text:
Gardolo – Fascia 1 – 0
Lorenz Manuel, Bernard, Trottner, Deflorian Gio., Dellafior, Debertol, Porcu, Pezzei, Lorenz Matteo (35’ s.t. Petrone), Cigolla (30’ s.t. Zanoner), Deflorian Giu. (10’ s.t. Kola).
Nia da fèr ence enstouta per l Fascia Balon che ampò jian dassen delvers de contra a la seconda del campionat à lascià l ciamp de Melta de Gardolo zenza nience n pont. Resultat, l’un a nia, che dèsc rejon ai parons de cèsa che ampò a la fin de la endesfida l’é i prumes a fèr scïorìes ai ladins per la bela partida jièda, dijan che aldò del jech palesà, l post junfon la clasifica no l’é chel giust per l Fascia.
Paroles che bensegur fèsc piajer e che da na man fèsc ence entener de coche la sajon sie dassen desgrazièda aldelà de duc i demeric fascegn, purampò no serf a se trèr sù te la clasifica e ades, ence se l’é trist da dir, più che l bon jech serf i ponc.
La partida é stata balanzèda per duc i nonanta e passa menuc jié, col Gardolo che fort de la posizione e del jièr en cèsa à scomenzà mingol miec ma zenza troèr gran soluzions dedant. L Fascia de contra proea a dèr vèlch cruzie ai forc defensores trentins, jian bala jabas mencian però de preziojion te i ultimes trenta metres.
L’episodie che à dat direzion a la endesfida rua dintorn l venteisem menut canche su na trata dal cianton da n biteboi de giames te mesa area l’é sutà fora n balon zenza gran pretenzion che ampò dant de ruèr te usc, l’à smacà sul jeneie de n defensor ladin metan forajech l portier da Vich, Manuel Lorenz, che nia à podù.
La formazion de Fascia no la se à trat jù e pech dò à abù na gran ocajion per troèr l gol de la parità: trata da cet de Dellafior che l portieri de cèsa no bloca. L più asvelt a jir su la bala l’é Cigolla che ampò da pec metres no troa l pieie de l’usc trajan l balon tel ciel.
L prum temp se sera sù coscì zenza autra ocajions ma con l joegn Matteo Lorenz, l mior te ciamp, e compagnes che creit de poder drezèr l’èjit e ponta via i secondi carantacinch menuc de jech, proan amò n’outa a se trèr inant jian bala bassa ge coran dò a duc i aversaries con gran gaissa.
Sessaben che per chierir de troèr l’un a un vèlch spazie ai trentins per i contrataches g’é stat lascià ma la miora ocajion les é ruède amò sui piesc dei jiadores del President Ghetta. Dant Cigolla che no à troà l giust slinch aldò de na trata da cet jièda coran da Debertol che l lo aea metù soul dedant usc, dò co na trata da dalenc de Dellafior che l portier no à tegnù ma olache i atacanc Kola e Zanoner no i se à fat troèr vertesc.
Da segnalèr che i ultimesc menuc l Fascia à ence jià de diesc per l’espulsion de Porcu aldò de doi cartelins śai. Aboncont ence co l’om demanco i fascegn à seghità a spenjer.
Ampò al triple scìgol del diretor de jech l resultat l’era chel dezidù dal gol del prum temp che ge lascia al Fascia l braus te bocia ma ence la convinzion che jian coscì ence i resultac no pel auter che ruèr.
Chesta domenia, ai 12 de mèrz, vegn jià la pruma partida sul ciamp de Vich da les trei de contra a l’Ortigaralefre, n’auter aversarie zach ma segur de valuta mendra respet a Calceranica e Gardolo. Enceben zenza dotrei jiadores scalifiché o demez, l Fascia cogn vadagnèr i trei ponc.


c: text/html

text:
Avant dus onns è vegnida inoltrada in'iniziativa che pretenda in scumond d’ulteriuras zonas d’elavuraziun ed explotaziun da material da fabrica sin il territori da la vischnanca da Zernez.
Il medem temp è vegnida inoltrada anc ina dumonda da fabrica che prevesa d’installar ina betuniera. Per ils iniziants è la zona existenta «Sosa» suffizienta. Ulteriuras zonas per explotar ed elavurar materials da fabrica na sajan betg necessarias.
Sin quest’iniziativa ha la vischnanca stuì reagir. Ina lescha da fabrica per la vischnanca fusiunada dapi il 2015 n'è betg avant maun. Perquai han ins stuì stipular ina lescha transitorica. Quella vegn ussa suttamessa a la votaziun d’urna.
La votaziun a l’urna ils 30 fanadur 2017
La suprastanza da Zernez ha proponì a la populaziun a chascchun da la radunanza preparativa da refusar questa lescha transitorica e dad uschia laschar anc avert l’opziun per ulteriuras zonas d’explotaziun. La radunanza ha cun 46 encunter 31 approvà la proposta da la suprastanza communala.
Il suveran da Zernez decida ils 30 fanadur 2017 a l’urna davart las zonas da material da fabrica
RR actualitad 12:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nick Burki ha triumfà a la cursa da 42 kilometers cun partenza ed arrivada a Lumbrein cun in temp da duas uras e 29 secundas. Burki è uschia stà 20 secundas pli spert che Ursin Spescha da Sevgein. Sin plaz trais e bun duas minutas davos il victur è Andrin Beeli da Sagogn. Ils trais ciclists ch’èn sin il podest fan tuts cursas sin nivel internaziunal e partan proxima fin d'emna a la cursa da la cuppa mundiala da mountainbike a Mount Saint-Anne en il Canada.
Bab e figl engaschads al maraton
Dentant ch’Ursin Spescha ha cumbattì per in plaz sin il podest a Lumbrein è era ses bab Armin stà en fucziun. El è il speaker al maraton da mountainbike Lumnezia-Sursaissa ed ha uschia commentà la prestaziun da ses figl Ursin ed ha schizunt intervistà el. Insumma ha Ursin Spescha giudì tar sia cursa da chasa il sustegn da l’entira famiglia. La mamma ha tegnì ils poleschs a l’ur da pista, sia sora Anna-Lea ha fatg la cursa da la distanza pli curta.
Sumegliant èsi tar Andrin Beeli. Era el ha adina giudì il sustegn da sia famiglia. Ses bab Rolf s’engascha dapi blers onns en diversas funcziuns en il Club da velo Surselva. Sco ciclist activ parta era el adina al maraton a Lumbrein. Ton ils Speschas sco ils Beelis han accumpagnà e sustegnì las carrieras da lur figls da pitschen ensi. Uss astgan els sa legrar che Ursin ed Andrin partan schizunt en la cuppa mundiala.
Ambient famigliar en ina cuntrada magnifica
Sch'ins mira mo sin il dumber da participants, radund 250 ciclists, lura n’è il maraton da mountainbike Lumnezia-Sursaissa betg in dals gronds. Persuenter porscha el in'atmosfera famigliara en ina cuntrada magnifica.
Gia dapi 27 onns datti il maraton da mountainbike Lumnezia-Sursaissa. Dapi 25 onns, in quart tschientaner, è Giusep Capeder involvì en l'organisaziun – ils ultims onns sco president. Capeder viva a Lumbrein paucs meters davent dal lieu, nua che l’arrivada e la partenza dal maraton sa chattan. Lur grond trumf saja la cuntrada magnifica da la Lumnezia e la terrassa da Sursaissa. Cunquai che Lumbrein entadim la val saja in pau giud via, vegni il dumber da participants strusch a crescher. Quels che vegnian tuttina, ils blers da la Bassa, possian giudair l’atmosfera famigliara ed il tschancun che porschia bleras vistas panoramicas.
Ina giada enturn il Mundaun ed enavos
Il maraton da 40 kilometers maina ina giada enturn il Péz Mundaun en il center da la Surselva. Partenza è a Lumbrein, lasuenter vai via l’Alp Sézner da l’autra vart dil culm a Sursaissa. Lura traversan ils ciclists l’entira terrassa ch'è abitada dapi tschientaners da Gualsers. Suenter la runda enturn il Péz Mundaun cun ina vista sur la Ruinaulta fin a Cuira turnan ils ciclists enavos a Lumbrein.
Per ciclists che vulan prender pli pacific datti era ina cursa pli curta da 15 kilometers ed ultra da quai era diversas cursas per uffants.
RR Sportissimo 17:00


text:
Nümar reaal
Nota: cupá ín la significazziú da tajá al è atestaa íntal LSI, limitadameent a l'uperazziú fada sü un mazz da carte: in cheest artícul sa l'a druvaa la parola in manera estesa, cuma tajá; l'azziú la vegn indicada gjuntaant ul süfiss -meent
In matemàtega, i nümar reaj i pöö, da manera fisc infurmala, vess cuncepii cuma töcc i nümar sucjaa a da le lunghezze u grandezze físeghe. I è i nümar, pusitiif, negatiiif u nüll, igaant una representazziú decimala finida u infinida. Otrameent dii, i è i razziunaj (ch’i pöö sa scriif sota furma da frazziú) cumpletaa paj nümar a representazziú decimala infinida mia periòdica: e.g. la ariis quadrada da 2 e π. Chiist darée i è cjamaa nümar irazziunaj. Intra i nümar reaj sa i distinguiss i nümar algebraich e i nümar trascendeent.
Ul tèrmin da nümar reaal al parisseva par la prima völta cun Georg Cantor al 1883 in le suve püblicazziú sü i fundameent da la teuría di cungjuunt. Al è un retrònim, daa in risposta a la descuverta di nümar imaginari. I nümar reaj i è al céntar da la disciplina matemàtega da l'anàlisi reala, a la quala i deef una granda paart da la suva stòria.
Cuntegnüü
- 1 I nümar reaj in la vita da töcc i dí
- 2 Custrüzziú di nümar reaj
- 3 Custrüzziú intütiva a partí di nümar decimaj
- 4 Custrüzziú paj cupameent da Dedekind
- 5 Custrüzziú via le sequenze da Cauchy
I nümar reaj in la vita da töcc i dí[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I nümar reaj i pöö representá qual-sa-vöör misüra físega cuma:
- ul prezz d'un prodüit,
- la dürada intra düü avenimeent, l'altezza (pusitiva u negativa) d'un sitt geugràfich,
- la massa d'un àtum
- la distanza da la plüü luntana de le galàssie.
Una paart di nümar reaj al è druvada töcc i dí, par esempi in ecunümía, in infurmàtega, in matemàtega, in físega u in ingegnería.
La plüüpaart dal teemp, noma ceert sübcungjuunts daj reaj i è druvaa :
- i intreegh pusitiif,
- i intreegh relatiif,
- i nümar razziunaj, esprimíbil sota furma da frazziú a nümeraduur e denüminaduur intreegh,
- i nümar decimaj, ch’i è i reaj in basa 10 ;
- i nümar algebraich, ch’i töö deent in particülaar töcc i nümar ch’i anüla di pulinomi,
- i nümar calcülàbil , ch’i töö deent la quasi-tutalitaa di nümar druvaa in siensa e in ingegnería (in particülaar e e π).
Malgraa töcc chiist sübcungjuunt di reaj i síes da cardinal infinii, i è töcc cüntàbil e i representa dunca noma una ínfima paart dal cungjuunt di reaj. I gh’a ognidü di prupietaa pròpie. Düü i è particülarameent stüdiaa : i nümar razziunaj e i nümar algebràich ; sa i cjama « irazziunaj » i reaj ch’al i è mia razziunaj e « trascendeent » chij ch’ i è mia algebraich.
In sienza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La físega la dröva i nümar reaj cuma cungjuunt da misüra par dò resú essenziale :
- I resültaa d'un càlcül da físega i dröva da spess di nümar ch’i è mia razziunaj, senza che i físich i töghes in cüünt la natüra da chiist valuur int i söö resunameent.
- La siensa la dröva di cuncett cuma la velucitaa istantània u l'acelerazziú . Chiist cuncett i è vegnüü fö da teuríe matemàteghe par le quale ul cungjuunt di reaj al è una necessitaa teòrega. Da plüü, chiist cuncett i disponn da prupietaa forte e indispensàbile si ul cungjuunt da le misüre al è ul spazzi di nümar reaj.
Al cuntrari, ul físich al pöö mia realizá da le misüre da precisiú infinida. La representazziú nümérica dal resültaa d'un càlcül la pöö vess aprussada inscí precisameent ch’al sa vöör par un nümar decimaal. Íntal staa atüaal da la físega, al al è parfí teòricameent impussíbil da realizá da le misüre da precisiú infinida. Al è par cheest che, si d’un custaa, par di büsögn esperimentaj e teòrich, ul físich al càlcüla le misüre in , al espressa i resültaa nümérich sota furma da nümar decimaj.
Inscí, ul físich al dröva i prupietaa di nümar reaj ch’i permett da dá un sentüü a le misüre ch’al realiza e ch’i òfar di teureem puteent par demustra le suve teuríe. Paj valuur nümérich, al sa cuntenta di nümar decimaj. Cura che al misüra la distanza che parcuur un sòlid sü un círcul cumplett, al dröva ul valuur π senza sa ponn da quisitiú sü la suva esistenza, però un nümar da decimaal da spess petit gh’al basta paj càlcüj.
Infí, malgraa i nümar reaj i pöda representá qual-sa-vöör grandezze físiche, e malgraa cheest spazzi al gh'a da spess plüü da misüre che al síes pussíbil da ga druvá, i nümar reaj i è mia adatt par travaijá a fisc nümeruus prubleem físich. Di « sura-cungjuunt » faa sü intuurn di reaj i è staa creaa par pudé manipülá di spazzi físich. Par esempi :
- ul spazzi , par mudelizá di spazzi, par esempi da dimensiú 2, 3 (u plüü) ;
- ul cungjuunt di nümar cumpless da che la strütüra la gh’a di prupietaa plüü forte che chele dal cungjuunt di nümar reaj.
Cunsiderazziú tèg·nulògiche[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I nümar reaj i pöö vess representaa sota la furma d'un desvilüpameent decimaal infinii. In teuría, qual-sa-vöör grandezza la pöö dunca vess inscí representada. In pràtega, chiist nümar a desvilüpameent decimaal infinii i è mia adataa aj càlcüj e i è mia representàbil sü di urdinaduur. I écunumiist e i ingegnée i dröva-j sota una furma rundida, truncaant ul desvilüpameent decimaal infinii. Tipicameent i cumersaant i fa un rundameent a dò scifre dapress la vírgüla.
I infurmàtegh, malgraa i dispusa di tiip da dada cuma la vírgüla flutanta e da la vírgüla fissa i dröva igualameent noma di aprussimazziú adatade aj càlcüj infurmàtech. Par representá esatameent ceert reaj sü un urdinatuur, al cuventaress dispusá d'una memòria infinida u d'un prucessuur dedicaa aj càlcüj simbòlech.
Crítica da la nuzziú da « desvilüpameent decimaal infinii »[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tütt nümar reaal al pöö vess representaa sota la furma da « nümar a desvilüpameent decimaal infinii ». Si chesta definizziú la sembra iga la parensa da la semplissitaa, la pariss rapidameent cuma poch adata e la implica di definizziú e di demustrazziú fisc plüü cumplesse. Apó, i matemàtich i dröva mia chesta definizziú . La nuzziú da nümar reaal al è intéressanta in taant che cungjuunt. I element tòolt separadameent i gh’a rarameent da l'interess. Cheest cungjuunt al gh'a una addizziú , una mültiplicazziú e una relazziú d'úrden. Cheste prupietaa i è mal refletade par la definizziú « desvilüpameent decimaal infinii » e di prubleem teòrech i pariss :
- Ceert nümar i gh'a dò representazziú:
- Par esempi, ul nümar x=0,9999... (i 9 sa i sigüta al infinii), al verifica l'equazziú 10x = 9+x. Ul nümar i=1,000000... (i 0 sa i sigüta al infinii) en al è igualameent sulüzziú [1]. Or l'esistenza e l'unicitaa da sulüzziú a chesta equazziú i è düü prupietaa essenziale par una definizziú univoca di reaj. Par remédiá a chesta situazziú , al deventa nécessari d'identifiá i representazziú decimala ch’al i è sulüzziú d'una même equazziú : la definizziú deventa plüü cumplessa.
- Druvá un desvilüpameent decimaal al fà gjügá un röö particülaar a la basa 10.
- Chesta dificultaa a l'è mia insürmuntàbila . La al è resulüda druvaant una basa qual-sa-vöör : sa parla alura da desvilüpament p-àdich. Al è alura pussíbil da demustrá che i cungjuunt faa sü a partí da chesta basa i è isumòrfich e che i prupietaa di nümar reaj i è valàbil in tüte cheste base. Da tüta manera i demustrazziú i deventa inütilameent pesante, e la definizziú i pèert la suva semplissitaa.
- Infí e suratütt al è impussíbil da scriif un alguriitm par efetüá i dò uperazziú che i è l'addizziú e la mültiplicazziú, sa fundaant ünicameent sü la definizziú da reaal cuma « nümar a desvilüpament decimaal infinii ».
- In efett, i « retenüü » sa i calcüla da la drita vèers la mansina. Adess, ul desvilüpameent decimaal infinii al impediss da truvá un « scumensameent » al alguriitm. Chesta dificültaa la pöö vess sürmuntada, a la cundizziú da desvilüpá di utiil analítich cuma la cunvergenza da sequenze u da série, ch’i pariss plüü sémplis e plüü naturaj.
I frazziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dapress i teemp andeegh la representazziú d'una grandezza mesüràbila, par esempi una lunghezza u una dürada la a respundüü a un büsögn. La prima resposta a l'è stada la custruzziú di frazziú (quozzieent da düü intreegh pusitiif). Chesta sulüzziú , metüda in plazza da i Sümerià e i Égizzià a l'è finalameent perfurmanta. La permett d'aprussimá una lunghezza qual-sa-vöör cun tüta la precisiú desidrada.
Curespundenza cun da le lunghezze[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima furmalisazziú fada sü in sistema che sa al cugnuss a l'è ul früt dal laurá d'Eucliit da Megara.
La suva custruzziú redigjüda in 13 líbar cjamaa Elemeent d'Eucliit, la porta dò grande idee majuur in la stòria da la matemàtega.
- La matemàtega a l'è furmalizada cun di assiòom, di teureem e di demustrazziú. Sa pöö alura custrüí un sistema, cun di teureem da che i demustrazziú sa i pögja sü d'òolt teureem. La matemàtega a l'è classada in categuríe, la geumetría e l'aritmética en i è i dò plüü grande. Parlá da custruzziú al töö alura tütt ul sò sentüü.
- Un puunt al è bütaa intra i dò grande categuríe. Chesta manera, ch'a la permet da druvá di resültaa d'una da le branche da la matemàtega par s·cjarí una otra branca, a l'è da le plüü fecunde. I nümar i è alura metüü in curespundenza cun da le lunghezze da segmeent.
Prubleem d'incumpletezza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Irazziunalitaa da la ariis quadrada da 2[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'aprocc d'Eucliit al mett in evidenza la prima cuntradizziú intra la nuzziú da nümar da l'épuca - i frazziú - e ul röö atribüii-gh, la representazziú d'una grandezza mesüràbila .
- Una lunghezza da che ul quadraa al è iguaal a 2 la esiist. Un resunameent geumétrich, gjanmò vecc a l'épuca d'Eucliit, al mustra che al è pussíbil da custrüí un quadraa B da süperfiis dobia da chela d'un quadraa inizzial A da custaa iguaal a 1. Si sa la nota la lunghezza dal custaa dal quadraa B, ch’al al è iguala a la lunghezza da la diagonala dal quadraa A, l'igualtaa al è alura verifiada.
- Una lunghezza da che ul quadraa al è iguaal a 2 la esiist mia sota furma da frazziú
{{{contegnüü}}}
Custrüzziú di nümar reaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al esiist da le diferente custrüzziú di nümar reaj, da che le dò métude le plüü riguuruse i è
Custrüzziú intütiva a partí di nümar decimaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- vardée l'artícul détajaa : Desvilüpameent decimaal
Un nümar reaal al è una quantitaa ch’a la gh'a par representazziú decimala , indúe al è un intreegh, cada al è una scifra intra 0 e 9, e la sequenza sa la tèrmina ní par una infinitaa da 9 ní par una infinitaa da 0. La definizziú da a l'è alura ul nümar ch’al al satisfà chesta dòbia inequazziú par tütt k:
Custrüzziú paj cupameent da Dedekind[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Intrudüzziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al è la custrüzziú imaginada pal Richard Dedekind ch’al remarca che cada razziunaal r al cupa in düü cungjuunt : ul cungjuunt di razziunaj taj che e ul cungjuunt di razziunaj taj che . Al cjama alura un cupameent da . Al remarca dapress che al pöö apó partí in düü cungjuunt : ul cungjuunt di razziunaj taj che e ul cungjuunt di razziunaj taj che . L'idea ga la vegn dunca da definí ul cungjuunt di reaj cuma ul cungjuunt di cupameent da . Al resta adess a definí un cupameent senza druvá la nuzziú intütiva da nümar reaal. Dedekind al prupusa la definizziú sigütaant :
- Un cupameent da Dedekind íntal còorp di razziunaj al è un dòbi da 2 sübcungjuunt mia-vöj A e B taj che
Sa veet inscí che cada nümar razziunaal r al definiss düü cupameent :
- (A,B) taal che A al è ul cungjuunt di razziunaj stregjameent inferiuur a r e B ul cungjuunt di razziunaj superiuur u iguaj a r
- (A',B') taal che A al è ul cungjuunt di razziunaj inferiuur u iguaj a r e B ul cungjuunt di razziunaj stregjameent superiuur a r.
Par trá via chesta ambigüitaa, sa la dröva alura la definizziú sigütaant d'un cupameent :
- Un cupameent da al è una paart A da tala che
- A al è mia vöj e difereent da
- par tütt da A, si alura al partegn a A
- A al gh'a mia da plüü graant elemeent.
Sa pöö remarcá che chesta segunda definizziú la permet d'assürá una curespundenza ünívuca intra cada razziunaal r e ul cupameent definii cuma ul cungjuunt da töcc i razziunaj taj che . Sa al definiss alura cuma ul cungjuunt da chiist cupameent. Sa remarca che sa al diviit in düü cungjuunt, ü cuj cupameent da che ul cumplementari al amet un plüü piscin elemeent, i cupameent da la furma , e l'òolt cuj cupameent da che ul cumplementari al gh'a mia da plüü piscin elemeent.
Par esempi l'irazziunaal al è representaa pal cupameent .
Sa al imersiuna natüralameent in par l'aplicazziú ingetiva che, a tütt razziunaal r, la socja ul cupameent
Prupietaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'Relazziú d'úrden : Ul cungjuunt di cupameent, münii da la relazziú d'inclüsiú al è alura un cungjuunt tutalameent urdenaa verifegaant da plüü la prupietaa dal límit da sura (cada cungjuunt mia vöj magjuraa al gh'a un límit da sura).
Adizziú : Sa la pöö alura fá sü una adizziú sü da la manera sigütaant :
- al esiist a in A e b in B taj che c = a + b.
Chesta adizziú la cunferiss a una strütüra da grup cumütatiif. L'ünega dificültaa la cunsistiss in la definizziú da l'upòost da A : (si ) u (si )
Mültiplicazziú : La custrüzziú da la mültiplicazziú a l’è plüü fina. L'è definida sü töcc i reaj pusitiif da la manera sigütaant:
- al esiist a in e b in taj che .
La régula di sign la permett alura da fá sü la mültiplicazziú sü tütt
Ul cungjuunt münii da cheste dò legg al è alura un còorp cumütatiif archimedià cumplet.
Custrüzziú via le sequenze da Cauchy[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chesta custrüzziú a l’è plüü difícil a aburdá però la öfar düü vantacc : la custrüzziú di uperazziú a l’è plüü natürala e la gh'a ul mérit da sa generalizá a töcc i spazzi métrich.
Definizziú in taant che cungjuunt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'idea da Cauchy la reseet íntal fatt che sa pöö rivá a cada nümar reaal par una sequenza da Cauchy, i.e. una sequenza verifegaaant ul criteri da la cunveercnza sigütaant:
L'elemeent límit a che la va burlá gjo al sarà alura definii cuma un nümar reaal. Ul cungjuunt da le sequenze da Cauchy, che a nutemm al pariss da tüta manera bé trop vaast. In efett, par esempi, par un razziunaal daa, al esiist una infinitaa da sequenze da Cauchy la cunveercent veers cheest límit. Al è nécessari da quozzientá cheest spazzi par una relazziú d'equivalenza intra le sequenze. Si a nutemm chesta relazziú d'equivalenza intra dò sequenze e , a l'è definida da la manera sigütaant:
Sa al pöö remarcá che la relazziú al è bé reflessiva par che la sequenza nüla la cunveerg bé veers 0, simétrica par che si una sequenza la cunveerg veers 0, alura la sequenza uposta la cunveerg apó veers 0, e la transitivitaa a l'è una cunseguenza da la desigualtaa triangülara sü la valuur assulüda in . Si , e i è tré sequenze razziunale, a emm in efett:
Cada relazziú d'equivalenza sü un cungjuunt la definiss una partizziú da cheest cungjuunt. Un elemeent da chesta partizziú al è cjamaa nümar reaal, e ul cungjuunt di nümar reaj al è nutaa .
Remarca : cura che sa la fa teent vargot veers un límit, chí, al è par di razziunaj che sa la va inquadrá, par che sa disponn gnamò di reaj!
Definizziú in taant che còorp[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul cungjuunt da le sequenze in al è natüralameent münii d'una strütüra d'anell cun l'adizziú e la mültiplicazziú ereditade da la strütüra da còorp da le sequenze. Si e i è dò sequenze, alura cheste uperazziú i è definide par:
Cheste uperazziú i cunserva ul criteri da Cauchy, inscí la suma e ul prudüit da dò sequenze da Cauchy i è amò da le sequenze da Cauchy. Al è inscí pussíbil da müní d'una strütüra d'anell.
Cheste uperazziú i cunserva la partizziú definida par la relazziú . Inscí quaal-sa-síes i representant scernii da düü classe da la suma (resp. la mültiplicazziú ) di representaant la partegn a la istessa classa da . Al è inscí pussíbil da müní d'una strütüra d'anell. Sa verífega che la classa da al è l'elemeent néutar e la classa da l'ünitaa. Sa verífega che al è da plüü un còorp cumütatif.
Sa al imersiuna in via le sequenze custante. Sa nutarà la classa cuntegniint la sequenza cunstanta iguala a .
{{{contegnüü}}}
Relazziú d'úrden[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sa al definiss da la manera sigütaant :
- u
- al esiist una sequenza da Cauchy razziunala e un razziunaal pusitiif taal che al síes un representaant da e a partí d'un vargü raanch
e
da la manera sigütaant :
- u
- al esiist una sequenza da Cauchy razziunala e un razziunaal negatiif taal che al síes un representaant da e a partí d'un vargü raanch.
Sa la definiss alura una relazziú d'úrden sü pusaant
Sa demustra che münii da chesta relazziú d'úrden al è un còorp tutalameent urdenaa archimédià e che chesta relazziú d'úrden la cuinciit cun la relazziú d'úrden sü
{{{contegnüü}}}
Distanza e límit[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La valuur assulüda a l'è alura definida par
Sa remarca che si al è un representaant da alura al è un representaant da .
Sa pöö alura müní d'una distanza
- d(x , y)= |x - y|
e ga definí la la cunveercnza da sequenze.
Sa demustra a cheest prupòsit che, si al gh'a par representant la sequenza da Cauchy razziunala , alura chesta sequenza a l’è apó una sequenza da reaj ( al è imersiunaa in par la curespundenza sigütaant : al gh'a par representant la sequenza cunstanta ) e chesta sequenza da reaj la gh'a par límit . Cheest chí al permett, da plüü, da pruvá che al è deens in par che tütt reaal al è límit d'una sequenza da razziunaj.
Sa demustra apó che, sü cheest cungjuunt, ul límit d'una suma a l’è iguaal a la suma di límit, ul límit d'un prudüit al prudüit di límit e che ul límit d'una sequenza pusitiif a l’è pusitiif u nül.
Cumpletezza e límit da sura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sa al saa gjanmò che, par custrüzziú , tüte le sequenze da Cauchy razziunale i cunveerc in . Però sa demustra che al è apó ul caas par cada sequenza da Cauchy reala.
Chesta métuda da custrüzziú sa la generaliza a tütt spazzi métrich E par utegní un spazzi métrich cumplet E' taal che E al síes deens in E' .
Sa demustra da plüü che al verifica la prupietaa dal límit da sura : tütt sübcungjuunt mia vöj magjuraa al gh'a un límit da sura.
{{{contegnüü}}}


text:
29 01
Ol dé 29 de zenér l'è 'l 29 dé de l'an del calendare gregorià; manca 337 (338 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 29 de zenér al è ul dí da pòost 29 dal an dal calendari gregurian; i manca 337 (338 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1848 - Cili: ul paées al adota ufizzialament ul sistema métrich decimaal.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1860 - Taganrog (Ucraïna): Anton Cèkhov, dramatüürgh Ucraïnées in lengua Rüssa.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1987 - Barcelona: Josep Vicenç Foix, pueta Catalan.
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Anc adina è la pendiculara da Cassons in tema emoziunal. Quai è sa mussà en plirs votums. Ed intgins commembers han era crititgà la vischnanca da Flem e la gruppa da l’Arena Alva. Mo Hans Sutter di ch’els stoppian acceptar la decisiun da Flem. Dacurt han votantas e votants detg gea al credit da planisaziun da 850’000 francs per la varianta Y.
Betg demontar
Suenter questa decisiun vul l’uniun Pro Flem Cassons dentant tschertgar vinavant il discurs cun la vischnanca da Flem e l’Arena Alva. Plinavant vegn pretendì che la pendiculara da Cassons na dastga betg vegnir demontada, fin che la nova pendiculara da la varianta Y è en funcziun. Ils daners, 1 milliuns francs, ch’eran vegnids rimnads per sanar la pendiculara da Cassons, restan sin in conto fin ch’ins sa sche la varianta Y vegn realisada.
Betg schliar l'uniun
Ed ils commembers da l’uniun èn cleramain dal maini che l’uniun stoppia exister vinavant. Ina radunanza extraordinaria da Pascas 2016 duai lura decider sur da finamiras e da la strategia futura.


text:
La banca gronda, UBS ha pudì augmentar ses gudogn en l'emprim quartal. Quai per 19% sin 1,5 milliardas francs. Quai ha la banca communitgà. Cun quai ha ella gudagnà dapli che durant l'entir onn passà. Là aveva la banca fatg in gudogn dad 1,37 milliardas francs.
Per il segund quartal fa l'UBS ina prevista reservada. Ils retgavs tar l'investment banking e l'administraziun da la facultad sajan per regla in zic pli bass che a l'entschatta da l'onn. Plinavant quinta la banca cun pli auts custs da finanziaziun che l'onn passà.
RR novitads 06:00


text:
Naziunal/Internaziunal
-
Il HCD turna senza puncts da Berna
Il club da hockey da Tavau n'a betg cumenzĂ bain il campiunadi, suenter la pausa pervi dals gieus olimpics. Cunter l'emprim da la tabella il SC Berna, perda il HCD ordaifer cun 0:2.
Autur:
SRF / Alexi Baselgia
Curt suenter il cumenzament dal segund terz sajettan ils Bernais l'emprim gol. Ed en la 46avla minuta croda il gol decisiv a 2:0 per Berna. Da prender or dal gieu il goli da Tavau curt avant la fin da la partida - n'a era purtà nagut al HCD.
RR novitads 22:00
Hockey – Liga naziunala A 2017 / 2018 48avla runda
Hockey: Classament liga naziunala A (05-03-2018)


text:
Premen
Premen (nòm uficiàl in italian: Premeno) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 752 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 7,4 km² e ona densità de popolaziun de 102 ab./km².
El paes el se tröva arent al Lagh Magiur, l'è tacaa ai cumün de Vran, Bee, Ghifa, Ntragna, Ugebi e Vignun, e 'l gh'ha tre fraziun: Esi, Pian de Suu e Pulin.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Premen l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Seran
Sèran (nom ufizial in talian: Sernio) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 486 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,6 km² e ona densità de 51 ab./km².
A l’è tacaa a Cùrten (BS), Édol (BS), Lùar, Tiran e Verv.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Seran l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Flüelen
Flüelen a l'è un cumün svizzer del Canton Uri. Al gh’ha pressapoch 1950 abitant e una süperfiss de 12.42 km², e al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar.
El cumün de Flüelen a l'è tacaa ai cumün de Altdorf, Bauen, Bürglen, Isenthal, Seedorf, Sisikon.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Flüelen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1266 col nom de Vluolon.[1]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott[1][2]:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Flüelen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Uri in Numbers 2009/10 edition (Todesch) accessed 8 September 2009
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Flüelen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Sit ufizial de Flüelen


text:
San Colombano Certenoli
San Colombano Certénoli (en lìgure: San Comban) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 2 702 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 41,2 km² e 'na densità de popolasiù de 66 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Borzonasca, Carasco, Coreglia Ligure, Leivi, Mezzanego, Orero, Rapallo, Rezzoaglio, Zoagli.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de San Colombano Certenoli l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Mudel:Demografia/San Colombano Certenoli
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Chiavari
Chiavari (en lìgure: Ciävai) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 27 577 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 12,5 km² e 'na densità de popolasiù de 2 206 ab./km².
El cunfìna coi cümÜ de Carasco, Cogorno, Lavagna, Leivi e Zoagli.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Chiavari l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Era quest onn vegnan tut ils set cussegliers federals a visitar pliras festivitads dal emprim d’avust. Ils pleds festivs na conuschian nus anc betg ma ils lieus nua ch’els vegnan ad esser preschents.
Ensolvers da purs era populars tar il Cussegl federal
Tenor indicaziuns da la Chanzlia federala vegn il president da la Confederaziun Johann Schneider-Ammann vegn a visitar in tal ensolver da purs en il chantun Vad a Bussy-Chardonney. Ed era il Cusseglier federal ed anteriur pur Guy Parmelin vegn a visitar in ensolver da purs en il chantun Berna a Münsingen.
Ma tar quai betg ils sulets puncts da program dals dus cussegliers federals. Il president da la Confederaziun Johann Schneider-Ammann vegn a visitar gia la dumengia il Tessin ed il vitg da Lodano, ed far visita en plirs lieus en differents chantuns. E Parmelin vegn a visitar tranter auter il center da giuventetgna e sport a Tenero (TI).
Svizra orientala populara
Guy Parmelin vegn era spetgà en la Svizra orientala a Rorschach (SG), sco era sia collega cussegliera federala Simonetta Sommaruga vegn a far visita a la Svizra orientala e vegn a pledar a Frauenfeld (TG). Cusseglier federal Ueli Maurer vegn a visitar Bussnang (TG) e Fischingen (TG).
Il parsura dal departament da cultura avra uffizialmain il museum naziunal
Alain Berset vegn ad inaugurar la dumengia cunter saira uffizialmain il nov bajetg dal engrondiment dal Museum naziunal svizzer a Turitg. Sin il Rütli vegn quest onn ina dunna a pledar. L’anteriura procuratura publica generala Carla Del Ponte vegn a pledar sco emprima represchentanta dal chantun Tessin il pled dal emprim d’avust sin il Rütli.
RR novitads 14:00


text:
Il FCZ ha cuntanschì a chasa in pari dad 1:1 cunter Villarreal. Villarreal è actualmain sin plazza 4 da la primera division en Spagna. En l'auter gieu da la gruppa L ha Steaua Bukarest gudagnà cunter il club tirc Osmanlispor cun 2:1.
En la tabella maina Osmanlispor cun 7 puncts avant Villarreal, l'FCZ e Steaua Bukarest cun mintgamai 6 puncts. Tut ils clubs pon anc vegnir vinavant.
In pari sco ina terrada
Er in pari dad 1:1 ha YB realisà ordaifer cunter Olympiakos Piräus. Quai n'ha dentant betg bastì per cuntanscher ils 16avels finals. En la gruppa B èn Apoel Nikosia ed Olympiakos Piräus ina runda vinavant.
RR novitads 21.00


text:
La Pro Svizra Rumantscha (PSR)
La Pro Svizra Rumantscha s’engascha per ina Rumantschia progressiva ed averta. Sco uniun idependenta vul la PSR dar impuls novs a la politica da linguas.
L'uniun Pro Svizra Rumantscha (PSR) è vegnida fundada il 1992 cun la finamira da crear ina gasetta quotidiana rumantscha. Dapi che La Quotidiana exista, sa deditgescha la PSR ad auters projects en connex cun la promoziun da la lingua rumantscha. Ils ultims onns è l'uniun p.ex. sa participada a la realisaziun d'in med d'instrucziun rumantsch per persunas betg rumantschas e d'in champ da vacanzas per uffants rumantschs. Actualmain è la PSR tranter auter vidlunder da realisar in barat da classas da scola tranter ils differents idioms.
Ils statuts da l'uniun PSR
I. NUM, SEDIA ED INTENT
Art. 1 – Num, sedia
Cun num «Pro Svizra Rumantscha» exista in’uniun tenor ils art. 60 fin 79 dal Cudesch civil svizzer, uschè lunsch che quests statuts na fixeschan nagut auter. La sedia da l’uniun vegn fixada da la suprastanza.
Art. 2 – Intent
- L’uniun ha l’intent da mantegnair e promover la lingua e cultura rumantscha, en spezial dentant:
- dad edir ina gasetta quotidiana rumantscha en ils idioms existents ed en rumantsch grischun.
- da promover la litteratura, la scolaziun e la perscrutaziun rumantscha ed en spezial la perfecziun dals schurnalists rumantschs.
- L’uniun ha ultra da quai l’intent da garantir la quadrilinguitad da la Svizra. Ella sustegna, uschè lunsch che quai para cunvegnent, era las stentas da la Lia Rumantscha e da sias societads affiliadas.
II. COMMEMBRANZA
Art. 3 – Recepziun
Mintga persuna natirala, che ha cumplenì il 16avel onn da naschientscha, po daventar commembra da l’uniun. Era societads e persunas giuridicas pon vegnir recepidas sco commembras. La suprastanza decida sin fundament d’ina dumonda en scrit davart la recepziun. Ella po era refusar la recepziun.
Art. 4 – Fin da la commembranza
La commembranza scada:
- tras extrada che sto vegnir declerada a la suprastanza a scrit 6 mais avant la fin da l’onn chalendari;
- tras la mort;
- tar persunas giuridicas, societads simplas, societads collectivas e commanditaras tras dissoluziun;
- tras exclusiun che la suprastanza po decider cun inditgar ils motivs. La persuna exclusa ha in dretg da recurs a la proxima radunanza ordinaria da l’uniun. Il recurs è d’inoltrar cun brev inscritta al president per mauns da la radunanza da l’uniun entaifer 30 dis suenter avair retschet la communicaziun da l’exclusiun.
Art. 5 – Dretg sin la facultad da l’uniun
Tuts dretgs e tuttas pretensiuns persunalas da commembers da l’uniun sin la facultad da l’uniun èn exclus. En spezial n’han commembers che sortan u che vegnan exclus nagin dretg sin la facultad da l’uniun.
III. MEDS
Art. 6 – Contribuziun da commember
Mintga commember da l’uniun ha da prestar ina contribuziun annuala che duai esser pli auta per persunas giuridicas e societads da commerzi che per persunas natiralas. Commembers che sortan u che vegnan exclus han da pajar la contribuziun annuala fin a la fin da l’onn da gestiun current. La suprastanza ed ils revisurs èn deliberads da pajar la contribuziun.
Art. 7 – Ulteriurs meds
Ulteriurs meds da l’uniun vegnan acquistads tras contribuziuns privatas e publicas, tras donaziuns da tutta spezia, tras servetschs ed occurrenzas. Fauturs vegnan, sin giavisch, orientads periodicamain davart activitads impurtantas e davart conclus. Ils fauturs n’han nagin dretg da votar e d’eleger.
Art. 8 – Responsabladad
Per las obligaziuns da l’uniun garantescha sulettamain la facultad da l’uniun. Mintga responsabladad persunala dals commembers per las obligaziuns da l’uniun è exclusa; per persunas che ageschan per l’uniun vala l’art. 55, al. 3 dal Cudesch civil svizzer.
IV. ORGANISAZIUN
Art. 9 – Organs
Ils organs da l’uniun èn:
- la radunanza generala da l’uniun;
- la suprastanza;
- il post da controlla.
Art. 10 – Radunanza da l’uniun
- La radunanza generala da l’uniun vegn convocada da la suprastanza, per regla entaifer ils quatter emprims mais da l’onn.
- La suprastanza u 5 pertschient dals commembers pon pretender la convocaziun d’ina radunanza extraordinaria che sto avair lieu entaifer dus mais dapi l’inoltraziun da la dumonda.
- La convocaziun a la radunanza da l’uniun succeda en scrit, il pli tard 20 dis avant il di da la radunanza, ed ha dad inditgar las tractandas.
- Mintga commember ha il dretg da far propostas per mauns da la proxima radunanza da l’uniun. Talas propostas èn dad inditgar sin la glista da tractandas, uschè lunsch che las propostas èn vegnidas communitgadas a la suprastanza cun brev inscritta almain 30 dis avant la radunanza.
Art. 11 – Presidenza
- Manader da la radunanza da l’uniun è il president e, sche quel na po betg sa participar, in auter commember da la suprastanza.
- Il parsura numna ils dumbravuschs.
- L’actuar maina il protocol davart las decisiuns e las elecziuns fatgas da la radunanza.
- Il protocol è da signar dal parsura e da l’actuar.
Art. 12 – Abilitad da decider
Mintga radunanza convocada tenor ils statuts è cumpetenta da decider, independentamain dal dumber dals commembers preschents.
Art. 13 – Tractandas
Decisiuns pon sulettamain vegnir prendidas davart dumondas allegadas sin la glista da tractandas.
Art. 14 – Dretg da vuschar
Mintga commember ha ina vusch en la radunanza da l’uniun. Substituziun è exclusa. Persunas giuridicas exequeschan lur dretg da vuschar tras in represchentant designà explicitamain per questa funcziun.
Art. 15 – Conclus
- La radunanza prenda sias decisiuns cun la maioritad da las vuschs inoltradas. Il president votescha era.
- En cas d’egualitad da las vuschs decida tar conclus il president cun ina segunda vusch, tar elecziuns la sort.
- Elecziuns e votaziuns succedan avertamain, uschè lunsch che la radunanza na decida betg il scrutini.
- Commembers da l’uniun han da s’abstegnair tar conclus che pertutgan els sezs.
Art. 16 – Cumpetenzas
Mintg’onn ha lieu almain ina radunanza da l’uniun. Quella ha las sequentas cumpetenzas nuntransferiblas:
- eleger la suprastanza da minimal 4 commembers sco er il president per la durada da 3 onns.
- eleger 2 revisurs da quint sco er il suppleant per la durada da 3 onns:
- fixar las contribuziuns annualas;
- sancziunar il rapport annual dal president, il quint annual ed il preventiv sco era dar distgargia a la suprastanza ed al post da controlla;
- decider davart midadas dals statuts;
- revocar il mandat da commembers da la suprastanza, dal revisurat e da las cumissiuns, elegids da la radunanza da l’uniun;
- decider davart recurs en il senn da l’art. 4 da quests statuts;
- decider davart la dissoluziun e la liquidaziun da la facultad da l’uniun;
- decider davart chaussas adossadas ad ella da la lescha u dals statuts sco era davart tuttas tematicas da la glista da tractandas.
Art. 17 – Suprastanza
- La suprastanza, elegida da la radunanza, sa constituescha sezza (vicepresident, actuar, cassier).
- La suprastanza fixescha il post administrativ (secretariat).
- Ella regla la legitimaziun da suttascriver per l’uniun.
Art. 18 – Convocaziun
- La suprastanza sa raduna sin invit dal president uschè savens sco che las fatschentas pretendan.
- Dus commembers da la suprastanza pon pretender la convocaziun d’ina seduta da suprastanza che ha dad avair lieu entaifer trais emnas suenter la dumonda.
- La convocaziun a sedutas da suprastanza è da far a scrit, per regla 10 dis avant, ed ha dad infurmar davart las tractandas.
- Davart las tractativas èsi da manar in protocol.
Art. 19 – Conclus
- La suprastanza prenda sias decisiuns e fa las elecziuns cun la maioritad da las vuschs dals commembers preschents. Il president votescha era; en cas d’egualitad da las vuschs dat il president la decisiun da tagl.
- Decisiuns davart ina proposta fatga pon era vegnir prendidas sin via da correspundenza u tras votaziun digitala, nun ch’in commember da suprastanza pretendia la deliberaziun orala.
- Ina decisiun è acceptada, uschè lunsch che la maioritad da tut ils commembers da suprastanza è d’accord. Quests conclus èn medemamain da protocollar.
Art. 20 – Tractandas
Davart dumondas ordaifer la glista da tractandas po sulettamain vegnir decidì, sche tut ils commembers da suprastanza consentan.
Art. 21 – Cumpetenzas da la suprastanza
La suprastanza decida davart tuttas dumondas che n’èn betg delegadas explicitamain ad in auter organ, en spezial davart:
- manar l’uniun e realisar l’intent da l’uniun;
- exequir las decisiuns da la radunanza da l’uniun;
- represchentar l’uniun envers terzas persunas;
- decider davart l’administraziun e l’investiziun da la facultad da l’uniun. La suprastanza dispona – ordaifer il preventiv annual – d’in credit da max. 50’000 fr.;
- elavurar reglaments;
- far contracts, decider davart introducir process, retrair tgisas e far enclegientschas;
- eleger ils commembers dal comité da patrunadi sco era cumissiuns installadas da la suprastanza;
- recepir ed excluder commembers sut resalva dal dretg da recurs a la radunanza da l’uniun;
- convocar la radunanza da l’uniun;
- orientar ils fauturs davart activitads impurtantas da l’uniun.
Art. 22 – Comité da patrunadi
In comité da patrunadi sustegna las intenziuns da l’uniun Pro Svizra Rumantscha. Sco commembers dal comité da patrunadi pon vegnir elegidas persunalitads cun merits spezials per il mantegniment da la lingua e da la cultura rumantscha u talas che vulan s’engaschar per las finamiras da la Pro Svizra Rumantscha. Ils commembers dal comité da patrunadi n’han naginas obligaziuns finanzialas envers l’uniun.
Art. 23 – Indemnisaziun
- La suprastanza po indemnisar commembers da la suprastanza e da l’uniun per lur expensas, sedutas e lavurs en interess da l’uniun.
- Ella decida era davart l’indemnisaziun dal post administrativ (secretariat).
Art. 24 – Post da controlla
Il post da controlla consista da dus revisurs e d’in suppleant che vegnan elegids mintga 3 onns. Els èn reelegibels 3 giadas. Els examineschan la gestiun da l’uniun e dattan annualmain rapport en scrit per mauns da la radunanza da l’uniun.
V. DETERMINAZIUNS FINALAS
Art. 25 – Dissoluziun
La dissoluziun da l’uniun po vegnir decidida sulettamain d’ina radunanza convocada exclusivamain per questa tractanda. Per prender questa decisiun dovri ina maioritad da vuschs da 2/3 dals commembers preschents.
Art. 26 – Liquidaziun
La suprastanza exequescha la liquidaziun e fa in rapport ed il quint final. La facultad existenta en in cas d’ina liquidaziun da l’uniun è da contribuir ad in’instituziun liberada da la taglia cun il medem u in sumegliant intent ch’è domiciliada en Svizra.
Art. 27 – Registraziun en il register da commerzi
La suprastanza ha da laschar registrar l’uniun en il register da commerzi dal Grischun.
Art. 28 – Entrada en vigur
Quests statuts revedids entran en vigur a chaschun da la radunanza generala da l’uniun ils 13 d’avrigl 2018 e remplazzan ils statuts da la radunanza da fundaziun dals 7 da november 1992 e las revisiuns succedidas.
Ils copresidents: Annetta Zini e Flurin Bundi
L’actuara ad hoc: Barbla Etter


text:
22 05
Ol dé 22 de magio l'è 'l 142 ( 143 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 224 dé a finí l'an.
Ul dí 22 de magio al è ul dí da pòost 142 ( 143 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 224 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1640 - Barcelona: i contadí reöltacc contra i terços i va det a la sità col pretest de perseguí i soldacc che i ía atacat la paròchia de Sant Andreu de Palomar e i líbera ol dipütat militar Francesc de Tamarit, presonér di Castejà: al è ol prelüde de la Guèra di Ranzadur.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Paris, Fransa: Charles Aznavour, cantant, atur, compositur, copionesta e ambassadur a perpetüità d'Arménia per la UNESCO.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Contignü prinzipal
Desposiziuns generales
Chësta seziun é tl laûr da gnì laurada fora.
- Program por la trasparënza y l’integrité
Program de trëi agn por la trasparënza y l'integrité y süa situaziun d’atuaziun
- Ać generai
L Cunsëi provinziel à la facultà de mëter su nstës la regules sun si strutura nterna, leprò nce la strutura de si aministrazion, sun si maniera de lauré y sun chëla de si organns y sëuraprò mo sun de plu aspec che à da nfé cun l status giuridich y economich di cunselieres. Chësc vën fat cun na delibra tëuta tla forma de n regulamënt, sce l ne n'ie nia udù danora avisa na lege. L regulamënt plu mpurtant che l cunsëi se à dat nstës ie l regulamënt ntern che regulea duta l'atività dl cunsëi provinziel y de si organns y l mët su a chësta maniera duta la regules sun l'atività parlamentera. Sun la plates che vën do, pudëis liejer do l test dl regulamënt nunzià dant y chël de duc i autri regulamënc dl cunsëi n droa.
- Dovëis d’informaziun por les zitadines, i zitadins y les impreses
(ultima atualisaziun - Aministraziun trasparënta 23.5.2018)


text:
Zero Waste – il cumbat encunter rument
- Dumengia, 13.11.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 13.11.2016, 9:03, RTR
Zero Waste quai munta: «nagin rument» u «nagin sfarlattim».
730 kg rument producescha mintg'abitant en Svizra onn per onn. Sche l'entira populaziun mundiala sa cumportass sco nus en chaussa consum e rument, lura na tanschessan las resursas da noss planet betg pli: nus consumain sco sche nus avessan a disposiziun trais planets.
Blers èn conscients da quai e vulan far insatge encunter. In dals moviments che cuntanscha zic a zic era la Svizra è l'uschenumnà Zero Waste (qvd. «nagin rument» u «nagin sfarlattim»).
Èsi utopic da vulair ozendi empruvar da viver senza producir rument? U èsi realisabel era en il mintgadi?
La Marella dat in sguard en il tegnairchasa dad Angela Catschegn-Hosig che viva dapi questa stad tenor las ideas dal Zero Waste.


text:
Dus onns senza avunda naiv
Quest onn èn las relaziuns idealas, sco il president dal comité d’organisaziun Alois Tambornino di. Per ils organisaturs saja quai bler pli simpel cura ch’i haja avunda naiv da Trun fin Mustér. Dus onns hajan els stuì reducir la distanza e dus onns na han ins betg pudì organisar il Surselva Classic, perquai che la naiv mancava u perquai ch’i aveva pluvì.
Culinaric, sportiv e romantic
Il motto da questa cursa populara è: Culinaric, sportiv e romantic. Ils curriders giajan ensemen e possian discutar e filosofar in cun l’auter. La partenza è a Trun per stil classic da las 10.00 e per stil liber da las 10.30. Gia a partir da las 08.30 datti ensolver en las localitads da la Tarcisi Maissen SA.
Suenter ensolver stoppian ins schon gudagnar in pau il proxim sitg, manegia Alois Tambornino. Ils curriders van fin a la punt da Brulf/Mustér, nua ch’ins po baiver ubain magliar. Tgi che vul alura prestar dapli po anc ir enavant fin a Fontanivas ubain fin si Salaplauna.
Fratem e pulenta
Il punct culminant dal Surselva Classic sajan in aperitiv en la Destillaria Candinas a Surrein ed il gentar (fratem e pulenta) a Trun cun in concert da la societad da musica.
Organisà vegn l’eveniment da Nordic Surselva, dal Center sursilvan d’agricultura e dals clubs da skis da Mustér e Trun. Ins quinta che tranter 150 e 170 persunas prendan part da quel. Custs: 45 francs per participant.
RR actualitad


text:
Causa la sentenzia dal Tribunal federal davart la taglia sin la plivalur e pervi da la part augmentada da las taxas per emetturs regiunals sto la SSR spargnar davent dal 2016 40 milliuns francs l’onn. Quai cunzunt tar l’administraziun, l’informatica e la producziun. Er reducziuns dal program èn inevitablas. Ins sto far quint cun ina reducziun da var 250 plazzas. La SSR vegn a consultar collavuraturas e collavuraturs, il cader ed il sindicat SSM. Ella vegn a tractar davart in plan social fair. Reservas per la reducziun da plazzas e custs supplementars causa la taglia sin la plivalur pudessan chaschunar il 2015 in deficit considerabel. 2016 vul la SSR puspè scriver cifras nairas.
Ina gruppa da lavur cun represchentantas e represchentants da tut las regiuns linguisticas ha elavurà ils detagls dal program da spargn. Suenter consultaziun cun il cussegl d’administraziun, ha la direcziun approvà il catalog da mesiras.
Il program da spargn tutga tut las regiuns linguisticas e secturs d’interpresa, e succeda prioritarmain en l’administraziun, l’informatica e la producziun. Er reducziuns dal program èn inevitablas. La SSR fa quint che var 250 plazzas stoppian vegnir stritgadas en connex cun las mesiras da spargn.


text:
- Tar l’export da material da guerra duain las reglas vegnir schluccadas.
- L’industria d’armament svizra vul era dastgar exportar material da guerra, en pajais che han conflicts armads interns.
- Il minister d’economia Johann Schneider-Ammann sa mussa avert per il giavisch da l’industria d’armament.
L'industria d'armament svizra sa lamenta che lur exports sa reduceschian, ils concerns d'armament svizzers hajan dischavantatgs en cumparegliaziun cun la concurrenza europeica. La Svizra saja numnadamain pulit precauta quai che pertutgia la pratica da dar permissiuns per exportar. Plazzas da lavur sajan en privel.
Infurmà ils departaments pertutgads
L'atun passà ha la branscha infurmà la Cumissiun per la politica da segirezza dal Cussegl dals chantuns davart lur temas. Uss ha il president da la cumissiun Josef Dittli confermà envers radio SRF, che sia cumissiun è sesida ensemen cun ils trais departaments involvids. Ils departaments d'economia, da la defensiun e da l'exteriur sajan pronts d'agir sezs, e d'instradar in'adattaziun da l'ordinaziun.
Schneider-Ammann è pront
Confermà quai ha il Secretariat da stadi per l'economia Seco, che tutga il Departament federal d'economia da cusseglier federal Johann Schneider-Ammann. Lur departament ed ils ulteriurs departaments prendian serius il giavisch da l'industria. Els vegnian uss a sclerir il basegn per prender ulteriurs pass, e suttametter silsuenter al Cussegl federal ina dumonda per adattar l'ordinaziun dal material da guerra.
RR novitads 15:00


text:
En connex cun la radunanza generala da l’Uniun dals Grischs, UDG, è vegnì infurmà davart las restructuraziuns da la Lia Rumantscha che stattan il mument en discussiun. La radunanza generala da l’UDG ha valità en senn positiv questas restructuraziuns.
In gea da principi
Ch’i dovria structuras novas n’è betg vegnì mess en dumonda. Ils problems per democratisar la Lia Rumantscha sajan dentant avant maun. I giaja per dumondas sco per exempel: «Tgi è insumma in Rumantsch?, tgi po eleger president e suprastanza?, datti in parlament? Quant ferm vegnan integrads ils Rumantschs da la Bassa en quest process democratic?» Questas dumondas avertas stoppian anc vegnir discutadas, è stà l’eco da l’Uniun dals Grischs. In emprim pass capita ils 11 da zercladur a Cuira durant l’inscunter da tut las organisaziuns affiliadas a la Lia Rumantscha.


text:
Per mintga fugitiv cun bunas schanzas da recepziun datti in curs d'integraziun da 600 uras. Cun il curs possian ils fugitivs cumenzar gia durant la procedura d'asil.
Emprender la lingua, l'istorgia e la cultura tudestga
I saja impurtant che fugitivs emprendian tudestg, per ch'els chattian ina lavur, uschia Merkel. Ils uffants da fugitivs vegnian integrads fitg spert en scolina u scola. En ils curs d’integraziun emprendian ils immigrants betg mo lur tudestg. Els emprendian er l’istorgia, la cultura ed il reglament giuridic da la Germania.
Fugitivs che na vegnan betg persequitads u che n'èn betg periclitads da la guerra duain perencunter vegnir tramess uschè svelt sco pussaivel enavos en lur pajais, ha Merkel ditg vinavant.
Pajais en l'ost serran eventualmain lur cunfins
La Bulgaria, la Serbia e la Rumenia han annunzià da vulair serrar lur cunfins per fugitivs; dentant mo en il cas che la Germania e l'Austria veglian prender ina tala mesira. Ins na saja betg pront da laschar sa sviluppar ils 3 pajais dal Balcan sco zona neutrala per migrants. Quai ha ditg il primminister da la Bulgaria Borisow suenter in inscunter cun ses collegas d'uffizi da la Serbia e la Rumenia.
RR novitads 15:00 / 16:00


text:
PS resta il numer 2
La segund ferma partida resta la PS cun 19.3% (tuttina sco l'ultim barometer). Cumpareglià cun las elecziuns d'avant quatter onn è quai anc adina in gudogn. Il 2011 ha la PS survegnì 18.7% da las vuschs, gudagnass uschia vitiers vuschs.
PLD questa giada in zic damain
La partida liberaldemocratica ha questa giada fatg levamain pli paucas vuschs (-0.2%) ch'il segund barometer. Cun 16.9% è ella dentant anc adina cleramain sur ils 15.1% che la partida ha survegnì il 2011 e conferma la posiziun trais. Cuntrari als emprims dus barometers ha la PLD betg gudagnà vitiers vuschs da la PPS. Questa giada han omaduas partidas gudagnà vitiers a moda equivalenta.
PCD perda
La PCD na vegn betg da retegnair la tendenza negativa. Ils cristiandemocrats perdan vinavant ed han anc 11.1% (-0.5%) da las vuschs. Cumpareglià cun las ultimas elecziuns dal 2011 è quai passa 1% damain.
Cun 7.4% avessen ils Verds cuntanschì plazza tschintg, la PVL avess cuntanschì 4.3% e la PBD anc 4.2%. Il nov center che ha dà bler da discurrer il 2011 na splendurescha betg pli ferm. La separaziun da las partidas en atgnas fracziuns ha plitost flaivlentà il center enstagl da rinforzar el. L'institut gfs suppona che las votaziuns persas han consequenzas negativas per la PS, la PVL e la PCD.
Migraziun è vinavant il tema numer 1
Era l'avust vegn numnà la migraziun sco il problem il pli urgent. Lura suondan la UE ed ils contracts bilaterals. Sin plazza trais datti trais problems che paran d'esser tuts tuttina urgents: la segirtad sociala, la dischoccupaziun e la dumonda da l'ambient. 29% da las persunas dumandadas elegissan la PPS, perquai ch'ellas èn dal maini che la partida populara pudess schliar il meglier la problematica da la migraziun. Per schliar ils problems en connex cun la segirtad sociala e dischoccupaziun elegessan las persunas la PS. E sco la partida che pudess schliar il meglier las dumondas en connex cun l'UE vesan ils dumandads la PLD.
En naginas da questas tschintg problematicas fissan dominantas las partidas PCD e PVL. La PBD vegn numnada sulet en la dumonda da l'UE.
La retschertga
Per il terz barometer d'elecziuns da la SRG SSR ha l'institut gfs.bern interrogà 2013 persunas cun dretg da votar en Svizra. Quai tranter ils 21 ed ils 29 d'avust 2015. Il sbagl da prova è tar +/- 2.2 %.


text:
Hauptinhalt
Atualità
Cultura Ladina | 22.08.2017
Scribo: Cuncors leterer
Ueia de scrì y de vester creatives? Al cuncors leterer vëniel lascià pro pec de prosa y teater. Unfat sce cun esperienza o manco, jëun o vedl; l vën damandà creatività, fantajia – y n pue de curaje! L terminn da dé ju ie ai 31 de mei dl 2018!
Cultura Ladina | 24.01.2017
Contribuc Cultura ladina: ancuntedes a Santa Cristina, Al Plan y Badia
La Repartizion Cultura y Ntendënza ladina lascia al savëi che la dumandes per n sustëni finanziel per l’atività culturela 2017 muessa unì dates ju nchina ai 31 de jené 2017.
Cultura Ladina | 28.09.2015
Mostra 1915 - 2015: Paul Feichter, Silvia Hell, Annemarie Laner, Walter Pancheri, Leander Schwazer, Martina Stuflesser, Letizia Werth y Andreas Zingerle
Na mostra de operes cuntemporanes che mët ala lum la cunseguënzes dla viera y i destins di respunsabli y dla vitimes. I proiec che à venciù l cuncors 1915 - 2015 vën prejentei te na mostra tla galaria Prisma sciche cunlaurazion danter l "Südtiroler Künstlerbund" y la Repartizion Cultura y Intendënza ladina.
Cultura Ladina | 21.09.2015
Liberté de stampa: dërt de informaziun y responsabilité di media
Chësc ann se dá jö le De dla Cultura ladina, che vëgn tigní en jöbia, ai 24 de setëmber dl 2015 dales 9.00 a Balsan tl palaz Widmann”, cun la "Liberté de stampa: dërt de informaziun y responsabilité di media"
(Atualisà ai: 17/02/2009)


text:
Spustada vegn la via sin l'autezza da Selma. Là passa la via chantunala directamain per lung d'ina paraid-crap – uschia exista in fitg grond privel da crudada da crappa. Crappa che croda u ch'è crudada sin il vial periclitescha considerablamain ils participants dal traffic e chaschuna gronds custs da mantegniment.
Per minimar il privel vegn la via da Calanca spustada da l'autra vart da la Calancasca. Gist suenter la zona da privel vegn la Calancasca traversada anc ina giada, e cun ina storta a dretga vegn collià il nov traject cun la via existenta. Per quai ston vegnir construidas duas punts. Ils custs per questa midada sin in tschancun da 430 meters èn calculads cun 11,18 milliuns francs.
RR novitads 10:00


text:
Modern ed intensiv – il center da sanadad Engiadina Bassa scolescha ses teams en maniera speziala. Cun ina poppa da simulaziun exerciteschan els cas urgents che pudessan esser ina gronda sfida per in team pitschen sco quel da Scuol. L’emna da scolaziun è intensiva, ma tuts pon profitar.
Noelle, la poppa che po discurrer
La poppa da simulaziun «Noelle» po perder sang, far in’attatga da gramfia u era avair deglias. Oravant decidan ils tecnicists, tge cumplicaziun che la poppa duess avair ed il team medicinal sto schliar il problem il meglier pussibel. La finamira è da lavurar bain en il team e sco team. Suenter vegn tut discussiunà en il team cun propostas da soluziun.
RR actualitad 12:00


text:
- La curt constituziunala spagnola ha relaschà in cumond d'arrest europeic cunter il primminister relaschà da la Catalugna, Carles Puigdemont.
- Quai ha la dretgira dà enconuschent a Madrid
- Puigdemont n'era betg cumparì avant dretgira, malgrà ch'el era vegnì cità. Il cumond d'arrest vala er per quatter ulteriurs ministers relaschads, ch'èn medemamain fugids en Belgia.
Otg anteriurs ministers da la Catalugna ston ir en arrest d'inquisiziun. In novavel na sto betg ir en praschun sch'el paja ina cauziun da 50'000 euros. Quai ha decis ina dretgira a Madrid, rapportan medias spagnolas.
Cumond d'arrest cunter Puigdemont
Auter che l'anteriur primminister catalan Carles Puigdemont èn quels nov ministers cumparids l'avantmezdi avant la dretgira. Per Puigdemont e quatter ulteriurs ministers ha la curt constituziunala decretà in cumond d'arrest europeic. Lezs sa chattan il mument en la Belgia.
RR novitads 18:00+
Cumond d'arrest europeic
Suenter ch'in cumond d'arrest europeic è decretà, sto il pajas, en il qual la persuna è vegnida arrestada, extradir ella entaifer 60 dis. Dat la persuna ses consentiment a l'extradiziun, sto entaifer 10 dis vegnir decis davart la surdada.


text:
A-i son tre géner ëd tradussion bibliche: paròla për paròla, pensé për pensé e paràfrasi.
Na tradussion paròla për paròla a l’é ‘n tentativ ëd volté minca paròla ebràica o greca con na paròla piemontèisa ch’a peussa corispondje, volté ‘l significà ‘d paròle sìngole ant na sequensa sintàtica pì o meno precisa. Cost métod a l’é ciamà ëd “equivalensa formal”. L’equivalensa formal a mira a ‘rmarché la fidelità ai detaj dël léssich e la strutura gramatical dla lenga original. Na tradussion paròla për paròla a l’é pì dificil d’antende, dzurtut quand ch’ a-i son ëd manere ‘d dì ch’a son nen dovrà ant nòstra lenga e ant la cultura moderna. An efet, pì lontan-a ch’a l’é la lenga-sorgiss da la lenga-bu, pì dificil a podrìa esse la comprension ëd na tradussion literal. D’àutra part, l’equivalensa formal a peul quejvòta permëtte ai letor ch’a l’ha dimestiëssa con la lenga-sorgiss ëd vëdde coma ch’ ël significà a l’era esprimù ant ël test original, përché sòn a guerna - sensa volteje - le manere ‘d dì e jë strument ëd la retòrica antìca. Con la tradussion paròla për paròla a-i sèmper l’arzigh nen mach ëd nen fé comprende al letor lòn ch’ ël test a veul dì, ma ‘d creé ‘d malintèis, dj’ideje sbalià, còse che, quand che ‘l test biblich a l’é stàit scrit, a j’ero nen intèise parèj.
La tradussion pensé për pensé (o “sens për sens”) a l’é ‘n tentativ ëd esprime la significassion ëd minca frase o paràgrafo dla lenga original ant un piemontèis sempi e ‘l pì posibil corent sens’ esse lià a minca paròla original. Cost métod a l’é ‘dcò ciamà ‘d “equivalensa dinàmica”. L’ideja a l’é che ‘l tradutor a dovrìa volté ël test original parèj che l’efet ëd la tradussion an sël letor a sia pì o meno l’istess che l’efet che ‘l test-sorgiss a l’avìa an sël letor ch’a lo capìa an col temp-là . La tradussion “pensé për pensé” a considera la lesibilità pì ‘d pèis che preservassion ëd la strutura gramatical original. Costa sòrt ëd tradussion, però, a sarìa nen tant da dovresse për dij studi biblich ancreus, ma coma prima dreta an sël test, na tradussion da dovresse për la divulgassion. A l’é parèj che se ‘l letor a conòss nen le lenghe originaj dla Bibia, as arcomanda sèmper ëd fé ‘l confront con d’àutre version (an italian o an d’àutre lenghe). A-i é gnun-a version nassional ch’a peussa dé, mach daspërchila, la significassion pien-a del test original. Pì ‘d confront ch’as fà, mej ch’a l’é.
Na paràfrasi a l’é na tradussion ch’a l’ha ‘l but prim ëd trasmëtte ‘l messagi dla Bibia and na lenga sempia e fàcil da comprende sensa consideré tant j’espression paròla për paròla e fin-a ij pënsé për pensé dle lenghe originaj. An efet, l’autor ëd le paràfrasi a dà soa antërpretassion del test, a fà ‘d gir ëd paròle, as përmet ëd fé ‘d “license poétiche” ch’a lasso ‘n grand ëspassi a d’ideje personaj. Le paràfrasi dla Bibia a son da identifichesse con ël nòm ëd col ch’a l’ha faje o con ij sò editor e lassé ‘l letor a decide la fiusa ch’a l’ha da deje.
Nòstra version dla Bìbia piemontèisa a podrìa disse ch’a va “an mes” tra ij prim doi géner. A l’é da consideresse dzurtut na tradussion pensé për pensé, n’equivalensa dinàmica - ël pensé ‘d minca vers o dle part dël vers - ma, quand ch’a la rendission as slontan-a da la forma ch’a pija ant le version tradissionaj paròla për paròla (cole ch’ ël letor a l’é miraco pì costumà a sentje o a lesje), la nòta al pé dla pagina a lo s-ciairìss e a dà la forma ch’aj corespond pì leteral. An efet, nòstra version a dovra le nòte për dé ‘d spiegassion ëdcò quand ch’a le nen possibil semplifiché tròp ël test e ch’as deuv për fòrsa conservé la fòrma original, bele s’a podrìa nen esse fàcil da capì da tuti.
An tùit ij cas, a-i é sèmper da ten-e an considerassion che, për minca tradussion, a-i é ‘d presupòst ch’ a na stan a la base e ch’a esercito na quej influensa an sla sèrnia dle paròle ch’a-i son dovrà. Ël prim presupòst ch’i nl’oma nojàutri a l’é che la Bibia a l’é nen “un liber qualsëssia, ma che la Bibia a trasmët la Paròla ‘d Dé. Sossì a rend na tradussion quejcòsa ch’a deuv esse fàita con ël pì grand rispèt da ‘n chërdent ch’a l’é dispòst sèmper a aceté lòn ch’a-i trova, bele ant ël cas ch’a podrìa essje nen d’acòrdi o ch’a-j “fa problema”. La paròla ‘d Dé a l’é lòn ch’a l’é, s’a-j pias o meno. As peul nen adatesse “a la sensibilità” ëd gnun!
A la fin, për nojàutri a l’é ‘dcò ‘d pèis che la tradussion as arfassa a la tradission ëstòrica dle cese cristian-e. I l’oma d’anventé gnente ‘d neuv né i l’oma dëscheurvù gnente ‘d neuv. Nòstra tradussion a deuv esse sèmper “an sintonia” con la magioransa dle version bibliche ch’a son già dovrà da la pì part ëd le cese cristian-e. A l’é për sòn che nòstra tradussion a veul avèj ‘n caràter ecuménich: tut lòn ch’i publicoma a l’é stàit comparisionà con le bibie pì spantià an diverse lenghe.


text:
In'emna suenter sia victoria al maraton da Boston ha il sportist da sutga cun rodas Marcel Hug er triumfà a Londra.
Il Svizzer ha gudagnà cun in temp da 1:35.10. Durant il sprint final è l’atlet sa distatgà da l’Australian Kurt Fearnley e dal Brit David Weir. Per Hug èsi la segunda victoria a Londra suenter il 2014.
Schär sin il podest
Tar las dunnas è medemamain ina Svizra ida sin il podest. Manuela Schär (31) da Lucerena è daventada segunda. Gudagnà ha l'Americana Tatyana McFadden cun in temp da 1:44.14. Wakako Tsuchida dal Giapun cumplettescha il podest. Uschia han las atletas repetì il podest dal maraton a Boston.
RR novitads 15:00 / Sportissimo 17:00


text:
Al Seriana
La Al Seriana (italià: Val Seriana) l'è öna di dò ài piö ‘mportante de la pruinsa de Bèrghem, ‘nsèma a la Al Brembana.
Lónga piö o méno 50 km la taca sö a la sorgènt del Sère e la fenés a Éla de Sère, ‘ndóe 'l fiöm l’incóntra l’ólta pianüra.
L’è separada da la Al Telina da i mucc piö ólcc di Orobie, ol Còca (3.052 méter), ol Redorta (3.037 méter) e 'l Scais (3.038 méter).
La Al Seriana l'è öna al che la tacàt a 'ndustrialisàs zamò a partì dal méla e òt (1800) grasie a l'aqua del Sère che l'è belfà tirà fò dal fiöm e dovrà 'n di fabriche.
Isé l'è piéna de fàbriche e 'l fónt de la al l'è uramai töt costrüìt, gh'è öna cà dré l'ótra, ü palàs dré l'óter, ü stabilimènt dré l'óter sö fina a Albì; i l' la ciama la sità lineàr.
I paìs piö ‘mportàncc de la al i è Albì, Nèmber e Clüsù.
I óter cümü de la àl i è Alzà, Ardés, Aviàdech, Casnìch, Castiù, Cassà, Scé, Serét, Colgiàt, Fì, Fiorà, Gandelì, Gagianìga, Gòren, Gróm, Léf, Oltressènda Ólta, Onéda, Lanùr, Par, Pèia, Piàre, Nòssa, Pradalùnga, Prémol, Rànga, Ruèta, Selvì, Songaàss, Albundiù, Algöi, Èrfa, Éla d'Ògna, Éla de Sère.


text:
Ils chavals che siglian al CSI da 2 e 4 stailas a San Murezzan han ina valuta d'in mez milliun ensi, suppona Ruet Ratti. En stalla arriva mo quel che ha il permiss, quai surtut per evitar cas da doping. Igl è perquai era uschia ch'ils chavals pon suenter la controlla da doping mo pli bandunar la stalla per ir ad ina prova.
«Sco tar ils cowboys»
120 ballas fain e 180 ballas strom han Ruet Ratti e ses 4 collegas procurà. Quai era davent en dus. I vegn ramassà quinta Ratti. Uschiglio saja l'atmosfera en stalla fitg quieta. Surtut ils chavals èn tut pacifics. Cun ils chavaltgaders percunter n'han ins sco responsabel per la stalla betg bler da far, di Ruet Ratti.


text:
BASIC
El BASIC l'è 'n lenguagg de programmazion a volt nivell desviluppaa in di primm agn 1960 a l'Università de Dartmouth. L'even progetaa i professor John George Kemeny e Thomas Eugene Kurtz e 'l primm programma BASIC l'è staa faa partii ai or 4:00 del 1 de magg del 1964.
L'è staa el lenguagg pussee important e famos del mond di home computer, e vist che tucc i cà faseven la sò version gh'even on mucc de dialett del BASIC.
El BASIC l'è restaa squasi compagn de quell del 1964 finna ai prim agn del 1990, quand che la Microsoft l'ha faa sortii foeura el Visual Basic, indova la GUI l'era definida cont el Drag and Drop, e 'l lenguagg el serviva domà a dì cossa fà quand che 'l succedeva vergòtt.


text:
Cun le tëmp la capela dla ciasa nadè deventâ massa picera. Al orô ester val de maiù por tó sö i tröc pelegrins. Insciö ti à fat la stala lerch ala dlijia che é opera dër garatada dl architet Dr. Ossi Valentini.
Na costruziun scëmpla che passenëia dër bel ite tl raiun. Ara é gnüda inaugurada dal Vësco + Wilhelm Egger ai 30 de mà dl 1996.
Le architet à salpü da integrè elemënc dla architetöra cineja por fa presënt la tera olache Ujöp Freinademetz à vit y laurè sciöche miscionar, plü dl mez de süa vita.
P. IVA: IT02114971001
Ciasa nadè de Sant Ujöp Freinademetz | Str. Oies, 6 | 39036 Badia (BZ) | Tel. +39 0471 839 635 | Email: info@freinademetz.it


text:
22 01
Ol dé 22 de zenér l'è 'l 22 dé de l'an del calendare gregorià; manca 344 (345 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 22 de zenér al è ul dí da pòost 22 dal an dal calendari gregurian; i manca 344 (345 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1670 - Prats da Motllun (ul Vallespir): i abitaant sa i revölta cuntra la duminazziun Francesa (Revölta dal Vallespir).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2000 - Barcelona: Xavier Turull e Creixell, violinista e cumpusituur Catalan (n. 04 03 dal 1922).
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Festa lucala da Cabrera da Mar, a la comarca dal Maresme.
Festa lucala da Navas, a la comarca dal Bages.
Festa lucala da Vallrumanes, a la comarca dal Vallès Oriental.
Festa lucala da Gualba, a la comarca dal Vallées Oriental.
Festa lucala da Guils da Cerdanya, a la comarca da la Cerdanya.
Festa lucala da Músser, frazziun da Lles da Cerdagna.
Festa lucala da Viliella, frazziun da Lles da Cerdagna.
Festa lucala da Sant Vicenç da Castellet, a la comarca dal Bages.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
L’investigaziun da la cumissiun ha cumenzà l’october 2012 cun perquisiziuns da la chasa. Sco quai che la WEKO communitgescha saja sa mussà, che la Foffa Conrad SA, la Hohenegger SA ed ulteriuras firmas, tranter quellas era interpresas da construcziun schliadas, èn sa cunvegnidas davart offertas dal 2004 fin il 2012. Uschia han quellas firmas manipulà las publicaziuns da projects publics e privats da construcziun auta e bassa en la Val Müstair.
Tenor Roland Conrad, president dal cussegl administrativ da la Foffa Conrad SA, hajan ins agì durant onns cun resguardar in a l’auter en la branscha da construcziun. Quai che è stà tut normal durant decennis, saja suenter l’introducziun da la lescha da submissiun, ì vinavant.
Jau n’hai nagina nauscha conscienza, nus vain adina fatg offertas onestas, en urden e seriusas.
Tar las cunvegnas betg lubidas han las interpresas barattà lur interess per projects da construcziun auta e bassa. Èn ellas vegnidas perina han las interpresas decidì sezzas tgi che survegn la lavur.
Societad dals impressaris betg involvida direct
Las ulteriuras interpresas han lura offrì lur lavurs per pli auts pretschs d’offerta. Enfin il 2008 è quella collavuraziun succedida en pre-sedutas, organisadas da la Societad grischuna dals impressaris constructurs. Silsuenter han las interpresas cuntinuà cun la collavuraziun senza cooperar cun la societad grischuna.
Las persunas ch’han fatg las pre-sedutas èn sa tegnidas vid il reglament che scumonda cleramain cunvegnas da pretsch.
President na sa da nagut
Che las interpresas da construcziun bassa ed auta da la Val Müstair hajan fixà ils pretschs e las lavurs en questas pre-sedutas, na lascha il president da la Societad grischuna dals impressaris constructurs, Markus Derungs betg valair. Bain hajan ins organisà e tegnì da questas sedutas fin il 2008, cunvegnas da pretsch n’hajan ins dentant mai fatg là.
Uniun grischuna d’impressaris sa dosta
En connex cun las rinfatschas ch’interpresas da construcziun hajan fatg giu pretschs en la Val Müstair è era l’Uniun grischuna dals impressaris vegnida crititgada. L’Uniun pretenda uss da la cumissiun da concurrenza che quella curregia publicamain las rinfatschas ch’ella saja sa participada a cunvegnas da pretschs e saja insumma stada part da las investigaziuns, quai scriva l’Uniun en ina communicaziun als meds da massa.
Chantun è dependent da la WEKO
Tenor cusseglier guvernativ e schef dal departement da construcziun, Mario Cavigelli, haja il chantun reagì immediat suenter che la cumissiun ha cumenzà cun las examniaziuns l'onn 2012. Els hajan tranter auter intercurrì la procedura da surdar lavurs, instradà ina persuna nua ch'emploiads pon annunziar indizis per cunvegnas illegalas ed er preparà per evetuals cas giuridics envers firmas da construcziun. I dettia però dapertut anc dumondas avertas. Il motiv e simpel: Il chantun n'è betg part da las examinaziuns da la WEKO.
Sch'il chantun ha pers insatgè na savain nus anc betg... Nus n'avain betg idea tge che la WEKO ha examinà concretamain.
Il chantun ha perquai inoltrà ina dumonda per invista en las actas. Pir sch'el survegn quella èsi pussaivel da preparar ulteriurs pass. La cumissiun è numnadamain la suletta instituziun che dastga intercurir actas e computers da fatschenta per prutar a la glisch quai ch'è i fallà. Il chantun na disponia betg da questas pussaivladads e saja perquai dependents da la WEKO, uschia Mario Cavigelli. Perquai saja impurtant che quella fetschia talas examinaziuns e controlleschia uschia il sistem da concurrenza e commerzi liber.
Ina da diesch investigaziuns en il Grischun
Sco la WEKO communitgescha vinavant, desistia ella da sancziunar questas cunvegnas en la Val Müstair. Ad in’interpresa saja il chasti vegnì relaschà damai che quella haja annunzià sco emprima las cunvegnas ed uschia cooperar cun las autoritads da concurrenza. La segunda interpresa haja medemamain cooperà. Quella sa chattia en il concurs. La decisiun da la cumissiun po vegnir tratga vinavant a la dretgira administrativa federala.
L’investigaziun en la Val Müstair è in da diesch en il chantun Grischun. Tut ils process han cumenzà la fin october 2012 cun perquisiziuns da chasas en l’Engiadina Bassa.
RR novitads 10:00


text:
Vucic po far quint cun 48 pertschient da la vuschs ed uschia cuntanscher in sumegliant resultat sco avant dus onns. L’anteriur naziunalist da 46 onns aveva proclamà elecziuns anticipadas per survegnir in pli ferm mandat per refurmas economicas e per las tractativas d’entrar en l’UE.
Per entrar en l’Uniun europeica sto Vucic u privatisar pli fitg las interpresas statalas u reducir las perditas da quellas. La consequenza da quests pass vegnan probabel ad esser millis plazzas da lavur che van a perder. En il cas che Vucic gudogna las elecziun vegnì spetgà ch’el cuntinuescha la coaliziun cun ils socialists.
Ultra-naziunals sco ferms adversaris
In problem per la partida da Vucic pudess esser la partida ultra-naziunala SRS che daventa adina pli populara. Il manader dispitaivel da la SRS Vojislav Seselj era vegnì declerà liber dal tribunal per delinquents da guerra a Den Haag.
Tenor enquistas pudess la SRS per l’emprima giada dapi il 2012 puspè entrar en il parlament e daventar la terzferma partida. La SRS s’engascha per colliaziuns pli stretgas cun la Russia. Quai pudess dentant engrevgiar las tractativas per entrar en l’UE.
L’economia en la Serbia sa revegn be plaun da la recessiun. La dischoccupaziun stagnescha tar radund 18 pertschient. Bunamain set milliuns Serbs èn clamads a l’urna. Ils locals d’elecziun serran lur portas a las 20:00 temp svizzer.
RR novitads 09:00


text:
RTR preschenta il nov Top Pop Rumantsch – ina collavuraziun tranter duas generaziuns da chantauturs sursilvans - Luis Coray e Pascal Gamboni chantan «sen baun».
Luis Coray, artist universal, performader, pictur e musicist, è stà in dals emprims chantauturs rumantschs sursilvans, activ dapi ils emprims onns settanta. Ma el è er in trubadur cun ina tempra bluesica detg sfranada ed anarchica, greva da metter en ils mastrins da producziuns luxuriusas. Ch’el vegn tuttina da furnir uss, cun ses passa 60 onns, in Top Pop Rumantsch, quai engrazia Luis Coray ad ina collavuraziun cun il collega junior tuatschin Pascal Gamboni, quests dis qua il chantautur rumantsch il pli discutà.


text:
La regenza grischuna ha approvà la planisaziun locala che la vischnanca da Tujetsch aveva decidì il matg passà. Uschia è la via fullada per la colliaziun dals territoris da skis da Mustér e Sedrun – quai en mintga cas sin nivel da la planisaziun. Gia avant avevan las vischnancas da Mustér e Tujetsch approvà la planisaziun.
Per il project concret da la pendiculara previs per la colliaziun da la staziun a val «Salins» cun la staziun da muntogna «Cuolm da Vi» datti anc la procedura da la dumonda da bajegiar. Era il credit previs sto anc vegnir approvà da la populaziun da Tujetsch.
Da vart dals responsabels saja tut pront per la nova pendiculara, uschia il directur da las pendicularas Mustér, Rudolf Büchi. Er en ils discurs cun las organisaziuns d'ambient sajan ins sin buna via, uschia Büchi vinavant.
RR novitads 09:00


text:
Newsletter educa.ch - distribuziun 10/2017
Sprachen – Langues – Lingue
31. october 2017 / Publicaziun / Resursa didactica
La nova pagina-web «Sprachen» metta a disposiziun material da las linguas uffizialas e d’englais. Exempels per l’instrucziun da linguas good practice vegnan cumplettads dad in instrument d’autoevaluaziun per las persunas d’instrucziun. Quest instrument è vegnì creà da la SAP SG.
Informatica als gimnasis
30. october 2017 / Cumpetenza da medias
La CDEP s’exprima en favur da l’introducziun da l’instrucziun obligatorica da l’informatica als gimnasis e metta sin via la revisiun da la basa legala concernenta. Durant lur assamblea annuala ha ella er approvà il nov plan d’instrucziun per l’informatica en las scolas gimnasialas.
La digitalisaziun n’ha betg midà la giuventetgna
27. october 2017 / Publicaziun
Tenor il studi naziunal da giuventetgna «ch-x» han ils «Digital Natives» per il pli valurs tradiziunalas sco las generaziuns precedentas. Var 86% dals interrogads van almain 1 giada al di en l’internet, 40% fan gieus da video almain ina giada ad emna.
Cura ch’ils roboters arrivan
5. october 2017 / Publicaziun / Societad d'infurmaziun
L’ultim studi d’Avenir Suisse mussa che la «Robokalypse», in’acquisiziun da jobs tras maschinas intelligentas, na vegn betg a succeder en Svizra. La digitalisaziun è in svilup constant che n’eliminescha betg plazzas da lavur, però mida ella las cundiziuns da basa e creescha uschè novas plazzas.
SELFIE: fasa da pilot per l’instrument
24. october 2017 / Good Practice / Internaziunal
La Cumissiun europeica ha sviluppà in nov guaffen d’autoevaluaziun SELFIE. Las scolas duain formular plans per il futur, realisar atgnas fermezzas e deblezzas ed integrar tut ils acturs. Quest tool vegn da preschent examinà en 400 scolas en l’Europa e duai ir online a l’entschatta da l’onn 2018.
Informatica en scola
30. october 2017 / Publicaziun
La fundaziun Bertelsmann ha publitgà in’intervista cun il perscrutader da la furmaziuns professer dr. Herzig. El pledescha per ina confruntaziun cun l’informatica nua ch’ins astga sapientivamain er tschertgar novas vias. Però – dovran las persunas d’instrucziun ina furmaziun d’informaticher?
Mini-Moocs per uffants
23. october 2017 / Resursa didactica
Il Life Science Zurich Learning Center ha telechargià sin sia pagina-web filmins didactics da las scienzas natiralas per il stgalim primar. Quests uschenumnads Mini-Moocs èn films d’emprender animads tar differents temas che duran duas fin trais minutas.
www.lifescience-learningcenter.uzh.ch
Dialog «Svizra digitala»
19. october 2017 / Occurrenza / Societad d'infurmaziun
Il tema principal da la conferenza naziunala dals 20 da november a Bienna è la strategia «Svizra digitala». Il workshop «Furmaziun en l’economia ed en la societad digitala» elavura las pussaivladads che quella midada porta. In blog serva sco preparaziun.
Di digital svizzer
16. october 2017 / Occurrenza
Mardi, ils 21 da november ha lieu l’emprim Di digital svizzer. Las staziuns da Turitg, Genevra, Lugano e Cuira èn il punct da partenza per passa 80 manifestaziun gratuitas. Passa 40 interpresas ed instituziun preschentan cuminaivlamain schanzas ed innovaziuns digitalas.
Digitalisaziun en la furmaziun
5. october 2017 / Occurrenza / Cumpetenza da medias
La dieta dal Center da furmaziun per la sanadad ed ils fatgs socials (cfss/bgs) a Cuira dals 3 da favrer 2018 guarda sin las sfidas per il sistem da furmaziun tras la digitalisaziun. Co sa mida l’instrucziun? Tge influenza han OER e tge cumpetenzas da basa ston ils uffants dumagnar?
Services
educanet² (de)
educa.Biblio (de)
educa.ID (de)
educa.Instrucziun
Support (de)


text:
Regen (fiöm)
El Regen (en lèngua céca: Řezná) l'è 'n fiöm de la Baviera (Germania), trebötàre sinìster del Danubio. La surtìa del sò ram piö gròs, el Grosser Regen (Regen Grant), la se tróa 'ndèla Sèlva Boéma, endèl teretóre de la Repüblica Ceca, de le bànde de Železná Ruda. Dòpo poch chilòmetri el pàsa 'l cunfì co la Baviera, a Bayerisch Eisenstein.
A Zwiesel el Grosser Regen el se önés al Kleiner Regen (Regen pesèn) e 'nsèma i fùrma 'l Schwarzer Regen (Regen Négher). Chèsto el strèrsa le cità de Regen e Viechtach e pò 'l se önés al Weisser Regen (Regen Bianch) — che 'l nas del Kleiner Arbersee — a Bad Kötzting. De ché 'n aànti 'l fiöm el vé ciamàt Regen.
La àl del Regen la reprezènta la àl principàl de la Forèsta bavaréza; Divèrse i è le cità 'mportànte che gh'è nit sö dré al fiöm, compàgn de Cham e Ratisbona (en todèsch: Regensburg). A Ratisbona, a 325 m. sùra 'l leèl del mar, el Regen el se sböta 'ndèl Danubio.
A cöntà apò a 'l Grosser Regen e 'l Weisser Regen, el Regen l'è lónch en töt 169 chilometri.


text:
Mòia
Mòia (nòm uficiàl en Italià: Moglia) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 5 600 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 31,6 km² e 'na densità de 177 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Concordia sulla Secchia (MO), Gunsàga, Novi di Modena (MO), Pegügnàga, Quistèl, Reggiolo (RE), Rolo (RE), San Benedét.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Mòia l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Plauen
Plauen (Pławno in lusazian; Plavno in cech) l'è ona città de la Germania centro-oriental. La cunta 63 967 abitant (dato del 31. Dic 2013).
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città la se troeuva in del Land de la Sassonia, in del circondari de Votgland.
L'è la città pussee granda del Land dopo de Lipsia, Dresda, Chemnitz e Zwickau.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I primm notizzi de la città se troeuven in d'on document ecclesiastigh del 1122, indove l'è nominaa 'me insediament slav ciamaa Vicus Plawe.
In del 1224 el paes el ciappa el titol de città. On quai ann dopo in la città gh'è rivaa i hussita, che l'hann trada giò. In del 1569 l'è entrada a fà part del Regn de Sassonia, e de quell moment l'ha seguii la storia del rest de la region.
In del 1559 l'è vegnuda ona città protestanta, e inscì l'è restada per la pupart de la soa storia. I cattoligh hinn tornaa a vess on poo numeros domà in del XIX secol.


text:
Cun passa 50 morts saja quai il di cun las pli bleras unfrendas mortalas dapi la fin da la guerra da Gaza il 2014. Tenor indicaziuns uffizialas sajan ultra da quai radund 2'400 persunas vegnidas blessadas, tranter quellas bleras da sajets dal militar. Gia cunter mezdi han blers palestinais envidà pneus, sco perditgas rapportan han plirs umens empruvà da tagliar tras la saiv dal cunfin.
Tenor indicaziun da l’armada èn radund 35'000 persunas sa participadas en 12 lieus a demonstraziuns al cunfin. Il ministeri da sanadad palestinais rinfatscha ad Israel da commetter ina mazzacra cunter demonstrants betg armads.
Sco motiv per l’escalaziun da las protestas è la midada da l’ambassada americana da la citad da Tel Aviv en la citad da Jerusalem. L'ambassada americana nova è vegnida averta uffizialmain il glindesdi suentermezdi.
RR novitads 17:00


text:
Alexandra Cadanțu
L’Alexandra Cadanțu (Bùcarest, 3 ad Maǵ dal 1990) l'è na tenìsta ruména. In dal 2012 l'à śugâ pardénd-la na finàl WTA a Monterrey. In bisàca la gh'à siē siē tìtui ITF. L'è rivàda a èsar la nùmar ssanta-sinc dal mónd al 30 ad Luj dal 2012.
L'è élta 170 cm e la péśa 56 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. A gh piàś guardàr di film, lèśar e durmìr. La sò atōra favurìda l'è l'Angelina Jolie.
Caréra
La Cadanțu la vins al sò prim tìtul ITF in dal 2006 a Bùcarest (al nùmar siē) baténd in finàl l'Irina-Camelia Begu par 6-3 1-6 6-3. 'L an dòp la vins 'l ITF nùmar sinc dla capitàla dla Rumanìa dòp ès'r andàda fóra in di quàrt in dal nùmar quàtar da la Julia Görges. In dal 2010 la vins àtar dū tìtui ITF a Bùcarest e a Crajòva. In Nuvémbar la fà 'l pîṅ anc in Braśìl vinsén-an àtar dū e bandunànd in dla finàl in 'n àtar.
In dal 2011 la próa par la prima vòlta a śugàr un turnèo WTA ma la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ a Bugutà, a Fès e a Esturìl. In Maǵ la và fóra a 'l secónd tùran in d'l ITF ad Réś batùda par 2-6 1-3 bandòṅ da la Sabine Lisicki. In Śugn la pèrd da cl'atra tedésca, la Mona Barthel, in dal qualificasiòṅ ad Wimbledon mént'r a Båstad l'è l'Elena Bovina a mét'r-ag di spróc in mèś a 'l ródi. In Luj la pèrd in di quàrt d'l ITF ad Bùcarest (al nùmar dū) da la Simona Halep par 3-6 6-1 6-7. In Setémbar la s mét in bisàca al tìtul ITF ad Bjèla ma minga qvél ad Telavi in dua la lasa strada in finàl a l'Aleksandra Panova. In Utóbar, baténd la Mona Barthel 6-2 5-7 6-4, la gh la cava a śugàr al sò prim turnèo WTA in Lussembûrg e anc a purtàr in pòrt la sò prima partìda (6-1 6-4 a la Nastas'sja Jakimava) par pò cédar a la Lucie Hradecká 3-6 4-6. La sèra 'l an a 'l 96śum pòst dal ranking dal fémni.
In dal 2012 la śōga al sò prim turnèo dal Gran Slam a Melbourne ma la và fóra subìt ciapànd un 0-6 1-6 da la Roberta Vinci. In Favràr la pèrd a 'l prim tùran a Bugutà (2-6 2-6 da la Romina Oprandi) ma pò la riva in finàl a Monterrey baténd via via la Jelena Dokić 3-6 6-1 7-5, la Silvia Soler Espinosa 7-6 6-3, la Lourdes Domínguez Lino 6-2 6-0 e la Gréta Arn 6-2 4-6 7-5. In finàl però la gh'à da cuntintàr-as cun cl'atra ungheréśa, la Tímea Babos, ch'la gh'à la méj sèg par 6-4 6-4. In Avrìl a Fès la bat subìt l'Alberta Brianti in tri sét ma pò la và fóra ad òpra dla Simona Halep par 2-6 5-7. In Maǵ la pèrd dimóndi mâl e a 'l inìsi a Róma e a 'l Roland Garros, prima da la Francesca Schiavone 1-6 2-6 e pò da la Marija Šarapova 0-6 0-6. Anc in sl'èrba la fà di pastròs, andànd fóra sèmpar in dal prim tùran cun l'Irina Falconi, la Dominika Cibulková e la Marija Kirilenko. A Palèrum la fà méj baténd la Kiki Bertens e l'Alizé Cornet ma in di quàrt la céd 2-6 2-6 a la Sara Errani pò vinsidōra dal turnèo sicigliàṅ. In Luj la pèrd par dū vòlti (semifinàl e finàl) da la spagnōla María Teresa Torró Flor in di ITF ad Bùcarest e 'd Olomouc ma almànc l'è bòna ad casàr fóra śugadōri cuma la Nastassja Burnett, la Pauline Parmentier e la Mónica Puig. Da Seùl a la fiṅ d'l an la n vins piò gnanc 'n incóntar.
In dal 2013 la pòrta a cà un secónd tùran a Cali (4-6 7-5 2-6 da la Sesil Karatančeva) e i quàrt a Bugutà (2-6 1-6 da la Jelena Janković). A Acapûlc, Miami e a Charleston invéci la pèrd subìt da la Sara Errani, da la Stefanie Vögele e da la Madison Keys. A Katowice, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la riva in semifinàl baténd la Sabine Lisicki 7-5 6-2, l'Irina-Camelia Begu 4-6 6-3 6-4 e la Shahar Peer 5-7 6-3 6-3 prima ad cédar a la Petra Kvitová par 0-6 4-6. In Avrìl la pèrd a 'l prim tùran a Marrakesch da la Kristina Mladenovic 4-6 6-4 4-6 e in Maǵ la riva in finàl in d'l ITF ad Praga in dua la céd par 6-3 1-6 1-6 a la Lucie Šafářová. A Wimbledon la fà 'l cólp casànd fóra subìt la Tamira Paszek 6-2 7-5 par pò pèrdar da la giapunéśa Kimiko Date-Krumm (42 an) cun al puntéǵ ad 4-6 5-7.


text:
Yankee
Al Yankee (a s lèś /ˈjæŋkɪ/ in ingléś) l'è na paròla druàda p'r batśàr 'n americàṅ uriginàri dla regiòṅ dal New England, la part a nòrd-èst dal paéś ch'la mét insém al Maine, al New Hampshire, al Massachusetts, al Vermònt, al Connecticut e 'l Rhode Island. In Európa però quànd a s dascór 'd un Yankee a s pénsa subìt a 'n americàṅ in generàl.
In 'n afurìśma ch'a s pénsa 'l sia dal scritōr E. B. White a s diś:
- p'r i Furastēr, un Yankee 'l è 'n Americàṅ;
- p'r i Americàṅ, un Yankee 'l è 'n Nurdìsta;
- p'r i Nurdìsta, un Yankee 'l è òṅ d'l Èst.
- par qvéi d'l Èst, un Yankee 'l è òṅ dal New England;
- par qvéi dal New England, un Yankee 'l è òṅ dal Vermònt;
- par qvéi dal Vermònt, un Yankee 'l è òṅ ch'al magna dal tórti par clasiòṅ.
Na canta ligàda a i Yankee, e adès canta ufisiàla dal stat dal Connecticut, l'è „Yankee Doodle“ ch'l'éra dimóndi famóśa durànt la guèra 'd indipendénsa americàna (1775-1783).


text:
Rolling Stones e la Svizra
- Mesemna, 12.7.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 12.7.2017, 8:40, RTR
Ils concert dals Rolling Stones ils 12 da fanadur 1962, pia avant 55 onns, en il Club Marquee a Londra vala sco fundaziun da la band. Precis avant 50 onns han els concertà per l'emprima giada en Svizra.
L'emprim concert en Svizra il 1967 en il Hallenstadion a Turitg è stà istoric en plirs reguards. D'ina vart èsi sta l'emprim concert en ina halla Svizra d'ina renumada band internaziunala, dal nov stil da musica da beat.
Cravals suenter concert
L'autra vart ch'è restada en memoria da l'emprim concert: ils cravals dals bun 13'000 fans. Ils Rolling Stones han terminà sco fixà en il contract il concert suenter 35 minutas. Quai n'ha dentant betg plaschì als fans ed els han rut massa sutgas da lain ed autra infrastructura.
Tut in auter temp
Per l'emprim concert aveva l'organisatur pajà en tut bun 10'000 dollars als Rolling Stones. Ozendi custan els passà 6 milliuns francs per concert.
Malgrà ils cravals ha il concert dal 1967 tuttina anc purtà in gudogn a l'organisatur Hans-Ruedi Jaggi – 150'000 francs.