text:
Put de Lègn
Put de Lègn (en bresà cunusìt perlopiö col nòm de Pont de Lègn[1] o Put de Lègn; nòm uficiàl: Ponte di Legno) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa.
El g'ha 1 762 abitàncc (dàto del Dicember 2013[2]), 'na süperfìce de 100 km², per 'na densità de 18 ab./km².
Put de Lègn el se tróa a l'estremità de la Al Camònega endena puzisiù che fà de crocevìa 'ntra la Lombardìa e 'l Trentì (per el Pas del Tunàl) e 'l Al Telìna (per el Pas del Gàvia). A Put de Lègn se önés le àive che é zó dei gias del Pisgàna col torènt Narcanèl e le àive de la Al Marsa e del Lach Négher col torènt Frigidólfo. El pónt endoche le se önés l'è cunsideràt el pónt endóche nas el fiöm Òi.
Put de Lègn el cunfìna coi cümü de Édol, Peio (TN), Saviùr, Sondel (SO), Spias (TN), Temù, Valforba (SO), Varmèi (TN), Èza e Viù.
Cuntegnüü
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nòm uficiàl del paés el par fà riferimènt a 'n put fat de lègn ma l'è piö realìstech pensà che 'l vègne de la denuminasiù geogràfica antìca de Dalègn/Dalegno.
La prìma atestasiù docümentàda de 'na fùrma riferìbil a "Dalègn" l'è del löi del 774, enden diplóma 'ndèl qual el Carlo Magno el ghe afidàa la Al Camònega al Monastér de Tours:
L'indicasiù "Dalania" o "Dalaunia" a chèl tép là la par riferìs a töta la part piö àlta de la Al Camònega, en pràtica chèi che adès i è i teretóre de Put de Lègn e Temù, coi paés de Temù, Le Canù, Mulìna, Puntàgna, La Vìla, Póia, Pónt (custitüìt de le contràde de Pónt, Cuzìcla, Nì e Sancampél), Suàn, Parchezài e Pés.
Endel docümènt còdes 188 del Seminàre de Pàdova e püblicàt endel 1886 de Antonio Medin, docümènt del 1493 che 'l discriìa le tère bresàne, se lümìna el cümü de "Ponte de Legno".[3]
'Na sinquantìna de agn piö tàrde, endel 1548, vé istitüìcc i statuti de Put de Lègn e 'n chèsto docümènt se dòpra ach la denominasiù de "Comune de Ponte di Legno"[4]
Endel 1624 le tère de "Ponte di Legno" le vé separàde en dò entità: Le "terre di fori di Ponte di Legno, cioè Villa, Pontagna, Themù e Lecanù" le se destàca de le "terre di dentro, cioè Ponte di Legno, Pezzo, Precasaglio, Zoanno e Poia"[5] Le prìme le furmarà chèl che 'l deentarà el cümü de Dalègn e le segónde le costetöés el cümü de Put de Lègn.
Co la denuminasiù Dalègn difàti se indicàa uficialmènt 'nfìna al 1810 el cümü che fàa riferimènt al paés che adès se ciàma "Villa Dalegno"[6], che al dé d'encö l'è frasiù del cümü de Temù e che alùra l'izistìa a fiànch del cümü denuminàt uficialmènt "Ponte di Legno"[7].
Del 1810 al 1816 Temù, Vìla Dalègn e Pontàgna i vé riagregàcc a Put de Lègn ma a pàrter del 1816 i è stacc turna separàcc.
Ai 27 de setèmber del 1917, endel córs de la prìma guèra mondiàl, le frasiù centrài del paés i è stàde ogèt de 'n bombardamènt per mà de l'artiglierìa austrìaca efetuàt co granàde 'ncendiàrie che g'ha lasàt en pé 'n gran póche abitasiù e ubligàt la popolasiù civìl a bandunà 'l paés.
A la fì de la guèra gh'è ambiàt sübet la recustrüsiù e ai 3 de setèmber del 1922 gh'è stat celebràt la fì dei laurà, co la prezènsa del rè Vitorio Emanuele III de Savòia.
Turìsmo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Endel córs de l'öltem sècol Put de Lègn la s'è afermàda come 'na località türìstica tat d'istàt come 'n envéren. En particolàr, per i spòrt de la néf, la g'ha atresàt e preparàt presapóch sènto chilòmetri de pìste de scià, equipagiàde per sparà la néf artificiàla e con 'na trintìna de impiàncc per portà la zét ensìma a le pìste 'ntra ki quài 'na cabinovìa che 'n méno de 'n quart d'ùra la coléga Put de Lègn col Pas del Tunàl.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Giovan Battista Melchiori, "Vocabolario bresciano - italiano", 1817, [1]; scaricàbil per entréch ché: [2] (rist. anast. del Giornale di Brescia, 1985)
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.
- ↑ Antonio Medin. "Descrizione della città e terre bresciane nel 1493", “Archivio storico lombardo”, XIII, 1886.
- ↑ Maculotti Giancarlo (a cura di), "Statuti del Comune di Ponte di Legno sec. XVI-XVII", Brèsa 1993.
- ↑ AA.VV. "Temù. Un paese, una storia." NED - Milà, 1987 ISBN: 88-7023-106-2.
- ↑ Lombardia Beni Culturali Comune di Dalegno 1798 - 1809
- ↑ Lombardia Beni Culturali Comune di Ponte di Legno 1798 - 1815


c: text/html

text:
Macedònia Urientàla e Tràcia
La Macedònia Urientàla e Tràcia (Avatoλιkή Makeδovίa kaι Θpάkn/Anatoliké Makedonía kai Thrákē ‘n lèngua gréca; Doğu Makedonya ve Trakya 'n lèngua türca; ИзToчHa MakeдoHия и Tpakия/Iztočna Makedonija i Trakija 'n lèngua bülgara) l’è öna di regiù o periferée de la Grécia e la sò capitàl l’è Komotēné (Kouotnvή ‘n lèngua gréca).
L’è bagnada dal Mar Egéo a mesdé (süd), la ghà a la sò matìna (èst) la Türchia, a mut (nord) la gh'à la Bülgaréa e a sìra (ovest) la Macedònia Sentràla che l'è ön ótra regiù de la Grécia.
I prefetüre[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Macedònia Urientàla e Tràcia l’è fàcia sö da sich prefetüre:
trì i è ‘n Tracia
- Xanthi
- Rodopi (capitàl: Komotēné)
- Evros (capitàl: Lisandròpol)
e dò in de la Macedonia Uriental
In de la Tracia ol 28% de la zét l’è de religù müsülmana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Rü dücax, Pa Chaueneẽgüx, ñuxãcü Tupana poraãcüxüchima tamaã namecüma. Rü ngẽmaca̱x pexü̃ chaca̱a̱xü̃ na pegütama Tupanana pexãgüxü̃ na wüxi i ãmare i maxü̃xü̃ na pixĩgüxü̃ca̱x. Rü ngẽma ãmare nixĩ i aixcüma nape̱xewa üünexü̃ rü namaã nataãẽxü̃. Rü ngẽmaãcü nixĩ ya Tupana i nanaxwa̱xexü̃ na nüxü̃ picua̱xüü̃güxü̃. 2Rü tama name i ñoma i naãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gücümagu pexĩ. Natürü name nixĩ i Tupanana pegü pexãgü na nüma pexü̃ naxüchicüüxü̃ca̱x rü ngexwacaxü̃xü̃ i peãẽ pexü̃́ ngẽxmaxü̃ca̱x rü ngẽmaãcü naxca̱xicatama pemaxẽxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü tá nüxü̃ pecua̱x i ṯacü nixĩ i Tupana pexü̃́ naxwa̱xexü̃ na penaxüxü̃, rü ṯacü nixĩ i aixcüma mexü̃ i nape̱xewa, rü ṯacü nixĩ i namaã nataãẽxü̃. 3Rü Tupana ya chomaã mecümacü, rü choxü̃ namu na pemaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i guxãma i pema na tama namexü̃ na texé i petanüwa tügü írütaxü̃ rü tügügu tarüxĩnüxü̃ na togüarü yexera tiĩxü̃. Natürü name nixĩ na wüxichigü meã tügü ngugüarü maxü̃ã́xü̃ rü tügügu rüxĩnüxü̃ na ñuxãcü Tupana tüxna naxãxü̃ i tümaãrü cua̱x wüxigu namaã i tümaãrü õ. 4Rü dücax, rü taxünewa nangẽxma i taeru rü tachacüügü rü taparagü rü muxü̃ma i to i taxüneãrü ngẽmaxü̃gü. Rü wüxichigü i ngẽma taxüneãrü ngẽmaxü̃gü rü nüxü̃́ nangẽxma i noxrütama puracü. 5Rü ngẽxgumarüü̃ ta i yixema na yaxõgüxü̃, rü woo na imuxü̃ natürü wüxitama i duü̃xü̃gü tixĩgü, erü Cristuarü duü̃xü̃gü tixĩgü. Rü ngẽmaca̱x i guxãma i yixema rü yigümücügü tixĩgü, erü woetama wüxitama i duü̃xü̃gü tixĩgü. 6Rü wüxichigü i yixema, rü Tupana tüxna nanaxã i tórü cua̱x i nüma nanaxwa̱xexü̃ na tüxü̃́ nangẽxmaxü̃. Rü tanaxwa̱xe i meãma nagu taxĩ i ngẽma cua̱x i Tupana tüxna ãxü̃. Rü ngẽxguma tüxna naxããgu i tórü cua̱x na norü orearü uruü̃ ixĩgüxü̃ca̱x, rü name nixĩ i ngẽma õ i tüxü̃́ ngẽxmaxü̃maã tanaxü i ngẽma puracü. 7Rü ngẽxguma tüxna naxããgu i tórü cua̱x na togüxü̃ rüngü̃xẽẽgüxü̃ca̱x, rü name nixĩ i meãma tanaxü i ngẽma. Rü ngẽxguma texéna naxããgu i tümaãrü cua̱x na togüxü̃ tangúexẽẽxü̃ca̱x, rü name nixĩ i meãma tanaxü i ngẽma. 8Rü yíxema nüxü̃ cuáxe na Tupanaãrü oremaã togüxü̃ tataãẽxẽẽxü̃, rü name nixĩ i meãma tanaxü i ngẽma. Rü yíxema nüxü̃ cuáxe na togümaã taṉg̱auxü̃ i tümaãrü ngẽmaxü̃, rü name nixĩ i tümaãrü ngúchaü̃maã tanaxü i ngẽma. Rü yíxema ãẽ̱xgacü ixĩxẽ rü name nixĩ i meãma tayanguxẽẽ i ngẽma puracü. Rü yíxema nüxü̃ cuáxe na togü tüxü̃́ ngechaü̃tümüü̃güxü̃, rü name nixĩ i taãẽãcüma tanaxü i ngẽma. 9Rü name nixĩ i aixcüma meãma pegü pengechaü̃gü i wüxichigü. ¡Rü nüxü̃ pexo i guxü̃ma i ṯacü i chixexü̃ ixĩxü̃! ¡Rü nagu pexĩ i ngẽma aixcüma mexü̃ ixĩxü̃! 10Rü name nixĩ i wüxichigü pegü pengechaü̃gü, ngẽma pegüeneẽxü̃chixü̃ pengechaü̃xü̃rüü̃. Rü name nixĩ i naxca̱x pedaugü na ñuxãcü peeneẽgüxü̃ petaxẽẽxü̃ rü ñuxãcü pegü perüngü̃xẽẽxü̃. 11Rü tama name i cuxo ega ṯacü rü puracü cuxü̃ namu̱xgu ya tórü Cori. Natürü name nixĩ i curü ngúchaü̃maã cunaxü i norü puracü. 12Rü name nixĩ i petaãẽgü erü ípenaṉg̱uxẽẽ na Tupanaxü̃tawa pengugüxü̃. Rü ngẽxguma ṯacü rü ngúxü̃ pexü̃ ngupetügu, rü name nixĩ i yaxna namaã pexĩnüẽ. ¡Rü tama name i nüxü̃ perüchaue na peyumüxẽgüxü̃! 13Rü ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na ṯacü nüxü̃́ taxuxü̃ i ngẽma togü i yaxõgüxü̃, rü name nixĩ i nüxü̃ perüngü̃xẽẽ. ¡Rü meã penayaxu i ngẽma duü̃xü̃gü i pexü̃tagu naxĩãnexü̃! 14Rü ngẽxguma chi texé chixri pemaã üpetügu, rü name nixĩ i tümaca̱x peyumüxẽgü na meã tüxü̃ naxüpetüxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü name nixĩ i Tupanana tümaca̱x peca na tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x rü tama tüxü̃ napoxcuxü̃ca̱x. 15¡Rü wüxigu tümamaã petaãẽgü ya yíxema taãẽgüxe! ¡Rü wüxigu tümamaã pexauxe ya yíxema ngechaü̃güxe rü auxexe! 16¡Rü meã pegümaã pemaxẽ i wüxichigü! ¡Rü tama pegü picua̱xüü̃gü, natürü name nixĩ i pegü íperüxíragü! ¡Rü tama pegügu perüxĩnüẽ na togüarü yexera nüxü̃ cua̱xüchigüxü̃ na pixĩgüxü̃! 17Rü ngẽxguma texé chixexü̃ pemaã ü̱xgux, ¡rü tãũtáma chixexü̃maã pexütanü! Natürü name nixĩ i naxca̱x pedau na mexü̃ pexüxü̃ i guxü̃ i duü̃xü̃güpe̱xewa. 18¡Rü naxca̱x pedau na guxü̃ma i duü̃xü̃gümaã meã pemaxẽxü̃ rü namaã na iperüngüxmüxü̃ca̱x i guxü̃guma! 19Pa Chaueneẽgü ya Pexü̃ Changechaü̃güxe, tama name i pegütama pexütanü ega texé ṯacü rü chixexü̃ pemaã ü̱xgu. Natürü name nixĩ i Tupaname̱xẽgu penaxü i ngẽma na nüma napoxcuãxü̃ca̱x. Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Rü cho̱xme̱xwa nangẽxma na duü̃xü̃güxü̃ chapoxcuxü̃ i norü chixexü̃ca̱x. Rü choma tá nüxü̃́ chanaxütanü i ngẽma duü̃xü̃ i chixexü̃ üxü̃”, ñanagürü ya tórü Cori. 20Rü ngẽxguma ṯacü rü chixexü̃ cumaã naxü̱xgu i togü, rü tama name i chixexü̃maã cunataeguxẽẽ. Natürü name nixĩ i nagu quixũ i Tupanaãrü ore i ñaxü̃, “Rü ngẽxguma curü uwanü taiya̱xgu, ¡rü nachibüxẽẽ! Rü ngẽxguma yaṯawaxgu, ¡rü naxaxexẽẽ! Erü ngẽxguma ngẽmaãcü cunaxü̱xgu, rü poraãcü tá cunaxãnexẽẽ”, ñaxü̃. 21Rü ngẽxguma togü chixexü̃ cumaã ü̱xgux, rü name nixĩ i cuxuãẽ na tama chixexü̃gu cunguxü̃ca̱x. Rü name nixĩ na mexü̃ cuxüxü̃ namaã i ngẽma duü̃xü̃. Rü ngẽmaãcü tá icuyanaxoxẽẽ i ngẽma chixexü̃ i cumaã naxüxchaü̃xü̃.


text:
Sessiun dal cussegl grond da l'onn 2012 extra muros: La conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond sustegna la candidatura da la vischnanca da Samignun
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond ha gì dacurt, ha ella decidì da recumandar al cussegl grond d'acceptar la candidatura da la vischnanca da Samignun per realisar la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Decider definitivamain davart la surdada decida il cussegl grond.
A chaschun d'ina sesida che la conferenza da las presidentas e dals presidents ha gì dacurt, è ella sa fatschentada cun las candidaturas per la sessiun da l'onn 2012 extra muros. Entaifer il termin ch'è vegnì publitgà l'atun 2010 èn entradas tschintg candidaturas da las suandantas candidatas: Arosa turissem, vischnanca da Mustér, regiun Grischun central cun Savognin sco lieu da sessiun, vischnanca da Puntraschigna e vischnanca da Samignun. Persvadì ha il dossier ch'è vegnì inoltrà da la vischnanca da Samignun. Per l'ina ademplescha la vischnanca da Samignun tut las pretensiuns, per l'autra sustegna er la Pro Engiadina bassa questa candidatura. Cumbain ch'er las autras candidatas han inoltrà fitg bunas candidaturas per realisar la sessiun da l'onn 2012 en lur regiun, è la conferenza da las presidentas e dals presidents tuttina stada da l'avis ch'il pachet cumplessiv da la vischnanca da Samignun e che l'ambient ch'è da spetgar a Samignun correspundian – cumparegliond tut las candidaturas ina cun l'autra – il meglier a l'idea d'ina sessiun dal cussegl grond extra muros. Decisiv è dentant stà ch'il cussegl grond è gia sa radunà a Mustér (1992), a Tavau (1992), a Landquart (1993) ed a Puschlav (2009), dentant anc mai en la regiun da l'Engiadina bassa.
En il senn da questa decisiun preliminara vegn la conferenza da las presidentas e dals presidents a suttametter al cussegl grond ina proposta correspundenta, per che quel possia decider definitivamain davart la surdada da la sessiun da zercladur 2012 extra muros. Quai vegn el probablamain a far en la sessiun d'avrigl 2011.
Infurmaziuns:
presidenta dal cussegl grond Christina Bucher-Brini, tel. 078 818 77 72
Gremi: conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond
Funtauna: rg conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond


text:
SRG: Segirà dretgs dal campiunadi mundial 2018 e 2022
- Mardi, 24.4.2012, 12:51
Il campiunadi mundial da ballape en la Russia ed il Katar pon ins era guardar en la televisiun svizra SF.
La SRG s'ha segirà ils dretgs per emetter live tut ils gieus dals campiunadis 2018 en Russia e 2022 a Katar. Vitiers vegnan era dretgs per emissiuns da radio ed online. Il pretsch per ils dretgs n'ha la SRG betg dà enconuschent. Era per il proxim campiunadi mundial en la Brasilia, ha la SRG ils dretgs d'emetter. (fa/sda)


text: 1Ajta e'eyan Pablo huiirajraa aujna Atenas. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Corinto. 2Au pu yá'utyau seij tɨ Israel jetze ajtyama'acan tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Aquila. Au pu e'ema'acan aujna seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Ponto. Aɨjna ɨ Aquila, ajta aɨjna ɨ ɨra'ara'an tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Priscila, aɨ mu maun a'araacɨ aujna a'ahua'a seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Italia, a'ini ayaa pu tyu'ujxe'eva'acaa maj nu'u á'ucɨɨnye maujna aɨjna cɨme'e ɨ hua'arey ɨ romanos tɨ ayan a tyaja'utaityaca'a mej a'ucɨɨne naimi'i ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn ɨ Pablo, aɨ pu u huaja'uvá'amuaaraca'a. 3Pablo pu racu'unya'apuaca'a ɨ navij chi'ira'a. Ayaa mu che'eta mana'a ti'imuara'acaa aɨme, aɨjna ɨ Aquila, ajta aɨjna ɨ Priscila. Aɨj pu cɨn a'utyajturaa hua'a jamuan, ajta ti'imuara'acaa hua'a jamuan aɨjna ɨ Pablo. 4Nain xɨcajra'a jetze matɨj pua'a rusa'upi, au pu a'utyaru'ipicha'a hua'a teyujta'a, tihue'ixaatya'acaa tɨ'ij ayan eenye'eque'en hua'antimue'itɨn aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, majta ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 5Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ aujna u Macedonia aɨjna ɨ Silas, ajta aɨjna ɨ Timuteeyu. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Pablo, tɨ ajta cɨn antyujmua'areeraca'a nain cɨme'e tɨ tihua'uta'ixaate'en ɨ yu'uxari jetze. Naa tya'ahuauritaacan cɨme'e, aɨ pu tihue'ixaatya'acaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, aɨjna cɨme'e tɨ Jesús aɨn pueen ɨ tevi tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua, aɨjna maj rachu'eva'acaa. 6Majta maɨn, camu a'atzu raxe'eva'acaa maj raanamua. Aɨj mu cɨn autyajhuii mej a'ij pua'a tiráajeeve. Aj pu i Pablo tyu'utyaca'atzɨjxɨ ɨ tyu'ujcɨɨxu mej mi raamua'aree tɨcɨn ma'utya'ɨtzee ɨ Dioj jemi. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muaan xu puéenya'a xa'aju'un tɨ'ij mueetzi jetze rajveti ɨ pueijtzi. Nyaa nu hui ra'ara'aste tɨ tinyeijca. Ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, hua'a jemi nu a'uma'a na'ame ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan.―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 7Aj pu i huirajraa u hua'ateyujta'a. Aa pu a'ará'a aa tɨ e'eche a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Justo. Aɨ pu rana'amiche'e ɨ Dioj, ajta aun e'echajca'a ajna vejli'i a'u tɨ a'utyejvee ɨ teyuu. 8Ajta aɨn ɨ Crispo, ɨ tɨ tie'ijta u teyujta'a, aɨ pu rá'antzaahua ɨ tavastara'a, majta meyan che'eta mana'a naijmi'i tɨ hua'a jamuan e'echajca'a aɨjna ɨ Crispo. Majta seica ɨ maj Corinto a'uchaatɨma'acaa, matɨ'ɨj raanamuajri'i ɨ nyuucari, eihua mu rá'antzaahua. Matɨ'ɨj mi huamuaɨ'ɨvijhuaca'a. 9Aj pu i tɨca'ɨmɨ, tɨ'ɨj aɨn Pablo tí'imaaracaa, aɨ pu raaseij ɨ tavastara'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capej ti'itzɨɨnya'a. Pauche'e paj hui tihue'ixaatya'a pua'ame. Capaj raatyápuaapua'ajtan. 10Nyaa nu a jamuan ya huatyejvee. Capu a'atɨ timua'antyu'uuni'ira. Capu ajta a'atɨ pueijtzi muaata'asin. Eihua nu hui tityaɨtestyamua'a iiya chajta'a.―Ayaa pu tiraata'ixaa ɨ tavastara'a. 11Aɨj pu cɨn Pablo ayan aun e'etee sei ninye'ira'a japuan e'ita'a aujna Corinto. Tihua'amua'atyajcaa aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ jetzen ra'axa ɨ Dioj. 12Aru tɨ'ɨj aɨn Galión aun ti'ivaɨra'acaa tajtuhuan cɨme'e aujna tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Acaya, aɨmej ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, aɨ mu autyajhuii mej tinínyu'ucacun maɨjna jemi ɨ Pablo. Matɨ'ɨj mi ya'ujáj jueesi jemi. 13Aj mu mi meyan tiraata'ixaa ɨ tajtuhuan tɨcɨn: ―Aijna i tyaata'a, aɨ pu hui hua'amue'itɨjcaa ɨ tyaɨte mej mi meyan saɨque ti'ijna'amiche'en ɨ Dioj. Aru capu hui ayan tihua'ata'aca ɨ taye'irá mej meyan rɨjca. 14- 15Pu'uri tɨn tyu'utaxáatache'e aɨjna ɨ Pablo, tɨ'ɨj aɨn Galión, ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan tɨcɨn: ―Casi'i muan, mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan, tɨ pua'a hui amɨn ti'itɨ a'ij pua'a huáruu tɨ cai xa'apɨ'ɨn, na'ari ti'itɨ huaje'ica tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, aj nu xaa neyan tyája'amuanamuáarache'en. Aru a'ini ai pu'u cɨn ti'ixa a'amuaye'ira, ¿a'iqui huataujmua'a aɨjna? ¿Ni cai nyuucari pueen aɨjna? Ayaa pu hui tiraavijte'e rujɨɨmua'a saj muan seyan ra'antipua'arite'en, a'ini canu nyaa raxe'eve'e nyaj raaxa'apɨ'ɨntare'en nyeijna i nyuucari.―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 16Tɨ'ɨj i hue'irajtuaa a pua'aque aujna a'u maj e'etyujsa'ɨrihua'a ɨ jueesi. 17Aj mu mi maɨn ɨ mej i'i griego, naijmi'i mu rajví'i maɨjna ɨ Sóstenes ɨ tɨ tie'ijta u teyujta'a. Matɨ'ɨj mi raatyaavajxɨ aujna jemi ɨ tajtuhuan. Ma ajta aɨjna ɨ Galión, capu jetzen ruxe'evá'a a'araa aɨjna cɨme'e. 18Auche'e a'atzu a'atee aujna Corinto aɨjna ɨ Pablo. Tɨ'ɨqui hua'utataujte ɨ ru'ihuaamua'a. Ajta e'eyan baarcu jetze atyajraa, ajta á'uraa jamuan aɨjna ɨ Priscila, ajta aɨjna ɨ Aquila. Matɨ'ɨj antacɨɨnye ajna a'ahua'a seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Siria. Tɨ'ɨj cai xɨ u a'arajraa aujna u Cencrea, aj mu mi racaaye tɨ i ra'ara'asten ti'itɨ cɨme'e tɨ aɨn aɨjna cɨn tya'ataujratziiri'i. 19Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a aujna chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Efeso. Au pu huaja'utyáhui ɨ Pablo jamuan aɨjna ɨ Priscila, ajta aɨjna ɨ Aquila. Aj pu i aun a'uré'enye aujna teyujta'a. Tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan ɨ maj tyujsa'ɨrihua'a aujna. 20Aɨ mu raatajé tɨ nu'u eitze'e a'ateevi'in. Ma ajta cai, capu ahuaujca'anye. 21Aj pu i hua'utataujte. Ayan tɨcɨn: ―A'anaj nu'iran ya tanyejsin tɨ pua'a Dioj naata'an. Aj pu i ajtyajraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨqui aun Efeso á'uraa. 22Tɨ'ɨj aun a'utanyaa, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea. Anacaican pu anna a'ujnyéj u Jerusalén. Tɨ'ɨj i hua'utataujte ɨ mej tyujsaɨj u teyujta'a. Ajta e'eyan, aɨn aun a'ucáanye aujna Antioquía. 23Au pu a'atzu a'atee aujna. Aj pu i u a'arajraa. Aa pu a'atanyaa a'u tɨ e'echajta'ajtajmee saxu'ijma'a a'u maj a'uchaatɨma'acaa ɨ tyaɨte, seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galacia, ajtahua'a saɨj tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Frigia. Aɨ pu ca'anijra'a hua'ata'acara'a naijmi'ica ɨ mej tya'atzaahuate'e. 24Aɨjna xɨcajra'a jetze, saɨj pu a e'ire'enye tɨ Israel jetze ajtyama'acan. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Apolos. Au pu e'eche aujna chajta'ana jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Alejandría. Eecan pu raayɨ'ɨtɨhua'a tɨ tihua'uta'ixaate'en ɨ nyuucari cɨme'e. Ajta tyamua'a tiraayɨ'ɨtɨhua'a a'ij tɨ ye'i huataujmua'a ɨ tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. 25Naa pu tyu'umua'atyajcaa a'ij tɨ ti'ijxe'eva'acaa ɨ tavastara'a. Tyu'utaxajtaca'a a'ujca'anyaacan cɨme'e, ajta tɨ tyamua'a naa rɨ'ɨ tyu'utanyuuni aɨjna cɨme'e ɨ Jesús. Ajta aɨj pu'u mua'areeraca'a aɨjna ɨ tɨ cɨn Juan hua'utamuaɨ'ɨhuaca'a. 26Aɨ pu aɨjna cɨn autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en u teyujta'a a'ujca'anyaacan cɨme'e. Matɨ'ɨj maɨn raanamuajri'i aɨjna ɨ Priscila, ajta aɨjna ɨ Aquila, aɨ mu raata'inee tɨ huaja'uva'amuaare aujna a'u maj e'eche. Au mu ra'itiiri'i eitze'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ tavastara'a. 27Ajta tɨ'ɨj ari á'uye'imɨjcaa ajna a'ahua'a Acaya aɨjna ɨ Apolo, aɨ mu ihuaamua'ame'en ca'anijra'a raata'a. Aj mu mi tihuaja'utaiti'iri'i ɨ ru'ihuaamua'a ɨ maj aun e'eche maj nu'u naa tyamua'a tira'ancure'evi'itɨn. Tɨ'ɨj aɨn Apolos aun a'ará'a aujna Acaya, eecan pu hua'utavaɨ tɨ Dioj hua'uta'a ruxé'evi'ira'a cɨme'e maj rá'antzaahuate'en. 28A'ujca'anyaacan cɨme'e pu hua'utyaAmue'itɨ ɨ tyaɨte aɨme tzajta'a ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Aɨjna yu'uxari jetze pu tihua'utaseijrate tɨ Jesús aɨn pueen ɨ tɨ nu'u Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua.


text:
115
Aveniment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El ven eleggiuu papa el Sist I
- Rivòlta in Britannia: el ven massacraa el còrp de guardia roman a York.
- Terremòtt ad Apamea e Antiòchia, in Siria.
- El Luci Quiee, governador de la Palestina, el scomincia ona repression brutal per mantegnì el contròll e la pas in la region.
- Revòlt giudee a Cirene, Lissandria d'Egitt, a Ciper e in Mesopotamia.
Nassid[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Salvi Giulian, politich roman
Necrològi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Papa Lissander I (n. 80)
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Il chantun Grischun sco anteriura "Republica da las Trais Lias" è s'associà tard a la Svizra. Pir durant la mediaziun da l'onn 1803 è il Grischun daventà formalmain in chantun svizzer.
Il pajais da pass retic, en tschertas parts populà gia dapi il temp mesolitic, è vegnì conquistà dals Romans curt avant il cumenzament da l'era cristiana sco posiziun da clav strategica e commerziala ed è vegnì integrà en lur imperi sco part da la provinza Raetia Prima. L'influenza romana ha caracterisà fermamain noss chantun. Per l'ina cun la tradiziun cristiana – Cuira è dapi l'onn 451 sedia episcopala –, per l'autra cun la lingua rumantscha e cun la civilisaziun romana.
Strusch pertutgà da la migraziun dals pievels daventa il Grischun a partir dal 7avel tschientaner in stadi da la baselgia ch'è facticamain independent e che vegn regnà da la schlattaina indigena dals Victorids. L'onn 843, a chaschun da la partiziun dal reginavel, vegn el attribuì a la Franconia da l'ost, l'Imperi german da pli tard. Ma l'uvestg da Cuira e l'avat da Mustér, tuts dus pertgiraders dals pass ch'èn d'ina gronda impurtanza per l'imperatur, s'endrizzan stadis feudals che restan per gronda part independents.
La "Republica da las Trais Lias"
Il 14avel tschientaner s'uneschan il chapitel catedral, las vischnancas da vallada e la citad da Cuira ad ina front da defensiun, la Lia da la Chadé da pli tard. I suondan l'onn 1395 la Lia Grischa u Lia Sura e l'onn 1436 la Lia da las Diesch Dretgiras, tuttas duas concludidas per garantir l'independenza e la pasch publica. Cun il contract federal general da l'onn 1524, l'emprima brev da federaziun da tut il Grischun, sa dattan las vischnancas giudizialas da tut las trais lias ina constituziun cuminaivla. La "Republica da las Trais Lias" è naschida – ina spezia da stadi federal, en il qual las vischnancas giudizialas han ina fitg gronda autonomia. Il 17avel tschientaner daventa il Grischun – pervia da ses pass – il center strategic da l'Europa e vegn uschia adina puspè stratg en il champ d'interess da las pussanzas grondas che cumbattevan ina l'autra.
L'uniun cun la Svizra ha gì lieu tard
Durant la revoluziun franzosa sa cumbattan armadas franzosas ed austriacas vehementamain als pass grischuns. La dumonda davart l'associaziun cun la Republica helvetica separa puspè ina giada il Grischun en duas partidas, fin che Napoleun decretescha l'onn 1801 l'uniun cun la Svizra. Durant la mediaziun da l'onn 1803 daventa il Grischun la finala formalmain in chantun svizzer.


text:
Linux
GNU/Linux a l'è un sistema uperatif liber unix-like che l'è faa sü del integrassiun del kernel Linux cunt element del sistema GNU e de alter software cun licens GNU GPL o alter licens liber.
Linux a l'è el nòmm del Kernel che l'ha faa el Linus Torvalds del 1991 che l'è la bas dij sistema uperatif Linux.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima versiun del Linux la vegn föra in de l'ann 1991, el 25 de agust. L'era custrüii in sül sistema Minix del professur Tanenbaum. [1]
La prima versiun autonoma la vegn föra in de l'utuber del 1991, e la pudea fà partì el gcc e Bash. [1]
La Free Software Foundation del Richard Stallman la jüta el progett cunt di librerii e cunt el dà i danè a quaj distro, me Debian. Incö, asquas tücc i OS basaa in sül kernel Linux, a dopren GNU (hinn ciamà GNU/Linux). [1]
Incö el Linux l'è dupraa tant, in di server, in di sistema Embedded e in di celülar cunt l'Android.


text: 1Ajna'ɨmɨ, tɨ'ɨj aɨn ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e aɨjna ɨ Agosto tɨ ajta ayaa antyahuaaca'a tɨcɨn César, aɨ pu raataijtaca'a mej mi ahuaujyu'uxan mej mi hua'ute'itén naijmi'ica maj aun a'uchaatɨme tɨj na'a a'u tɨ teje'ijta. 2Ayaa pu tyu'urɨj tɨ'ɨj auj Cirenio ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e ajna Siria. Aɨ pu aɨn púeenya'a tɨ hua'utaityaca'a ɨ maj anacai hua'ute'itee. 3Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimi'i mu a'ucɨ́jxɨ a'u mej e'ema'acan mej mi a'ahuaujyu'uxa. 4Aɨj pu cɨn, aɨn José pu huiirajraa aujna Nazaret, Galileeya jetze tɨ ajtyama'acan. Au pu a'ará'a u Judeeya, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu a'unu'ihuaca'a aɨjna ɨ David tyaacan, aɨjna tɨ ajmi'i ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e. A'ini aɨj pu jetze huanye aɨjna ɨ José, aɨj pu cɨn aun á'uraa. 5Ajta pu aɨn á'uraa ɨ Mariiya aɨjna jamuan ɨ José tɨ ra'ancure'evi'itɨ. Ajta aɨjna ɨ Mariiya, pu'uri a'utajucaca'a. 6Au mu a'utyáuuca'a tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj tɨ jetzen huanu'eihuaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. 7Aɨj pu cɨn tiyauj a'araa anacaican cɨme'e. Tyaataca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. Cɨɨxuri pu cɨn raca'ijcataca'a tɨ'ɨj huanu'eihuaca'a. Aɨj pu jetze ra'atyeetye ti'itɨ jetze cɨye tɨ atyacun a'u maj ya'amuaate tyaja'acua'aca a'ini camuche'e u'uvejrica'a cuaartu tzajta'a maj maun a'utyarute. 8Aujna vejli'i u Belén, seica mu a'utyáuuca'a canya'axɨ maj tiséijracaa. Au mu a'atáxairihua'a hua'a jamuan. 9Tɨ'ɨqui seij pu huataseijre tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tavastara'a jemi. Cɨme'en pu'u huataseijre, aj pu i aɨn tavastara'a a a'atatátzavajraa hua'a jemi ɨ mej e'ejti. Majta maɨn canya'axɨ maj saɨre'e, tyamua'a mu eihua tyu'utatzɨn. 10Ajta ayan tihua'uta'ixaa aɨjna tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a. Ayaa nu een cɨn mu a'uve'eme nyata'aj nyuucari amuaata'ixaate'en ɨ saj cɨn huataujtyamua'ave'esin eihua, tɨ ti'ivaɨra'a a'ame para naijmi'ica. 11Ijii, ajna chajta'a David tyaacan tɨ jetzen e'ema'acan, muejmi cɨme'e pu hui a'unu'ihuaca'a aɨjna tɨ amue'iratuaasin. Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, ɨ tavastara'a, aɨjna tɨ Dioj ra'antihuau. 12’Ayaa xu eenye'eque'e ramua'areera a'ij tɨ eenya'a aɨn pueen. Aun xu ye'etyauni ɨ pa'arɨ'ɨ, cɨɨxuri cɨn caícatzi'ihua. Au pu araca'itɨ a'ame cɨye jetze ta'atyacun, ya'amuaate maj jetzen tya'acua'aca. 13Iye'itzi mu cɨn eihua huataseijre aɨme ɨ mej tajapua ti'ivaɨre'e maɨjna jemi ɨ seij. Matɨ'ɨj mi naijmi'i rɨ'ɨ tiratyajtuaa ɨ tavastara'a. Ayaa mu tyu'uxajtaca'a. 14Meyan tɨcɨn: Tiche'e rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj tɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e ɨ tajapua. Ajta iiyan chaanaca japua, miche'e rɨ'ɨ tityeecháatɨme'eni ɨ tyaɨte ɨ tɨ Dioj rɨ'ɨ tihua'uta'asin. ―Ayaa mu'u tyu'utaxajtaca'a. 15Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Majta maɨn ɨ maj canya'axɨ tiséijracaa, ayaa mu tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―Tiche'e u a'uju'un aujna Belén tyata'aj ya'useij aɨjna a'ij tɨ huarɨj ɨ tɨ taata'ixaa ɨ tavastara'a. 16Matɨ'ɨj mi ca'anacan u á'uju'un. Au mu yá'utyau maɨjna ɨ José, majta Mariiya, majta ɨ unyaaca'i. Au pu cɨye jetze aráca'atii, ya'amuaate mej jetzen tya'acua'aca. 17Matɨ'ɨj raaseij ɨ pa'arɨ'ɨ, aj mu mi hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte a'ij tɨ aɨn tihua'uta'ixaa tɨ hua'a jemi huataseijre, a'ij tɨ tihua'uta'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ huanu'eihuaca'a. 18Majta maɨn ɨ maj hua'unamuajri'i a'ij mej tí'ixajtacaa aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa, naimi'i mu rɨ'ɨ naa tihua'utaseij. 19Ajta aɨn ɨ Mariiya, aɨ pu ru'uvaataca'a ɨ rutzajta'a. Eihua pu ti'imuajcaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj hua'a jemi. 20Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa. Eecan maujtyamua'ava'a ɨ Dioj jemi, majta rɨ'ɨ tiraata'a nyuucari cɨme'e aɨjna cɨme'e ɨ mej raanamuajri'i, majta ɨ maj raaseij. Naimi'i pu ayan tyaja'ure'enye a'ij tɨ tihua'uta'ixaa ɨ tavastara'a. 21Tɨ'ɨjta tyajauma'aca arahueica xɨcaj jetze, tɨ'ɨj i tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj mej jetzen ra'antisíjchi ɨ naviira'an ɨ tɨ jetzen te'evi'i u pa'arɨ'ɨ. Matɨ'ɨj mi meyan raatamuá'a tɨcɨn Jesús, tɨj ayan anacaican tiraata'ixaa aɨjna ɨ saɨj tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. 22Tɨ'ɨjta ari tyaja'ure'enye a'anaj matɨj pua'a ɨ'ɨhuaca a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, matɨ'ɨj mi manna ya'uvi'itɨ anna Jerusalén mej mi u ya'utaseijrata ɨ pa'arɨ'ɨ u teyujta'a ɨ tavastara'a jemi. 23Ayaa mu huarɨj a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Ayaa pu ruxe'eve'e mej ya'utaseijrata ɨ tavastara'a jemi naijmi'ica a'achu maj pua'amuacaa ɨ maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a ɨ tɨ'ɨrii ɨ mej tetyaca.” 24Majta tyu'utámuaɨ'ɨvejtan a'ij tɨ ajta te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ cɨn tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a. Ayan tɨcɨn: “Miche'e hua'apuaca huatamuaɨ'ɨvajta ɨ cucui'ise na'ari hua'apuaca ɨ jaamue'ise.” 25Ajna'ɨmɨ, saɨj pu aun e'echajca'a anna Jerusalén. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Simeón. Rɨ'ɨ pu ti'ityújchaɨca'a ɨ Dioj jemi. Ajta eihua pu ra'astyajca'a ɨ ruye'ira. Aɨj pu ti'ichu'eva'acaa ajna xɨcaara'an jetze tɨ jetzen Dioj hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jemin huatyajturaa. 26Aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ayan tiraata'ixaa tɨ nu'u cai mɨ'ɨni cai xɨ huataseire'en ɨ Cɨriistu'u, tɨ tavastara'a ya'utaiti. Aɨ pu nu'u Simeón raseijran. 27Tɨ'ɨqui ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ca'anijra'a raata'a aɨjna ɨ Simeón tɨ aun a'atanyén u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, au mu majta a'ará'a u teyujta'a mej mi meyan raaruuren ɨ pa'arɨ'ɨ a'ij tɨ tyu'ujxe'eve'e mej mi ra'ara'asten ɨ ruye'ira. 28Aj pu i aɨn Simeón ra'ancure'echuii aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj tɨcɨn: 29Nyavastara'a, pu'uri rɨ'ɨri paj naata'an nyaj nyaxaahua huamɨ'ɨni, a'ini papu'uri ra'ara'aste aɨjna ɨ paj cɨn tya'ata'aratziiri'i ineetzi jemi i nyaj muavaɨre'e. 30- 31A'ini nyajɨ'ɨ nu cɨn raaseij eijna ɨ paj cɨn tu'irajtuaasin, aijna ɨ paj yan raatyajtua meti'iseiraca naijmi'i ɨ tyaɨte a'achu maj pua'amua yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. 32Aɨ pu hua'atatzavi'ira a'ame tyamua'a naa aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan mej mi cai che'e meyan e'enye'en matɨj aɨme ɨ maj huachaatɨme tɨca'amiste'e. Ajta aɨ pu hui va'acan cɨn tihua'utaijte'esin ɨ mua'atyaɨtestyamua'a, aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Simeón. 33Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ aɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ cɨme'en. 34Tɨ'ɨqui Simeón rɨ'ɨ tihua'utyajtuaa. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ Mariiya, ɨ naanajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ tɨcɨn: ―Casi'i, ayaa pu tyu'uxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a tɨ aɨjna pa'arɨ'ɨ cɨme'e mui'itɨ mu va'acan cɨn titye'entyarutixɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ajta mui'icaca pu tya'ari'ira ɨ maj cɨn títyatatí. Aɨj xu cɨn seyan tiraamua'aree tɨ ayan te'eme a'ini eihua mu ratíti. 35’Ayaa pu te'eme tɨ'ij me eijre'e seijre'e a'ij mej ti'imua'atze ɨ tyaɨte mamui'itɨ. Ajta mueetzi, ayaa pu che'eta na'a tímu'uhuatacuí'ini ɨ a'a tzajta'a cumu tɨ a'atɨ mua'antyejtzeti nahuaa cɨme'e. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 36Seij pu ajta vejli'i a'utyavaaca'a tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Jɨita'a pu pueen tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ana. Pu'uri ucarij. Aɨ pu yaujra'an pueen aɨjna ɨ Fanuel, ɨ tɨ Aser jetze ajtyama'acan. Aɨjna ɨ jɨita'a, ayaa pu a'atee tɨ viche'e a'achu cumu arahua'apua ninye'ira'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ ɨ cɨna'ara'an. 37Tɨ'ɨqui rusaɨjta a'araa. Eihua pu ari a'atee tɨ ayan rusaɨj. Ajta pu'uri ayan jucari na'a cumu muaacuate japuan muaacua ninye'ira'a. Capu ajta a'anaj huiraaye'icaa u teyujta'a silu au pu rɨ'ɨ tirata'acara'a ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajta'a, ajta nain tɨca'ari tzajta'a. Ajta pu ru'itzi'iva'acaa, ajta tenyuuve'e ɨ Dioj jemi. 38Cɨme'en pu'u raatapua'ajtaca'a ɨ Simeón tɨ tyu'utaxajtaca'a, aj pu i aɨn a'uré'enye aɨme jemi. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'en ɨ pa'arɨ'ɨ. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueen ɨ mej rachu'eva'acaa tɨ Dioj hue'irajtuaani naimi'i aun maj Jerusalén huachaatɨme. 39Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, matɨ'ɨj nain cɨn tya'ara'aste a'ij tɨ te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ jetzen tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a, matɨ'ɨj mi a'ucɨj ajna a'ahua'a Galileeya. Au mu a'utanye u Nazaret, a'u mej e'ema'acan. 40Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ pu huave'ese, ajta huatyaujca'ane. Eecan pu rɨ'ɨ me tyáumua'arajca'a. Ajta pu Dioj rɨ'ɨ tirata'acara'a. 41Majta aɨme ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, tɨ'ɨj pɨ na'a ninye'ira'a jetze, au mu a'atáninyeica'a anna Jerusalén mej mi ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'a yaujmua'a mej anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a. 42Tɨ'ɨj ari rájchaɨca'a a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨme vaujsimua'ame'en, au mu a'uju'un mej mi tyu'uyesten ɨ ruye'ira cɨme'e. 43Tɨ'ɨj tya'upua'araca'a ɨ maj tyu'uyé'este, matɨ'ɨj mi a'araacɨ para aujna me e'eche. Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, au pu a'utyajturaa anna Jerusalén. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en, camu ramua'areeraca'a. 44Ayaa mu ti'imuajcaa tɨcɨn: Hua'a jamuan pu huamej ɨ seica ɨ maj ta jamuan huaju'uncaa. Mu'uri sei xɨcaj a'atee mej meyan tityaaju'uncaa. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej raahuauni hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, ajta aɨme jemi ɨ maj hua'a jamuan huaju'uncaa. 45Matɨ'ɨj cai ráatyau, matɨ'ɨj aun huara'acɨ anna Jerusalén mej mi raahuauni. 46Mira'atee a'achu cumu hueica xɨcaj maj rahuauhuau. Matɨ'ɨj mi xaa ráatyau. Au pu unú'ujcatii u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Au pu a'utácatii hua'a jamuan ɨ mej ti'imua'ata. Aɨme pu namuajra'acaa, ajta tihuéihua'ura. 47Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, naimi'i mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij maɨjna cɨme'e tɨ tyamua'a naa yau'eitaa a'araa a'ij mej tiraata'ixaa, majta maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a. 48Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en matɨ'ɨj raaseij tɨ hua'a tzajta'a je'ejvee, eihua mu a'ij ra'utaseij. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ naanajra'an tɨcɨn: ―Niyauj, ¿a'ini een cɨn peyan taruure? Tu'uri a'atee tyaj muahuauhuau inyaa, ajta a'ataata. Eecan tu a'ij pua'a tya'atamua'ate mueetzi cɨme'e. 49Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan ti'inyahuauhuau? ¿Ni qui sacai ramua'aree tɨ ayan ruxe'eve'e nyej neyan tya'ava'anmua'areera iiyu niTaata chi'i jetze? 50Majta maɨn, camu a'atzu maɨn yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ tihua'uta'ixaa. 51Tɨ'ɨqui á'uraa hua'a jamuan ɨ ruvaujsimua'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ucáanye u Nazaret. Ajta aɨn, aɨ pu hua'antzaahua ɨ ruvaujsimua'a. Ajta aɨn naanajra'an, aɨ pu nain a'avaataca'a ɨ rutzajta'a. 52Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu huave'ese, ajta eitze'e ari tyú'umua'areeraca'a. Dioj pu rɨ'ɨ tiraata'a, majta ɨ tyaɨte.


text:
Lügagnàn
Lügagnàn (nòm uficiàl en italià: Lugagnano Val d'Arda; en emilià: Lügagnàn) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 4 153 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 54,4 km² e 'na densità de 76 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Carpané, Castell'Arquato, Gruparél, Murfàss e Vernasca.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Lügagnàn l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Camparada
Camparada (pronunciaa on temp Camparèda; inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza che 'l cunta 2 034 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 1,6 km² e ona densità de 1 271 ab./km².
El confina con la Provincia de Lecch (comun de Casanoeuv) e 'l se troeuva in la veggia Piev de Vimercaa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Camparada l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Funiculàar Comm-Brünàa
La Funiculàar Comm-Brünàa l'è stada inaugurada in del 1894 e culega insemm i düu cumün lumbaart.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fin a l'inizi del XIX secul Brünàa l'era praticament ün sit isulàa; sulament in del 1817 han fàa'l sentee che da Comm vegn sü fin al paés e pussee tard, in de la segunda metà del secul, hann fàa sü i du stradi strett e pien de curvi che vegnen sü da Comm e da Taverneri. Ma la situaziùn l'era minga tant cambiada.
La famiglia Bonacossa, che gh'ha anca amò ün villùn a Brünàa, la vuleva far sü üna fünicular che da Comm la vegniva fin sü al paés per levàl del tücc da la süa situaziùn d'isulament.
Inscì, dopu gnanca ün an de lavuràa, il 11 nuvember 1894, la Funiculera la vegn inaugurada; tra i olter, l'era present anca'l Cardinaal Andrea Carlo Ferrari, che l'èra da poch temp vescuv de Milàn.
La costruziùn de la funiculàar l'ha fàa sì che'l turism a Brünàa l'è aumentàa ün frach, anca perchè menter se fà'l viagg se poeu vedè ün gran bel panurama sü Comm e sül lach.
La Funiculàar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Funiculàar la gh'ha i staziùn de partenza e de arivi in piazza A. De Gasperi a Comm e in piazza A. Bonacossa a Brünàa; gh'hin olter düu fermadi: vüna a Comm Vôlta, l'oltra a Caresciùn (fraziùn de Brünàa).
La Funiculàar, che l'ha gh'hàa ün binari ed ün scambi in duvè che s'incuntran il vagùn che va sü cun quel che va giò, la va sü per üna diferenza de livell de 500 meter, cun pendenza media del 50% e massima del 55%.
El viagg el düra 7 minüt e'l servizi cumincia ai 6 e finiss ai 22,30 (in estàa fin a mezzanot), cunt partenzi ogni mezz'ura, oppür ogni quart d'ura in di mument quant gh'hin ün frach de persuni.
A metà del tracciàa gh'è ün spingardìn, rimetüu a noeuf in del 1990, che tücc i mezdì'l dà üna s'ciupetada a salv.


text:
25 03
Ol dé 25 de mars l'è 'l 84 ( 85 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 282 dé a finí l'an.
Ul dí 25 de mars al è ul dí da pòost 84 ( 85 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 282 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1927 - Barcelona: Catalunya la zöga la pröma partida de bàsket de la sò stòria.
1244 - Tratat d'Almizra, per ol che Aragó e Casteja i i signa la pas e la conchesta de Múrcia la speta a Casteja.
1810 - la Val d'Aran: i tröpe napoleòneghe i ocüpa la val (Guèra del Franses).
1892 - Manresa (ol Bagès): se ghe i scumensa a debatí i Base de Manresa, orísen insipienta de la dotrina catalanesta.
1752 - Buenos Aires (l'Arzentina): la vegn zò la piöpart de la catedrala.
1806 - Ocomere (Venessöela): Francisco Miranda al pröa desbarcá con tri vassej, però i forse reale al reböta indré e al gh'a de retirá-ss a l'Ísola de la Trinità.
1814 - San Mateo (Aragua, Venessöela): i patriot de Simón Bolívar i trà zò i realis·c a la bataja de San Mateo.
1824 - Rio de Janeiro (ol Brasil): l'imperadur Pere I del Brasil al züra öna Costitüssiú liberala presentada per ol Consel de stat.
1835 - Dinamarca: Andersen al pöblega ol pröm quadernet di sö famuse cöntade.
1917 - Rössia - ol goèrn reformesta de Kerenskij al aboless la pena de mort, che se restablirà in l'ÜRSS daspus del descadenament de la Guèra Civila.
1923 - Santiago (Sile): se ghe scomensa la V Conferensa Internassiunala in che se signal Tratat de Gondra, per resolví i conflicc intra i diferenc stacc Americà.
1924 - Gréssia: se proclama la Repüblega.
1933 - Zermania: i nazzi ghe proibiss i sindicacc líber.
1937 - Esit: chèst paes ametit a la Sossietà di Nassiú.
1955 - l'Índia: ol parlament declara ilegale i discriminassiú de che i è vítime i pària.
1962 - Algéria: i mör 110 persone e 147 i è feride in atentacc de l'OAS.
1968 - Fransa: ghe scumensa la reölta di stüdenc che se cognossarà come ol "Mas Franses".
1977 - l'Arzentina: ol zeneral Alejandro Lanusse n'è designat president.
1983 - Austràlia: i implanta con ésit ün embriú conzelat a öna dona.
1984 - Nicaragua: se ghe apröa la les eletorala.
1987 - la Sità del Vaticà: Gjuà Paol II al pöblega "Redemptoris Mater", la sò sèsta ensíclega, che versa sura la Màder de Déu.
1994 - Somàlia: i darér soldacc Stadünindench destacacc al paes i al bandona, l'indomà de la firma d'ü tratat de pas intra líder guerijér.
1996 - la Üniú Öropea: ol Comitat Veterinari al proibiss i esportassiú de vaca Britànega, assí come i prodot che i en deriva, a causa de la malaté di "vaca passa" (ensefalopatéa sponsiforma boina).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1881 - Nagyszentmiklós, Ungària (atüalament Rumania): Bela Bartok, compositur.
1942 - Memphis, Tennessee, Stacc Ünicc: Aretha Franklin, cantant.
1947 - Pinner, (Middlessex, Anglatèra): Reginald Kenneth Dwight, cognossit come Elton John, cantant e compositur Angles.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1918 - Paris, Fransa: Claude Debussy, compositur.
1914 Frederic Mistral (Malhana, 08 09 dal 1830 - 25 03 dal 1914), scrituur e lessicògraf pruvençaal, laureaa dal premi Nobel da la literadüra.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Leucojum vernum
El Leucojum vernum l'è 'na piànta erbàcea de la famìa botànica de le Amaryllidaceae, uriginària de l'Euròpa centràla e meridionàla. L'è prezènte endèl arc Alpì, endèi Apenìni setentrionài, endèi Balcàni e 'n Germània centràla e meridionàla.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'na piànta perène condèn bùlbo che sta sótatèra, de fùrma sférica de 12-30 mm de diàmetro. Le fòie i è töte bazài e i è piö cürte del gamp. Le g'ha 'na làmina lineàr vérda scüra e löstra de la bànda de 'nsìma. L'è larga de 5 a 12 mm.
El gamp l'è bastànsa gaiàrt, cumprimìt a sesiù quàze triangolàr. L'è alt de 15 a 30 cm del teré. Gamp e fòie a la bàze i è 'nciurciàde sö 'ndèna guàina biànca quàze trasparènta.
El gamp el pórta de sòlet en fiùr apéna (de rar 2). El fiùr el pindùla 'n zó e 'l g'ha 'na fùrma a campanèla, furmàda de 6 tépali, tré intèrni e tré estèrni töcc lónch precìs e de culùr biànch condèna macìna sö la pónta zàlda o vérda. La fiuridüra la cumìncia a febrér.
El fröt l'è 'na càpsula loculicìda vérda e carnùza de 15 mm de diàmetro o póch de piö.
Varietà[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nòm popolàr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Leucojum vernum àle ólte 'l vé per erùr ciamàt bucanéve, ma l'è mìa 'l bucanéve véro perchè chèl l'è 'l Galanthus nivalis, en fiùr de la stèsa famìa botànica.
Sinònim[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Nivaria hexanthera Medik.
- Leucojum vernum var. biflorum Cariot & St.-Lag.
- Erinosma verna (L.) Herb.
- Nivaria verna (L.) Moench
- Leucojum vernale Salisb.[2]
Galerìa de fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Referènse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Varietà en Catalogue of life
- ↑ Sinònim en Tela Botánica


text:
Lager (bira)
Lager l'è 'n tìpo de bira utignìda conden leàt specìfech a fermentasiù bàsa (Saccharomyces carlsbergensis) e che 'ndèla part finàl del procès de birificasiù la vé 'nmagazinàda per divèrse setemàne 'ndèn ambiènt a temperadüra arènt ai 0°C per fà depozità le partezèle de leàt en suspensiù e per töga vià saùr e udùr sulfùrei tìpich del tìpo de leàt che se dopèra. I stìi piö famùs a bàsa fermentasiù i è Lager ciàra, Helles, Pilsner, Märzen, Vienna, ecc.
El nòm el vé de 'na paròla todèsca (lagern) che völ dì "enmagazinà".


text:
Varal (NO)
Varal o Varà[1] (nom ufizial in italian: Varallo Pombia) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 4 980 abitàncc (dàto del Dicember 2013[2]), cunt ona superfis de 13,6 km² e ona densità de popolaziun de 366 ab./km².
El paes, che 'l gh'ha 'me citadin unurari el Fausto Bertinotti, se tröva lungh el fiüm Tisin, al cunfin cun la Pruvincia de Vares.
L'è tacaa ai cumün de Burgh Tisin, Castlét, Dimian, Pumbia e Somma (VA).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Varal l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Teresa Cappello, Carlo Tagliavini, Dizionario degli Etnici e dei Toponimi Italiani, Bologna, ed. Pàtron, 1981.
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text: Peter Ammon è in dals emprims fotografs svizzers che ha fatg maletgs en colur. El è viagià enturn 1950 atras la Svizra ed ha fotografà la vita muntagnarda. Per il solit enconuschan ins be fotografias en nair ed alv da quel temp. Perquai èn las fotografias dad Ammon insatge singular. L’onn 2006 è cumparì tar «Aura» a Lucerna in cudesch che preschenta quest material prezius. Il cudesch è partì en set chapitels per set regiuns svizras. Il segund chapitel mussa radund ventg fotografias dal Grischun. Las bleras derivan da l’Engiadina Bassa e dal Puschlav. Duas fotografias èn fatgas en Lumnezia. Ils texts accumpagnants èn mintgamai cuntegnids en il cudesch en tut las quatter linguas naziunalas.


text:
Eighth Wonder
Gl’Eighth Wonder ([eɪtθ ˈwʌndəɹ]) i èṅ un grup pop ingléś fundâ in dal 1983 ch'l à sunâ in fiṅ a 'l 1989 e pò piò. In chi an lè, la banda la gh'à abû dimóndi sucès specialmènt in Itâglia e in Giapòṅ.
Biugrafìa
In dal 1983 al chitarìsta Jamie Kensit al tóś sò surèla Patsy, ch'la gh'iva quatórd'ś an, a cantàr in dal sò grup che in alóra al s ciamàva Spice. I àtar cumpunènt i éran Geoff Beauchamp, sèmpar a la chitàra, Lorenzo Lewis a 'l bas e Jake Walters e Nigel Davis a la baterìa. La banda la taca a śibìr-as dal viṿ in dl'Aṿtòṅ dal 1983 faghénd-'s un nóm in cla manéra lè.
A la fiṅ dal 1984, Nigel Davis al s in và par fundàr al grup Slipstream. Al tastérista Alex Godson al s śònta a chi àtar che, in cal mèntar, i ìvan cambiâ nóm sarnénd quél 'd Eighth Wonder (Utàva maravìja).
Al prim cuncèrt cun cal nóm lè 'l è dal Nuvémbar dal 1984 a Wimbledon, in di dintóran ad Lóndra. 'L è in cal perìud lè che al regìsta Julien Temple al dòcia la Patsy Kensit śibénd-ag la part ad Crepe Suzette in dal film Absolute Beginners.
In d'l Avrìl dal 1985 al grup al taca a registràr al sò prim disc par la CBS Records pròpria mèntar la Kensit l'éra drē a giràr al sò film. In Utóbar a véd acsè la luś al sìngul Stay With Me e 'l è subìt un sucès dal nòstri bandi e anc in Giapòṅ finénd a 'l prim pòst (ma sōl 65śum in dal sò paéś). Lewis e Walters i vaṅ via e al grup al taca a druàr la drum machine e a 'l tastéri a 'l pòst dal bas.
In dal méś 'd Agóst gl’Eighth Wonder i vólan a Los Angeles par registràr insém a Mike Chapman, famóś p'r avér laurâ cun i Blondie, al sò àlbum ad debùt. In dal Favràr dal 1987 a vèṅ fóra cuma sìngul al braṅ Will You Remember? ch'al gh la cava a finìr in di prim déś pòst in Itâglia mèntar When the Phone Stops Ringing ch'a vèṅ dòp al gh'à da cuntintàr-as dal pòst vint-siē.
Mèntar i éran drē a finìr al disc, al grup al patìs 'l abandòṅ anc ad Godson. Steve Grantley al tōś al sò pòst da drē da la baterìa. Al braṅ I'm Not Scared, scrit da i Pet Shop Boys e da Phil Harding, a vèṅ sarnî p'r èsar al sìngul sucesìṿ e 'l è un sucès dapartùt: prim pòst in Itâglia, secónd pòst in Śvisra e Purtugàl, tèrs in Spaggna, quàrt in Grécia, quìnt in Germâgna e via acsè. Da cl'atra banda dal 45 gir a gh'è na versiòṅ cantàda in francéś (J'ai Pas Peur).
In dal Maǵ dal 1988 'l è al tùran ad Cross My Heart, àtar braṅ famóś dal grup, ch'al finìs in di prim quìndas pòst in soquànt paéś dal nòstar cuntinènt e a 'l 56śum pòst in di Stat Unî. In dal stés an, la cantànta Martika la 'l canta in dal sò disc umònim.
Dòp àtar dū sìngui (Baby Baby dal 1988 e Use Me dal 1989), al grup al s mòla e la Patsy Kensit la taca na caréra in dal mónd dal cìnema a tèmp pîṅ.
Al grup 'l à fat in tèmp a sunàr par dū vòlti a Sanremo: in dal 1987 cun Will You Remember (quànd a la Patsy al gh casca śò al sò vistî śgalvî faghénd védar un cunsèṅ ad téta) e 'l an dòp cun I'm Not Scared. Invéci Cross My Heart 'l è stâ sunâ a 'l Festivalbar.
Mémbar
- Patsy Kensit vóś
- Jamie Kensit chitàra
- Geoff Beauchamp chitàra
- Lawrence Lewis bas
- Alex Godson tastéri
- Jake Walters baterìa
- Nigel Davis baterìa
- Steve Grantley baterìa
Discugrafìa
Àlbum
- 1987 - Brilliant Dreams
- 1988 - Fearless
- 1989 - Eighth Wonder: The Best Remixes (gnû fóra sōl in Giapòṅ)
Sìngui
- 1985 - Stay with Me
- 1986 - Having It Al
- 1987 - Will You Remember
- 1987 - When the Phone Stops Ringing
- 1988 - I'm Not Scared
- 1988 - Cross My Heart
- 1988 - Baby Baby
- 1989 - Use Me


text:
Ronchi dei Legionari
Ronchi dei Legionari (en bisiàch: Ronchi; en furlà: Roncjis di Monfalcon; en slovéno: Ronke; en todèsch stòrich: Ronkis) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Gorisia. El g'ha presapóch 11.121 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 695 ab./km². El cunfìna coi cümü de Doberdò del Lago, Fogliano Redipuglia, Monfalcone, San Canzian d'Isonzo, San Pier d'Isonzo, Staranzano.
El cumü l'è stàt ciamàt dei Legionari perchè l'è stàt ché che l'è partìda la spedisiù a Fiùme de Gabriele D'Annunzio e dei sò legiunàri.


text:
Mas-Blanc-des-Alpilles
Mas-Blanc-des-Alpilles l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tarascon, del circondàre (arrondissement) de Arles e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône . El g'ha 'na popolasiù de 505 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1,57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 9 méter a 'na altèsa màsima de 65 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc


text:
Gazziroeula
La Gazziroeula o Garziroeula (pronunciaa anca Gazziròla, cioè: [gadzi'rɔla]; Sgazzariòra in del dialett de Scertara[1] Gazzirola o Garzirola in Italian) l'è ona montagna di Prealp.
L'è alta 2.116 meter e la toeu part al rosc di Prealp Luganes (pussee precisament, di Prealp Comasch).
La fa de confin in tra l'Italia (Val Rezz, in de la Val Cavargna) e la Svizzera (la Val Colla, che al dì d'incoeu l'è tutta in del comun de Lugan, ma pussee precisament lì de sotta gh'è Bogn).
Ai pee de la Gazziroeula gh'è voeuna di font del Cassaraa.
Not[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Vocabolario dei dialetti della Svizzera Italiana, Centro di dialettologia e di etnografia


text:
Al Napulitàṅ (Nnapulitano dit da lōr) 'l è na léngua rumànśa arcgnusùda uficialmènt da 'l UNESCO cuma léngua e patrimòni dl'umanità. In śónta a 'l Itagliàṅ, al s dascór in Campâgna e, cun soquànti difarénsi, in Lucàgna, in dla Calâbria dal nord, in dal Mulîṣ, in dal Pùglia e in dla part dal Lasi davśèṅ a 'l Caśertàṅ, faghénd part dal grup di dialét meridiunài.
Al Napulitàṅ, cuma 'l itagliàṅ, al daśvèṅ da 'l Latìn. A s créd che in d'l Itâglia sèntar-meridiunàla, anc prima di rumàṅ, a s dascurìs 'l Ósc e al Grèc, quést chè in di dintóran ad Nàpuli in fiṅ a 'l II-III sècul.
Sóta gl'Aragóna al Napulitàṅ 'l è stâ śibî par dvintàr la léngua uficiàla dl'Aministrasiòṅ (a s druàva ad fat 'l Itagliàn), ma dòp la tiràda via dal sò pòst ad Fedrìg I a n s 'n è fat gnint.
In Napulitàṅ da spés al vucàli sénsa 'l asènt insìma i n vènan diti minga bèṅ e ciàri ma a s dróva un sòṅ sentràl, ciamâ da i linguìsta schwa e cgnusû cun al sìmbul IPA /ə/. In dal francéś al s cata in dla paròla petit o quànd i calabréś i dìśan Milena (/mələnə/). Dit quést, al vucàli i èṅ pò scriti listés cuma in Itagliàṅ, tgnind a drē a la tradisiòṅ.
Cuma par 'l Itagliàṅ, anc in Napulitàṅ a s cata al fenòmen d'l arfursamènt sintàtic ma cun dal règhli difarénti.
Soquànti atri difarénsi ad prunùncia in di cunfrònt d'l Itagliàṅ i èṅ qvisti chè 'd sóta:
A 'l inìsi ad paròla, specialmènt in di grup gua /gwa/ e gue /gwe/, da spés la /g/ prima dna vucàla la dvènta /ɤ/;
La S sórda /s/ a 'l inìsi ad paròla la vèṅ da spés dita cuma /ʃ/ ma minga quànd dòp a gh'è na /t/ o /d/, tut difarènt ad quél ch'a sucèd in dal parlàdi muliśàni;
Al paròli ch'i finìsan par cunsunànta (in gènar al paròli furastéri) i gh'àṅ sèmpar 'l asènt in fónd (in Napulitàṅ a s diś habitàt e minga hàbitat cuma in Itagliàṅ);
La /i/ diacrìtica ch'la s cata in di grup -cia /-ʧa/ e -gia /-ʤa/ d' Itagliàṅ, dal vòlti la vèṅ dita par dabòṅ: p'r eśèmpi, na cruciera [nakru'ʧierə];
Al rutacìśum dla /d/ in /r/ (o più preciśamènt in dla /ɾ/) la gh'è da spés, cuma in Maronna;
La vucàla vèrta A l'è dita cuma /ɑ/ e minga cuma la /a/ d'l Itagliàṅ.
Al Napulitàṅ al dróa al sèt vucàli d'l itagliàṅ ma anc la schwa /ə/ al pòst dla O e dla E quànd i n gh'àṅ minga 'l asènt insìma. Stésa ròba par la A in fiṅ ad paròla, sèmpar s'la n gh'à briśa 'l asènt insìma.


text:
La Sagne
La Sagne a l'è un cumün svizzer del distret de La Chaux-de-Fonds, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25.55 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 957 abitant.
El cumün de La Sagne al se tröva a una altitüden de 1039 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boudevilliers, Brot-Plamboz, Coffrane, Fontaines, La Chaux-de-Fonds, Le Locle, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Les Ponts-de-Martel, Montmollin, Rochefort. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.


text:
Cassan Magnagh
Casan Magnagh (Talian: Cassano Magnago) l'è un cumün da la Pruvincia da Varees che'l gh'hà 21 647 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 12,2 km² e 'na densità de 1 774 ab./km².. Chì a inn nassüü ul Ivan Basso, che l'hà vinciüü el Giro d'Italia intel 2006, e l'Umberto Bossi, che l'è ul fundatur dal partii pulitich ciamaa "Lega Nord".
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cassan Magnagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Suceava
Suceava (Szucsáva in üngheres; Szuczawa in pulach; CyчaBa/Sučava in ücrain; שאַץ/Shats in yiddish) l'è una cità de la Rumania cun püssee de 105.000 abitant.
Cuntegnüü
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Suceava la se tröva in del distret umonim, in la regiun storiga de la Bücovina.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La presenza de insediament üman in del'area de la cità l'è multu antiga, cume testimonien un frach de retruvament archeulogigh che vegnen dal Paleulitigh; pö la gh'è vivüda una tribü de Dach che l'è mai finida sota i Ruman, anca se gh'è staa un fort inflüss cultüral latin. Düranta el Mediuev la cità l'ha cunussüü el sò splendur massim quand che Peder I de Muldavia l'ha fada vegnì la capital del sò regn, un rol mantegnüü fina al 1565. In quel ann, Alexandru Lăpuşneanu l'ha spustaa la capital a Iaşi.
In del periud de la gloria de vess capital, el mument püssee bel l'è staa quel de regn del Steven III el Grand (Ştefan III cel Mare in rumen): a quel temp hin staa faa sü i dò citadel furtifigaa che se veden anca incö. Al temp Suceava l'ha patii anca l'assedi di Türch, sota al cumand del Maumet II (1476): ma l'è riessida a resist. Suceava l'è mai stada cunquistada cui arma.
El 21 de magg 1600, düranta la sua opera la riünifigaziun del paes, Michee 'l Bravu l'è 'gnüü denter a Suceava senza cumbat, vist che l'è staa acolt cun favur e unuraa 'me signur del lögh. E l'è staa chì che cinch dì dopu el Michee 'l s'è pruclamaa Signur de la Tera de Rumania, de l'Ardeal e de la Tera de Muldavia.
In del 1775, insema a tüta a la Bücovina, Suceava l'è finida sota el dumini di Austriegh. E l'è staa inscì fina al 1918, quand che 'l teritori l'è entraa a fà part de la Rumania. Da quel mument la cità l'è andada dedree ai sort del sò növ paes.
Cumpusiziun etniga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cumpagna de tanti cità de la Miteleuropa, anca Suceava la gh'ha di minuranz etnigh storigh. Al dì d'incö però. la cità l'è abitada suratüt da Rumen. In del 2002 un censiment el feva vedè questa sitüaziun:
La püpart de la pupulaziun l'è de religiun urtudossa.


text:
220 damain persunas dischoccupadas il favrer
- Gievgia, 7.3.2013, 8:23
En il Grischun è il dumber da dischoccupads sa sminuì il favrer. Sco quai che l'uffizi per industria e lavur chantunal communitgescha, eran annunziads il favrer 2'016 persunas senza lavur. Quai è ina quota da 1,8% e 220 persunas damain ch'il schaner.
Tar ils 2'016 dischoccupads tutgan 581 dunnas e 1'435 umens. Il pli aut dumber da dischoccupaziun han registrà l'industria da construcziun, l'hotellaria ed il commerzi en detagl. Situaziun en l'entira Svizra En Svizra stagnescha la dischoccupaziun il favrer sin 3,4%. Il dumber da persunas dischoccupadas è sa reducì da 148'158 sin 146'001 persunas. Cunquai è il dumber da dischoccupads sa sminuì per l'emprima giada dapi 6 mais. (cdp/fc)


text:
Roald Amundsen
Roald Engelbregt Gravning Amundsen (16 de Lüi del 1872 - 18 de Giügn del 1928) a l'era un espluradur nurveges di regiun pular. A l'è staa el cumandant de la spediziun antartiga del 1911-1912 che l'è stada la prima a rivà al Pol Süd. A l'è staa anca el prim de semper a cunquistà sia el Pol Süd sia 'l Pol Nord, e a traversà el passagg a nord-est.
L'Amundsen a l'era nassüü in d'una fameja de navigadur e capitan, el quart de des fiö. L'ha stüdiaa 'me dutur ma a 21 agn, a la mort de la mader, l'ha lassaa tüsscoss per dedicass ai espluraziun, in di agn di impres del Fridtjof Nansen che in del 1888, l'aveva traversaa Gruenlandia.
A l'è mort in del 1928, in d'una spediziun urganizada per sucur i member de la spediziun de l'Umberto Nobile, dopo che'l sò dirigibil növ Italia a l'era burlaa giò quand che eren 'dree turnà indree del Pol Nord.


text: 1Rü ñu̱xma ya Tupana rü marü taxuca̱xma nanapoxcue i ngẽma duü̃xü̃gü i Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü ixĩgüxü̃. 2Erü Tupanaãẽ i Üünexü̃ i Ngechuchu ya Cristugagu tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃, rü nüxna tüxü̃ ínanguxü̃xẽẽ i pecadu na tama yuwa tüxü̃ nagagüxü̃ca̱x. 3Rü yema taxüneãrü ngúchaü̃gü rü marü nüxü̃ narüyexera ga yema mugü ga Moĩché ümatüxü̃. Rü yemaca̱x ga yema mugü rü taxucürüwa mexü̃ tüxü̃ naxüxẽẽ. Natürü nüma ga Tupana rü marü nanaxü ga yema taxucürüwa naxüxü̃ ga yema mugü. Yerü ga Tupana rü ñoma ga naãnewa nanamu ga Nanexü̃chi. Rü woo taxüne i pecaduã́xü̃rüü̃ nixĩ ga naxü̃ne, natürü nüma ga Nane rü taguma napecaduã̱x. Rü nüma ga Nane rü tórü pecaduca̱x nayu, rü yemaãcü inayanaxoxẽẽ ga norü pora ga yema pecadu ga taxünewa yexmaxü̃. 4Rü yemaãcü nanaxü ga Tupana na tüxü̃́ na natauxchaxü̃ca̱x na yanguxẽẽxü̃ i ngẽma tüxü̃ namuxü̃ i ngẽma mugü. Erü ñu̱xma rü tama ñoma i taxüne naxwa̱xexü̃ãcüma tamaxẽ, natürü Tupanaãẽ i Üünexü̃ naxwa̱xexü̃ãcüma nixĩ i imaxẽxü̃. 5Rü yíxema tümaxü̃ne naxwa̱xexü̃ãcüma maxẽxẽ, rü naxca̱x tadaugü i ngẽma ñoma i naãnecü̱̃ã̱x naxwa̱xexü̃. Natürü yíxema Tupanaãẽ i Üünexü̃ naxwa̱xexü̃ãcüma maxẽxẽ, rü ngẽma Tupanaãẽ i Üünexü̃ naxwa̱xexü̃ nixĩ i naxca̱x tadaugüxü̃. 6Rü yíxema Tupanaãẽ i Üünexü̃ naxwa̱xexü̃ca̱x daugüxe rü tataãẽgü, rü tá tüxü̃́ nangẽxma i tümaãrü maxü̃ i taguma gúxü̃. Natürü yíxema tümaxü̃ne naxwa̱xexü̃ca̱x daugüxe rü ngẽma rü tá yuwa tüxü̃ nagagü. 7Rü yíxema tümaxü̃ne naxwa̱xexü̃ca̱x daugüxe rü Tupanaãrü uwanü tixĩgü. Rü tama Tupanaga taxĩnüẽchaü̃ erü taxucürüwama naga taxĩnüẽ. 8Rü ngẽmaca̱x ya yíxema tümaxü̃neãrü ngúchaü̃we rüxĩxẽ, rü taxucürüwa Tupanaãrü ngúchaü̃ taxügü. 9Natürü ngẽxguma aixcüma pewa nangẽxmagu i Tupanaãẽ i Üünexü̃ rü tama pexeneãrü ngúchaü̃ pexü, natürü Naãẽ i Üünexü̃ãrü ngúchaü̃ nixĩ i pexüxü̃. Rü yíxema tama tüxü̃́ nangẽxmaxẽ i Tupanaãẽ i Üünexü̃ i Cristu tüxna ãxü̃, rü tama Cristuarü duü̃xü̃ tixĩ. 10Natürü ngẽxguma pewa namaü̃xgu ya Cristu, rü woo pecadugagu tá nayu̱xgu i pexene, natürü peãẽ rü namaxü̃, erü Tupana pexü̃ nadau na pimexü̃. 11Rü ngẽxguma pewa namaü̃xgu i Naãẽ ya yima Tupana ga Ngechuchu ya Cristuxü̃ írüdaxẽẽcü, rü nümatátama ya yima Cristuxü̃ írüdaxẽẽcü tá wena nanamaxẽẽ i pexene i yuxwa̱xexü̃, rü Naãẽ i Üünexü̃ i pewa maxü̃xü̃ tá nixĩ i naxüxü̃ i ngẽma. 12Rü ngẽmaca̱x, Pa Chaueneẽgüx, rü tanaxwa̱xe i Tupanaãrü ngúchaü̃ taxü, rü tama tanaxwa̱xe i taxüne i pecaduã́xü̃ãrü ngúchaü̃ taxü. 13Erü ngẽxguma chi pexeneãrü ngúchaü̃ pexü̱xgu rü tá ipeyarütauxe. Natürü ngẽxguma Tupanaãẽ i Üünexü̃ãrü ngü̃xẽẽmaã ipeyanaxoxẽẽgu i ngẽma pexene üxchaü̃xü̃, rü aixcüma tá pexü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃. 14Erü guxãma ya yíxema Tupanaãẽ i Üünexü̃ tümamaã icuáxe, rü aixcüma Tupanaxãcügü tixĩgü. 15Noxri rü Tupanaxü̃ pemuü̃ẽ ga yexguma pepecaduã̱xgügu, natürü i ñu̱xma rü Tupanaxãcügü pixĩgü erü Naãẽ i Üünexü̃ rü naxãcügüxü̃ pexü̃ nixĩgüxẽẽ. Rü Naãẽ i Üünexü̃ i pema peyaxuxü̃ rü pemaã namecüma rü tama poxcumaã pexü̃ namuü̃xẽẽ. Rü ngẽmatama Naãẽ i Üünexü̃ nixĩ i tüxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃ na tama imuü̃ẽxü̃ca̱x na Tupanana ingaicamagüxü̃ rü: “Pa Tonatüx”, ñagüxü̃ nüxü̃. 16Rü ngẽmatama Naãẽ i Üünexü̃ nixĩ i aixcüma tüxü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽxü̃ na Tupanaxãcügü na ixĩgüxü̃. 17Rü ñu̱xma na Tupanaxãcügü ixĩgüxü̃ i yixema, rü nüxü̃ tacua̱x rü daxũguxü̃ i naãnewa tá tanayaxu i ngẽma mexü̃gü i Tupana tüxna ãxchaü̃xü̃. Rü ngẽmaãcü Cristumaã tá tüxü̃́ nangẽxma i tachica i mexü̃ i Tupanaxü̃tawa, erü Cristurüü̃ ngúxü̃ tingegü na yixcüra wüxigu namaã mexü̃wa ingẽxmagüxü̃ca̱x. 18Rü dücax, rü choma nagu charüxĩnü rü ngẽma ngúxü̃ i ñu̱xma ñoma i naãnewa ingegüxü̃, rü taxuü̃ma nixĩ i ngẽxguma nagu nanguxgu i ngẽma mexü̃ i yixcüra tá nüxü̃ idauxü̃ i ngẽxguma Cristumaã ingẽxmagügu i daxũguxü̃ i naãnewa. 19Rü ñu̱xma rü guxü̃ma i ṯacü i Tupana üxü̃ rü taxü̃ i norü ngúchaü̃maã ínanaṉg̱uxẽẽgü i ngẽma ngunexü̃ i nagu tá nataeguxü̃ ya Cristu na Tupana guxü̃pe̱xewa naxãcügüxü̃ iwéxü̃. 20Rü nüxü̃ tacua̱xgü rü yexguma pecadu naxü̱xgu ga guma nüxĩraü̃cü ga yatü rü yexguma nixĩ ga nachixexü̃ ga guxü̃ma ga yema Tupana üxü̃. Rü tama yema Tupana üxü̃ãrü ngúchaü̃ nixĩ ga yema, natürü yemaãcü nüxü̃ naxüpetü yerü ga Tupana rü yemaãcü inaxuneta ga yexguma pecadu naxü̱xgu ga guma yatü. Natürü i ñu̱xma rü guxü̃ma ga yema Tupana üxü̃ rü ínanaṉg̱uxẽẽ na ngẽma chixexü̃wa ínanguxü̃xü̃ca̱x. 21Erü ngẽma ngunexü̃ i Tupana tá nagu nadexü̃ i naxãcügü na naxü̃tawa nangẽxmagüxü̃ca̱x, rü ngẽxguma tá ta nixĩ i chixexü̃wa ínanguxü̃xẽẽãxü̃ i guxü̃ma ga yema nümatama naxüxü̃. Rü ngẽmaãcü wenaxãrü noxrirüü̃ tá name i guxü̃ma. 22Rü nüxü̃ tacua̱x rü guxü̃ma ga yema Tupana üxü̃, rü noxritama chixexü̃ nüxü̃ üpetügu rü poraãcüxüchima nanaxwa̱xeecha na wenaxãrü noxrirüü̃ namexü̃. 23Rü tama ngẽmaxĩcatama nixĩ i poraãcü nanaxwa̱xegüxü̃ na wenaxãrü noxrirüü̃ namexü̃. Natürü yixema na yaxõgüxü̃ rü ta tanaxwa̱xe na ínanguxü̃ ya Tanatü na naxãcügüxü̃ tüxü̃ na nadexü̃ca̱x rü ngexwacaxü̃xü̃ i taxünegü tüxna naxãxü̃ca̱x. Rü woo tüxü̃́ na nangẽxmaxü̃ i Tupanaãẽ i Üünexü̃ i tüxü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽxü̃ na ñuxãcü tá yiĩxü̃ i daxũguxü̃ i naãnewa, natürü tanaxwa̱xe na paxa ngẽ́maxü̃chi ingugüxü̃. 24Cristu tüxna nanaxã i maxü̃ i taguma gúxü̃, natürü ítanaṉg̱uxẽẽgümare na naxü̃-tawa ingugüxü̃ na nayauxgüxü̃ca̱x i ngẽma maxü̃. Natürü nüxü̃ tacua̱x rü ngẽxguma chi marü nüxü̃ idaugügu i ngẽma írüṉg̱uxẽẽgüxü̃, rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ ítanaṉg̱uxẽẽgü. Erü ngẽma marü nüxü̃ idauxü̃, rü taxuca̱xma ítanaṉg̱uxẽẽ. 25Natürü ngẽxguma tauta nüxü̃ idaugügu i ngẽma írüṉg̱uxẽẽgüxü̃, rü tanaxwa̱xe i meã ítanaṉg̱uxẽẽgüecha ñu̱xmatáta nüxü̃ idaugü. Rü ngẽmaãcü nixĩ i Cristuxü̃ írüṉg̱uxẽẽgüxü̃. 26Rü Tupanaãẽ rü tüxü̃ narüngü̃xẽẽ ta na iporaexü̃ca̱x i ngẽxguma guxchaxü̃gü tüxü̃ üpetügu. Rü yixema rü tama nüxü̃ tacua̱x na ñuxãcü Tupanamaã idexagüxü̃ rü ṯacüca̱x iyumüxẽgüxü̃. Natürü Naãẽ i Üünexü̃ rü naxauxãcüma ore i tama nüxü̃ icuáxü̃maã Tupanamaã nidexa rü taxca̱x nayumüxẽ. 27Rü Tupana ya meã tüxü̃ cuácü rü nüxü̃ nacua̱x na ñuxũ ñaxü̃chiga yiĩxü̃ i ngẽma Naãẽ i Üünexü̃ nüxü̃ ixuxü̃. Erü ngẽma Naãẽ i Üünexü̃ rü Tupana naxwa̱xexü̃ãcüma Tupanaxü̃ naca̱a̱xü̃ tümaca̱x ya yíxema Tupanaãrü duü̃xü̃gü ixĩgüxe. 28Rü nüxü̃ tacua̱x rü tümaãrü mexü̃ca̱x nixĩ i Tupana ínanguxẽẽxü̃ i guxü̃ma i ngẽma tüxü̃ üpetüxü̃ ya yíxema nüxü̃ ngechaü̃güxe ga nüma nanaxwa̱xexü̃ãcüma tüxü̃ yadexechixe. 29Rü woetama nuxcümama ga Tupana rü marü tüxü̃ nacua̱x na texégü tá tixĩgüxü̃ ya yíxema noxrü ixĩgüxe. Rü noxritama naãne ixügügumama tüxü̃ nidexechi na Nanerüü̃ timexü̃ i nape̱xewa, rü yima Nane rü tümamaã nayaxü̃ca̱x rü tümamaã inacuáxü̃ca̱x ya guxãma ya yíxema naẽneẽgü ixĩgüxe. 30Rü guxema noxri naãne ixügügumama Tupana tüxü̃ idexechixe, rü tümaca̱x naca na noxrü tixĩgüxü̃ca̱x. Rü guxema tümaca̱x nac̱axe, rü nügüca̱x tüxü̃ nimexẽẽgü. Rü guxema nügüca̱x tüxü̃ yamexẽẽgüxe, rü daxũwa tá tüxü̃ nagagü na guxü̃gutáma naxü̃tawa tangẽxmagüxü̃ca̱x. 31¿Rü ñuxũ ñagüxü̃ tá i ñu̱xma i ngẽmachiga? Rü ngẽxguma Tupana taétüwa chogügu, ¿rü texé tá tüxü̃ rüyexeraxü̃? 32Yerü nüma ga Tupana rü tama tüxna nayanuxü̃ ga Nanexü̃chi. Natürü taxca̱x inanamu ga Nane na taxca̱x nayuxü̃ca̱x i guxãma i yixema. Rü ñu̱xma na yemaãcü taxca̱x inamuãxü̃ ga Nane, ¿rü taux e̱xna tüxna naxããxü̃ i guxü̃ma i ṯacü i inaxwa̱xexü̃ na naxca̱x imaxẽxü̃ca̱x? 33Rü Tupana tüxü̃ nidexechi rü tüxü̃ nixu na nape̱xewa imexü̃. Rü ngẽmaca̱x ¿rü texé tá nape̱xewa tüxü̃ tixugü na ichixexü̃? Erü Tupanatama nixĩ ya tüxü̃ ixucü na tüxü̃́ nataxuü̃ma i chixexü̃. 34¿Rü texé tá poxcuwa tüxü̃ tamugü i ñu̱xmax? ¿Pexca̱x rü Cristu tá yiĩxü̃? Dücax, taxucürüwama ngẽmaãcü nixĩ yerü Cristu nixĩ ga taxca̱x yucü na tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ca̱x. Rü tama ngẽxĩcatama taxca̱x naxü, natürü wenaxãrü ínarüda. Rü ñu̱xma rü Tupanaxü̃tawa nangẽxma rü ngẽ́ma ãẽ̱xgacü nixĩ. Rü ngẽ́ma taétüwa nachogü rü Tupanaxü̃ taxca̱x naca̱a̱xü̃. 35¿Rü ñu̱xma rü ṯacü tá Cristuna tüxü̃ ixĩgachixẽẽxü̃ na tama tüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x? Rü woo ngúxü̃ ingegügu, rü e̱xna guxchaxü̃gü tüxü̃́ ngẽxmagu, rü e̱xna duü̃xü̃gü Cristugagu taxchi aiegu, rü e̱xna itaiyaegu, rü e̱xna ingexchirugügu, rü e̱xna ãũcümaxü̃wa ingẽxmagügu, rü e̱xna duü̃xü̃gü tüxü̃ daixchaü̃gu, natürü woo guxü̃ma i ngẽma tüxü̃ üpetügu, natürü ya Cristu rü tãũtáma nüxü̃ narüchau na tüxü̃ nangechaü̃xü̃. 36Natürü guxü̃guma ãũcümaxü̃wa tangẽxmagü, ngẽma Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ nüxü̃ ixuxü̃rüü̃. Erü ngẽma ore rü ñanagürü: “Rü cugagu duü̃xü̃gü toxü̃ nadaixchaü̃ rü duü̃xü̃güpe̱xewa rü ñoma carnerugü i daiwa ĩxü̃rüü̃ tixĩgü”, ñanagürü i ngẽma ore. 37Natürü woo guxü̃ma i ngẽma tüxü̃ na ngupetüxü̃, rü Ngechuchu ya Cristu ya tüxü̃ ngechaü̃cü, rü tüxü̃ naporaexẽẽãma na taxuü̃ma i guxchaxü̃gü tüxü̃ narüyexeraxü̃ca̱x, rü bai i ṯacü. 38Rü ngẽmaca̱x aixcüma chayaxõ na taxucürüwama ṯacü Tupanana tüxü̃ ixĩgachixẽẽxü̃ na ngẽmaãcü tama tüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x. Rü woo iyu̱xgu rü woo imaxẽgu, natürü Tupana tá tüxü̃ nangechaü̃ẽcha. Rü taxucürüwama Tupanana tüxü̃ nixĩgachixẽẽ i ṯacü i norü orearü ngeruü̃gü, rü e̱xna ṯacü rü ṉg̱oxogü rü e̱xna ṯacü i to i poraxü̃. Rü bai i ṯacü i ñu̱xma tüxü̃ üpetüxü̃, rü bai i ṯacü i yixcüra tá ngẽxmaxü̃, rü bai i ṯacü i daxũwa ngẽxmaxü̃, rü bai i ṯacü i naãnetüü̃wa ngẽxmaxü̃, rü bai i ṯacü i to i Tupana üxü̃, rü taxucürüwama Tupanana tüxü̃ nixĩgachixẽẽ na tama tüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü nixĩ i tüxü̃ nangechaü̃xü̃ ya Tupana nagagu ya tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu.


text:
Potasio
El potasio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol K (de la paròla latìna Kalium). El g'ha nömer atòmich 19, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de potàsio el g'ha disnöf prutù. L'è un 'n metàl alcalì tèner de culùr vianch arzentàt. L'è 'l segónt metàl piö lezér (el piö lezér l'è 'l Litio), e 'n natüra se 'l tróa sèmper cumbinàt a dei óter elemèncc. L'è mulzì e se pöl taiàl a tòch pò a conden curtilì normàl. Apéna taiàt, le fàce del tài le se móstra de aspèt metàlich arzentàt, ma la superfìce nöa la se òsida a la svèlta. El reagés facilmènt, suradetöt co l'àiva, en contàt de la quàla el reagés en maniéra violènta tat che l'idrògeno che se lìbera el pöl ciapà föch o adiritüra s•ciopà. El se 'nsomèa al sòdio per el sò comportamènt chìmich. El ciàpa föch facilmènt e l'è corozìf.


text:
Pief San Giacum
Pief San Giacum (nòm uficiàl en Italià: Pieve San Giacomo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha 1 616 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 14,9 km² e 'na densità de popolasiù de 108 ab./km² ab./km².
El cunfìna coi cümü de La Capéla, Cela, Sigugnòl, Druver, Suspir e Vescuàt.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Pief San Giacum l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Vigentin
El Vigentin (Vigentino) l'è on quarter de Milan, situaa in del sud de la città, in la zòna de decentrament 5.
La soa via principal l'è la via Giuseppe Ripamonti.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è on antigh centro rural. L'è staa ciamaa Vigentin perchè l'era lontan vint (viginta in latin) miglia de Pavia.
L'è staa on comun indipendent per molto temp, foeura de la zòna milanesa e che 'l partegniva a la Piev de San Donaa. Voeuna di pòrt di Bastion de Milan la se ciamava Pòrta Vigentina, situada longh la strada per Pavia, che la passava anca per Vigentin.
Come tant alter paesitt l'è staa unii a Milan sòtta Napoleon, per poeu tornà indipendent al temp di Austriach.
In del 1869 Vigentin l'è vegnuu pussee gròss perchè gh'hinn staa taccaa i comun de Quint Sô e Vaian. Grazzie a la vesinanza con Milan, in del cors del XIX secol el comun l'ha vist vengì pussee grand la soa popolazion e la soa importanza. In del 1923 l'è staa unii al capploeugh lombard insema a alter des comun.


text:
Diocesi ad Lòd
Artìcol in dialët piasintëin
La dioceṡi ad Lòd (Dioecesis Laudensis in latëin) l'é ‘na circuscrision d'la ceṡa catòlica italiana, che la dipëinda dala pruvìncia d'la Lumbardìa, da la dioceṡi metrupulitana ad Milàn e la fa part ad la Cunferëinsa Episcupälä Italiana.
I fann pärt ad la dioceṡi il citä ad Lòd, un quäl cumoin d'la Pruvìncia ad Milan, d'la Pruvìncia ad Pavia e al cumoin ad Spìn d’Ada, in Pruvìncia ad Cremona.
In tutäl, 894 kmq e 126 paròchi.
Al véscuv, dal 26 d'agòst 2014 a l’é Mons. Maurizio Malvestiti. I dü véscuv emérit a i en Giüsépp Merisi e Giàcum Capuzzi.


text:
30 02
Ol mes de febrer al gh'à 28 o 29 dé. Mia-de-manch, tre ölte al largh de la stòria, e noma in determinacc paes, al gh'è stat ü 30 02. Suéssia (alura Finlàndia a l'era part del Regn de Suéssia) la seguia ol calendare zülià, però la nava a adotá gradüalament ol calendari gregorià. Per ergot, a partí del 1700 la nava a ometí ü dé cada an, per rivá finalament al calendare gregorià ol 1710 (Ergöne fonte i afirma che la nava a ometí i dé de trapass (29 febrér) al largh de 40 agn). Assí, s'à trat éa ü dé ol 1700, però s'à plö fat redüssiú, de manera che ol nomenat calendare Suench s'al avansava per ü dé al calendare zülià, però al gh'éa amò des dé de retard respet al gregorià. La confüsiú la ría a la fí quant, ol 1712 se i gh'à 'du dé de trapass', dunca chel an al gh'à üt ü 30 02. Chèl dé al correspont al 29 02 del calendare zülià e al 11 03 del gregorià. Al final, Suéssia la adota ol calendare gregorià ol 1753. Ol 1929, la Üniú Soviétega la introdüiss ü calendare revolussionare in che cada mes al gh'ia 30 dé e i sich o sis dé restanc i era feste ch'i partegnía a nissü mes. Ol 1930 e ol 1931 i gh'à üt ü 30 02 a l'ÜRSS, però ol 1932 i mes i torna a èss chij de pröma.


text:
Zeus
Ol Zeus ('n gréch antìc Zeύς/Zeús; in gréc mudéren Aίaς/Días; in latì Juppiter) in de la mitologèa gréca l'éra 'l rè de töcc i dèi.
S-cèt de Crono e de Rea e sèmper segónt la mitologèa gréca l'istàa 'n del sò palàs sö 'nsima al mut Olimpo de 'ndóe per fas rispetà l' tiràa zó di sömelèch (fölmengn) e pròpe 'l sömelèch l'è 'l sò sìmbol.
L'éra spusàt con la Era (Iuno 'n latì), ma l'è famùs per i tate aventüre che l' gh'avrès üt al de fò del matrimòne, la piö curiusa de töte chèla che l'à èst ol Zeus trasfurmàs 'n d'ü tòr per rapì la ninfa Eüròpa.
La vita[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La nassida[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Zeus, segond i leggend de la mitologia greca, a l'era l'ultim di ses bagaj che la còppia de Titan la gh'aveva avuu. El sò pader Cròn (dio del temp) a l'era diventaa re di dei dòpo avè castraa l'Uran (dio del Ciel) e pader de tucc i Titan. Ma l'Uran, cont el scappà via per el dolor, l'aveva mandaa vers el fioeu ona maledizion: anca lù el saria staa casciaa via del tròn divin per man d'on sò fioeu. Per quest el Cròn, quand che la soa miee e sorella Rea la partoriva, el ciappava el bagaj e se 'l mangiava. A la sesta voeulta che la succedeva ona ròbba simil, la Rea, stuffa, l'ha deciduu che almanch el sò ultim fioeu el saria dovuu viv. Donca l'è andada in de l'isola de Creta, indove l'ha domandaa a divinità guerrer, i Curee, de fà rumor cont i scud menter lee l'era dree a partorì, inscì che 'l Cròn el podess minga sentìlla. Poeu l'ha appenduu el bagaj appenna nassuu a on alber (inscì sospenduu el podeva fàss minga vedè del pader) e l'è tornada del sò marì. El Cròn l'aveva savuu che ghe l'era nassuu on alter fioeu e l'ha reclamaa. Allora la Rea el gh'ha daa on sass, cont el dì che l'era quell lì el piscinin: el Cròn el s'è minga accorgiuu de l'ingann e l'ha mangiaa senza fàss tròpp domand el sass.
A Creta el Zeus l'è bevuu el lacc de la cavra Amaltea e l'è vivuu cont i Curee e di Ninf, che a segonda di leggend gh'hann di nòmm different. Quand la cavra Amaltea l'è mòrta, el dio el gh'ha ciappaa la soa pell e 'l l'ha mettuda in sul sò scud, l'egida. Quand che l'è cressuu, l'ha deciduu che l'era vegnuu el temp de vendicàss del pader che voreva mangiàll e de inscì completà la profezia del nònno Uran. Donca a l'è tornaa a la reggia di Titan, e, cont on nòmm fals, l'è diventaa on serv del Cròn. On dì el gh'ha servii on ròbba de bev cont ona sòrta de purgant, che l'ha faa sì che 'l Cròn el spuass via tucc i sò fioeui che l'aveva mangiaa (e che intanta eren cressuu) e anca el sass. A 'sto pont el Zeus el podeva inizià la soa guerra per el tròn divin.
La guerra divina e 'l domini del mond[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fradei che eren sortii del còrp del Cròn eren duu, Poseidon e Ade, menter i sorell eren tre, Era, Demetra ed Estia. I ses Crònid hann scominciaa la lòtta per el domini del mond contra i Titan. Ma ancamò ona voeulta, la vittòria l'è stada dovuda a ona Titanessa, var a dì la Meti, dea de la prudenza. Quella chì l'ha consejaa al Zeus de liberà i fradei di Titan, che eren staa serraa in del Tartar: i Ciclòp e i Ecantònchir. I primm gh'aveven domà on oeugg, i segond cent brasc. Ma eren anca di guerrier possent e di faber òttim, che hann donaa al Zeus e ai sò fradei i arm per batt el Cròn e 'l sò esercit: el fulmin al Zeus, el trident al Poseidon e on elmo che 'l rendeva invisibil a l'Ade. Inscì armaa, la vittòria l'è rivada, dòpo des ann de guerra. Tucc i Titan che s'eren oppòst a l'ascensa del Zeus e di sò fradei hinn staa casciaa in del Tartar al pòst di Ciclòp e di Ecatònchir.


text: 1Pa Chaueneẽgüx, chanaxwa̱xe i nüxna pecua̱xãchie ga ṯacü nüxü̃ na ngupetüxü̃ ga yema nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigü ga Moĩchéwe rüxĩxü̃. Rü pema nüxü̃ pecua̱x rü yexguma nawe naxĩxgu rü wüxi ga caixanexü̃ nape̱xegu nixũ rü nayadüxü. Rü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü rü wüxigu Moĩchémaã natüü̃gu nixĩxü̃tanü. Rü yexgumarüü̃ ta Moĩchémaã nichoü̃ nawa ga yema Taxtü ga Dauchiüxü̃. 2Rü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü rü yexguma wüxigu Moĩchémaã yema caixanexü̃pechitatüü̃gu yaxĩxü̃tanügu rü yema Taxtü ga Dauchiüxü̃wa yachoü̃gu, rü yemaãcü nügü nango̱xẽẽgü na Moĩchéweama naxĩxü̃. 3Rü yexgumarüü̃ ta ga guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü nanangõ̱xgü ga yema pãũ ga daxũwa rüy̱ixü̃. 4Rü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü nayaxaxgü ga yema dexá ga Cristu nüxna ãxü̃. Yerü Cristu rü yema duü̃xü̃güxü̃ ínixümücü ga yema ínaxĩxü̃wa, rü nüxna nanaxã ga yema dexá ga yaxaxgüxü̃. 5Natürü narümumaẽ ga yema duü̃xü̃gü ga tama Tupanaãrü ngúchaü̃ ügüxü̃. Rü yemaca̱x ga yema duü̃xü̃gü rü yexma nayue rü yéma nawogü ga naxü̃negü ga yema dauxchitawa ga taxúema íxãpataxü̃wa. 6Rü guxü̃ma ga yema tórü o̱xigüxü̃ ngupetüxü̃, rü yemaãcü nüxü̃ nangupetü na tórü cua̱xruü̃ yiĩxü̃ca̱x, na tama naxrüü̃ ṯacü rü chixexü̃ca̱xama idaugüxü̃ca̱x. 7Rü ngẽmaca̱x tama name i nüxü̃ picua̱xüü̃gü i ṯacü rü tupananetachicüna̱xãgü, yexgumarüü̃ ga ñuxre ga nümagü naxügüxü̃rüü̃. Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü tórü o̱xigüchigaxü̃ nixu rü ñanagürü: “Rü duü̃xü̃gü ínarütogü na nachibüexü̃ca̱x rü na naxaxegüxü̃ca̱x, rü ngẽmawena rü inachigü na íyayüxexü̃ca̱x”, ñanagürü i ngẽma ore. 8Rü tama name i yixema rü naĩ i ngemaã itape yexgumarüü̃ ga ñuxre ga nümagü naxügüxü̃rüü̃. Rü yemaca̱x wüxitama ga ngunexü̃gu rü nayue ga 23,000. 9Rü tama name i nüxü̃ taxü ya tórü Cori na ñuxãcü yaxna tamaã naxĩnüxü̃ yexgumarüü̃ ga ñuxre ga nümagü naxügüxü̃rüü̃. Rü yemaca̱x nixĩ ga yema duü̃xü̃güxü̃ nangõ̱xcuxü̃ ga ãxtapegü rü nayuexü̃. 10Rü tama name i chixexü̃ Tupanamaã pixugü yema ñuxre ga nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigürüü̃. Rü yemaca̱x ga Tupanaãrü orearü ngeruü̃ ga daxũcü̱̃ã̱x rü nanadai. 11Rü guxü̃ma ga yema tórü o̱xigüxü̃ ngupetüxü̃, rü ñu̱xma na yangaicaxü̃ na nagúxü̃ i naãne rü tórü cua̱xruü̃ nixĩ. Rü naxümatü na ngẽmawa nüxü̃ icuáxü̃ca̱x na ñuxãcü Tupana naxwa̱xexü̃ na imaxẽxü̃ i yixema i ñomaü̃cüü na imaxẽxü̃. 12Rü ngẽmaca̱x ya yíxema tügügu rüxĩnüxẽ na taporaxü̃ i Tupanape̱xewa, rü name nixĩ na meã tügüna tadauxü̃ na tama chixexü̃gu tanguxü̃ca̱x. 13Rü nataxuma i ṯacü rü ngúchaü̃ i chixexü̃ i taxucürüwama namaã peporaexü̃. Rü Tupana ya aixcüma yanguxẽẽcü i ngẽma tamaã inaxunetaxü̃, rü tá pexü̃ narüngü̃xẽẽ na tama pexü̃ naporamaẽxü̃ca̱x i ngẽma ngúchaü̃gü. Erü ngẽxguma pexca̱x ínanguxgu i ngẽma ngúchaü̃gü, rü Tupana tá pexü̃ naporaexẽẽ na naxchaxwa pixĩgachixü̃ca̱x na tama pexü̃ naporamaẽxü̃ca̱x. 14Rü ngẽmaca̱x, Pa Chaueneẽgü ya Pexü̃ Changechaü̃güxe, ¡rü nüxna pixĩgachi i guxü̃ma i tupananetachicüna̱xãgü na tama nüxü̃ picua̱xüü̃güxü̃ca̱x! 15Pemaã nüxü̃ chixu i ngẽma ore, erü chauxca̱x rü duü̃xü̃gü i nüxü̃ cuáxü̃ pixĩgü. Rü pema tátama nagu perüxĩnüẽ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃. 16Rü ngẽxguma õna i üünexü̃ca̱x ingutaque̱xegügu, rü yaxaxgügu ya yima binu ya üünecü rü moxẽ naxca̱x ixãgügu, rü ngẽmaãcü yigü tango̱xẽẽ na Cristu ya taxca̱x nagü ibacüwe rüxĩxü̃. Rü ngẽxguma nangõ̱xgügu i ngẽma pãũ i ibücuxü̃, rü ngẽmaãcü yigü tango̱xẽẽ na Cristu ya taxca̱x naxü̃ne ixãcüwe rüxĩxü̃. 17Rü woo na imuxü̃ i yixema, natürü wüxitama i pãũ tangõ̱xgü. Rü ngẽmaãcü nixĩ i wüxitama ixĩgüxü̃ erü wüxiwetama tarüxĩ. 18¡Rü dücax i ngẽma Yudíugü i nangõ̱xgüxü̃ i ngẽma naxü̃namachi i Tupanaca̱x naḏaixü̃! Rü ngẽxguma wüxigu nügümaã nangõ̱xgüãgu, rü guxü̃ma i ngẽma nangõ̱xgüxü̃ rü ngẽmaãcü nügü nango̱xẽẽ na wüxigu Tupanawe naxĩxü̃. 19Rü ñu̱xma na ngẽma ñachaxü̃, rü tama chanaxwa̱xe i nagu perüxĩnüẽ na naxüünexü̃ i ngẽma namachi i ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃ norü tupananetachicüna̱xãca̱x ḏaixü̃. Rü tama chanaxwa̱xe i nagu perüxĩnüẽ na ṯacüwa namexü̃ i ngẽma norü tupananetachicüna̱xãgü, erü nangearü maxü̃ã̱x. 20Natürü pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽxguma ngẽma duü̃xü̃gü i tama Tupanaxü̃ cua̱xgüxü̃, norü tupananetachicüna̱xãca̱x nadaiãgu i ṯacü rü naxü̃na, rü tama Tupanaca̱x nixĩ i nadaiãxü̃, natürü ṉg̱oxogüca̱x nixĩ i nadaiãxü̃. Rü tama chanaxwa̱xe i ṉg̱oxogütanüxü̃xü̃ pegü pixĩgüxẽẽ. 21Rü pema na peyaxaxgüxü̃ ya yima binu ya tórü Corixü̃ namaã picua̱xüü̃gücü rü taxucürüwama namaã pexãmücü i ngẽma duü̃xü̃gü i Chatanáwe rüxĩxü̃. Rü pema na tórü Coriarü mechawa penangṍxü̃ i ngẽma õna i nüxü̃ namaã picua̱xüü̃güxü̃ rü taxucürüwama ngẽma duü̃xü̃gü i Chatanáwe rüxĩxü̃ãrü mechawa peyachibüe. 22¿Rü ñuxũ ñapegüxü̃ i ñu̱xmax? ¿E̱xna penanuxẽẽchaü̃ ya tórü Cori? ¿E̱xna pexca̱x rü nüxü̃ tarüporamaẽgü i yixemax? 23Pema rü ñaperügügü: “Marü name na tanaxüxü̃ i ṯacü i tanaxwa̱xegüxü̃”, ñaperügügü. Rü aixcüma nixĩ i ngẽma, natürü tama tüxü̃́ name i guxü̃ma i ngẽma ixüxchaü̃xü̃. Rü ngẽmáãcü Cristu tüxü̃ ínanguxü̃xẽẽ na naxüxü̃ca̱x i ngẽma inaxwa̱xexü̃, natürü tama guxü̃ma i ngẽma ixüxü̃ tüxü̃ narüngü̃xẽẽ na yexeraãcü meã yaxõgüamachigüxü̃ca̱x. 24Rü tama name nixĩ i tóxrütama mexü̃ca̱x tadaugü, natürü name nixĩ i togüarü mexü̃ca̱x na idaugüxü̃. 25Rü marü name i penangõ̱x i nagúxü̃raü̃xü̃ i namachi i namaã nataxegüxü̃. Rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ naxca̱x pexoegaãẽ rü nüxna peca na ngextá ne naxũxü̃ i ngẽma namachi. 26Erü ñoma i naãne rü guxü̃ma i nawa ngẽxmaxü̃, rü tórü Coriarü nixĩ. 27Rü ngẽxguma chi wüxi i duü̃xü̃ i tama yaxõxü̃ pexna uxgu na naxü̃tawa peyachibüexü̃ca̱x, rü chi ngẽ́ma pexĩxgu, rü marü name i penangõ̱x i guxü̃ma i õna i pepe̱xegu yaxüxüchixü̃. Rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ naxca̱x pexoegaãẽ rü nüxna peca na ngextá ne naxũxü̃ i ngẽma namachi i pemaã nangṍxü̃. 28Natürü ngürüãchi wüxie tá pemaã nüxü̃ tixu rü ñatarügü: “Ñaã namachi rü tupananetachicüna̱xãca̱x yama̱xgüxü̃ i naxü̃nawa ne ũxü̃ nixĩ”, ñatarügü. Rü ngẽxguma i pema rü tama name na penangṍxü̃ i ngẽma namachi na tama chixexü̃gu tüxü̃ penguxẽẽxü̃ca̱x ya yíxema pemaã nüxü̃ ixuxe, rü tama ngẽmaca̱x taxoegaãẽxü̃ca̱x i tümax. 29Rü tama pechiga nixĩ i chidexaxü̃ i ngẽxguma: “Na tama taxoegaãẽxü̃ca̱x”, ñachagu. Natürü yíxema pemaã nüxü̃ ixuxechiga nixĩ i chidexaxü̃. Natürü bexmana ngürüãchi wüxi i yaxõxü̃ tá cuxna naca rü ñanagürü tá cuxü̃: “¿Tü̱xcüü̃ i togü naxca̱x oegaãẽxü̃gagu choxna cunachu̱xu na tama chanaxüxü̃ i ṯacü i chanaxwa̱xexü̃? 30Rü ngẽxguma chi Tupanana moxẽ chaxãxgu naxca̱x i ngẽma õna i changṍxü̃, ¿rü tü̱xcüü̃ i ngẽma õnaca̱x choxü̃ quixu?” ñanagürü. 31Dücax, pemaã nüxü̃ chixu rü name nixĩ i guxü̃ma i ngẽma pexüxü̃maã Tupanaxü̃ petaxẽẽ. Rü ngẽxguma ṯacü pengõ̱xgügu rü e̱xna ṯacü pixaxgügu rü e̱xna ṯacü i to pexügügu, rü name nixĩ i guxü̃ma i ngẽmamaã Tupanaxü̃ petaxẽẽ. 32Rü tama name i penaxü i ṯacü i togüxü̃ chixexü̃gu yixẽẽxü̃, rü bai i Yudíugüxü̃, rü bai i ngẽma duü̃xü̃gü i tama Yudíugü ixĩgüxü̃xü̃, rü bai i ngẽma yaxõgüxü̃xü̃. 33Rü choma chanaxwa̱xe i guxü̃ma i chaxüxü̃wa na guxü̃ma i togüarü mexü̃ca̱x chadauxü̃. Rü tama choxrütama mexü̃ca̱x nixĩ i chadauxü̃, natürü togüarü mexü̃ca̱x nixĩ i chadauxü̃ na nümagü rü ta yaxõgüãxü̃ca̱x rü nayauxgüãxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃.


text:
Brügher
On Brügher a l'è ona landa che cres grasce a la povertà dell' humus (ciamata difati Landa a Brügh). El brügher a l' è on ambiente cumün in tüta la Lombardia e in ältre part d' Italia. In Europa, a l'è difundüü sörtüt in dela part nord-ucidentala.
Varda denter[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dent' el brügher gh'hinn:
- Brügh - Calunna Vulgaris, che insema al Mögh e all' Iziga pö costitüii el "brüch", la classega vegetaziun de alt munt.
- Corniöla - Cytisus Scoparius
- Beola - Betula Pendula


text:
Medòla
Artéccol in dialètt mudnés
Evoluzione demografica
Mdóla (Medolla in italiàn, 6.265 abitant) 'l è un paiśèṅ in Pruìnsa ad Mòdna ch'al gh'à la séd di nóṿ cumùn dl'Ugnòn Cumùn Mudnéś Àrea Nòrd, asuciasiòṅ in du a gh'è anc Mdóla. La dista 29 km da Mòdna.
Avenimènt stòric
Al primi nutìsi ad Mdóla i eṅ ad 'l an 776 quànd Carlo Magno 'l iva dunâ la pēṿ ad Camurana a l'abasìa ad Nunàntla. Al nóm dal paéś al daśvèṅ da 'l latìn Medulla (sturpiadùra ad Midolla) ch'a s druàva p'r indicàr al camàti ad paja ad chi pòst lè pîṅ ad palùdi. Da 'l 1355 la stòria ad Mdóla la và a bras cun qvéla ad Mòdna e di Estensi. In dal 1629 i Lanzichenecchi i aṅ purtâ la pesta in dal cumùn. In dl Agóst dal 1859 Mdóla la pasa a 'l Régn ad Sardéggna dòp na cunsultasiòṅ referendàra.
Mdóla 'l à patî in manéra fòrta i taramòt dl'Emìglia dal 2012 ch'i aṅ fat di brut dan a 'l cumpàrt industriàl, faghénd anc siē mòrt. Na scòsa ad magnitùdo 5.8 l'è gnuda pròpria lè al 29 ad Maǵ.
Àtri nutìsi
Al teritòri ad Mdóla 'l è dimóndi bòṅ da cultivàr e cal lavór chè 'l à fat in manéra ch'a gh sia n'aśiénda agrìcula ógn 33 abitànt. A gh s cultìvan specialmènt i pir e la vida par la produsiòṅ dal Labrùsc DOC. A Mdóla a gh s cata anc di aśiéndi artiśàni e biomedicàli. Da 'd lè a gh pasa la statàla 12 cgnusùda cuma Canalét, la strada che da Mòdna la pòrta a Veróna.
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pussidòni · San Pròsper · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Boncourt (JU)
Boncourt a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.02 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1297 abitant.
El cumün de Boncourt al se tröva a una altitüden de 373 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Basse-Allaine, Villars-le-Sec (F), Saint-Dizier-l'Évêque (F), Lebetain (F), Delle (F), Florimont (F), Courcelles (F).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Boncourt (JU) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Nepal
El Nepal (नेपाल in nepali) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a l'India e a la Cina.
La capital a l'è Kathmandu.
Al gh'ha una süperfiss de 147.181 km² e una pupulaziun de pressapoch 26 miliun d'abitant.
La speranza de vita in Nepal a l'è de 62 agn.
La pupulaziun a l'è per l'80% de religiun induista, per l'11% budista, e per el 4% müssülmana.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Nepal (nom ufizial: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल / Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl) a l'è una repübliga del 28 de magg del 2008.
El president a l'è el Bidhya Devi Bhandari (del 2015).
El prim minister a l'è el Khadga Prasad Oli (del 2015).


text:
Rap italian
Ül Rap italian l'è la traspusisiün dal rap american, legà anca lü a la cùltura hip hop. In Italia al sa svilùpa in di prim ann '80 passand dai testi in ingles (es. Let get dizzy opur Ontha Run dai Radical Stuff, in dal 1992) a quei in lengua italiana, ma l'è in di ann nuvanta che i grupp appartenent a la scèna hip hop incidan i prim CD: Dj Gruff cun la cumpilation Rapadopa (1993) e Sangue Misto cun SxM (1994). In di ann 2000 ül rap italian l'ha riscuntrà una crescita cumercial cun ül lancc mediatic da tanti rapper e la nascita dai cumpetisiün cum'é TecnichePerfette e 2TheBeat.
Cuntegnüü
Gli ann '80: La Old School[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Jovanotti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Jovanotti (ver nom: Lorenzo Cherubini), che a Roma l'ha cugnusü ül rap, in dal 1987 incid ül sö prim disc: Jovanotti for President.
Gli ann Nuvanta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primi ann '90[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'inisi di ann '90 sa movan i rapper di "Posse", termin ingles cal significa "grupp".
La fin di ann '90[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
V'un di prutagunist da l'età d'or dal rap italian l'è Joe Cassano, rapper cresüü musicalment tra New York e Bulogna.
Dopu ül 2000[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I Categurji[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ül Rap italian udiern l'è divisibil in 3 categurji:
- L'hip hop underground classic
- L'hip hop da massa
- La categuria impegnada