text:
Boncourt (JU)
Boncourt a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.02 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1297 abitant.
El cumün de Boncourt al se tröva a una altitüden de 373 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Basse-Allaine, Villars-le-Sec (F), Saint-Dizier-l'Évêque (F), Lebetain (F), Delle (F), Florimont (F), Courcelles (F).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Boncourt (JU) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


c: text/html

text:
Wikipedia:Editor visual
Ël VisualEditor (editor visual) a l'é n'inissiativa dla Wikimedia Foundation con ël but ëd creé n'editor visual për Wikipedia (e j'àutri sit basà su MediaWiki). Sòn a permëtrà ëd modifiché le pàgine sensa avèj damanca d'amprende la sintassi dla wiki: le pàgine a compariran durant la modìfica an manera dë smijé a l'arzultà final, e le modìfiche as podran vëdde dlongh, parèj ëd cand un a scriv un papé an n'editor ëd test.
Për chi ch'as trovava bin con ël vej sistema, ch'as ten-a da ment ch'as podrà ancora modifiché coma prima: a bastrà sgnaché ansima a la lenghëtta «modifiché la sorgiss», nopà che su cola marcà «modifiché».
La tastadura[modìfica | modifiché la sorgiss]
An modificand con l'Editor visual, un a l'ha nen a disposission la lista dij caràter acentà dont a-i fa damanca pr'ëscrive an piemontèis, che nopà as peulo selessionesse sota la fnestra ëd modìfica dël test sorgiss. A l'é donca arcomandà ëd procuresse na tastadura adata a scrive an piemontèis.
A-i na j'é doe che a eufro tut lòn dont un a l'ha dabzògn:
- la tastadura piemontèisa dont l'archivi d'esecussion as treuva an sl'Aragnà e ch'as peul anstalasse ansima a na tastadura merican-a o a un-a italian-a. Belavans a smija nen marcé tant bin con le dariere version ëd Windows.
- la tastadura fransèisa dël Canadà: për selessionela a basta andé a sgaté ant j'opsion ëd tastadura ansima a sò ordinator.
Liure esterior[modìfica | modifiché la sorgiss]
- La pàgina dël VisualEditor su mediawiki.org e le relassion an slë stat ëd dësvlup
- La pàgina ëd Parsoid su mediawiki.org
- '«Lòn che as peul e as peul nen fesse cand ch'as modìfica Wikipedia», Meghan Neal su motherboard.vice.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
17 10
Ol dé 17 10 l'è 'l 290 ( 291 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 76 dé a finí l'an.
Ul dí 17 10 al è ul dí da pòost 290 ( 291 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 76 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - ísola Philip (stat de Vitoria, Austràlia): Dani Pedrosa al è proclamat campiú del mont de motosiclism in 250 sc.
2003 - Bolívia: daspus de mes de protesta contra ol plà d'esportassiú de gas, ch'al causa öna otantena de morc, Gonzalo Sánchez de Lozada al bandona la presidensa e al scapa ía vèrs i Stacc Ünicc; gh'al süssiss ol vissepresident Carlos Mesa Gisbert.
2004 - Bielorössia: con acüsassiú de bröj per part de l'oposiciú, s'al sélebra ol referéndum ch'al modificarà la Costitüssiú per permet che ol president Lukassenko s'al pöda presentá a ü ters mandat.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1979 Kimi Räikkönen, pilot de F1.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1174 - Barcelona: Peronella d'Aragó, reina d'Aragó
Feste e selebrassiú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé Internassiunal per l'eradicassiú de la Pöertà
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Sépal
En botànica, el tèrmine sepalo l'ìndica 'na fòia mudificàda che fà part del càles.
I sépali i fùrma 'l càles, giü dei vertezèi stérii del fiùr e i g'ha 'na funsiù de protesiù.
Ensèma ai pétali i fùrma el peregóne, e 'n divèrse famìe botàniche i è mudificàcc, ridócc o adiritüra i gh'è gne piö. En chèsto càzo se pàrla piö de sépali e pétali ma de tépali compàgn che 'ndèl zèner Tulipa.
El nömer dei sépali e le sò caraterìstiche le permèt de descrìer el càles:
- monosépalo: furmàt de 'n sépalo apéna,
- disépalo : furmàt de du sépali o de du tòch separàcc,
- pentasépalo : furmàt de sich sépali,
- polisépalo : che g'ha divèrsi sépali.
- dialisépalo : che g'ha divèrsi sépali individualizàcc, separàcc i ü de i óter.
- gamosépalo: i sépali i è saldàcc ensèma per de piö de la metà de la sò longhèsa.


text:
Cree
Cree o Clar (parnunzia [krɛː]; ciamaa Craa a Biasca, Crè in Leventina, Crar a Gurdün[1]; nomm ufizial: Claro) a l'è un cumün svizzer del distret de Riviera. in del Canton Tesin. Al gh’ha 2 638 abitant (dato del 31 Dicember 2011[2]) e una süperfiss de 21 km², e al se tröva a una altitüden de 270 meter sura al livel del mar.
El cumün de Clar a l'è tacaa ai cumün de Arbed-Cagion, Carsciäi, Gnosca, Lümin, Próns e San Vitor (GR).
A l'è ingiümelaa cunt el cumün de Valle di Cadore
Cuntegnüü
Pruverbi in del dialet de Cree[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I castegn da riscere i ‘s conserve fin in primivere.
- La nev che vegn da Santa Catalini la va vii tutu finch a la scimi.
- Amór e gelosii i ‘s fa sempro compagnii.
- Quand marz al tóco gnì Pasqua gnì Carnavä, l’è um cativ ann da regulä.
Evolüziun demugràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
Piemont
El Piemont l'è ona region de l'Italia del nòrd; la confina a sud con la Liguria, a est con la Lombardia, a nòrd con la Svizzera e a òvest con la Franza. El gh'ha ona superfis de 25.399 km2 e ona popolazion (al dicember del 2011) de 4.464.399 abitant. L'è spartii in vòtt provinz e 1.206 comun. El president l'è 'l Roberto Cota.
El Piemont l'è faa su del tòcch pussee occidental de la Pianura Padana, tajaa dal Po. Tutt intorna gh'è i montagn, i Apenin al sud, pussee bass (sòta i 2.000 meter) e i Alp a òvest e a nòrd (che inveci riven a toccà i altitudin maggior de). In Piemont gh'è minga una zenta de montagn bass e de ronch come i Prealp de la Lombardia e del Veneto, e pròppi per quella reson chì la region la gh'ha quell nòm chì, ch'el voeur dì a i pè di montagn.
I fiumm pussee important hinn el Po, ch'el nass in de la region, e i sò tributari de drizza e de mancina: i pussee gròss hinn la Dòra Baltea, el Sesia, el Tesin (ch'el scusa de confin con la Lombardia), el Tanaro. La fà part del Piemont la riva occidentala del Lagh Maggior.
El capp-loeugh l'è Turin, voeuna di città pussee important d'Italia; la gh'ha on poo manch de on milion de abitant, anca se in dij agn indree l'è rivada anca a superàll; a cuntà anca i paesòtt intorna, la riva à toeu dent asquas la mità de la popolazion piemontesa intrega. Gh'è minga alter città gròss, vist che i capp-loeugh de provincia (Novara, Vercej, Cuni, Lissandria, Ast, Verbania) gh'hann di 30.000 a i 100.000 abitant; alter paesòtt hinn Civass, Ivreja, Alba, Bra, Mondovì, Fossan, Pineroeu.
Situazion lingovistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In Piemont l'è parlaa comè lingova regionala el Piemontes (nòmm nativ: Piemontèis) che l'è voeuna di lingov galloitàlegh (comè el Lombard), ma gh'è anca di territòri indoe hinn parlaa olter dialett: in de la Provincia de Noara e in quela de Verbania e Versèj se parla dialett insùber, in vargoeuj comun de la Provincia de Cuni se parla el ligur e in di vallad de la provincia turinesa inveci l'arpitan, el frances e l'occitan. Bögna desmentegà no poeu la comunidaa di Walser (che l'è on dialett del Todesch) sù a Alagna (Provincia de Versèj). Ma la lingova pussee parlada l'è l'Italian.
Galerìa de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Istituto Geografico De Agostini. Enciclopedia geografica, edizione speciale per il Corriere della Sera, vol. 1. RCS Quotidiani s.p.a., Milano, 2005. ISSN 1824-9280.


text:
Ebnat-Kappel
Ebnat-Kappel a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 43.57 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4924 abitant.
El cumün de Ebnat-Kappel al se tröva a una altitüden de 630 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amden, Gommiswald, Hemberg, Kaltbrunn, Nesslau-Krummenau, Rieden, Schänis, Wattwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kappel l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1218 col nom de Capelle.[1] Infina a l'ann 1762 Ebnat l'eva cognussüü col nom de Ober-Wattwil.[2]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1][2]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Ebnat-Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ 2,0 2,1 Ebnat in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Ebnat-Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
E sarà menga il campaniil
a facch un boecc nella crapa del suu
l'arcubaleno el borla mia in tèra
se ne necoorg che l'ha sbaglià i culuu
e sarà menga sta ringhiera rügin
a ferma ul tor quand vurerà scapà
gnanca sto omm cun't el badiil
e la tua mamm che cambia mai scusàa
quanti zanzar in soel camp di bucc
quanti cuveert in soel lecc la nocc
e quanti vool emm cambià tuaja
per un tavol senza invidàa
quanti butegli pièe del sang di stell
quanti büceer per lassà in giir l'umbria
quanti paròll in soe un tocch de carta
e in soe la lengua dumà un francubull
Riid insema de me dona lüseerta
lassa che ogni fülmin el se scüurta
riid insema de me dona lüseerta
lassa ogni fenestra a buca verta questa nocc
El pioev soe chi se moev
el pioev soe chi sta fermu
ma taant el tempuraal
ghe l'emm scià in brasc
E sarà mea questu specc de aqua
a daat indréè la tua facia a sees ann
la matena la g'ha l'oor in buca
ma un cactus in di sacòcc
e sarà menga questu crucifiss
cun tacaaun Cristo cunt el vinavill
a famm desmett de prega incrüsciàa
denaanz a questo cumuden
perché ogni coo faa maa se's sbogia
ma anca quaand te la tiren foe
e quaand el teemp el finiss la benda el taca a duperà'l curlasc
e te séet menga se l'è culpa del cioo
o del martell che l'ha picàa
e la matena la g'ha l'oor in buca
però i diamanti i a scundüü in del cüü
Riid insema de me dona luseerta
prega che ogni spada sia de carta
riid insema de me dona luseerta
prega sia per l'unda che la barca questa nocc
el veent el diis una roba
la loena na diis un'oltra
ma il coer che ghemm l'è abitüaa a nudà
il coer che ghemm l'è abitüàa a nudà
E sarà menga questa polaroid
cun soe una facia che s'è sculurida
a scancelà la mann che m'ha tegnüü in brasc


text:
Ada
L'Ada (nom feminil) a l'è un fiüm lumbard che 'l trasversa el lagh de Com e 'l se geta in del Pò (a la riva mancina). A l'è lunga 313 km.
La surtida a l'è a l’Alpisela a 2235 mt. d'altitüdin, in di Alp retigh, a l'ovest del giögh del Stelv. L'Ada süperiur la parcur la Valtelina ear circa 100 km prima de bütàss in del Lagh de Com, del qual a l'è 'l principal aflüent. In la bassa Valtelina, la purtada del fiüm a l'è fisc redüida a causa d'un sbarament idrueletrigh de l'ENEL, che 'l sposta i aqui in d'un tünel suterani per i dà indree 11 km püssee in bass, da bot al lagh de Com.
L'Ada inferiura la bagna Lecch, Trezz, Rivölta, Lod e Castelnöv, punt da cunflüenza cul Pò a 36 m d’altitüüd.
Lungh el sò curs inferiur el 16 nuvember 1983 hin staa creaa dü parch natürai:
- El parch Ada Nord, che 'l s'estend sü 54 km, da Lecch (punt in che l'Ada la lassa el lagh de Com) fin a Trücazzan;
- El parch Ada Süd, che 'l s'estend sü 60 km, da Rivölta fin a la buca in del Pò.
In de la storia lumbarda, l'Ada l'è semper stada un fiümpütost impurtant, vist che per un bel poo de temp la faseva da ligna de cunfin a nord tra el Dücaa de Milan e i Grisun e, lungh i sò spund ucidentai e urientai, tra Milan e la Repübliga de Venezia. Anmò al dì d'incö l'è cunsiderada la ligna de spartiziun tra el toch ucidental del Lumbard e quel uriental.
Idrulugia
La sua alimentaziun principalment d'urigien glaciala la ghe da un regim estiv, cunt una purtada massima in giügn-lüj. La sua purtada media a l'è stada stimada a 186,85 m³/s.
Regurdem che l'Ada la ricev i aqui dal Pus'ciavin da la Svizzera.
Cumün traversaa da l'Ada
- Pruvincia de Sundri: Burmi, Val de Sota, Sondel, Gros, Grusot, Mazz, Tuv, Luver, Tiran, Vila de Tiran, Bianzun, Tej, Ciür, Piateda, Muntagna, Sundri, Albusagia, Caiö, Berben, Culurina, Büj, Arden, Talamona, Civ, Murbegn, Cös, Traona, Delebi.
- Pruvincia de Lech: Coligh, Carghentin, Irün, Brivi, Imbersagh, Padernu, Rubiaa.
- Pruvincia de Bergum: Cisan, Vila d'Ada, Carvigh, Calüsch, Solza, Medulagh, Süis, Butanügh, Cavriaa, Caloniga, Fara d'Ada, Trevij, Casiraa, Arzagh.
- Pruvincia de Munza e Brianza: Curnaa.
- Pruvincia de Milan: Trezz, Vaver, Cassan sü l'Ada, Trücazzan.
- Pruvincia de Cremona: Rivölta d'Ada, Spin, Casalet Ceredan, Credera e Rübian, Muscazzan, Muntodin, Gumbid, San Bassan, Pizzighetun, Crota, Spinadesch.
- Pruvincia de Lod: Cumazz, Zel Bun Persigh, Cervignan, Galgagnan, Bufalora, Muntanas, Lod, Cavenagh, Türan, Bertonigh, Castiun, Malee, Mancasturma, Castelnöv.


text:
Bertschikon bei Attikon
Bertschikon bei Attikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.64 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 1 049 abitant.
El cumün de Bertschikon bei Attikon al se tröva a una altitüden de 506 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Elgg, Ellikon an der Thur, Elsau, Frauenfeld (TG), Gachnang (TG), Hagenbuch, Wiesendangen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bertschikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1255 col nom de Bersinkon
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bertschikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Bertschikon bei Attikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Daillens
Daillens a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.56 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 911 abitant.
El cumün de Daillens al se tröva a una altitüden de 503 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bettens, Bournens, Eclépens, Lussery-Villars, Oulens-sous-Echallens, Penthalaz.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Daillens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Lurg
From Uncyclopedia, the content-free encyclopedia
“Lurg lurg luuuurg luuuurg luurg. Lurg lurg lurg, lurg luuuurg.”
Lurg lurg Luurg luuuuurg, lurg lurg Lurg lurg luuuurg luuurg!, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luuuug luuurg, luuurg lurg luuurg lurg lurg lurg lurg lurg. Lurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuurg luuuurg luuurg lurg lurg, lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg luuuuuurg. Luuurg, lurg lu lurg lurg lurg lurg, luuurg, lurgh luuurg, lurg lurg lurg.
Lurg lurg, Luuuuurg lurg. Luuuurg lurg lurg. Luuuuurgh. Lurgh. Luurg lurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg: lurg lurg luuuuuuurg luuuuuuurg, lurg luurg luuuurg. lurg lurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg, luuuuurg luuuurg luuuurg luurg luurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuurg. Luurg luuuurg lurg luurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuuurg, luuuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg. Luurg, lurg luuuuuuuurg lurg luurg luuuurg lurg luuurg lurg lurg luuuuuurg, luuuurg luuuuuuuurg, lurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuurg.
Luuuurgh lurg lurg.
edit Luuurg lurg
“Lurg lurg lurg, lurg luuurgh.”
Lurg lurg lurg lurg lurg lurg lurg. Luuuurg, luuurg lurg. Lurg! Lurg lurg lurg lurg lurg.
edit Luuuuurg luuuurg luuuuuurg
Luuurg lurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuu-uuuuuuuuurg luuuuurg, lurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luurg.[1] luurg lurg luurg lurg, luurg lurg luuurg luurg luuuuuuurg lurg luurg luuuurg luuuuurg lurg luuurg lurg lurg luurg.
Luuuuurg, lurg luuuuuuuurg luuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg, luuurg lurg lurg luurg luurg lurg lurg. Luurg lurg luurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuurg, luuuuuuuuurg. Luuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuurg, luuuuuuurg luuuurg lurg, luuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg luurg, lurg, luuuurg luuurg lurg luurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuurg.
edit Luuuuuuuuurg
Luu'rg luuuuurg luuuuuuuuurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luurg, luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuurg.
Luurg lurg luuurg, luu'rg luuuuuuurg luuuuuurg luuuuurg luuurg lurg lurg luurg. uuurg luuuuurg luuuurg luuuurg lurg luurg luuuurg luuuuuurg lurg luuurg luurg luuuuurg, luuuurg luuuuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg luurg luuurg lurg lurg. Lurg luuurg lurg lurg luuuurg, lurg luuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg, luuurg luuurg luurg lurg.[2]
edit Luuuuuuurg
Lurg lurg lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuurg, luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuurg luuuurg lurg luuuuuuurg luurg lurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuuuuuurg luurg luuuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg lurg luuurg lurg lurg Uuurg luuuuuuuuurg. Luurg luuuurg lurg luuuuuurg luurg luurg luurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuurg. Luurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg luuuurg, luuurg lurg luuuuurg luuuurg lurg lurg luuuuuuuurg.
Lurg luuuurg luurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuuuuurg lurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuurg, lurg luuuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg lurg luurg luuurg luuuuuuurg luurg luuuuurg.
edit Luurg luuurg luuurg luurg
Luuurg luuuuuuuuurg luurg lurg lurg luurg lurg luuuurg lurg luurg lurg lurg luurg luurg luuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg luuuuurg luurg lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuuuurg 'uuu' lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luurg, luuuuuuuurg luurg lurg uuu-uuuuuuuurg luuuuu-uuuuurg luurg lurg lurg lurrg, lurg luurg lurg lurg luuuuurg luuurg lurg lurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuu'rg luuuuurg lurg luuuurg luurg luuuurg, lurg luurg luuurg luuuuuurg luurg luurg lurg luuuurg luurg luurg luuuurg lurg,[3] lurg luuuuuurg luuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg luuuuurg lurg 'luuuuuuuuuuurg luuuuuuuurg,' lurg luurg lurg luuuuurg luurg luuuuurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg.
Lurg lurg lurg luuuurg luuuurg - lurg lurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuurg, lurg luuuuurg luuuuurg, luuurg luuuuurg luuuurg.[4] luurg, luurg luuuuuuurg luuuuuuurg luurg luuurg lurg luuuuurg luuuuurg. Luuurg luuuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg lurg lurg luuurg lurg, luuuuurg lurg luurg luuuuurg. Lurg luuuuuuuuurg luuuurg luuuuurg luuuuurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg luuurg, luurg uurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg lurg luuuurg luuuuuurg lurg luurg, lurg luuurg lurg lurg lurg luuuurg luuuuuurg, lurg luurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuurg luurg lurg luuurg luuuuuuuuurg.[5] luurg luuurg luurg luurg lurg luuuuuurg lurg luuuuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg, luuuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luurg lurg lurg luurg uuurg luuuuuuurg. Luuuuuuuuuurg, luurg luurg luurg lurg luuuurg luuuuuuurg luurg luuuu'rg luuuuurg luurg luuurg lurg. Lrg luurg lurg, luurg lurg lurg luuuuuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg. Luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg, luuuuuuuurg lurg luuurg lurg luuuuu' luurg luuurg lurg luuurg luurg luuurg lurg luuuuuurg luurg.
edit Luuuuuuurgh
Lurg luuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg lurg lurg luuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuuurg. Luuuurg lurg luuuuuuurg lurg lurg luuuuurg, luuuuurg luuuurg luuurg lurg luuuurg luuuurg luurg lurg luuuuurg: lurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg, luurg luuurg lurg luuuurg. Luuuuuuuurg lurg luuurg luuuuuurg luuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luuuurg luuuuuuuuurg luuuurg lurg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuurg luuurg luurg lurg luuuuuuurg. Luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuurg lurg luuuuuuurg luuuurg, lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg luuuuurg luuuuuuuuurg luuuuuuurg lurg luuuuuuuurg lurg, lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luuurg lurg luuurg luurg lurg luuuurg luu'rg luuuuuurg.
Luurg lurg lurg luuurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luuuuuuuurg luuuurg, luuuuurg, luurg luurg luuuuurg luuurg luuurg lurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuurg lurg luuuurg: luurg luuuurg luuuu'rg luuurg. Luuuurg lurg luurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuurg, luurg luuuuuuurg luuuurg luurg luurg lurg luuurg lurg luuuurg luurg lurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg. Lrg lurg luuuurg, lurg luurg lurg luurg luuurg lurg luuurg, lurg lurg luuuuurg luuuuuurg lurg luuurg luuuuuuuuurg lurg luuuurg luuurg luuuuuuuurg, lurg luurg, lurg luurg lurg luuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg lurg lurg lurg luurg luuuurg.
edit Luurgrg luuuurg
Luuuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuuurg luuurg luuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuuuurg lurg luuuuurg lurg luurg luuurg, lurg luuuuuurg luuuuuuurg luurg. luurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuurg lurg luuuuuurg luuuurg luurg, lurg luurg luurg luuuuuurg luuurg luuurg luuuuuuuurg luuuuuurg luurg luuuu'rg luuuurg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
Luuurg lurg luuuuurg lurg luuuuuurg luuuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg lurg, lurg luuuurg luurg lurg luurg luuuuurg luuurg lurg luuuuuuuuuuurg. luurg luurg luuuuuurg luurg luurg luuuuuurg luuuuuuuuuuurg, lurg luurg luurg luuurg luuuuuurg lurg luuuuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luuurg, luuuurg luuuurg luurg luuuuuuurg. luurg lurg luuuuuuurg luuurg luurg luuuu'rg luurg lurg luuuurg luuuuurg.
edit Luurg lurg luuuuuu
“Lurg luuurg luurg lurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuuurg luuurg...”
Lurg luuurg luurg luuuuuuuuuuurg lurg lurg luuurg luurg lurg luuurg, lurg luuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuuuuurg luuuuuurg lurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuuurg luuuuuuurg. Luuuuuurg lurg luuuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg luurg luuurg luuurg luuuurg lurg luuurg. Lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg lurg luuuurg, lurg luuuuuurg luuuuurg luuuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuurg luurg luuuuuuuuurg lurg luurg luurg luuuuurg luuuuuuuurg lurg luu'rg luuuuuurg.
Luuuuurg.
Lurg lurg luurg luurg lurg Uuuu-uuurg luuuuuuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuuuuuuurg luurg lurg luuuuurg, lurg luuurg luuuuuuuurg, Uuuu-uuurg luuuuurg luuuurg luurg luuurg. Lrg lurg lurg luuuuurg luuuuuurg, luurg lurg luurg luurg luurg lurg luuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luuuuuuuurg luuuuuuurg luuuuuuurg luuuurg.[6] lurg lurg luuurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuurg luurg luuuuuurg lurg luurg luurg luurg luuurg luurg luurg lurg luurg lurg luurg luuuuuuuuurg luuuurg luurg lurg luuuuuuurg lurg lu-uuuuuurg, lurg lurg lurg luuuuurg luuuuuuurg lurg luurg luuuuuuurg. Luuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg luuuurg. Luuuuurg lurg luuuurg, lurg luuuuuuuuurg lurg luurg luuuuuuuuuurg luurg luuuurg.
Luuuuuuuuuuurg, luuurg luuuuuurg luuuuuuuurg luuuuuuuuuuuuuuurg luurg lurg luuuuuurg luurg luuuuurg luuuuuuuuuurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luurg luurg lurg lurg lurg luuuuuuuuuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuuurg luurg luurg lurg luuuuuuurg luurg luuurg luurg lurg lurg lurg luuuuurg. Luuuuuuuuurg lurg luuuuurg lurg lurg luuuuuuuurg luuuuurg, luurg lurg lurg luuuuuurg luuuuuuuurg luurg, lurg luuuuurg luurg luurg luuuuuuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuuuuuuurg lurg lurg luuuuuuurg lurg luurg lurg luuuuurg luuurg, luuuurg lurg luuurg luuuurg lurg luurg lurg luuuuurg lurg luurg luuuuuurg, lurg lurg luuuuuuuurg.
Lrg lurg luuuurg, luuuurg lurg luuuuurg luuuurg luuurg lurg lurg lurg luuuuuuuu'rg luuurg lurg luuuuuuuuurg lurg lurg lurg luuuuuuurg luuuuurg luuuuurg.
edit Lurg luuurgh
- ↑ Luuuuuurg luuuuuuurg lurg lurg luuurg, lurg luurg luurg lurg luurg luurg luuuurg.
- ↑ Luurg luuuuuuurg lurg luuuurg luuuuurg lurg luurg luurg luuuurg lurg lurg luuurg luuuuurg lurg luuuuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuuuuurg luuuuurg luuuuuurg, lurg luuurg luuuuuuurg lurg lurg luurg lurg lurg luuuuurg, luuuurg luuurg.
- ↑ Lrg luu'urg luuurg lurg uurg lurg lurg luuurg luuuuuuurg, lurg luuuuuurg lurg lurg luurg luuurg lurg luuuurg lurg luurg.
- ↑ Lrg luuuurg lurg luuurg, lurg luuuurg, luurg luuurg lurg lurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuurg. Lrg lurg luuuurg luuuurg lurg lurg lurg lurg luuuuuuuuurg, luuuuuuurg luurg lurg, lurg luuuurg lurg luuuurg luurg luuuuurg, lurg luuuuuuuuuuuuurg luuuuuuuuurg.
- ↑ Luuuuuuuurg, lurg lurg luuurg luuuuuurg luuurg lurg luuuuuuurg lurg luuu-uu-uuurg. Luurg luuuurg luuurg luurg lurg luuuuurg luurg luurg luuurg luuuuuuurg luuuuurg, lurg luurg lurg lurg luuuurg lurg luuuuuurg lurg.
- ↑ Luuuuuurg luurg luuurg.


text:
Guinea Equaturiala
La Guinea Equaturiala (Guinea Ecuatorial in spagnöl) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'ètacaa al Camerun e al Gabon e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Malabo
La gh'ha una süperfiss de 28.051 km² una pupulaziun de pressapoch 9.500.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala a l'è stada un pussediment de la Spagna fins al 1968, quand che l'ha l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Guinea Equaturiala (nom ufizial: República de Guinea Ecuatorial / República da Guiné Equatorial / République de Guinée Équatoriale) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (del 1979).
El prim minister a l'è el Vicente Ehate Tomi (del 2012).


text:
E i sann tütt luur, e i fann tütt luur,
balòss e canàja, barbuni, dutüur,
sistemen el mund
intant ch'inn drèe a mangià,
diventen gentil
quand i tröven de ciulà.
Sempru incazzàa cun la facia verda,
sempru prunt a vend anca la merda,
sempru prunt a fa' la roba giusta
e pö de dree g'hann sempru scià la frusta.
Vann in Tailandia in lècc cui tusanett
e pìchen la sua perché füma i sigarett...
E disen poor Italia, poor Italia
e disen poor Italia, poor Italia
e disen poor Italia, poor Italia, poor Italia, poor Italia
prunta una cruus per chi che sbaglia...
Prunt a sparà a chi pröva a fa' quaicoss
apena gh'è un prublema
la büten in del foss
apena levàa sö se caghen adoss
l'è la filusofia per creed de vèss balòss.
I se scandalizen pèrchè gh'è la guera,
i büten giò i fiöo'n de la rüdera,
te varden crepà cun scià na cinepresa
e pö se scunden tücc dent in gesa.
I hann rubàa tütt quel che gh'era de rubà
i hann metüu in galera e i han tacàa a caragnà...
rit.
Se va ma' quaicoss
ghe l'han col guernu,
Se va ma' tütcoss
ghe l'hann cul Padreterno,
se'l fa cold i vören l'invernu
se'l fa frècc chi vaghen al'infernu,
vören la calma e fànn dumà casott
crumpen tutcòss
e ghe va mai ben nagott,
disen che lur ciapen urdin de nissön
e fann tütt quell
che g'hann dì in television.
Pasen la vita a pisàa cuntra'l veent
perché l'impurtant l'è mai vèss cuntent.
rit.
Sempru in prima fila
quand finiss la bataglia...


text:
Malta
Malta a l'è un paes de l'Europa meridiunala cun 410.209 abitant.
A l'è un insema de isul in del Mar Mediterani, fata de Malta, Gozo, Cumìn, Cuminótt e Fifla. Sti ültem dü, i'enn disabitáa. La capital a l'è La Valeta, che la se tröva in sü l'isula de Malta.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Malta (nom ufiziaj: Repubblika ta' Malta / Republic of Malta) a l'è una repübliga.
El president a l'è l'George Abela (del 2009).
El Prim Minister a l'è el Joseph Muscat (del 2013).
Muneda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del 1m de genar del 2008 Malta la dupra l'Euro.


text:
Canton Svit
El Canton Svit (en todèsch: Schwyz; en fransés: Schwytz; en italià: Svitto; en romàncio: Sviz; en arpità: Sieviche) l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, sitüàt endèl cèntro del paés. El sò teretóre el rìa 'nfìna a le Alpi a sud, al Lach dei Quàter Cantù a est e al Lach de Zurìgo a nòrt. La capitàl del cantù l'è la stèsa cità che g'ha dat el nom, cioè la cità de Svit.
L'è giü dei quàter Waldstätte (cantù forestài), ensèma a: Uri, Canton Nidvald e Canton Lucerna.
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El prim de óst de l'an 1291, el Canton Svit el 'g'ha fondàt la Confederasiù Elvética, ensèma al Canton Uri e al Canton Untervald (Pat del Grütli). El Canton Svit el g'ha ciapàt zamò del prensépe en mà la guìda de la confederasiù. Endèl 1320 el nom del cantù l'ìa zà aplicàt a töta la confederasiù. Endèl 1803, el nòm Svìsera (en todèsch: Schweiz), derivàt del nòm del del Canton Svit (Schwyz), l'è deentàt uficialmèntel nòm de la nasiù. La bandiéra svìsera l'è ach derivàda del stèma aràldich del Canton Svit.
Distrècc e cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le cità piö grànde del cantù i è Küssnacht e Pfäffikon. El cantù l'é dividìt en sés distrècc e 30 cümü, ma i distrècc de Einsiedeln, Küssnacht e Gersau i è furmàcc apéna del cümü omònim.
- Distrèt de Svit
- el töl dét i cümü de Svit, Arth, Ingenbohl, Muotathal, Steinen , Sattel, Rothenthurm, Oberiberg, Unteriberg, Lauerz, Steinerberg, Morschach, Alpthal, Illgau, Riemenstalden.
- Distrèt de Einsiedeln
- el töl dét apéna 'l cümü de Einsiedeln.
- Distrèt de Gersau
- el töl dét apéna 'l cümü de Gersau.
- Distrèt de Höfe
- el töl dét i cümü de Wollerau, Freienbach, Feusisberg.
- Distrèt de Küssnacht
- el töl dét apéna 'l cümü de Küssnacht am Rigi.
- Distrèt de Marsh
- el töl dét i cümü de Lachen, Altendorf , Galgenen, Vorderthal, Innerthal, Schübelbach, Tuggen, Wangen, Reichenburg.


text:
Cinderella
I Cinderella i èṅ un grup metal americàṅ, mis insém a Filadèlfia (Pennsylvania) in dal 1982. In dal lór caréra i aṅ muciâ sù 7 disc ad plàtin e 18 migliòṅ ad disc vindû in tut al mónd.
Biugrafìa
Gl'Inisi (1983-1985)
La stòria di Cinderella la gh'à quèl cumpàgn a la favla ch'la pòrta al sò nóm (in ingléś Cinderella a vól dir Cenerentola). Al tut al taca in di prim an Utànta quand du amìg ad Filadelfia, Tom Keifer (vóś e chitàra) e Eric Brittingham (bas), i mòlan i Saints In Hell par dar vita a un grup nóṿ cun 'l intènt ad scrìvar di pès uriginài. A chi lór i s śònta pò Michael Kelly Smith (chitàra) e Tony Destra (baterìa). Al nóm dal grup al vèṅ sarnî na nòt tulénd ispirasiòṅ da 'n film purnugràfic. I prim braṅ i vènan rigistrâ in dal córs dal 1983 e dal 1984 cuma di demo. Chi pès lè i s pólan càtar in du publicasiòṅ minga uficiàli, Basement Tapes e Fox On The Run, ch'i faṅ védar cuma al sòṅ d'l inìsi al fus dimóndi più gréś e péś ch'in sèguit.
Al sucès (1983-1991)
In dal 1985, durànt un lór spetàcul a 'l Empire Club ad Filadèlfia, cun na furmasiòṅ briśa difinitìva, i vènaṅ duciâ par Jon Bon Jovi, al cantànt dal grup Bon Jovi, ch'l éra entrâ lè par caś par bévar quèl. Culpî p'r al caràtar e la vóś ad Tom Keifer, Jon al fà cgnósar la band a la Polygram. In na nòt, a 'l impruvìś, la vita di Cinderella la cambia.
Dòp avér firmâ un cuntràt cun l'etichéta Mercury Records, Kelly Smith e Destra i làsan al grup (cun 'l apòǵ dla cà discugràfica) par furmàr i Britny Fox insém a Dean Davidson.
Purtòp al pòvar Destra al mōr 'd lì a pòc in 'n incidènt in màchina. Jim Drnec e Jeff LaBar i vènan tòlt al lór pòst.
Cun cla furmasiòṅ lè, i Cinderella i regìstran al prim disc, Night songs (Cansóni dla nòt) in dal 1986, prudót par Andy Johns un tisi ch'l iva laurâ cun i Rolling Stones e i Led Zeppelin. Prima dla fiṅ, a s śònta sèg al talentuóś Fred Coury.
Al logo famóś di Cinderella 'l è mis a punt da la prima mujér ad Keifer, Emily Pember.
I Cinderella i s faṅ nutàr da subìt par mèś dal sò stil a mèś fra quél di AC/DC e quél di Aerosmith, cun di còr ch'i t tóśan e di sòṅ blues. Cun di sìngui ad sucès cuma Shake me, Somebody save me e Nobody's fool, 'l àlbum al sarà disc dòpi ad plàtin in siē méś, vindénd 50mila còpi a la stmana in di sól Stat Unî, rivànd in dla casìfica ad Billboard al tèrs pòst.
In dal 1986 i Cinderella i vaṅ in tour insém a David Lee Roth mèntar 'l an dòp i vèran i cuncèrt par Bon Jovi e i sònan al Monsters of Rock ingléś. Da un cuncèrt 1987 in Giapòṅ a vèṅ tirâ śò al famóś video live Shakes Japan.
In dal 1988 a vèṅ fóra al secónd disc, Long cold winter (Lung e fréd invèran) in du a s pól védar l'anma blues dal grup misćiàda a 'l hard rock dal disc ad debùt. I sìngui Don't know what you got (Till it's gone) e Coming home i faṅ ad c'l àlbum chè al più gròs sucès cumerciàl di Cinderella (6 migliòṅ ad còpi vindùdi), sucès cunfirmâ pò in pîṅ dal tour mundiàl umònim ch'al gh'iva bèṅ 254 show. In dal 1989 i sònan a 'l Moscow Music Peace Festival insém a Skid Row, Bon Jovi, Mötley Crüe, Gorky Park, Ozzy Osbourne e Scorpions.
'L elemènt blues al crés incóra da piò in di sò disc in dal 1990 quand i Cinderella i faṅ gnir fóra Heartbreak Station (Stasiòṅ di crepacór) cun di ciàr riferimènt a 'l country e a 'l rhythm & blues. 'L àlbum al subìs dimóndi crìtichi e al vénd da méno ad chi àtar du. I sìngui Shelter me, The more things change e Heartbreak station i n gh'aṅ pròpria gnint 'd hard rock.
La criśi (1992-1996)
A taca un perìud difìcil par lór, Fred Coury al mòla la cumpagnìa in dal 1993 e al sò pòst al vèṅ tòlt da Kevin Valentine ch'l iva sunâ in soquànt braṅ dal disc Revenge di Kiss dal 1992.
In śònta a tut quést, Tom Keifer al taca ad avér di prubléma a la vóś e 'l è custrét a far-as upràr soquànti vòlti. Al tour umònim al gh'iva da rivàr anc in Itâglia a Milàn ma par cólpa dla Guèra dal Gólf in Iraq la data dal nòstri bandi la vèṅ scanślàda.
In dal 1994 al grup al regìstra al disc Still climbing (Incóra in salìda), un diśàstar in fat ad vénditi (al tóca sól al 178° pòst in dla Billboard 200). La cà discugràfica Mercury la gh dà al bènservî e MTV la n traśmét minga i sò vìddeo parchè l'aria l'è cambiàda e la gint adès la vól al grunge. I pàsan in secónd piâṅ i braṅ Hard to find the words (un lènd didicâ a sò màdar) e i sìngui Hot & bothered ('l ùnic pès cun Coury a la baterìa), Freewheelin, Bad attitude shuffle e When it all comes down.
A i Cinderella a n gh rèsta da far àtar che mulàr-as.
La riugnòṅ (1997-incō)
In dal 1997, in ucaśiòṅ dla publicasiòṅ dla racòlta Once upon a... (Na vòlta a...), al grup al s riunìs incóra cun la furmasiòṅ uriginàla par far di cuncèrt. Da 'n live tgnû a 'l Keyclub 'd Hollywood d'l Utóbar dal 1998 a viṅ fat un disc gnû fóra 'l an dòp e dimóndi fat bèṅ, Live at the Key Club.
In dal 1998 i Cinderella i fìrman un cuntràt cun la Portrait Records (Sony) par far gnir fóra 3 àlbum. A sintìr quél ch'l à dit Keifer in n'intervìsta a Slamrocks fata in dl'Istâ dal 2000, i demo d'l àlbum i èṅ prònt ma la Sony la n i vól minga rigistràr. La band la và acsè drit p'r i avucàt.
In di an sucesìṿ i Cinderella i faṅ gnir fóra sól di disc dal viṿ o dal racòlti.
'L 11 ad Śugn dal 2008, quand 'l éra prònt a partìr p'r un tour, Keifer al pèrd a 'l impruvìś la vóś par na pèrdida ad sangṿ a la còrda vucàla ad sinìstra.
Risòlt al prubléma, i Cinderella i tàcan incóra a far di cuncèrt p'r al mónd.
Al 13 ad Śugn dal 2011 i aṅ sunâ dal nòstri bandi a Bulógna cantànd braṅ di prim tri disc e lasànd fóra quèi ad Still Climbing. Keifer 'l à tòlt fóra anc un saxòfun durànt la canta Shelter me.
Furmasiòṅ
Quéla 'd adès
- Tom Keifer - vóś e chitàra rìtmica (1983 - incō)
- Jeff LaBar - chitàra sulìsta (1985 - incō)
- Eric Brittingham - bas (1983 - incō)
- Fred Coury - baterìa (1986/1991 - 1997/incō)
Ex-cumpunènt
- Michael Kelly Smith
- Tony Destra
- Jim Drnec
- Jody Cortez
- Kevin Valentine
Discugrafìa
Album in studi
- 1986 - Night Songs
- 1988 - Long Cold Winter
- 1990 - Heartbreak Station
- 1994 - Still Climbing
Album dal viṿ
- 1988 - Live
- 1991 - Live Train to Heartbreak Station
- 1999 - Live at the Key Club
- 2004 - In Concert
- 2004 - Live from the Gypsy Road
- 2006 - Extended Versions
- 2006 - Gypsy Road: Live
- 2009 - Authorized Bootleg: Live at the Tokyo Dome - Tokyo, Japan Dec. 31 1990
- 2009 - Live at the Mohegan Sun
Racòlti
- 1997 - Once Upon A...
- 1998 - Bad Attitude: 1986-1994
- 2000 - 20th Century Masters - The Millennium Collection: The Best of Cinderella
- 2001 - The Collection
- 2002 - Winning Combinations
- 2004 - 20th Century Masters: The Best of Cinderella
- 2005 - Rocked, Wired & Bluesed
- 2006 - Gold
Videugrafìa
- Night Songs The Videos
- Shakes Japan
- Tales from the Gypsy Road
- Heartbreak Station Video Collection
- Looking Back the Video Collection
- 20th Century Masters: The DVD Collection
- Rocked, Wired & Bluesed: The Greatest Video Hits
- In Concert
- In Concert: Remastered Edition
Culegamènt estéran
- (EN) Al Sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Somebody save me in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Don't Know What You Got (Till It's Gone) in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Gypsy road in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Nobody's fool in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Shelter me in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Coming home in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Heartbreak Station in sal Youtube


text:
El svacament
Solite sere, solito bar, solit gruppet, de buletar, - Mi da una cica? - - damela ti - - io sono in seca - - nisba anca mi - Solit menassel coi blablabla sul personale, gli emarginà, su l'ultum film de Luis Bunuel - Te l'è capi? - - No, ma l'è bel! - E foeura i nostr murales che il sistema el m'ha tapà coi poster de quel Dash che mia nesuna voeul scambià! M'han dit che giù al Macondo han liquidato il 68, tra afghanistan e russia t'è sentì che rebelot! Solit contorno trit e ritrit di tipi fighi ipernutrit con kavasaki tutt li accessoriate occhiali rayban e altre stronzate Solita rabia solit bestemm lur in i sciuri numm sem chi sem sens d'imputensa vumm che l'è sera dent che digrigna murale a tera. E foeura i nostr murales che il sistema el m'ha tapà coi poster de quel Dash che mia nesuna voeul scambià! Perchè quand lur roben se la caven sesa dann perchè quand lur sparen massen semper chi ha vent'ann? La militanza, i ripensament i esitasiun, i cediment voeuia de sbatess nel waterclose tira la corda, e adiu tuch coss E allora dai, giu a scopare per ore ed ore, sensa parlare sensa guardarsi, quasi a scongiur te leget nel partner i to stess paur. E foeura i nostr murales che il sistema el m'ha tapà coi poster de quel Dash che mia nesuna voeul scambià! Io penso han fat tuch per impedimm de sentiss viv ma numm gh'emm la pel dura mia per nient semm suversiv. Tuch quant l'è costituito a numm ce resta sui cuiùn Per numm anca pisà l'è un att de mett in discussiun! Semm stuf de dugmatismi, falsi miti e Fat Murgan numm adess voeurum vedè, capì le cose come stan. Per scancelà i paur de tuch i fioeu che gh'han vent'ann di fioeu che c'han di suo solamente i so vent'ann!
ilDeposito.org non fornisce file o audio o registrazioni dei canti presenti ma ci limitiamo a segnalare altri siti dove è possibile ascoltare e/o scaricare i canti.
Link per ascoltare e/o scaricare il canto:
Per il presente canto sono disponibili le seguenti traduzioni:
Informazioni
Il "Collettivo Ticino riva sinistra" fu attivo a Castano Primo (MI) negl' anni '70/'80.
Indicazioni bibliografiche
Fiorenzo Gualandris
Condividi
Strumenti
Scheda del canto
Lo staff de ilDeposito.org non condivide necessariamente il contenuto, che viene inserito nell'archivio unicamente per il suo valore storico, artistico o culturale (maggiori informazioni).


text:
Nagin’elecziun da Miss Svizra quest onn
-
- Zoom
- Alina Buchschacher, la Miss Svizra 2011 è la davosa Miss ch'è vegnida elegida durant l'emissiun sin la Televisiun Svizra. (Keystone)
Quest onn na datti betg in'elecziun da la Miss Svizra. Als organisaturs na saja quai betg grategià da finanziar la producziun da televisiun.
Il manader da l'elecziun da la Miss Svizra, Christoph Locher, ha confermà in rapport da la SonntagsZeitung. Ins saja dentant optimist da puspè pudair organisar questa elecziun il 2013, forsa schizunt gia il schaner. La Televisiun Svizra aveva decidì l'atun passà da betg pli emetter l'elecziun. Nov partenari è l'emettur 3+. Quel po dentant mo pajar ina part da las producziuns da televisiun. (fc/sda)


text:
Estelada
L’Estelada l’è la bandéra indipendentista de la Catalùgna e de töcc i Paìs Català e l’è ‘l sìmbol de la òia di català de ès indipendèncc. Ol nòm Estelàda in lèngua catalàna ‘l völ dì stelàda, con la stèla e gh’è de sotaintènt Senyera.
De fàto la Estelàda, isé come me la cognòs al dé de ‘ncö, l’è öna Senyera, la bandéra üficiàla de la Catalùgna, che de la bànda de l’àsta la gh’à dizegnàt ü triàngol e ‘n del triàngol gh’è dét öna stèla. S’pènsa che la sìes nasìda in del 1908, ma al prensépe l’éra diferènta da chèla del dé de ‘ncö, de fàti la gh’éra ü rómbo blö in del mès e dét in del rómbo öna stèla. La sarès stàcia pensàda dal Vincenç Albert Ballester, ativìsta del partìt Unión Catalanista, che l’à ciapàt ezèmpe da la bandéra de Cuba e de Puerto Rico. De fati dòpo ès istàcc a Cuba l’éra restàt impresiunàt dal comportamét di cubàni che i combatìa cóntra l’Impér Spagnöl.
L’Estelada dovràda al dé de ‘ncö l’è nasìda in del 1918 e ‘l triàngol l’è blö e ‘l regórda ‘l ciél e dé dét gh’è öna stèla biànca che la regórda la òia di català de pödì decidì del sò fütür e chèsta bandéra l’è ciamàda Estelada blava, cioè Estelada blö.
In del 1972 l’è nasìda öna ótra Estalada che la gh’à la stèla rósa e ‘l triàngol zàlt, che l’è ciamàda Estelada vermella, cioè Estelada rósa o ach Estelada groga, cioè Estelada zàlda e l’è dovràda suradetöt da chi de mansìna.


text:
11 01
Ol dé 11 01 l'è 'l 11 dé de l'an del calendare gregorià; manca 355 (356 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 11 01 al è ul dí da pòost 11 dal an dal calendari gregurian; i manca 355 (356 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1874 - Sarrià (Barcelona): di vuluntari repüblican sa i frunta cun l'esèrcit Spagnöö.
- 1982 - Cantàbria: ga al entra in viguur l'Estatut d'Autonommia de Cantàbria
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Negher
El negher (anca nigher o negru in Laghee) l'è un culur. Gh'è püssee d'una manera per definil, cun certi diferenz piscinin.
El negher el pö vess definì cume l'impression visiva che la süced quand che nissöna lüs visibil la riva a l'ögg.
I pigment che i surbissen la lüs inscambi de riflètela i furmen el "negher". Un pigment negher, a bon cünt, el vegn fö da una cumbinazion de pigment diferent che insema i surbissen tüta la lüs, d'ogni culur. Se gh'è i prupurzion curet di tri pigment primari, el risültaa el riflet insì poca lüs che el par negher.
Quest el mena a du descrizion del negher che i sumejen upost ma cumplementar. El negher l'è la mancanza de tüt i culur che i furmen la lüs, ma anca una cumbinazion de vari culur de pigment.
Alter cumbinazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Ucean Pacifich
L'Ucean Pacifich a l'è l'ucean püssee grand del mund e'l quata un terz de la süperfiss terestra, cunt un'area de 179.7 miliun de km². A l'è lungh pressapoch 15.500 km e'l scumincia a nord cunt el mar de Bering (che'l fa anca lü part de l'Ucean Pacifich) e'l riva a süd fina arent a l'Antartid (el mar de Ross); la sua largheza massima est-ovest la se tröa a cinch grad de latitüdin Nord, a l'è de 19.800 km, e l'è la linea che la va de l'Indunesia fina a la costa de la Culumbia. El limit ucidental de l'ucean a l'è situaa de suenz in del stret de Malacca. In de l'Ucean Pacifich al gh'è anca el punt püssee fund de la superfiss terestra, la fossa di Mariann.
El Pacifich al gh'ha dent pressapoch 25.000 isul, püssee de tücc i alter ucean miss insema, e la püssee part a l'è sota l'equadur.
Ai burd del Pacifich a gh'hinn un bel poo de mar e quij püssee grand a hinn el Mar Cines uriental, el mar del Giapun, el mar de Sulu, el mar de la Tasmania e'l mar Giald. El stret de Malacca al giunta l'ucean Pacifich e quel Indian a ovest, e'l stret de Magelan el Pacifich e l'Atlantich a est. Quij dü ucean chì a hinn anca ligaa a travers el canal de Panamà in de l'America Centrala
L'espluradur purtughes Fernando de Magelan l'aveva ciamaa l'ucean cunt el nom de Pacifich, perchè l'era un ucean quiet. In del sò viagg de'l stret de Magelan fina ai Filipinn, el Magallanes l'aveva truaa un mar calm. El Pacifich a l'è però minga semper quiet ma de spess a gh'hinn tifun, üragan che culpissen i isul. In di isul a gh'hinn anca vulcan e poden süced anca teremot e tsunami.


text:
Magenta
Magenta (inscì anca in Italian; Castra Maxentia in Latin) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l cunta 22 930 abitant. L'è staa fondaa forsi intel V secol prima de Crist dij Insuber, ma 'l sò nòmm de incoeu el vegn de quèll de l'imperador roman Massenzi (e infatt in Latin Castra Maxentia voeur dì "Castej de Massenzi"). In de la Segonda Guèra de Indipendenza italiana l'è staa loeugh d'ona bataja contra i Austriach.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Magenta l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Most
El most (ciamaa vin dolz in d'on quai dialett alpin[1] l'è quell liquid che 'l vegn foeura de la spremidura de vegetai (compagn de la frutta), eventualment messedaa con l'aqua.
A l'è vun di primm pass per la produzion de alcolegh, compagn del vin e de la birra. De solet, se l'è minga specificaa, con most se intend soratutt quell de l'uga.
Origin del nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla most la vegn del latin (vinum) mŭstum, che 'l voeur dì "gnamò fermentad". L'è comuna a tucc i lenguagg romanz (catalan most, frances moût, spagnoeu, portoghes e italian mosto, rumen must, sicilian mustu), e la s'è spantegada anca in di lenguagg germanegh (ingles must, olandes most), slav, grech e ungheres.


text:
Rivaröl (MN)
Rivaröl (nòm uficiàl en Italià: Rivarolo Mantovano) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 2 599 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfis de 25,5 km² e 'na densità de 102 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bòsul, Casteldidone (CR), Piadena (CR), Rivarolo del Re ed Uniti (CR), San Martèn, Spineda (CR) e Tornata (CR).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Rivaröl l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Sigugnòl
Sigognòl (Sigugnòl ò Sigugnól in Cremones; Cicognolo in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Cremona che 'l cunta 961 abitant (dato del Dicember 2012[1]), cont ona süperfis de 7,0 km² e ona densità de 137 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Cappella de' Picenardi, Pescarolo ed Uniti, Pieve San Giacomo e Vescuàt.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nomer de abitant del comun de Sigugnol l'è mostraa in de la tabela chi de sota:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.
.


text:
Sent
Sent l'è un cumün Sgüissera del destret de l'Inn, in del Canton Grisun. A 'l gh'ha pü u manch 896 abitant e una süperfis de 111.74 km², e 'l se tröa a una altitüden de 1440 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Sent l'è tacaa ai cumün de Graun im Vinschgau (IT-BZ), Ftan, Ischgl (AT-7), Malles Venosta (IT-BZ), Ramosch, Scuol.
L'andament istoregh de la pupulaziun l'è indicaa in de la tabela chi de suta:[1]
Referiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Sent in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Cast
Cast (Casto in italià) l'è 'n cümü de 1 875 abitàncc (dàto del Dic 2012 [1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt en Val Sàbia.
Endèl medioévo el teretóre del cümü de Müra el fàa part de la piéf de Sànta Marìa de Saàl che en urìgin la ciapàa dét töt el teretóre de le quàter vài minùr furmàde dei torèncc Tùer, Degnù, Abiòcol e Nòza, cioè 'n sostànsa del teretóre dei cümü del dé d'encö de Müra, Cast, Pèrtega Bàsa e Pèrtega Alta.
Cast l'ìa cunusìt zamò alùra per via de la laorasiù del pan e de la séda, atività a la qual le se dedicàa le famìe piö siùre come i De Benedictis dopo dientàcc Montini.
Al dé d'encö l'è la laorasiù dei metài e l'indüstria siderürgica che costetöés la part piö 'mportànte de l'economìa del paés. Nömerùze i è le maniglierìe e le fonderìe.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Canis lupus
Canis lupus l'è 'l nòm scentìfich del luf, en mamìfer carnìvor de la famìa dei Canidae.
La spéce la s'è trasfurmàda endèl córs de la stória 'nfìna a diferensiàs en divèrse sotaspéci, compàgn del luf europèo (Canis lupus lupus), el luf artich (Canis lupus arctos) e tàte ótre. Pò a 'l cà demèstech l'è cunsideràt 'na sotaspéce del Canis lupus e difàti la pórta 'l nòm scentìfich de Canis lupus familiaris. Gh'è de notà che mìa töte le sotaspéci del Canis lupus le rièntra 'ndèl ensèma de animài che la lèngua de töcc i dé la ciàma luf. El cà, apéna lüminàt, l'è 'n ezèmpe, ma pò a i dingo de l'Austràlia e vergöne ótre spéci minùr de cànidi i è ach enserìde 'ndèla spéce biològica Canis lupus ma le pórta 'n nòm popolàr diferènt.
I ezemplàr de la spéce Canis lupus i pöl vìga aspèt diferènt a segónt de la regiù de urìgin. I lùf i è dei anemài predadùr che vìf e càcia 'n ròs organizàcc segónt 'na gerarchìa sociàl cumplicàda.


text:
Contignü prinzipal
Relaziuns di presidënc dles juntes
La maiù pert dles deliberaziuns dla sentada deboriada dles trëi adunanzes legislatives é dezijiuns che obliëia les juntes da se möie te n vers o l'ater.
Chëstes deliberaziuns n'é iuridicamënter nia vincolëntes, no po les adunanzes legislatives, no por les juntes y por ci che reverda süa atuaziun mëss les juntes tignì cunt dla divergënza de competënza che vëgn gonot dant danter les döes provinzies autonomes de Balsan y de Trënt da öna na pert y dl Land Tirol dal'atra.
Le regolamënt vëiga danfora che les juntes informëia periodicamënter les adunanzes legislatives söl'atuaziun dles deliberaziuns tutes tla sentada deboriada. N ann do vigni sentada deboriada dles trëi adunanzes legislatives vëgnel fat na pröma relaziun scrita di presidënc dles juntes dla Provinzia autonoma de Trënt y dl Tirol söl stat d'atuaziun dles moziun aprovades, y na secunda relaziun é preodüda al plü tert 60 dis dan la proscima sentada deboriada.


text:
Urnavass
Urnavass (nòm uficiàl in italian: Ornavasso; Urnafasch in Walser) l'è on comun de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 3 430 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cunt ona superfis de 25,8 km² e ona densità de popolaziun de 133 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Ansòla, Cäsàal dlä Cort Cèrä, Gravaluna, Luréa, Margöss, Premusél e Struna.
Urnavass l'è giümelaa cunt el cumün svizzer de Naters.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Urnavass l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Puntìc
Puntìc (en Italià: Pontevico), l'è 'n cümü de 7 130 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Centràl a 32 km a Sud de la cità de Brèsa al confì có la pruvìncia de Cremùna.
El teretóre l'è töt pià e l'è streersàt del fiöm Òi. I abitàncc de Puntìc i vif suratöt de atività agrìcole, ma 'na part emportànta de l'economìa del paés l'è reprezentàda apò de la prudusiù de vistìcc e calsècc.
El nòm el vé del latì Pons Vici, cioè del put (pons) del paizì (vicus). Puntìc l'è abitàt zamò de l'antichità e l'è postàt endèna puzisiù stratégica söl Òi, che 'l costetöés el cunfì natüràl co la pruvìncia de Cremùna. Se pènsa che Puntìc l'ìes el portus brixianus, cioè el pòst endóche riàa le mercansìe che vignìa trasportàde dré al Pò, per pò descargàde söla tèra férma e dòpo fàle rià a Brèsa.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Climatulugia
Climatulugia in general[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La climatulugia a l'è el studi del clima, definii cume i cundiziun del temp vardaa in sü i periud de temp lungh; i usservaziun del temp che 'l fà dì per dì a l'è el caamp de la meteurulugia. In sustanza, la climatulugia la varda la periudicità di fenomen che süceden a livel meteurulogich (che sarien i cicli climatich) e i fatur climatich, che sien natüraj upür artificiaj; el se capiss inscì che cunt i istrüment de la climatulugia el duvaria vess pussibil fà di previsiun per el fütür.
La climatulugia, in del stüdi de l'evulüziun del clima, la stüdia la circulaziun atmusferica, la cumpusiziun de l'atmusfera, la sitüaziun radiuativa tra la Tera e el Suu e el trasferiment de calur tra l'atmusfera e i cuntinent e tra diferent sit in sü la Tèra.
Al dì d'incö, ghe vör dìl, la climatulugia la pö vess ammò cunsiderada una scenza piuniera, vist che i ricercadur a hin desluntan dal truà di legg per spiegà in toto i mecanism che regulen el clima de la Tera; a l'è minga ammò pussibil, per esempi, fà di previsiun giüst in sül clima de una part del pianeta in d'un quaj periud fütür. A l'è generalment recugnussüü, a livel de ricerca, che el clima a l'è regulaa da equaziun diferenziaj basaa sü legg fisich, ma quaj hin quij legg chì l'a munan de descuvrill nissün; el clima a l'è cunsideraa un fenamen stucastich, e a stüdiàl ghe vör fà aprussimaziun vüna dopu l'altra, che fan vegnì föra un resültaa trop boz per vess afidabil.
Istrüment de la climatulugia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I climatolugh a duperen, per el stüdi del clima de adess, i seri de dat meteurulogich (temperadür, precipitaziun atmusferich, pressiun, e.v.i.); tüt quij dat chì a hin necessari per fà cur i mudej, duperaa per cugnuss e prevedè el clima in di periud fütür, che sien trii mes upür vint an; al dì d'incö, in tüt i modi, i mudej an munan de rivà a vess sücür e i previsiun che el fà un mudel a pöden vess anca fisc diferent da quij de un alter.
In manera diferenta a lavuren i stüdius del clima di an indree, segund i regul de la paleuclimatulugia.
Climatolugh famus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Francis Galton
- Edmund Halley
- Wladimir Köppen
- Helmut Landsberg
- Hubert Lamb
- Milutin Milanković
- John Russell Mather


text:
Ulteriuras sancziuns davart l’ONU
-
- Zoom
- Il december aveva la Corea dal Nord fatg in test d'ina racheta a lunga distanza. (Keystone)
L’ONU augmenta il squitsch sin la Corea dal nord. 3 emnas suenter il davos test d'atom da la Corea dal nord ha il cussegl da segirezza da l'ONU decidì pli fermas sancziuns. Unanimamain ha il cussegl introducì ulteriurs scumonds da viagiar e bloccadas da contos da banca. Questas mesiras sa drizzan en spezial envers diplomats da la regenza.
Ils davos dis ha la Corea dal nord smanatschà d'attatgar ils Stadis unids sche las sancziuns vegnian rinforzadas. (sda/ec)


text:
Bloodhound Gang
^ o ta t bèc du pòlas in sù
° ’l è un piàt ad patàchi e sigóli tajàdi a cunsèṅ e pò friti
I Bloodhound Gang i èṅ un grup hard rock/rap americàṅ ch'i sònan cun la cretinìśia adòs e la vója ad far rìdar, cantànd di braṅ cun dimóndi śóg ad paròli. I s èṅ furmâ a Quakertown in dla Pennsylvania in dal 1992 p'r òpra ad Jimmy Pop Ali e quàtar sò amìg tulénd al nóm da na traśmisiòṅ televiśìva, 3-2-1 Contact, in du a gh'éra un sipariét ciamâ The Bloodhound Gang. I aṅ vindû da piò ad 6 migliòṅ ad disc in fiṅ adès.
Durànt un cuncèrt a Udésa in Ucràina in d'l Agóst dal 2013, al basìsta Jared Hasselhoff al 'n à fat una dal sui miténd-as na bandéra rusa in dal mudàndi, cun al minìstar dla cultùra rus ch'al s è alrliâ dimóndi e l'à dâ dispuśisiòṅ ad scanślàr al spetàcul a vgnir in di dintóran a Krasnodar[1].
Biugrafìa
La caréra di Bloodhound Gang la taca in dal 1995 quand la Columbia Records la i mét sóta cuntràt. Al prim disc 'l è Use Your Fingers (dróa i tò dî) e al gh'à dèntar la cover ad Kids in America ad Kim Wilde, You're pretty when I'm drunk (At sē bèla quand a sòṅ imbariàg) e al sìngul Mama say (La mama la diś). In cuperìna a ś véd na baghéta in majéta e mudàndi ch'la magna na còsa ad puj.
In dal 1996 a véd la luś One Fierce Beer Coaster (Un sótbicèr catìṿ) un disc ch'al vénd dimóndi, specialmènt par mèś dal sìngul Fire water burn, druâ anc da Michael Moore in dal sò film dal 2004 Fahrenheit 9/11. Al disc al gh'à dèntar di pès cun di tìtui quài I wish I was queer so i could get chicks (A m piaśrév èsar fnòć acsè a prév avér dal pulàstri), Why's everybody always pickin' on me? (Parchè i gh 'l àṅ sèmpar tut mèg?) e Kiss me where it smells funny (dà-'m un baś in dua a s sènt al divertimènt).
In dal 1999 i Bloodhound Gang i s fànan cgnósar anc in Europa cun 'l àlbum Hooray For Boobies (Urrà p'r al téti). Al sìngul The bad touch (Al tóc catìṿ) al vénd dimóndi, specialmènt in Germàgna in du al riva al prim pòst in clasìfica, anc par mèś 'd un vìddeo in dua i èṅ vistî da simmi e i ciùlan dapartùt. I nòstar Eiffel 65 i aṅ pò rimixâ al braṅ. Al disc al gh'à dèntar anc di àtar pès famóś cuma The inevitable return of the great white dope (Al ritóran sénsa psér far-ag gnint dla granda dròga biànca, diretamènt da la culóna sunóra dal film Scary movie), I hope you die (A spér ch'at mōr), Mope (Vilî, un misćiùs ad Relax di Frankie Goes To Hollywood e For Whom the bell tolls di Metallica!), The ballad of Chasey Lain (La balàda ad Chasey Lain) e Along comes Mary (E pò l'è rivàda la Mary).
P'r al disc nóṿ a gh'è da spetàr al 2005 quand a vèṅ fóra Hefty Fine cun i sìngui Foxtrot Uniform Charlie Kilo (gl'inisiài dal paròli misi insém, FUCK, i vólan dir "fótar" in ingléś), Uhn Tiss Uhn Tiss Uhn Tiss (druàda in Itàglia in na recàm dla Blaupunkt) e No hard feelings. In dal braṅ Something Diabolical a gh'è anc al cantànt di H.I.M., Ville Valo. In dla cupertìna dal disc a ś véd un budlòṅ nûd stric in un scatlòṅ.
Cumpunènt
'd adès
- Jimmy Pop - vóś, chitàra
- DJ Q-Ball - vóś, disk jockey, campiunadór, prugramasiòṅ
- Evil Jared Hasselhoff - bas, secónda vóś
- Daniel P. Carter - chitàra, tastéri, sintetiśadór, pianofórt, secónda vóś
- Adam "The Yin" Perry - baterìa
quéi vèć
- Lüpüs Thünder
- Bubba K Love
- Blue
- Byron
- Daddy Long Legs
- Foof
- Lazy I
- M.S.G.
- Piddly B
- Skip O'Pot2Mus
- Slave One
- Spanky G
- Tard-E-Tard
- Willie The New Guy
- White Steve
- Mr. Stinky Boots
Discugrafìa
- 1995 - Use Your Fingers
- 1996 - One Fierce Beer Coaster
- 1999 - Hooray for Boobies
- 2005 - Hefty Fine
- 2010 - Show Us Your Hits
- 2011 - Fifth studio album
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Grup americaṅ al s mét la bandéra rusa in dal mudàndi e Mósca la s arlìa: indagâ e tòlt sóta Corriere.it, 5 'd Agóst dal 2013


text:
Brèna
Brèna (nom ufizial in italian: Brenna) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 2 056 abitant (dato del Dicember 2012[1]), 'na süperfis de 4,9 km² e 'na densità de 420 ab./km². El se troeuva in quella part de la Brianza dent a la provincia comasca.
El comun a l'è gemellaa con quell spagnoeu de Láchar, in Granada.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Brèna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Muntagna
Una muntagna a l'è una qualsessia elevaziun natürala de la süperfiss terestra. Una muntagna a l'è de solit püssee volta d'una culina, anca se la gh'è minga una defiziun buna per tücc i stüdius. De solit un teritori al vegn ciamaa muntagna se'l gh'ha un'alteza d'almen una quaj sentena de meter e suratüt un teren che'l va sü in manera brüsca.
Una muntagna la se furma per diferent resun: quij püssee impurtant a hinn i piegament tetonich, i erüziun vulcanich e l'erusiun di mass sedimentari.
Al mund gh'è una caterva de muntagn, la püssee part d'urigin tetoniga. I püssee volt a hinn quij de la cadena de l'Himalaya. Alter impurtant a hinn: i Ande in America del Süd, i Alp e i Pirenee in Europa e i Muntagn Rucius in America del Nord.
I muntagn de furmaziun vulcaniga se tröen suratüt in Asia (isul del Giapun e del süd del Pacifich), in Europa (Italia) e in de l'Africa del Nord (isul Canarie), e in general a hinn volt de men rispet a quij che se furmen per piegament tetonich.
I muntagn furmaa per erusiun de l'aqua in sü teren sedimentari a hinn de solit bej piat e se tröen per esempi in Colorado. A hinn de solit muntagn püssee bass ma cunt un frach de scarpad.
L'om l'ha abitaa la muntagn de semper, anca se l'è una culunizaziun cumplicada. In di zon frecc o temperaa se pö vif fina ai 1500/2000 meter, menter in quij desertich (Nepal e Tibet, Cile e Bulivia) se va sü anca püssee de 4000 meter.


text:
Ederswiler
Ederswiler a l'è un cumün svizzer del distret de Delémont, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.32 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 117 abitant.
L'è l'ünegh cumün del Canton Giüra a magiuranza linguìstega tudesca: l'84,5 % de la popolazion l'è de lèngua tudesca e apena 'l 10,1 % l'è de lengua francesa.
El cumün de Ederswiler al se tröva a una altitüden de 553 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Pleigne, Movelier, Roggenburg (BL).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ederswiler in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Yeongcheon
Yeongcheon (Hangul: 영천시; Hanja: 永川市) a l'è una cità in del süd de la pruvincia de Nord Gyeongsang in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 115,000 abitant.
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fiur: Rosa
- Üsel: Piviun
- Pianta: Gingko biloba
Clima[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità a gh'ha un clima cuntinental ümed (Dwa in de la classifigaziun di clima de Koppen).
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è dividüda in de 5 distret (dong; 동), vün eup (읍) e 10 myeon (면).


text:
Fisibach
Fisibach a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 386 abitant e una süperfiss de 5.77 km², e al se tröva a una altitüden de 378 meter sura al livel del mar.
El cumün de Fisibach a l'è tacaa ai cumün de Bachs (ZH), Hohentengen am Hochrhein (DE-BW), Kaiserstuhl, Oberweningen (ZH), Rümikon, Siglistorf, Weiach (ZH), Wislikofen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bucher, H; Oertli-Cajacob, C: Fisibach – ein Dorf und seine Geschichte (Fisibach - A Village and its History), Fisibach, 1995
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fisibach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Lega Lombarda
Da Nonciclopedia, l'enciclopedia libera...
La Lega Lombarda (o meglio Lumbarda, perché noi siamo orgogliosi de le nostre urigini, eh!) è stata 'na roba che l'han fatta i padani del Medioevo per fermare le invasiuni degli slamici e dei todèschi, che già a quèl témpo vulevano mica stare a casa loro, no!, c'avevano per fòrsa da rompere le balle a la gente che la lavora, per prendere i loro soldi e rovinare la libertà del popolo. È stata anca el preludio de quèl moviménto de liberasione nasiunale de tuta la Lombardia, da Borgo Ticino fino a Desenzano che pòi c'ha avuto un po' di sfortuna a vegnir fuori ma che adèsso vedete che ce la facciamo, perché la nostra cultura l'è troppo elevada e superiura a quèla dei Taliani perché noi stiamo ancora con loro.
[modifica] Il sénso de un nome
Prima de tuto, 'sa vuol dire lega? Ciuè, tuti noi savemm che lega l'è un nome che gh'entra cun la politiga quanto un africano cun le nostre terre: pròppi nient. Quèsto perché lega l'è 'na paròla de la chimega che la reguarda robe tipo la fusione dei metalli e quelle robe là. Da ciò el deriva che i fondadur de la Lega Lombarda ghe tegniven a sottolineare che loro, in d'un periudo in cui erano tutti fissati cun quèle menate dell'amor cortese e balle simili, prima di tutto studiavano e conoscevano la chimiga, e che soprattutto, in amore i naven dritti al sodo e che inoltre ghe l'aveven dur come 'l metall. Anzi, come più metalli legati vun a l'alter.
[modifica] Storia de la Lega
[modifica] 'Sa l'è che l'è succeduto a l'inisio
Alura, prima da mèttersi a parlare de le robe che l'ha fato la Lega c'è da parlare un po' de le cose che sono succedute prima, perché poi sennò se capiss pù nagòtt. Dunque, stavamo dicéndo che tanto tempo fa in Lumbardia (che tra l'altro, diciamolo, l'era PIÙ GRANDE DI ADÈSSO, NEH! PERCHÈ C'ERA ANCA TUTO EL PIEMONTE E UN SACCO DI VENETO ED EMILIA RUMAGNA, T'HEET CAPII? Che poi c'han rubato tutto, quei bastardi!), dopo che le popolazioni cèltiche da cui discendiamo noi erano state invase dai rumani, poi erano state liberate da l'intervénto de le tribù todesche. Però quèli là non avevano mica capito che se uno ti dice che puoi venire a invadere una volta vuol mica dire che poi alura puoi farlo tute le volte che vuoi: quèli là quindi son vegnudi giò a invadere la Lumbardia un fracco de altre vòlte: e ci son stati gli Ostrogoti, e ci sono stati i Longobardi (che tra l'altro c'hanno ciulato il nome, furbètti, con quèle loro mani sporche perché non si lavavano!), e ci sono stati i Franchi... una roba che la finiva più! Poi, per fortuna, hanno deciduto di lassà perd per un po' di témpo, e quindi finalmente i lombardi han potuto urganizarsi come voreven. Così han fatto su una cosa ciamada comune, che non sono quèle robe che fanno gli hippie e i drugati in mèso a la campagna, cun le ténde, e l'amore libero e la fradelansa eccetera, eh! I comuni erano de le cità dove la gente s'alsava la matina, l'andava a lavurà, si spacava la s'cena tuto el giorno sénza neanche quèle balle lì dei sindacati, e pòi turnava a casa a la sira tuta conténta perché sapeva d'aver fato vargòtt de bon.
Insomma, le cose andavano béne, no? Però 'spetate, è ancora prèsto per finire 'sta stòria: infatti a quèl témpo, méntre la Lumbardia l'era un'oasi de pace e prusperità, tuto inturna c'erano un fracco di guèrre e de cuspirasiuni politiche, di quèle cose che sèrvono dumà e confondere la génte onèsta che lavura e che de sentì parlà de robe cumplicade ghe ne fréga pròppi nient. Tra i vari prublemi che c'erano, c'era quèllo de la lotta tra il Papa, che se truvava a Roma, e l'Imperadùr del Sacro Romano Impero: Romani contro Romani, praticaménte, quindi noi 'sa l'è che c'entravamo? 'Spètta che adèsso te lo dico! Si sa che i Romani e la génte de la Bassa Italia non sono conténti se non fanno un gran casino e non si mèttono a urlare mamma mia! e a sonà el mandolin e tute quèle balle lì, quindi han pensaa che la saria stata una cosa divertenta tirare in mèzzo anche chi c'entrava niénte.
A buon conto, el primo segnale che i Rumani ghe l'aveveno cont el nòster pòpol l'è stati quèllo che l'imperadùr l'ha cunsegnato al Papa un padano per farlo brusare a Roma: l'Arnaldo da Brescia. Le mutivaziuni sono state che quèll'Arnaldo qui l'era un eretico, però l'è ciaro a tuti che vurevano soltanto punire un figlio del Nord che s'era opponuto alle tasse di tutte le Rome: pòi, cèrto, predicava il ritorno al culto di Toutatis e di Belisama, ma quèsto vuol mica dire che sei un eretico, neh!
Ora, visto che poeu noi Lombardi ciapiamo sempre i decisioni in frèta, abbiamo scominciato a pruvucà, inscì, per schèrso, quèl magnacrauti de l'Imperador e ghe avemm dii Uei, muchela di spaccare le balle!. Quèlo là, una specie de intulerante che 'l sopportava nò la minima critiga, l'è scenduto giò cont un esèrcito e l'ha tirato giù Milano. Ciuè, t'heet capii? Milano è stato distrutto! E ci ha anche robbaa un fracco de robe che ci avevamo qua, tipo le ossa dei Re Magi, lo sturalavandini di Sant'Ambroeus e 'l pedrioeu del Teodosio! Ma ròbb de matt! Ciuè, l'è pròppi il caso de dire che Roma ladrona non è mica domà una leggénda!
Comunque, a buon conto, i Milanesi sono génte che la se scoraggia nò, mica come gli Ebrei che gli han tirato giù il Tempio e non l'hanno tirato ancora su in piedi, ma vanno là soltanto a piangere sul muro e fanno tutte le loro sceneggiate napoletane (d'altronde, saranno mica Arabi o Terroni, ma son sempru popoli del Sud del mondo, e quelli là non sono civilizzati, poverètti), no! I Milanesi sono génte operosa, che appena l'ha poduu la s'è tirada su i manighe e adasi adasi l'è riussito a rimèttere a pòsto le robe méglio de prima, anca grazie ai alter popoli de la Lombardia che ci han dato i danee per sistemare tuto. Però urmai l'era ciaro che no se podeva 'nà innanzi in quella manera chì.
[modifica] El giurament de Pontida
Cioè, di fronte a de le pruvucazioni del génere chi l'è che non si sarèbbe preocupato, eh? Nissun! Inscì, i rapresentanti de tute le cità lumbarde se sun radunate a Puntida, che l'è tipo là, ciuè, visin a Bèrgamo, e si son mettuti a discutere de le minacce che i Rumani de tutt el mond erano dietro a fare al povero popolo lombardo. E ce ne erano alcuni, che probabilmente vegnivano da la Bassa, perché se sa che gent de la Bassa, ona gran brutta razza (sono i Lombardi più vicini a la Terronia, d'altronde) che disevano che forse l'era meglio alearsi con quèi Rumani qui, che così magari non avevano più problemi.
Ma a cuntrastare 'ste stupidade s'è alzato uno, che l'era proprio l'Alberto da Giussano (quèllo che in quèl capolavoro di film che hanno fatto adèsso, lì, coso, Barbarossa, è interpretato da un Ebreo), che ha fatto quel discorso qui:
'Sto suo parlare l'ha 'ntusiasmato tuti quanti, che dunca han deciduto de far sù 'na lega per unirsi contro 'sti qua che vegnen chì da noi e pénsano di podè fà tutt quell che voeuren senza frontare le conseguénze, e che oltretutto sono anca foresti. Quèlla lega qui l'è stada ciamada Lombarda. Un qualche stòrico comunista l'ha dètto che dei Lombardi che fan sù 'na lega e che la ciamano "Lombarda" non è che siano tanto originali, però quello là non capisce mica qual era il sénso di 'sto nome: ciuè, mètti che c'era un'altra lega al témpo che la c'aveva un nome strano, magari pòi la génte la sconfondeva voeuna con l'altra e poi si capiva più nagòtta, quindi i Lombardi han fatto béne a specificare.
I primi atti che la Lega l'ha fatto per marcare la sua specificità e la sua autunumia sun stati 'sti qui:
- Eliminasiune del Latino come lingua ufficiale de la Gesa, dell'istruzione e della leteratura, e sua sostituzione con le lingue lucali, che bisugna perservarle.
- Custituzione de una serie de corpi citadini atti a cuntrulare el teritòrio e guardare se ci sono mica degli stranieri irregolari, tipo dei tedèschi o peggio, dei Veneti.
- Na pruposta di legge al parlaménto imperiale di federalismo fiscale per le culture autoctone, cun l'intenziun de rivare anca al federalismo de tipu ministrativo.
- Creasiun del Parlamento Imperiale, perché avevano scopèrto che l'esisteva mica (che arretrati, 'sti crucchi, neh!).
Quando che l'imperadore l'ha sentuto del coraggio del popolo lumbardo, invece di ammèttere la proppia palése inferiurità, l'ha deciduto, sénsa pensarghe sura gnanca troppo, da diciarare guèrra a quèlli che lui ciamava ribelli, pensate un po' che assurdità!
[modifica] La bataglia de Legnan
Però quella roba qui che l'Imperadure si era s'cerato contra i Patrioti dei Comuni l'ha portato un qualcosa de pusitivo: l'altro capo dei Romani, el Papa, l'ha capito che èssere dei comuni voeur dì minga vess comunisti, e donca l'ha pensato che alura aiutarli in fundo in fundo l'era mica una cosa tropo sbajada. Quindi ci ha mandato ai capi de la Lega un messagio che diseva inscì:
Quando che hanno sentuto che il Papa l'era con loro, e quando poi han leggiuto anca la lètera, e quindi han viduto che quello là parlava ciaro e nètto cume noi Lombardi, quèlli de la Lega sun stai cusì cunténti che ci hanno fundato 'na cità in sò onor. Quèla cità là in d'un primo muménto la s'è ciamada Adessyndruia, perché avevano lètto maa el nome (el Papa el sarà staa anche un buon papa, però el scriveva di mèrda), e l'è rimasta cun 'sta denominasiune per tipo trè seculi.
Fosse stato per loro, i Lombardi avrèbbero segutaa a far su città tutto il tempo, visto che è 'na roba che la pòrta del lavorare, però l'Imperadur Federico Barbarossa (meglio cognossuto perché parénte de l'òrco Barbablù, che bisognerèbbe farci la castrasiù chimega) l'è scenduto giò de noeuv per dare battaglia.
Morale della favola, a un certo punto i due eserciti, quèllo dei buoni e quello dei invasùr, se sono incuntrati a Legnano. Chì, prima del sconter decisiv, l'Albèrto da Giussano l'ha voruto far sù 'n discurso ai suoi prodi soldaa.
A 'sto suo parlare nessuno però l'aveva capito niénte, inscì l'Alberto, che l'era un uomo pasiente e cont el coeur in man, c'ha avuto di ripeterlo in d'una maniera più semplice:
Chichinscì invece gh'è staa un boato d'apruvasione, e i soldati de la Lega se sono lanciati con coraggio e determinazione contro quegli altri là.
La bataja per un po' l'è stada un bel rebus, nel sénso che prima somigliava che vincèsse uno, pòi l'alter, insomma, era un gran bel rebelòtt. Ma a on certo pont si è sentudo 'no squilo de trumbe: finalménte l'era rivato il Carroccio, el simbolo de la Lega! Ci aveva impiegaa un po' di témpo a rivare perché l'aveva truvato on poo de coa sulla A4, che è inutile, ti puoi svegliare alle 4 de matìna e te la troeuvet comunque, sia che te vaghet vèrso Bèrgamo che vèrso Turin. Ma quando l'è rivato i òmen de la Lega s'hinn sentuu anche mò più forti de prima e i hanno venciudo, tanto che anche el Barbarossa, quell lì, l'è burlato giù del cavallo e c'ha avuto da scapare cun mèzzi de fortuna, tipo vestirsi da dòna. E l'è de quèsta cosa qui che l'è nassuda l'idea dei spetacoli de I Legnanesi del Felice Musazzi.
[modifica] Quèllo che l'è suceduto dopo
Be', cos'è che è succeduto dopo? In bréve:
- Il Federico Barbarussa l'ha capito che invece de cumbatere i lumbardi c'aveva de farlo contro i musulmani, che sono quèlli là il vero prublema, però quando che c'ha provato l'è 'negato in d'un fiume cume 'n ciula.
- El successùr del Federico, ci ha pruvato a fà tasè i comuni ma c'è mica riuscito.
- Anca el successùr del successùr, che si ciamava anca lù Federico, ci ha pruvato, però lù ghe l'ha fada. Però poi l'Impero dopo un po' l'è scumparso, mentre la Lega l'è nasciuda di nuovo, quindi questo el voeur dì che abbiamo vinto noi. Tié!
- 'Ste storie de l'indipendénsa e mica indipendénsa son piasude a tanti, tipo agli Scuzesi, che però han voluto mica pagare i diritti d'autore per l'idea perché si sa che quèlli lì son tuti tirchi, un po' come i Liguri (che, ricordiamolo, sono i terroni del Nord, loro e le loro mani unte di focacce).
- Su 'sta roba qui de la Lega c'hanno fatto su anca un film che l'è 'na belèssa. Quindi, se te sei pigro e c'hai mica voeuja de legg quell articol chì, puoi anca scaregartelo e bòna lì.
[modifica] Varda anca
- Lega Nord
- Alberto da Giussano
- Raz Degan
- Umberto da Cassano, detto il Senatore
- Renzo di Umberto detto il Semplice
- Roberto da Varese, detto il Marrone
- Roberto da Bergamo, detto il Maiale
- Roberto da Lecco, detto Formica
- Mario da Torino
- Giulio da Sondrio
- San Silvio
- Federico Barbarossa
- Battaglia di Prata Porci


text:
Basse-Normandie
La Basa Normandia (nòm uficiàl en fransés: Région Basse-Normandie ) l'è giöna de le 22 regiù de la Francia. La popolasiù totàl de la regiù l'è de 1,443,000 abitàncc (dato del 2004) distribüìcc söndèn'area de 31,582 km², per 'na densità de 81 ab./km².
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La regiù de la Basa Normandia l'è dividìda 'ndei dipartimèncc de Calvados, Mànica, Orne che i ragrùpa 11 circondàre (en fransés: arrondissements) e 1,812 cümü. La capital de la regiù l'è Caen.


text:
Freising
Freising (Frisinga 'n latì, italià e portoghés; Frisingue 'n fransés) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de l'Alta Baviéra (Oberbayern). L'è 'l capolöch del circondàre omònim.
La g'ha 45 227 abitàncc (dato del 31. Dic 2012) e la se tróa söl fiöm Isar a 'na vintìna de chilòmetri a nòrd de Mònaco, póch delóns de l'aeropórt internasiunàl de la capitàl bavaréza.
Endèla zòna gh'è stat troàt dei rèscc de l'Età del Bróns, ma gh'è mìa pröe per stabilì 'na continuità de chèl insediamènt lé co l'abitàt de Frigisinga endóche s'ìa stabilìt San Corbinian endèl an 724.
Freising l'è 'n cènter religiùs importànte e l'è séde de diòcezi (Arcidiòcezi de Mònaco e Freising). A Freising tralàlter gh'è stàt fàt prét endèl 1951 e l'è stat vèscof del 1977 al 1982 el Joseph Ratzinger, cioè 'l papa Benedèt XVI.
La cità la vé sö 'ntùren a du còi. Söndèn giü, chèl ciamàt Domberg, gh'è la Catedràl, söl óter, chèl ciamàt Weihenstephan, gh'è la séde stòrica de chèla che l'è cunsideràda la fàbrica de bìra piö ècia del mónt (la Bayerischer Staatsbrauerei Weihenstephan). Tacàt a la fàbrica de bìra gh'è apò a l'Università de Scènse Aplicàde (la Fachhochschule Weihenstephan).
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) (Hilfe dazu)


text:
Brèsa
Brèsa (en Lombàrt Ucidentàl: Bressa o Brèscia; en Cremunés: Brésa; en Italià: Brescia; Latì: Brixia; en verunés: Bressia; en todèsch stòrech: Wälsch-Brixen), l'è 'na cità dèla Lombardia e la g'ha 188 520 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]). L'è 'l capolöch de la sò pruvincia.
Cuntegnüü
Geografìa fìsica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità la se tróa endel'àlta Pianüra Padàna a la bóca de la Val Trómpia, ai pè del Mut de la Madaléna e del còl Cidneo. El teretóre — delimitàt a nòrt de le Preàlpi Bresàne, a est de le Preàlpi Gardezàne e a òvest dei teretóre de la Franciacürta — l'è perlopiö de pianüra però töta la còsta meridiunàla del mut de la Madaléna (e pò a la séma) i è dét endèl teretóre del cümü , isé che 'l cümü de Brèsa el se tróa a ìga 'n escursiù altimétrica de 770 méter.
El centro stòrich el rèsta al intèrno dei rèscc del sércol de le müre de l'época medievàla, e l'è sormontàt del còl Cidneo endóche l'è bèl en móstra 'l castèl. El rèst de la cità el se svelöpa sö töt el teretóre 'ntùren, enfìna a sfiorà le còste de le preàlpi, compàgn del mut de la Madaléna (a est), e 'l mut de Sant'Onòfre che però 'l rèsta zò sóta i cümü de l'hinterland Boès, Consés e Nàe.
El rés•cio de teremòt segónt chèl che gh'è riportàt endèl'ordinànsa PCM 3.274 del 20 de mars del 2003 l'è clasificàt cóme zona 3, cioè de bàsa sismicità, aisebé che a póca distànsa ghe sàpe la zòna del Lach de Gàrda che l'è clasificàda come rés•cio médio.
Ecunumìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità la se tróa 'n mès a la tèrsa zòna 'ndüstriàl piö grànda de töta Itàlia, gràsie prim de töt a la sò 'ndüstria mecànica e dèle màchine utènsili. Le aziènde iè de sòlit médie o pesène e a gestiù familiàr. Pò a la finànsa la g'ha 'na cèrta 'mportànsa e ànche 'l turìsmo l'è mìa de póch per vìa del Lach de Gàrda, del Lach d'Izé e del turìsmo invernàl endèle zòne de mut de la pruvìncia (Val Camònega, Val Trompia e Val Sàbia).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Brèsa l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De la Fondasiù al dücàt Longobàrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se sa mìa de precìzo chi che sàpes stàcc a fondàla e quàndo; a parte 'na quàt legènda de póch crèdet, chèla che sömearès vìga 'na bàze piö séria la völ che Brèsa la sàbes stàda fondàda de Cìdno, el re dei Liguri, che 'ndèla tàrda età del bróns, riàt endèl teretóre 'ndóche adès gh'è Brèsa, el garès fortificàt el culmèt del còl Cidneo, là 'ndóche adès gh'è 'l castèl.
Endèl sècol IV prima de Cristo, i Celti Cenòmani i g'ha 'nvadìt le tère a oriènt del Àda e i g'ha fat de Brèsa la sò capitàl. Brèsa la cumìncia isé a guadegnà 'n pó de 'mportànsa, ma l'è suratöt dòpo véser stàda ciapàda dét endèl'òrbita Romàna (dòpo la vitòria söi cèlti dèla Gallia Cisalpina) che Brèsa la cumìncia adilbù a vìver en perìodo de pàce e splendùr, endóche la cità la crès e la diènta giü dei cèntri piö 'mportànti de l'Italia del Nòrt.
Al desfantamènt del Impero Romano, l'Itàlia la g'ha cuminciàt a patéser le invasiù dei barbari, e Brèsa la s'è troàda isé a véser mitìda al sach prìma dèi Gòti de Alarico, pó dòpo dèi Unni de Attila (452 d.C.).
Endèl 476 d C., Odoacre el ciàpa 'l contròl de la pianüra a nort del Pò, ma pò a lü 'l vé batìt e casàt vià, méno de vint agn dòpo, dèi Ostrogòti de Teodorico, che 'l farà de Brèsa (ensèma a Verùna) giöna de le sò cità piö 'mportanti.
Endèl 568 l'è la ólta dei Longobàrdi, che i farà deentà Brèsa la séde de giü dei sò dücacc che cöntàa de piö. I restarà padrù de Brèsa e del Nort de l'Itàlia per de piö de duzènt agn, enfina a quànche 'ndèl 774 el Re Desiderio l'è stat asediàt a Pavìa e a la fì batìt e fat prizunér de Carlo Magn. Isé Carlo 'l g'ha püdìt fas encurunà Re dei Longobardi e dòpo, 'ndèl 800, Imperadùr del Sacro Romano Impero.
De chèsto perìodo val la péna regordà en pér de figüre che g'ha ìt 'na part centràl endèla stória del medioevo 'n Itàlia:
- El duca Ròtari, che l'è stat en rè dei Longobàrcc e Re d'Itàlia (dèl 636 al 652), famùs per el sò Edito (22 de noèmber del 643) che 'l g'ha cudificàt el Dirìto Longobardo, che 'nfina a chèl momènt lé l'éra nat en nàcc per tradisiù a bóca. Con chèsto Edito, 'ntra i óter laùr, gh'è stat sustitüìt l'antica lége de la vendèta privàda (Fàida) condèn rizarcimènt en sólcc (ciamàt Guidrigildo).
- El Rè Desiderio, uriginàre de Brèsa, che l'è stat l'öltem dei rè dei Longobarcc (del 756 al 774), difàti Desiderio l'è stàt batìt de Carlo Magn e 'l régn dei Longobardi l'è stat desfàt fò 'na ólta per töte 'ndèl 774.
Desiderio l'è de regordà pò a perchè l'è stat el fondadùr, endèl 753, ensèma a sò moér Ansa, del Monastér de San Salvadùr (dòpo ciamàt Sànta Giulia).
De l'Época Carulìngia al Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La scunfìta de Re Desiderio la g'ha significàt la fì dei Longobàrcc e 'l prensépe de l'época Carulìngia 'n Itàlia. Se conós póch fés de le facènde che g'ha 'nteresàt Brèsa 'nde chèl perìodo lé. Endèl 888 Brèsa l'è stàda el teré dèle prìme batàie 'ntra Guìdo duca de Spoleto e Berengàre del Friuli. Guido 'l mörarà 'ndèl 894, e isé Berengàre el pödarà ambiàs dré a mèter a pòst 'n pó le ròbe 'n Itàlia, ma la presiù dei Ungari ai cunfì orientài la ghe 'mbroiarà i progècc. Endèna batàia söl Brènta, Berengàre 'l vegnarà batìt e isé 'l perdarà töta la stìma e la autorità che 'l gh'ìa guadegnàt dei sò feudatàre. Endèl sècol X, dele ótre scuribànde dei Ungari e le béghe 'ntra Berengàre e i sò feudatàre le farà vìver en perìodo 'n gran bröt 'n pó a töta l'Itàlia, e isè, per difindìs i siòr de Brèsa e dei paés entùren i g'ha 'ncuminciàt a fa sö castèi 'n pó 'mpertöt. Pò a 'l Castèl de Brèsa, söl Cidnèo, l'è stat furtificàt en chèsti agn ché e per difènder la popolasiù, i Bresà i g'ha 'ncuminciàt a mèter en pé 'na milìsia che la sarà la somésa per l'autonomìa de la Brèsa comünàl.
l'Época del Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cümü de Brèsa 'l nas endèl 1090, có la istitusiù dei Cònsoi che i éra dèle autorità politico-militàr che le gh'éra 'l doér de goernà 'l cümü. Endèl 1182 i Cònsoi i vegnarà süstituìcc del Podestà.
Come töcc i óter cümü lombàrcc, pò a chèl de Brèsa 'l ga fat i sò prim pas en cunflìt cól potére del vèscof e cónde 'na 'mpostasiù aristocràtica che giràa 'ntùren a la potènsa che i representàa i convèncc de S.Giulia e de S.Benedèt de Lé.
Cól crèser e 'l madürà del cümü, gh'è 'ncuminciàt a le guère de espansiù cùtra le comunità rürài, che i éra amò sóta i siòr che i éra i padrù del teretóre.
Le milìsie de Brèsa le g'ha ambiàt a sercà de slargà i cunfì del cümü zà 'ndèl 1121, envèr la Gardezàna. De lé a póch ambiarà pò a le béghe cón Bèrghem per el contròl de tré castèi de cunfì (Qualì, Vulpì e Seredèl), béghe che le fenesarà 'ndèl 1156 có la vitória de Brèsa, 'ndèla batàia dèle Grumóre combatìda 'ndèle piàne 'ntra Palósch e Pontòi.
Aisebé che 'nde chel perìodo lé, l'éra 'na guèra dré a l'ótra, i cümü de la Lombardìa i è stacc bù de meter en bànda le béghe, quan che 'n bèl momènt s'è fat aànti 'n perìcol che 'l ghe fàa póra 'n pó a töcc. Endèl 1154, Federico I de Svevia, dit el Barbarósa, rè de Germania e dei Romani, l'è nit zó 'n Itàlia per fas encurunà Sacro Romano Imperadùr e per fàga capì ai cümü che chi che comàndàa l'éra l'Imperadùr. I cümü però i éra mìa piö i fèudi de Carlo Magno e Ottone I, e i gh'èra nösöna edèa de öbedéser.
Brèsa la g'ha aidiàt a Milà quan che chèsta la g'ha pröàt a rezìster ai fonsiönàre todèsch. El Barbarósa isé 'l g'ha ìt l'ocaziù de fa éder la sò severità per la prìma ólta. A tö sö de mès i è stacc i cümü de Asti, Chieri (1154) e Tortóna (1155). Dópo de véser stat encurunàt Imperadùr del Papa Adriano IV, 'ndèla Bazilica de San Piéro a Róma (més de Zögn del 1155), el Barbarósa 'l riturna 'n sö 'n Germània. Ma 'ndèl 1158 ghe tóca turnà a nì 'n zó 'n Itàlia, en pó per vìa de le béghe teològiche che 'l ghéra 'n bal col Papa, ma 'n pó apò a perchè Milà la gh'éra turnàt a ciapà tròp tànta autonomìa. Brèsa e Piacènsa, che le gh'éra fat aleànsa ensèma a Milà, i éra prónte a rezìster.
La vanguàrdia todèsca, menàda del re de Boémia Ladislào, la g'ha asediàt Brèsa e la g'ha sbatìt pelària el teretóre töt entùren. Dòpo de 15 dé de asédio, 'l cardinàl de Brèsa, Ottone, per schiàga la distrusiù total, el g'ha domandàt al Imperadùr 'na réza con unùr. El Barbarósa 'l g'ha acetàt en càmbe de 'n sègn de sotomisiù e de 60 ostàgi. L'imperadùr isé 'l g'ha fat la sò entrada trionfàl 'ndèla cità e pò dòpo 'l g'ha proseguìt per Milà che la se arendarà dòpo d'en més de asédio (setèmber 1158).
Chèsta ólta, la vitória cùtra le cità che s'éra riultàt la gh'è mìa sirvìt a gran chè, difàti, póch dòpo i cümü lombarcc i g'hà tacàt tùrna a rügà.
Piacènsa la s'è rüfüdada de sbater zó i sò mür, Crèma e Milà le g'ha casàt vià i fonsiönare todèsch, e iséni l'Imperadùr el g'ha turnàt a ciamà i sò soldàcc en Itàlia per sistemà le ròbe.
Endèl més de Löj del 1159 cumincia l'asédio de Crèma che 'l dürarà òt més, enfìna a la fì zenér del 1160.
El Giöedé Sànt del 1160 el Papa Lisander III (Alessandro III) el scomünica l'Imperadùr amò per vìa de le béghe che i söghéta a vìga 'n bal le dò autorità del tép. Chèsta nutìsia la fa óter che scaldà amò de piö el spìrit dei Milanés che i prufìta dei póch soldacc che gh'éra restàt ensèma al Imperadùr per atacàl a San Romà, ma 'l Barbarósa 'l se tìra 'ndré. Alùra i Milanés i decìt de nà a atacà 'l castèl de Carcà, de le bànde de Cóm. E ché vé 'n bal tùrna pò a i Bresà, che i cór a dàga 'na mà ai Milanés a asedià 'l castèl.
El Barbarósa per taiàga la stràda ai ezèrcicc de Milanés e Bresà, el càta sö 'n pó de òm de Pavìa, Vercèlli, Cóm e Novàra e 'l ia mànda cutra a chèi de Brèsa e Milà. L'8 de óst del 1160, s·ciòpa 'na batàia che la vét alcc e bass per töte dò le parcc, ma a la fì, Milanés e Bresà i ghe rìa adòs al càmp del Imperadùr e i bat el sò ezercit e a lü, 'l Barbarósa, ghe tóca de scapà a gàmbe leàde per mìa fa 'na bröta fì.
Pò a staólta però la sarà mìa 'na vitória definitìva e difàti du agn dòpo (1162) Milà la vegnarà asediàda e a la fì scunfigìda e completamènte desfàda fò del Imperadùr e de le milìsie de chèi cümü che i cuàa nimicìsia envèrs Milà (Lodi, Cremùna, Cóm, Pavìa, ecc.).
Dòpo la batòsta de Milà, pò a Brèsa (sò aleàda) gh'è tocàt de sbasà 'l có e acetà le cundisiù del Imperadùr che fra le ótre ròbe el g'ha comandàt de sbàter zó töte le tór e i mür de la cità.
L'imperadúr Federìco 'l dientàa sèmper piö potènte e prepotènt, e chèsto 'l g'ha cuminciàt a spaentà pò a chèi cümü che i l'éra sèmper aidiàt.
Endèl 1166 el Barbarósa 'l túrna a ègner en Itàlia, staólta per mèter sö 'n Papa che 'l ghe nàes bé a lü. Dré a la stràda, zà che 'l gh'éra dicidìt de pasà per la val Camònega, quanche l'è stat de le bànde de Brèsa, per fa sènter la sò presènsa, el g'ha sbatìt pelària en pó la contràda.
Entàt che 'l Barbarósa l'éra 'n Itàlia centràl, i cümü del Nort i se aleàa 'ntra de lur e i se acordàa per difindìs de giü con l'óter. La tradisú la öl che i pàcc de aleànsa i sàpe stacc züracc endèl convènt de San Giàcom de Puntìda el 7 de Bril del 1167. El cümü de Brèsa l'è giü de chèsti, ensèma a Cremùna, Màntoa, Bèrghem e Milà.
A Róma, entàt, endèl'istàt del 1167, l'ezèrcit del imperadùr el vé decimàt de la pèste. En chèle cundisù lé l'Imperadùr el decìt che l'è mìa 'l momènt de fa guère e 'l se ritìra 'n Germània. Endèl pasà de Sùza però gh'è mancàt póch che Federìco I el fàes 'na bröta fì. Sicóme che 'l gh'éra fat empicà 'n nòbil Bresà, che 'l gh'éra dré come ostàgio, la zént la s'éra 'nversàda cùtra de lü, e gh'è tocàt de scapà de nòt traistìt de servidùr, per mìa fenéser mal.
L'Imperadúr, el turnarà a vègner en Itàlia per la quinta ólta endèl 1174, ma la batàia finàl la vegnarà combatìda a Legnà a le fì de Màgio del 1176. El Barbarósa el gh'éra 'n ezercìt en pó mal trat ensèma, perché el s'éra ustinàt a ülì ciapà Alesàndria (che l'éra stàda custrüida póch agn prìma da le fórse dei cümü de la Lega) ma gh'éra tocàt lasà pèrder perchè la cità la cidìa mìa e l'éra dré a pèrder trop tancc òm.
La rezistènsa de Alesàndria l'éra guidàda dal sò podestà Rodòlf de Consés, en nòbil bresà.
A Legnà, dopo de 'na batàia füriuza, Federìco I el vé batìt e 'l sò ezercìt el vé desfàt quàzi del töt.
Al Barbarósa ghe tóca céder, e có la pàce de Costànsa (1183) ai Cümü Lombàrcc ghe egnarà ricunusìcc i sò posedimèncc e i sò dirìcc che i pritindìa.
Brèsa la na prufitarà per engrandéser le müràie, mèter a pòst le stràde e fa sö i palàs che ucurìa, cóme 'l Broletto.
El 15 de Löj del 1184 n'incèndio 'l gh'à brüzàt 'na tèrsa part de la cità; le fiàme le gh'à sorpasàt a le müraie ècie e le gh'à tacàt föch pò a la pórta che minàa a Milà, che de alùra la vegnarà ciamàda Pórta Brüzada.
Pörtròp, 'na ólta finìt el perìcol del Imperadùr, i Cümü i s'è ambiàcc dré tùrna a fas la guèra 'ntra de lur, 'ntra guèlf e ghibilì.
El 17 de Löj del 1191 'na guèra sciopàda tra Brèsa e Milà de 'na bànda e Bèrghem e Cremùna de l'ótra per el contròl de Sàrnech, la vegnarà a có 'ndèla batàia de Pontòi, ciamàda ànche batàia de la Malamórt. El 'carroccio' cremunés el vegnarà portàt a Brèsa e mitìt en móstra 'ndèl Dòm.
Monümencc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La "piasa dèla Lòza", l'è 'l complès architetònich piö omogèneo de Brèsa. L'è 'n gran bèl ezèmpe de piàsa seràda del Rinascimènt. El palàs piö 'mportànte l'è "la Lòza", che 'ncö l'è a pò a la séde del Cümü. L'è stat ambiàt là 'ndèl 1492 sóta la diresiù de Filippino de' Grassi. El làto a sud l'è delimitàt dèla curtìna del "Mont de Pietà". Per defènder le butìghe 'n lègn, söla sinìstra de la piàsa, dei incèndi che sciopàa ogni tàt de spèss, endèl sécol XIV gh'è stat tiràt sö 'na 'ntramèza de mür. Per fàla sö gh'è stat dopràt pò a dèle préde de urìgen romàna, che i g'ha troàt 'ntàt che i éra dré a scaà per fa sö le fondamènte. En chèsta piàsa, el 28 de màgio del 1974, i neofasisti i g'ha mitìt zó 'na bomba che gà fat òt mórcc e 94 ferìcc.
- La "piasa dèla Vitòria" l'è stàda fàda sö 'ndèl trènta (sècol XX) e la se reciàma a chèla part del rasionalìsmo italià tìpica del architèt Piacentini. Prima de sbàter zó töt per fa sö la piàsa, en chèla zòna lé, gh'éra 'n quartér popolàr compàgn de chèl del Càrmen del dé de 'ncö. En chèsto quartér gh'éra ànche la Curia Ducis. Adès envéce gh'è stat fat sö dei palàs che tra le ótre ròbe gh'è dét i ufìci centrài dèla Pòsta. Sòta la piàsa gh'è 'n parchègio per le màchine, che pò l'è chèl piö centràl de töta Brèsa.
- En "piaza Paolo VI" (i bresà i la conós töcc amò cóme Piàsa del Dòm) gh'è:
- el "Dòm vècc" o "Rotónda" che l'è stat fat sö 'ndèl sècol XI e 'ndóche gh'è dét en quat capolavóro de Palma il giovane, del Moretto e del Romanino;
- el "Dòm Nöf" pò a chél pié de capolavori. En particolar, la mérita amirasiù l'"Arca dei Sancc Apolóne e Filàster" del 1510 e la cúpola che pò l'è la tèrza piö granda de töta Italia dòpo de chèla de San Piéro a Roma e chèla de Santa Maria del Fiùr a Firenze;
- el Brolètto, che l'è l'antìco palàs del Cümü, có la Tór dei Mèrli (cunusìda ànche cóme el Pégol) e la Loggia delle grida (ricostrüida endèl otsènt);
- La "Piàsa del Foro", che l'è 'l complès de rèscc de l'época romàna piö 'mportante de töta la Lombardìa, endóche se pöl véder amò i rèscc del Capitolium";
- el "Convènt de la Sànta Giulia" e la basílica de "S. Salvadur" l'è giü dei piö bèi ezèmpe de l'architetüra altomedioevàl del'Itàlia del Nort. Endèi öltem agn l'è stat dopràt per fà 'na quat móstre de quàder tra le piö 'mportanti d'Itàlia.
- La faciada de "Sànta Mària dèi Miràcoi", progetàda de l'architèt Giovanni Antonio Amadeo;
- La céza romanico-gotica de "San Fransèsc": en "bassorilievo de màrmor" sö l'altàr magiùr el represénta "el Presépio" e 'l pórta i ségn dèla scöla del Amadèo;
- La céza dei "Sancc Nazaro e Celso": la pàla de l'altàr l'è ciamàda ànche "Polittico Averoldi" e l'è stàda fàda dèl Tiziano Vecellio.
- La cizulìna del "Bu Pastùr".
- La céza de "San Clemente", endóche gh'è dét en quat quàder de Alessandro Bonvicino, ciamàt anche Morètto.
- La céza de "San Gioàn", cól refetóre pitüràt per metà dèl Morètto e per metà dèl Girolamo Romanino.
- El Mostasù dèle Cosére.
- La Stasiù de Brèsa che l'è 'na custrusiù en stile neoromànico, fàda sö 'ndèl 1854.
Galerìa de fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Brèsa l'è 'nzemelàda co:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.
- ↑ Town Twinnings and international relations (from the official city website. Accessed 2008-08-11.)


text:
Heimenhausen
Heimenhausen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.2 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1006 abitant.
El cumün de Heimenhausen al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Walliswil bei Wangen, Berken, Graben, Herzogenbuchsee, Niederönz, Inkwil, Wangenried.
Al prim de ginee del 2009, i cumün de Wanzwil e Röthenbach bei Herzogenbuchsee i henn staa agregaa a Heimenhausen.[1]
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Heimenhausen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1356 col nom de Heimenhusen.[2]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[2]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ BSG 152.01 BAG 08-59 Die Justizkommission des Grossen Rats des Kantons Bern (Justice Commission of the High Council of Canton Bern) decision of 29 April 2008. (Todesch) accessed 16 July 2009
- ↑ 2,0 2,1 Heimenhausen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Heimenhausen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Pedrèngh
Pedrèngh (Pedrengo in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 6 km de la sità e a 262 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 5 946 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 3,6 km² e 'na densità de popolasiù de 1 652 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Górel, Scans, Seriat e Tur de Ròer.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Pedrèngh l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Economia: EMS Chemie cumenza bain il 2012
-
- Zoom
- L'EMS Chemie noda 450 milliuns francs svieuta en ils emprims 3 mais da l'onn current. (Keystone)
Per la gruppa da l'EMS Chemie cumenzà l’onn nov bain. Ella ha pudì augmentar la svieuta l'emprim quartal per 2,5% sin bunamain 450 milliuns francs cumpareglià cun ils emprims 3 mais da l'onn passà.
En la sparta polimers d'auta qualitad è la svieuta creschida per 4%. Quai en spezial grazia als buns martgads da l'America dal nord e l'Asia, communitgescha l'EMS. Per quest onn quinta l'interpresa vinavant cun in ferm franc svizzer e pretschs pli auts per materia prima. (gc/cdp)


text:
San Colomban al Lamber
San Colomban al Lamber, ò pussee semplicement, San Colomban (San Culumban al Làmbor in de la parlada lodesana del loeugh; San Colombano al Lambro in Italian) l'è on comun de la Provincia de Milan con 7299 abitant.
San Colomban l'è ona exclave de la Provincia de Milan situada drent a la Provincia de Lòd: el paes el confina cont i comun de Borghett Lodesan, Graffignana, Livraga, Sant'Angiol e Vòri. Inoltra, San Colomban la confina con la Provincia de Pavia (comun de Chignoeu e Miradoeu).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de San Colomban al Lamber l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Stròsa
Stròsa (Strozza in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la Al Imagna a 15 km de la sità e a 378 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 1 088 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cond'öna süperfìce de 3,9 km² e 'na densità de popolasiù de 279 ab./km²
El cunfìna coi cümü de San Bartolomé, Almèn, Capisù, Róncola e Übiàl Clanèss.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Stròsa l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.