènd é mbarà, la preggettazione ne’la téa nderessà.
Setture[càgna | càgna surgente]
È buone, quann ze preggètta, spartì la zzòna nderessata pe setture. Accuscì ze rrésc a fà ne diagramma circulare spartute a spicchie o cugn che ze spánnene da gl ciéndr de l’attevetà (spiss la casa). Ngòpp’a gl diagramma viéve spiss arrappresendate:
- setture che ríšchiane de z’appeccià,
- viénd fridd o dannuse,
- viénd call,
- ángule de ngedènza de gl sole gl štate é gl viérn,
- luce reflèssa da gl pandane,
- aree seggètt a chiéme.
Dòpp gl elemiénd de la preggettazione viéve miss mmòde da ammeneštrà buone l'energía ch'arriva.
Prengipie preggettuale[càgna | càgna surgente]
Capì addó štave le resorz[càgna | càgna surgente]
M’permacultura ze cèrca d’addeprà tutt le caratteríšteche de ne terretòrie. Pe le fà, mindr ze fà gl preggètt, ze téa peté rechenosc ogn pessíbbele resorza ajetènnese che le mapp de gl terréne, nfermaziune ngim’a gl viénd, acqua é néve, chiéme é ngèndie, é gl elèngh de le spèce agnemale é veggetale caratteríšteche. Apuó è fennamendale tramènd gl cagnamiénd de gl site štaggiune dòpp štaggiune
Pure se la permacultura uarda a le resorz che štave dénd a gl site, rechenosc la mbertanza fennamendale de la raccòta de nfermaziune ngòpp’a cèrt accasiune che ze tròvane fòre. Suó cunzederate pessíbbele resorz l’attevetà de fòre che predúcene capecciama che ce petéss èss útele, presèmbie secheríe, allevamiénd de cavagl, massaríe che predúcene vine, scòle o mercate.
Tepegrafía[càgna | càgna surgente]
La permacultura pò èss spasa a ogn tipe de reggione comm culline pretose, pandane, zzòne alpine, chiane criate da chiéme o desiért. Višt ca nen ce šta besògn de cagnà gl paisagg, è fennamendale študià la tepegrafía de gl site ngim’a gl quale ze métt mane, pecché chéssa tè na nfluènza ngòpp’a gl microclima, ngòpp’a gl medèll de scule de l'acqua, a gl spessore de gl štrate de tèrra bòna, ngòpp’a le víe de ndrata é ngòpp’a gl paisagg. Pe capì mègl la nfluènza che tè è útele annetà comm è ngandate gl terréne é comm sbatt gl sole ngòpp’a sse lúteme, annetà derrepatórera o merrune ch’èscene fòre, linee de scule, terréne chine de bóchera, visuale bòne o cattive, avetézza de le culline, acque chète é zzòne che slámane.
Clima é Microclima[càgna | càgna surgente]
Nen è sulamènd gl clima generale de la reggione che è mbertand; m’permacultura è fennamentale pure gl študie de tutt gl microclime che ze tròvane ngòpp’a gl site de gl preggètt. Nfatt terrine lendane puoche chelòmmetre fra iss puonn tené precepetaziune atmesfèreche, fòrza de gl viénd, tembrature é ummedetà relativa assá deffrènd. M’base a gl date raccuote viéve criate le štrutture é allevate chiand é agnemale a le víe cchiù mègl.
A cèrt zzòne clemáteche deffrènd, presèmbie, è pessíbbele a ce métt la casa mmòde ca gl microclima specífeche de chélla pesezione ajuta a migliurà la clematizzazione, o è pessíbbele pure seštemà álbere mmòde da nganalà gl viénd recapènnece n’uteletà.
Terrine[càgna | càgna surgente]
M’permacultura nen è accuscì mbertand se ne terréne è buone o no. Se è arrevenate ze pò migliurà dénd a puoch’ann, pertènnegle a ne jušt gleviégl d’ummedetà, d’ossíggene, de ngrass é de seštanza urgáneca.
Gl miétede addeprate pe gl migliurà suó:
- cercà de nen fà sceruà la tèrra bòna accapabball facènn crésc la veggetazione,
- sfragliucà é vendrà gl terrine tuošt (ma no che máchene che revòtane gl terréne),
- arrecchì gl terréne de seštanz netretive alletamènn o facènn seviésc é cerchènn d’abbià n’attevetà bielòggeca.
Acqua[càgna | càgna surgente]
Le resorz ídreche nfluènzane ne muare gl tipe de nderviénd possíbele dénd a ne site; pe sse metive ze téa requère de precise le fond d'acqua é peglià le jušt mesure pe la cunzervà. Une de gl mètede cchiù addeprate m’permacultura p’arrènn cchiù fácele l'asserbemiénd de l'acqua da gl terréne è quigl de gl swale. Sse fòssera lòngh, che suó cavetate luongh le linee di riávese, ndercèttane gl curz d'acqua ngima ngima, accuscì gl mandiénnene pe ore o pe juorn, lassènn umà l'acqua chiane chiane dénd a la tèrra. Sse canale avéssen’a èss acchembagnate da álbere luongh gl árgene, specialmènd a le zzòne sécch mmòde da nen ammendenà truopp sale mmiés’a la tèrra.
Cullecamiénd de le štrutture[càgna | càgna surgente]
Ze téa štà attiénd addó ze míttene le štrutture comm le víe de chemunicazione é la casa (o gl ciéndr de l’attevetà).
Le víe avíssen’a corr luongh le curv de gleviégl, èss sènza fòrt pennènz é tené ne buone seštèma de drenagg pe riduce l'eresione. Addó foss pessíbbele avíssene pure a fenzienà comm mórera de raccòta de l’acqua o comm parata condr a gl fuoche.
Cèrt rèule generale che z’addòprane pe cullecà la casa suó:
- vecenanza a na vía de ndrata prengepale é a le fond energèteche,
- oriendamiénd de gl sole, nnanzetutt a le zzòne clemáteche fredd,
- la nfluènza de gl vendariégl refrescand,
- cullecamiénd sott a na fond pe tené l’acqua a caduta.
De sòlete nen ze cheštruisc mbond’a ne cucuruzz pecché, facènn allescì, la casa ze petéss trevà mmiés’a viénd ch’arrívane da tutt le part.
Pregettà tenènn cund de le desgrazie[càgna | càgna surgente]
M’permacultura quann se preggètta ze pènza a le desgrazie naterale che puonn seccède.
Cèrt štrateggíe che suó pegliate pe prevedé gl ngèndie redúcene gl materiale che z’avvámbane fácele dénd a gl setture a rišchie trámmete la cura de gl terréne, é la criazione de parate, che víe, lachitt o spèce veggetale che z’appíccene deffecelmènd.
Sèmbie prátece de permacultura[càgna | càgna surgente]
Zzòne[càgna | càgna surgente]
Dase ca le tècneche addeprate m’permacultura suó tand, è fácele a z’ammatt dénd a variand de gl schèma generale de sparteture a zzòne. Ne sèmbie è quigl de la massaría Ragas, m’previngia de Belògna. Gl terretòrie è štate spartute a šte zzòne jécch sott[6]:
- Zzòna 1: casa, labberatòrie pe la preparazione de gl predòtt,
- Zzòna 2: šchiazza, zzòna de raccòta de le léna, uerteciégl,
- Zzòna 3: cheltevazione de chiand é èrv mmedecenale,
- Zzòna 4: zzòna che ze sémmena a cereale é bangale de verdure da addeprà a cunzèrva,
- Zzòna 5: zzòna pe preduce fiène anziém’a òche, cagline, álbere da frutt, sciuore é cereale,
- Zzòna 6: pòšt addó ce se pò repesà mmiés’a ne percorz de nganalamiénd de l’acque fin’a gl sciume,
- Zzòna 7: uacile pe l’itticheltura,
- Zzòna 8: laria zzòna pe cheltevà tipe deviérz de frutt peccerigl,
- Zzòna 9: uort pe gl viérn é ate álbere da frutta.
Fabbrecate[càgna | càgna surgente]
M’permacultura la casa è de sòlete asseciata mmòde štritt a la veggetazione che tè attòrn. Viéve addeprate téttera vérd é chiand rambecand pe migliurà gl iselamiénd tèrmeche, sèrr é shadehouse pe cagnà gl microclima é preduce magnà. Spiss viéve addeprate tècneche de cheštrezzione che materiale che štave ngim’a gl pòšt comm legname, paglia o créta.
Le štrateggíe tecnelòggeche pe pregettà na casa m’permacultura suó devèrz mmbas’a gl luoche é a le resorz che ce štave. Ècch la lišta che Mollison ne fa dénd a gl libbr Introduzione alla permacultura:
- Clematizzazione
- Štufe ch'abbrúscene súbbete le léna é che radiature ruoss, štufe de ghisa ch’abbrúscene le léna chiane chiane.
- Sèrr appeccecate mbacc’a la casa pe gl rescallamiénd gl viérn.
- Shadehouse pe refrescà l'aria a la štaggione.
- Seštèma de fraticc pe sbià le sfère e sole é refrescà.
- Rescallamiénd a áštreche trámmete acqua rescallata.
- Ferniégl é fernacèll
- Fernacèll pe cucenà é rescallà addó fa fridd.
- Ferniégl é fernacèll a gas, addó ze puonn addeprà bio-gas predott da riettature, a gl paise call-úmmede.
- Fórnera selare.
- Còtta fatta dénd a chendeneture che mandiéve buone le call, pe le magnà che z’adda còce a luongh.
- Predezzione d'acqua calla
- Seštèma che raddòpra le call de le štufe štipènn l'acqua dénd a chendeneture iselate termicamènd.
- Pannèlla selare tèrmece, le cchiù pessíbbele cheštruite che materiale raddeprate.
- Lèttreca é aglemenazione
- Pannèlla feteveltáice, generature eòlece o idroelèttrece peccerigl.
- Pregettà pe addeprà le cchiù pessíbele la luce naturale.
- Lavà é assecà gl pann
- Lavatrice a mane,
- Assecà gl pann dénd a la sèrra o ngòpp’a na fond de calore accandenata.
- Refreddà é seccà le magnà
- Frigorífere a pannèlla feteveltáice, generature eòlece o idroelèttrece peccerigl.
- Seccà le magnà che gl sole o dénd a la sèrra.
- Sparagnà l’acqua
- Ceštèrna pe recògl l'acqua quann chiòve.
- Acque griggie addeprate pe gl scarecature de gl bagn o sbiate viérz uort é sèrra.
- Cacatórera a sicch.
A le zzòne call é sécch ze téane crià fond d'aria frésca. Pe fà quéss z’addòprane curtélera chepèrt da cann, álbere o tessute, priévele chiuse da rambecand, tunnel setterrate é caménera selare pe preduce na vendrata dénd a le cámmere.
Cheltevaziune[càgna | càgna surgente]
Comm a tutt le seleziune práteche pegliate m’permacultura, pure gl miétede de cheltevazione cágnane mbas’a gl quadre culturale é ambiendale. Prò tutt quand gl miétede addeprate tiéve la ndenzione de pretègg gl terréne é de ce redà fòrza naturalmènd. Cèrt tècneche addeprate spiss suó l'agrecheltura naterale de Fukuoka[7], l'agricheltura sinèrgeca é l'agricheltura biodenámeca.
Assá spase è pure gl use de seštiéme agrefereštale prènn m’pelicheltura chiamate ferèšt accebbatòrie. A šte tipe de cheltevazione vè chepiate gl medèll tridemenzienale de crescènza de le chiand dénd a ne bòsch pe crià ne seštèma predettive. Gl prime a addeprà šta tècneca fòtt Robert Hart, che criètt la prima ferèšta accebbatòria m’permacultura a Wenlock Edge, Shropshire, Ngheltèrra[8].
Nfatt è iss ch’ammendètt la spartènza a gleviégl che caratterizza šta tècneca:
- gleviégl di chepertura chembuošt da le ciuff de gl álbere da frutt,
- gleviégl d’álbere da frutta cchiù peccerigl o da nuce,
- gleviégl de gl álbere da frutt peccerigl comm ribes o lambune,
- gleviégl de verdure é èrv prènn,
- gleviégl de chepertura de gl terréne che chiand da magnà che ze spánnene a la nghianata,
- gleviégl sott tèrra addó ze tròvane rádeche é patane,
- gleviégl de vite o chiand rambecand.
Buosch[càgna | càgna surgente]
Nzerì dénd a gl preggètt buosch štrutturate è útele pe tené a magnà pe le viéšt é gl agnemale salvátece, reduce gl sbávese de call, deverzefecà la predezione de veggetale é agnemale, prevenì la salenizzazione de la tèrra é la slamatura de gl terrine appise o che štave luongh gl sciume.
Gl álbere suó mbertand pure pe fà accandenà paricchie agnemale salvátece, specialmènd cegliucc, mbertand pe cundrellà gl parassite.
Pedecchiù da ne bòsch è pessíbbele recaccià léna pe ard o legname pe cheštruì.
Agnemale[càgna | càgna surgente]
A quasce tutt gl preggiétt de permacultura gl agnemale rialízzene cchiù de na fenzione é ze nzeríscene buone che gl ate elemiénd. Une de gl miétede cchiù addeprate è, presèmbie, gl "trattore de cagline", vale a dice lassà respà gl pugl líbbere o dénd a cèrt cagl mòbbele pe mandené la veggetazione rasa. Esišt pure na permacultura "vegana" che nen addòpra allevamiénd agnemale, tra gl fennamiénd èteche ssa currènd agghiogn pure la cura pe gl agnemale.
Permacultura urbana[càgna | càgna surgente]
La permacultura urbana métt m’práteca gl prengipie de la permacultura dénd a le cettà. Mira a crià pregiétt d’autenemía accebbatòra urbana é chemunetaria facènn preduce magnà é facènn sparagnà é autopreduce l’energía pure dénd a le cettà.
Na prepòšta pe rabbià la predezzione de magnà dénd a le zzòne urbane è chélla de cagnà le chiand d’adduobb de gl vérd púbbleche che ate spèce útele. Presèmbie dénd a gl parch púbblece ze petéss cheltevà chiand da frutt comm méla, péra o ate tipe, é álbere peccerigl é chiand che frutt magnarécc comm mirtill, lambune o frávele. Pedecchiù ze petéss addeprà le zzòne vérd pe fà órtera urbane che tutt quand petíssene cheltevà é pe la predezzione de biomassa pe l'energía.
Permacultura bioreggiunale[càgna | càgna surgente]
La Permacultura bioreggiunale métt anziéme gl prengipie de la permacultura che la veduta bioreggiunale, é è nata velènn nnanzetutt tené cund de le spèce andiche é de la cultura lecale. M’particolare ze cèrca de capì buone la nfluènza é la relazione tra la comunetà umana, la cultura séa é la sperdualità séa che gl ambiènd naturale. Gl bioreggiunalism è na teuría eculeggišta, che cèrca de scheprì é de študià zzòne naturalmènd precise chiamate bioreggiune (paròla ammendata da Peter Berg é Raymond Dasmann a gl prengipie de gl ann settanda). È na veduta nen sule eculòggeca ma pure culturale, pelíteca é sperduale.[9]
Cunemía[càgna | càgna surgente]
M’permacultura viéve pegliate seštiéme ecunòmece chemunetare che siérvene a mandené é a fà crésc le cunemíe de susseštènza.
La banga de gl tiémb, ciért seštiéme de microcriédete é priéštete seciale suó ciért sèmbie de sse seštiéme ecunòmece. N’Auštralia esišt ne funn che recògl denaziune pe fenanzià preggiétt de permacultura.[10].
A gleviégl menniale la permacultura z’affila che gl mevemiénd de la fenanza èteca.
Annetaziune[càgna | càgna surgente]
- ↑ Mollison, Bill Introduzione alla permacultura, Ndredezzione, p. 7
- ↑ Video ndervišta a Holmgren ngim'a le ríggene de la permacultura http://www.permaculture-media-download.com/2011/05/david-holmgren-about-sepp-holzer.html
- ↑ Mollison, Bill Introduzione alla permacultura, Prefazione a la prima edizione, p. 1
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Scott Robert, A Critical Review of Permaculture in the United States http://robscott.net/2010/?p=1
- ↑ 5,0 5,1 Holmgren, David Essenza della Permacultura http://holmgren.com.au/essence-of-permaculture-free/
- ↑ Artícule ngim'a la massaría Ragas scite ngòpp'a la revišta Terra Nuova, númmere Jennare 2012 http://www.ragas.it/permacultura-gennaio-2012.html
- ↑ Permaculture in Japan: foreign idea or indigenous design? http://holmgren.com.au/permaculture-in-japan/
- ↑ Seven storeys of abbundance; a visit to Robert Hart’s forest garden http://www.spiralseed.co.uk/forestgarden/page2.html
- ↑ Att de gl Senate Taliane audezione ngim’a la permacultura Permacultura Bioregionale)
- ↑ Site de gl Permafound Australia http://permacultureaustralia.org.au/category/permafund/


text:
San Murezzan: Nagina soluziun tranter bogn da cura e Bäder SA
- Actualisà Glindesdi, 19.6.2017, 15:03
Il bogn da cura a San Murezzan – la MTZ Heilbad SA – va avant dretgira cun la St. Moritz Bäder SA. Quella aveva visà il contract da locaziun. Per chattar ina schliaziun aveva la vischnanca da San Murezzan intermedià, dentant senza success.
Tranter il bogn da cura (MTZ Heilbad AG) e la St. Moritz Bäder SA na datti nagina schliaziun extragiudiziala en la dispita pervia dal contract da locaziun. La Bäder SA aveva desditg il contract da locaziun sin la fin da matg 2017, la fin da la durada ordinaria dal contract. Il MTZ vul però restar e sa dosta.
La vischnanca da San Murezzan aveva surpiglià il schaner da quest onn da manar las discussiuns tranter las duas partidas, dentant senza success. La desditga dal contract da locaziun duaja perquai vegnir examinada avant dretgira, ha communitgà il bogn da cura. Quai suenter ch’il locatur Bäder SA haja fatg en differentas tractativas consentiments e pli tard betg sa tegnì londervi.
Existenza periclitada
Sco la MTZ Heilbad AG scriva, veglia ella cun ir avant dretgira cuntanscher che la desditga dal contract vegnia annullada. Uschiglio saja il bogn da cura periclità en sia existenza. Il manaschi che renda, occupa actualmain 30 collavuraturs. Sper il bogn curativ porscha il manaschi fisioterapia ed era tractaments medicinals e cosmetics.
Nagina prontadad da tractar
La Bäder SA percunter ha ditg envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha RTR ch'ins haja fatg ina nova proposta da contract al bogn da cura MTZ. La MTZ n'haja dentant gnanc respundì sin quella proposta. La proposta avess prevì tenor il manader da la Bäder SA Raimund Kirchleitner in nov contract per 15 onns. Durant 5 onns fiss il tschains da locaziun restà sco oz, ils proxims 10 onns avess il MTZ stuì pajar radund 270. - francs per meter quadrat ad onn. Quai saja il tschains en media da tut ils locaturs en chasa di Kirchleitner. Actualmain paja il MTZ 145. - francs per meter quadrat. Quel fit na saja betg conform al pretsch da martgà.
RR novitads 16:00