text:
try{ pdf2htmlEX.defaultViewer = new pdf2htmlEX.Viewer({}); }catch(e){}                      À·´À¶º¿½À·´À¶º¿                                                                                       !"#$##     %&               '%    £²¿¼Ä¡·Ä·Â³Åµ    ~§¡·Ä·Â³Åµ    
                                                                                                              !"#$        %                               &'()     "*""                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              iã«     ÓÈ        Ó©²     ¯ÈºÓÒ}ºm     ÒÓÎËÓ˯ºm     ¹¯Ë¹º        ÈmÈËãË®     È°¹Ò¯ÈÓºm    Ò     °        ËÓºm     Ë°Ë°mËÓÓºÓÈ        Ó©²     °¹Ë        ÒÈã        Óº°Ë®     !     "#$%&"'($)"#    **     %+),%                                  -                 p}È˯ÒÓÈ     zºÓ        }ºmÈ    .                                kÓÈºãÒ®     k        ÈäËÓ}º    .                         kÓÓÈ     zÏ        äÒÓÈ    /            Ë¯     sÈäËÓ}º                     sÈÈã        Ò     väÒ¯Óºmº®        sÈÈãÒ«     ˯        È}ºmÈ    !         j        º¯«     ¡  ©¯ã        ÓÒ}ºmÈ    .                 sÒ}ºãÈ®     m˯°}Ò²                                                              K             !                  "     #$          $     %    &'          ()     *)         +,-./012+%      34%     5)/012%     6$)6     %         72)     )$8          1)8%               4 4               2     9          75:;          =    >          29?              @))6     2"     +;1)+     =@;     %     5)/012%          $%          0123     ()4$(,$"&,         {ºËmº        ÒÓ     {     {     {ºËmº        ÒÓ     {ã     {              |Áº¯äãËÓÒË     ÒÏ        ÈËã        °mº     rt{Ë˯¯             
£À¶·Â¸²¿º·                        lÓº        ºã    ÒÓ    È        º     ÏÓÈ        º     ¹È¯ÈããËã        Ó©²     m©        Ò°ãËÓÒ«²"                      ,                                                                                       Í          sËäÓº        º     º       °¯º®°mË     }ºä¹        ˯È                                                                                                                                                                                                                                     Í          |¹Ë¯È        ÒÒ     °        Ò°ãÈäÒ             !                                  "              #                                                                           $                                           Í            j˯ȯ²Ò«     ¹Èä«Ò             "                                                                                                                        %                                                                          Í          ÐÏ©}Ò     ¹¯º        ¯ÈääÒ¯ºmÈÓÒ«     Ò     ¹¯º        ¯Èää©               &                                                              '                                                                                   '                     ()                                                                                     Í          Ï}ÒË     äË°È               *                                                                                                                            )                        +                                                                                                                                       Í          °ãºÎÓËÓÒË     Ò     ÓȯÈÒmÈÓÒË     ȹ¹È¯ÈÓ©²     °¯Ë        °m                                 $,                                 *    )          -                               .                                                       )                                 Í          ºm©        ËÓÒË     ÒÓËããË}Èã        Óº°Ò     ¹¯ÈmãËÓÒ«     }ºä¹        ˯ºä              /     0     $                     $          1234)                      )     %                                567             )     896:         ;;896:     "                                                                
£À¶·Â¸²¿º·    ,9    Í            vÒ°ËäÈ     ÁÓ}        ÒºÓÈã        Ó©²     °¯º®°m                                 $             /        -                                                                 +             "                           /                                                                                                                                  Í            zãÈ°°ÒÁÒ}È        Ò«     ¹È¯ÈããËã        Ó©²     }ºä¹        ˯ºm     Ò     °Ò°Ëä                           #,     ?,     #        ,     ?        ,     @        ,     $                           )                                                                       Í            {Ë}º¯Óº}ºÓmˮ˯өË     }ºä¹        ˯©          !                               ABCD     AEF     $              "                  #                                                                                                      Í              ȯÈããËã        Ó©Ë     }ºä¹        ˯©     °     ºË®     ¹Èä«                !                               G7     5HIJBKLMJ     &                          .                                                   7:NOFF     "                                              Í            {©        Ò°ãÒËã        Ó©Ë     °Ò°Ëä©     °     ¯È°¹¯Ë        ËãËÓÓº®     ¹Èä«              !                               ABCD     PQRPQS                                                                     '     $          $                                                                                               Í            zºÓ        ˹        Ò«     *5,'     Ò     äËÈ}ºä¹        ÒÓ              0                                                                                                                     )     "                                        TU3R                                              Í            ¯ºÒÏmº        ÒËã        Óº°        ¹È¯ÈããËã        Ó©²     }ºä¹        ˯ºm          $                     )                                                         )                                                         %                                    ,,                                                                                                 !         "    Í          rºã        ÒË     ÏÈ        È        Ò     Ò     ºã        ÒË     }ºä¹        ˯©           0                                            )          0                                                          )                  V                                                        Í          ¯ÈÁ     Èã        º¯ÒäÈ     Ò     ¹È¯ÈããËã        Ó©Ë     m©        Ò°ãËÓÒ«                                                                              &                   *                                                                                                                                    Í            zºÓ        ˹        Ò«     Ó˺        ¯ÈÓÒ        ËÓÓº        º     ¹È¯ÈããËãÒÏäÈ                                                                                                                                           (                  =               %                                                          Í          {Ó¯ËÓÓÒ®     ¹È¯ÈããËãÒÏä                                        -     )         !                           *                                $                                                           
£À¶·Â¸²¿º·     9         #     $                                          !           Í          j°¹ºã        ϺmÈÓÒË     ¯È        Ò        ÒºÓÓ©²     ¹º°ãË        ºmÈËã        Ó©²     «Ï©}ºm                                                               %                  (    )                                          $                  WIJX67,    R16,     MIA                                               Í          vÒ°Ëä©     ¹¯º        ¯ÈääÒ¯ºmÈÓÒ«     ÓÈ     º°ÓºmË     ¹Ë¯Ë        È        Ò     °ººËÓÒ®          $                                       2YXKC,     673,     673Z     *                            )           [LB\BCX,     $,     $]]                                              Í            i¯        ÒË     «Ï©}Ò     Ò     °Ò°Ëä©     ¹¯º        ¯ÈääÒ¯ºmÈÓÒ«             %     $                  ("0     -                                                                                   %     $!     &        !                          '    Í          ¯ÈÁºm©Ë     äº        ËãÒ     ¹¯º        ¯Èää          *                                                                                ,                                  ,             ,                  ,      ,          0                           $                                                              Í          {©º¯     }ãÈ°°È     ¹¯º        ¯Èää          $                                $                                              )         .                                              Í            ¯ÈÁ©     ÏÈmÒ°Ò亰Ë®     Ò     äÒÓÒäÈã        Ó©Ë        ¯ÈÁ©                   ,                         ,                                    .                                  %           0                                                        )          %                                                   Í          ¯º°©Ë     Ò     ªãËäËÓȯөË        ¯ÈÁ©                       '                               "             )                              -                                       V             ')     $                        ')                                         Í          Ë}°Ò}º        ¯ÈÁÒ        Ë°}Ò®     ¹º¯«        º}     Ò    /    °mº®°mº     äÈ¯Ò                .                                                                                                                     !                                                              Í          º°¯ºËÓÒË     äÒÓÒäÈã        Ó©²        ¯ÈÁºm     ÏÈmÒ°Ò亰Ë®                                                              '),     )                 )                                                                            Í          ¡Ò}ã©    3DU'2    Ò     ÒÏ©º        Ó©Ë     m©        Ò°ãËÓÒ«          .                                                       -                                                        *                                      )     -                            Í          ¯Òä˯©             #                                        )                 $-                                                  )                  /                                                             


c: text/html

text:
Citats
La fidanza en la giustia premetta sia independenza
"L'elecziun [da las derschadras federalas e dals derschaders federals] na duess betg pli vegnir determinada da l'aritmetica da las partidas. Actualmain partan las partidas ils sezs dal Tribunal federal sco ina petta. (…) La giustia funcziuna numnadamain mo bain, sch'il pievel respecta las derschadras ed ils derschaders – e las derschadras ed ils derschaders meritan quest respect mo sch'els fan ina parita independenta e neutrala. Il sistem actual che sa basa sin l'appartegnientscha a partidas turbla supplementarmain quest maletg, perquai che las derschadras ed ils derschaders èn suttamess ad ina reelecziun periodica."
Claude Rouiller, anteriur derschader federal, en: Denis Masmejan, «Les partis se partagent les sièges du Tribunal fédéral comme si c’était un gâteau». Le Temps, 12 da settember 2014
Candidaturas independentas da partidas n'han praticamain nagina schanza
"Ins parta dal fatg ch'il sistem da la represchentaziun proporziunala da las partidas reflecteschia las forzas socialas e politicas da la societad en la cumposiziun dal tribunal e che vegnia uschia pussibilitada ina furmaziun da l'opiniun pluralistica. Quai constat però mo parzialmain, pertge che las partidas expriman mo per part las tendenzas da la societad. La populaziun s'identifitgescha adina pli pauc cun partidas. In problem gravant è er il fatg che candidaturas independentas da partidas n'han praticamain nagina schanza."
Niccolò Raselli, anteriur derschader federal, en: Zoe Gwerder, Problem mit der Unabhängigkeit. Luzerner Zeitung, 9 da matg 2018, p.33
Exclusiun da las independentas e dals independents
"Sin plaun federal cumondan las partidas politicas sulettas, pertge che las elecziuns en il Tribunal penal federal ed en il Tribunal administrativ federal sco era la nominaziun dal tribunal suprem a Losanna èn exclusivamain chaussa da l'Assamblea federala. … En la realitad politica vegnan … candidaturas fitg qualifitgadas senza succurs da la politica da partida zavradas anticipadamain. Dapi l'onn 1942 n'è nagina persuna independenta vegnida elegida en il Tribunal federal. Grazia al grond sustegn entaifer la partida survegnan adina puspè in uffizi derschadras e derschaders cun qualificaziuns che vegnan baud u tard messas en dubi."
Markus Felber, Problematische Kür der Richter in der Schweiz, NZZ 31-12-2009
Megliers resultats grazia a la procedura da trair la sort
"En las constituziuns da las democrazias occidentalas han ins sutstimà la rolla da las partidas e manchentà da la preschentar a moda suffizienta. Plinavant n'han ins betg limità suffizientamain la pussanza e l'influenza da las partidas. Jau sun persvas ch'ins survegniss megliers resultats politics cun agid d'ina procedura da trair la sort intelligenta che cun favurisar il svilup da milieus politics pervia d'in maletg da partidas consolidà."
Peter Sloterdijk en il discurs dal di cun Ivana Pribakovic: Peter Sloterdijk und die Demokratie, Radio SRF 1, Rendez-Vous am Mittag, 19-4-2018
L'equiliber da las pussanzas dal stadi è manglus
"Il tribunal e la derschadra u il derschader vegnan fatgs dependents da diversas relaziuns, en spezial cun l'Assamblea federala. Quellas relativeschan l'independenza dal tribunal suprem. Tranter auter sa mussi qua ch'il model ideal d'equiliber da las pussanzas dal stadi en Svizra è vegnì recepì a moda manglusa ed en mintga cas sutordinada a l'idea da la suveranitad dal pievel."
Regina Kiener, Richterliche Unabhängigkeit. Verfassungsrechtliche Anforderungen an Richter und Gerichte. Berna 2001, p. 29
Vulais Vus exprimer Vossa opiniun sco experta/expert sin questa pagina?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Stefani Joanne Angelina Germanotta enconuschan ins plitost sco Lady Gaga. La dunna americana è famusa per ses outfits spezials. Ed era sia musica è per part fitg speziala. Lady Gaga è creschida si sut circumstanzas plitost paupras. Sia carriera ha ella stuì finanziar sez, aschia ha ella era lavurà tranter auter sco Go-Go-Saltunza. Durant quai temp ha ella era entschet da prender drogas ed è vegnida violada. Il success ch'ella ha uss, saja per ella sco ina cura. Perquai ha sia nova single num: The Cure.
Lady Gaga: «The Cure»
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Ostrogoti
I Ostrogòti i éra en pòpol germànich che s'ìa furmàt dopo la separasiù dei Gòti atestàda zamò 'ndèl 291[1].
I Gòti che gh'ìa nat a stabilìs sö la spónda orientàla del fiöm Dniestr,[2] endèle tère entùren al mar Négher (teretóre che al dé d'encö i è part de la Ucraina e de la Bielorüsia), i gh'ìa furmàt 'na sórt de confederasiù coi pòpoi de le stèpe e i éra cunusìcc a l'época col nòm de Greutungi[2]. Chèsti i éra stacc cunquistàcc e sutumitìcc dei Uni zamò 'ndel 375, co la scunfìta del rè Ermanarico, e i è restàcc sóta la duminasiù Una 'nfìna a la Batàia del fiöm Nedao, combatìda envers la fì del 454 o al prensépe del 455, co la quàla i è riàcc a ricunquistà la sò 'ndipendènsa.
Endel an 474 vé iligìt come rè Teodorico el Grant, che 'l deentarà el piö famùs dei rè ostrogòti. Gh'è stat divèrsi perìodi de guèra e de trégua 'ntra lü e l'emperadùr bizantì Zenone. Endel 488, Teodorico el g'ha envadìt l'Itàlia e 'ndèl 493 el g'ha scunfigìt Odoacre, alùra rè d'Itàlia, endena batàia sö l'Ada.
Dòpo la mórt de Teodorìco endel'an 526, la sitüasiù l'è deentàda isé violènta che 'ndèl 535 l'emperadùr bizantì Giüstinià I el g'ha mandàt el sò generàl Belisario cùtra i ezèrcicc dei Ostrogòti 'n Itàlia. La süperiurità del ezèrcit bizantì l'è stàda la ciàf per la sterminasiù e e l'eliminasiù de la rezistènsa ostrogòta.
A la fì, el pòpol ostrogòto el vegnarà asimilàt en bris a la ólta de ótre tribù germàniche, compàgn dei Vàndali e dei Frànch.
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Herwig Wolfram, "History of the Goths", trans. T. J. Dunlop (Berkeley, University of California Press, 1988)
- ↑ 2,0 2,1 Waldman, Catherine; Mason, Carl (2006). "Encyclopedia of European Peoples". Infobase Publishing. p. 574. ISBN 9781438129181


text:
Att de contrizion
Carl'Antoni Tanz (1710-1762)
Att de contrizion
Signor, che stee coi brasc avert in cros,
par rezev quij che ghe v'han inciodæ,
degnee d'on sguard misericordios
chi ve se butta ai pee pien de pecchæ.
Sont stæ on ingræt, sont stæ on presontuos
a offend on Dia, a offend chi m'ha creæ,
ma piansgi: ma me 'n penti e a volta vos
recori a vù che m'hii tant soportæ.
Ah, se tanc vœult m'hii dæ temp da pentimm
l'è che 'l sangu, ch'avii spars, el vœur salvà
fin mì, che sont tra i pecator el primm.
O sangu, o mort! Signor, prima che mì
de la vostra bontæ torna abusà,
Signor, vuj prima millia vœult morì.


text:
Schleswig-Holstein
El Schleswig-Holstein (en danés: Slesvig-Holsten; en frizù: Slaswik-Holstiinj; en bàss todèsch: Sleswig-Holsteen) l'è giü dei sédes Länder de la Repüblica Federàl de Germania. L'è sitüàt endèla Germània setentriunàla. al cunfì co la Danimarca. Al sud l'è tacàt al Land de Ambùrgo e a la Basa Sasònia, a sudèst l'è tacàt al Meclembùrgo-Pomerània Anteriùra.
La capital del Land l'è la cità de Kiel. Ótre cità 'mportànte i è: Lübèca, Flensburg e Neumünster.
Geografìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Schleswig-Holstein l'è l'ünech dei Länder de la Germània a éser bagnàt de du mar el Mar del Nord a òvest e 'l Mar Bàltich a èst. El fiöm piö 'mportànte l'è l'Elba (en todèsch: die Elbe), che 'l vé a furmà 'n cunfì natüràl a sudòvest.
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statistische Ämter des Bundes und der Länder
- ↑ Arbeitslosenquoten im September 2010 - Länder und Kreise. In: arbeitsagentur.de. Bundesagentur für Arbeit, abgerufen am 30. Setèmber 2010.


text:
Sur
Sur è situo dasperas la veia digl Gelgia sen ena costa exponeida vers sid. Sur la vischnanca è la culegna Tgacrest, sot vischnanca Furnatsch.
La depopulaziun siva dalla sagonda ghera mondiala è marcanta. Sulettamaintg durant l'erecziun digl rampar digl lai da Marmorera igls onns 1950 è igl andomber d'abitants carschia per en curt taimp sen radond 200 persungas.
Sen ca. 2000 meters sur mar schea l'alp Flex. La planeira s'extenda sen bunamaintg tschintg kolometers an direcziun nord-sid e dus kilometers an direcziun ost-vest. L'alp Flex era en abitadi classic digls Gualsers. I vign supponia tgi la colononisaziun seia stada la mesadad digl 14avel tschentaner e tgi igls colonists seian viandos d'Avras sur igl Stallerberg sen l'alp Flex. Gio ainten la mesadad digl 17avel tschentaner è la populaziun eida anavos marcantamaintg, prubabel perveia d'ena epidemia dalla pesta. Alla fegn digl madem tschentaner ins ò do se la colonisaziun stabla ed igls Gualsers èn ias a star ainten la vischnanca da Sur ed òn uscheia er surpiglia igl lungatg rumantsch. L'alp Flex è ena cuntrada da pale da muntada naziunala e posseda ena varietad da spezias remarcabla. Oz vign l'alp Flex utilisada per scoppo puril e turistic. Mademamaintg remarcabla è la tgaplotta da Son Roc.


text:
La cumissiun da giustia dal Cussegl grond vegn a la conclusiun che Norbert Brunner duai avair malduvrà ses uffizi sco derschader e sfalsifitgà in document d'ierta. Norbert Brunner na lascha dentant betg valair las reproschas.
El defenda sia posiziun uschia ch'el haja simplamain mess en urden la sentenzia. Schebain Norbert Brunner ha sfalsifitgà la sentenzia u betg vegn il mument er intercurì en ina procedura penala da la procura publica. Il Cussegl grond ha en quest connex da decider, sche l'immunitad da Brunner vegn abolida. Lura fiss la via libra per la procura publica d'investigar en connex cun las duas sentenzias.
Ultra da quai crititgescha Norbert Brunner la lavur da la cumissiun. Quella n'avessi betg dastgà sa maschadar en la giurisdicziun, uschia stettia scrit uschebain en la Constituziun federala sco er en la Constituziun chantunala.
Lavur da la cumissiun sin glatsch
Norbert Brunner ha vinavant er franà la lavur da la cumissiun da giustia dal Cussegl grond. Cunquai che la cumissiun n'haja betg interrogà el avant far il protocol, haja ella gì pregiudizis. Brunner pretenda perquai recusaziun da l'entira cumissiun. Il Cussegl grond decida en la sessiun da zercladur, schebain la cumissiun po elavurar enavant il cas u betg.
Er la procura publica n'è anc betg a fin cun la lavur, cunter Norbert Brunner è anc pendent ina procedura penala che duai sclerir, schebain el ha propi malduvrà ses uffizi e sfalsifitgà il document u betg.


text:
Le proiet Cool Summer pîta ince chësc isté tröpes edemes de devertimënt, action y aurela cörta por düc i jogn dala 5a classa dla scora elementara ala 2a classa dla scora mesana. I proiec y la varieté dles edemes ciara da arjunje i debojëgns y interesc de düc i jogn. Te nostes ativités ne manciaral porchël nia la creativité, le movimënt y le devertimënt tl grup, che gnará acompagné da personal pedagogich istruí y/o da referënc competënc.
Punc zentrai te nosc laur cun i jogn é le respet y l’azetanza dl proscim, che i ciarun da trasmëte por che vignun pois se sté saurí. Por arjunje chësc fin se porvunse dër da cherié n bel clima te grup, ciaran da ti jí adincuntra ai debojëgns de vignun y tó sö düc anfat.
Por i geniturs che scrí ite mituns cun debojëgns particolars
(fisics, psichics, soziai o ater), pitunse la poscibilité da organisé na
incuntada denanche le proiet mëtes man, por imparé a conësce miú le möt. Insciö
podunse integré al miú i partezipanc y ti dé le sostëgn che ai adora. Fora de
chësc, é i cursc gnüs adatá ai orars dles corieres (SAD), insciö che düc pois
se sposté autonomamënter.
No te perde chësta bela poscibilité! I nes confortun da te odëi tosc y da passé cun te n COOL SUMMER.
Important:
Tla pröma
fasa d’iscriziun (dai 8 ai 13 de merz 2022) él ma la poscibilité da scrí ite
definitivamënter le partezipant a öna
na edema (tan inant che al é lerch). Pro les atres edemes rovará le
partezipant te n pröm momënt sön lista d’aspeta (poscibilité da dé dant le
degré de priorité); al ciafará spo na conferma, tan inant che al é lerch, ai
14-15 de merz.
Sce al
é pro n program bele gnü arjunt le numer mascim de partezipanc, él la
poscibilité da se lascé mëte sön lista d’aspeta. Chësc vëgn aconsié por podëi eventualmënter reagí y injunté edemes, tan
inant che al é poscibl por l’organisaziun.
Por che l’ativité pois gní fata, mëssel gní arjunt le numer minim de 8 partezipanc.
Iscriziuns a chësc proiet: dal MERTESC, 8 de merz dales 20:00:
Dötes les informaziuns sön l'iscriziun sot a "informaziuns-iscriziun" o tla brosciüra a plata 6!
Porsona de contat: Vanessa Obwegs (vanessa@jogn.org , 345 3717729)


text:
Partezela elementar
Partezèla elementàr l'è 'na concèt dopràt en fìzica de le partezèle per defenéser 'na partezèla mìa divizìbil, cioè mìa furmàda de l'agregasiù de partezèle piö pesène amò.[1]
Le partezèle elementàr che fùrma l'ünivèrs le pöl véser clasificàde en partezèle-matéria, de tipo fermiònich (quark, eletrù e neütrì, che g'ha töcc 'na màsa) e partezèle-fórsa, de tipo bozònich, portadùre de le fórse fondamentài che ezìste en natüra (futù e glüù, sènsa màsa, e i buzù, che g'ha màsa).
El modèl stàndard el contèmpla divèrse ótre partezèle-matéria mìa stàbii che ezìste en sèrte cundisiù per en tép variàbil, ma sèmper en gran cürt, prìma de decàder en ótre partezèle. Gh'è stat pröàt apò l'ezistènsa de en buzù de Higgs, che 'l g'ha 'na funsiù töta particolàr.
A mèret del concèt de "partezèla", gh'è de notà che la mecànica quantìstica la g'ha süperàt la distinsiù nèta 'ntra partezèle e ónde che gh'ìa caraterizàt la fìzica clàsica del sècol XIX. La fìzica modèrna, a cumincià de Max Planck e Albert Einstein, la g'ha demustràt che le ónde le prezènta aspècc curpusculàr corpuscolari isé come la matéria la prezènta aspècc de ónda, 'ntra de lur mìa separàbii (dualismo onda-partezèla) e che se m,anifèsta en determinàde modalità (prensépe de complementarità).


text:
Paul geht fort
Einzelheiten
GenerDrama
Paul, Lehrer an einer Schauspielakademie, verschwindet plötzlich, weil er die Welt nicht mehr einschätzen und verstehen kann. Er hinterlässt seinen 17 Schülern eine Reihe von Texten, über die sie nachdenken sollen. Die jungen Schauspieler sollen so ihre wichtigste Rolle lernen: die der Überbringer der Worte ihrer Autoren.
Alain Tanner
CAB Productions
Alain Tanner
Madeleine Piguet
Julien Tsongas
Lucie Zelger
Pauline Le Comte
Julia Batinova
(les comédiens de l’Ecole Supérieure d’Art Dramatique de Genève
Meistgesehen in der Schweiz
La nova plattafurma da streaming da la Svizra
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Access nunlimità a las emissiuns da la SSR – senza custs supplementars
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Guardar televisiun a moda moderna sin Voss monitur preferì grazia ad in login
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Scuvri la Svizra senza barriera linguistica
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Ch’il mund viva pli che mai en in stadi da malsegirtad cuntinuà è ina constataziun che vegn confirmada entras las novitads che cntanschan nus mintga di da l’economia e da la politica. I resta la speranza che las smanatschas da guerra, spezialmain en l’orient central, restian be smanatschas e che l’instabilitad dals secturs economics taxads tradiziunalmain sco malsegirs sco p. ex. il sectur bancari u tecnologic. Per ils magisters sa tracti qua da realitads vividas be indirectamain. Propi sto la gronda part da nus temair reducziuns da las expensas da scolaziun, ma per il mument n’èn ins anc betg pertutgà dal problem da la dischoccupaziun. Las malegirtads cun las qualas nus stuain ans confrutar èn autras e derivan surtut da las difficultads da far l’atgna lavur en vista a las grondas midadas che spetgan la realitad scolastica. Tranter quellas ressorta en ils davos decennis l’evoluziun dals concepts e da las teorias da l’instruir e da l’emprender. In scolast da 50 onns è probablamain passà en ina carriera da quasi trenta onns atras ina seria d’experienzas fitg differentas e betg simplas da dumagnar. Segir ha el emprendì ils linguatgs a basa da la metoda da grammatica classica cun l’agiunta d’ina pulita dosa da diversas tradiziuns che han cundiziunau a moda positiva u negativa sia identitad professiunala. Ina giada entrà en l’instrucziun è el vegnì confruntà en ils onns ’70 cun manuals basads sin la metoda audio-linguala che ha laschà enavos ses fastizs en tschertas stanzas da scola fin al di dad oz, quai en furma dals enconschents exercizis da repeziun en furma da ‘drill’. Lura è arrivada la vieuta communicativa en ils onns ’90 che ha manà l’attenziun a las strategias d’emprender ed als aspects culturals. Tut quai ha fatg daventar sceptic in u l’auter dals collegas che vesan en vistas teoreticas plitost modas che instruments vairamain utils per migliurar lur lavur. Paucs sa fidan da las conuschientschas da la teoria e dattan attenziun a las enconuschientschas teoreticas, dals princips didactics da manuals d’instrucziun u da la discussiun davart l’instrucziun insumma. En vista a l’allontanaziun da la teoria da la pratica da l’instrucziun da linguatgs ha Babylonia decidì d’affruntar il problem en ina moda speranza interessanta e productiva per noss lecturs. Ad auturs renconuschids avain nus surdà la preschentaziun da las tendenzas principalas en la discussiun teoretica actuala. Nus avain allura dumandà pliras scolastas e plirs scolasts da discutar criticamain ils texts per confruntar els cun lur agens basegns pratics. Sco Wolff constatescha en sia cuntribuziun, n’èsi per els insumma betg simpel da transferir las ideas che derivan da la reflecziun teoretica, surtut sch’els na survegnan betg il sustegn necessari da lur insituziuns. Nus sperain da pudair furnir cun quest numer ina pitschna cotribuziun, uschia ch’il discurs teoretic daventia per ils magisters er in instrument da lectura critica da l’agen operar ed ina basa per migliurar la pratica quotidiana.
La redacziun


text:
L'Assemblée parlamentaire de la Francophonie (APF; anteriuramain Assemblée internationale des parlementaires de langue française) fundada il 1967 sa chapescha sco spievel e perditga dal pluralissem cultural da la Francofonia.
L'APF è l'organ consultativ dals gremis da decisiun da la Francofonia, quai vul dir da la Conferenza dals presidents dals stadis e da las regenzas dals pajais francofons, da la Conferenza da ministers e dal Cussegl permanent da la Francofonia.
Commembers
Suppleantas e suppleants
Secretariat da la delegaziun


text:
En l'Italia van ulteriuras restricziuns en vigur ch'effectueschan il viagiar. En hotels, ustarias, tar il traffic public ed il territoris da skis vala la regla da 2G. En il traffic public vala 2G betg mo per ils bus en las citads mabain er per trens, navettas ed aviuns. Er tar il sport d'equipas vala il medem. Tgi che vul per exempel dar ballape en l'Italia sto esser vaccinà u guarì.
Cun questas reglas pli strictas ch'eran gia vegnidas annunziadas la fin da l'onn passà reagescha la regenza taliana sin il dumber d'infecziuns che crescha a moda rasanta.


text:
Tenor rapports da la gasetta Bild è Kohl mort il venderdi en damaun en sia chasa a Ludwigshafen. Helmut Kohl è sta chanzelier dal 1982 fin il 1998 e cun quai il pli ditg en uffizi da tut ils chanzeliers tudestgs. Dal 1973 fin il 1998 ha Helmut Kohl presidià la CDU, nua ch'el è già entrà sco scolar.
Il bab da l'unitad tudestga
Ch'il mir è crudà ils 9 da november 1989 e che la Germania è vegnida reunida silsuenter è il pli grond merit da Helmut Kohl. Sias amicizias cun Michail Gorbatschow, George Bush, François Mitterand ed auters partenaris ein stadas la basa per l'unitad tudestga. Ils 2 da december 1990 è Helmut Kohl vegnì elegì sco emprim chancelier da la Germania reunida.
En ses temp sco chancelier ha Kohl sanà las finanzas statalas e sbassà la taglia. Fin l'onn 1989 è il dumber d'occupads creschì per 1,3 milliuns. Suenter la crudada dal mir è sia regenza cunzunt stada sut l'esaina da manar ensemen l'economia, il sozialesser ed era emoziunalmain ils 16 stadis federals tudestg. Quai n'è betg adina stà simpel. Er l'introducziun da l'euro han ins decidì sut Helmut Kohl sco chancelier ed el vala sco piunier da l'Uniun europeica.
L'affera da donaziuns
Durant ils onns 90 ha el promovì la chanceliera actuala Angela Merkel entaifer la partida ed er en la regenza. La relaziun dad Angela Merkel e Helmut Kohl è però restada fin la fin trublada pervi da l'affera da donaziuns. Helmut Kohl ha refusà da numnar ils nums da persunas che avevan dà ad el 1,5 milliuns marc ch'el n'aveva betg declerà.
Sco secretaria generala da la partida ha Angela Merkel lura appellà la fin dals onns 90 da sa separar da Helmut Kohl sco surbab. 1998 ha la CDU lura pers las elecziuns en il Bundestag e cunquai è la regenza da 16 onns da Helmut Kohl ida a fin.
Onuraziuns da l'entir mund
Presidents e schefs da regenza da l'entir mund han onurà ils merits da l'anteriur chancelier tudestg sco grond european. Il president american Donald Trump ha condolà e ludà la colliaziun da Kohl cun ils Stadis Unids.
L'anteriur schef da l'Uniun sovietica Michail Gorbatschow ha accentuà il merits da Helmut Kohl en connex cun la reuniun da la Germania. La chanceliera actuala Angela Merkel ha ditg che quai saja stà «art politic» sin il pli aut nivel en favur da l'umanitad e da la pasch.
Ed era la presidenta da la Confederaziun, Doris Leuthard, ha ditg che Kohl vegnia a restar nunemblidaivels sco chancelier da la reuniun e da la pasch.
Reacziuns sin Twitter
RR novitads 18.00


text:
1400
El 1400 a l'è 'n ann del secol quell de quatordes.
Cossa l'è sucedud[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Sota i Ming el Confucianesim el deventa religion ofizzial de la China.
- Se parla per la prima voeulta de 'n Mamuth trovad in di giazz
Chi l'è che l'è nassud[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Bartolomee Colleon, condoter bergamasch al servizzi de la Republega de Venezzia
Chi l'è che gh'è mort[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su 1400


text:
La Svizra ha fin a nov urden be pli il status da stadi terz betg-associà tar il program da perscrutaziun da l'UE Horizon Europe. Tenor il Secretariat da stadi per furmaziun, retschertga ed innovaziun ha la Cumissiun da l'UE communitgà quai il glindesdi a la Svizra.
Fertant che la Svizra vul uss finanziar sezza ils top-perscrutaders e las top-perscutadras, fa Brüssel chapir che quels possian survegnir daners da l'UE, sch'els midian lur domicil en in pajais da l'UE.
Exclus da projects singuls
Perscrutaders da la Svizra pon bain anc sa participar a tschertas concurrrenzas da projects, per regla na survegnian quels dentant nagins daners pli da l'UE, hai num en la communicaziun dal Secretariat da stadi per furmaziun, retschertga ed innovaziun. Perquai surpiglia il Secretariat da stadi mintgamai là ils custs, nua ch'ina participaziun è pussaivla.
Exclus d'ina participaziun èn ils perscrutaders svizzers dentant tar projects singuls dal Cussegl da perscrutaziun europeic (ERC), da las acziuns Marie Sklodowska Curie e dal Cussegl d'innovaziun europeic (EIC).
Pussaivla participaziun pli tard
Tenor il Secretari da stadi per furmaziun, retschertga ed innovaziun èsi vinavant la finamira da la Svizra da participar al program da perscrutaziun da l'UE. Per ina associaziun pretenda Brüssel dentant tschertas cundiziuns, numnadamain il pajament da la segunda contribuziun da coesiun e la conclusiun d'ina cunvegn da tetg. Ils detagl d'ina tala cunvegna – che n'ha nagut da far cun la cunvegn da basa – n'èn anc betg enconuschents. Ultra da quai pretenda la Cumissiun da l'UE da cumenzar cun tractativas en connex cun las relaziuns generalas tranter la Svizra e l'UE.
Il program Horizon Europe cuzza dal 2021 fin il 2027. Quel è cun in budget da bun 95 milliardas Euros il pli grond program da perscrutaziun ed innovaziun dal mund.


text:
Perquai ch'i èn stads pertutgads pli savens er scolaras e scolars da las mutaziuns dal coronavirus, ha la Regenza introducì l'obligaziun da purtar ina mascrina per las scolaras ed ils scolars da la 5. e 6. classa primara. Quella vegn messa en vigur gievgia, ils 11 da favrer 2021, e vala fin ch'i suonda ina nova decisiun.
Il sectur da furmaziun ha la finamira suprema da garantir l'incumbensa d'educaziun e da furmaziun per tut las scolaras e tut ils scolars en il chantun Grischun. Quai gartegia il meglier, sch'il manaschi da scola po avair lieu cun l'instrucziun da preschientscha. Per che questas finamiras possian vegnir cuntanschidas, extenda la Regenza l'obligaziun da purtar ina mascrina sin la 5. e 6. classa primara. Questa mesira vegn relaschada per proteger las scolaras ed ils scolars, las famiglias, las persunas d'instrucziun e lur conturns, perquai ch'i èn stads pertutgads pli savens er scolaras e scolars da las mutaziuns dal coronavirus las emnas passadas.
Per che la scola possia porscher vinavant ina instrucziun da preschientscha, ha la Regenza relaschà – en cumplettaziun da l'obligaziun existenta da purtar ina mascrina ed en cumbinaziun cun ils tests planisads en las scolas – las suandantas mesiras da protecziun supplementaras:
En las scolas popularas publicas e privatas inclusiv las instituziuns da la scolaziun speziala en il chantun Grischun vala a partir da gievgia, ils 11 da favrer 2021, per tut las scolaras e tut ils scolars da la 5. e 6. classa primara in'obligaziun generala da purtar ina mascrina sin l'areal da scola (inclusiv ils secturs d'abitar da las instituziuns da la scolaziun speziala). Las instituziuns da la scolaziun speziala pon fixar sur lur medias e medis d'instituziun – en cunvegnientscha cun la media chantunala – excepziuns motivadas da l'obligaziun da purtar ina mascrina.
La nova regulaziun cumplettescha il conclus da la Regenza dals 21 da december 2020 e vala, fin ch'ella vegn adattada u revocada.
Infurmaziuns:
Post da communicaziun per il coronavirus dal chantun Grischun, e-mail kfsmedien@amz.gr.ch, tel. +41 79 716 22 95 (exclusivamain per collavuraturas e collavuraturs da las medias)
Gremi: Regenza
Funtauna: rg Regenza


text:
Lia per i popui manacés: ladins, rumanc y furlans
La ultima edizion dl sfuei "Pogrom" n. 1/2007 reporta n grum de articui sun la situazion politica, culturala y soziala di ladins y di rumanc
La "Gesellschaft für bedrohte Völker" (Lia per i popui manacés) trata te sie ultim numer dla revista Pogrom te deplù articui la situazion dles mendranzes ladines: chela rumancia ti Grijons, chela ladina tles Dolomites y al our ence chela furlana. Redadour dla revista é da n valgugn agn l jornalist y critich Mateo Taibon. Al ne ti va nia permez con les maneces de veluch a les chestions, ma con na pena bendebot aguda. Degun rejoné da entort che an liej autró, ma frases curtes y cleres.
Cuertl dla revista che é dret deslarieda ti raions todesc.
"Per morì n sich demassa, per vive n sich massa puech", sintetiseia Taibon la situazion di ladins te Sudtirol, tolan ca paroles dites da Ilda Pizzinini. Tres la autonomia à i ladins abiné ca valch dert, ma en confront con i autri grups linguistics tla provinzia de Bulsan, él demé valch fregoles. Taibon descriv la situazion y analiseia les fondamentes sun cheles che na mendranza messessa podei se basé: gré de auto-aministrazion, scola, lingaz scrit. Pro i ladins clòceles dutes cantes.
La proporzionala scluj fora i ladins tla provinzia de Bulsan da trueps ofizes de aut livel, ajache ai amonta demé al 4,3% dla popolazion. Pro chesta descriminazion legaliseda ne se tràtel nia demé de n "efet colateral" che an ciala de minimisé, ma an l'adora datrai ence politicamenter per scluje fora i ladins canche ala ne ti scusa nia, p.ej. l famous caje dl conseier Carlo Willeit che ne à podù nia tó pert a comiscions legislatives, ajache la Svp ova sia interpretazion dl proporz. Descriminazion legaliseda àn ence pro la istanza de giurdisdizion aministrativa plu auta dla provinzia, l TAR (Tribunal Aministratif Regional), olàche i ladins é scluc fora per lege. Rie da se imaginé che chest organ giudiziar, che é enstes esprescion de descriminazion ativa di ladins, sie imparzial da dezide sce i ladins vegn descriminés o nia.
Ladin standard/dolomitan: al é dret significatif che belavisa chi che laora contra n ladin scrit standardisé se à ence dagnora batù contra l'ensegnament dl lingaz ladin te scola, dij Mateo Taibon. A tó consei ne ésen nia jus pro esperc, ma an se à lascé avisé da calcui politics dla Svp de Gherdeina, da tres esprescion de n gran senn a cie che é ladin. Vigni lingaz à debujegn de se renové, de neologisms, redont l ladin che dess tré l saut da "lingaz da paur" da n iade a lingaz codifiché tla comunicazion moderna de encuei. Duc i esperc dij che n standard scrit va debujegn per souravive, ma cie fej pa la provinzia de Bulsan? Ala l proibesc.
Tripartizion ladina: an enconta tres endò la medema contradizion. Da la Talia à Sudtirol giaté auto-aministrazion, ma Sudtirol ne vuel nia ti la dé inant ai ladins. Piec ciamò, empede favorì almanco na comunité de val, àn zaré endalauter la Val Badia y Gherdeina y les à metudes permez a does comunités de val a maioranza todesces. Tla provinzia de Trent alencontra àn almanco n comprensore (encuei Comun General de Fascia) con n minim de auto-aministrazion. Da n valgugn agn ròdel n'autra idea ti cefs politics: n daz sun i joufs dolomitans. La jent messessa paié per jí da na val a l'autra. La tripartizion trata su dal fascism ne ti basta nia plu.
Scola ladina: chesta definizion é n eufemism. Al ne se trata nia de na scola ladina, ma de na scola fondamentalmenter paritetica (meses les ores per talian, meses per todesch) con l'enjonta de 2 ores de ladin a l'edema tles scoles d'oblich y demé de una na ora de ladin tles scoles autes tles valedes ladines. Per i todesc te Sudtirol fova la scola demé taliana sot al fascism enzai n trauma aricioul. Mefodret do la vera endere ne àn nia pisimé de volei ti sforzé su a ries ai ladins na scola porì todescia. Enfin a la sentenza dla Court Costituzionala dl 1977 ne à la Svp nia zedù. Che l'ensegnament atual de ladin te scola ne cleca nia per emparé a rejoné y a scrive endretura ladin auden vigni dí pro intervistes te radio y televijion: n lingaz slocé y spourcé de paroles todesces y talianes nia assimiledes.
Nience ti Grijons ne él dut aur cie che slumina, enceben che la situazion sie cotant mioura envers ai ladins dolomitics. L standard scrit rumanc se à engrifé, l radio rumanc trasmet n program complet da les 5.00 a les 24.00, l'ensegnament dl rumanc te scola é bendebot intensif y na plata da vigni di, la Quotidiana, porta pro a renové damprovia l lingaz. L problem plu atual te chisc ultims diejens ti Grijons é che persones de lingaz todesch che é ruvedes a sté te paisc rumanc, dantaldut ti zentres turistics, se fej ert o ne vuel nia se assimilé linguisticamenter. L lingaz rumanc, confronté lavia demé con l todesch, à n prestije bas. Per chesta gauja él suzedù che l rumanc perd da cumpeida a cumpeida ence sia funzion soziala, vuel dí al vegn plu y plu rejoné todesch ti paisc. Con mesures de sostegn, p.ej. n prinzip teritorial, vuelen sen che i imigrés sie tegnus a se assimilié ence linguisticamenter.


text:
Gerenzan
Gerenzan (nom ufizial in italian: Gerenzano) l'è on comun de la Provincia de Vares cont ona popolazion de 10 839 abitant (dato del Dicember 2015[1]), ona süperfis de 9,8 km² e ona densità de 1 106 ab./km²..
El paes el se troeuva al confin cont i provincc de Comm (comun de Rovell e de Turaa) e de Milan (comun de Rescaldina).
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Gerenzan l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Baselgias e capluttas
Affeier: Caplutta dalla Visitaziun da Maria
Il maletg d'altar ei vegnius creaus igl onn 1668 da Nicolao Giuliani, mo la caplutta duei esser pli veglia. Il maletg muossa la sentupada da Maria e da sia cusrina Elisabet e davostier quella da Giusep e Zaharias. Il maletg vid la preit ost ei in maletg che muossa Jesus ch'ei vegnius prius giud la crusch e schai en bratsch da sia mumma. Quei maletg ei buca signaus; Poeschel valetescha el denton sco pusseivel maletg da Giuliani.
Il retabel baroc e rural d'entuorn 1700 consista da duas petgas libras sturtigliadas e da dus pilasters, davon ils quals ein postadas las figuras da s. Pieder e da s. Gion igl evangelist. Las travs tschentadas sissu vargan entraviers sur las petgas ora. Dalla vart vegn igl altar terminaus cun frastgas d'acantus. La pietà sin il niev sochel alla preit laterala vegn attribuida agl entagliader digl altar.
Tochen 1967 fagevan ins ad Affeier ina processiun a caschun dalla Visitaziun da Maria ils 2 da fenadur. Igl onn 1999 ei la caplutta vegnida renovada exteriuramein cun daners dallas entradas dil «Piirtcheerli am Hefflifescht». Ils zenns dad oz dateschan dils onns 1881 e 1901.
Fontauna: carnet annual PSO 1985
Axastei: Caplutta da s. Ignazi
Forsa setracta ei cheu, sch'ins considerescha il vegl plan horizontal e la fuorma dallas finiastras, dalla pli veglia caplutta sin territori da Sursaissa. Poeschel lai aviert la pusseivladad ch'ei savess setractar d'in edifeci sacral digl emprem millenni. La vischinonza dil casti situass il baghetg plitost el 12avel ni 13avel tschentaner. Mo lu saveva s. Ignazi da Loyola (mira era igl altar lateral ad Egga) aunc buc esser il patrun dalla caplutta, pertgei che quel ha viviu da 1491 – 1556 ed ei vegnius declaraus sogn igl onn 1622.
Il sulet zenn porta la data 1707 e denter auter era il maletg da s. Ignazi. Ei forsa il pign altar mudest dil temps da baroc cun sias duas petgas corinticas cun capitels d'acantus ed ina sempla encurunaziun era da datar el medem temps ed aschia forsa in indezi d'ina renovaziun ni d'ina construcziun nova? Il maletg da s. Ignaz d'anno 1942 ei tenor Poeschel «moderns». Ils 2 da fenadur 1939 ei la caplutta vegnida donnegiada fermamein entras in carpun. Pér suenter la Secunda Uiara mundiala eis ella puspei vegnida renovada e consecrada da niev 1948-1949. La nova versiun digl altar deriva da Hans Bühler da Wohlen che ha malegiau e regalau igl onn 1949 il maletg d'altar hodiern tenor in original digl artist franzos D. Maillart. El muossa s. Ignazi che fa messa. Renovaziuns externas ein vegnidas fatgas ils onns 1953 e 1982.
Fontaunas: carnet annual PSO 1990, Poeschel 1942, P. Joachim Salzgeber, Nossadunnaun; G. Maissen, Acletta «Kapelle Acletta» 1992.
Bellaua: Caplutta da s. Gion Battesta
S. Gion Battesta ei in dils emprems sogns dalla baselgia cristiana ch'ei vegnius veneraus sur ils cunfins regiunals ora. Cunquei che sia fiasta ei vegnida fixada sil di dil solstezi da stad, vegn el undraus sco patrun dils pasturs e dallas muntaneras e protegia encunter malsognas, cametgs, fiug e nunfritgeivladad.
Era ad Egga ei la caplutta buca vegnida consecrada mo a s. Antoni, mobein era a s. Gion Battesta. Igl onn da construcziun dalla caplutta a Bellaua ei probablamein da datar entuorn 1730. Tochen 1901 organisavan ins mintg'onn ina processiun tier la caplutta da s. Onna a Trun. Sin via fagevan ins messa ella caplutta da s. Gion Battesta. Egl «Obersaxer Landbuch» san ins leger ch'ins ha priu igl onn 1730 la decisiun da «prender part pli stediamein» da quella processiun. Sche la construcziun dalla caplutta stat en connex cun quei onn, ei denton incert. Naven da 1901 han ins spustau la processiun tier l'atgna caplutta da s. Onna a Valata. Ella cuntegn in pign altar sempel, buca signau, che muossa sin in maletg s. Gion Battesta sco perdegader da penetienzia. Ultra dalla renovaziun cumplessiva ils onns 1956/57 han giu liug sin iniziativa da vischins a Platta ed a Bellaua adina puspei lavurs da reparaziun che han saviu vegnir finanziadas cun donaziuns. Il zenn pli grond ei vegnius culaus igl onn 1836, il pign ei buca dataus.
Fontauna: carnet annual PSO 1990
Canterdü: Caplutta da s. Valentin
Il zenn pign porta la data da 1631, denton negin indezi dil patrun dalla caplutta e savess aschia era derivar d'in auter liug. Il zenn pli grond da 1643 ei consecraus a s. Valentin e cumprova aschia che la caplutta ei vegnida construida plitost avon 1643. Igl altar rural cun duas petgas glischas e culmar segmentau duei datar d'entuorn 1670. Siu maletg muossa la mumma dallas dolurs cun siu fegl miert sut la crusch, dunnas plonschentas e s. Valentin cun in buob impediu. Ei vegn supponiu che quei maletg repicturau differentas gadas derivi dil medem pictur (Nicolao Giuliani) sco in semegliont ad Affeier. S. Valentin vegn undraus sco patrun per seproteger encunter il greufli e l'epilepsia (mira il maletg cun il buob). El era in missiunari retic da Meraun-Mais, ei morts entuorn igl onn 457, e vala era sco patrun dils amurai e sco fundatur d'ina buna lètg.
La davosa renovaziun datescha da 1969. Actualmein vegn rimnau daners per in'ulteriura renovaziun.
Fontaunas: carnet annual PSO 1983 ed O. Wimmer, «Kennzeichen und Attribute der Heiligen».
Egga: Caplutta da s. Antoni da Padua
Ina pintga caplutta antecessura ei vegnida fundada 1675 dad Antonio del Agosto cun agid dils vischins. 1716 ei la caplutta hodierna cun treis sempels altars barocs vegnida consecrada als patruns s. Gion Battesta e s. Antoni da Padua. Els ein presents en fuorma da statuas dalla vart dil culmar sigl altar grond e sco maletg sin la bandiera da processiun remarcabla. Il maletg d'altar muossa a seniester s. Antoni che legia ed a dretg s. Gion Battesta che battegia Jesus el Jordan. Quei maletg d'altar ed ils frescos sin il plantschiu sura ein dil pictur Johann Jakob Rieg, ils maletgs sin ils altars laterals da «Johanes Sepp». Igl altar lateral da vart seniastra muossa ils missiunaris, ils sogns Ignaz e Franz Xaver, igl altar da vart dretga representa papa Silvester e s. Antoni avat. S. Antoni da Padua ei il patrun dils amurai, dils consorts e dallas parturidras e vegn imploraus per anflar caussas ch'ein idas a piarder. S. Antoni avat duei gidar encunter febra, pussonzas satanicas ed epidemias da muvel (benedicziun da s. Antoni). Sil zenn da 1712, probablamein dall'emprema caplutta, anflein nus la suandonta construcziun: «Das heilige Kreuz sei mir Licht und nicht der Drache sei mein Führer». Il clutger ed il teschamber ein, sin fundament dalla ligiadira da fatschada davos il clutger, probablamein vegni construi vitier pli tard, forsa a caschun dalla cumpra dil secund zenn anno 1806. La caplutta ad Egga ei la pli gronda a Sursaissa, la suletta cun treis altars e sutgas da chor. Il 18avel tschentaner han ins vuliu construir cheu ina caplania; per motivs finanzials ed auters ei quei denton buca vegniu concediu ed ins ha preferiu s. Martin.
Suenter ch'ins ha giu dehumificau la caplutta, eis ella vegnida renovada internamein, quei vul dir ligiada giu ils onns 2001/02. Las meisas ed ils sochels d'altar ein vegni restaurai, il plantschiu da lenn sut ils bauns ei vegnius construius da niev; el chor ed el zuler han ins tschentau plattas da Val. Tochen 1973 haveva liug il secund di da rogaziun ina processiun da Meierhof ad Egga. Il di da s. Antoni (13 da zercladur) fagevan ins tochen 1968 ina processiun tochen en quei liug. Oz sesanflan dus zenns el clutger. Il pign che datescha da 1712 tucca aunc, il secund dad anno 1806 ei vegnius remplazzaus 1960 e porta l'inscripziun: «Hl. Maria bitte für uns».
Fontaunas: carnet annual PSO 1998 (ils texts latins ein vegni transscrets e translatai dil specialist da latin prof. pater H.P. Betschart).
Flond: Baselgia evangelica
El temps medieval fageva Flond ecclesiasticamein part dalla pleiv da s. Martin ensemen cun Glion, Luven e Strada. Suenter ils discuors da reformaziun ein quellas vischnauncas convertidas 1526 unanimamein alla cardientscha reformada. La separaziun da s. Martin ei succedida cumpletamein igl onn 1731 suenter che Flond disponeva dapi 1714 d'ina atgna baselgia e d'in agen plevon.
Flond possedeva tenor quei che vegn raquintau oriundamein mo ina caplutta en vischnaunca. La baselgia ei vegnida baghegiada 1713/14 dil capomeister Lorenz da Schnaus sco filiala da s. Martin. Suenter la renovaziun da 1891 ein suandadas 1934 ulteriuras mesiras da sanaziun; el rom da quellas ei era il clutger vegnius alzaus. Il fresco da preit monumental dil pictur artist Leonhard Meisser (1902 – 1977) da Cuera deriva medemamein da quei temps. Las davosas restauraziuns dateschan dils onns 1977 e 1991.
Meierhof: Baselgia parochiala da s. Pieder e s. Paul
Igl urbari dils beins imperials da 831 menziunescha gia in benefeci, ina baselgia a Sursaissa. L'emprema baselgia era consequentamein ina carolingica ch'ei vegnida remplazzada entuorn 1200 d'ina baselgia romanica. Il clutger romanic, transformaus pli tard ella part sura, ei oz aunc avon maun. Il 15avel tschentaner han ins construiu ina baselgia gotica; ils interiurs da quella ein el decuors dils onns adina puspei vegni adattai. Igl altar grond ei probablamein vegnius surprius dalla baselgia antecessura romanica ed ei tenor ils documents da consecraziun adina puspei vegnius adattaus ni transformaus. Ils altars laterals gotics ein vegni creai da niev da Strigel, Memmingen (in dad els sesanfla oz ella caplutta da s. Gieri). 1578 era s. Pieder aunc il sulet patrun-baselgia, 1643 discuora in rapport da visitaziun l'emprema gada dalla baselgia parochiala da s. Pieder e s. Paul. Quei document conferma ch'igl altar grond magnific ei aunc avon maun, ch'ils altars laterals denton ein vegni construi en stuc.
A caschun dil terribel barschament dil vitg da 1740 ei era la baselgia arsa. Igl arviul dil chor gotic ha teniu petg al fiug. Dils interiurs dalla baselgia han ins saviu salvar la Nossadunna romanica digl altar grond, che sesanfla oz dalla vart nord digl artg dil chor, e dus singuls candeliers d'aunghel barocs cun signatura.
La data 1741 ella sutga dil zenn regorda aunc alla reconstrucziun dil clutger e dalla nav e dalla construcziun d'ina caplutta laterala annexa. Treis altars barocs cun fuormas da rococo han ils construiders d'altars Anton Sigrist dil Valleis e siu scolar Placi Schmed da Mustér realisau. La scantschala ha Schmed creau. Jakob Soliva ha colurau e surdorau tut. La baselgia ei vegnida spazzada 1904, perquei ch'ella era bia memia pintga e stueva vegnir renovada. 1905 ei la nova baselgia hodierna, creada da Theodor Schnell da Ravensburg, cun ils treis altars, la scantschala ed il baun da communiun el jugendstil vegnida consecrada. In onn pli tard han ins vendiu ils treis altars vegls dil baroc e la scantschala a Schindellegi el cantun Sviz, nua ch'els ein vegni restaurai ed integrai ella baselgia nova. A caschun d'in ulteriur barschament dil vitg 1915 han ins saviu proteger la baselgia, mo il péz dil clutger ei vegnius donnegiaus.
A caschun d'ina renovaziun ed adattaziun al temps modern han ins allontanau 1972 ils altars laterals e la scantschala e curclau cun alv las picturas dalla nav. L'orgla ei vegnida remplazzada, il confessiunal ei vegnius spustaus anavos ed il crap da batten anavon. Ils tschun zenns el clutger romanic portan las datas 1740, 1743, 2 x 1852 e 1965.
Fontauna: carnet annual PSO 1995 tenor tut ils documents enconuschents.
Miraniga: Caplutta da s. Bistgaun
Tenor Nüscheler ei la caplutta vegnida construida 1668 ed igl onn 1705 han ils vischins schau realisar «mit Hilfe dieser Cabelen» las picturas muralas da Johann Jakob Rieg (mira Platenga). El chor ein cheu la Sontga Trinitad cun la rucla dil mund tipica per Rieg, la s. Margreta, s. Barla e s. Urschla, egl artg dil chor 14 misteris da rusari e vid la preit dadora digl artg l'annunziaziun dalla vart da Diu il Bab. Ella nav vesein nus ils 12 apostels, s. Gieri a cavagl e davostier ils Treis Retgs sco era igl arzaunghel Michel, s. Catrina, s. Nesa e s. Cristgina.
Da 1767 tochen 1961 ha giu liug da s. Michel (29 da settember) ina processiun a Miraniga. Igl altar baroc cun decoraziuns dil rococo ei remarcabels. Siu maletg signau ei vegnius realisaus 1688 da pader Fridolin Eggert da Mustér, in amitg patern da Rieg. El muossa s. Bistgaun (fin dil 3. tschentaner), il sogn dalla pestilenza, ligiaus vid ina plonta e tuccaus da paliats ed il cunterreformatur, cardinal Carli Borromeus (1538–1584), che vegneva era aduraus sco consolader dils malsauns dalla pestilenza. Il retabel ei pli giuvens ch'il maletg ed ei probablamein vegnius creaus pér la mesadad dil 18avel tschentaner. Certas parallelas stilisticas regordan a Placi Schmed che ha era realisau ovras ella baselgia parochiala ed a s. Martin. Las petgas sturtigliadas cun capitels d'acantus, las travs arcadas, la cartuscha da culmar circumdada d'ornaments da conchiglias cun reliev da Nossadunna sco era a seniester la statua da s. Catrina, a dretg da s. Gieri fan smarvigliar il contemplader.
1966 ein ils interiurs dalla caplutta vegni restaurai cun agid dalla Confederaziun e dil Cantun e mess sut protecziun dalla tgira da monuments. 1998 eis ei stau pusseivel da renovar exteriuramein a moda migeivla il tetg ed ils mirs grazia allas contribuziuns da benefacturs e donaturs. Ils dus zenns dateschan da 1669 e 1743.
Fontaunas: carnet annual PSO 1983 e dr. A. von Schulthess davart il pictur Rieg, 1994.
Misanenga: Caplutta da s. Giachen il vegl
Il plevon dil liug Arpagaus ha scret 1747 en circa il suandont: «La caplutta digl apostel Giachen il vegl ei vegnida fundada 1617 da Christ. Bringatzi, statalter Bringatzi, Jöry e Peter Kuoni, Hans e Martin Brunold.» Quels nums ein vegni inscrets suenter 1886 dadens sur la porta en fuorma levamein semidada. Ils descendents dils Kuonis da Misanenga han dau 1684 era in quart dils benefecis per fundar la caplania da Meierhof.
Igl apiestel Giachen il vegl era il frar digl apiestel Gion. Suenter la conquista da Gerusalem il 7avel tschentaner ein sias reliquias vegnidas a Santiago de Compostela ella Spagna dil Nord. Il pelegrinadi sin la via da s. Giachen, che finescha en quei marcau, ei daventaus ils davos onns puspei fetg attractivs. S. Giachen, che vegn representaus savens cun las conchiglias da Compostela, ina butteglia d'aua ed il fest da pelegrin, ei denter auter pia il patrun dils pelegrins e viandonts. Cheu sil maletg d'altar eis el era d'enconuscher a maun da quels attributs. Sper el sesanfla siu frar Gion igl evangelist e visavi s. Pieder. Tuts miran plein aduraziun viers Nossadunna sils nibels cun igl affon Jesus. Il maletg ei signaus cun «Johannes Christoph Guser(er) Ma(ler) 1679». Il sempel altar consista da duas petgas singulas, d'ina curnisch e d'in tetg dissolviu.
Tochen circa 1905 vegneva fatg mintg'onn il di da s. Giachen (25 da fenadur) ina processiun a Misanenga. La caplutta ei vegnida renovada ils onns 1952, 1981/82. Ils dus zenns ein vegni culai 1617.
Fontaunas: carnets annuals PSO 1990, 1996; T. Abele. «Die wohltätige Familie Kuoni von Misanenga» el Bündner Monatsblatt 1971; O. Wimmer
Platenga: Caplutta dils Treis Sogns Retgs
Tenor Nüscheler sesanflava l'emprema caplutta al vest digl uclaun. Ella era vegnida baghegiada da «Christ Jos und Baldasar Allig» anno 1593 tenor l'inscripziun digl altar vid la preit davos dalla caplutta hodierna. 1695 eis ella vegnida spustada el liug actual, probablamein pervia da prighel da bovas, ed ha survegniu in niev altar che muossa in maletg dils Treis Sogns Retgs che vegn flancaus da petgas sturtigliadas e fadetgnas dalla vit. Digl onn 1704 dateschan las picturas muralas popularas remarcablas da Johann Jakob Rieg da Cuera, burgheis d'honur da Sumvitg ed era domiciliaus leu.
Igl artist aultstimau da nies temps, Alois Carigiet, che ha habitau da 1939 tochen 1952 a Platenga ed ha baghegiau leu ina casa originala, ha priu 1942/43 enta maun il pennel ed ha restaurau las picturas sin agen quen. Cert, la caplutta dils Treis Sogns Retgs ei buc in'attracziun da renum mundial, ed ella vul era buc esser quei. Mo las picturas muralas renovadas a moda nunusitadamein professiunala dattan perdetga e fan smarvigliar nus da quei temps e quels carstgauns che savevan aunc buca leger, mobein eran cuntents ed engrazieivels per mintga maletg che intermediava ad els la ductrina cristiana. El chor anflein nus Nossadunna ed igl affon Jesus cun s. Onna, s. Urschla e s. Giusep sco era ils aunghels musicants tipics per Rieg, egl arviul ils evangelists, egl artg dil chor ils misteris da rusari, dalla vart dadora digl artg l'annunziaziun ed ils fundaturs d'uordens religius s. Ignaz e s. Francestg, vid las preits dalla nav ils 12 apostels cun lur attributs e davostier ils uestgs Martin ed Adalbert, da l'autra vart Maria Madleina e s. Catrina. Il grond dils dus zenns datescha da 1704, l'auter ei senza inscripziun.
Fontaunas: carnet annual PSO 1984 e dr. A. von Schulthess «Würdigung des Bündner Wandermalers Johann Jakob Rieg (1678–1731?) von Chur und Somvix», 1994.
Schnaggabial: Caplutta da s. Gieri
In'excavaziun archeologica igl onn 1990 ha purtau negins indezis per ina caplutta antecessura. La caplutta ei probablamein vegnida erigida l'entschatta dil 17avel tschentaner. Sin fundament da quei selai deducir ch'igl altar cun alas era gia igl onn 1643 buca pli ella baselgia parochiala (mira baselgia parochiala). Poeschel ha viu ella caplutta aunc fragments «sur la media» da picturas muralas, denter auter il patrun dalla caplutta, igl officier roman Gieri, marter entuorn 303, in dils 14 sogns gidonters e vitier la data 1651. Las picturas han buca pli saviu vegnir conservadas.
Fetg prezius ei igl altar cun alas dalla gotica tardiva che vegn descrets el document da consecraziun da 1473 per la baselgia parochiala e deriva dil luvratori Strigel a Memmingen. Las sculpturas da Maria cun igl affon denter s. Catrina cun spada e Maria Madleina cun bescla dad etg ein vegnidas creadas dad Ivo Strigel, ils maletgs sin las alas vegnan attribui sco ovra tempriva a siu fegl ni nevs Bernhard. Las alas muossan dalla vart dadens s. Barla cun calisch e s. Margreta cun crusch e drag. Las varts dadora representan s. Gion igl evangelist cun calisch da tissi e s. Gion Battesta cun il Tschut da Diu.
Ils onns 1990/91 ei la caplutta vegnida renovada endadens ed ordadora en collaboraziun cun la tgira da monuments; igl altar ei vegnius deliberaus dallas picturas nunprofessiunalas e restauraus a moda adequata. La part ch'ins ha buca saviu finanziar cun daners dalla Confederaziun, dil Cantun, dalla protecziun dalla patria e dalla baselgia cantunala, ei vegnida cuvretga cun agid da donaziuns. Tochen 1962 ha giu liug il di da s. Marcus (25 d'avrel) ina processiun dalla baselgia da caplania e dalla baselgia parochiala tochen tier la caplutta da s. Gieri. Il medem fagevan ins tochen 1974 igl emprem di da rogaziun (benedicziun dil funs). Oz vegn ei fatg la sera da s. Marcus ina processiun dalla caplutta tochen alla baselgia parochiala. Dils dus zenns da 1657 ei in vegnius reculaus 1949, l'auter 1957. Sil zenn pli grond ei aunc oz denter auter il maletg da s. Gieri visibels.
Fontaunas: carnets annuals PSO 1988, 1993, 1995, 1996; Tgira da monuments cantunala dil Grischun, altars cun alas dalla gotica tardiva.
St. Josef: Caplutta a Zwischentobel
Sin fundament dalla data a seniester sin la curnisch dil chor hodierna deva ei gia 1461 en quei liug ina caplutta. Tenor in protocol egl archiv parochial ein ils habitonts da Zwischentobel sedecidi da construir da niev e d'engrondir quella caplutta pintga e decadenta a s. Giusep. Dominico Ceresa da Roveredo ha construiu 1861 cun agid dils habitonts ils mirs, il scrinari Plazi Casanova-Wallier da Pilavarda ha surpriu las lavurs da lenn. Ses bauns cun bials ornaments ein datai cun 1862. La veglia caplutta ei buca vegnida construida dil tuttafatg da niev, sch'ins tegn quen dalla data la pli veglia.
La caplutta da s. Giusep ei la secund gronda a Sursaissa e dispona d'ina lautga. Ella ei la suletta caplutta a Zwischentobel. Il sempel altar cun pilasters corintics, finas petgas sturtigliadas e culmar triangular ei dataus cun 1862 ed ei vegnius creaus dil construider d'altars e dorader Josef Maria Regli dad Andermatt ch'ei morts a Sursaissa. Il maletg d'altar buca signaus representa la sontga famiglia cun il mat Gion Battesta. El ei probablamein vegnius creaus l'entschatta dil 18avel tschentaner e surprius dalla caplutta antecessura.
Tochen 1968 han ins fatg tier questa caplutta mintg'onn ina processiun il «di da garniala» (26 da zercladur) mintgamai da s. Martin e Meierhof per rugar per ina buna raccolta senza urezis e garniala.
Ils onns 1970/71 ei la caplutta vegnida renovada da rudien, mo pervia d'in ferm urezi cun cametgs, ha ella danovamein stuiu vegnir renovada 1974. Ils onns 2000/01 han ins ligiau giu las preits dadens e dadora, mess en in niev plantschiu da lenn sut ils bauns e tschentau plattas avon l'entrada. La renovaziun ei vegnida finanziada per gronda part cun donaziuns.
Dils dus zenns ei il grond buca dataus, il pign ei vegnius culaus 1844 e s'udeva pia gia tier la caplutta veglia.
Fontaunas: carnets annuals PSO 1990, 1996
St. Martin: Baselgia da caplania
1406 e 1475 ei documentada ina caplutta da s. Martin che ha dau il num agl uclaun. Co ella veseva ora ei buca tradiu. Naven da 1722 ha ei dau cheu plevons, ed igl onn 1738 ha igl uestg dau la lubientscha da construir ina caplania ch'exista aunc, mo ei dapi 1975 buca pli occupada. Strusch da s'imaginar ei il fatg ch'ins ha p.ex. lubiu da far battens a s. Martin pér naven da 1915.
Poeschel datescha ils altars hodierns «entuorn 1740». Quei onn ein igl uclaun da Meierhof e la baselgia parochiala daventai l'unfrenda d'in barschament. Suenter ch'el ha giu fatg ils altars da quella, ha il construider d'altars Placi Schmed viviu, tenor il cudisch da batten, aunc plirs onns a Sursaissa e vala sco scaffider dils treis altars barocs (per part d'elements vegls) e dalla scantschala embellida cun ornaments dil rococo da 1770. Per 1768 eis ei confirmau ch'il clutger dad oz ei vegnius construius da niev ed equipaus cun treis zenns (in purtava denton la data 1801). 1874 ei la nav vegnida prolungida enviers vest ed ha survegniu novas finiastras. Avon era situaus davon la baselgia in vestibul da lenn. 1913 ha la baselgia survegniu treis zenns novs.
1929/30 ei la baselgia vegnida renovada totalmein; il chor ed il plantschiu sura dalla nav ein vegni embelli cun ina pictura. A caschun dalla renovaziun 1962 han ins installau novs bauns ella nav, tablegiau il mir, integrau ina nova porta-baselgia e remplazzau il harmonium da pedals cun ina nova orgla. Tier la renovaziun «migeivla» digl onn 1997 han ins dehumificau la baselgia e ligiau giu da niev las preits interiuras ed exteriuras (il tablegiau ei vegnius allontanaus). Il plantschiu da lenn sut ils bauns ei vegnius remplazzaus, el chor, el corridor ed avon baselgia han ins tschentau plattas da Val. Ei ha dau ina nova porta, ina grunda, ina nova porta dil teschamber, in niev tetg cun paracametg, in scaldament da plantschiu ed ina nova illuminaziun. Ils altars e la scantschala ein vegni schubergiai e reparai. Ils treis zenns hodierns ein vegni consecrai 1977 ed installai el clutger.
Fontaunas: carnets annuals PSO 1991, 1992, 1997
Surcuolm: Baselgia da s. Gieri
Avon 145 onns han ils paucs e sempels habitonts da Surcuolm entschiet a baghegiar la nova baselgia. Quei ei succediu sin iniziativa e sut la direcziun dil plevon original e gagliard Gion Bistgaun Capaul.
Suenter ch'el era gia staus activs sco restauratur e patrun da construcziun a St. Ottilienberg sper Strassburg, a Lumbrein (caplutta da Nossadunna) sco era a Pasqual, ha el planisau immediat suenter l'entrada en uffeci ella pleiv da Surcuolm da construir ina nova baselgia. Pli tard ha il plevon era construiu la baselgia da Murissen. Leu ha la mort priu tuttenina il calisch, il rispli ed il marti orda maun a quei luvrer nunstunclenteivel. Sia biografia mereta da vegnir rinfrestgada da temps en temps.
Tier l'entrada en uffeci da plevon Capaul a Surcuolm existeva cheu ina caplutta da s. Gieri (patrun dil liug). Quella caplutta che datescha da 1603 era pintga, ei vegnida transformada pli tard malamein ed era buc adattada per survetschs divins. Ils 25 d'avrel 1856 (di da s. Marcus) han ins entschiet a spazzar quella caplutta e da crear plaz per in niev baghetg. Quei ch'ins ha priu per mauns quei di avon 145 onns a moda aschi curaschusa, ei vegniu ventschiu ventireivlamein grazia alla dira lavur e bia sacrifecis. Dus onns pli tard ei la nova baselgia vegnida consecrada festivamein tras igl uestg auxiliar Albert von Haller. La davosa renovaziun dalla baselgia da Surcuolm ei succedida ils onns 1977-1980 sut la direcziun dils architects Felix Schmid, Rapperswil, e dils restauraturs Ressel, Fischingen e Joos d'Andeer.
Valata: Caplutta da s. Onna
Ella ei la pli veglia caplutta aunc mantenida a Sursaissa ed ei – tenor Nüscheler che enconuscheva las notizias da plevon Arpagaus – vegnida fundada entuorn 1600 da Jakob Bleicher. La caplutta ei situada a Valata, gest sper la via da Glion-Sursaissa. Il terren s'udeva tochen 1962 als da Flond ed ei lu vegnius cumpraus.
Da 1901 tochen la mesadad dils onns 1950 fagevan ins da s. Onna (26 da fenadur) ina processiun naven dalla baselgia parochiala tochen a Valata. Tochen ca. 1965 pelegrinavan ins era da s. Barclamiu (24 d'uost) en fuorma da processiun tier quella caplutta.
Il retabel sempel, mo plascheivel, datescha probablamein circa digl onn 1700 e consista da duas petgas neidias, d'ornaments laterals da frastgas d'acantus e d'in culmar cun ina columba dil Sogn Spért el sulegl cun radis. Il maletg d'altar ch'ei buca signaus e dataus, duei tenor Poeschel derivar dalla mesadad dil 17avel tschentaner. El ei remarcabels, perquei che Maria ei representada duas gadas, da vart dretga cun Jesus en bratsch e dasperas maun en maun cun sia mumma Onna che porta Jesus en bratsch. Vitier vesan ins oradem a dretg s. Roc, il sogn dalla pestilenza, che vegn imploraus era a caschun d'autras epidemias.
1963 ei la caplutta vegnida renovada cumpletamein. Igl onn 2000 han ils vischins possibilitau renovaziuns dil tetg, dil clutger, dils zenns, etc. Ils zenns portan las datas 1743 e 1866.
Fontauna: carnet annual PSO 1983, archiv communal
Lorischboda : Sontget da sogn fra Clau dalla Flia
Il sontget ei vegnius baghegiaus igl onn 1742 sco caplutta dalla crusch. El sesanfla silla collina denter Chummabial e Cuort. Igl onn 1949 eis el vegnius renovaus e malegiaus dad Alois Carigiet ed allura consecraus en honur da sogn fra Clau dalla Flia.


text:
Ellas èn giuvnas ed ellas èn stars sin YouTube ed Instagram. Ozendi atgnamain nagut spezial. Priscilla Schwendimann e Claudia Steinemann èn dentant tuttas duas era plevonessas. E Claudia sto cumbatter cun la malsogna ADHS, Priscilla cun ses coming-out sco dunna omosexuala, ch’è creschida si en ina baselgia independenta che na tolerescha betg omosexualitad.
E gist quai èn tematicas ch’ellas discutan cun lur community sin lur chanal «Holy Shit» – avertamain e cun ina purziun umor. En general tematiseschan ellas la baselgia e la cardientscha, l’esser giuven, la sexualitad ni la sanadad psichica.
Nus n'avain nagin recept general, tut è er in zic in experiment.
Cun «Holy Shit» vulan las duas plevonessas cuntanscher dapli glieud – oravant tut glieud giuvna – ed intermediar a quella la fascinaziun da la cardientscha cristiana ed er ils avantatgs da far part a la Baselgia refurmada.
Vita e cretta ha discurrì cun Priscilla Schwendimann davart motivaziun, finamiras, resistenza e tabus.
In giuven è dacurt entrà en la Baselgia refurmada, nua che mia collega Claudia è plevonessa. El ha argumentà, ch'el veglia entrar, perquai che la baselgia haja pudì pledentar el per l'emprima giada insumma cun «Holy Shit». Quai fa enorm plaschair.


text:
Il plevon William Booth ha fundà l’armada dal salit l'onn 1865 a Londra. Cura ch’el ha decidì che mintgina da sias baselgias duai posseder in’atgna brass band na sminava anc nagin tge influenza che quai vegn ad avair en la cultura da musica da sturs.
Oz san ins che quella è stada enorma. Quai cunzunt perquai che l’armada dal salit han sco emprims insumma promovì e scolà musicists. Il resultat: Blers buns musicists ma era cumponists che han marcà la scena enfin oz.
En l’Instrumentala dad oz pudais Vus sa laschar persvader da las abilitads ord las retschas da l’armada dal salit.
L’emissiun preschenta furmaziuns da brass, armonias, fanfaras, musicas militaras, furmaziuns pitschnas ed auter pli.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Rüegsau
Rüegsau a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.1 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3047 abitant.
El cumün de Rüegsau al se tröva a una altitüden de 589 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern im Emmental, Hasle bei Burgdorf, Heimiswil, Lützelflüh, Sumiswald.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Rüegsau l'è staa menziunaa la prima volta in de l'ann 1139.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- (DE)
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Massaja
Massaja (nom ufizial in italian Missaglia) a l'è un cumün da la Pruvincia da Lecch cun 8 681 abitant (dato del Desember 2015[1]), cont ona süperfis de 11,5 km² e ona densità de 755 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Casanööf, Lumagna, Muntavégia, Muntisel, Usnach, Peregh, Sirtol e Viganò.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Massaja l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lèngua danéza
El danés (nòm natìf: dansk; IPA: [d̥ænsɡ̊]) l'è giöna de le lèngue germàniche setentriunài (ciamàde apò lèngue scandìnave), en sóta-'nsèma del ram Germànic de le lèngue Indo-Europèe.
L'è parlàt de piö o méno 6 miliù de persùne, suratöt en Danimarca, ma l'è dopràt apò a de 50,000 danés endèl Schleswig-Holstein (nòrt de la Germania) endóche l'è cunsideràda lèngua minuritària.
El danés el g'ha stato uficiàl e l'è 'nsegnàt endèle scöle apò 'n Groenlàndia, e 'ndèle ìzole Far Oer.
'N Islànda e 'ndèle ìzole Far Oer el danés l'è 'nsegnàt come lèngua straniéra ubligatòria. Gh'è dèle cumünità che pàrla la lèngua danés apò 'n Argentina, 'ndèi Stati Ünìcc e 'n Cànada.


text:
La Val Medel cumbatta dapi onns cun ina digren da la populaziun. Quest fatg n'è betg sa midà. Dentant pari actualmain da dar in bun schlantsch tar ils giuvens e las giuvnas Medelinas. Plirs vulan turnar enavos en la val ed abitar, auters cumpran chasas ni surpiglian manaschis e vulan restar en la val.
Che quest spiert positiv po era esser bun per organisar festivals durant in temp ch'ils blers desistan da far quai, mussa l'ultim exempel. Enta Medel è vegni chantà e sunà questa stad.
Ord l'archiv
Nagina scola, nagina musica, mancanza da lavurers, trais fatgs ch’han tuts trais la medema raschun e consequenza: la depopulaziun. En tut las regiuns rumantschas è la populaziun sa sminuida ils davos onns, ma nagliur uschè ferm sco en la Val Medel.


text:
La sonda, ils 13 da mars, ha lieu a Silvaplana ina cursa da partenza da massa stil classic sur 10 kilometers per las dunnas, ed ina da 15 kilometers per ils umens. Il di suenter ha lieu sin il traject dal Maraton da skis engiadinais ina cursa da persecuziun sur 30 kilometers per las dunnas, ed ina da 50 kilometers per ils umens.
La partenza dals umens è a Malögia, la partenza da las dunnas a San Murezzan. L'arrivada è alura sco tar il maraton a S-Chanf. Aspectaturas ed aspectaturs na dastgan betg esser a la pista.
Co guardar las cursas
Las cursas vegnan tuttas emessas sin SRF, RTS e RSI.
«In highlight da la stagiun»
Per il directur nordic da Swiss-Ski vegnan las cursas a distanza lunga ad esser in highlight da la stagiun, sco el ha ditg en la communicaziun. Il cor da passlung haja patì fitg tar l'annullaziun dal Maraton da skis engiadinais. Tant pli bi saja che l'Engiadina dastgia dar il mars albiert als megliers passlunghists e las meglras passlunghistas dal mund.
Er Menduri Kasper, il CEO dal Maraton da skis engiadinais, sa legra sin las cursas da la cuppa mundiala.
Per nus en l'Engiadina e per il passlung èsi in grond daletg dastgar surprender a curta vista las cursas da la cuppa mundiala.


text:
Nazism
L Nazism ie n muvimënt politich-ideologich di tëmpes danter la prima y la segonda gran viera te la Germania. Na bona pert de si prinzips vën dal fascism talian, ma l ie scialdi plu radical te si cumpunënta raziela y mperialista. L naziunalism seuramenà ie sanbën n auter elemënt che cunliëia la doi ideologies. N valgun prinzips fundamentei dl Nazism ie descric tl liber "Mein Kampf" de si fundadëur Adolf Hitler [1].
Notes[mudé | muda l codesc]
- ↑ Enzo Collotti, L'Europa nazista, il progetto di un Nuovo ordine europeo, 1939-1945. Giunti, 2002.


text:
A Ziràn èn dus autos collidads sonda frontalmain en il tunnel Wegerhaus da l'auotstrada A13. Trais persunas èn sa blessadas mezgrev ed il traffic n’ha betg pudì passar il lieu durant duas uras, quai scriva la Polizia chantunala da Grischun.
Curt suenter las 12:00 saja in automobilist da 70 onns vegnì sin il vial oppost e collidà frontalmain cun in auto che vegniva encunter, en quel che duas persunas sesevan. Duas persunas sajan silsuenter vegnidas purtadas en l’ospital Tusaun. La terza haja la Rega purtà en l’osptial chantunal a Cuira. Ils dus autos ch'eran ferm donnegiads han stuì vegnir transportads davent. La polizia sclerescha l’exact andament da l’accident.


text:
Lavurs
Els exequeschan suandantas lavurs:
- tgirar plantas e far plantaziuns
- derscher plantas cun resgias a motor e turns da suga, allontanar la roma e tagliar il bist
- allontanar zerclim e chalias che disturban per che plantas giuvnas hajan avunda plaz e glisch
- proteger plantas gist emplantadas dad animals, p. ex. cun in chanaster da fildarom
- gidar tar la construcziun da vias da guaud, da segirar spundas e d’eriger rempars da lavinas sin ils culms
- scriver in rapport da lavur davart las lavurs prestadas
- resguardar las prescripziuns da segirezza: preparar conscienziusamain las lavurs e trair en la dretga vestgadira da lavur - per exempel ina chapellina, egliers da protecziun e guants
- tgirar e nettegiar ils guaffens ed ils apparats
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 1-1-2018
Durada
2 onns
Furmaziun en la pratica
En ina interpresa forestala publica u privata u en in manaschi forestal
Furmaziun en scola
Per regla curs da bloc a la scola professiunala
Roms professiunals
- exequir lavurs cun laina cun agid da proceders motormanuals
- utilisar e tgirar meds da lavur
- resguardar las prescripziuns da la protecziun da la sanadad e da l’ambient sco er da la segirezza da la lavur
- exequir la tgira da guauds giuvens e plantaziuns
Curs ordaifer il manaschi
lainaria e meds da lavur per il mantegniment, agid d’urgenza per il persunal forestal, tgira dal guaud
Diplom
Attest federal professiunal "practicist forestal / practicista forestala AFP"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada cun pretensiuns da basa
- fufragnadi vegn recumandà
Pretensiuns
- plaschair da lavurar en il liber
- bun dun d’observar la natira
- senn da responsabladad per lavurs privlusas (ristga d’accidents)
- buna sanadad per lavurs en il liber da tutt’aura
- forza corporala
- enclegientscha pratica
- enclegientscha tecnica per la lavur cun apparats e maschinas
- abilitad da lavurar en ina gruppa
- supplementarmain: examinaziun corporala tras in medi
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da centers da furmaziun per selvicultura ed agricultura, da federaziuns e d’organisaziuns per la protecziun da l’ambient; ina survista dals curs porscha Codoc
Bostger / Bostgera AFQ
practicists forestals / practicistas forestalas AFP pon far ina furmaziun scursanida sco bostger / bostgera AFQ cun attestat federal da qualificaziun (access al 2. onn da furmaziun).
Suenter han els las medemas pussaivladads da furmaziun supplementara sco bostgers / bostgeras AFQ.
Cundiziuns da lavur
Practicists forestals lavuran per manaschis forestals privats e publics u en champs da lavurs sumegliants, per exempel en l’industria da laina, orticultura e cuntrada u sin il sectur ambiental. Practicists forestals lavuran per gronda part en il liber ed èn suttaposts a tut las influenzas da l’aura. Lur lavur è corporalmain fitg stentusa.
Ulteriuras infurmaziuns
Codoc
Koordination und Dokumentation Bildung Wald
Hardernstr. 20
Postfach 339
3250 Lyss
Tel: 032 386 12 45
URL: www.waldberufe.ch


text:
Linguarias
La lingua spievla nossa vita da mintgadi, novas realitads sco era nossa cultura ed istorgia. Perquai decleran linguistas e linguists mintga mardi, co che noss linguatg sa mida, danunder che pleds...
La lingua spievla nossa vita da mintgadi, novas realitads sco era nossa cultura ed istorgia. Perquai decleran linguistas e linguists mintga mardi, co che noss linguatg sa mida, danunder che pleds derivan e tge che pudessan esser bunas noziuns u modas da dir per descriver in nov fenomen. Ina rubrica dad RTR en collavuraziun cun il Dicziunari Rumantsch Grischun (DRG).
Redacziun: Anna-Alice Dazzi, linguista RTR; Michele Badilatti, linguist DRG; Ursin Lutz, linguist DRG:
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
La vischnanca da Lantsch ha prolungà il contract da concessiun cun la firma Kieswerk Bovas SA, che vala ussa per ulteriurs 35 onns enfin il 2060. Quai ha decis la radunanza communala mesemna saira.
Quest contract da concessiun reglescha tranter auter la gestiun d'in plaz da rimnar e zavrar sco era l'elavuraziun da material che vegn manà natiers.
Ultra da quai ha la radunanza communala da Lantsch approvà plirs credits d'investiziun da total 1,3 milliuns francs. Tranter auter per construir ina lingia da chanalisaziun e sanar differentas vias.


text:
Carro (SP)
Carro (en lìgure: O Cäro) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de 565 abitàncc (dàto del Desember 2013[1]), condena superfìce de 33,6 km² e 'na densità de popolasiù de 17 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Carrodano, Castiglione Chiavarese (GE), Deiva Marina, Maissana, Sesta Godano, Varese Ligure.
Evulusiù demogràficaModifega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Carro (Italia) l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
RiferimentModifega
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Gist tschintg anteriurs burgaisdemocrats han decis da bandunar l'Allianza dal Center durant la fasa da fusiun. Dus van en direcziun PPS:
Il deputà Walter Grass numna cleramain la raschun per sia midada da partida: La fusiun da la PBD e da la PCD a l'Allianza dal Center. Gia avant la separaziun da la Partida burgaisdemocratica PBD saja el stà commember da la PPS e cunquai na saja questa decisiun betg stada greva, sco el ha ditg envers RTR. Il pur e president communal dad Urmein ch'è dapi l'onn 2010 deputà en il Cussegl grond formulescha dentant era critica envers sia veglia partida.
Cun la fusiun da l'Allianza dal Center han ins annullà la PBD e cuntinuescha cun la PCD.
Era il deputà Benjamin Hefti va en la medema direcziun: El haja gia en vista a la fusiun da la PBD e la PCD decis da midar tar la Partida populara PPS. Cuntrari ad auters n'è el dentant betg stà involvì en la separaziun da la PPS e la PBD avant 13 onns. Il suprastant da Zezras è vegnì elegì l'onn 2018 sco represchentant da la Partida burgaisdemocratica en il Cussegl grond e vul uss cuntinuar sia carriera tar la PPS, bain savend ch'el saja là probabel «in sanester».
Trais anteriurs burgaisdemocrats s'audan uss tar la fracziun liberaldemocratica: L'interprendider da Cuira Oliver Hohl ch'è dapi 2018 deputà, Bruno Loi che represchenta il circul d'Avras dapi l'onn 2018 en il Cussegl grond e Paolo Papa (Calanca) dapi l'onn 2010 deputà. Lur midada da fracziun è succedida tranter schaner e zercladur.
Il sulet deputà da l'anteriura PCD che ha bandunà l'Allianza dal Center è Roman Cantieni (Glion). El è partì en direcziun da la sanestra tar la fracziun socialdemocratica. Sias schanzas per ina reelecziun sajan meglieras tier la PS che tar l'Allianza dal Center.
«Quai fa mal – n'è dentant nagina surpraisa»
Cler, da perder persunal fetschia mal, conceda il co-president da l'Allianza dal Center Kevin Brunold. El haja dentant savì da la sceptica da quels deputads envers la fusiun e cunquai saja quai stà in process transparent. La nova partida sa posiziuneschia amez la politica e cunquai possia capitar che persunas che politiseschian plitost a l'ala dretga u sanestra hajan tschertgà in nov dachasa. Che l'anteriura PBD vegnia sut las rodas en la nova partida, gliez na lascha el dentant betg valair.


text:
A partir da la mesemna valan en la Germania mesiras da corona pli severas. Ir cun il bus e tren po be anc tgi ch’è vaccinà, guarì u testà. Ed era per la plazza da lavur vala da nov la regla dals 3G. Intginas regiuns han reglas anc pli rigurusas.
Uschia restan en la Baviera tut ils clubs e bars serrads a partir dad oz. Las ustarias ston serrar la saira a las 22:00. E tut las fieras da Nadal èn stritgadas. En intgins circuls da Baden-Württemberg dastgan persunas che n’èn betg vaccinadas be anc ir en butias da mangiativas e apotecas.
Regiun Basilea er pertutgada
Las mesiras han er effect sin il traffic public sur ils cunfins en la regiun Basilea. Tgi che traversa il cunfin en direcziun Lörrach u Weil am Rhein en Germania sto mussar la cumprova d'esser vaccinà, guarì u testà. Exccepziuns valan per scolaras e scolars sco er uffants sut sis onns.


text:
Il vicepresident american Mike Pence duai instradar aifer in di ils pass necessaris per relaschar il president Donald Trump da ses uffizi, quai pretenda la parsura democratica da la chombra da represchentants, Nancy Pelosi. Raschun è l'assagl sin il capitol da l'emna passada per il qual Trump saja cunresponsabel.
Pence duai sa basar sin il 25avel artitgel supplementar da la constituziun. Quel prevesa ch'in president po vegnir relaschà da l'uffizi dals commembers da regenza, sch'el è inabel da far ses uffizi. Sche Pence na reageschia betg aifer 24 uras, avrian ils democrats ina procedura d'impeachment parlamentara cunter Trump.


text:
- Il Cussegl federal desista en il mument da prender mesiras naziunalas.
- Ils chantuns sez duain però prender mesiras per franar l'augment dals cas.
- La populaziun duai sa tegnair vid las reglas actualas. Vul dir: purtar mascrina nua ch'igl è obligatoric, lavar mauns, tegnair distanza e sa laschar testar.
Dapi l'october crescha il dumber d'infecziuns cun il coronavirus puspè marcant, cunzunt er tar glieud pli giuvna. La mesemna ha l'Uffizi federal da sanadad annunzià 8'585 infecziuns novas cun il coronavirus. Er il dumber d'ospitalisaziuns crescha puspè - dentant betg uschè rasant. Il motiv per quest augment è la varianta delta, ch'è bler pli contagiusa. Il Cussegl federal sez desista dentant en il mument da prender mesiras actualas.
Situaziun critica
En vista a la situaziun actuala sin las staziuns da tgira intensiva e las grondas differenzas regiunalas è il Cussegl federal da l'avis ch'i na dovra naginas novas mesiras naziunalas. Tenor la regenza è la situaziun dentant critica ed ella vegnia probabel a sa pegiurar durant las proximas emnas.
Il Cussegl federal sa tegn vid la strategia: tar augments regiunals duain ils chantuns reagir, surprender responsabladad e prender mesiras. En il center è l'obligatori da mascrinas, in'obligatori da home-office e restricziuns da capacitads. Intgins chantuns, sco per exempel il chantun Grischun, han gia prendì mesiras.
«Ina strategia cun ristgs»
Il matg 2021 ha il Cussegl federal decis ensemen cun ils chantuns sia strategia da corona. Tenor quella è il Cussegl federal da l'avis che l'entira populaziun vegn insacura en contact cun il virus – protegida cun in vaccin u senza protecziun entras in'infecziun. En quest mument che l'entira populaziun sur 12 onns ha gì access a la vaccinaziun, sa drizzan las mesiras be pli a la protecziun dal sistem da sanadad.
Il Cussegl federal è cunscient che questa strategia porta ristgs. Igl è grev d'avair bleras infecziuns e tuttina evitar ch'ils ospitals vegnan surchargiads. Be sche las mesiras chantunalas na portan betg fritg ed il cumportament da la populaziun resta tuttina, vegn il Cussegl federal a trametter novas mesiras en consultaziun.
Dapli daners per cas da direzza
En pli ha il Cussegl federal decis d’augmentar il sustegn per cas da direzza. En il rom dal program per cas da direzza metta el a disposiziun ulteriurs 200 milliuns francs. Entras ils daners duain ils chantuns pudair sustegnair meglier las interpresas tenor ils desideris chantunals. L’ordinaziun areguard cas da direzza vegn adattada.
Ils daners vegnan or da la reserva da la Confederaziun. Els vegnan repartids tenor ina clav da repartiziun fixa als chantuns. Quella cumpiglia tranter auter il product interiur brut, la populaziun ed il dumber da locaziuns.


text:
L'organisaziun turistica Engiadina San Murezzan, saja pronta da dar ina contribuziun finanziala e d'accumpagnar l'occurenza dal campiunadi mundial da freestyle il 2025 tar la communicaziun. Er las pendicularas renconuschan la gronda muntada da l'event.
Fin il prim da matg 2019 pretenda la FIS ina conferma a scrit da vulair star a disposiziun per organisar quest campiunadi mundial. Sper l'Engadina sco organisatur local sto era la federaziun svizra da skis sustegnair la candidatura. Al congress da la FIS il matg 2020 vegn decis tgi che organisescha ils campiunadis mundials da Freestyle 2025.
RR novitads 11:00


text:
Schwende
Schwende a l'è un distret svizzer del Canton Apenzel de Dent. La süperfiss del teritori del distret l'è de 57.5 km² e in del Desember 2010 al gh'eva una popolazion de 2147 abitant.
Schwende al se tröva a una altitüden de 838 meter sura al livel del mar, l'è sitüaa in de la part meridiunal del canton e l'è tacaa a nord ai distret de Gonten a Appenzell, a este e a sud col distret de Rüte, a sudovest col cumün de Wildhaus-Alt St. Johann (SG), e a ovest col cumün de Hundwil (AR).
In del canton Apenzel de Dent, l'unitaa aministrativa pusee pissena l'è 'l distret, quest al vör dii che un distret l'è minga spartii sü en cumün
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Appenzell Tourism
- Schwende (en todesch)


text:
Da tge substanza ch'i sa tracta e danunder ch'ella deriva na datti anc naginas infurmaziuns. Ins possia dentant dir che la substanza na saja betg privlusa. En la cuverta avevi er in scriver. Quel na cuntegnia naginas smanatschas d'assassinat.
En tut hajan quatter persunas gì contact cun la substanza. Tenor la polizia era la cuverta gl'emprim en in biro da Hillary Clinton a Manhattan. Davent da là saja ella vegnida transportada en la centrala a Brooklyn. La polizia ha evacuà il venderdi saira la 11avla auzada dal bajetg.
RR novitads 10:00