text:
La gruppaziun giuvna La Müdeda aveva organisà l’inscunter a curta vista en La Baracca a San Murezzan ed appellà surtut als giuvens da vegnir e tadlar ils dus candidats ed als far dumondas. A la debatta ch'è vegnida emessa live er sin ils chanals socials, èn finalmain vegnidas radund 180 persunas. Quai da tut las vegliadetgnas pussiblas.
Pauc paiver
Durant 90 minutas han Sigi Asprion e Christian Jott Jenny gì da respunder a las dumondas dal moderatur da la saira, ma bunamain anc pli savens a dumondas ord il public. La discussiun n’è dentant mai daventada ferm animada. Ed adina puspè ha il stgelliez d’ina plumpa interrut il discurs e fatg midar sin il proxim tema.
Differentas posiziuns
Entant che Christian Jott Jenny ha pudì discurrer senza retegnientschas davart sias visiuns per San Murezzan, ha Sigi Asprion ch'è actualmain en uffizi sco president communal adina puspè gì da render attent ils preschents, sin ils pass birocratics ed il secret d’uffizi che na faciliteschian betg gist ses agir.
Scola, kino, halla da glatsch
Entant che Sigi Asprion ha empruvà da declerar la situaziun actuala da plirs projects averts a San Murezzan, ha ses cunter-candidat manegià ch’ins avess be da scursanir tut las vias birocraticas e finalmain agir e far. Uschia è Asprion per exempel persvas, ch’i dovra ina halla da glatsch. Dentant na duess quella betg vegnir finanziada be da San Murezzan, mabain da tut la regiun. Christian Jott Jenny da sia vart è persvas che la lezia d’ina vischnanca sco San Murezzan duess er esser da procurar ch’i dettia puspè in kino.
Dumondas avertas
Numerus temas èn vegnids menziunads durant la discussiun, dentant n’han ils preschents betg survegnì dapertut ina resposta. Bain pussibel ch’il proxim inscunter dals dus candidats per il job che vegn remunerà cun 250’000 francs l’onn, è gia pli dir.
Mardi, ils 28 d'avust 2018 sa duelleschan Asprion e Jenny numnadamain sin envid da la PLD da San Murezzan. La debatta cumenza a las 19:00 en l’Hotel Reine Victoria.
RR actualitad 08:00


c: text/html

text:
La giuria sut il timun da Bernhard Russi ha nominà en tut sis projects da regiuns muntagnardas per il premi dotà cun 40'000 francs. Annunzias han els survegnì per en tut 49 projects. Il premi vegn surdà dapi l’onn 2011 da la gruppa svizra per las regiuns da muntogna. Quai per projects che promovan lavur e creeschan valur en la muntogna.
A partir dad uss, enfin ils 23 d'avust pon ins era votar per il favurit per il premi dal public. Quel è dotà cun 20'000 francs. Quai è l'emprima giada ch'il public po votar davart ses favurit.
Ils 5 da settember vegn il premi surdà a Berna.
RR novitads 09:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il Grischun è vinavant in dals chantuns cun las pli bassas quotas d'agid social.
En media vegn retratg agid social durant 2 onns. Quai demussan las cifras da l'uffizi federal per statistica.
Dapli cas en Svizra
En Svizra perencunter hai dà il 2014 dapli cas d'agid social, quai per la 6avla giada en seria. Mintga 30avel è vegnì sustegnì il 2014 almain ina giada cun ina prestaziun da l'agid social. Il dumber absolut da las persunas ch'han duvrà agid social è creschì per 2,7% sin 261'983 persunas.
Passa mintga quart retschavider d'agid social ha retratg l'onn passà gia dapi 4 onns sustegn social. Il svilup dapi il 2008 cuntinuescha pia. Dapi lura s'augmentan ils dumbers da persunas che survegnan sur pli lung temp agid social.
RR novitads 10:00


text:
Radund mintga segunda persuna dumandada ha suenter ina visita dal medi l'impressiun da betg avair chapì tut quai ch'il medi u la media ha ditg. Medemamain radund la mesadad dals dumandads ha il sentiment, ch'el u enconuschents hajan gia survegnì in tractament medicinal che n'avess betg fatg da basegn u schizunt in tractament sbaglià.
Per l'uniun Smarter Medicine èsi cun quels resultats cler, ch'i dat in sur-provediment medicinal en Svizra. L'uniun vul perquai sensibilisar il pievel per quest tema cun ina campagna d'infurmaziun. En spezial duai la communicaziun tranter il persunal medicinal ed ils pazients vegnir meglierada. Per quest intent ha l'uniun laschà translatar directivas che sa drizzan a persunal dal fatg en in linguatg da laics. Finamira saja, che medis possian discurrer cun pazients uschia, che quels chapeschian e ch'il pazient saja abel da cundecider davart terapias adequatas.
RR novitads 16:00


text:
Tuttina pudess la Clozza anc purtar a val inqual rests da la bova, sche la daratga vegn anc ina giada la fin d'emna. La Clozza è era marcada sin la carta da privel dal chantun, ina carta che mussa a las vischnancas, tge lieus ch'èn periclitads da bovas. E quai èn blers lieus.
Ir en segirezza, sche la bova vegn
Sco quai che Andreas Huwiler da l'uffizi chantunal per privels da la natira di, èn numerusas vischnancas bajegiadas sin uschenumnads «cugns da bovas». Ord quest motiv èn era bleras vischnancas periclitadas.
Malgrà la charta da privel e la savida che periodas sitgas promovan la furmaziun da bovas, na saja quai quasi betg pussibel da predir ina bova. Ins sappia bain nua che la bova pudessia vegnir, ma betg cura. Quai dependia fitg da l'urizi e quant ditg ch'i daratga en il medem lieu.
Il meglier saja da laschar avert ils egls e dad ir en segirezza, sche la bova vegn, vul dir, star en chasa e sche pussaivel ir en l'emprima auzada.


text:
Dapi ils 6 da mars 2017 producescha la nova redacziun da RTR curts videos per las raits socialas. «Nouvo» è la resposta da la SRG SSR a la digitalisaziun. Ils millennials – la generaziun ch’è creschida si en il mund digital – s’infurmeschan oravant tut sur il telefonin en las raits socialas. La finamira dal project, che cumpiglia las quatter linguas naziunalas, è da porscher al public giuven tranter 18 e 35 onns in format visual che funcziuna era senza tun.
Legiai la cuntinuaziun da l'artitgel sco er tut ils «Accents» – bun divertiment!


text:
Sur 700'000 persunas passan mintga di ils cunfins svizzers. Las guardias da cunfin n' han anc mai stuì intervegnir uschè savens sco l'onn passà. “Saja quai pertutgant la criminalitad sur ils cunfins, tar la migraziun illegala sco era tar la professiunala”, di Walter Pavel da l'administraziun federala da duana.
Dimorants illegals
Las cifras da l'onn 2014 mussan en spezial valurs maximalas en il champ da migraziun. Uschè èn s’augmentads ils cas da dimorants illegals, vul dir persunas senza documents valabels che lessan passar il cunfin. L'onn 2013 eran quai 12'000 persunas, be in onn pli tard 2'000 persunas dapli. Questas cifras da record mussan che la Svizra è pertutgada adina dapli da svilups internaziunals, uschia Pavel.
Conflicts han effect
Moviments da fugitivs da guerras e conflicts en pajais lontans hajan definitivamain in effect era per la Svizra. E per consequenza sa lascha constatar era in augment massiv da cuntrabanda da persunas. Da radund 200 cas l'onn 2013 hajan ins stuì intervegnir be in onn pli tard en bunamain 400 cas da cuntrabandists professiunals. Ed oz na vegnan las persunas betg pli manadas sur ils cunfins averts, sco muntognas e guauds, ma cun l’auto u cun il tren, sperond ch'els giajan sut en la massa.
Traffic sur cunfin piglia tiers
Era sch’i sa tracta da records, surprendentas n’èn questas cifras betg, di Walter Pavel. “Il traffic sur cunfin piglia tiers dapi onns. Adina dapli persunas passan ils cunfins, ma betg be persunas ma era martganzia.” E cun l'import e l'export augmentà crescha era qua la lavur e la cuntrabanda. E la cuntrabanda pertutga tut quai ch’è collià cun taxas. Tonnas da mangiativas vegnan importadas illegalmain. Per consequenza perda la confederaziun milliuns da taxas.
L’Administraziun federala da duana ha incassà l’onn 2014 23,6 milliardas francs. Quaièn radund 500 milliuns francs damain sco l’onn precendent. Declerar sa lascha quest pitschen minus cun in’activitad d’import main gronda sco l’onn 2013.


text:
En il decurs da las davosas trais emnas ha in luf, probabel il M75 stgarpà sis nursas e blessà ulteriuras sisum la Surselva. Sajettar il probabel delinquent n'è dentant betg pli pussaivel cunquai che la lubientscha da sajettar che la Confederaziun aveva dà è currida giu la dumengia passada. Quai exempel saja in bun mussament che lufs na prendian nagin resguard sin ordinaziuns e cumonds d'autoritads, uschia il cusseglier dals chantuns Stefan Engler. Las proceduras per dar lubientschas da sajettar sajan bler memia lungas e cumplitgadas.
Dapli cumpetenzas per chantuns
La lescha ch'è en revisiun stoppia dar dapli cumpetenza e dapli responsabladad als chantuns en chaussas luf. Uschè ditg sco il dumber dals lufs creschia na dettia quai nagina raschun che la Confederaziun haja da survegliar ils chantuns, cunzunt betg in chantun sco il Grischun che haja ramassà experientschas e sappia sco ir enturn cun lufs da problem.
La stad vegn uss il messadi da la revisiun da la lescha da chatscha federala dal Cussegl federal. L'atun vegn quest messadi lura en il parlament. Là vegnia Stefan Engler lura a s'engaschar per dapli cumpetenzas per ils chantuns.


text:
Il Cussegl federal metta en vigur sin il 1. da december la lescha correspundenta sco era la cunvegna cun ils stadis partenaris. La finamira dalla nova lescha duai impedir che gudogns vegnan transferids en terras cun in pe da taglia bass.
Pertutgadas èn interpresas cun ina svieuta annuala da 900 milliuns francs e dapli. Quai correspunda ad ina svieuta minimala da 750 milliuns euros il di da controlla. Tenor il Cussegl federal saja quai il cas tar 200 concerns domicilads en Svizra.
RR novitads 15:00


text:
L’iniziativa porta il num «Per in congedi da paternitad raschunaivel – per il niz da l’entira famiglia». Proponids vegnan 20 dis da vacanzas per babs suenter la naschientscha da lur uffants.
Reparter flexibel ils 20 dis
Tenor ils iniziants pudess il bab uschia sustegnair meglier mamma ed uffant(s), surpigliar il pensum d’endisar l’uffant a la canorta e gidar en il tegnairchasa. Uschia pudess in bab per exempel restar a chasa durant duas emnas suenter la naschientscha, e silsuenter reducir il pensum per 20 pertschient durant 10 emnas.
La chanzlia federala ha examinà il text da l’iniziativa e publitgà quel. Uschia pon ils iniziants cumenzar a rimnar las suttascripziuns ed han peda per quai fin il november 2017. Lantschà l'iniziativa han Travail.Suisse, las organisaziuns tetgalas d’umens e dunnas sco er Pro Familia.
RR novitads 11:00


text:
Master Sitee
El Master Sitee (o anca Sitee, webmaster in ingles) l'è on espert de comunicazion in su l'Internet.
In pratica el pò vess sia on espert di comunicazion informatega, sia on programmador ch'el mett in pé Sit Internet, sia l'amministrador de sistema, quell che se dopéra per sistemà la grafica e i pagin del sit.
Per laorà de Sitee se gh'ha de savè almen el lenguagg HTML e vess espert de tucc i operazion ligaa a l'Internet.
In su i Sit Internet pussee grand el Master Sitee el pò divegnì el Coordinador di operazion di vari Sitee che i ghe stann de sotta e el sò incarich l'è semper pussee assimilabil a quel de on impresari bell e finii. On impresari che gh'ha de òccupass de vend produtt e/o servizzi e che gh'ha de curà i aspett ligaa a la pubblicità compagn de come che se el Sit Internet el fodess on'azienda.


text:
L'automat ch'ils da Basilea han mess en baselgia pudess er laschar ora chips, tickets da parcar u bigliets da tren, uschia il mainaproject da la baselgia Elisabeth, Beat Müller. Els hajan però simplamain la funcziun da far pajaments cun carta da banca u da credit e retschaiver persuenter ina quittanza.
L'automat è ina versiun adattada spezialmain per unfrendas a la baselgia. La quittanza pon ins dal reminent er duvrar per trair giu l'unfrenda da la taglia.
Reacziuns da fotografar fin ignorar
Las reacziuns sin la nova purschida sajan fitg differentas, di Beat Müller. Tscherta glieud ignoreschia l'automat malgrà ch'el saja grond e plazzà fitg prominentamain.
Blers fetschian fotografias u sajan simplamain surstadas da vesair in automat en baselgia. I haja natiralmain er da in u l'auter ch'è da l'avis ch'il «Spend-O-Mat» na tutgia betg en baselgia.
Nagut per la baselgia dal vitg
Beat Müller è da l'avis, che l'automat d'unfrir saja almain il mument plitost insatge per baselgias grondas cun blers cartents e turists. Tar els a Basilea vesa Müller l'avantatg, ch'els na ston tut tenor betg pli midar tanta munaida e bancnotas estras or dals tscheps d'unfrenda.
Tut en tut saja l'automat però ina pulita investiziun: Quai cun chattar u bajegiar ina mobiglia adattada per la baselgia, chattar ina banca che pussibiliteschia insumma ils pajaments cun carta per la baselgia ed er ils custs da l'automat sez.
Anc nagin tema en il Grischun
Pliras plaivs e baselgias grischunas han ditg sin dumonda dad RTR, che la varianta d'unfrir cun carta na saja anc betg en discussiun.
Uschia è il «Spend-O-Mat» er per la decana da la Baselgia refurmada grischuna, Cornelia Camichel-Bromeis, tut insatge nov. Ella pudess però s'imaginar in tal automat tar baselgias grondas cun blers turists u per collectas pli grondas en favur da renovaziuns u projects specials.
RR actualitad 17:20


text:
Ils aviuns vegnan adina pli gronds e pli grevs. Il pli grond aviun da passagiers è actualmain l'Airbus A350. Quel paisa dapli che 100 elefants! Ma co è quai pussaivel ch’in object cun ina tala paisa sa insumma sgular?
L’onn 2014 èn 3 milliardas persunas vegnidas transportadas cun aviuns. Uschia è sgular anc adina pli segir che charrar cun auto u cun bus. Tge sto tut vegnir fatg per che sgular saja segir? Il Minisguard declera.
In dals gronds aviuns è actualmain l'Airbus A380. Guarda sia prima atterada ils 20 da schaner 2010 a Turitg.


text:
Georges Brassens
El Georges Brassens (Sète, 22 de otober del 1921 - Saint-Gély-du-Fesc, 29 de otober del 1981) l'è staa on cantant e poeta frances.
L'è consideraa vun di protagonista pussee important de la canzon d'autor francesa, che l'ha influenzaa on gran mucc de artista in del sò Paes e anca de foeu.
I sò canzon hinn pien de satira e de ironia vers el poder e qualsessia sort de conformism, e hinn ona critega bella forta a l'autorità, ai convenzion e a l'ipocrisia de la società del sò temp: per esempi vegnen tolt in gir la moral religiosa, el patriotism, l'autorità di giudes e di polee. Ona part de la soa produzion musical l'ha vist anca canzon tiraa foeura de poesii de alter poeta, compagn del François Villon. In tra el 1953 e 'l 1981 l'ha venduu almanch 20 milion de disch.
In tra i artista italian che hinn staa ben influenzaa de l'oeuvera del Brassens a gh'è staa el Fabrizio De André e 'l Nanni Svampa. Tucc duu hann faa on monton de traduzion de canzon de l'autor frances che, in del cas del Svampa, costituissen on tocch fondamental del sò repertori.
Discografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1953: La Mauvaise Réputation
- 1954: Les Amoureux des bancs publics cognossuu anca 'me Le vent
- 1955: Chanson pour l'Auvergnat cognossuu anca 'me Les Sabots d’Hélène
- 1956: Je me suis fait tout petit
- 1957: Oncle Archibald
- 1958: Le Pornographe
- 1960: Le Mécréant cognossuu anca 'me Les Funérailles d’antan
- 1961: Le temps ne fait rien à l'affaire
- 1962: Les Trompettes de la renommée
- 1964: Les Copains d'abord
- 1966: Supplique pour être enterré à la plage de Sète
- 1969: La Religieuse cognossuu anca 'me Misogynie à part
- 1972: Fernande
- 1976: Trompe-la-mort cognossuu anca 'me Don Juan


text:
Il cussegl d'administraziun ed il nov CEO han nuà in pachet da mesiras finanzialas che segirescha la fatschenta operativa a partir dad ussa ed uschia era 40 plazzas a Landquart.
Sco Carna Grischa scriva sajan ils manglaments da qualitad e dals process da controlla dal davos temp vegnids eliminads. Il CEO d'enfin ussa, Xaver Dietrich, bandunia l'interpresa en enclegientscha vicendaivla.
Carna Grischa resta Carna Grischa
Carna Grischa na mida betg num, quai malgrà ch’i aveva dà emnas a la lunga novitads negativas en ils meds da massa svizzers. Sco il nov schef ad interim da Carna Grischa Martin Niederberger ha detg ad RTR, na vesess quai betg ora bain sche Carna Grischa midass il num. Ins faschess be la parita d’in ulteriur engion. La decisiun da salvar il num Carna Grischa saja stada ina greva.
RR novitads 12:00


text:
Val Sogn Pieder vegn vinavant tgamunà da Stefan Schmid. Il venderdi saira ha la radunanza communala reelegì Schmid cun 130 vuschs sco president communal da Val – quai tar ina maioritad absoluta da 75. Da nov part da la suprastanza da Val Sogn Pieder fa Yvonne Kern - ella remplazza Erika Furger ch'aveva demissiunà. Confermads èn ils ulteriurs suprastants Daniel Berni, Ralf Brot e Hedwig Capaul-Peng.
La cumissiun da gestiun vegn nov presidiada da Patrick Loretz. Sco commembers da la cumissiun è Sokrates Truffer vegnì confermà e Andreas Oesch vegnì elegì nov. Sco nov president dal cussegl da scola è Roman Schmid vegnì elegì. Confermada è vegnida Jolanda Tönz-Berni e sco novs commembers cumpletteschan Claudia Jörger, Rafaela Illien e Theo Vieli il cussegl da scola.
RR novitads 06:00


text:
Profil cun Jürg Martin Gabriel
- Sonda, 16.4.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.4.2016, 9:03, RTR
Dal chauffeur tar il professer
Cun 20 onns è Jürg Martin Gabriel emigrà en ils Stadis Unids, nua ch'el ha lavurà a Washington sco chauffeur da taxi, camarier ed interpret. Per betg stuair ir en la guerra da Vietnam è il giuven Sursilvan sa decidì per in studi da politologia. Sco professer ha el alura instruì en universitads en Svizra ed a l'exteriur. El saja in «internaziunalist» di Jürg Martin Gabriel (76), che viva dapi sia pensiun a Vuorz.
Redacziun: Prisca Bigliel


text:
Svizra - Bon da 10 francs per possessurs d’in abunament da mesa taxa
Tgi che posseda in abunament da mesa taxa survegn l'avust in bon da 10 francs da las Viafiers federalas svizras. Quai han il survegliader da pretschs e la branscha dal traffic public concludì, sco la SBB communitgescha.
La raschun è che la SBB ha vendì memia paucs bigliets da spargn. Quels eran vegnids introducids l'onn passà sco cumpensaziun per l'augment da pretsch. Damai ch'ils bigliets da spargn n'han dentant betg purtà als passagiers ils respargns fixads da 30 milliuns francs, favurisescha la SBB ussa sia clientella cun ils bons per ils abunaments da mesa taxa.


text:
Uss saja la Partida populara svizra clamada a dapli responsabladad. Quai è in dals mainis da deputadas e deputads en il parlament Grischun. Sin las vias grischunas èn ins per tutta regla cuntent cun l'elecziun, era sche Parmelin n'è anc betg propi enconuschent.
«Jau n'enconusch betg a quest Parmelin»
Ils ins san, ch'el è pur da vin, ils auters ch'el deriva da la Svizra franzosa. Dapli san paucs. Che la Partida populara svizra è uss represchentada cun dus sez en il Cussegl federal vegn da principi beneventà.
Tar la politica vegn deplorà ch’i n’è betg grategià da survegnir in represchentant da la Svizra orientala en il Cussegl federal. Malgrà da quai èn ins levgià. Gist che Thomas Aeschi n’è betg vegnì elegì saja d’avantatg per il Grischun.
Egl blau
Cun Guy Parmelin sajan ins mitschà cun in egl blau, ha confermà il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli.
La dumonda che sa tschenta a bleras deputadas e blers deputads è però gia: Cura vegn puspè in represchentant da la Svizra orientala en il Cussegl federal? U schizunt: cura basta quai puspè per in Grischun? Endament vegn qua betg a paucs ils 2 cussegliers dal chantun Grischun Martin Schmid (PLD) e Stefan Engler (PLD).


text:
La finamira da questa lescha nova è da sminuir il dumber da fugitivs che surpassan ils cunfins illegalmain. Uss ristga tgi che surpassa ils cunfins senza permiss enfin a 3 onns praschun. E la nova lescha lubescha da manar enavos persunas entradas illegalmain en l’Ungaria entaifer paucs dis.
Tenor la polizia ungaraisa èn arrivads sulettamain il glindesdi var 9’000 fugitivs, uschè blers sco anc mai dapi che la crisa da fugitivs en l’Europa ha cumenzà.
Entant ha l’Ungaria serrà ina da las pli impurtantas rusnas per ils fugitivs en la saiv da cunfin tranter l'Ungaria e la Serbia. La rusna datiers da Röszke, in binari da tren da 40 meters ladezza che maina da la Serbia en l’Ungaria, n’è uss betg pli libra.
RR Novitads 06:00


text:
Recep Tayyip Erdogan, Wladimir Putin e Hassan Rohani èn s'inscuntrads tar discurs davart la Siria. La finamira saja «ruaus sin il territori», han els scrit en ina decleraziun communabla. I na dettia nagina schliaziun militara per la Siria, ha Ruhani accentuà.
Tuttina intginas differenzas
Ils trais presidents han empruvà da mussar unitad tar la conferenza da medias suenter l'inscunter. Tuttina èn er las differenzas vegnidas a la glisch. Uschia ha Erdogan accentuà ch'ins possia mo cuntanscher la pasch en la Siria, sch'ins na cumbatta betg mo cunter il Stadi islamic, mabain er cunter las milissas curdas. Ruhani è dentant vegnì cità en la televisiun iranaisa d'avair ditg ch'ins stoppia deliberar la regiun Afrin, che vegn occupada da la Tirchia.
El aveva gia avant l'inscunter ditg, che tut las truppas da pajais esters che na sajan betg giavischidas en a Siria, duain bandunar il pajais. Quai pertutga schebain la Tirchia, sco er ils Stadis Unids.
USA resta tuttina
Ils stadis unids vulan tuttina betg terminar lur engaschi militar en la Siria. La finamira saja anc adina da destruir la milissa da terror Stadi islamic, ha la chasa alva a Washington communitgà.
Avant curt aveva il president american Donald Trump sveglià speculaziuns che las truppas americanas pudessan sa retrair da la Siria.
RR novitads 18:00


text:
Surselva Taxas da giasts avant dretgira
La cuminanza d'interess da possessurs d'abitaziuns secundaras fa plant tar il Tribunal federal. Quai cunter la decisiun da la Dretgira administrativa dal Grischun, areguard taxas da giasts en las vischnancas da Flem, Laax e Falera.
La fin d'october era lezza vegnida tranter auter a la conclusiun che las trais vischnancas dovrian ils daners incassads correct ed ellas na fetschian nagin gudogn cun las taxas.
Pli che 130 commembers da la cuminanza d'interess vulan trair il cas avant Tribunal federal. Tuttina sajan ins interessà vid in dialog constructiv cun las vischnancas, hai num en ina communicaziun.
I na vegn betg pli discurrì
Ch'ins saja avert per ina discussiun dian ton il president da la cuminanza d'interess da possessurs d'abitaziuns secundaras Reto Fehr, sco era il president communal da Flem Adrian Steiger. Cunzunt uss suenter la decisiun da la dretgira administrativa, che ha dà cumplaina raschun a las vischnancas, na vulan ils possessurs d'abitaziuns secundaras betg far l'emprim pass. Quel stoppian las vischnancas far, uschia Reto Fehr.
Da la vart da la vischnanca Flem è Adrian Steiger da l'avis, che ina discussiun na fetschia betg grond senn uss. Las vischnancas na possian betg prender decisiuns ensemen cun la cuminanza d'interess avant ch'il Tribunal federala n'haja betg decis en chaussa.
Adattà al temaAvis sin in sumegliant artitgel:
RR novitads 10:00


text:
Còlegh
Còlich ò anca Còlech (nom ufizial in italian Colico) l'è on comun de la Provincia de Lecch, sitüaa al confin con quella de Còmm. El gh'ha 7 724 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 35,3 km² e ona densità de 219 ab./km².
Se troeuva vers la fin del Lagh de Còmm e l'è tacaa ai comun de Delebi (SO), Domas (CO), Dongh (CO), Dòr, Gera (CO), Gravedona (CO), Muss (CO), Pagnoeune, Pianell (CO), Pianted (SO), Tremenech e Vercana (CO). A l'è gemellada cont el comun todesch de Wolfegg, in del Baden-Württemberg.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oltra a vess in scima al Lagh de Còmm, Còlich la se troeuva al pont d'inconter di strad important, che colleghen Milan e la Brianza cont el Lagh de Còmm, el Pass del Spluga e la Val Ciavena (e donca con la maggior part de la Provincia de Sondri). El paes a l'è dominaa de voeuna di Prealp pussee important e imponent, el Mont Legnon (2609 meter).
I duu cors d'acqua principai de Còlich a hinn l'Inganna e 'l Perlin. Là vesin ghe passa anca la prima part del fiumm Adda, che poeu el finiss in del lagh e che la fa de confin con la Provincia de Còmm.
De vedè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fortificazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fòrt Montegg: fòrt militar ancamò intregh (l'unich in Italia) faa sù duranta la Prima Guerra Mondial a difesa del confin Italia-Svizzera, per evità el ris'c che i Imperi Centrai invadessen el Stat elvetich per poeu entrà in Italia (come aveven giamò faa cont el neutral Belgi per taccà la Francia). Per come hinn andaa i avveniment de la guerra 1915-1918, quell fòrt chì l'è mai staa dopraa. L'unica voeulta che l'ha sparaa di colp a l'è staa a la fin de la Segonda Guerra Mondial, quand di partisan che l'aveven occupaa hann dopraa on cannon contra ona colònna de todesch che eren dree a retiràss. Dòpo la guerra a l'è staa on depòsit de arm e poeu l'è staa ceduu al demani pubblich.
- Fòrt Fuentes: fòrt costruii del tra 'l 1603 e 'l 1606 del governador spagnoeu de Milan, el Cont Fuentes, a difesa del Ducaa contra i Grison e la Francia. A l'è staa dopraa per quistion important domà tre voeult: in del 1706 (assediaa di Austriech duranta la Guerra de Succession Spagnoeula), in del 1733 (assediaa di Spagnoeu e di Piemontes duranta la Guerra de Succession Polacca) e in del 1746 (assediaa di Spagnoeu duranta la Guerra de Succession Austriaca). L'è staa faa trà giò del Napoleon, ma gh'hinn ancamò de vedè i sò ruin.
L'Abbadia de Piona[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fra i pussee famos monument romanigh de la Lombardia, l'Abbadia de Piona, storicament collegada a quella de Vallaa, i quaj ruin hinn visitabil a pòcch chilòmeter del paes, in direzion de Morbegn, la representa vun di compless conventuaj pussee suggestiv, sia per la bellezza de l'ambient natural, sia per la presenza de testimonianz artistich rilevant assee.
La gesa, fada sù in de la medà del XI secol, ma giamò ampliada cent ann dòpo, al presenta ona fasciada a gabana, cont ona finestra granda central a tutt sest. L'interno l'è costituii de on'unega navada. A l'entrada troeuvom duu leon in marmor reggent ciaschedun di acquasantin, ma che in origin gh'aveven de sostegnì ona colònna ò on pulpit. De interess notevol a l'è anca el ciclo pittòrich, che l'è del XIII secol, present in su l'absid: in del center se troeuva la figura granda del Crist che 'l sostegn on liber dervii, cont intorna i simboi di quatter evangelista, menter sòtta hinn dipingiuu i Dodes Apòstoi, dividuu in duu grupp.
De dree a l'edifizi de la gesa se troeuven i ruin de on'absid de origin altomedieval, de la qual la destinazion originaria la se sa nò. El campanil de foeura, in sul fianch a nòrd, a l'è inveci del XVIII secol. A destra de la fasciada se riva, a travers on portal ad arch sguzz, al ciòster, del XIII secol: longh el perimeter del cortil corren quaranta e vun colònn e quatter pilaster de marmor, i capitei di quai, finement decoraa con disegn de foeuj, fior e animai, sostegnen on pian de sora con gier in còtt e in fass in marmor bianch, ross e negher.
A l'entrada del ciòster se troeuva on fresch che 'l fa vedè l'apparizion del Crist a la Madònna, menter sora a l'ingress del pòrtich che 'l pòrta a la gesa el gh'è on bust de Gesù. Sòtta al pòrtich, taccaa a la gesa, se troeuva on lunari frescaa in d'on moeud sempliz e quas popolar, element decorativ singolar, che l'è de on'epoca precedent a la costruzion del ciòster e che in origin a l'era locaa foeura de la gesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Còlegh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ina acziun mundiala encunter la pornografia d'uffants pertutga era la Svizra. Indizis dals Stadis Unids da l'America han gidà ad arrestar 42 persunas svizras - quai annunzia l'uffizi federal da polizia fedpol a Berna.
Ils arrestads stattan sut suspect d'avair consumà pornografia d'uffants. Sper il fedpol èn era corps da polizia da citads e da chantuns stads involvids en las investigaziuns. Tenor Europol èn 300 uffants vegnids identifitgads sco unfrendas dal scandal da pornografia.
RR novitads 16:00


text:
Il motiv per surdar il Premi Wakker 2018 a la Nova Fundaziun Origen è il patrimoni cultural local che ha grazia ad Origen, in'influenza che surpassa ils cunfins regiunals. Quai scriva la Protecziun da la Patria en ina communicaziun.
Dapi il 1972 saja il Premi Wakker da la Protecziun da la patria mintg'onn vegnì surdà ad ina vischnanca. Quest'onn datti in'exepcziun: Per l'emprima giada survegn in'organisaziun da la societad civila il premi desiderà.
Riom è confruntà cun la midada da structura
La Nova Fundaziun Origen, fundada il 2006, e ses festival cultural Origen han lur center a Riom en il Surses. Sco blers vitgs en las regiuns perifericas da la Svizra è era Riom confruntà cun la midada da structura, la depopulaziun e consequentamain cun blers edifizis nunutilisads.
Sviluppar in avegnir ord l'agen patrimoni cultural
La fundaziun vesia ils edifizis custaivels vids en il vitg sco schanza per l'avegnir, scriva la Protecziun da la Patria. Enstagl da planisar in nov tempel cultural per ses festival da success, haja la fundaziun decidì da tgirar il patrimoni architectonic sco caracteristica particulara e d'utilisar quel plain respect per novas represchentaziuns.
Nova vita en il vitg
Origen utilisescha il patrimoni architectonic a Riom sco fund da resonanza e sco lieu d'acziun e da producziun per s'occupar artisticamain cun il grond stgazi da chanzuns e d'istorgias da la regiun. La fundaziun na chapeschia il vitg muntagnard betg mo sco culissa per ses festival, mabain haja l'intenziun d'activar las resursas existentas en il lieu.
Novas perspectivas per il turissem en il territori muntagnard
Partind da l'agen patrimoni cultural saja reussì ad Origen da sviluppar in'attracziun che tanscha lunsch sur ils cunfins da l'atgna vallada ora. Tge che vegn producì a Riom resuna en l'entir chantun, en l'entira Svizra e schizunt a l'exteriur. L'engaschament da la fundaziun saja exemplaric per ils potenzials economics en il territori da muntogna, scriva la Protecziun da la Patria en sia communicaziun.
Dar nova vita al patrimoni architectonic
Da bell'entschatta tschertga Origen vias da render utilisabel tant a moda pragmatica sco era cun responsabladad il patrimoni architectonic per ses intents, uschia la Protecziun da la Patria. Il chastè da Riom cun muntada simbolica, ma dapi decennis nunutilisà, daventia lieu da represchentaziun independent da l'aura. Per pussibilitar in manaschi durant tut l'onn dettia la fundaziun nova vita al bain da la famiglia-pastiziera Carisch che na vegn dapi daditg betg pli duvrà: il clavà daventa lieu da represchentaziun e la villa Carisch foyer e lieu da barat. La chasa da scola serrada serva sco local d'emprova e biro da producziun. Ed ulteriurs pass vegnan a suandar.
Bregaglia: Dapli pernottaziuns, sensibilisaziun ed ina gronda festa
En il 2015 è Bregaglia vegnì undrà cun il premi Wakker perquai che la vischnanca ha mantegnì sia architectura e la cuntrada cultivada. En quest onn hajan ins pudì registrar dapli giasts, declera Anna Giacometti, presidenta communala da Bregaglia.
Suenter in onn saja l' attenziun lura sa drizzada sin la proxima vischnanca ch' è vegnida undrada. «Il premi ha mussà che nus essan sin la dretga via ed ha sensibilisà l' autoritad da construcziun.» Vitiers ha la vischnanca organisà ina festa cun gronda participaziun. Var 500 persunas èn stadas presentas. «In bel record ch' è restà en memoria», uschia Giacometti.
RR actualitad 11:00
Il Premi Wakker
La Protecziun da la patria surdat dapi il 1972 mintg'onn ad ina vischnanca politica u en cas excepziunals ad organisaziuns u uniuns il Premi Wakker. Cun CHF 20'000 ha la summa dal premi in caracter plitost simbolic; la valur dal premi sa mussa plitost en la renconuschientscha publica d'ina prestaziun exemplarica.
Vischnancas premiadas
Il premi Wakker vegn surdà dapi l'onn 1972. Tschintg vischnancas grischunas han dapi lu survegnì il premi:
- 1975 Guarda
- 1995 Spleia
- 1998 Vrin
- 2010 Fläsch
- 2015 Bregaglia


text:
La squadra dals umens ha munchentà ils quarfinals, malgrà ch'els han gudagnà dus da trais gieus. Lur davosa partida dattan els encunter ils slovaks minoritars dall'Ungaria. Quest duell decida tge squadra che finescha il turnier sin plazza 9 u 10.
Ils resultats da la squadra dals Rumantschs
Era la squadra da las dunnas ha gì pac success tar lur premiera all'Europeada. Ellas han pers omadus gieus da d’enfin ussa, encunter las Tudestgas da la Russia hai dà ina terrada da 9:0.
Ils resultats da la squadra da las Rumantschas
Rumantschas e rumantschs procuran per buna atmosfera
Dentant procuran ils Rumantschs e las Rumantschas sper il pastget da ballape per buna atmosfera. Ed era per il di da cultura, ch’è oz mesemna, ils 22 da zercladur, han las squadras trenà. Ensemen cun il chantautur rumantsch Pascal Gamboni han els emprendì in medley da chanzuns rumantschas tradiziunalas e pli modernas. Questas vegnan els a preschentar publicamain.
Pascal Gamboni è il trenader musical da las squadras
Sin il video che la CBR cultura ballape rumantsch ha publitgà sin sia pagina da facebook ves'ins las squadras e lur trenader musical, Pascal Gamboni en acziun durant las emprovas da chant.
L'Europeada 2016 è la terza ediziun dal turnier per las minoritads linguisticas en l'Europa. Quest onn ha quest inscunter sportiv/cultural lieu en il Tirol dal Sid. L'Europeada dura enfin sonda ils 25 da zercladur.
RR Actualitad 06:00


text:
Ils fatgs d’asil vegnan quest onn pli chars che spetgà. Perquai ha dumandà il Cussegl federal il parlament per in credit supplementar da radund 207 milliuns francs. Il parlament ha approvà quest credit.
Da discutar ha surtut dà il dumber da requirents d’asil. En il budget 2015 era cuntegnì in dumber da dumondas d’asil da 22’000. Il mument quinta il secretariat da stadi per migraziun cun passa 30’000 dumondas d’asil quest onn. Quai è la raschun per ils credits supplementars.
La cussegliera federala Eveline Widmer-Schlumpf ha fatg attent ch'ils fatgs d'asil sajan exposts a situaziuns che sa midian spertamain. Il dumber da dumondas d'asil na saja betg previsibel.
Per il 2016 quinta ella cun credits supplementars en autezza da quest onn.
RR novitads 06:00


text:
Spagna
La Spagna - nòmm official in Spagnoeù Reino de España (Regn de Spagna) - l'è un Stat formaa da una monarchia parlamentàri ch'el se tróva a sudòvest de l'Europa. La capital l'è Madrid. Insèma al Portogal, Andòrra e Gibiltèrra la forma la Penisola Ibèrica. A nordest la gh'ha i mont Pirenei, e la confina con Francia e Andòrra, inveci a sud la confina con Gibiltèrra (che l'è ona colonia del Regn Unii). In di sò territòri african, la confina per tèrra e per mar con Marocch Fin dal 1561 la capital l'è Madrid, che la gh'ha pussee o meno 3 milion d'abitant, e l'è ancasì la città con pussee gent. La lengua oficial del stat l'è el spagnoeù, e se parla anca el catalan/valenzan, el basch, el galizian, occitano che hinn lengu official int i sò region, e hinn prottèt da la Costituzion spagnoeùla. Gh'hinn ancasì alter parlà che lor hinn prottèt ma lor hinn mingaa riconossuu officialment come lengu. Quèsti hinn: Asturian, Leones, Estremadurian, Cantabrian e Aragones.
Cuntegnüü
Etimologia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nòmm de Spagna deriva de Hispania (en milanes Ispània, nòmm latin con che i Roman nominàven geograficament a l'insèma de la Penísola Ibérica. Ispània l'é anca on adattament del nòmm grècch impiegaa da Artemidor d'Éfes (sècol I a. C.), autor del pussee antigh màppa d'Occident dove se descriv la Ispània romàna.
Govèrno e polìtica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Govèrno[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Spagna l'è stabilii come ona monarchia parlamentàri da fondazion de la sóa Costituzion in del 1978. Quèst Alt Istituzion del Stat hinn:
- La Cà Regal (in spagnoeù: Casa Real)
- I Cort Generài (in spagnoeù: Cortes Generales)
- La Càmera Bàssa nominaa Congrèss di Deputaa (in spagnoeù: Congreso de los Diputados)
- El Senaa (in spagnoeù: Senado)
- El Consìli Superior del Potere Giudizziàri (in spagnoeù: Consejo Superior del Poder Judicial)
- Tribunal Costituzional (in spagnoeù: Tribunal Constitucional)
La sóa fonzion l'è articolà i poteri del Stat (esecutiv, legislativ e giudizziàri) ed equilibrà i lor relazion de potere.
Polìtica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I partii polìtich e coalizion che attualment gh'hann rappresentazion in del Congrèss o in del Senaa hinn, per órdin alfabètich int i sò rispettiv lengu spagnoeúl:
- Bloque Nacionalista Galego (BNG) (galizian; Alleanza Nazionalista Galiziana)
- Coalición Canaria (CC) (spagnoeù; Coalizion Canària)
- Convergència i Unió (CiU) (catalan; (Convergenza e Union)
- Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) (catalan; (Sinistra Repubblicàna de Catalogna)
- Izquierda Unida (IU) (spagnoeù; Sinistra Unii)
- Iniciativa per Catalunya Verds (ICV) (catalan; Iniziatìva per Catalogna Verd)
- Nafarroa Bai (Na-Bai) (basch; Navarra Sì)
- Nueva Canarias (NC) (spagnoeù; (Noeuva Canàrie)
- Partido Nacionalista Vasco (PNV-EAJ) (spagnoeù; Partii Nazionalista Basch)
- Partido Popular (PP) (spagnoeù; Partii Popolar)
- Partido Socialista Obrero Español (PSOE) (spagnoeù; Partii Socialista Operàri Spagnoeù)
- Unión Progreso y Democracia (UPyD) (spagnoeù; Union Progrèss e Democrazia)
I partii polìtich e coalizion present domà in municippi o parlament Autonòmich attualmente, ólter i sora menzionaa, lor hinn:
- Alternativa Popular Canaria (APC) (spagnoeù; Alternativa Popolar Canaria) (Canarie)
- Andecha Astur (AA) (Asturian; Solidarietà Astur) (Principaa d'Asturie)
- Bloc Nacionalista Valencià (BNV) (Valenzian; Alleanza Nazionalista Valenziana) Comunità Valenziana
- Centro Democrático y Social (CDS) (spagnoeù; Cénter Democràtich e Social)
- Chunta Aragonesista (CHA) (Aragones; Giunta Aragonesista) (Aragona)
- Euskal Herritarrok (EH) (Basch;) (Paes Basch; Cittadin Basch); attualment illegalizzaa per apologia del terrorismo.
- Eusko Alkartasuna (EA) (Basch; Libertà Basca) (Paes Basch)
- Iniciativa por La Orotava (IpO) (spagnoeù; Iniziativa per La Orotava) (Canarie)
- Partido Andalucista (PA) (spagnoeù; Partii Andalusista) (Andalusia)
- Partido Aragonés Regionalista (PAR) (spagnoeù; Partii Aragones Regionalista) (Aragona)
- Partiu Asturianista (PAS) (Asturian; Partii Asturianista) (Principaa d'Asturie)
- Partido Nacionalista Canario (PNC) (spagnoeù; Partii Nazionalista Canari) (Canarie)
- Partido Regionalista de Cantabria” (PNC) (spagnoeù; Partii Regionalista de Cantabria) (Cantabria)
- Partit Socialista de Mallorca-Entesa Nacionalista (PSM-EN)(Catalan; Partii Socialista de Maiorca-Collaborazion Nazionalista) (Ìsol Ballear)
- Tierra Comunera-Partido Nacionalista Castellano (TC-PNC) (spagnoeù;Terra Comunera-Partii Nazionalista Castiglian) (Burgos)
- Unió Valenciana (UV) (Valenzian; Union Valenziana) (Comunità Valenziana)
- Unión del Pueblo Leonés (UPL) (spagnoeù; Union del Pòpol Leones) (León)
- Unión del Pueblo Navarro (UPN) (spagnoeù; Union del Pòpol Navarro) (Comunità Foral de Navarra)
- Unión Renovadora Asturiana (URAS) (spagnoeù; Union Rinnovatris Asturiana) (Principaa d'Asturie)
Comunità autònom e provinci[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Stat, second la Costituzion in vigor attualment, l'è ona nazion formaa ona altra volta da “nazionalità” e region. I orìgin del Stat Spagnoeù lor se pòden trovà in de la union matrimonial di regn medioevài de Castiglia e Aragona (formaa ona altra volta da la union d'álter regni anterior) in final del sècol XV in temp di Rè Cattòlich, quand la se completa la unificazion polìtica, che la finiss con la union del Regno de Navarra, del Regn de Granada e d'álter territori. On princippi d'unificazion istituzional posterior el succed in del regnaa de Filipp V de Spagna, che el crea ona forma de stat centralizzaa che el se mantegna fin la Costituzion attualment in vigor.
El Stat el se divid in dersett Comunità Autònom e dò Città Autònom che lor fórmen ona organizzazion anàloga a la di stat federái. Lor posséden on grand livell d'autonomia, poteri legislativ, de bilancio, amministrativ ed esecutiv in di competenz esclusiv che el Stat Central el garanta a ogni comunità per mezz d'on Statutt d'Autonomia. Ogni comunità autònoma la se divid in ona o in vari provinci, fasend on total de 52. I communità autònom e i sò capital hinn:
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Situaa in Europa Occidental, la occupa la maggior part de la Penìsola Ibèrica e, foeura de questa, duu arcipèlagh (el di Ìsol Canarie) in del Ocean Atlàntich ed el di Ìsol Ballear in del Mar Mediterràneo e dò città, Ceuta e Melilla, in del nord d'Àfrica. In estension territorial l'è el terz paes d'Europa (esclusa Russia), dedree Ucrania e Francia, ed el second maggior de la Union Europea. I fronter fìsich de Spagna lor hinn, principalment, i de la Penìsola Ibèrica, ólter la che la confina con Portogal. Quest stat e l'Ocean Atlàntich al ovest, el Mar Mediterràneo al est, el Strett de Gibilterra al sud ed i Pirenèi, insema al Golf de Biscaglia ed al Mar Cantàbrich al nord. I principài sistemm montuos lor hinn: Pirenèi, Sistema Ibèrich, Carpetana, Oretana e Cadenn Bètich (Subbètica e Penibètich).
Economia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cont on PIL de 798.672 milion d'euro (2004) ed ona rèddit pro càpite de 22.690 dòllar USA (2004), Spagna l'è ona di grand economi europee e la ottava mondial. La speranza de vita de la soa popolazion l'è tra i trè pussee alt del mond e la mortalità infantil tra i pussee bass.
Demografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Spagna la cuntava con 40.499.791 abitant el primm de genar de 2000, 45.116.894 abitant el primm de genar de 2007. In 2003 la gh'a ricevuu el 50% de la immigrazion estracomunitaria vers la Union Europea, sora tutt de cittadin in situazion illegal, Maghrebin, subsaharian e latinoamerican. La società spagnoeula la fronta allora i sfid generaa dai difficoltà e integrazion de questi lavorador.
Àree metropolitann[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I àree metropolitann che lor gh'avéven pussee de 300.000 abitant in 2003 lor hinn i seguent:
- Madrid 5.603.285
- Barcelona 4.667.136
- Valenzia 1.875.288
- Sevilla 1.294.081
- Màlaga 1.019.292
- Bilbao 946.829
- Asturie (Gijón-Oviedo) 850.097
- Alicante 676.237
- Saragoza 656.922
- Baia de Cadis (Cadis-Jerez de la Frontera) 623.528
- Las Palmas de Gran Canaria 609.628
- Murcia 557.583
- Palma de Mallorca 462.010
- Granada 450.439
- Valladolid 427.562
- Vigo 420.672
- Santa Cruz de Tenerife 409.621
- San Sebastián 395.758
- La Coruña 388.692
- Tarragona 348.921
- Còrdova 318.628
Fest Nazionài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ólter di festività nazionài, ogni comunità autònoma la gh'ha duu dì festiv, ed ogni comun álter duu pussee, cont on nùmer total de fest officiài in Spagna de 15.
Collegament esterni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Savognin: Sanaziun gronda per il Punt Crap
- Mesemna, 24.6.2015, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 24.6.2015, 11:45, RTR
A Savognin vegn actualmain sanà il Punt Crap, ina punt sur la Gelgia, che colliescha las duas varts da la vischnanca. Sco quai che Patric Vincenz, il president communal da Savognin ha ditg, muntan ils custs a 560'000 francs.
Las lavurs da construcziun cuzzan bun trais mais e duain esser terminadas anc avant l'atun. Da nov survegn il Punt Crap era ina sulada che va enfin tar la plazza Grava. Tenor Patric Vincenz saja la restauraziun da la punt stada urgenta, cun quai che aua haja adina donnegià pli ferm la punt, e la davosa restauraziun saja vegnida fatga ils onns 70. Las lavurs da sanaziun da la punt duain esser a fin mez da fanadur. Las lavurs da far la sulada pudessan anc cuzzar in pau pli ditg, uschia il president communal da Savognin.


text:
In um da 94 onns sto sa responsar avant dretgira pervi da sia funcziun sco sanitari da la SS en il champ da destrucziun Auschwitz Birkenau.
La procura publica da Schwerin ha purtà plant. Ella quinta che l'um saja abel per la procedura, malgrà sia auta vegliadetgna. Ad el vegn rinfatschà assistenza a l'assassinat en prest 3’700 cas. Decisiv saja che l'um haja savì dal caracter dad Auschwitz Birkenau sco champ da destrucziun e ch'el haja contribuì cun sias activitads ch'il champ funcziuni.
RR novitads 18:00


text:
La regenza ha incumbensà il Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient d'elavurar in concept per promover la cultura grischuna.
La gruppa da project che duai elavurar il concept vegn timunada da cusseglier guvernativ Martin Jäger. Part da la gruppa fa er la manadra da l'Uffizi da cultura Barbara Gabrielli. Plinavant sa cumpona la gruppa d'ina accumpagnadra dal project externa sco er da mintgamai dus represchentants da la cumissiun da cultura, e d'organisaziuns chantunalas da cultura. Ina segunda gruppa cun represchentants da tut las instituziuns ed organisaziuns culturalas relevantas duai accumpagnar la gruppa da project.
Fin la fin da l'onn 2019 duai il concept vegnir deliberà da la regenza per mauns dal Cussegl grond.
Nov project, vegl giavisch
Dapi onns era vegni crititgà ch'in concept per promover la cultura manchia en il Grischun. La lescha davart la promoziun da cultura dals 15 da favrer 2017 prescriva uss d'elavurar in tal concept mintga quatter onns.
RR novitads 18:00


text:
Inhalt
Surselva
-
Nagin recurs cunter tempo 30 en Lumnezia
Il comité d'iniziativa che vuleva abolir il tempo 30 tras ils vitgs lumenzians da Cumbel e Degen accepta la votaziun da la fin d'emna. Els na pretendian betg che las vuschs vegnian dumbradas anc ina giada suenter scriva il comité d'iniziativa.
Els na giain er betg avant Dretgira administrativa pervi da la formulaziun da la dumonda da votaziun ch'aveva procurà per discussiuns. Il comité vegnia dentant a persequitar vinavant la situaziun e sche quella na sa vegnia betg meglra vegnian els ad inoltrar in'ulteriura iniziativa.
RR novitads 17:00


text:
Sulet in punct en la lescha ha provocà in zic discussiuns en il Cussegl grond: Ina minoritad da PS e PCD han vulì fixar il minimum sin dus onns e lura surlaschar a las vischnancas sch'ellas vulan auzar il temp da dimora sin 5 onns. Questa proposta n'ha dentant gì naginas schanzas.
Finamira: Far urden e modernisar
Actualmain han las vischnancas grischunas fitg differentas pretensiuns cura ch'ina persuna survegn il dretg da burgais. Per part vegn pretendì be 4 onns domicil en il lieu e per part perfin 12 onns.
La Confederaziun prescriva ussa in minimum da 2 ed in maximum da 5 onns - la pretensiun concreta pon ils chantuns fixar en lur leschas. La regenza grischuna propona il maximum.
Per survegnir il dretg da burgais...
- sto ina persuna da l'exteriur avair minimalmain 5 onns ses domicil en il lieu.
- sto ina persuna svizra avair 2 onns ses domicil en il lieu.
- sto la persuna avair enconuschientschas a scrit ed a bucca dad ina lingua chantunala (rumantsch, talian u tudestg)
La revisiuin totala dal dretg da burgais è stada necessaria, surtut perquei che la Confederaziun ha revedì sia lescha davart il dretg da burgais. Era l'Associaziun da las vischnancas burgaisas è da principi cuntenta cun la revisiun.
Lieu da burgais: Scuol (Sent)
In'ulteriura finamira è da reducir las discussiuns emoziunalas tar fusiuns da vischnancas. Cun ina fusiun sa mida numnadamain il lieu da burgais e quai disturba tschertas persunas. Da nov duai esser pussaivel d'inditgar il lieu da burgais origin en parentesas. Per in burgais da Sent fiss quai lura: Scuol (Sent).
Cura ch'jau dovr in nov pass, lasch jau forsa metter en Sent en parentesas.
Ina pitschna retschertga dad RTR en la vischnanca fusiunada da Scuol mussa: Blera glieud ha gust da l'idea d'avair la pussaivladad da menziunar il lieu da burgais origin.
RR actualitad 07.00


text:
Il schef da la regenza catalana Carles Puigdemont ha renfatschà in putsch a la regenza centrala a Madrid. Cun quai ha el reagì sin l’annunzia dal schef da la regenza spagnola Mariano Rajoy, che la pussanza vegnia prendida davent a la regenza regiunala e ch’i duai dar novas elecziuns en Catalugna.
Las mesiras da Madrid sajan in’attatga inacceptabla sin la democrazia, ha ditg Puigdemont. Quai saja la mendra attatga cunter la Catalugna dapi la dictatura da Franco. Il parlament catalan duaja sa reunir per discutar davart las mesiras che Madrid ha annunzià.
450'000 persunas sin via
Tenor indicaziuns da la polizia han la sonda saira radund 450'000 persunas protestà cunter la regenza centrala a Madrid. Manà la demonstraziun ha Carles Puigdemont. Ils demonstrants han protestà cunter las mesiras da la regenza centrala ed han pretendì che la libertad per dus activists ch'eran vegnids arrestads l'emna passada.
RR novitads 06.00


text:
Minisguard dals 29.10.2016
- Sonda, 29.10.2016, 17:40
Energia - senza na va nagut
En radund in mais votescha la Svizra, sche nus vulain vinavant electricitad d'ovras atomaras u betg. In avantatg da las ovras atomaras è, quellas produceschan di e notg electricitad. Co ch'igl è pussaivel che nus avain adina avunda electricitad declerainsa en il Minisguard.
Producir forza electrica sin giavisch
La damaun cura che tuts levan dovri blera forza electrica. Durant l’avantmezdi pli pauc e curt avant mezdi puspè dapli. Durant il di na dovri pia betg adina tuttina blera forza eclectica. I dovra pia ina pussaivladad da producir forza electrica sin giavisch. Quai fan ins cun lais da fermada. Ma co funcziunan quels indrizs? Il Minisguard sin via en in lai da fermada.


text:
Il Chalandamarz a Lavin en Engiadina Bassa n'è betg finì la saira dal prim da mars. A Lavin cumenza la lavur per la «Mamma da Chalandamarz» a partir dals dus da mars. Alura ha numnadamain la mamma da l'uffant il pli pli vegl da la vischnanca l'incumbensa da cuschinar durant 6 dis la tschaina per tut ils uffants da scola. La tschaina per tut ils uffants tar la «Mamma da Chalandamarz» è tradiziun a Lavin dapi passa 100 onns. Quest onn è Eva Brunner la «Mamma da Chalandamarz».
Idea sociala
Pli baud ramassavan ils mats las mangiativas per las tschainas da Chalandamarz. Uschia pudevan era ils uffants da las famiglias pli paupras almain durant in'emna d'enviern mangiar avunda. Oz ramassan ils uffants raps per gidar da finanziar las tschainas da Chalandamarz.


text:
Lescha da cultura: Consultaziun a fin – ed ussa?
- Sonda, 16.4.2016, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.4.2016, 11:03, RTR
Ils 15 d'avrigl è ida a fin la consultaziun dal sboz da la revisiun totala da la lescha chantunala per promover la cultura.
Anc ditg betg a fin è persuenter la discussiun en chaussa. Il minister da cultura grischun Martin Jäger na dat betg pled e fatg davart las propostas e criticas inoltradas durant la consultaziun. Ma las discussiuns da podi al teater da Cuira han mussà la cumplexitad dal tema e las differentas posiziuns. Il Magazin da cultura dat en l'ediziun actuala in tgit sin quai ch'è vegnì ditg e discutà ils davos mais puncto nova lescha da cultura.
Ed in tgit pli intensiv rendi er da dar sin las fotografias da Lisa Gensetter da Tavau. La Fundaziun grischuna per fotografias ha archivà radund 10'000 fotografias en alv e nair da la fotografa da Tavau. Nus lain savair: Tgi era Lisa Gensetter? E tge ha ella fotografà?
Mirveglias ha dal rest er nossa redactura da litteratura Esther Krättli. Ella discurra en quest magazin cun la presidenta da l'Uniun per la litteratura rumantscha Silvana Derungs.
Redacziun: Rafael Müller
Contribuziuns
-
Lescha da cultura - stan actual
-
La collecziun da Lisa Gensetter
-
Litteratura: Discurs cun Silvana Derungs
-
Compagnia Baccalà – tip persunal da Rafael Müller
-
Tips da cultura


text:
En la Chasa da dunnas grischuna a Cuira han l'onn passà tantas dunnas ed uffants chattà albiert sco anc mai. Sco quai che la fundaziun da la chasa scriva en ses rapport annual, haja la chasa dà suttetg a 30 dunnas e 27 uffants. L'onn avant – il 2015 – ch’era gia stà in onn da record, aveva la chasa anc dà albiert a 25 dunnas e 26 uffants.
Quellas cifras mussian – che la Chasa da dunnas saja vinavant necessaria. Tant pli ch'ils cas da violenza a chasa s'augmentia. L'onn 2016 èn vegnids registrads en il chantun Grischun 259 cas da violenza a chasa, vul dir 75 cas dapli che l'onn avant.
Emprima chasa da dunnas senza barrieras
In grond project da la Chasa da dunnas è stà da realisar l’emprima Chasa da dunnas en Svizra senza barrieras. La Chasa è vegnida renovada per far ella accessibla a persunas cun impediments corporals. Las mesiras cumpiglian dentant era la tgira da persunas cun impediment e la pagina-web che po nov vegnir duvrada da persunas tschorvas ni surdas.
Quint serra cun deficit
La perdita da manaschi da la Chasa da dunnas munta a radund 190’000 francs. La Fundaziun Chasa da dunnas grischuna surpiglia suletta quest deficit. Grazia al sustegn dal chantun, da vischnancas, d’uniuns da dunnas, da las baselgias, da differentas firmas e da persunas privatas èsi pussibel da manar vinavant la Chasa da dunnas.
Cussegliaziun era per terzas persunas
La Chasa da dunnas fa era attent ch’ella na dat betg sulet albiert a dunnas ed uffants ch’èn unfrendas da violenza. Ina gronda part da la lavur cumpiglia era la cussegliaziun da persunas pertutgadas da violenza al telefon. Ultra da quai cusseglia il persunal da la chasa era terzas persunas ch’èn savens sulettas cun lur observaziuns.
RR novitads 11:00


text:
In medi haja lura era prescrit medicaments a ses figl. La famiglia n'haja strusch pli gì contact cun el suenter ch'el saja ì en Frantscha.Ses figl na saja dentant betg stà religius, uschia il bab vinavant. L'um duai er avair prendì drogas e pitgà sia dunna.
Stadi islamic surpiglia para la responsabladad per l'attatga
Tenor ina annunzia da l'agentura da novitads Amak che stat datiers al Stadi islamic surpiglia la milissa da terror la responsabladad per l'attatga. Questa informaziun n'è dentant anc betg confermada.
Arrestà sis persunas
La polizia franzosa ha arrestà quatter ummens che stevan datiers a l'attentader, uschia l'agentura da novitads franzosa AFP. La ex dunna da l'attentader saja anc adina en arrest. Ella era vegnida arrestada gia venderdi.
Dumengia èn vegnidas arrestadas duas ulteriuras persunas, in um ed ina dunna. Quai rapporta l'agentura da novitads AFP sa referind sin la giustia.
Quai è enconuschent
L'um franzos cun ragischs tunesianas era charrà la notg sin sonda cun in camiun en ina fulla da persunas sin la promenada da Nizza. Passa 80 persunas èn vegnidas per la vita e passa 200 blessadas. Ils motivs da l'attentat n'èn però anc betg clers. Actualmain èn anc adina 18 persunas en privel da vita.
- qua chattais ils detagls enconuschents fin venderdi saira
- qua la bilantscha da las autoritads franzosas fin venderdi da mezdi
- e qua intginas reacziuns sin l'attatga
En Frantscha vala a partir da sonda ina malencurada naziunala da trais dis.
RR novitads 10:00 +


text:
Grazia a l'immigraziun saja l'economia dal 2002 fin il 2008 creschida per passa 3% pli ferm che senza la libra circulaziun da persunas. Grazia a spezialistas e spezialist da l'exteriur saja s'augmentà il nivel da qualificaziun e la productivitad. Quai haja stabilisà la conjunctura, scriva l'Uniun da las citads.
Immigrants èn integrads bain
Il champ da perscrutaziun en Svizra saja daventà pli internaziunal, quai che haja rinforzà la forza innovativa dal pajais. I na dettia nagins indizis che lavurers indigens vegnian stgatschads. Però tar ils aut qualifitgads ha l’immigraziun franà il nivel da pajas.
Plinavant concluda il studi ch’ils immigrants sajan bain integrads. Els sajan giuvens, cun buna scolaziun e savens er pronts da s’engaschar en uniuns.
RR novitads 12:00


text:
Ils 28 e 29 da december na dastgan nagins autos e camiuns charrar tras il center da la chapitala durant il di tranter la 10:00 e las 16:00. Quai haja decis il cumissari da Roma, Francesco Paolo Tronca, sco l'agentura da novitads ANSA rapporta.
Milaun ha pli lung scumond
A partir da glindesdi ils 28 da december fin mesemna ils 30 da december na dastgan nagins vehichels esser sin via, tranter las 10:00 l'avantmezdi ed il suentermezdi da las 16:00. Quai han annunzià las autoritads. Per animar ils vischins da far diever dapli dal traffic public, han las autoritads introducì bigliets spezials pli bunmartgads.
L’Italia dal Nord patescha il pli fitg da cundiziuns meteorologicas che chaschunan smog. En parts da la regiun n’hai dapi dus mais betg pluvì.
RR Novitads 06:00 / 16:00


text:
Persunas che han survegnì reducziuns da taglia per autos pli pauc nuschaivels na duajan betg stuair pajar enavos quels. Quai er el cas sche las reducziuns na fissan atgnamain betg stadas legalas. Quai ha respundì il cusseglier guvernativ Christian Rathgeb avant il Cussegl grond sin ina dumonda en il connex cun il scandal da software manipulada da motors da VW. Ils proprietaris na tutga en quai connex nagina culpa, uschia Rathgeb. Quants autos ch’èn pertutgads en Svizra e dat insumma autos da VW en svizra ch’èn pertutgads da la software manipulada n’è anc betg enconuschent.
RR novitads 10:00


text:
Perquai che la Svizra na schai betg directamain sin la via dals migrants tras l’Europa dal Sidost n’è ella era betg ina destinaziun preferida per els. Ils blers requirents d’asil en Svizra arrivan sur la Mar Mediterrana e sur l’Italia.
Dumber da dumondas d'asil è constanta
En Svizra han bunamain 3’900 persunas dumandà asil l'avust. Quai èn quasi tuttina bleras dumondas sco il fanadur. Creschidas sajan las dumondas da persunas ord da l'Afganistan, la Siria e l'Irac.
Las pli bleras dumondas vegnian vinavant tschentadas da persunas or da l'Eritrea.
RR novitads 18:00


text:
2003
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
28 09 - Salses (el Rosselló): senza la presenza de representaant del staa Francées, el consejer in cap de la Generalitat de Catalunya, Artur Mas, e i auturitaa münicipaal de la vila a inaugüran la Porta di Paées Catalan.
11 10 - Lleida (el Segrià): al entra in servizzi par el püblich el Tren de Granda Velocitaa ch'al la üniss cun Madrid, passaant par Saragossa.
12 10 - Sepang (Malàisia): Dani Pedrosa s'al proclama campiun del moond de motocicliism de 125 cc.
13 11 - Barcelona: in ü massif míting al Palau de Sant Jordi de la campagna eletorala ch'a l'éa portat Pasqual Maragall a la Generalitat, Rodríguez Zapatero al promet d'aderí a la reforma del Statüt de Catalunya ch'al apröe ol Parlament de Catalunya.
16 11 - Catalunya: se gh'i sélebra di elessiú al Parlament; CiU la adagna con 46 ses, seguida del PSC (42), ERC (23), PP (15) e ICV (9).
30 11 - Barcelona: s'al pöblega ol pröm nümar d'El Punt Barcelona.
05 12 - Barcelona: se ghe cositüiss ol Parlament de Catalunya de la setima legislatüra.
16 12 - Barcelona: el Parlameent de Catalunya al scerniss Pasqual Maragall president de la Generalitat de Catalunya.
20 12 - Barcelona: Pasqual Maragall al töl possessiú come president d127 de la Generalitat de Catalunya.
22 12 - Barcelona: l' Ajuntament (mönissipe) al recupera la bandera de Barcelona del 1906 e o l scüt con la corona reiala, con la qual cosa la sessa de èss visent la simboloséa modificada per ol síndech Pasqual Maragall ol 1996.
01 01 - In Brasil: Lula de Silva al töö pussessiun de la càrega de presideent del paees.
2003 - Cap Canaveral (la Florida, SÜA): equipagjaa par 7 astrunàut, sa ga lanzarà ul darée traspurtaduur spazziaal Columbia, ch'al s·cjuparà in plen guur ul primm da febrée, turnaant indrée a la Tera.
14 02 - Edimburgh (Scòzzia): l'Istitüt Roslin sacrifica la pégura Dolly a causa de l'invegjameent premadüür che la pativa.
16 01 - l'Iraq: tröpe Stadünindenche e britàneghe i scumensa la invasiú del paes conchistant la sità portöària d'Um Qasr: al è l'inissi de la guèra de l'Iraq.
25 10 - Heathrow (Londra, Anglatèra): prossedenc de Nöa York gh'i ría i tri darér aviú Concorde in servisse de British Airways; ol 30 05 del istess an i ía desmetit de gulá chij d'Air France.
09 04 - Bagdad (l'Iraq): i trüpp di Staa Ünii a tölan el controll de la citaa: cul sò jütt un grupp de citadin a derocan una colossala stàtua de Saddam Hussein (guèra d'Iraq).
10 04 - Kirkuk (el Kurdistan): la citaa la borla int i mann de la guerija Kurda e de l'esèrcit di Staa Ünii (guèra d'Iraq).
12 04 - Cuba: ol résim castresta al esecüta tre di persone che ol 02 04 i ía seguestrat öna embarcassiú de viasadur a la badia de l'Havana, con la intensiú de fösí del paes.
14 04 - Tikrit (l'Iraq): i trüpp di Staa Ünii e ocüpa la citaa indóe l'eva nasüü Saddam Hussein; a l'è la darera di citaa importaant del paees a vess conquistada (guèra d'Iraq).
16 04 - Atenes (Grécja): sa signa el Trataa pal quaal Pulònia, Ungaria, Céquia, Slovàchia, Slovènia, Estònia, Letònia, Lituània, Malta e Cipru, 10 Staa che la püpaart a éren de l'antiga Europa de l'Eest, i deventan osservaduur de la Üniun Eurupea (cun voos però senza vot) e che ga permetarà da nágh deent a partí del 01 05 del 2004.
01 05 - Washington (SÜA): el presideent George Bush al proclama la fin de la guèra de l'Iraq.
26 05 - Macka (Trabzon, Türchia): ghe i mör 62 militar Spagnöj al fracassá-ss del aviú Iàkovlev 42 Ucraines col che i torna· del Afganistan. L'errònia identificassiú posteriura di cadàver la portarà ün important scàndol polítegh.
15 10 - desèert de Gobi (la Cina): Yang Liwei al deventa el primm astronauta Cinées dopu 14 òrbit intorn a la Tèra cun la naaf Shenzhou V (nau divina, in Cinées).
25 10 - Heathrow (Lundra, Anglatera): a riven de Növa York i trii ültim aviun Concorde in servizzi de British Airways; el 30 05 del istess an i avien desmetüü de gulá chij d'Air France.
02 11 - Durham (Carolina del Noort, SÜA): la gesa episcopaliana la órdena el primm véscuf che s'al recognoss omosessüaal.
02 11 - Geòrgia: sa celebren di elezziun legislatiif fraudoleent ch'a provocaran una revölta che la comportarà la dimissiun e l'esili del presideent Eduard Shevardnadze el 23 11.
29 11 - Bagdad (l'Iraq): a mören sett ageent del servizzi d'inteligenza Spagnöö int un atentaa.
14 12 - Bagdad (l'Iraq): i Staa Ünii a núnzian la catüra el dí prima de Saddam Hussein a Al-Dawr (a 15 km de Tikrit), malgraa forsi al tenían detegnüü d'almaanch dees dí.
14 12 - Venexia, (Itàlia): s'al derva amò el Teàtar de la Feniis dapress l'incendi del 1996.
26 12 - Bam (Kerman, l'Iran): un fort teratrémul de 6.3 degrée de la scala de Richter al pròvoca la destrüzziun de la citaa e la moort de püssée de 20 mila personn.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
13 04 - Sant Andreu de Sureda (el Vallespir): Jean Petit, psicolingüista Francées, defensuur di leengh minorizaat al sò paees (n. 1929).
07 07 - Esparreguera (el Baix Llobregat): Dolors Lizarán i Ronnette, cognossüda coma Lola Lizarán, atriis Catalana (n. 1932).
18 10 - Bangkok (Tailàndia): Manuel Vázquez Montalbán, scrituur e periudista Catalan, in lengua Catalana e, principalment, Castejana (n. 1939).
28 10 - Barcelona: Joan Perucho, scrituur Catalan (n. 1920).
11 11 - Vic (Osona): Miquel Martí i Pol, pueta Catalan (n. 1929).
29 12 - Badalona (el Barcelonès): Juan José Moreno Cuenca, cognossüü coma el Vaquilla, atuur de cínema e cognossüü delinqueent contra la prupietaa privada (n. 1961).
03 03 - Berlín (Germània): Horst Buchholz, atuur de cínema Tudèesch (n. 1933).
03 03 - Lundra (Anglatera): Peter Smithson, architett Anglées (n. 1923).
22 04 - Pariis (Francja): Eunice Kathleen Waymon, cognossüda coma Nina Simone, cantaant de jazz, soul e gospel Noort-americana (n. 1933).
29 06 - citaa de Connecticut (Connecticut, SÜA): Katharine Hepburn, atriis de cínema Noort-americana (n. 1907).
04 07 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Barry White, cantaant Noort-american (n. 1944).
25 09 - Növa York (SÜA): Edward W. Said, sagista pulítegh Palestinées (n. 1935).
28 09 - Növa York (SÜA): Elia Kazanjoglou, cognossüü coma Elia Kazan, diretuur de teàtar e de cínema Noort-american d'orígen Grega (n. 1909).
10 10 - Washington (SÜA): Eugene Istomin, pianista (Noort-american, aleef e amich de Pau Casals. Al è interaa al Vendrell (el Baix Penedès) (n. 1925).
19 10 - Sarajevo (Bòsnia e Hertzegovina): Alija Izetbegovich, polítegh Bosnian, presideent del paees düraant la guèra e pàdar de la indipendenza del paees (n. 1925).
07 11 - Madrid (Spagna): Juan José Menéndez Gutiérrez, cognossüü coma Juanjo Menéndez, atuur de cínema Spagnöö (n. 1929).
03 12 - Brunete (Madrid, Spagna): Dulce Chacón scritura Spagnöla (n. 1954).


text:
Il vitg da Trun è enconuschent per l'anteriura Fabrica da ponn – uss stat il vitg en il center da l'art textil. Tschintg damas d'art han numnadamain preparà in'exposiziun nunusitada en il Museum Sursilvan.
Da las metropolas en Surselva
Las artistas èn fascinadas da la cuntrada sursilvana. L'architectura, las valladas autenticas, la quietezza e la pizza inspireschian ellas, e quai vegnian ellas a prender cun ellas en la patria, han las dunnas ditg.
Exposiziun fin il settember
Era sche las damas d'art returnan bainbaud en la patria, lur art resta anc qua fin mez settember. Fin lura pon ins visitar l'exposiziun en il Museum Sursilvan durant ils dis d'avertura dal museum. Tenor cunvegnientscha pon ins era visitar il museum ordaifer il temp d'avertura.
SP sil punct 17:45


text:
La Chasa Jaura Val Müstair dà perdütta da la vitalità ed avertezza da la cultura retorumantscha cun occurrenzas litteraras, musicalas e cun referats. Il program cultural per 2018 spordscha art contenporana extraordinaria e s’ingascha tant per la lingua rumantscha sco eir per l’art e la cultura averta e moderna.
Directur dal program da cultura es dr. Robert Grossmann.
Davo las occurrenzas e sün giavüsch sta a disposiziun il "bus da cultura".
La Chasa Jaura unischa las forzas culturalas da la val e fabricha punts vers il muond exteriur.


text:
Las Svizras ed ils Svizzers han consumà in zic dapli il mais da matg. Cumpareglià cun l'avrigl è l'indicatur da consum da la banca UBS creschì per 0,5 sin 1,39 puncts. Cumpareglià cun la media dals ultims onns è quai ina leva reducziun, quai che na veglia betg dir ch’il consum saja pli flaivel, decleran ils experts. Il mais matg hajan ils Svizzers per exempel cumprà 8% dapli autos novs ch’in onn avant. Ed era las pernottaziuns d’indigens en Svizra saja creschida per 10%.
En il decurs da l'onn dastgass il consum profitar da la dischoccupaziun che va enavos. Ils pretschs pli auts pudessan percunter franar quel. Cun 50% è il consum privat per lunsch la pli impurtanta cumponenta dal product naziunal brut en Svizra.
RR novitads 10:00


text:
Martina Schlappbach ha studegià istorgia e migraziun. Ella vegn a star en la fracziun da Tschlin. Ses antecessur Andrea Gilli, è vegnì elegì sco president communal da Zuoz. Il presidi cumenza l'emprim da fanadur 2018. Gilli resta vinavant engaschà cun in pensum da 20%, er a temp limità.
Furma futura intscherta
L'uffizi per economia e turissem dal chantun Grischun prevesa da reponderar il model dals sviluppaders regiunals. Perquai èn ils engaschaments er limitads fin la fin dal 2019.
Martina Schlapbach cumenza sia nova sfida l'emprim da zercladur 2018.
RR novitads 17:00


text:
Il rendaquint 2014/15 serra cun ina perdita da la bilantscha da 631’732 francs. Quai suenter avair cudeschà il gudogn ord la vendita da terren da la staziun da val da l’Albanas.
Ils acziunaris han approvà il rendaquint e reelegì il cussegl administrativ. Nov represchenta Ramun Ratti la vischnanca da Zuoz en il gremi.
Nauscha stagiun
La mancanza da naiv al cumenzament da la stagiun e l’introducziun dal curs minimal da l‘euro èn stads ils puncts che han influenzà il pli ferm il resultat da l’enviern 2014/15 per la «Sutgeras e runals Zuoz SA».
Entant ch’il rest da l’Engiadin’Ota aveva pudì profitar da la naiv dal november, è quella pir crudada dal tschiel a Zuoz la mesadad da schaner. Ed er cumbain che la regiun da skis ha investì en ina nova sutgera Albanas, saja il retgav da gestiun sa sminuì per 10%. Quai scriva il president da la societad, Luis Wieser, en il rapport annual.


text:
Cun Forster lavura l’architect indigen Arnd Küchel vi dal project che duai esser realisà l’enviern 2017. Quai betg senza intenziun zuppada. Il pavigliun duess per exempel esser il lieu per las ceremonias da medaglias dal champiunadi mundial da skis 2017 a San Murezzan. Il pavigliun sa chatta numnadamain en ina zona da planisaziun sport e sto perquai avair in diever sportiv.
Restaurant cun terrassa ed ina tribuna
En l’emprima etascha dal pavigliun duai dar in restaurant cun ina terrassa cun bler lain en l’intern. Extern duai il project restar datiers al original. Quest vala numnadamain sco degn da vegnir protegì, vala oz dentant era sco decadent.


text:
Ultra da quai han ils 89 vischins da Zernez preschents approvà il preventiv d’investiziuns. Quel prevesa tranter auter in’investiziun da 4,8 milliuns francs per la planisaziun e la construcziun da l’ovra electrica a Sarsura.
Er 26 singuls projects d’investiziun èn vegnids approvads. La summa da preventiv per quest projects munta a 6,27 milliuns francs.
Il pe da taglia da Zernez vegn laschà sin 84% da la taglia chantunala simpla. Vinavant ha la vischnanca approva ils statuts da la nova «Regiun Engiadina Bassa Val Müstair».
RR novitads 06:00