text:
Agid:Resursas linguisticas
Questa pagina cuntegna ina glista da resursas linguisticas sco dicziunaris, glossaris tematics u grammaticas ch'èn disponibels gratuitamain en la rait. Sche ti conuschas in auter dicziunari, pledari, glossari euv., pos ti agiunscher ina colliaziun a la glista u laschar in messadi sin la pagina da discussiun.
Dicziunaris generals[modifitgar | modifitgar il code]
Tuttas variantas[modifitgar | modifitgar il code]
- mesPledaris cun pleds en RG ed ils tschintg idioms e lur equivalents per tudestg, talian, franzos ed englais
Rumantsch grischun[modifitgar | modifitgar il code]
- Pledari Grond - Il pledari il pli extendì dal rumantsch grischun cun dapli che 200'000 chavazzins
- Vocabulari lumbard-rumantsch-talian da Lessico.ch cun la pussaivladad da tschertgar pleds en rumantsch grischun, talian e divers dialects da la gruppa lumbarda occidentala
Sursilvan[modifitgar | modifitgar il code]
- Niev Vocabulari Sursilvan dad Alexi Decurtins, il grond dicziunari tudestg ⇔ sursilvan en furma digitala
Vallader[modifitgar | modifitgar il code]
- Dicziunari tudais-ch ⇔ vallader da Gion Tscharner cun furmas jauras ed expressiuns tipicas e s-chettas da l’Engiadina Bassa[1]
- Dicziunari tudais-ch ⇔ vallader cun bleras frasas d'exempel
Puter[modifitgar | modifitgar il code]
- Dicziunari tudas-ch ⇔ puter da Gion Tscharner[1]
- Dicziunari frances ⇔ puter da Freelang.
Glossaris e dicziunaris tematics[modifitgar | modifitgar il code]
La suandanta glista enumerescha glossaris tematics che n'han (cun excepziuns) nagina funcziun da tschertgar. Las linguas ed ils idioms dals documents e la direcziun da translaziun èn mintgamai inditgads en verd. Auters avertiments impurtants èn scrits en cotschen.
I vegn actualmain empruvà d'eruir sch'il glossari da politica da Lia Rumantscha, ch'è svanì en il fratemp, exista anc utrò en la rait.
Biologia[modifitgar | modifitgar il code]
- Glossari cun terms ord il champ da la biologia da l'Uffizi per la scola populara ed il sport (monoling rg cun definiziuns empè da translaziuns) (datoteca PDF)
Construcziun (ladin: fabrica)[modifitgar | modifitgar il code]
- Glossari cun terms ord il sector da la construcziun da l'Associaziun grischuna per il svilup dal territori (tudestg → rg) (datoteca PDF)
- Glossari cun terms ord il sector da la construcziun da l'Associaziun grischuna per il svilup dal territori (rg → tudestg) (datoteca PDF)
Geografia e toponims[modifitgar | modifitgar il code]
- Toponims
Adatg: Toponims antiquads n'èn betg marcads sco tals
- Glossarium Helvetiae historicum - Glossari quadriling da la toponomastica svizra (tud., fra., tal., rum. total) (cun funcziun da tschertgar)
- Nums dals chantuns, regiuns, localitads, valladas, auas, pass e muntognas da la Svizra en tut las quatter linguas uffizialas (tud., fra., tal., rum. total) (paginas HTML)
Matematica e geomatria[modifitgar | modifitgar il code]
- Matematica
- Glossari da la matematica (1.-6. classa) da l'Uffizi per la scola populara ed il sport (tudestg → rumantsch grischun) (datoteca PDF)
- Geometria
- Glossari da la geometria da l'Uffizi per la scola populara ed il sport (tudestg → rumantsch grischun) (datoteca PDF)
Politica[modifitgar | modifitgar il code]
Glossari cun terms da la politica da la Lia Rumantscha(actualmain betg cuntanschibel)
Religiun[modifitgar | modifitgar il code]
- Baselgia catolica
- Glossari dal dossier «La baselgia catolica» da Radiotelevisun Svizra Rumantscha (rumantsch grischun cun definiziuns) (paginas HTML)
Scola e furmaziun[modifitgar | modifitgar il code]
- Terminologia da scola da l'Inspecturat da scola e da scolina (tudestg → rumantsch grischun → talian) (datoteca PDF)
Sport[modifitgar | modifitgar il code]
- Ballape
- Glossari da ballape da la Lia Rumantscha (tudestg → rumantsch grischun) (datoteca PDF, sto vegnir chargià giu)
- Parasgular (Gleitschirmfliegen)
- Stgazi da pleds per parasguladers dals Surselva flaigers (tudestg → sursilvan) {Versiun archivada, original exita buca pli} (pagina HTML)
Victualias: mangiar e baiver[modifitgar | modifitgar il code]
- Glossari per pasternarias da la Lia Rumantscha (tudestg → sursilvan e rg) (datoteca PDF)
Grammaticas[modifitgar | modifitgar il code]
Rumantsch grischun[modifitgar | modifitgar il code]
- Grammatica I - Survista grammaticala da la Lia Rumantscha (explitga las differenzas per part enormas cun il sursilvan!) (datoteca PDF)
- Grammatica per l'instrucziun dal rumantsch grischun - La grammatica la pli extendida dal rumantsch grischun (datoteca PDF)
Vallader[modifitgar | modifitgar il code]
- Explicaziuns grammaticalas or dal dicziunari vallader da Gion Tscharner disponibel survart (datoteca PDF)
Puter[modifitgar | modifitgar il code]
- Explicaziuns grammaticalas or dal dicziunari puter da Gion Tscharner disponibel survart (datoteca PDF)
Annotaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
- ↑ 1.0 1.1 Il «Dicziunari Tscharner» es online, artitgel en la Posta Ladina dals 18 d'avrigl 2013 cun infurmaziuns da fund e tips da tschertgar


c: text/html

text:
Surpassar in velo cun memia pauca distanza saja in problem da segirezza. Plinavant possia quai era tegnair enavos persunas dad ir cun velo. Tar ina retschertga da l'onn 2016 han dapli che dus terzs dals velocipedists inditgà ch'els sa sentian fitg savens surpassads memia datiers.
Blers accidents cun surpassar velos memia datiers
Sco l’Associaziun pro velo svizra scriva, capitia mintga 10avel accident da velo durant ch’el vegnia surpassà d’in auto. En la lescha na stettia betg concret ina distanza per surpassar velos. En plirs pajais sco la Frantscha, la Spagna, il Portugal e la Gronda Britannia dettia quai dentant ina tala lescha, scriva pro velo.
RR novitads 14:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il podest
- 1. Mikaela Shiffrin (USA) 2:09.40
- 2. Tessa Worley (F) +0.15
- 2. Viktoria Rebensburg (D) +0.18
Oz è Shiffrin stada 15 tschientavels pli sperta che la Franzosa Tessa Worley e 18 tschientavels pli sperta che che la Tudestga Viktoria Rebensburg. Gia ier aveva Shiffrin gudagnà l'emprim slalom gigant al Semmering.
E las Svizras?
Lara Gut ha pers 0,57 secundas sin l’Americana ed è vegnida 6avla.
Proxima svizra è Simone Wild sin plazza 19 cun in retard 1,98 secundas. Ed era Wendy Holdener ha dumagnà en l'arrivada en la segunda cursa. Sco 28avla è ella davosa cun in retard da 4,44 secundas.
RR novitads 15:00


text:
John Lennon: «(Just Like) Starting Over»
- Mardi, 27.12.2016, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 27.12.2016, 9:30, RTR
Ils 8 da december 1980 ha Mark David Chapman assassinà John Lennon davant il Dakota Building, il domicil dal musicist britannic a New York. Per tut ses fans e per blers auters ina gronda tragedia! Paucas emnas avant aveva Lennon lantschà ses return, suenter ina pausa pli lunga. Durant quest temp era el sa deditgà a la vita da famiglia e pir 5 onns pli tard aveva el puspè chatta il gust da far musica.
Ses disc nov «Double Fantasy» e l'emprima single «(Just Like) Starting Over» n'han però betg persvadì dal tut ils critichers ed il public ed en las paradas da hits è ella rampignada be plaunsieu vers las emprimas plazzas. Però suenter il murdraretsch è tut sa midà, ed ils 27 da december è ella rivada sin l'emprima plazza. Là è ella stada per 5 emnas ed è daventà il pli grond success solo da John Lennon en ils Stadis Unids.


text:
Ils ministers da l'exteriur da la Germania e da la Tirchia, Sigmar Gabriel e Mevlüt Cavusoglu, vulan superar la situaziun tendida tranter ils dus pajais. Per quai intent veglian els er intimar ils ministers d'economia da puspè convocar la cumissiun d'economia tudestg-tirca – quai suenter che quella cumissiun ha fatg ina pausa pli gronda. Quai ha ditg Gabriel a chaschun d'in inscunter cun Cavusoglu. Ils dus ministers s'èn inscuntrads la sonda avantmezdi en la chasa privata da Gabriel a Goslar en il Bundesland Niedersachsen.
Malgrà las tensiuns duai la collavuraziun vegnir fortifitgada sin plirs secturs. Uschia duain ils dus ministeris da l'exteriur era reprender ils discurs stratetgics suenter ina pausa pli lunga.
RR novitads 18:00


text:
Grischun Central - Scola da Beiva serra l'auter onn
La scola da Beiva na cuntanscha betg pli il dumber da 5 scolars pretendì dal chantun, perquai sto ella serrar. Per il proxim onn da scola ha il chantun dentant anc dà la lubientscha cun quatter scolaras. Quai ha confermà Jörg Bühler, il manader da scola da Surses.
L’onn da scola 2018/2019 vegn ad esser l'ultim che Beiva ha anc ina scola. Quatter scolaras da la sisavla classa vegnan a visitar sco ultims la scola da Beiva. Ils uffants pli pitschens da Beiva e quels da la scola superiura van gia ussa a scola e scolina a Savognin. Las reglas dal chantun Grischun pretendan in minimum da tschintg scolars, per ch’ina scola ha sia giustificaziun.


text:
Las ultimas emnas haja la Tirchia bunamain mintgadi repatrià fugitivs sirians enavos en lur patria. Enfin a 100 fugitivs per di sajan vegnids tramess enavos en Siria, scriva Amnesty International. Quai cuntrafetschia betg mo al dretg europeic mabain era al dretg tirc, accentuescha Amnesty International, l’organisaziun per ils dretgs umans.
Cunvegn tranter UE e Tirchia va proximamain en vigur
La Tirchia ha pir da curt suttascrit ina cunvegn cun l’Uniun europeica co schliar la crisa da fugitivs. Uschia èsi previs che la Tirchia surpiglia tut ils fugitivs illegals da la Grezia. Alura duajan ils stadis da l’UE per mintga fugitiv surpiglià reprender direct in fugitiv sirian da la Tirchia. La cunvegna duai ir en vigur a partir da l’emna proxima.
RR novitads 06:00


text:
Il fisicher Albert Einstein è naschì ils 14 da mars 1879 ad Ulm en Germania. Senza el e sias teorias n'avessan nus bleras chaussas che nus duvrain mintga di betg. L'onn 1922 ha Albert Einstein obtegnì il premi Nobel da la fisica. Il pli enconuschent è el dentant vegnì cun sia teoria da la relativitad che descriva la relaziun tranter temp e spazi. Morts è el ils 18 d'avrigl 1955 en la vegliadetgna da 76 onns a Princeton.
Lexicon E Einstein Albert
Albert Einstein è naschì ils 14-03-1879 era scienzià e scheni en ina. Il pli enconuschent è el vegnì cun sia teoria da la relativitad che descriva la relaziun tranter temp e spazi.


text:
Pepe Lienhard ha 70
- Mesemna, 23.3.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 23.3.2016, 8:40, RTR
In dals pli enconuschents musicists svizzers ha anniversari. Pepe Lienhard. Il musicist da Lenzburg ha adina puspè pudì far musica cun musicists da renum mundial.
Tranter auter è Pepe Lienhard stà sin turnea cun Frank Sinatra e durant passa 30 onns ha el fatg musica cun il star tudestg Udo Jürgens. Cun 70 onns sa dumondan sa chapescha blers: cura chala el? Sin questa dumonda respunda Pepe Lienhard: «Uschè ditg che jau sun sauns fatsch jau musica - ma jau chal franc avant che jau emblid tgi che jau sun e tge che jau hai da far sin tribuna».


text:
L'uffizi federal d'ambient ha communitgà che las temperaturas vegnian a s'augmentar en ils proxims 50 fin 100 onns per in fin trais grads celsius. Il motiv per questas midadas dil clima èn ils gas da serra (CO2 e metan). Quella midada da temperatura procura per fa differents problems a las plantas indigenas.
Il cunfin dal guaud sa sposta per 500 fin 700 meters
Tenor ils scienziads è il problem principal, che l'ur dals guauds sa sposta per 500 fin 700 meters vers ensi. Las consequenzas èn ch'i dat pli blers baus-scorsa, che la vegetaziun na funcziuna betg pli endretg u ch'i dat dapli neofitas, quai èn plantas betg indigenas ch'engulan il plaz da las plantas indigenas.
Guardar dad onn tar onn
Tenor Marco Vanoni da l'Uffizi forestal dal Grischun èn ils selviculturs dil Grischun gia ussa vi dad elavurar projects per mantegnair las plantas indigenas. Schanegiada vegn nagina regiun grischuna. Per il futur ston ils selviculturs far preparativas dad onn tar onn e guardar co tut sa mida.
RR actualitad 07:00


text:
Stabilidura
La stabilidura[1] a l'è on stratt de rivestiment che 'l quatta giò i muradur. Ona quai voeulta el gh'ha anca ona fonzion estetega.
I materiai[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In sostanza la stabilidura l'è ona molta fada su de ona part liganta, che la fa indurì e la tira denter de la sabbia de dimension granulometrega, selezzionada cont on diameter de circa 2 mm al massim. Al dì d'incoeu in de la stabilidura a poeudom trovà anca di sostanz aditiv tant 'me la celulosa o l'amed, che a vegnen giontaa per modificà i sò caratteristegh.
Se fa distinzion in tra i stabilidur a segonda del ligant che 'l vegna doperaa:
- con la colcina
- con la colcina e 'l ciment (la colcina l'è magioritaria in del ligant)
- cont el ciment e la colcina (el ciment l'è magioritari in del ligant)
- cont el gess
- con la terra crea


text:
Suenter l’expulsiun da 35 diplomads russ tras la regenza americana na prenda la Russia per il mument naginas cuntra-mesiras. Nus na chatschain nagin or dal pajais, ha ditg il president russ Wladimir Putin.
Avant aveva il minister da l’exteriur russ Sergej Lawrow ditg ch’el proponia a Putin dad exiliar 35 diplomats americans. La Russia vul dar petta pajada als Stadis Unids da l'America.
Quai suenter ch'il president american Barack Obama ha decis sancziuns en connex cun attatgas da hackers durant il cumbat electoral per il presidi. Obama aveva tranter auter decis la gievgia, che 35 diplomats russ stoppian bandunar ils Stadis Unids. Els sajan en vardad spiuns.
Autras mesiras sajan er previdas a temp inditgà, ha ditg Obama. Quai na vegnia però betg publitgà. Cunquai ch'i sa tracta sulettamain dad in'ordinaziun pudess il nov president Donald Trump revocar las sancziuns.
RR novitads 21:00+


text:
Gea, il Openair Lumnezia è vendì ora ed uschè bleras persunas n’han simplamain anc betg in bigliet. Nagin problem, nus pudain gidar. En quels dus Livestreams dal «der Berg bebt!» ed dal «Polenta Jam» avain nus zuppà chavazzins che vus stuais cumbinar en ina construcziun. Guardai ils Livestreams e vus vegnis 100% a chattar ils pleds – jau empermet!
Da tut quels che tramettan la correcta construcziun ad battaporta@rtr.ch, il link avra en ina nova fanestra u sin 079 528 44 58 train nus la sort e regalain lura 2x2 bigliets per il open air. E sche ti n’has nagin cletg vegns ti adina ad esser «up to date» cun quai che capita sin noss facebook, snapchat e tut il rest!


text:
La chasa da spierts sa zoppa en las giassas da la citad veglia da Berna. Sch’ins na sa betg precis nua che la chasa è, lura na s’accorsch'ins gnanc che quai è ina chasa da spierts. La chasa en la Junkerngasse 54 vesa ora da dadora sco tut tschellas chasas en la giassa. Dentant endadens è ella tut auter.
Per mai n'ha quella chasa da far nagut cun spierts.
Be ina chombra ha la chasa. Quai saja era il motiv, daco che mai nagin haja vivì en la chasa, di Monica Bilfinger dal departament d'edifizis e logistica da la Confederaziun. La chasa n'haja era betg access a la chanalisaziun, di ella vinavant.
Or dal nagut
Monica Bilfinger è fitg sceptica, tge che pertutga las istorgias da spierts che vegnan quintadas. Las istorgias vegnian simplamain mo quintadas da la glieud.
La chasa era adina vida, quai vegn ad esser il motiv daco ch'ins ha emplenì ella cun istorgias.
Nagina da quellas istorgias na saja confermada. Mo ina saja vegnida scritta en in cudesch. I sa tratta da l’istorgia da trais students: Els hajan tschertgà in suttetg per ina notg, hajan chattà la chasa, sajan i a durmir ma na sajan mai pli svegliads – morts erani!
Istorgias senza fin
La notg sgriztga e cloma la chasa ed ils barcuns da las fanestras s'avran e mintgatant dattani giu per terra. La glieud da Berna raquinta d'ina dunna ch'è vestgida tut en nair e cura ch'ella passa sper ins via bad'ins in vent fraid e survegn pel-giaglina. Ed auters vesan ina dunna senza chau che guarda or da fanestra, cura ch'igl è stgir e cumenza a rir nausch e dad aut.
... quai ch'ins sa
La chasa che vegn numnada «Gspensterhaus» è vegnida fabritgada enturn il 1405, suenter che la citad da Berna era arsa. La chasa saja vegnida duvrada sco tschaler u sco stalla per la chasa vis a vis. Quai è la chasa von Wattenwyl che tutgava a la claustra dad Interlaken. La chasa da spierts è vegnida regalada a la Confederaziun. Quella ed era la chasa von Wattenwyl tutgan anc oz a la Confederaziun.
RR actualitad 12:00


text:
L'atun vuleva Inventx atgnamain cumenzar a construir la nova chasa. La cumissiun da construcziun n'ha dentant betg gist dà il permiss. Lur argument: La chasa na sa fa betg en il maletg da la citad. Per survegnir il permiss han ils architects stuì far diversas adattaziuns tar il tetg. Enfin che la cumissiun da construcziun ha lura anc ina giada controllà ils plans ed ha dà il permiss, eri schon ils 16 da favrer.
Reclamaziuns, recurs e discurs
Schon bunamain dapi l'entschatta dal project han in u in pèr vischins inoltrà in recurs. Els na vulan betg, ch'Inventx construescha ina chasa davant lur nas. La cumissiun da construcziun ha lura examinà quest recurs, ha dentant ditg, ch'ils arguments dals planschiders na valan tenor els betg – il recurs vegn refusà.
Inventx ha dentant tuttina prendì si contact cun ils planschiders, uschia Roman Dinkel, l'um da marketing dad Inventx. En la discussiun vul la firma da software quietar els e chattar ina soluziun che tuts dus pon viver bain. Il problem: Enfin ils 18 da mars pon ils vischins inoltrar lur recurs tar il tribunal administrativ chantunal. Sche quai capita, vegni a durar anc ina giada in pèr mais pli ditg enfin ch'els pon cumenzar a construir.
Ils discurs na paran dentant betg dad esser simpels, propi in resultat n'han els era suenter mais betg propi, uschia l'um da marketing dad Inventx.
RR actualitad 17:00


text:
L'atun 2012 han ils Americans reelegì Barack Obama sco president. Da questas elecziuns è vegnì rapportà en tut las medias. Las elecziuns en l'America paran d'interessar tuts. Ma pertge è quai che capita en l'America impurtant per l'entir mund?
Era sche Barack Obama è il pli pussant um dals Stadis Unids da l'America, ma reger sco in retg u cumandar sco in schef na po el tuttina betg. El è dependent dal parlament american, dal congress che fa las leschas. Ma gist quai congress vegn dominà dals politichers republicans, dals adversaris da Barack Obama.
La chasa alva - biro, refugi e palast
Donald Trump 45avel president dals Stadis Unids da l'America
Suenter ch'il pievel ha elegì ils 8 da november 2016 Trump indirectamain sco nov president, ha votà uss il gremi dals electurs. Cun gronda maioritad han els elegì Donald Trump. Il resultat duai vegnir communitgà uffizialmain ils 6 da schaner 2017 en il congress american. Ils 20 da schaner 2017 vegn Trump saramentà sco 45avel president dals Stadis Unids da l'America.
Gia la fin da schaner ha Trump lura suttascrit in decret cun la finamira da proteger la naziun da terrorists esters. Il scumond d'entrar en ils Stadis Unids da l'America era drizzà vers ils burgais da la Siria, Iran, Irac, Sudan, Somalia, Libia e dal Jemen. Cunter quest decret hai dà opposiziun. En numerusas citads en ils Stadis Unids e sin l'entir mund è vegnì demonstrà.


text:
Trattativas dal cussagl cumünel avuost 2017
In occasiun da sias tschantedas düraunt il mais d‘avuost 2017 ho il cussagl cumünel da Zuoz traunter oter decis il seguaint:
Fabricas
A las seguaintas dumandas da fabrica ho il cussagl aderieu e relascho ils permiss:
- Perla Wäscherei, San Murezzan: per l’ingrandimaint da la chesa da misteraunza Curtinellas
- Kaffee Badilatti + Co. SA, Zuoz: per l‘ingrandimaint da las garaschas existentas e dal magazin existent
- Carlo Camponovo, Soregno: per adaptamaints interns vi da la Chesa Zorro, Chaunt da Crusch
- Romito AG, Segl-Maria: per adaptamaints vi dal proget existent a reguard parkegis, cligna e fatscheda da la Chesa Gregori in San Bastiaun
- BG Curtin, Zuoz: per divers müdamaints vi dal proget originel, chesa nr. 3 in Curtin Plavaunt
- BG Godin, Zuoz: per müdamaints vi dal proget originel, chesa B in Crasta
- Cla Rauch, Zuoz: per la sanaziun da la pratcha da meidi, Chesa Crasta
- Famiglia Carlos Cardoso, Zuoz: per l’installaziun da pumpas da chalur cun sondas, Mariöl
- Fundaziun Walter A. Bechtler: orientaziun a reguard nouva pusiziun da la sculptura d’art da Kippenberger, Curtinatscha
Pulizia
Cunvegna cumischiun da lavinas Zuoz-Madulain
Il cussagl tratta la proposta per üna cunvegna elavureda da sar Martin Kaiser dal uffizi da god e da prievel da natüra chi regla la collavuraziun da las duos vschinaunchas a reguard la cumischiun da lavinas. Il cussagl repassa la cunvegna punct per punct ed es perinclet cul cuntgnieu e cul agir.
Decisiun a reguard nouvas tariffas da parkegi
Sülla publicaziun a reguard las nouvas tariffas da parkegi nu sun entros üngüns recuors uschè cha la decisiun definitiva dal cussagl po gnir publicheda i’l fögl ufficiel chantunel per 30 dis. Zieva quist temp aintran las tariffas in vigur.
Agricultura
Reglamaint adöver chamannas ed alps
La cumischiun da las alps ho elavuro ün sböz per ün nouv reglamaint per regler l’adöver da las chamannas ed alps chi nu vegnan (pü) druvedas per l’alpageda. Il cussagl fo pitschens adaptamaints e decida da metter in vigur quist reglamaint a partir da dalum. Inavaunt repassa il cussagl il sböz per ün contrat da fittaunza d’ün tel oget. Eir quist vain chatto per bun uschè cha’ls contrats existents dessan gnir adattos ed ils nouvs gnir stipulos tenor quist exaimpel.
Silvicultura
Praisa da pusiziun „Waldentwicklungsplan 2018+“
Sar Gian Cla Feuerstein, il respunsabel da l’uffizi da god e prievel da natüra per nossa regiun, declera il nouv plan da svilup per la regiun dal süd cun ün riassunt generel ed in muossand via süls detagls chi pertuochan la vschinauncha da Zuoz. Üna vouta accepto da la Regenza dvainta il plan impegnativ per las vschinaunchas. A vegnan trattos set temas differents. La situaziun da Zuoz es in generel fich positiva ed impustüt ils gods pasculos haun üna grand’importanza per la bio-diversited. In divers gods as ho stuvieu constater dans tres sulvaschina e tar las vias da god e dad alp es da remarcher cha la via sün Arpiglia es pütöst stretta, ma es registreda scu proget scha eir cun pitschna priorited. A reguard la s-chaffida d’ün reservat per urogals decida il cussagl da na inoltrer üna proposta, siand cha que pudess der memma restricziuns üna vouta cha’l reservat es stipulo. A reguard la praisa da pusiziun dal plan da svilup dal god 2018+ decida il cussagl unanimamaing da fer adöver da la pussibilited e da comunicher ch‘üna zona potenziela da reservat da natüra nu fatscha dabsögn, siand ch‘üna tela exista fingià cul God Giavagl. Uschè cha que nu drouva dimena dapü reservats chi restraindschan l’adöver dal god.
Commerzi e misteraunza, turissem
Infurmaziun proget regiunel Engadin Arena
Il cussagl vain infurmo sur dal concept Engadin Arena chi prevezza la cumpilaziun da la spüerta per sports da perseveranza in Engiadin’Ota. Il proget as basescha sülla nouva strategia dal Engadin Skimarathon e vain resguardo scu fich important pel svilup turistic da la regiun. Il punct centrel sun las infrastructuras sportivas e turisticas chi sun avaunt maun illas vschinaunchas. A dessan gnir s-chaffieus differents Hubs (centers), traunter oter eir a Zuoz illa Resgia inua cha las premissas sun perfettas. Ils cuosts per l’elavuraziun dal proget düraunt l’an 2018 importan frs. 200‘000.00, da quist import vess Zuoz da surpiglier ca. frs. 13‘000.00 tenor scumpart regiunel. Il cussagl cumpiglia il questiunari ed as declera perinclet da sustgnair e perseguiter il proget, chi dess gnir mno suot la bachetta dal Engadin Skimarathon.
Contrats cun ESTM AG a reguard post d’infurmaziun Zuoz
Il cussagl tratta ils contrats chi descrivan la collavuraziun a partir dals 1. schner 2018 traunter la nouva ESTM AG e la vschinauncha da Zuoz a reguard il post d’infurmaziun illa staziun da Zuoz. Ils contrats vegnan stipulos per duos ans e düran fin als 30 november 2019. Intaunt elavurescha la destinaziun ün concept numno „Infostellen 2020“ chi descriva ils posts d’infurmaziun in futur. Siand cha’l giavüsch da lascher serrò las dumengias nu porta ad üna diminuziun dals cuosts decida il cussagl da lascher aviert düraunt la stagiun ota scu fin cò. Il cussagl discuta eir ils uraris d’avertüra in generel e giavüscha cha’l post d’infurmaziun resta aviert sur mezdi, ma evra per la peja pür las 09:00 la bunura.
Mia Engiadina – Repower: decisiun a reguard agir
Ad haun gieu lö diversas tschantedas impegnativas per cha quist proget piglia plaunet fuorma. Intaunt sun avaunt maun eir ils prodots da la Mia Engiadina (internet, televisiun e telefon) chi sun fich attractivs ed eir pü favuraivels scu quels da la Swisscom. La dumanda es uossa scu agir cul attach da las singulas chesas. Il cussagl decida cha la vschinauncha dess surpiglier ün import maximel da frs. 3‘000.00 vi dals cuosts per l’attach fin sül cunfin da la parcella, analog l’attach da l’ova e da chanalisaziun. Quist dess valair scu spüerta da basa per tuot ils possessuors chi vöglian tacher lur chesa vi da la rait da fibra optica. Ad es previs cha’ls prüms attachs vaun in funcziun in settember 2017. Impü dessan eir gnir montos duos emettuors da WLAN sün Plaz ed in Staziun.
Dumandas da sustegn finanziel
Il CSI da San Murezzan ho fat üna dumanda da sustegn a las vschinaunchas da la Plaiv. Da l‘import surpiglia Zuoz la mited scha las otras vschinaunchas sun perinclettas.
Infurmaziuns our da tschantedas da cumischiuns
Proget lavur cun giuvenils: la cumischiun ho pudieu suottascriver il contrat da lavur cun sar Fredy Bär, chi elavurescha uossa ün concept detaglio per invier il proget per ün lö d’inscunter per giuvenils da tuot la Plaiv. Scu lö d’inscunter vain defino la defaisa civila Purtum (Bunker) inua cha’s rechattaiva la gardaroba dal club da hockey, invezza dals containers movibels. Ils containers dessan gnir vendieus il pü svelt pussibel.
Posta Zuoz: ad ho gieu lö ün inscunter culs respunsabels da la Posta. Il böt es da pudair integrer la posta aint ill’infurmaziun turistica/staziun süls 1. schner 2018 scha mê pussibel.
Festa d’alp: la festa d’alp sü Funtauna d’eira ün grand success adonta cha’s ho stuvieu anteciper il program per ün di. Ils bgers ingrazchamaints da giasts ed indigens demuossan cha que es ün evenimaint important chi dess gnir organiso eir in avegnir.
Alp Es-cha Dadoura: tar quist proget es gnieu cumanzo cullas lavuors. Las maschinas da la chascharia da Laviruns vegnan pigliedas oura la mited da settember per fer üna revisiun e zieva monter aint il nouv edifizi.
Concours Zuoz: il Concours 2017 d’eira ün grand success cun sur 1‘500 starts e bgers spectatuors. Ils cuosts per la plazza da sablun s’amuntan a frs. 50‘000.00 adonta diversas contribuziuns da sponsuors (Montebello, Rocca+Hotz, WALO, Salzgeber). Ad es da ponderer scha nu’s voul cumprer las mattas da gomma invezza da las fitter minch’an per bgers raps. L’access sur la via dad inline stu gnir optimo siand cha’s es rivo al cunfin da capaciteds. Eir la furniziun dad ova per las stallas stu gnir optimeda. A reguard il furnimaint da forz’electrica decida il cussagl unanimamaing da cumprer ün generatur da la vschinauncha da Zernez. As po però constater cun grand plaschair cha’ls sforzs portan früts e cha’l Concours es (darcho) dvanto l’evenimaint principel da la stagiun da sted.
Via d’Albanas: La sanaziun da la via chi maina sü tals repars es part dal proget cumplessiv. La gruppa tecnica prepara la via fin inua pussibel auncha quist utuon. Da prümavaira vegnan alura continuedas las lavuors cun maschinas grandas.
Cumischiun da turissem: ad ho gieu lö üna saireda d’infurmaziun chi’d es gnida organiseda insembel culla societed da misteraunza da la Plaiv. A d’eiran preschaintas ca. 30 persunas chi sun gnidas orientedas sur dals progets turistics chi sun pel mumaint actuels.
Zuoz, ils 6 settember 2017/cd


text:
Abresé: Esse ‘d cristian a veul dì d’avèj arseivù la grassia d’esse entà coma ‘d mèmber d dël pòpol sernù, dont le rèis a fongo ant l’antichità pì lontan-a. La Bibia a conta ‘d coj përsonagi e d’aveniment ch’a son ij pì amportant e la fondassion dë sto pòpol. La Bibia a l’é nòst pressios “liber ëd famija” ch’an parla nen mach ëd nòst Signor e Salvator Gesù Crist, ma ch’an presenta përsonagi emblemàtich tanme Abraham e Sara, ch’a son ëd modej ëd fej e d’angagg. Le leture bibliche dë sta sman-a a parlo dla preuva ‘d fej ch’a l’é stane sugetà Abraham an Génesi 22:1-14. Vëddoma.
Për ël cristian, la Bibia, soa còpia përsonal dla Bibia, a l’é quaicòsa ‘d motobin pressios. La Bibia a l’é pressiosa për ël cristian, a l’ha ‘n grand valor, nen mach përchè ch’a l’é la paròla ‘d Nosgnor, la paròla che Nosgnor a-j adressa, ma ‘dcò përchè ch’a l’é ël lìber dël pòpol ëd Nosgnor, ël pòpol che Nosgnor a l’ha ciamà ‘dcò mi a fene part, e che ‘l Batésin a n’é ‘l cacèt. ël sigil. A l’é për lòn ch’i podrìa bin dì che sto-sì a l’é nòst lìber, ël lìber ch’a conten nòstra stòria, la stòria dla nòstra gent. Ël cristian, an efet, a l’é cossient d’esse stàit ciamà a fé part d’un pòpol foravìa, ël pòpol ëd Nosgnor, un pòpol ch’a fonga soe rèis ant l’antichità la pì lontan-a, e ch’a l’é spantiasse, travers ij sécoj, an tut ël mond. Ant la Bibia ël cristian a trova le fondamente ‘d soa stòria e ‘d soa fej, soa Costitussion. Për ël mojen dla Bibia Nosgnor a-j parla. A l’é për lòn che ‘l cristian a les la Bibia con un riguard, un rispet, motobin grand, e ch’as ancalerìa mai a butela an question o a critichela, përchè lë Spirit Sant a-j dà la përsuasion ancreusa che lòn ch’a conten a l’é vrità.
Ant la Bibia ‘l cristian a treuva ij pare e le mare ‘d soa fej. Ël cristian a peul identifichesse con lor e con soe esperiense. Chiel a l’amprend da lor lòn ch’a sìa vive an comunion con Nosgnor e ‘d servilo. Ant la Bibia, dzurtut, ël cristian a treuva ‘l visagi ‘d sò Signor e Salavtor Gesù Crist, ch’a l’é prefigurà e nunsià ant ël Testament Vej, e peuj arvelà ant ij vangej e, a la fin, nunsià e dëspiegà an tut ël Testament Neuv.
Pensoma al përsonagi stòric d’Abraham. Quand che la Bibia an parla d’Abraham, is trovoma al cheur istess dla fej, prima ebràica e peuj cristian-a. Chiel a l’é nòst grand, nòstr antich ant la fej, “l’amis ëd Nosgnor” për ecelensa, ël model, l’esempi dla fej e dl’ubidiensa a Nosgnor. Vera, Nosgnor Gesù Crist a l’é bin pì grand d’Abraham e ‘d chëcchëssìa d’àutri, ma Nosgnor Dé a l’ha vorsù che Abraham a dventèissa un dij testimòni prinsipaj dla fej ch’a-j pias a Nosgnor.
La stòria d’Abraham a l’é un dij pì grand esempi ‘d lòn ch’a veul di d’avèj fej ant ël Dé ver e ch’a viv. Lesoma l’episòdi anté che la fej d’Abraham a l’é buà a la preuva. Nosgnor a-j ciama ‘d smon-e an sacrifissi pròpi col fieul ùnich che ch’el a-j vorìa tant bin, che chiel a l’avìa tant ëspetà e che, për motiv ëd soa vejëssa a pensava ‘d podej pì nen avèj. Col fieul a l’era stàit promëttuje e a l’avìa otnulo. É-lo ch’a sarìa stàit dispòst a arnunsieje se Nosgnor, coma ch’a l’ha fàit, a l’avrìa ciamaje d’arnunsieje?
Ël sacrifissi d’Isach. “Apress dë stj’aveniment, Nosgnor a l’ha butà a la preuva Abraham e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. A l’ha rëspondù: “I son sì”. Nosgnor a l’ha dije: “Pija tò fieul, tò fieul ùnich ch’it jë veule bin, Isach. Va ant ël teritori ‘d Morija e smonlo an sacrifissi complet ansima a la montagna che mi it mostrerai”. L’indoman, Abraham a l’é aussasse ‘d prima matin, a l’ha anslà l’aso, a l’ha pijà con chiel doi servitor e ‘l fieul Isach, a l’ha s-ciapà ‘l bòsch për ël sacrifissi complet e a l’é butasse an viagi anvers al leugh che Nosgnor a l’avia mostraje. Ël ters dì, Abraham a l’ha aussà j’euj e da lontan a l’ha vëddù col leugh. Antlora Abraham a l’ha dije ai sò servitor: “Fërmeve ambelessì con l’aso; mi e mè fieul i androma fin-a là ansima, is prostërneroma për adoré Nosgnor e peui i torneroma da vojàutri”. Abraham a l’ha pijà ‘l bòsch dl’olocàust e a l’ha carialo an sël fieul Isach, a l’ha pijà la brasa për ël feu e ‘l cotel, peui a l’han seguità tùit e doi ansema. Isach a l’ha dit a sò pare “Scota, pare”. Abraham a l’ha rësponduje: “Che veus-to, car ël mè fieul?”. A l’ha dije Isach: “I l’oma ‘l feu e ‘l bòsch për l’olocàust, ma andova ch’a l’é ‘l babero për l’olocàust?”. Abraham a l’ha rësponduje: “Car ël mè fieul! A sarà Nosgnor medésim a provëdde ‘l bebero për l’olocàust!”. Parèj a son rivà al leugh che Nosgnor a l’avìa mostraje. Ambelelì Abraham a l’ha tirà sù n’autar ëd pere, a l’ha piassaje ‘l bòsch. Peui a l’ha gropà ‘l fieul Isach e a l’ha posalo an sl’autar, dzura ‘l bòsch. Peui Abraham a l’ha dëstendù la man e a l’ha pijà ‘l cotel për sacrifiché sò fieul. Ma l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamalo dal cél e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. Chiel a l’ha rësponduje: “I son sì”. L’àngel a l’ha dije: “Àussa pa la man contra ‘l fieul e faje gnun mal! Adess i sai che ti ‘t l’has tëmma ‘d Nosgnor e it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich”. Antlora Abraham a l’ha aussà j’euj e a l’ha vëddù ‘n moton angavignà con ij còrn ant un busson. Abraham a l’é andàit a pijé ‘l moton e a l’ha smonulo an sacrifissi complet an leu dël fieul. Abraham a l’ha ciamà col leugh: “Nosgnor a provëdd”. A l’é për lòn che ancheuj ancora as dis: “An sla montagna Nosgnor a provëdd”. Peui l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamà dal cél Abraham për na sconda vira, e a l’ha dije: “I lo diso mi, ël Signor: già ch’it l’has fàit sossì, già ch’it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich, mi it ampinirai ‘d benedission, e i farai che toa dissendensa a sia numerosa parèj dle stèile dël cél, parèj dla sabia ch’a-i é an sla rivera dël mar. Ij tò dissendent a saran padron dle sità dij sò nemis ëd lor. Tùit ij pòpoj dla tèra as valèiran dël nòm ëd toa dissendensa për benedisse, përchè ti ‘t l’has fàit ubidiensa a lòn ch’it l’avìa comandate”. Apress ëd lòn, Abraham a l’é tornà dai sò servitor e tùit ansema a son butasse an marcia anvers Bersabéa. Abraham a l’é restà a vive a Bersabéa” (Génesi 22:1-14).
Ëd sicur as trata d’un racont ch’a fà bin ampression e a l’é lontan da nòstra sensibilità, ma a-i son ambelessì ‘d lession d’amprende motobin ëd pèis. I vorìa ancheuj mach fërmene ans lòn ch’a j’é a la fin dë sto racont, quand ch’as arferiss a Nosgnor Dé coma a col ch’a provëdd.
É-lo che vojàutri i l’eve quaicòsa che mai i sarìe dispòst a arnunsieje? Ant ël cas d’Abraham, col fieul ch’a l’avìa avù da Sara, soa fomna, a l’era l’l bin ël pì pressios ch’a l’avìa. Abraham a l’era ‘n chërdent. La fej e l’ubidiensa a Nosgnor a l’era motobin amportanta për chiel. Abraham a l’avìa la cossiensa che tut lòn ch’a l’era e a l’avìa a l’era ‘n don, un cadò, ‘d Nosgnor. Lòn ch’a l’era, contut, ël pì amportant për chiel? Ij beni ch’a l’avìa an abondansa, sò fieul, o Nosgnor Dé? Sarìa-lo stàit dispòst a sacrifiché fin-a sò fieul për amor ëd Nosgnor? La fej d’Abraham a l’é parèj butà a la preuva.
A l’ha da esse bin ciàir a nojàutri che për ij cristian la pràtica dël sacrifissi rituaj a l’é nen necessaria, nì Nosgnor an la ciamerà mai pì. Përchè? Përchè lòn ch’a l’ha fàit Nosgnor Gesù Crist quand ch’a l’é smonusse an sacrifissi e ch’a l’é mòrt an sla cros për fé l’espiassion dij nòstri pëccà e parèj arconciliene con Nosgnor, a l’é ‘l sacrifissi ùltim ch’a peul nen e ch’a l’ha nen da esse arpetù. Nosgnor Dé a na ciama e na ciamerà mai pì d’àutri: lolì a l’é bin ciàir an soa Paròla.
Ai temp d’Abraham, contut, ij sacrifissi rituaj a l’ero na pràtica ‘d tùit ij dì, përchè viva a l’era la cossiensa dla gent che tut lòn ch’i l’oma, e fin-a lòn ch’i vanioma con nòstr travaj, a l’é ‘n don dla grassia divin-a. Për ël mojen dij sacrifissi lor a esprimìo soa arconossensa e devossion a Nosgnor. Ancheuj i l’oma pì nen da manca ‘d fé ‘d sacrifissi ‘d cola sòrt-lì, ma l’idèja a resta l’istessa e nojàutri i pensoma mai a lòn, nen vera? Pì ‘d lòn, ij sacrifissi rituaj a l’ero n’espression dla cossiensa ‘d cola gent che lor, ansema a tuta l’umanità, a l’ero ‘d pecator ch’a l’avìo da manca ‘d ciamé ‘l përdon a Nosgnor e ij sacrifissi a n’ero ‘l mojen. Lor a savìo che j’uman a son dj’arviros a Nosgnor e che, dëdnans a chiel, i meritoma pròpi gnente, se nen d’esse castigà da Nosgnor. Lor a savìo ch’i podìo nen pretende d’avèj ëd dirit dnans a Nosgnor e che tut lòn ch’i l’oma i lo otnoma mach për soa grassia e misericòrdia. Tut a l’é grassia. Tùit ij përsonagi dla Bibia a rendo testimoniansa dë sta cossiensa che lor a l’avìo e che a nojàutri a manca dël tut. Nen vera? Pensé mach al përsonagi biblich ëd Giòb. Giòb a perd tùit ij sò beni e fin-a tùit ij sò fieuj. I podrìo pensé ch’as tratèissa ‘d na fatalità, ma Giòb, combin che sò dolor a fussa bin grand, a dis: “Patanù i son sortì dal vènter ëd mia mare e patanù i tornrai ant ël vènter ëd la tèra. Ël Signor a dà, ël Signor as lo arpija. Sìa benedèt sò nom!" (Giòb 1:21).
Nosgnor Dé a dis a Abraham d’arnunsié ‘d pianta a sò fieul, ël fieul dla promëssa. E chiel a ubidiss. A patiss motobin për lòn, ma a fà gnun-a discussion. Lòn ch’a dis Nosgnor as peul nen butesse an discussion e, s’a lo ciama, a l’ha bin da essje ‘n motiv, un motiv giust, un motiv che chiel a capiss nen, ma ch’a lo rispeta. Abraham a l’ha fiusa an Nosgnor. Nosgnor a l’avìa faje la promëssa ch’a l’avrìa avù col fieul, e adess as lo arpija. Abraham a pensa: “Nosgnor a l’é fedel, se col fieul chiel as l’arpija e ch’a meuir, Nosgnor a podrà bin torna deje la vita. Abraham a ubidiss, chiel a l’é n’òm ëd fej. La letra a j’Ebreo, ant ël Testament Neuv, a cost propòsit a fà sti coment-sì: “A l’é grassie a la fej che Abraham, butà a la preuva, a l’ha smonù Isach an sacrifissi. A l’era sò fieul ùnich ch’a l’avìa smonù, combin ch’a l’avèissa arseivù le promësse, Nosgnor a l’avìa dije: ‘La dissendensa ch’a porterà tò nòm a sarà cola d’Isach’. Abraham, contut, a l’avìa fàit ël rasonament che Nosgnor a l’avrìa bin podù arsussitelo dai mòrt; e a l’é stane, an efet, na sòrt d’arsurression, la manera ch’a l’ha vëduss-lo dé andaré” (Ebreo 11:17-19).
Nojàutri, arogant ch’i soma, gònfi d’orgheuj, i chërdoma d’avèj tùit i dirit e ‘d merité le benedission ëd Nosgnor. Quand ch’i scotoma dla grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, i l’arfudoma përchè i chërdoma d’esse già a pòst coma ch’i soma, o i chërdoma ch’a sia quaicòsa ch’a n’é dovùa, për nòstra bela facia… I chërdoma ‘d savejne da pì e ‘d mej che lòn ch’an dis Nosgnor an soa paròla. A nòstra onta, contut, i perdroma tut lòn ch’i l’oma, përchè l’òm o la fomna che Nosgnor a salva a l’é tanme Abraham, ch’a aronòss che tut a l’é për grassia, tut a l’é për fej, fej an col ch’a provëdd. E coma che Nosgnor a l’ha provëddù un sacrifissi an sostitussion a col d’Isach, për nojàutri Nosgnor a provëdd la grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, për tuti coj ch’as arpentisso dai sò pëccà e arvira e a buto soa fiusa mach an lòn ch’a l’ha fàir Gesù Crist, e mach an chiel, dësnò a sarìo bin përdù.
La stòria d’Abram a l’é donca pressiosa e na gran lession: a sta al cheur medésim dla fej an Nosgnor. Abraham a l’é dispost a privesse ëd lòn ch’a l’é pì pressios, se mach Nosgnor a-j lo ciama. Abraham a ubidiss combin che lòn che Nosgnor a-j ciama a smija insensà, ma cola-lì as arvelerà na preuva necessaria. Abraham a discut nen con Nosgnor e a l’ha fiusa ant soa fidelità. Abraham a sà che Nosgnor Dé a provëdd e lolì a sarà nen dësmentì. Abraham a ubidiss sensa ‘d riserve. Abraham a l’é nen un fanàtich religios, ma a l’ha cola fej che Nosgnor a-j pias. É-la ‘dcò la vòstra fèj? Arcordeve dla vira che n’òm a l’avìa ciamà a Gesù ëd varì sò fieul? “Antlora Gesù a l'ha dije: "Che veules-to dì con 'Se ti 't peude'? Tut a l'é possibil a coj ch'a chërdo!". D'amblé 'l pare dël fiolin a l'ha crià: "I chërdo pro, ma giutme a vince mia miscredensa!" (March 9:23-24).
Mia preghiera a l’é ch’i ciame a Nosgnor ëd deve la fej d’Abram, l’òm che a Nosgnor a-j pias.
Domenica 2 luglio 2017 - Quarta Domenica dopo Pentecoste
D’àutre leture për sta Duminica: Génesis 22:1-14; Salm 13; Roman 6:12-23; Maté 10:40-42


text:
Questa politica vegnia sustegnida d'ina gronda part da la populaziun, ha ditg Schultz ad in occurrenza electorala da la Partida socialdemocratica a Turgi en il chantun Argovia. Ils fugitivs vegnian en l'Europa perquai ch'els sperian da chattar qua solidaritad, umanitad e libertad.
Realisaziun difficila
Er ha el menziunà l'iniziativa da l'immigraziun da massa ch'il suveran svizzer ha approvà a l'urna. La realisaziun da quella saja difficila, cunquai che la libra circulaziun da persunas saja francada en ils contracts cun la Svizra.
Privel d'ina ruttiva vers la dretga
Martin Schulz è stà giast a l’occurrenza da la partida socialdemocrata Svizra ch’ha cumenzà la fasa finala dal cumbat electoral. Il president da la PS Christian Levrat ha manegià ch'il privel ch'i dettia ina ruttiva vers la dretga ils 18 d'october saja real.
RR novitads 16:00/118:00


text:
Omaduas gruppaziuns fan var 4000 vuschs. Ed ils giuvens? Ils «Giuven 91» han schizunt gidà la PS da gudagnar in sez en il Cussegl naziunal, uschia l'istoricher e schurnalist Hansmartin Schmid. Il 1995 èsi lura i liber endretg. Las partidas etablidas han vis il potenzial dals giuvens ed uschia han la PPS e la PCD fundà partidas giuvnas. L'onn d'elecziun 1999 èn lura tut las partidas grondas pia er la PLD e la PS, idas en il cumbat electoral cun glistas giuvnas.
Moviment dad unda
Sco tar las partidas mamma han dentant er las partidas giuvnas auts e bas. Inaga ha ina success ed in'autra ga puspè in'autra. Tenor Hansmartin Schmid giascha quai cunzunt vidlonder ch'i dependa fitg tgi ch'è grad en la partida e con motivads che quels èn. Sch'i ha insaquants che tiran il car lu ha la partida success, uschiglio betg. In bun exempel per il moviment dad unda è la PLD ch'è il 1999 ida en il cumbat cun tgaus sco Martin Schmid, Christian Rathgeb ni Urs Marti - oz èn els cusseglier dals chantuns, cusseglier naziunal e president da la citad da Cuira.
Ils davos onns saja la PLD giuvna dentant sa durmentada in zic uschia Hansmartin Schmid. I saja dentant senz'auter pussaivel ch'ella sa dedesta puspè ord sia sien. Tar las davosas elecziuns il 2011 han cunzunt la PCD giuvna e la PS giuvna, ils JUSOS, rimnà fitg bleras vuschs, ed uschia purtà vuschs a lur partidas mamma.


text:
Müsega techno
La Müsega Techno a l'è un gener de müsega eletroniga nassüü a la fin di agn '80 a Detroit, in Michigan, USA (Detroit Techno). La prima völta che la parola techno l'hann duprada a l'è staa in del 1988.
Un frach de gener hann inflüenzaa la Techno al sò scuminci: la müsega eurupea cume quela di Kraftwerk, la Chicago house, el funk, electro, e'l jazz eletrich. Insema a quest, al gh'è anca un imaginari fütüristich, in particular quel del liber The Third Wave del Alvin Toffler. Propi el Juan Atkins, vün di pader la la Techno, l'ha citaa la fras techno rebels (rebel techno) cume ispiraziun per duprà la parola techno per descriv quel stil müsegal chì. Quest particular insema de inflüenz el liga la techno cun l'estetiga ciamada AfroDiasporic Futurism. Per el Derrick May, el trasferiment del spirit del corp a la machina a l'è despess una pense central, cume un espressiun de spiritüalità tecnulogica.
La strütüra d'un toch techno a l'è minga cumplicada: de solit a l'è la surapusiziun prugressiva de loop che hinn lungh 1/2, 1 o 2 batüd. La cassa a l'è in 4/4 e - se propi - la gh'ha di cambiament piscinit.