text: 1Rü nüma ya Ngechuchu ya Cristu ya núma tá ũcü na nüxü̃ yacagüxü̃ca̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i maxẽxü̃ rü ngẽma marü yuechiréxü̃, rü yimape̱xewa rü Tupanape̱xewa cuxü̃ chamu na nüxü̃ quixuxü̃ca̱x i ngẽma ore i mexü̃. Rü ngẽxguma cuxü̃́ yatauxchaãchigu rü woo cuxü̃́ naguxchagu, rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ quixuama i ngẽma ore. Rü ngẽmaãcü chanaxwa̱xe na icuyanawe̱xãchixẽẽgüxü̃ rü meã cuyaxucu̱xẽgüxü̃ rü nüxü̃́ cunangúchaü̃xẽẽxü̃ i duü̃xü̃gü. Rü name nixĩ i yaxna namaã cuxĩnüãcüma meã cunangúexẽẽ. 3Erü yixcüra i duü̃xü̃gü rü tãũtáma nüxü̃ naxĩnüẽchaü̃ i ngẽma ngu̱xẽẽtae i mexü̃. Erü ngẽma duü̃xü̃gü rü nichixecüma. Rü ngẽmaca̱x naxca̱x nadaugü i norü ngúexẽẽruü̃gü i nüma nanaxwa̱xegüxü̃ãcüma nangúexẽẽxü̃. 4Rü tãũtáma nüxü̃ naxĩnüẽchaü̃ i Tupanaãrü ore i aixcüma ixĩxü̃. Erü nüxü̃́ nayaxõgü i ngẽma ore i doramare ixĩxü̃ rü ngẽmaguama narüxĩnüẽ. 5¡Natürü cuma rü meã cugüna nadau, rü ínaxuãẽ, rü namaã napora ega ngúxü̃ cuxü̃ üpetügu! ¡Rü nüxü̃ ixuama i ore i mexü̃ i tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃, rü meã yanguxẽẽ i ngẽma puracü i Tupana cuxna ãxü̃! 6Tãũtáma muxü̃ i ngunexü̃ ñoma i naãnewa changẽxma erü marü choxü̃ ningaica na Tupanaãrü puracü chaxüxü̃gagu chayuxü̃ rü choxü̃ na yama̱xgüxü̃ i duü̃xü̃gü. 7Rü choma rü marü guxü̃wama nüxü̃ chixuchigü rü íchayapoxü̃chigü ga Tupanaãrü ore i mexü̃ ga woo yemaca̱x duü̃xü̃gü chauxchi na aiexü̃. Rü guxü̃guma aixcüma Tupanaca̱x chamaxãma rü nüxü̃́ chayaxõõma. Rü ñu̱xma rü marü nawa nangu na chayuxü̃. 8Rü ñu̱xma rü marü Tupana choxü̃́ namaã nanguxü̃ i ngẽma ãmare i mexẽchixü̃ ya tórü Cori ya Ngechuchu ya ãẽ̱xgacü ya mecü tá choxna ãxü̃ i ngẽxguma wenaxãrü ñoma i naãnewa naxũxgu. Rü tãũtáma chaxica choxna nanaxã i ngẽma ãmare, natürü tá tüxna nanaxã ya guxãma ya yíxema tümaãrü ngúchaü̃maã ínaṉg̱uxẽẽgüxe na wenaxãrü núma naxũxü̃. 9Cumaã nüxü̃ chixu rü chanaxwa̱xe i paxa nuã cuxũ, rü choxü̃ ícuyadau. 10Dema rü ñoma i naãneãrü ngẽmaxü̃gu naxĩnüxü̃gagu choxna nixũ rü ĩãne ga Techarónicawa naxũ. Rü Crechéü̃te rü Gárataanewa naxũ, rü Titu i Darumáchiaanewa. 11Rü Lucaxicatama nixĩ i ñu̱xma chauxü̃tawa ngẽxmaxü̃. Rü chanaxwa̱xe i naxca̱x cudau i Marcu na nuã cunagaxü̃ca̱x. Erü nüma rü chauxca̱x name na choxü̃ na nangü̃xẽẽxü̃ i ñaã puracüwa. 12Rü Tíquicu rü ĩãne i Epéchiuwa chanamu. 13¡Ngẽxguma nuã cuxũxgu rü nuã nange i chorü gáuxü̃chiru ga ĩãne i Túruawa ngẽxmaxü̃ ga Carpupatawa chatáxü̃! Rü chanaxwa̱xe i nuã cunana i chorü poperagü. Rü guxü̃ãrü yexera chanaxwa̱xe i nuã cunana i ngẽma chorü poperagü i idixgüpǘtaxü̃. 14Aleyã́dru i cobrenaxca̱x i buetarearü üwa puracüxü̃ rü poraãcü chixri chomaã naxüpetü. Natürü Tupana nüxü̃ nacua̱x i ñuxãcü tá na napoxcuãxü̃ naxca̱x ga yema chixexü̃ ga chomaã naxüxü̃. 15¡Meã cugüna nadau na tama chixexü̃ cumaã naxüxü̃ca̱x! Erü poraãcüxüchima naxchi naxai i Tupanaãrü ore i mexü̃. 16Yexguma noxrixüchima ãẽ̱xgacügüpe̱xewa chaugüétüwa chideaxgu rü taxúema choxü̃ tarüngü̃xẽẽ. Guxü̃ma choxna nibuxmü. Natürü tama chanaxwa̱xe i Tupana nagu narüxĩnü i ngẽma. 17Natürü tórü Cori choxü̃ naporaxẽẽ rü choxü̃ narüngü̃xẽẽ na choxü̃́ natauxchaxü̃ca̱x na nüxü̃ chixuxü̃ca̱x ga norü ore i mexü̃ i tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃. Rü yemaãcü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga tama yaxõgüxü̃ ga yéma yexmagüxü̃ rü nüxü̃ naxĩnüẽ ga yema ore. Rü yemaãcü tórü Cori ya Ngechuchu choxü̃ ínanguxuchixẽẽ ga yexguma taxü̃ ga ãũcümaxü̃wa chayexmagu. 18Rü nüma ya tórü Cori tá choxü̃ ínanguxuchixẽẽ nawa i guxü̃ma i chixexü̃gü. Rü tá choxna nadau na ngextá ãẽ̱xgacü íyiĩxü̃wa choxü̃ nagaxü̃ca̱x. Rü tanaxwa̱xe i guxü̃guma nüxü̃ ticua̱xüü̃gü. Rü ngẽmaãcü yiĩ. 19Chanaxwa̱xe i chauégagu nüxü̃ curümoxẽ i Prisila, rü Aquiru, rü Onechéperutanüxü̃gü. 20Eratu rü ĩãne i Corĩ́tiugu narüxã̱ũ̱x. Rü Turuquínu rü iḏaawexü̃ma ĩãne i Miretuwa chanata̱x. 21Rü naxü̃pa i gáuanexü̃ rü chanaxwa̱xe i nuã cuxũ. Rü cuxü̃ narümoxẽgü i Eubúru, rü Prudẽte, rü Linu, rü Cáudia, rü guxü̃ma i taeneẽgü i yaxõgüxü̃. 22Rü chanaxwa̱xe i tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu cumaã nangẽxma, rü Tupana pexü̃ narüngü̃xẽẽ ya guxãma i pemax.


c: text/html

text: 1Rü guma Melquisedé rü ĩãne ga Charéü̃ãrü ãẽ̱xgacü nixĩ ga yexguma namaü̃xgu ga Abráü̃. Rü nüma ga Melquisedé, rü duü̃xü̃güarü pai nixĩ ga Tupanape̱xewa. Rü yexguma Abráü̃ rü to ga nachiü̃ãneãrü ãẽ̱xgacügümaã nügü nadaixgu rü nüxü̃ nayexeragu, rü Melquisedé rü namawa Abráü̃pe̱xegu nayangu ga yexguma Abráü̃ napataca̱x taegugu. Rü nüma ga Melquisedé rü nayumüxẽ na Tupana Abráü̃xü̃ rüngü̃xẽẽxü̃ca̱x. 2Rü Abráü̃ rü nüxü̃́ nayexma ga guxü̃ma ga yemaxü̃gü ga yema ãẽ̱xgacügü ga namaã nügü naḏaixü̃na napuxü̃xü̃. Rü yemawa ínanaxüxüchi ga yema Tupanana üxü̃, rü Melquisedéna nanaxã. Rü ngẽma naẽ́ga i Melquisedé rü Ãẽ̱xgacü ya Ixaixcümacü ñaxü̃chiga nixĩ. Rü norü ĩãne ga Charéü̃ rü Taãẽxẽẽruü̃ ñaxü̃chiga nixĩ. Rü ngẽmaca̱x i naẽ́ga i Melquisedé rü Ãẽ̱xgacü ya Taãẽxẽẽruü̃ ñaxü̃chiga ta nixĩ. 3Rü Tupanaãrü ore ga nuxcüma ümatüxü̃wa rü tama nüxü̃ nixu na texé tiĩxü̃ ga nanatü rü naẽ rü norü o̱xigü ga Melquisedé. Rü ngẽxgumarüü̃ ta tama nüxü̃ nixu i norü buxchiga rü norü yuxchiga. Rü ngẽmaca̱x Tupana Nanerüü̃ guxü̃guma duü̃xü̃güarü ngü̃xẽẽruü̃ ya pai nixĩ i Tupanape̱xewa. 4Rü ñu̱xma rü name nixĩ i nagu perüxĩnüẽ na ñuxãcü aixcüma ãẽ̱xgacü ya tacü yiĩxü̃ ga Melquisedé. Yerü nuxcümaü̃cü ga tórü o̱xi ga Abráü̃ rü Melquisedéna nanaxã ga yema Tupanana üxü̃ ga natanüwa ga yema yemaxü̃gü ga togü ga ãẽ̱xgacügüna napuxü̃xü̃. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x na Tupanape̱xewa tórü o̱xi ga Abráü̃ãrü yexeracü yiĩxü̃ ga Melquisedé. 5Rü ñu̱xma i Yudíugü, rü guxü̃ma i norü ngẽmaxü̃wa ínanaxüxüchigü i ngẽma Tupanana üxü̃, rü ñu̱xũchi norü paigüna nanaxã yerü yemaãcü nixĩ ga namuãxü̃ ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃. Natürü guxü̃ma i ngẽma paigü rü Lebítaagü nixĩgü. Rü nüma ga Lebí rü guxü̃ma i Yudíugürüü̃ Abráü̃taa nixĩ. Rü ngẽmaãcü i ngẽma Yudíugü rü norü paigüna nanaxã i ngẽma Tupanana üxü̃, woo natanüxü̃ na yiĩxü̃ i ngẽma paigü. 6Natürü ga Melquisedé rü woo tama Lebítaa nixĩ, natürü Abráü̃me̱xẽwa nanayaxu ga yema Tupanana üxü̃. Rü nüxü̃ tacua̱x na Abráü̃ yiĩxü̃ ga noxri nayaxucü ga Tupanaãrü uneta. Rü nüma ga Melquisedé rü Tupanana naca na Abráü̃xü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x ga Tupana. 7Rü guxãma meãma nüxü̃ tacua̱x rü ngẽxguma texé togueca̱x Tupanana caxgu na tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x, rü Tupanape̱xewa rü yíxema nüxna c̱axe rü ngẽma togü i naxca̱x ítac̱axü̃ãrü yexera tixĩ. Rü ngẽmaãcü nüxü̃ tacua̱x na Abráü̃ãrü yexera yiĩxü̃ ga Melquisedé i Tupanape̱xewa. 8Rü ñu̱xma i nuã tatanüwa rü ngẽma paigü i ngĩxü̃ yauxgüxü̃ i ngẽma dĩẽru i Tupanana ücü, rü duü̃xü̃gümare nixĩgü rü tá nayue. Natürü ngẽxguma Melquisedéchiga yadeaxgu i Tupanaãrü ore, rü ñoma namaü̃xgurüü̃ nixĩ i nachiga yadexaxü̃. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x na Cristu ya guxü̃guma maxü̃cürüü̃ yiĩxü̃ ga Melquisedé. 9Rü Abráü̃taa ga Lebí, rü guxü̃ma i paigü i Lebítaagü ixĩgüxü̃ i ñu̱xma ngĩxü̃ yauxgüxü̃ i ngẽma dĩẽru i Tupanana ücü, rü nümagü rü ta Abráü̃maã Melquisedéna nanaxãgü ga yema Tupanana üxü̃. Yerü nüma ga Lebí rü guxü̃ma ga nataagü i ñu̱xma Yudíugüarü paigü ixĩgüxü̃, rü woo ga na tauta nabuexü̃ ga yexguma, natürü marü Abráü̃xü̃newa nayexmagü ga yexguma Melquisedé namawa Abráü̃pe̱xegu yanguxgu. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x na guxü̃ma i ngẽma paigüarü yexera yiĩxü̃ ya Melquisedé. 11Rü nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigü ga Yudíugü, rü Lebítaagü ga paigüme̱xẽwa nixĩ ga nayauxgüãxü̃ ga Tupanaãrü mugü. Natürü pemaã nüxü̃ chixu rü yexguma chi yema paigü aixcüma yema Yudíugüxü̃ imexẽẽgügu ga Tupanape̱xewa, rü taxuca̱x chima Tupana nüxü̃ naxuneta ga naĩ ga pai ga Melquisedérüü̃ ixĩcü ga tama Lebítaa ga Arã́ũrüü̃ ixĩcü. Rü yemaca̱x ga Tupana rü nüxü̃ naxuneta ga Nane ga Ngechuchu na tórü chogüruü̃ ya pai yiĩxü̃ca̱x. 12Rü yemaca̱x ga Tupana rü yema Yudíugüarü paigüchicüüxü̃ nayangucuchixẽẽ ga Cristu. Rü nüma nixĩ i ñu̱xma i aixcüma Tupanape̱xewa tüxü̃ yamexẽẽgüxü̃. Rü guxü̃ma ga yema paigü rü Lebítaa nixĩgü yerü yemaãcü nixĩ ga namuãxü̃ ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃. Natürü nüma ga Cristu rü marü nanaxüchicüü ga guxü̃ma ga yema. 13Erü meãma nüxü̃ tacua̱x rü nüma ya tórü Cori ya Ngechuchu ya yima nachiga idexagücü rü tama Lebítaa nixĩ erü nüma rü Yudátaa nixĩ. Rü nüxü̃ tacua̱x rü taxuü̃ma ga Yudátaa rü pai nixĩ, yerü ga Moĩché rü yexguma yema paigüchiga yadeaxgu rü taxuü̃ma ga Yudátaaxü̃ naxuneta na pai yiĩxü̃ca̱x. 15Rü ngẽmaãcü meã nango̱x na Tupana iyanaxoxẽẽxü̃ ga guxü̃ma ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃ ga paigüchiga. Yerü nüma ga Tupana rü tüxna nanamu ga wüxi ga naĩ ga pai ga yexwacaxü̃cü ga tama Lebítaa ixĩcü. Rü nüma nixĩ i tórü Cori yiĩxü̃ ya Melquisedérüü̃ ixĩcü, erü guxü̃ma i ngẽma togü i paigüarü yexera nixĩ. 16Rü guxü̃ma ga yema togü ga paigü rü nangucu yerü Lebítaa nixĩgü. Natürü nüma ga Cristu rü paixü̃ ningucuchi yerü poramaã yuwa ínarüda rü guxü̃guma namaxẽcha na tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x. 17Rü ngẽmaca̱x i Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü tórü Corichiga ñanagürü: “Cuma rü guxü̃gutáma duü̃xü̃güarü ngü̃xẽẽruü̃ ya pai quixĩ Melquisedérüü̃”, ñanagürü. 18Rü yemaca̱x ga Tupana rü ñoma ga naãnewa nanamu ga Nane, yerü yema mugü ga paigüchiga naxümatüxü̃ ga Moĩché rü tama poraãcü tüxü̃ narüngü̃xẽẽ yerü tama aixcüma tüxü̃ nimexẽẽgü ga Tupanape̱xewa. Rü yemaca̱x Nanexü̃ namu ga Tupana na tórü pecaduca̱x nayuxü̃ca̱x na ngẽmaãcü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃ rü aixcüma Tupanamücügü ixĩgüxü̃ca̱x. 20Rü yexguma Tupana yema togü ga paigüxü̃ ngucuxẽẽgu, rü nanangucuxẽẽmare. Natürü yexguma Cristuxü̃ yangucuchixẽẽgu na tórü ngü̃xẽẽruü̃ ya pai yiĩxü̃ca̱x, rü nügüégagutama inaxuneta. Rü yemaca̱x ga yexguma Cristuxü̃ yangucuchixẽẽgu rü ñanagürü: “Choma i Cori ya Tupana rü marü cuxü̃ chaxuneta na guxü̃gutáma duü̃xü̃güarü ngü̃xẽẽruü̃ ya pai quiĩxü̃ca̱x. Rü ngẽma rü tagutáma chanaxüchicüü erü chaugüégagu ichaxuneta”, ñanagürü. 22Rü ñu̱xma na yemaãcü nügüégagutama inaxunetaxü̃ ga Tupana, rü nüxü̃ tacua̱x na aixcümaxü̃chima yema paigüarü yexera na yiĩxü̃ ya Cristu erü guxü̃gutáma Tupanape̱xewa tüxü̃ narüngü̃xẽẽ. 23Rü yema togü ga paigü rü namuxũchi, yerü niyuetanü. Rü yemaca̱x taxucürüwama guxü̃guma paigü nixĩgü. 24Natürü ñu̱xma na tórü ngü̃xẽẽruü̃ ya paixü̃ yangucuchixü̃ ya Ngechuchu, rü ngẽmaca̱x marü taxuca̱xma texé ya togue tingucuchi, erü nüma ya Ngechuchu rü tagutáma nayu. 25Rü ngẽmaca̱x nixĩ i ñu̱xma i nüxü̃́ natauxchaxü̃ na aixcüma tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ ya guxãma ya yíxema norü ngü̃xẽẽmaã Tupanaxü̃tawa ngugüxe. Erü nüma ya Ngechuchu rü guxü̃guma namaxẽcha na tümaẽ́tüwa nachogüxü̃ca̱x. 26Rü ngẽmaãcü ya Ngechuchu, rü nüxĩcatama nixĩ i pai ya tórü ngü̃xẽẽruü̃ yiĩxü̃ i Tupanape̱xewa. Erü nüma rü aixcüma naxüüne, rü nataxuma i chixexü̃ i nawa, rü nangearü pecaduã̱x yerü taguma taxrüü̃ pecadu naxü. Rü ñu̱xma rü guxü̃ẽ́tüwa nangẽxma i daxũguxü̃ i naãnewa i Tupana íngẽxmaxü̃wa. 27Rü Ngechuchu rü tama ngẽma togü i paigüerurüü̃ nixĩ. Erü nümagü rü nanaxwa̱xe na guxü̃ i ngunexü̃gu Tupanaca̱x naxü̃nagü naḏaixü̃ na ngẽmaãcü Tupana nüxü̃́ nüxü̃ ngechaü̃xü̃ca̱x i noxrütama pecadugü rü guxü̃ i duü̃xü̃güarü pecadugü ta. Natürü nüma ga Ngechuchu rü yexguma nügü inaxãxgu, rü wüxicanatama pecaduca̱x nayu. Rü ngẽma rü guxü̃guma name i Tupanape̱xewa. 28Rü yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃, rü duü̃xü̃gümarexü̃ naxuneta na paigüerugü yixĩgüxü̃ca̱x. Natürü nümagü rü ta nipecaduã̱xgü. Natürü yemawena ga Tupana rü nügüégagu Nanexü̃ naxuneta na tórü ngü̃xẽẽruü̃ yiĩxü̃ca̱x. Rü yima Nane rü guxü̃guma mecüxüchi ya tórü Maxẽxẽẽruü̃ nixĩ. Rü nüma rü guxü̃guma tüxü̃ narüngü̃xẽẽ i Tupanape̱xewa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Siria: Armada ha bumbardà la citad Homs
- Sonda, 14.4.2012, 10:43
Il terz di da la pausa da cumbat en la Siria ha l'armada bumbardà il center da l'opposiziun, la citad da Homs. Singulas funtaunas din ch'i n'haja betg dà morts, autras rapportan d'in mort e plirs blessads.
En la segund gronda citad da la Siria, Aleppo, hai medemamain dà cumbats. Regenza ed opposiziun rinfatschan in a l'auter dad esser la culpa per las attatgas. Resoluziun A New York lavura il cussegl da segirtad da l'ONU vinavant vid ina resoluziun che duai pussibilitar da trametter observaders internaziunals en la Siria. Enfin uss n'han ins betg pudì sa cunvegnir pervi dal veto da la Russia. (fc/sda)


text:
Ausonia
Ausonia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 2.564 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 128 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnuovo Parano, Coreno Ausonio, Esperia, Spigno Saturnia (LT).
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De le bànde de la cità del dé d'encö gh'ìa, se sà mìa de precìzo 'ndóe, la cità antìca de Ausona, giöna de le sich cità che i parlàa i gréci DE LA Magna Grecia, e che le apartignìa al teretóre osco-umbro. Chèste cità le fàa part de la Léga Sanìtica che g'ha fat guèra ai latì e che gh'è stat desfàt fò dòpo agn de batàie endèl an 314 prima del Signùr.


text:
Garda (VR)
Garda l’è ‘n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g’ha 4 033 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 16,1 km² e 'na densità de popolasiù de 250 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bardolino, Costermano, Manèrba (BS), San Felìs (BS) e Torri del Benaco.
La pónta de San Vigilio[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pónta de San Vigilio l’è a la fì de öna penìzula che la sèra a nòrt òest ol gólf de Garda. Sö chèsta penìzula i se tróa öna éla, öna cezìna, öna osteréa antiga, ü pórt picinì e la Baia di Sirene. La pónta de San Vigilio l’è sèmper istàcia famùza e cognusìda tat che i l’à visitàda da imperadùr e nòbei compàgn de la Maria Luigia düchesa de Parma, ‘l imperatùr Alisànt de Rüsia, Winston Churchill, Laurence Olivier, Vivien Leigh e ‘l principe Carlo d’Inghiltera.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text: 1Nayexma ga wüxi ga Parichéu ga Nicodémugu ãẽ́gacü. Rü nüma rü wüxi ga ãẽ̱xgacü ga nüxü̃ nangechaü̃gücü nixĩ ga Yudíugütanüwa. 2Rü guma Nicodému rü Ngechuchuxü̃tagu nanaxũãne ga chütacü. Rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, toma nüxü̃ tacua̱x na aixcüma Tupana núma cuxü̃ muxü̃ na toxü̃ cungúexẽẽxü̃ca̱x. Erü taxucürüwa texé cuxrüü̃ tanaxü i ngẽma taxü̃ i mexü̃gü i Tupanaãrü poramaã üxü̃, ega tama Tupana tümaxü̃tawa ngẽxmagu —ñanagürü. 3Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma cumaã nüxü̃ chixu, rü yíxema tama wenaxãrü buxe rü taxucürüwama Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa tangu —ñanagürü. 4Rü Nicodému rü Ngechuchuna naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Natürü ñuxãcü i wüxi i yatü i marü yaxü̃ i wena nabuxü̃? ¿E̱xna wena naẽãnügu naxücuxü̃ rü ngẽmaãcü wena nabuxü̃? —ñanagürü. 5Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Rü aixcüma cumaã nüxü̃ chixu rü yíxema tama nüxü̃ rüxoxe i tümaãrü pecadu rü tama Tupanaãẽ i Üünexü̃wa nayaxúxe i maxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃, rü taxucürüwama Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa tichocu. 6—Yíxema duü̃xü̃wa buxe rü duü̃xü̃tama tixĩ. Natürü yíxema Naãẽ i Üünexü̃wa nayaxúxe i maxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃, rü Tupanaxãcü tixĩ. 7—¡Tãũtáma cuḇaixãchiãẽ na cumaã nüxü̃ chixuxü̃ na Tupana naxwa̱xexü̃ na guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü wena nabuexü̃! 8—Ya buanecü rü nüma ínanaxwa̱xexü̃wa nabu. Rü nüxü̃ cuxĩnü i naga, natürü tama nüxü̃ cucua̱x na ngextáama ne naxũxü̃ rü ngextáama na naxũxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta tixĩgü ya guxãma ya yíxema Naãẽ i Üünexü̃wa nayaxúxe i maxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃ —ñanagürü. 9Rü Nicodému wenaxãrü Ngechuchuna naca, rü ñanagürü: —¿Natürü ñuxãcü nixĩ i ngẽma? —ñanagürü. 10Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Cuma rü Yudíugüarü ngúexẽẽruü̃ i nüxü̃ cuáxü̃ quixĩ. ¿Rü ñuxãcü chi i cuma i tama nüxü̃ cucuáxü̃ i ngẽma? 11—Aixcüma cumaã nüxü̃ chixu rü toma rü namaã tidexagü i ngẽma nüxü̃ tacuáxü̃. Rü norü uruü̃ tixĩgü i ngẽma nüxü̃ tadaugüxü̃. Natürü pema rü tama toxü̃́ peyaxõgü i ngẽma pemaã nüxü̃ tixuxü̃. 12—Rü ñu̱xma na tama choxü̃́ peyaxõgüxü̃ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃ i ñoma i naãneãrü ngẽmaxü̃chiga, rü ¿ñuxãcü tá peyaxõgüxü̃ ega pemaã nüxü̃ chixuxgu i daxũguxü̃ i naãneãrü ngẽmaxü̃chiga? 13—Taguma texé daxũguxü̃ i naãnewa taxũ. Natürü i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü chaxicatama nixĩ i ngẽ́ma ne chaxũxü̃ rü ngẽ́ma tá chaxũxü̃. 14—Pema nüxü̃ pecua̱x ga ñuxãcü nuxcümaxü̃chima yema nachica ga ngextá taxúema íxãpataxü̃wa, rü Moĩché wüxi ga naĩgu nanaxünagü ga yema ãxtape ga dĩẽrumünaxca̱x. Rü ngẽxgumarüü̃ tá ta i choma i Tupana Nane i duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü wüxi i naĩgu tá choxü̃ naxünagügü i duü̃xü̃gü na guxãma ya texé ya choxü̃́ yaxõgüxe rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 16—Rü Tupana rü poraãcü nüxü̃ nangechaü̃ i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü. Rü yemaca̱x inanamu ga Nane ga nügümaã wüxicacü na guxãma ya texé ya nüxü̃́ yaxõgüxe rü tama itarütauxexü̃ca̱x rü tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 17—Yerü ga Tupana rü tama ñoma ga naãnewa nanamu ga Nane na duü̃xü̃gümaã naxueguãxü̃ca̱x na napoxcuexü̃. Natürü núma nanamu na namaxẽxẽẽãxü̃ca̱x i duü̃xü̃gü. 18—Rü yíxema Tupana Naneãxü̃́ yaxṍxẽ, rü Tupana rü tama tümamaã nanaxuegu na tapoxcuxü̃. Natürü yíxema tama nüxü̃́ yaxṍxẽ, rü marü tümamaã nanaxuegu na tapoxcuxü̃, erü tama nüxü̃́ tayaxõ ya yima Tupana Nane ya nügümaã wüxicacü. 19—Rü yíxema tama nüxü̃́ yaxõgüxe, rü Tupana rü marü tümamaã nanaxuegu na tapoxcuexü̃. Yerü yexguma ñoma ga naãnewa nanguxgu ga Tupana Nane ya duü̃xü̃güarü ngóonexẽẽruü̃, rü tama nawe tarüxĩxchaü̃. Natürü yexera tümaãrü me nixĩ ga ẽãnexü̃waama na tayexmagüxü̃, yerü chixexü̃ taxügü. 20—Guxãma ya yíxema chixexü̃ ügüxe rü naxchi taxaie i ngóonexü̃. Rü tama nüxna tangaicamagüchaü̃ erü tama tanaxwa̱xe na nangóxü̃ i ngẽma chixexü̃ i ítaxügüxü̃. 21—Natürü yíxema aixcüma Tupanaãrü ore nüxü̃ ixuxü̃ãcüma meã maxẽxẽ rü nüxna tangaicama i ngẽma ngóonexü̃. Rü ngẽmaãcü tanaxü na meã nangóxü̃ca̱x na Tupanaãrü ngúchaü̃ãcüma na yiĩxü̃ i guxü̃ma i ngẽma taxügüxü̃ —ñanagürü. 22Rü yemawena rü tomaã Yudéaanewa naxũ ga Ngechuchu. Rü ñuxre ga ngunexü̃ tomaã yéma nayexma rü yéma duü̃xü̃güxü̃ ítabaiü̃xẽẽgü. 23Rü Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃ rü Enóãrü ĩãnewa ga Charíarü ngaicamana rü ínanabaiü̃xẽẽ ta ga duü̃xü̃gü yerü yéma nayexma ga taxü̃ ga dexá. Rü yema yéma íngugüetanüxü̃ ga duü̃xü̃gü, rü Cuáü̃ ínayabaiü̃xẽẽtanü. 24Rü yemaãcü nangupetü naxü̃pa ga na poxcupataü̃gu yata̱xcuchixü̃ ga Cuáü̃. 25Rü yexguma rü ñuxre ga norü ngúexü̃gü ga Cuáü̃, rü wüxi ga Yudíumaã niporagatanücüü nachiga ga nacümagü na ñuxãcü namexü̃ na Tupanaca̱x nügü yamexẽẽgüxü̃ ga duü̃xü̃gü. 26Rü Cuáü̃maã nüxü̃ nayarüxugüe, rü ñanagürügü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, dücax guma yatü ga tomaã nüxü̃ quixucü rü cumaã yexmacü ga natü i Yudáü̃ãrü tocutüwa, rü yima rü ñu̱xma rü duü̃xü̃güxü̃ ínabaiü̃xẽẽ, rü guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü nawe narüxĩ —ñanagürügü. 27Rü Cuáü̃ nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Taxúema ṯacü tüxü̃́ nangẽxma ega Tupana tama tüxna naxãxgu. 28—Pematama rü marü choxü̃ pexĩnüẽ ga yexguma ñachagu: “Choma rü tama Cristu chixĩ. Natürü choma chixĩ i Tupana yima Cristupe̱xegu choxü̃ imuxü̃ na nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i nachiga”, ñachagu. 29—Rü wüxi i ngĩgüwa rü yima yatü ya ingĩcü rü naxma̱xãrü yora nixĩ. Rü yima yatümücü i naxü̃tawa ngẽxmaxü̃ rü nüxü̃́ inarüxĩnü i norü ore. Rü nataãẽ i ngẽxguma nüxü̃ naxĩnügu i ngẽma na yadexaxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ i choma rü aixcüma Cristumaã chataãẽxü̃chi i ñu̱xmax. 30—Nüma rü tá nixĩnagüchigü na ãẽ̱xgacü yiĩxü̃, natürü i choma rü tá ícharüxĩchigü. 31—Rü yima Cristu ya daxũwa ne ũxcü rü guxãẽ́tüwa nangẽxma. Natürü i choma rü ñoma i naãnewa changẽxma, rü ñoma i naãnecü̱̃ã̱x chixĩ, rü ngẽma ñoma i naãnewa ngẽxmaxü̃chigaxü̃ chixu. Natürü i nüma ya Cristu ya daxũwa ne ũxcü, rü guxãẽ́tüwa nangẽxma. 32—Rü nüma rü tamaã nüxü̃ nixuchiga ga yema nüxü̃ nadauxü̃ rü nüxü̃ naxĩnüxü̃. Natürü noxretama nüxü̃́ nayaxõgü i ngẽma nüxü̃ yaxuxü̃. 33—Natürü ngẽxguma texé nüxü̃́ yaxõxgu i norü ore, rü ngẽmaãcü tanango̱xẽẽ na aixcüma yiĩxü̃ i ngẽma Tupana nüxü̃ ixuxü̃. 34—Rü yima Tupana núma namucü, rü Tupanaãrü orexü̃ nixu. Erü Tupana rü nüxna nanamu i Naãẽ i Üünexü̃ na guxü̃guma naxü̃tawa nangẽxmaxü̃ca̱x. 35—Rü Tanatü ya Tupana rü Nanexü̃ nangechaü̃. Rü ngẽmaca̱x marü naxme̱xwa nanangẽxmaxẽẽ i guxü̃ma i ṯacü i ngẽxmaxü̃. 36—Rü yíxema Tupana Naneãxü̃́ yaxṍxẽ rü tüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃. Natürü yíxema tama nüxü̃́ yaxõxchaü̃xẽ ya Tupana Nane, rü tãũtáma tüxü̃́ nangẽxma i ngẽma maxü̃ i taguma gúxü̃. Natürü tá tanayaxu i ngẽma ãũcümaxü̃ i poxcu i Tupana tá namaã tüxü̃ poxcuxü̃ —ñanagürü ga Cuáü̃ ga baiü̃xẽẽruü̃.


text:
15 06
Ol dé 15 de zögn l'è 'l 166 ( 167 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 200 dé a finí l'an.
Ul dí 15 de zögn al è ul dí da pòost 166 ( 167 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 200 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1462 - Chinon (la Val de la Loira, Fransa): Luís XI de Fransa al ghe signa ol tratat de Baiona.
1808 - Martorell, Terassa, Girona, Tortosa e Lleida: cheste sità s'i alsa contra i Franses (guèra del Franses).
1977 - Spagna: se ghe i sélebra i prime elessiú democràteghe de la Segonda Repüblega Spagnöla: UCD i adagna con masöransa relatia.
1998 - Microsoft Corporation la pöblega ol Windows 98.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1986 - Barcelona: Joan Oliver i Sallarès, pueta Català.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Gyeongsangbuk-do
Gyeongsangbuk-do (Nord Gyeongsang; hangul: 경상북도; hanja: 慶尚北道) a l'è una pruvincia in del est de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Daegu. Daegu l'è una cità metrupulitana (e inscì separada da la pruvincia), ma ancamò la serva cume capital de la Nord Gyeongsang.
La pruvincia la cunfina cun Gyeongsangnam-do (al süd), Jeollabuk-do (al oest), Chungcheongbuk-do (al nordest), Gangwon-do (al nord), e i cità metrupulitan de Daegu e Ulsan.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pruvincia l'è staia creada in del 1896, dürant la dinastia Joseon, e pö l'è devegnüda part de la Curea del Süd quand el paes l'è devegnüü indipendent in del 1948.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Nord Gyeongsang l'è dividüda in 10 cità (si; 시) e 13 cunte (gun; 군).


text:
Dmitrij Ivanovič Mendeleev
Dmitrij Ivanovič Mendeleev (ciamê in Rus ДMи́Tpий ИBáHoBич MeHдeлéeB, IPA: [ˈdmʲitrʲɪj ɪˈvanəvʲɪt͡ɕ mʲɪndʲɪˈlʲejɪf] scólt'-el chè) 'l è stê 'n chìmic rùs, nê a Tobolsk, in Sibéria, in dal 1834.
Biugrafìa
Al Mendeleev al studièva i elemèint chìmic a secònda dal lôr pēś atômic e al i mitìva in òrdin in na Tabèla in manéra che a interval regulêr i elemèint i preśentèven dal proprieté parèinti tra 'd lôr: in cla manéra chè al chìmic al catèva ch'l era pusìbil grupèr i elemèint chìmic in dàl culòuni vertichèli dla só Tabèla p'r afinitê.
Cla Tabèla chè scrìta da 'l Mendeleev l'è stèda la prìma Tèvla dal Sistéma periòdic di elemèint, publichèda in sul "Giurnêl dla sosietè chìmica rùsa" in dal 1869.
La Tèvla l'è pò stèda agiurnèda da di èter sieinsiê, cun dagli ètri nuvitê mo la mantgnìva l'impustasiòun inisièla, perchè Mendeleev 'l îva capî ed lasèr-egh di post vōd in dû incòri al saìva 'd an cgnuser brìśa 'n elemèint cal s è po' catê dôp.
Mendeleev al murîva in dal 1907 a Péderbûrg.


text:
Oberbipp
Oberbipp a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.5 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1576 abitant.
El cumün de Oberbipp al se tröva a una altitüden de 500 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bannwil, Niederbipp, Rumisberg, Walliswil bei Niederbipp, Wiedlisbach, Wolfisberg.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberbipp l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 968 col nom de Pippa. In del 1327 l'eva menziunaa col nom de Obern Bipp.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Oberbipp in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Mecanism de la reassiun
El mecanism de la reassiun l'è l'insèma dij prucess elementar che süceden in d'una reassiun chimiga. Un mecanism el descrif tütt quel che'l sücet in urdin de temp in di pasagg de la reassiun: la descrissiun del stadi de transissiun, dij ligamm che se rumpen e de quij che se furmen, insema a la velucità de tücc i passagg che l'è – in pocch paroll – la custant cinetiga (se l'è pusibil de misürala) e l'urdin de reassiun. Un mecanism cumplett a'l dà anca infurmassiun del laurà del catalisadur, dij reatif dupraa, de la stereuchimiga, dij prudott e de la sò quantità.
I infurmassiun per descuvrì el mecanism a hinn i datt cinetich e termuchimich o anca i risültaa de speriment püsee cumplicaa, per esempi, de quij che dupren mulecul segnaa cunt i isòtup. In particular, el cambiament de la velucità de la reassiun quand che una mulecula la se segna cunt un specifich isòtup el se ciama efètt isutòpich cinetich. Quest fenomen a l'è dupraa per capì qual è'l stadi che'l cumanda la cinetiga de la reassiun chimiga, che l'è el stadi che'l va püsee adasi. 'sta segnadüra l'è buna anca per capì induè che l'è el sitt de ligamm tiraa denter in del prucess de s'cissiun. El svilüpp de la femtuchimiga a'l vütarà a determinà in manera sperimentala el mecanism de reassiun, che fina a adess el s'è podüü dumà pustülà.
Se ciama mulecularidà el numer de sustans chimich ch'a g'hinn in d'un prucess elementar. Reassiun munu- o bimulecular a hinn quij püsee nurmaj rispett a quij trimulecular, ch'a hinn propi rar.
I mecanism de reassiun a hinn impurtan per la chimiga urganiga, e a hinn stüdiaa in manera sistematisada per un fracch de reassiun. Per la biuchimica el mecanism el serviss anca per definì cundissiun fisiulogich o fisiupatulogich. Per la chimiga indüstriala i mecanism a hinn impurtant perchè dann i infurmassiun per truà i cundissiun püsee bün per i reassiun: suratütt i cundissiun uperatif de cuncentrassiun, pressiun, temperadüra e la catalisi.


text:
Battaja de Mondovì
La battaja de Mondovì l'è stada voeuna de quei de la Campagna d'Italia.
Dopo d'avè vinciuu a Cairo Montenotte a Dego, el Napoleon l'era 'dree a cercà la battaja final cont i Piemontes, comandaa del general Colli.
El 21 de april del 1796 l'è riessii a trovài a Mondovì. L'ha taccaa cont ona forza de 17.500 omen contra i 13.000 di nemis. El primm assalt di Frances l'è staa respingiuu, ma el segond el gh'ha 'vuu success e 'l Colli l'ha dovuu retiràss anmò 'na voeulta.
Duu dì dopo i Piemontes hann ciamaa l'armistizzi, firmaa la settemana adree a Cherasch.


text:
Svizra: Dispita canera da sgol cuntinuescha
- Gievgia, 26.4.2012, 18:23
Nova runda en la dispita tranter la Svizra e la Germania pervia la canera da sgol. Davant il tribunal europeic a Luxemburg ha la Svizra argumentà ch'in scumond da sgol durant las uras periferas discrimineschia la societad da sgol Swiss. Quella vegni sco utilisadra primara da l'eroport da Turitg discriminada vis a vis sias concurrentas.
Sche la Svizra vegn ad avair success cun sia argumentaziun vegn a sa mussar pir en trais enfin sis mais cura ch'il tribunal presenta sia sentenzia. Il tribunal europeic è l'ultima instanza giuridica a la quala la Svizra po appellar en chaussa. (aw/sda)


text:
Mortuary - Obitorio
Mortuary - Obitorio (Ubitòri) 'l è 'n film ad scarésa dal 1983 'd Howard Avedis.
Sunt
La Christie (Mary McDonaugh) l'è in lut par la mòrt ad sò pàdar, al dutōr Parson (Danny Rogers), andgâ in dla pisìna ad cà. Sò màdar Eve (Lynda Day George) la pénsa ch'la sia stada na daśgràsia a difarénsa ad sò fiōla ch'l'è sicùra ch'al sia stâ cupâ.
Soquànt an dòp Josh (Denis Mandel) al và, insém a Greg Stevens (David Wallace), muróś dla Christie, a purtàr via soquànti gumi a cà dal becamòrt dla sità, al sgnór Hank Andrews (Christopher George), cuma riśarcimènt p'r al fat che lò al 'l iva licensiâ sénsa di mutìṿ vàlid. Rivâ in sal pòst, chi lōr dū i védan Hank e l’Eve impgnâ in na sintàda p'r arciamàr i spìrit, pròpria quànd 'n óm cun la fàcia śbiàvda e cun un tabàr nég'r adòs al masa Josh e pò al s al pòrta via.
Greg, jutâ da la sò muróśa, al taca a pascàr-al ma a n gh'è vèrs. Chi lē pò, da soquànti stmani, l'à tacâ a 'vér di arbgàt a la nòt, insugnànd-as 'n óm cun un capùs in cô ch'al gh cur adrē cun un spróc p'r imbalsamàr i cadàvar. La n è gnanc più bòna ad far 'l amōr c'n al sò muróś parchè la gh'à in mènt sèmpar sò pàdar, ch'al vliva in alóra métar la mujér (Donna Garrett) dal pruprietàri d'l ubitòri in manicòmi parchè l'éra ciucàda in dla tèsta, acsè cuma sò fiōl Paul (Bill Paxton), inamurâ dla Christie a sò vòlta.
P'r andàr-'g a fónd e par savér la véra, la ragasōla la dmanda ajùt a 'l sierìf Duncan (Bill Conklin).


text:
Nivola
Ona nivola o nigola o anca nigol (in bressan, parnonziaa ['nigol]) o nugra (in val de Bregn) l'è on'idrometeora. A l'è fada de tanti gott piscininn de aqua condensada e/o de cristai de giazz, sospenduu in de l'atmosfera sora la superfis de la terra (ma anca de alter pianeta), e che donca de solet tocchen minga terra.
Quand che gh'è tanti nivoi (per reson dovuu a temperadura, umidità e pression) el ciel a l'è tutt quattaa. Se l'è nivol, el pò suced che 'l pioeuva.
I nivoi poden vess classificaa in des tipi e trii grupp. La classificazion la ven foeura col vardà l'aspett, la forma, el color, la grandezza e l'altezza indè che se troeuven.
Se poden formàss di strutur compagn di nivol anca in del spazzi interstellar, ma a hinn minga aglomeraa de gott d'aqua: quei chì se ciamen nivol interstellar.


text:
Economia: EMS Chemie cumenza bain il 2012
- Venderdi, 13.4.2012, 8:18
Per la gruppa da l'EMS Chemie cumenzà l'onn nov bain. Ella ha pudì augmentar la svieuta l'emprim quartal per 2,5% sin bunamain 450 milliuns francs cumpareglià cun ils emprims 3 mais da l'onn passà.
En la sparta polimers d'auta qualitad è la svieuta creschida per 4%. Quai en spezial grazia als buns martgads da l'America dal nord e l'Asia, communitgescha l'EMS. Per quest onn quinta l'interpresa vinavant cun in ferm franc svizzer e pretschs pli auts per materia prima. (gc/cdp)


text:
Dispodrom sto serrar sias portas
- Gievgia, 7.3.2013, 17:52
Il center per distribuziun da portatuns e DVD's Dispodrom ha communitgà da stuair serrar ses manaschi. Tut ils 31 emploiads perdan lur plazza. Dispodrom s'auda a la posta svizra. Il 2009 ha la posta svizra cumprà la firma Dispodrom. La firma saja sfurzada da serrar sias portas a Schlieren per motivs economics. Quai ha ditg il directur da Dispodrom, Martin Hämmerli. La decisiun n'è anc betg definitiva. L'ultima speranza è la procedura da consultaziun che ha gist cumenzà. (sda/ec)


text:
Baselgias evangelicas tschertgan persunas per consistori
- Gievgia, 7.3.2013, 7:23
Las baselgias evangelicas da Scuol e Sent èn a la tschertga da persunas per lur consistori. A Scuol vegn la baselgia il mument manada d'ina curatura ch'è vegnida nominada da la baselgia chantunala.
La baselgia da Sent n'ha dapi 2 onns nagin presidi. En pli èn sa retratgs 3 dals 5 commembers dal consistori sin la radunanza generala da l'avrigl. Fin ussa n'ha la plaiv chattà naginas persunas ch'èn prontas da surpigliar ina da quellas incaricas. (rtr/rm/fc)


text:
Geugrafia
Definiziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La geugrafia l'è la scienza che la stüdia e la descriv la süperfis de la Tera insema cun tücc i fenomen che ghe süceden de sura; in de la definiziun l'è cumpresa dunca anca la sucietà ümana. In del sò significaa püsee largh la geugrafia la cuntegn dunca un muntun de alter scienz, cume per esempi la biulugia, la geulugia, la fisica, la storia, la pulitiga, l'agrunumia, l'eculugia.
Di stüdi geugrafigh a vegnen föra di espert, che se rapresenten cunt i strüment de la cartugrafia, che la permet de met in evidenza tücc i diferent fenomen particular che salten föra.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La geugrafìa l'è una scienza antíga; adiritüra dii pupülazziun antighissem, cumè i Egizzian e i Caldée, han pensaa də bütá gjo una rəpresentazziun də la Tèra e dii stèll. Dii prugrèss ülteriuur hin vegnüü cunt i greech (l'è staa pròpi un greech, Eratòsten a scriif el libər c'al sə intitulava Geugrafía) prima e cunt i rumàn dəspöö, anca se la geugrafía l'era amò ferma al cuncètt də rəpresentazziun dəl muund. In də chel perìud chì l'ünich persunagg də una certa impurtanza l'è staa el Tulumeu, un grech dəl II secul dəspöö Criist.
Cunt i invasiun barbàrich e l'inflüenza də la Gjesa Catòlica la geugrafìa (in uçideent) l'ha faa un mücc də pass indréé; a hin staa i Áreb a tegní-la in vida, e anzi han cumenzaa a fá mesürazziun e calcul.
Cun Galileu e Cupèrnich, invers la fin də l'Etaa də mezz, anca in Europa la geugrafìa l'ha rəcumenzaa a desvelupá-s, e in dəl XVI secul han cumenzaa a vedè-s i prim cart geugràfich mudern (pər esempi, Mercatuur in dəl 1569 l'ha tiraa föör una carta cunt una prujezziun cilìndrica).
In dəl XIX secul la nass la geugrafìa muderna, e cumenzen a multiplicá-s i specjalisazziun; in di chij han chì cumenzen anca i esplurazziun scientìfich urganisaa, pər esempi də part də von Humboldt e Ritter. La cressüda də la geugrafìa muderna l'è nada inaanz anca pər el XX secul, fina cə i geògraf də tütc el muund s'hin decidüü e han fundaa l'Üniun Geugràfica Internaziunala.
I broch de la geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I broch principaj de la geugrafia a hinn:
Geugrafìa fìsica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In də chela bròca chì hin cumprees tütc i stüdi geugràfich cə hin püssée spustaa invers l'ambieent natüraal.
- Geumurfulugía: l'è la scienza cə la stüdia in manera püssée dirèta la süperfiss də la Tèra, sia cumé cunfigürazziun cə cumé evulüzziun.
- Climatulugía: la cjapa in esàm el clima, sərìa a dí i andameent də la cumpuneent atmusfèrica də la Tèra.
- Idrulugía: la stüdia l'aqua cə gh'è nurmalmeent in natüra, e tütc i sò manifestazziun (precipitazziun, faalt ídrich, basitt ídrich).
- Biugeugrafía: la stüdia la distribüzziun dii viveent in sü la Tèra e i maneer cə sə rəpòrten cun l'ambieent induuf cə víven.
Geugrafìa ümana[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I argümeent stüdiaa də la Geugrafìa ümana tenden inveci invers la cumpuneent ümana e cumprenden:
- Oltra sübdivisiun, magara meen impurtant dii precedeent, ma in tütc i mööd cə mèriten də vèss citaa chì: la geugrafìa linguìstica, la geugrafìa istòrica, la geugrafìa militaar.


text:
Limitar temp da votum per lavurar pli effizient
- Gievgia, 7.3.2013, 9:53
Il cussegl grond duai lavurar pli effizient. La cumissiun predeliberanta ha perquai preschentà sias propostas per augmentar l'effizienza.
Tranter auter vegn proponì da limitar il temp da votum dals commembers e da las commembras dal cussegl grond sco er da la regenza. En pli duai vegnir reglada da nov l'ura da dumondas. Las dumondas inoltradas duain vegnir repartidas ordavant, uschia che quellas na ston betg vegnir prelegidas. Las propostas vegnan tractadas dal cussegl grond en la sessiun d'avrigl. (sda/fc)


text:
Vera Duševina
La Vera Evgen'evna Duševina (Mósca, 6 'd Utóbar dal 1986, ciamàda in Rus Bepa EBreHbeBHa ДyшeBиHa) l'è na tenìsta rusa prufesiunìsta da 'l 2003. L'è élta 180 cm e la péśa 73 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar trént'òṅ dal mónd al 4 ad Luj dal 2005 e l'à purtâ a cà un tìtul WTA e òṅ ad qvéi d'l ITF. In di turnèo dal Gran Slam l'è rivàda in di utàṿ in dal 2005 a gl'Australian Open.
In dópi l'à śugâ sèt finàli, sèmpar cun dal cumpàgni difarénti, ma l'à vins un tìtul sōl in dla prima ucaśiòṅ a Varsàvia insém a la Tetjana Perebyjnis. In dal 2005 l'è stada bòna ad rivàr in di quàrt a Wimbledon.
Caréra
La rusa la riva par la prima vòlta in na finàl 'd un turnèo WTA in dal Śugn dal 2005 in sl'èrba 'd Eastbourne ma la la pèrd par 5-7 0-6 cun la Kim Clijsters. Par dū vòlti in Istâ la riva a śugàr-'s al tìtul ad Stucólma, in dal 2007 e in dal 2008, ma la n gh la cava mai a purtàr-'l a cà, pardénd prima cun l'Agnieszka Radwańska 1-6 1-6 e pò anc cun la Caroline Wozniacki 0-6 2-6.
Finalmènt la pōl tiràr fóra al spumànt da 'l giàs e tiràr via al turàć al 2 'd Agóst dal 2009 quànd la bat in finàl la céca Lucie Hradecká par 6-0 6-1, vinsénd acsè al sò prim tìtul WTA.


text:
Erithacus rubecula
El Rusmagot o barbaross o picet, e anca l'üselìn de la neu (insübrich), sbeset o sbösèt (bressan) o piciàl (bergamasch), (Erithacus rubecula, Linnaeus, 1758), l'è un üsél passerifurm, in precedensa inserid ind la famiglia d'i Turdidae e incö classificad 'me part d'le Muscicapidae.
Caraterìstich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El rusmagot l'è un üsél cantur particularment cumün ind l'Europa. L’è lungh generalment dai 13 ai 14 ghei e’l pesa dai 10 ai 20 gram. L’apertüra d'i al la misüra dai 6,8 ai 7,7 ghei e’l pöd viu fin a 4 an.
Anca se l'è pìcul, l'è famus par el sò cumpurtament da bülu. El gh’ha ‘na facia cicenta e sensa col. Da grand el gh’ha el magot culurad de arancion. Le altre pene i en de culur brün uliva. Ai giùin ghe manca la culurassion arancion e i en de sòlit a mace.
Cumpurtament[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Rusmagot l'è sucévul cun l'om e’l gh’ha un cumportament viu. De sòlit, quand se laura in giardin e se rigira la tera, el rusmagot el vegn visin par cercà i begh e le càmule purtade a la lüs. L’è teriturial anca ind el curs dal svernament. In Itàlia l'è present tüt l'an, anca se l’è un migradù a cürt rag.
Indùe el viu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Rusmagot el viu ind i giardin, ind i ses, ind i buschet e ind i busch cun macion.
L'üsél el fa el nin ind i büs o ind le crepe di àlbor, ind i macion, ai pé d'la ses, ind el édera o anca in vec catanài lasadi da l'om. El nin el gh'ha la furma de na gamela tunda.


text:
16 da 23 animals controllads èn infectads
- Mesemna, 6.3.2013, 16:52
Las consequenzas dal virus dal Schmallenberg sa mussan ussa. Il virus che attatga vatgas, chauras e nursas vegn dà vinavant al fetus e chaschuna aborts ed animals defurmads. Da 23 animals controllads en il Grischun eran 16 infectads cun il virus privlus. Sco quai ch'il viceveterinari chantunal Giochen Bearth ha ditg al Radio Rumantsch saja la cifra dentant da relativar. L'uffizi haja survegnì paucs resuns da purs ed organisaziuns da tratga davart defurmaziuns. (rtr/ec)


text:
Bagnàdega
Bagnàdega (Bagnatica in italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem, l' se tróa a 8 km a matina (èst) de la sità e a 220 méter söl lièl del mar.
El g'ha 4 271 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 6,3 km² e 'na densità de popolasiù de 678 ab./km²
L’è ü cümü de l’ólta pianüra e l’ se tróa a i pé de ü sistèma colinàr isolàt in de la pianüra e destacàt, ma mia luntà, dal sistèma de coline de la Al Caalìna.
El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Bólgher, Brüsa, Calsinàt (BG), Costamesàt, Montèl, Seriat.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Bagnàdega l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La céza romànega dedicàda a San Piéro che la se tróa a Mezàt, frasiù de Bagnàdega; la céza l'è del sécol X, dezà che zamò 'n del 1014[2] l'è lüminàda 'n d'ü docümènt de l'època.
Referènse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.
- ↑ Moris L., Pellegrini A., Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo, Prov. Bergamo, Bergamo, 2003, p. 244.


text: Deck the Halls (Once in Royal David's City) Lyrics: Trad. English q = 82 & b 44 Ó Soprano & b 44 Ó Alto V b 44 Ó Tenor ? b 44 Ó Bass &b ˙ 5 S A T &b la 'Tis the ˙ œ œ la 'Tis the Vb ˙ œ œ la B œ œ ? b ˙ la 'Tis the œ œ 'Tis the Music by: Henry John Gauntlet Arranged by: M. Baird & M. McFarlane œ œ Deck the œ œ Deck the œ œ Deck the œ œ Deck the œ. halls j œ œ œ œ œ œ œ œ œ with boughsof œ œ nœ of œ œ œ œ œ œ œ halls with boughs halls with boughs halls with boughs Hol - ly be œ œ œ nœ œ sea - son to be œ œ œ œ sea - son to œ œ œ sea - son to be œ be la œœœ œ œ Jol - ly Fa la la la œ œ la la la œ œ œ Fa œ Fa la la la la la œ . œj œ œ œ ˙ œ la la la œ œ œ œ ˙ la la la la la la la œ œ œ œ la la la œ œ œ œ œ ˙ jol - ly œ jol - ly ©2010 Fa la œ œ Fa la œ œœ œœœœ ˙ la la la la la la œ œ la la œ œœœœœœ œ œ Hol - ly of Fa la œ œ œ œ Hol - ly of jol - ly la œœœ œ œ Hol - ly Fa la œ j œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ sea - son to Fa j œœœœœ œ. la la la la œ œ la la œ œ Don we œœœœ Don we œ œ Don we œœœœ Don we


text:
La SGH na sto betg gidar a mitigiar la situaziun
- Gievgia, 7.3.2013, 15:03
La societad svizra per credit da hotels SGH na duai betg daventar responsabla per mitigiar las consequenzas da l'iniziativa per limitar segundas abitaziuns. Il cussegl naziunal ha refusà ina moziun dal cussegl dals chantuns. Quella vuleva pretender che la SGH sustegnia programs per augmentar la valur da la hotellaria ubain da transfurmar letgs fraids en letgs chauds. Dapi che l'iniziativa per limitar segundas abitaziuns è vegnida acceptada sa tegnan las bancas numnadamain enavos cun dar credits. (sda/ec)


text:
Cimiteri Monumental
El Cimiteri Monumental l'è on grand cimiteri che l'è staa concepii de l'architett Carl Maciachini in del 1866 e che g'ha un fracch de statov, de templi grecch e de obelisch.
El Famedio (che in latin el voeur dì “el templi de la fama”) l'è l'entrada principal del Cimiteri Monumental. Ona vòlta el gh'eva de vess una gesa, ma poeu l'è diventaa el loeugh in dov'hinn sepolt e regordaa i personagg pussee important de l'Italia, comè l'industrial Antonio Bernocchi o la dinastia del principi del finanzer Gran Ufficial o del Cummenda Natoli col Biotti. Per esempi a gh'è ona targa che la regorda el Giusepp Verdi, che l'è sepolt nò in del cimiteri, ma in de la Cà de Repos di Musicisti che l'ha fondaa lù. In de la Capela Palanti a gh'è un monument comemorativ di 800 milanes che hinn mòrt denter i lager nazista. El cimiteri el g'ha anca ona sezion special per i persònn che hinn nò de religion catòlega.
Cià chì on elench di persònn pussee important che hinn staa mettuu via dent al Cimiteri Monumental:
- Alberto Ascari (pilòtta automobilista)
- Antonio Ascari (pilòtta automobilista, papà del Alberto)
- Ernesto Bazzaro (scultor)
- Luca Beltrami (architett e stòregh de l'art)
- Arrigo Boito (musicista, poetta e libretista)
- Carl Cattaneo (patriòtta e politegh)
- Alfredo Catalani (musicista)
- Walter Chiari (attor)
- Franco Corelli (cantant de l'opera)
- Filippo Filippi (critegh musical)
- Giorgio Gaber (cantant e attor)
- Giuseppe Gervasini (sacerdòtt e benefator)
- Luigi Giussani (sacerdòott e teòlogh)
- Vladimir Horowitz (musicista)
- Lisander Manzon (el pussee grand scrittor de Milan)
- Francesco Maria Piave (poetta e librettista)
- Amedeo Natoli (el filantroper e l'omm d'affar de la dinastia di princep de Natoli)
- Antonino Natoli (el filantroper e l'omm d'affar)
- Aldo Natoli (el filantroper e l'omm de finans)
- Nicoletta Perez (la bella tusa dòna nobil e de princes)
- Emilio Polli (el ciampion de noeud e ambassador sportif nel mond)
- Gino Polli (l'eroo italian de Milan e el patriòtta)
- Mara Natoli Polli (la filantroper que la ama il la musica)
- Pietro Polli (l'imprenditur alimentar que la fa le saslet Riveverdi e l'aperitif Milan)
- Amilcare Ponchielli (musicista)
- Salvatore Quasimodo (poetta, premi Nobel de la Literadura)
- Medardo Rosso (scultor)
- Delio Tessa (poetta)
- Arturo Toscanini (direttor de orchestra)
- Bruno Valiani (artista)
- Leo Valiani (politegh e scrittor)


text:
Sennwald
Sennwald a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Werdenberg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 41.53 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4922 abitant.
El cumün de Sennwald al se tröva a una altitüden de 446 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altstätten, Buchs, Eschen (LI), Gamprin (LI), Gams, Ruggell (LI), Rüte (AI), Wildhaus. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Sennwald al Wikimedia Commons


text:
Scuol: Engiadina gudogna derby engiadinais
- Gievgia, 17.11.2011, 7:22
Il club da hockey Engiadina gudogna l'emprim derby engiadinais dal hockey en 2. liga. Il CDH Engiadina batta a chasa a Scuol il EHC San Murezzan cun 4:2.
La victoria dal CDH Engiadina va en urden, la squadra da l'Engiadina Bassa ha nizzegià consequentamain las schanzas. Il EHC San Murezzan n'ha betg persvadì en il powerplay e n'ha era uschiglio betg savì crear bleras schanzas. Il club da Prättigau-Herrschaft ha pers la partida cunter Illnau-Effretikon cun 1:2. En la tabella è il CDH Engiadina ussa sin plazza 2 cun 2 puncts retard sin il leader Rheintal. Il EHC San Murezzan resta sin plazza 5. (rtr/ds)
Resultats emprima liga hockey regiunal Duas victorias dals clubs grischuns: Ils Cuira Capricorns han gudagnà la partida cunter Chiasso cun 3:2 suenter prolungaziun. Arosa ha gudagnà la partida ordaifer cunter Frauenfeld cun 5:4 4 suenter sajettar penaltis.


text:
Ciserà
Ciserà (Ciserano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la bàsa pianüra a 15 de la sità.
El g'ha 'na popolasiù de 5 840 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 5,2 km² e 'na densità de popolasiù de 1 123 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Àrsen, Boltér, Puntiröl, Verdelì, Verdèl.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ciserà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text: 1Rü yema norü wüxime̱ẽ̱xpü̱x ga Tupanaãrü orearü ngeruü̃, rü nayacue ga norü corneta. Rü nüxü̃ chadau ga wüxi ga woramacuri ga daxũwa rüngucü ga ñoma ga naãnegu ngucü. Rü guma woramacuri nanayaxu ga yema ãxmaxü̃ ga taguma iyacuáxü̃ãrü chawi. 2Rü nayawãxna ga yema ãxmaxü̃ ga taguma iyacuáxü̃. Rü yéma inayagoema ga caxixü̃ ñoma wüxi i taxü̃ i u̱xearü caxixü̃rüü̃. Rü yema caxixü̃ rü nanaxẽẽmaxẽẽ ga üa̱xcü. 3Rü yema caxixü̃wa ínachoxü̃ ga munügü ga naãneẽ́tügu y̱ixü̃. Rü yema munügü rü nanayauxgü ga pora ga nüxna naxãxü̃ na ñoma tuxchinawerüü̃ duü̃xü̃güxü̃ nachixü̃ca̱x. 4Rü yema munümaã nüxü̃ nixu na tama natüanexü̃ nachixexẽẽxü̃ca̱x rü bai i ṯacü rü nanetügü rü bai i ṯacü rü naĩgü. Natürü nanamu na nachixexẽẽgüãxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü ga tama Tupanaãrü cua̱xruü̃ nacatüwa yexmaxü̃. 5Natürü tama nanamu na yema duü̃xü̃güxü̃ naḏaixü̃ca̱x. Natürü nanamu na ngúxü̃ nüxü̃ yangexẽẽmaregüxü̃ca̱x ga wüxime̱ẽ̱xpü̱x ga tauemacü. Rü yema ngúxü̃ ga nüxü̃ yangexẽẽgüxü̃, rü ñoma tuxchinawe duü̃xü̃güxü̃ chixü̃rüü̃ nixĩ. 6Rü ngẽma ngunexü̃gügu rü duü̃xü̃gü tá naxca̱x nadaugü na nayuexü̃, natürü tãũtáma nayue. Rü woo nanaxwa̱xegüxüchi na nayuexü̃, natürü taxucürüwatáma nayue. 7Rü yema munügü rü ñoma cowaru i guerrawa ĩxü̃rüü̃ nixĩgü. Rü naẽruwa nüxü̃́ nayexma ga ṯacü ga ñoma nga̱xcueruü̃ ga uirunaxca̱xrüü̃ ixĩgüxü̃. Rü nachiwe rü nanaduü̃xü̃chiweraxü̃gü. 8Rü nayaegü rü ñoma ngeã̱xyaerüü̃ nixĩgü. Rü napütagü rü ñoma aipütagürüü̃ nixĩgü. 9Rü naxü̃newa nüxü̃́ nayexma ga ṯacü ga wüxi ga fierunaxca̱x ga poxü̃ruü̃rüü̃ ixĩxü̃. Rü naxpe̱xatügüga rü ñoma muxũchine ya autu ya guerrawa cowaru túgünegarüü̃ nixĩ. 10Rü nareexü̃gü rü ñoma tuxchinawerüü̃ naxãnegu. Rü yema naneguwa rü naxãguchata na wüxime̱ẽ̱xpü̱x ya tauemacü duü̃xü̃güxü̃ ngúxü̃ yangexẽẽgüxü̃ca̱x. 11Rü yema munügüarü ãẽ̱xgacü, rü yema ãxmaxü̃ ga taguma iyacuáxü̃ãrü dauruü̃ nixĩ. Rü Yudíugügawa ga yema munügüarü ãẽ̱xgacü, rü Abadóü̃ nixĩ. Rü Griégugügawa rü Apolióü̃ nixĩ. Rü ngẽma rü: “Chixexẽẽruü̃”, ñaxü̃chiga nixĩ. 12Rü yexma nayacua̱x ga yema nüxĩraü̃xü̃ ga chixexü̃ ga taxü̃, natürü ínayaxüama ga to ga taxre. 13Rü yema norü 6 ga Tupanaãrü orearü ngeruü̃ rü nayacue ga norü corneta. Rü nüxü̃ chaxĩnü ga wüxi ga naga ga yema Tupanape̱xewa yexmaxü̃ ga uirunaxca̱x ga pumaraarü gute̱xeruü̃taxmüwa inaxũxü̃. 14Rü yema naga rü nanamu ga yema orearü ngeruü̃ ga cornetaã́xü̃, rü ñanagürü nüxü̃: “¡Yawẽgüxü̃ i ngẽma ãgümücü i orearü ngeruü̃gü i Chatanáãrü ixĩgüxü̃ i taxtü i Eufrátegu ngãxü̃güxü̃!” ñanagürü. 15Rü yemaãcü niwẽgüxü̃ ga yema ãgümücü ga orearü ngeruü̃gü na nadaiãxü̃ca̱x ga wüxi ga yema norü tomaẽ̱xpü̱xarü üyetücumü ga duü̃xü̃gü. Yerü ga yema orearü ngeruü̃gü rü woetama yemaca̱x ínamemaregü na yema ngora rü yema ngunexü̃ rü guma tauemacü rü guma taunecü nadaiãxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü. 16Rü nüxü̃ chaxĩnü na ñuxre na yiĩxü̃ ga yema orearü ngeruü̃güarü churaragü ga cowaruétügu ĩxü̃. Rü 200 miyónegü nixĩgü. 17Rü yemaãcü nixĩ ga nüxü̃ chadauxü̃ ga yema cowarugü ga yexguma chango̱xetügu. Rü yema churaragü ga yema cowaruétügu ĩxü̃ rü nüxü̃́ nayexma ga norü nga̱xcuxü̃nexü̃ ga poxü̃ruü̃ ixĩxü̃ ga ñoma üxüxetürüü̃ iy̱auraxü̃. Rü yema poxü̃ruü̃ rü nixãmatü rü nidaumatü rü niya̱u̱xmatü rü nidexmatü. Rü yema cowaruerugü rü ñoma aierurüü̃ nixĩgü. Rü naã̱xgüwa ínaxũxũ ga üxüema rü caxixü̃ rü azufre. 18Rü wüxi ga norü tomaẽ̱xpü̱xarü üyetücumü ga duü̃xü̃gü rü nayue namaã ga yema tomaẽ̱xpü̱x ga chixexẽẽruü̃ ga üxüema rü caxixü̃ rü azufre ga yema cowarugüa̱xwa íchoxü̃xü̃. 19Yerü ga yema cowarugü rü naã̱xwa rü nareexü̃wa nixĩ ga nüxü̃́ nayexmaxü̃ ga norü pora na duü̃xü̃güxü̃ naḏaixü̃ca̱x. Yerü ga nareexü̃gü rü ñoma ãxtaperüü̃ nixĩgü, rü yemamaã nanangõ̱x ga duü̃xü̃gü rü ngúxü̃ nüxü̃ ningexẽẽ rü nanadai. 20Natürü ga yema togü ga duü̃xü̃gü ga tama yema poxcuruü̃gümaã yuexü̃, rü tama nüxü̃ narüxoe ga yema chixexü̃gü ga naxügüxü̃. Rü tama nüxü̃ narüxoe na nüxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃ ga ṉg̱oxogü rü norü tupananetachicüna̱xãgü ga uirunaxca̱x rü dĩẽrumünaxca̱x rü cobrenaxca̱x rü nutagünaxca̱x rü naĩnaxca̱x. Rü yemaãcü nüxü̃ nicua̱xüü̃güama ga yema norü tupananetachicüna̱xãgü ga ngearü maxü̃ã́xü̃ rü tama nüxü̃ dauxü̃ rü tama nüxü̃ ĩnüxü̃ rü tama ixũxü̃. 21Rü tama nüxü̃ narüxoe na namáẽtagüxü̃, rü yayuüexü̃, rü nangẽãẽgüxü̃ rü nangĩ́ta̱a̱xgüxü̃.


text:
Rive d'Arcano
Rive d'Arcano (en furlà: Rivis d'Arcjan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 2.284 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colloredo di Monte Albano, Coseano, Dignano, Fagagna, Majano, San Daniele del Friuli, San Vito di Fagagna.
Del cümü de Rive d'Arcano fà part apò a le frasiù de: Arcano Inferiore, Arcano Superiore, Giavons, Pozzalis, Raucicco, Rivotta, Rodeano Alto e Rodeano Basso.


text:
Pineto
Pineto l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 13.079 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 353 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atri, Roseto degli Abruzzi, Silvi.
El cümü, enfìna al 1929 el gh'ìa per capolöch la frasiù de Mutignano, sitüàda en culìna, endèl entrotèra. Prìma amò 'l fàa part del cümü de Atri.
El capolöch de adèes envéce, sitüàt sö la còsta del Mar Adriatich, prìma de la custitüsiù del cümü. el gh'ìa nòm "Villa Filiani".


text:
MTB: Nino Schurter en furma excellenta
- Mardi, 17.4.2012, 11:47
Suenter ch'el ha gudagnà l'emprima cursa da la sessiun a Pietermaritzburg en l'Africa dal sid, è Nino Schurter vegnì segund a Houffalize en Belgia.
Schurter è sco gia ils davos onns constant sin aut livel, mo tuttina pari ad el ch'el haja anc ina giada fatg in pass enavant. Pli impurtanta cursa Ils 12 d'avust è la pli impurtanta cursa da la sessiun Nino Schurter. Lura è a Londra la cursa olimpica da mountainbike. Questa cursa prepara Nino Schurter entochen en il davos detagl. A Londra è Schurter gia ì ier per inspectar il percurs olimpic. (fc/si)


text:
Robert Kubica
Robert Kubica (a s diś [ˈrɔbɛrt kuˈbiʦa]) 'l è un pilòta ad màchini pulàc, nâ a Cracòvia al 7 ad Dicémbar dal 1984.
Biugrafìa
Gl'inìsi
Robert Kubica al taca subìt a quàt'r an a cùrar in màchina mèntar a déś an al fà al campiunàt ad go-kart dla Pulógna e al vins 6 tìtui in 3 an. In séguit al sa stablìs in Itâglia par cùrar in di àtar campiunàt e 'l impàra anc a dascórar dimóndi bèṅ in Itagliàn. In fiṅ al 2006 al cur la Monaco Kart Cup, la Margutti Trophy, la Elf Masters races, la Formula Renault, la Formula 3 Euro Series (quand, a séguit 'd un brut incidènt, al và in a risć ad pèrdar un bras) e la Macau F3 Grand Prix.
Durànt un tèst a Barcelóna cun la Renault al vèṅ duciâ par Mario Theissen, respunsàbil dla BMW, ch'al al mét sóta cuntràt par la stagiòṅ 2006.
2006: 'l eśòrdi cun la BMW Sauber
Dòp 'n inìsi cuma culaudadór, al fà al sò debùt in dal sircùit in dal gran prèmi 'd Ungherî al pòst ad Jacques Villeneuve, dvintànd al prim pulàc a córar in Fórmula 1. Al finìs subìt a punt ma al vèṅ squalificâ parchè la sò màchina l'éra tròp alśéra par 2 chìlo. In dal gran prèmi 'd Itâglia al riva tèrs quand in gara 'l ira stâ anc prim par soquànt gir.
2007: na bèla stagiòṅ
La stagiòṅ 2007 la taca mal cun du gari sénsa punt ma dòp al taca far-an sèmpar fiṅ a quànd al fà 'n incidènt spaventóś in Cànada al turnànt "L'Epingle" ma al pèrd sól na gara, quéla in di Stat Unî, rimpiasâ p'r al śóvan Sebastian Vettel. Al tórna a 'l cursi in Frància finénd quàrt. Al finìs pò la stagiòṅ al sèst pòst cun 39 punt e cun dimóndi piasamènt bòṅ.
2008: la prima vìnsita
La prima gara dal 2008 in Austràglia 'l è dimóndi dasfurtunàda parchè, dòp èsar partî in prima fila, al vèṅ buciâ sénsa cólpa par la Williams ad Nakajima durànt i gir da drē a la safety car.
In dla gara dòp in Malèśia al riva secónd da drē a Kimi Raikkonen. Al 5 'd Avrìl dal 2008 al fà la sò prima pole position in sal sircùit dal Bahrein (la prima in dla stòria dla BMW) finénd pò tèrs.
In Spaggna e in Turchìa al finìs quàrt ma la sò giurnàda più bèla la riva 'l 8 ad Śugn dal 2008 quànd al vins al gran prèmi dal Cànada miténd-as anc al prim pòstt dla clasìfica generàla.
La stagiòṅ la và avànti bèṅ cun soquànt piasamènt e finénd in sal pòdi a Valénsia, a Mónśa e in Giapòṅ a Fuji. A la fiṅ al s piàsa al quàrt pòst cun 75 punt.
2009: un diśàstar ad stagiòṅ
Al 2009 'l è stâ 'n an diśastróś par lò anc par cólpa dla màchina ch'la n andàva minga. In dla prima gara al partìs da 'l quàrt pòst ma Sebastian Vettel al al buta fóra in dal tentatìṿ ad pasàr-al quand al pulàc 'l éra al secónd pòst. I prim punt i rìvan sól dòp soquànti gari cun un sètim pòst in Turchìa. In dla stagiòṅ a s pól arcurdàr sól un quàrt pòst in Bélgi e un secónd in Braśìl, in tut al mùcia sù 17 punt finénd quaturdicéśum in clasìfica.
2010: al pasàǵ a la Renault
In dal 2010 al pasa a la Renault par rimpiasàr Fernando Alonso ch'l éra pasâ a la Ferrari. La scuderìa francéśa la gh'à dimóndi prubléma ecunòmic ma Robert al fà bèṅ la sò part finénd da spés a punt, rivànd secónd in Austràglia e tèrs a Muntecârl e in Bélgi. A la fiṅ al mùcia sù 136 punt finénd utàṿ in clasìfica.
2011: 'l incidènt prima d'l inìsi dal campiunàt
Al 6 ad Favràr dal 2011, quand 'l éra drē a cùrar na gara ad rally in Itâglia in Ligûria, al sa stablìs atàc a na céśa e al patìs di dan ad c'l àtar mónd: pèrdidi ad sangṿ dèntar, bruti fratùri e na maṅ mèśa saltàda via. I dutór i 'l aṅ uprâ soquànti vòlti sèmpar bèṅ ma Kubica al và in a risć listés ad n cùrar mai piò. Invéci al pilòta ch'l éra sèg al n s è fat gnint.[1]
Al sò pòst la Renault la tóś in présia al tedésc Nick Heidfeld.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Grave incidente di Kubica nel rally di Andora Corriere.it, 6 ad Favràr dal 2011


text:
Lengua basca
El Basch (nom natif: euskara) a l'è la lengua (che l'è minga ne rumanza ne Indo-Europea) che la parla la gent basca che la vif arent al cunfin intra el nort de la Spagna e'l süd-ovest de la Francia.
A parlen questa lengua de pü o de men un quart dij Basch, e quij ch'a hinn bun de parlà viven suratüt in del area cuntinua che la va del center de la Biscaja a Guipuzcoa (che la gh'ha el nümer püssee grant de parlant), el nort de la Navara e toch del Labourd fina a la bassa Navara e'l Soule, 'sti dü chì pupulaa poch.
Per i quas 40 agn de pruibissiun per el regim franchista, cunt la criminalisassiun e la persecüssiun de quij che la parlaven, la lengua basca l'ha ris'ciaa de scumparii.
Dopu che el regim franchista l'era finii, cun la növa Custitüssiun spagnöla del 1978 e l'Estatuto di Gernika, la lengua basca la turna anmò una lengua ufissiala in dij Paes Basch spagnöl e in del nort de la Navara.
La lengua basca a l'è ciamada euskera o euskera batua perchè a gh'è el bisogn de giuntà i dialet cunt un insema de istess regul linguistech umugeni per insegnà la lengua in dij scör. I dialet de la Biscaja e del Soule a hinn quij püssee diferent del Basch ünificaa.
Distinsion Dialetal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Basch el gh'ha ses dialett principal: biscan, gipuskuan, navares de sura, navares de suta, lapurdian, e züberuan (in Francia). Cume al solit, i cunfin dialetal i curispondan no con cui pulitich.
A gh'è incasì un dialett standardizà che el se ciama batua ("basch ünificà") e che l'è el dialett püsè druvà int i scöl e int i cart uficial. El batua l'è basà ins'el dialett gipuskuan ma el gh'ha incasì di parol e una quai strütüra gramatical ch'i venan dal navares. L'è ciamà incasì basch standard.
El prim tentativ de svilüpà un basch ünificà l'è stat del 1935, ma pürtrop l'è 'ndat coi gamb int'l'ari.
Del 1940, el grüp Jakintza Baitha ("la cà di sag") insema a Federico Krutwig j'han cercà de furmà un basch standard basà ins' el dialett laburdin perchè cul chí l'era el dialett che l'ava druvà Joannes Leyçarraga per scriv la Bibia di prutestant. Ma pürtrop anca cul prugett chì el ghe l'ha minga fata a veggh un ricunusiment uficial.
Del 1944, Pierre Laffite l'ha püblicà el Navar-Laburdin Littéraire, basà ins'una version classica del dialett laburdin. Cul dialett chì l'è pö dventà una furma standard de laburdin, e adess l'è mustrà int'una quai scöla e l'è druvà incasì per radio, in cesa, e dal giurnal Herria.
Al Pader noster[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gure aita zeruetan zerana
Santu izan bedi zure izena
Etor bedi zure erreinua
Egin bedi zure nahia
zeruan bezela lurrean ere
Emaiguzu gaur egun hontako ogia
Barkatu gure zorrak
Guk ere gure zordunei
barkatzen diegun ezkero
Eta ez gu tentaldira eraman
Bainan atera gaitzazu gaitzetik.


text:
Amlikon-Bissegg
Amlikon-Bissegg a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.4 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1299 abitant.
El cumün de Amlikon-Bissegg al se tröva a una altitüden de 422 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affeltrangen, Bussnang, Hüttlingen, Märstetten, Müllheim, Thundorf, Weinfelden, Wigoltingen.
El cumün l'è staa istitüii in del ann 1995 de la fusion de Amlikon, Bissegg, Griesenberg e Strohwilen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Amlikon-Bissegg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Ranch
Ranch (nom ufizial in italian: Ranco) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta 1 328 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 6 km² e 'na densità de 221 ab./km².
El paes el se troeuva longh i spond del Lagh Maggior e 'l confina con la Provincia de Novara, in Piemont (comun de Lesa e de Meina). Inoltra el gh'ha ona frazion, ciamada Uppon.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ranch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text: 1E a ongeim el anghel a uluutrombetang. Ak milsa btuch el rirebet er a chutem, e a kiis er a diak a btil deliobech a le bilsang. 2Ng ngiluu a chesmerel a diak a btil deliobech ma chat a miltebetobed er ngii, el ua chat er a stob; a sils ma melidiul a di mlo milkolk er ngiil chat el mlar a diak a btil deliobech el mei. 3A chebud a mle kaitebetobed er ngiil chat el mer a chutem, e mlor ngiil chebud a osisiu el klisiich el ua klisichel a iusbeluu. 4Ng mlor ngiil chebud a tekoi el kmo ng diak molemall a chudel ma kerrekar ma ngii di le dellomel; ngdi sebechir el omekcharm er tirkel chad el dimlak olengchelel a Dios er a medal a bderrir. 5A ikel chebud a dimlak le kirel el omekoad er tirkel chad, ng di mle kirel el omekcharm er tir el eim el buil. A rengelel sel lomekcharm a di ua rengelel a bengchel a iusbeluu. 6A chelsel a ikel eim el buil, e a re chad a mo osiik er a kodall, e diak el sebechir el metik er ngii; ng mo sorir el mad e ngdi kodall a mo chemiis er tir. 7A ikel chebud a mle ua teletelel a uos el kldmokl el mor a mekemad; ng mle kldoel a kor a krone el kolt er a bderrir e a klidm er ngiil chebud a mle ua klidm er a re chad. 8A chiul a mle ua chierir a redil, e a ungelel a mle ua ungelel a laion. 9A ulul a mlar ngii a tekerengel el kor a deel, e a rrekel osebekel a ua derremkel a betok el mlai er a mekemad el longetakl a uos el remurt el mor a mekemad. 10Ng ngar ngii a kemril el chemur olsengel el ua omengchel a iusbeluu, e a ikel kemril a ngar ngii a klisichel el lousbech el omekringel er a re chad el eim el buil. 11Ng ngar ngii a king el mengedereder, el ngikel anghel el oungerachel er a diak a btil deliobech. A ngklel er a Hebru a Abaddon; e a ngklel er a Grik a Apollyon (el belkul a kmo “Ngikel Melemall”). 12A kot er a ikel kdekudel el tekoi a merekong; e dirk medechel a erung el kirel mei. 13E sola e ng kuk mocha outrom-betang a ongelolem el anghel. Ak rirengesii a ngor el tilobed er a ikel eual bkul a olengetongel el kolt el ngar medal a Dios. 14Tial ngor a dilu er ngikel ongelolem el anghel el oba trombeta el kmo, “Mkedekedeterir tirkel teual anghel el llechotel el ngar sel kloul Omoachel Eufrates” 15Me tirkel teual anghel a milekedoked; te mle kldmokl el kirel itial sikang, er itial sils, er itial buil, ma rak el kirir el mo omekoad er a tar edeitiud er a re chad er a beluulchad. 16Te silbedak er a ildisir a re soldau el ngar a uos el kmo, ng mle 200,000,000. 17A ues el kilsang a mle ua tiakid a blekerdelel a uos er ngii; a re mlar bebul a ikal uos a mlar ngii a tekerngel a ulurir el bekerkard el kor a ngau, e mellemau el ua sapphire, e bibrurk el ua sulfur. A bdelul a ikel uos a mle ua bdelul a laion, e miltebetobed a ngau, ma chat, ma sulfur er a ngerel. 18Ma tar edeitiud er a re chad er a beluulchad a mlad er a edel kerior, ng ngau, ma chat, ma sulfur el metebetobed er a ngerel a ikal uos. 19Ele klisichel a ikal uos a ngar a ngerel ma kemril. A kemril a ua bersoech el ngar ngii a bdelul, me ng ousbech el omekcharm er a re chad. 20E tirkel medechel el chad er a beluulchad, el tirkel rokui el dimlak le mad er a ikal kerior, a dimlak lobult a rengrir el mo cheroid er a ikel di lurruul el tekoi. Ng dimlak le meterob el mengull a mengelengalek el reng, ma bleob el rruul er a kolt, ma silber, ma brons, ma bad, ma kerrekar, el diak el sebechel lomes, ma ka lorrenges, ma ka lorael. 21Ng dirrek el dimlak lobult a rengrir er a koadelchad el le blar ngii, ma olai ma deleboes ma omerechorech.


text:
Bónt
Bónt (nòm uficiàl en italià: Bondo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent.
El g'ha 'na popolasiù de 697 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 10,7 km² e 'na densità de popolasiù de 65 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Tió, Bolbeno, Bregucc, Zucol e Runcù.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
L'expo 2015 è in'occurrenza impurtanta che ha lieu directamain davant las portas da la Svizra e che sveglia perquai spezialmain l'interess dals chantuns che sa chattan geograficamain en vischinanza da Milaun, pia dals quatter chantuns da la regiun dal Gottard. Dapi in pèr mais s'occupan represchentants da las regenzas chantunalas da la dumonda, co ch'ina visibilitad uschè gronda sco pussaivel e co ch'in effect uschè persistent sco pussaivel per ils quatter chantuns possian vegnir garantids durant l'exposiziun. En mintga cas datti in consens concernent la proposta da duvrar cuminaivlamain in sectur da 150 m2 en il pavigliun svizzer. Cun l'equipament e cun il sboz creativ duai vegnir incumbensà quel biro d'architectura e da design, al qual Preschientscha Svizra aveva gia confidà il project per il pavigliun svizzer. Preschientscha Svizra, in'unitad dal departament federal d'affars exteriurs (DFAE) e responsabel dapi l'onn 2001 per la participaziun uffiziala da la Svizra ad exposiziuns mundialas, surpiglia la direcziun dal project per il pavigliun svizzer.
L'installaziun e la direcziun dals secturs cuminaivels suttastattan als quatter chantuns che collavuran stretgamain cun Preschientscha Svizra. En quest connex vulessan nus trair endament ch'ils dus delegads chantunals per l'expo 2015 èn er represchentads en la giunta directiva, numnadamain ils dus anteriurs cussegliers guvernativs advocat Luigi Pedrazzini per il chantun Tessin ed advocat Claudio Lardi per il chantun Grischun.
Ils chantuns da la regiun dal Gottard speran che la cumparsa a Milaun n'haja betg mo effects directs, mabain inizieschia er in svilup positiv a lunga vista. La preschientscha da la regiun dal Gottard a Milaun duai avrir ina fanestra impurtanta sin plaun internaziunal e bittar la glisch en spezial sin las regiuns da l'intschess dal traffic dal nord al sid e da las novas transversalas tras las Alps.
Ils custs per la cumparsa vegnan ils chantuns a repartir tranter els tenor ina clav che vegn fixada cuminaivlamain.
Ils delegads ed ils represchentants dals quatter chantuns èn d'accord davart il punct che l'expo 2015 porscha ina schanza impurtanta da preschentar pli detagliadamain las regiuns svizras che cunfineschan cun l'Italia e da promover lur grad d'enconuschientscha.
En quest connex vegni spetgà tranter auter ch'ils resultats dal giudicament da las consequenzas economicas – in studi che l'universitad da la Svizra taliana ha fatg davart la cumparsa a l'exposiziun da Milaun per incumbensa da Preschientscha Svizra – sa verifitgeschian.
Per ulteriuras infurmaziuns As drizzai p.pl. a:
- Luigi Pedrazzini, delegà per l'expo 2015 per il chantun Tessin, tel. 079 320 00 08
- Claudio Lardi, delegà per l'expo 2015 per il chantun Grischun, tel. 079 610 44 55
Internet:
http://www.dfae.admin.ch


text:
Rüschegg
Rüschegg a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 57.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1656 abitant.
El cumün de Rüschegg al se tröva a una altitüden de 890 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Därstetten, Guggisberg, Oberwil im Simmental, Rüeggisberg, Rüti bei Riggisberg, Wahlern.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Infina al 1860 Rüschegg l'è staa part del cumün de Guggisberg.[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Guggisberg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Nervian
Nervian (nom ufizial in italian: Nerviano) l'è on comun de la Provincia de Milan con 17 398 abitant. L'è bagnaa de l'Olòna e del Canal Villoresi. El confina con la Provincia de Vares (comun de Origg).
Frazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La gh'ha on poo de frazion:
- Cassina (Sant'Ilario), ciamada on temp Cassina del Pee. L'è vers Lainaa, dòpo el canal.
- Villanoeuva (Villanova); anca quèsta l'è dòpo el canal.
- Garbatola (Garbatola) che l'è dòpo la strada del Sempion, vers Poian.
- Canton (Cantone), vesin a la ferrovia Milan-Gallaraa.
- Còsta San Lorenz (Costa San Lorenzo) vers San Lorenz, frazion de Parabiagh.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Nervian l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Samantha Stosur
La Samantha Jane Stosur (Brisbane, 30 ad Mars dal 1984, a s lèś [səˈmænθə ˈstoʊzər] in ingléś) l'è na tenìsta austragliàna, vinsidōra d'l US Open dal 2011. La stà a Gold Coast.
L'è élta 172 cm, la péśa 65 chilo e l'è famóśa parchè la śōga cun di uciài da sōl adòs. La và dimóndi in palèstra tant ch'i gh'èṅ vgnû di mùscui in di bras ch'i pàran dal pagnòchi[1].
L'è stada la nùmar quàtar dal mónd al 21 ad Favràr dal 2011. In dla sò caréra l'à vins siē turnèo ad singulàr e vint-quàt'r in dópi.
Caréra
La Samantha la taca a śugàr in dal sircùit juniores in dal 1997 par pò tacàr la sò caréra anc in di turnèo WTA in dal 2000. In dal 2003 la vins lè al sò prim incòntar rivànd a 'l tèrs tùran a gl'Australian Open par pò pèrdar cóntar la Daniela Hantuchová. In dal 2005 la gh la cava a rivàr in finàl in dal Mondial Australian Women's Hardcourts pardénd-la cóntar la Patty Schnyder par 1–6, 6–3, 7–5. A la fiṅ d'l an l'è a 'l 46śum pòst dla clasìfica di singulàr e a 'l 2nd pòst in qvéla di dópi. In dal 2006 la và incóra méj par lē parchè l'è al nùmar 30 da par lē e prima in di dópi.
In dal 2007 la patìs un brut mâl, qvél ad Lyme, ch'al gh'è vgnû par na psigàda dna śéca. Sénsa fòrsi, la và fóra da spés in di prim tùran, ma la s tōś la sudisfasiòṅ ad bàtar a Róma la nùmar òṅ dal tablòṅ, la francéśa Amélie Mauresmo. Anc al 2008 l'è 'n an da pôc par lē.
In dal 2009 la s fà nutàr in dal turnèo ad Miami quànd la bat par 6–1, 6–4 la numàr dū dal tablòṅ, la Dinara Safina che, s'l'arés vins lē, la sarés dvintàda la numàr òṅ dal mónd. In di quàrt ad finàl però la vèṅ spasàda via 1-6 0-6 par la Viktoryja Azaranka. In sla tèra rósa dal Roland Garros la riva in semifinàl baténd via via la Francesca Schiavone, la Yanina Wickmayer, la numàr quàtar dal tablòṅ Elena Dement'eva, la Virginie Razzano e la Sorana Cîrstea pardénd invéci cun la Svetlana Kuznecova. Cun cal riśultâ chè in bisàca la riva finalmènt in dal primi vint śugadōri dal mónd. In sal cimènt califurgnàṅ di LA Women's Tennis Championships la riva in finàl batùta par la Flavia Pennetta cun al puntéǵ ad 4–6, 3–6. La s tōś l'arvìnsida in Utóbar cóntar l'atra itagliàna Francesca Schiavone, batùda 7–5, 6–1 in dla finàla 'd Uśàka. A la fiṅ d'l an la riva a èsar la nùmar trédas dal mónd.
In dal 2010, dòp 'l utàṿ ad finàl pardû a gl'Australian Open cóntar la Serena Williams, la china subìt la tèsta anc a la venesiàna Tathiana Garbin a Dubai. A i BNP Paribas Open ad Mars la riva in semifinàl pardénd da la Jelena Janković par 2–6, 4–6, faghénd 47 śbali gratuìt. Cun i punt purtâ a cà la riva a 'l dècim pòst dla clasìfica. In sla tèra vérda ad Charleston la vins lē dand la paga 6–0, 6–3 in finàl a la Vera Zvonarëva. Finàl anc a Stucàrda ma 'sta vòlta la pèrd cóntar la Justine Henin par 4–6, 6–2, 1–6. A 'l Roland Garros la fà fóra soquànti śugadōri ch'i èṅ stadi dal numri òṅ: la Justine Henin par 2–6, 6–1, 6–4, la Serena Williams 6-2, 6-7, 8-6 e la Jelena Janković par 6-1, 6-2. In finàl però la gh'à la méj la milanéśa Francesca Schiavone par 4–6, 6–7, prima itagliàna a vìns'r un Slam. Chi lōr dū però i bat'n un record a Wimbledon, andànd fóra tuti e dū a 'l prim tùran, un quèl mai sucès prima par dal finalìsti ad Parì. In Utóbar la pèrd a 'l WTA Tour Championships p'r òpra dla Kim Clijsters. La sèra 'l an cuma nùmar siē, a 'n tîr ad sćiòp da la Venus Williams.
In dal 2011, cun i quàrt ad Dubai la pòrta a cà al sò best-ranking, al nùmar 4. La n fà minga di bèi riśultâ in fiṅ ch'la riva in finàl a Róma, dòp avér fat fóra la Francesca Schiavone e la Na Li, ma lè la céd a la Marija Šarapova par 2–6, 4–6. I vaṅ mâl invéci i Slam ad Parì e Wimbledon. La Samantha la s préśénta a gl'US Open cuma tèsta ad serie nùmar 9. Chè la bat prima la Nadia Petrova e pò la Marija Kirilenko in di utàṿ, anc s'la pèrd sèg al tie-break più lung ad sèmpar par 15-17. In di quàrt la fà fóra la Vera Zvonarëva par 6–3, 6–3 e pò l'Angelique Kerber in semifinàl par 6–3, 2–6, 6–2. Rivàda in finàl cóntar la Serena Williams, la la bat in cà sua par 6–2, 6–3 vinsénd acsè al sò prim Slam.
In dal 2012 la riva in finàl a Doha ma la Viktoryja Azaranka la gh fà magnàr incóra na vòlta la pólvra (siē vòlti su siē sénsa pèrdar gnanc un set), vinsénd par 6–1, 6–2. A gl'Open ad Frància la riva in semifinàl ma la Sara Errani la la manda a cà cun al puntéǵ ad 5–7, 6–1, 3–6. La Stosur la tórna però a èsar la nùmar sinc dal mónd. Rivàda in di Stat Unî par difénd'r al tìtul d'l an prima, la gh'à 'd inchinàr-'s invéci incóra a la Viktoryja Azaranka par 6-1, 4-6, 7-6 in di quàrt ad finàl di US Open. A Tokio la bat la Marija Šarapova ma la pèrd la semifinàl cóntar la Nadia Petrova. A Måssca la pèrd in finàl cóntar la Caroline Wozniacki par 2–6, 6–4, 5–7 e la sèra 'l an a 'l nôn pòst.
Finàli in di Gran Slam
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Tennis building! A gl'Australian Open la Sam Stosur la fà véd'r al bras da Ercole ch'l à śbatû śò la ruména Niculescu dagospia.com, 20 ad Śnar dal 2015


text:
Muscasà
Muscasà o Muschesà, Moschesà (Moscazzano in Italià) l’è ‘n paìs da 813 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) da la Pruincia da Cremuna.
L'è tacàt ai cümü de Credéra e Rübià, Muntóden, Riólta Grasa, Riultelina, Türà (LO) e Bertònech (LO)
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Muscasà l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagin tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Regalian
P. C. Regalian (Latin: Regalianus; ?-260) l'è staa on usurpador contra l'imperador roman Gallien.
La vida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per l'Historia Augusta l'è vun di Trenta Tirann. I alter font a hinn l'Eutròpi (che 'l ciama Trebellian), e l'Aureli Vittor (del qual inveci a l'è ciamaa Regillian). L'Historia la dis che l'era on erede de la familia del Decebal, l'ultim re de la Tracia; ma pussee segur hinn i sò origin senatoriai, anca perchè la soa probabil miee, la Sulpicia Driantilla l'era nòbil.
Dòpo che l'imperador Valerian l'era staa sconfigiuu di Sasanid, l'Imperi Roman l'è staa tacaa a Occident de on gran numer de popolazion germanegh. I abitant di loeugh donca hann elegiuu di capp che podessen diféndei intanta che 'l ver imperador, el Gallien, a l'era a combatt in di alter part. Vun di 'sti capp l'è staa l'Ingenuo, che però l'è staa vingiuu del Gallien. Alora el noeuv capp de la rebellion l'è diventaa el Regalian, fòrsi per el sò nòmm inscì regal. L'Historia ghe dis che l'ha combatuu e vingiuu i Sarmata, ma che poeu l'è staa massaa di sò òmen. I provinz che l'aveven sostegnuu (che hinn quij arent a la citaa de Carnunt, in Austria) hann poeu sostegnuu anca la rivoeulta di duu Macrian, pròpri perchè eren restaa senza protezion di invasion che vegniven de oltra el Danubi.


text:
Arezzo
Arezzo (Arretium en latì; Arécio 'n portoghés; Aritim en etrùsco) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Toscana, capolöch de la Pruvincia omònima. La g'ha presapóch 91 582 abitàncc, 'na superfìce de 386 km², per 'na densità de 237 ab./km².
El cümü de Arezzo 'l cunfìna coi cümü de Anghiari, Capolona, Castiglion Fibocchi, Castiglion Fiorentino, Città di Castello (PG), Civitella in Val di Chiana, Cortona, Laterina, Marciano della Chiana, Monte San Savino, Monte Santa Maria Tiberina (PG), Monterchi, Subbiano.


text:
Storia di Piera
Storia di Piera (Stòria dla Piera) 'l è 'n film dramàtic dal 1983 ad Marco Ferreri preśentâ a 'l 36śum Fèstival ad Cannes in dua l'Hanna Schygulla l'à purtâ a cà al prèmi par l'iterpretasiòṅ dal fémni fata méj.
La pelìcula l'è trata da 'l rumànś umònim dla Piera Degli Esposti e dla Dacia Maraini in dua a s cònta la vita dla prima. Invéci 'd èsar giràda a Bulógna però la stòria l'è chè ambintàda a Latìna e in dal Lasi.
In dal film a gh'è anc na śóvna Loredana Bertè ch'la canta Sei bellissima.
Sunt
Lorenzo (Marcello Mastroianni) e l’Eugenia (Hanna Schygulla) i èṅ marè e mujér e i gh'aṅ di prubléma in famìja, óltar che na fiōla ch'la s ciàma Piera (Isabelle Huppert). L’Eugenia l'è na mèśa mata e la và da spés, sénsa vargóggna, cun tut i óm ch'la cata, purtànd-'s adrē sò fiōla méntar lò al tîṅ a drē a la pulìtica p'r al partî cumunìsta ma 'l và in daśgràsia parchè i "cumpàgn" i n s cumpatìsan mia cla rója ad sò mujér.
Lorenzo al patìs tut i còran ch'la gh fà ma al n gh la cava minga a star sénsa 'd lē e al pòrta pasìnsa.
Quànd tut i dū genitōr i finìs'n in manicòmi (lò p'r al daśpiaśēr, lē par di elettroshock), la Piera, dvintàda granda in cal méntar, dòp avér pruâ a dvintàr na sarta, la gh'à sucès a teàtar.


text:
06 02
Ol dé 6 de febrér l'è 'l 37 dé de l'an del calendare gregorià; manca 329 (330 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 6 de febrér al è ul dí da pòost 37 dal an dal calendari gregurian; i manca 329 (330 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1521 - Mallorca: i empresona Joanot Colomb e óter dirigeenc liacc, ergot che l'indumà al provoca la reölta di Germané·e.
2004 - Moscòa (Rössia): ün atentat al metró, atribuït a independentist cecé, al provoca öna quarantena de mort e plö d'ü sentenér de fericc.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1412 - Orleans (Paes de la Lòira, Fransa): Zòana d'Arch.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
540 - Gaston de Arras, sant francés nasìt in del 453.
2005 - Todolela (I Ports): i mör 18 persone int ün albergh per mala combüstiú da stüe de bütà.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
12 09
Ol dé 12 de setèmber l'è 'l 255 ( 256 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 111 dé a finí l'an.
Ul dí 12 de setèmber al è ul dí da pòost 255 ( 256 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 111 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1213 - Muret (ol Lenguadoc, Occitània): se la passa la bataja de Muret intra i tröpe Catalano-Occitane liderade per Pere I e i coacc Franses comandacc per Simon de Montfort.
1229 - Ecorca (Mallorca): i tröpe Catalane i trà zò i mor al coll de sa Batalla (col de la bataja) (serra de Tramuntana): al è l'inissi de la conchesta de l'ísola.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1213 - Muret (ol Lenguadoc, Occitània): Pere I ol Catòlegh, cunt de Barcelona, mort a colp de spada a la bataja de Muret.
1984 - Tiana (ol Maresme): Dolors Anglada e Sarriera, cognossida come Lola Anglada, disegnadura Catalana.
1860 - Trujilo (Hondures): Wiliam Walker, aventurer Stadünindench, föselat per che s'ía impossessat de Nicaragua.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
31 07
Ol dé 31 de löi l'è 'l 212 ( 213 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 154 dé a finí l'an.
Ul dí 31 de löi al è ul dí da pòost 212 ( 213 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 154 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1556 - Roma: ol Sant Ignasio de Loyola, sant de la Céza Catòlega e fondadùr de la Compagnéa de Gezü, cioè del Ùrden di Gezüìcc.
1849 - Segesvár (Transilvània, Rumania): Sándor Petöfi pueta Ungares, mort in la bataja de Segesvár.
Feste e selebrassiú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Maria Letizia Ramolino
Maria Letizia Ramolino (Ajaccio, 26 agost 1750 – Roma, 2 febrar 1836), cognussuda ai sò temp anca come la Madame Mère (sciora mader), l'è stada la mamma de Napoleon e de alter dodes fioeu avuu del Carlo Bonapart. De quest, cinch hinn mort appena nassuu.
Dopo che i Bonapart hinn staa scasciaa foeura de la Corsiga per vess staa de la part de la Francia, la Letizia l'ha sistemaa la soa famiglia arent a Tolon. L'era ona donna pratiga e l'ha semper regordaa ai sò fioeu che la fortuna la pò anca voltàss. Dopo de la fin del fioeu imperador, la s'è retirada in Roma.


text: 1Ex junjun chon̈ab', nitzeccot e b'a tze maclan eyab' tas ol aljoc. Yab'ocab' pax yolyib'an̈q'uinal tic yed' masanil tas ay d'ay. 2A Jehová, te aycot yoval d'a masanil nación yed' d'a yib'an̈ eb' soldado. Toxo ix sna Jehová chi' to ol cham eb', ol satanel eb' smasanil. 3Ol actajcan b'ulan eb' chamnac chi', ol te q'ue sjab' juntzan̈ snivanil eb' chi'. Ol ch'ayxoquel jolomtac vitz yuj schiq'uil eb'. 4Masanil q'uen c'anal ol tzicub'tan̈ajoc, axo satchaan̈ ol chuljoc b'ec'an. Masanil q'uen c'anal, ol cot tan̈aljoc q'ueen, icha tz'aj scot xil te' uva, ma te' higo ayic stacji. 5Ayic ol lajvoc sc'anan yespada Jehová d'a satchaan̈, ol yac'anpaxem d'a yib'an̈ Edom, jun chon̈ab' toxo ix och chamel d'a yib'an̈ yuuj. 6Ichato ol och chic' yed' xepu' d'a yespada Jehová, icha tz'aj q'ueen ayic smiljicham noc' calnel yed' noc' chiva tz'ac'ji silab'il. Ol sb'o jun silab' Jehová d'a Bosra, te nivan eb' aj Edom chi' ol chamoc. 7Ol telvoc eb' icha stelvi noc' c'ultaquil vacax, ma noc' quelemtac vacax, ma noc' mam vacax. Ol ch'ayxoquel sat slum eb' yuj schiq'uil, axo xepual eb' ol b'atcan d'a cal pococ. 8Aton val d'a jun c'u chi' ol yac' spac Jehová, aton val d'a jun ab'il chi' ol yic'canel yoval sc'ool yuj tas ix utaj chon̈ab' Sion yuj eb'. 9A b'aj sb'eytaxon a a' d'a Edom chi', a' asfalto ol b'eyoc, axo masanil lum pococ ol ochcan lum azufreal, axo lum sat luum ol scha sc'ac'al lum yuj asfalto chi'. 10C'ual d'ac'val ol q'ue n̈iln̈on sc'ac'al luum, ol q'uen̈ej stab'il luum d'a masanil tiempo. Ol actajcan lum d'a juneln̈ej, man̈xa b'aq'uin̈ ay mach ol ec' ta'. 11Ata' ol aj noc' xoch' yed' noc' cujub'. Ata' ol sb'o so' noc' joj yed' noc' tonton. Cuseltac ol ajcan jun chon̈ab' chi' yuj Jehová. 12Man̈xa b'aq'uin̈ ol och junocxo rey yic syac' yajalil d'ay. Masanil eb' yajal ol satel eb'. 13Axon̈ej te' q'uiix ol q'uib'q'ue d'a spalacio eb', axo d'a yed'tal eb' soldado, a te' sac q'uiix ol q'uib'canq'ueoc. Axon̈ej noc' oques ol aj ta' yed' noc' avestruz. 14Ata' junn̈ej ol aj noc' vaax yed' noc' oques, axo noc' c'ultaquil chiva, ol laj yavtej sb'a noc' ta'. Ata' ol cajnaj juntzan̈ noc' noc' xib'tani, juntzan̈ noc' sjen̈vi d'ac'valil. 15Ata' ol sb'o so' noc' cujub', ol em sn̈olob' noc', ol elta yune' noc' ta'. Ol smolb'an sb'a noc' yic stan̈vej sb'a. Ata' ol smolb'ejpax sb'a noc' ch'acb'a, mojan̈il ol aj noc', jun noc' smam, jun noc' snun. 16Sayec eyil b'aj tz'ib'ab'il yuj Jehová. Avtejec b'aj syal icha tic: Masanil noc' noc' sb'inaj tic, malaj junoc noc' man̈ ol c'och ta'. Malaj junoc noc' man̈ ayoc ec' junoc noc' nunab'il yed'oc, yujto a Jehová alannac to a Yespíritu ol molb'an noc'. 17Junjun noc', chequel ol aj yed'tal noc'. A val Jehová chi' ol ch'oxancan yed'tal junjun noc' b'aj ol ajoc. Yicn̈ej noc' ol ajcan d'a juneln̈ej, ata' ol cajnaj noc'.


text:
Aramengo
Aramengo (en piemontés: Aramengh) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha 643 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albugnano, Berzano di San Pietro, Casalborgone (TO), Cocconato, Passerano Marmorito, Tonengo.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Battaja de Cagion
La Battaja de Cagion (on paes minga lontan de Bellinzona) l'è stada fada el 6 de luj del 1449 e l'ha viduu combatt vun contra i alter i svizzer del Canton de Uri e i milanes de la Repubblega Ambrosiana.
Quei de Uri eren vegnuu giò in del Tisin per dàggh ona man al sò leaa Franchin Rusca (el scior de Locarn), che l'era dree a combatt i Milanes per conquistà i territori (soratutt in del Luganes) che l'eva perduu ona desena d'agn prima per via d'ona decision del duca de Milan.
I Milanes, comandaa del Giovann de la Nos, hann vinciuu e allora quei de Uri, per vess minga coppaa tucc, hinn scappaa sù per la Mesolcina (anca lee leada di svizzer) e hann bandonaa la zona de la Riviera.
Compagn de la battaja de Arbed, combattuda on vintchinch agn prima, anca quella battaja chì l'ha fermaa per on poo la vanzada di svizzer giò per el cors del Tisin, e l'ha liberaa Bellinzona de la pression che la gh'eva prima.
Al dì d'incoeu i storegh pensen che la sia minga stada ona battaja de quei proppi important, tant l'è che l'ann dopo i Svizzer hann segutaa a 'vèggh minga de pagà el dazzi per rivà a Milan.
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ticino Medioevale, storia di una terra lombarda (Giulio Vismara - Adriano Cavanna - Paolo Vismara, Armando Dadò editore, pagina 206).


text:
Guinea Equaturiala
La Guinea Equaturiala (Guinea Ecuatorial in spagnöl) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'ètacaa al Camerun e al Gabon e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Malabo
La gh'ha una süperfiss de 28.051 km² una pupulaziun de pressapoch 9.500.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala a l'è stada un pussediment de la Spagna fins al 1968, quand che l'ha l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala (nom ufizial: República de Guinea Ecuatorial / República da Guiné Equatorial / République de Guinée Équatoriale) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (del 1979).
El prim minister a l'è el Vicente Ehate Tomi (del 2012).


text:
Lemezàne
Lemezàne (en bresà prununciàt [lemeˈzane]; endèl dialèt locàl Lömedhàne, prununciàt [lømeˈδane]; en Italià: Lumezzane) l'è, có i sò 23 213 abitàncc (dàto del Dic 2013 [1]), el tèrs cümü piö pupulùs dèla Pruvìncia de Brèsa, dòpo Brèsa e Dezensà. El paés el mèt ensèma divèrse frasiù sparnegàde söle còste dei mucc dèla Val Gòbia, 'na lateràl de la Val Trompia, aisebé che oramài gh'è mìa piö sulusiù de continuità de 'n paés con l'óter. L'è colegàt a la Val Sàbia col Pas del Caàl.
El cümü de Lemezàne l'è stat creàt endèl 1927 e l'è 'l rezültàt de la fuziù de tré cümü che finamài alùra i gh'ìa fat de per sò cönt: Lemezàne Piéf, Lemezàne San Bas·cià e Lemezàne Sant'Apolóne. Ai 3 de utùer del 2012 Lemezàne l'è stàda unuràda uficialmènt del tìtol de cità.
I abitàncc de Lemezàne i è cunusìcc per la prupensiù a ambià là e mandà aànti — con gran braüra e 'na dedisiù omènti fanàtica — uficìne a cundusiù familiàr. Chèste realtà picinìne i è pò col tép deentàde, mìa de rar, de le aziènde cunusìde 'n töt el mónt. I setùr piö presèncc i è i cazalìnghi (pentolàm e pozàde 'n particolàr), la metalurgìa e la rübineterìa.
Lemezàne l'è cunusìt en töta la pruvìncia apò a per i sò dialècc (diferèncc de frasiù a frasiù), difìcii de capéser pò a per le persùne dèi paés piö vizì.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Marco Simoncelli
Ol Marco Simoncelli (Cattolica, 20 de zenér del 1987 – Sepang, 23 de ottobre del 2011) l'è stacc ü coridùr de móto, campiù del mónt de la Class 250 in del 2008 in sèla a la Gilera.
Cognusìt col suernòm de Supersic e per i sò tànce e tànce caèi risolécc, amàt per la sò simpatìa e i sò manére de fà 'mpó de guascù, l'è mórt in del 2011 al segónt gir del gran prémio de la Malesia söl circuìto de Sepang.
Nasìt a Cattolica, l'istà de cà a Coirano e 'l tàca a cor a 7 agn sö i mini móto. A 12 agn 'l diènta campù italià e pò l'an dòpo 'l diènta amò campiù italià e 'l cór pò 'n del campionàt eüropéo. A 14 agn 'l cór ol Troféo Honda NR 'l và dò ólte söl pòdio e l'è campiù italià de la 125 GP.
Ol sò nömer preferìt de dovrà 'n gàra l'éra 'l 58.
125[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 2002 'l diènta campiù eüropéo de la 125cc e 'l istès an 'l rìa 'n del Motomondial e 'l cór ol Gran Premio de la Repüblica Céca in del team de la Aprilia CWF - Matteoni Racing e 'l ciàpa 'l pòst del Jaroslav Huleš, pasàt in de la 250, ol sò compàgn de squàdra l'è 'l Chaz Davies. 'l cór adóma 'n sés gàre, 'l fenés la stagiù al pòst nömer 33, 'l fà 3 póncc e 'l sò rizültàt piö bèl l'è 'l tredicézem pòst in Portugàl.
In del 2003 'l cór amò in de la 125 e l'è la sò prìma stagiù töta 'ntréga, ol sò compàgn l'è 'l Mirko Giansanti, 'l fenés la stagiù al pòst nömer 21, 'l fà 31 póncc e 'l sò rizültàt piö bèl l'è 'l quàrt pòst al Gran Premio de la Cümünità Valenciana.
In del 2004 'l cór in del team del Rauch Bravo e 'l sò compàgn de squàdra l'è 'l Steve Jenkner. L'è l'an de la sò prìma vitòria che la rìa a Jerez sóta l'àqua sö ü circuìto töt trebatìt e 'ndóe 'l fà pò la pole e 'l sarà amò 'n pole a Brno amò sóta l'àqua, l'è però ün an 'mpó bröt dezà che 'l fenès mia 5 gàre e i öltime dò 'l pöl mia cór dezà che 'l s'è fài mal. 'l fenés ol campiunàt al pòst nömer 11 e con 79 póncc.
In del 2005 'l cór per ol team Nocable.it Race e 'l sò compàgn l'è 'l Joan Olivé. 'l vèns amò 'l gran prémio de Jerez e per sés vólte 'l và söl pòdio, de fati l'è segónt in Catalógna, tèrs in Germània, Repüblica Céca, Quatar e Aüstralia. 'l pöl mia combàt per ol mondiàl, dezà che l'è cresìt tròp e 'l fà sèmper piö fadìga a stà 'n sèla a la sò Aprilia RS 125 R, l'an dòpo l'è isé ubligàt a pasà in 250. In töte i manére 'l fenés ol campiunàt quìnt con 177 póncc.
250[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 2006 el passa in 250, in sela a la Gilera RSV 250 e 'l sò cap tecnigh l'è 'l Rossano Brazzi, che l'era giamò staa tecnigh de campiun cumpagn de Valentino Rossi e Marco Melandri. Però el Brazzi el finiss malaa dopu i prim gar, inscì el Simoncelli el resta senza una vera "guida" per tüta la stagiun: el riva al nümer des cun 92 punt; el sò risültaa migliur a l'è un sest post in Cina.
L'an dopu l'Aprilia la ghe tö via a lü la motu ufisial e la ghe da una Aprilia RSW 250, gestida de l'Aligi Deganello: anca quel an chì l'è pover assee de risültaa e, anmò una völta, Simoncelli el riva in classifiga dumà a la pusisiun quela de des.
In del 2008 la furtüna la se met a surid al pilota rumagnö: anca se l'è minga partii tant ben (el borla giò dò völt), in Purtugal el ciapa la sua prima pole position e pö al Mugello e in Catalogna el vincc. Inscì el süced anca a Sachsenring, menter a Sepang el riva terz: in quela manera chì el vegn el campiun de la 250, per pö vincc anca Valencia. In tüt, el ciapa 281 punt.
In del 2009 el scerniss de restà anmò cunt un 250; inultra el fa un incident e 'l pò minga 'ndà al Gran Premi del Qatar. Pö el fa una quai gara minga tant bela, ma in Francia, cun la pista bagnada, el mustra de vess un gran pilota e 'l riva prim. Al Mugello inveci el riva segund, dopu 'n lungh düel cunt el Mattia Pasini. El vincc anmò al Sachsenring, a Brno (anca quela völta chì dopu 'na lunga lota cunt el Pasini) e a Indianapolis. Tüt quei bei vitori ghe fan sperà a lü de pudè ciapà el titul de campiun, ma pürtrop a Misano el borla giò de la motu e inscì el perd un bel poo de punt presius, anca se 'l je recüpera un quaivün dopu vess rivaa prim in Purtugal e in Australia. In de la gara de Sepang el riva terz, e in 'stu möd el ved sluntanàss semper püssee 'l prim post.
A la fin de l'an, per un'altra burlada, el perd del tüt i pussibilità de vincc, e 'l ciapa la terza pusisiun, de dree a Hiroshi Ayoama (prim) e Héctor Barberá (segund).
Semper in del 2009 el pröva a guidà l'Aprilia RSV4 in del campiunaa mundial de Superbike, in sustitüsiun del Shinya Nakano. Düranta i pröv de qualifiga el riessiss a registrà un bun temp e 'l riva a la pusisiun quela de vot; però pö la gara la partiss minga trip ben e, menter l'è dree a recüperà pusisiun, el borla giò in d'una brüta manera. La segunda gara le ved remuntà, e a la fin el riessiss a rivà terz, denanz al cumpagn de squadra Max Biaggi.
MotuGP[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In dal 2010 l'è passad a la MotuGP cun la RC212V dal team San Carlo Honda Gresini. El cumpagn de squadra l'era Marco Melandri. Cume migliur risültad l'è rivad quart in Purtugal e l'ha finid la stagion a l'utav post cun 125 punt.
In dal 2011 l'è stai in de la istessa squadra cun però 'na moto che l'era istessa a quela üficial dal team HRC, 'sta volta cun cumpagn de squadra Hiroshi Aoyama. In de chel an chi l'è rivad du volt quint, al Gran Premi dal Qatar, gara de inissi stagion e al Gran Premi de Francia cun du pole position: vüna al Gran Premi de Catalugna e l'oltra al Gran Premi d'Ulanda. Al Gran Premi mutuciclistich de la Repüblica Ceca, el Simuncel l'è rivad par la prima volta in sal podi (ters) de la class regina. Al Gran Premi mutuciclistich de San Marino e de la Rivera de Rimin, el Süpersic l'è rivad quart, dopu un final de gara particularment agitad in dal qual, in di ültim tri gir, l'ha cumbatid cun el cunassiunal Andrea Duvissius e cun l'american Ben Spies par tegn la sò quarta pusission. In Australia l'è rivad s'cund: el sò migliur risültad de cariera in MotuGP.
El 23 de utuber dal 2011, menter l'era adré a cur el Gran Premi de la Malesia, Marco Simoncelli l'è mort in un brüt incident: menter l'era in curs el s'cund gir, el pilota l'ha perdü el cuntrol de la sò Honda e, in del tentatiu de restà in pé, l'ha taiad la strada a Colin Edwards e Valentino Rossi che i erun dedré de lü e i en miga stai buni de scansal; la bota le staia insì forta da fagh saltà via el cascu. L'è mort par i culp che l'ha ciapad a la testa, al col e al stumegh. Dopu che l'è mort, el pader Paolo Simoncelli l'ha dumandad de dunà i orghen dal fiöl, ma par el bloch dal cör quest l'è stai miga pussibil.


text:
1974
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
15 de lüj: culp de staat greech a Cipru: la cumencja la spartizziun de l'isula de Cipru in dü tocch.
27 02 - Viena (Àustria): Josep Carreras al debüta a l'Òpera de Viena.
01 03 - El Pardo (Comünitaa de Madrid, Spagna): el consej de minístar presedüü par Franco al confirma la pena de moort par Puig Antich e Heinz Ches (el nom real del quaal era Georg Michael Welzel): i a esegütan l'indoman a Barcelona e Tarragona, respetivament.
28 05 - Brèsa: s·ciòpa 'na bomba en Piàsa de la Lòza entàt che gh'è 'n córs 'na manifestasiù dei sindacàcc. El bilàncio l'è de 8 mórcc e 101 ferìcc. La stràge (ciamàda stràge de Piàsa de la Lòza) l'è rivendicàda de l'organizasiù neofasista Ordine Nuovo.
20 12 - Andorra la Vella (Andorra): se l' inaügüra la Biblioteca Nassiunala d'Andorra.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 06 Tiziano Incani, cantànt cognusìt come 'l Bèpi de Bèpi and The Prismas.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
02 03 - Barcelona: Salvador Puig i Antich, militaant anarchista a che i auturitaa franchiist i aplican la pena de moort.
20 06 - l'Algher (Sardegna): Rafael Catardi e Arca, scrituur Alguerées.
30 09 - Buenos Aires (l'Argentina): Carlos Prats, generaal de l'esèrcit Cilées fidel a Allende, sassinaa insèma con la sò mijé par la DINA.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
19 12
Ol dé 19 de dezèmber l'è 'l 353 ( 354 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 13 dé a finí l'an.
Ul dí 19 de dezèmber al è ul dí da pòost 353 ( 354 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 13 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1359 - Se i sélebra a Cervera (la Segarra) i Corts del Principat, ch'i darà orísen a la Dipütassiú Zenerala de Catalunya o Generalitat.
2001 - Ol cap de l'oposissiú, José Luís Rodríguez Zapatero al visita ol Maroch provocant i ire del goèrn Spagnöl.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1842: Luigi Guanella, prevet italian (m. 1915).
- 1915: Édith Piaf, cantanta francesa (m. 1963).
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2003 - Badalona (ol Barcelonès): Juan José I möro Cuenca, cognossit come ol Vaquilla, atur e cognossit delinquent contra la propietà privada.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Castell de Brianza
Castell (nom ufizial in italian Castello di Brianza) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Lecch che 'l cunta 2 568 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 3,6 km² e ona densità de 713 ab./km². El paes l'è nassuu in del 1928 de l'union de alter trii vegg comun, var a dì Brianzoeula, Caravee e Cologna.
El comun el gh'ha vari frazion, cioè Brianzoeula, Cologna, Bevera, Caravee, Boffalora, Prestabbi, Cassinett, Villagg e Moiacchina.
L'è tacaa ai comun de Barzagh, Crimela, Dulzàgh, Rovagnaa, Santa Maria, Sirtol.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Castell de Brianza l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Pissighiton
Pisighitón o Pisighetón (num uficiàl en Italià: Pizzighettone) l'è 'n cümün italiàn, de la region de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 6.766 abitànt e 'l g'ha 'na superfìce de 32 km², per 'na densità de 211 ab./km². El cunfìna coi cümün de Camiràgh (LO), Capela Cantòn, Cavacürta (LO), Corvècc (LO), Cròta d'Ada, Furmighèra, Grümel, Malée (LO), San Basàn.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nùömer de abitànt del cümün de Pisigheton l'è mustràt èn dèla tabèla ché sùta:
Abitàncc censìcc