text:
Wikipedia:Cunvenzion di nom
I cunvenzión di nom i henn i norm de wikipedia per metegh i nom ai paginn e ai categurij. I gh'hann de vess tegnüü da ment insema ai alter pulitegh de wikipedia, cume Wikipedia:Pulitega e norm e Wikipedia:Cunvenzión urtugrafica.
Nom de la gent[mudìfica 'l sorgènt]
I nom de la gent i gh'hann de vegh prima 'l nom de batesem (o i nom) e poo dop 'l cugnom, e donca: Peder Mazzarela e mia Mazarela Peder.
Nom de piant e besti[mudìfica 'l sorgènt]
Piant e besti i gh'hann de vess cun 'l nom latin int 'l titul de la pagina. 'L nom (o i nom) lumbard i sarann poo int 'l paragraf de presentazion. Presempi, varda Milò.
Nom di categurij[mudìfica 'l sorgènt]
I categurij, vessend rob püssee general, i gh'hann de vess scrivüü in vöna di du grafij de servizzi.
Prima de scumencià una categuria növa, varda i nom de categurij simel. Donca prima de scriv [[Categoria:autur ingles]] varda 'sè che i hann fat i altre prima de tì, e magara te descupriree che gh'è giamò [[Categoria:scritur tudesch]], e donca te gh'è de andàgh adree, scrivend [[Categoria:scritur ingles]]. Per cercà i categurij che esisten giamò te pö druvà quela pagina chì.
Nom in püssee d'una variant[mudìfica 'l sorgènt]
In general, se duvariss cercà de ripurtà almanch un nom in lumbard uriental e vön in lumbard ucidental. Quand i dü nom i henn variazion de l'istessa parola o i se diferenzien dumà int i standard de grafìa o ind la parnonzia, dumà el prim nom (quel del titul de l'articul) el sarà in grasset, e i alter i sarann in italich. Vardee un esempi chì.
Inscambi, in cas indè che la diferenza l'è lessicala (i nom i henn ciarament diferent, mia dumà variazion de l'istessa parola), alura se dröva el grasset per tüt. Vardee un esempi chì. Ciarament, se gh'è repurtaa sia nom diferent che variazion de l'istess nom, se druverà italich e grasset in acord cun 'sti regul, cume l'è stat fat chì.


c: text/html

text:
Paralelogràm
Ü paralelogràm l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che la gh'à quàter làti che i è paraléli a dù a dù, cioè i làti opòs-cc i è paraléli tra de lur e per chèsto ol paralelogràm l'è ü particolàr tìpo de trapése, dezà che 'l gh'à mia adóma dù làti paraléli compàgn del trapése, ma quàter làti paraléli. La somatòria di quàter àngoi dèt in d'ü quadrilàter l'è de 360 gradi.
La famèa di paralelogràm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
S'pöl clasificà i paralelogràm in dièrse categorìe a segónda de cóme i gh'à i làti e i àngoi, isé tra i paralelogràm s'regórda:
- ol paralelogràm normàl, che, come zamò dicc sùra, l'è ü quadrilàter che l' gh'à i làti paraléli a dò a dò e co i diagonài che i se tèa a metà tra de lùre;
- ol rómbo, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à ach töi quàter i làti lónch istès e i diagonài che i se tèa a metà e i se 'ncrùsia 'n del mès de la figüra;
- ol retàngol, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à i làti opòsti che i è lónch istès, a dù a dù, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài che i è lónghe stèse, i se tèa a metà tra de lùre e i se 'ncrùzia 'n del mès de la figüra;
- ol quadràt, che l'è ü paralelogràm e ü quadrilàter regolàr con töcc e quàter i làti lónch istès, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài i è lónghe stèse e i se 'ncrùzia tra de lùre in del mès de la figüra; ol quadràt l'è ü particolàr tipo de retàngol e de rómbo.
L'àrea d'ü paralelogràm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per troà l'àrea d'ü paralelogràm gh'è de moltiplicà la bàze b per l'altèsa h:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oder
L'Òder (Todesch: Oder; Polacch e Cech: Odra; Latin: Viadrus) l'è on fiumm de l'Euròpa central ch'el passa in Republega Ceca, Germània e Polònia e'l finiss in del Mar Baltich, vesin a la cittaa polonesa de Świnoujście (tod.: Swinemünde).
Cont el sò affluent Neisse (Polacch:Nysa Łużycka) el segna ona granda part del confin tra le Germania e la Polònia (del 1945 in poeu). L'è el segond fiumm pussee longh de la Polònia dòpo la Vistola (886 km).
El nass del mont Fidlův Kopec (tod.: Liesenberg) in de la region dij Sudee e traj citaa pussee important che'l traversa gh'hinn Ostrava (CZ; tod.: Ostrau; pol.: Ostrawa) e Francofòrt su l'Òder (D; tod.: Frankfurt; lusazian: Frankobrod nad Wódru).


text:
La Under 8 a n dumėnia ai 22 de jené inņ fat pea pra n turnoi te si girone. Ė ie jic a jughé a Kaltern, iló ąi fat trėi partides: contra l Kaltern, l Renon y pona mo contra l Bulsan Accademy. Udon che chėsta scuadra jėuna y nueva vėn da juech a juech for miėura y che la ueia de fé pea pra chisc turnoies ie granda. N rengraziamėnt ti va nce al trainadėur Marco Senoner che ą judą ora pra chėsc turnoi.
La Under 10 ą jugą n dumėnia ai 22 de jené pra n turnoi n cėsa contra la scuadres dl HC Bulsan Foxes Junior vencian per 4:0 (goi de Arik Kasslatter, Tobias Santifaller, Alan Schwingshackl y Matteo Senoner), pona contra l HC Toblach perdan per 0:3 y l HC Alta Badia perdan tl ultimo menut per 2:3 (goi de Jonas Kostner y Jonas Piccolruaz). I mutons ą jugą drėt bėn y ą mustrą cie che i ą mparą ntan duc i alenamėnc de chėsta sajon. Na gran lauda ti va nce al verdiaporta Arik Plancker.
U14 Renon - Gherdėina 9:3 (3:2, 2:1, 4:0)
La scuadra dla Under 14 ą jugą n dumėnia ai 22 de jené n cėsa contra la scuadra dl Renon. I mutons ne ną nia jugą bėn y ą perdł plutosc sėch per 3:9. I trėi goi per l Gherdėina fova de Leo Messner.
U19 Gherdėina - Fascia 3:0 (2:0, 1:0, 0:0)
La scuadra dla Under 19 ą jugą n dumėnia n cėsa contra l Fascia, che fova ala fin dla prima pert dl campiunat a cė dla tlassifica. L fova na partida scialdi nteressanta cun de bela azions da tramedoi pertes. L Gherdėina ą ala fin vencił per 3:0 contra la bona scuadra dl Fascia. Na gran lauda nce al verdiaporta Leo Kostner che ą fat n partiton. Per l Gherdėina ąl fat i goi: Samuel Moroder (2) y Damian Bergmeister.
Serie C: Gherdėina - Pieve 10:3 (4:1, 3:1, 3:1)
Na bona partida ą nce fat la scuadra dla serie C n vėnderdi ai 20 de jené contra l Pieve, cun chėi che l Gherdėina ą ntan chėsta sajon nce bele perdł. Na bela partida cun n gran publich a cialé pro, che ą pona nce abł la sudesfazion de udėi de biei goi. Vėnta zėnzauter meriteda per 10:3. Per l Gherdėina ąl fat i goi: Simon Vinatzer (4), Patrick Nocker (2), Patrick Kelder, Gabriel Senoner, Samuel Moroder y Damian Bergmeister.
U19 Pergine - Gherdėina 1:2 (1:0, 0:1, 0:0, 0:1)
N merdi ai 24 de jené ie la Under 19 furneda a Pergine per fé na partida. L ie unģ jugą bėndebņ dur y la partida fova scialdi cumbatuda. L Gherdėina ie bėn trėi iedesc ruvą sėul dan cassa dl averser, ma la scipa ne ulova nia jģ ite. Doi iedesc ąi nce tucą l pel y nsci stajņvela do l tėmp reguler 1:1. Mé mpue plu de n menut dl "Overtime" ti iel al Gherdėina garatą, cun n gol de Andreas Vinatzer, la bela vėnta. I doi goi per l Gherdėina fova de Andreas Vinatzer.
Proscima partides di jėuni n cėsa:
N sada ai 28 de jené dala 11.15 iel n turnoi U12. For duman sada ai 28 de jené dala 15.00 juega la U16 contra l Eppan. N dumėnia ai 29 de jené dala 17.30 fej la U19 contra l Asiago.


text:
Ludrin (Svizzera)
Ludrin a l'è un cumün del distret de Riviera, in del Canton Tesin. Al gh’ha 1 742 abitant (dato del 31 Dicember 2013[1]) e una süperfis de 31 km², e al se tröva a una altitüden de 269 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Ludrin a l'è tacaa ai cumün de Biasca, Carsciäi, Irägna, Vertezz, Mòlen, Osögna, Próns.
Dal 1965 l'è sgemelaa col cumün de Ludrin (in italian se ciamen tücc du Lodrino) che el se tröva in de la Val Trompia, in Pruvincia de Bressa.
Evolüziun demugràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Pruverbi in del dialet de Ludrin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La castegna quand la büi la tròta, quand la trotisc la s’ciòpa.
- Par Sant Ambrösg, castegn sücc e carn ed pörsc.
- Om caval ombriós, fidet minga: l’è pericolós.
- Quand el Möt da Polénsc o mét sü el capel, l’ha finid da fä bel.
- A cünta miga corì, par rüà in témm.
- I nüri d’agóst i è balórd come i óman al tem’ da móst.
- L’è miga l’abet ch’a fa el frä.
- Ann i póbi i vögn all, pöü a ‘gh piscia là i cäi.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter


text:
La notg han danovamain 3'500 fugitivs surpassà il cunfini, rapporta l'agentura da novitads apa. Ils pli blers fugitivs sajan viagiads cun il tren datiers al cunfin e lura ids vinavant a pe.
Taffic da trens resta bloccà
Entant han las Viafiers austriacas ÖBB communitgà ch’il traffic da trens tranter l'Austria e l'Ungaria resta bloccà durant la fin d'emna. Quai saja necessari per stabilisar la situaziun en las staziuns da viafier a Vienna nua ch'ils fugitivs vegnan tgirads.
L'Ungaria perencunter ha tramess 3'800 schuldads al cunfin ungarais cun la Serbia per intensivar la construcziun da la saiv da 175 kilometers.
Centers per emprima registraziun
La situaziun actuala dals fugitivs occupa era l’UNHCR, l'autcumissariat da l'ONU per fugitivs. Quel pretenda numnadamain ussa da l'Uniun europeica ch’ella installeschia centers per l'emprima registraziun da fugitivs als cunfins externs da l'Europa – pia en Grezia, Italia ed Ungaria.
I saja bain bun che la cumissiun da l'UE haja decidì da prender si e reparter 160'000 fugitivs da l'Ungaria, l'Italia e la Grezia sin auters stadis da l'UE. Quai saja però mo in emprim pass. I dovria anc dapli.
Crusch Cotschna Svizra augmenta agid per fugitivs
Entant ha la Crusch Cotschna Svizra communitgà ch’ella augmentia l'agid per fugitivs tras l'Europa per 2,8 milliuns francs. Ella sa participeschia uschia a l'agid da la crusch cotschna en il Libanon, la Grezia e la Serbia, communitgescha l'organisaziun d'agid. La Crusch Cotschna Svizra ha impundì ils ultims onns radund 7 milliuns francs per carstgauns sin la fugia.
RR novitads 12:00/14:00


text:
Igl e in travasch gia a bun’ura baud a l’eroport da Turitg. Persunas da tut las vegliadetgnas e bleras famiglias èn sin viadi per far il check-in cun lur valischs e gia pronts per las vacanzas cun chautschas curtas, rassas e flip-flops. En in di partan ed arrivan en media 72’000 passagiers da Turitg.
E sch’ins guarda sin las tavlas dals sgols, ves’ins ch'i dat insatge per mintgin: Da Mumbai, New York enfin a London, Prag e Paris e anc bler dapli. En tut sgolan e sa tschentan 726 eroplans al di.
Al biro da chat
En il biro da chat sa chattan 30’000 chaussas che en idas a perder a la plazza aviatica. Quai sun chaussas sco protesas, natels, laptops, egliers ni vestgadira e anc bler dapli. 100 persunas vegnan mintga di en il biro da chat per tschertgar lur causas. Era blers mails e telefons survegnan ils collavuraturs dal biro mintga di. Bundant il dubel da las chaussas vegnan puspè enavos tar lur possessurs.
Bye Bye Bar
Scenas sco ord in film pon ins vesair en la «Bye Bye Bar». Pèrins inamurads cun larmas en ils egls che s'embratschan, ina matta che prenda cumià da sia famiglia, e dal bab fin tar la mamma ed ils fragliuns cridan tuts grossas larmas.
Coordinatas
La plazza aviatica a Turitg e la pli gronda plazza aviatica en Svizra. A 'eroport vala in scumond per sgols da notg. Aviuns sgolan tranter las 06:00 e las 23:30.
Oz rapporta RTR tut il di davent da la plazza aviatica a Turitg. Questa pagina vegn actualisada cuntinuadamain.


text:
Viana do Castelo
Viana do Castelo l'è ona città del Portogall (region del Nord) cont ona popolazion de quasi 40.000 personn.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in del nord del Paes, a pocch chilometri de la Spagna (de mezz gh'è domà el comun de Caminha). L'è 'l capploeugh del distrett omonim e l'è bagnada de l'Ocean Atlantigh.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La presenza umana in de la region de Viana la desven del Mesolitigh, almanch segond i testimonianz archeologigh ch'hinn staa trovaa in sul mont de Santa Luzia.
In del 1258 l'ha ricevuu i libertà comunai de part del re Alfons III: per quest l'è vegnuda bella importanta e cont i ghei, oltr'a vess on avampost contra i pirata de la Galizia.
In del 1848, per la soa importanza, la gh'ha 'vuu el status de città.


text:
L'Aràs de Bayeux, cunusìt apò come Aràs de la regìna Matìlde, e 'ndei sècoi pasàcc come «Telle du Conquest» (cioè «téla de la Cunquista») l'è 'n aràs del sècol XI, enserìt endel regìster Memória del mónt de l'
Par che 'l sàpe stat cumisiunàt de Odon de Bayeux, el fredelàster de
La descrisiù la cönta i facc del pónt de vìsta de Guglièlmo 'l Cunquistadùr, e la ghe té la part al pónt de éser cunsideràda ale ólte 'n òpera de propagànda, ma l'è östès en ducümènt de gran emportànsa per la conoscènsa del sècol XI normàn e inglés. La dà 'nformasiù üniche sö la maniéra de istìs, söi castèi, sö le embarcasiù e sö le cundisiù de vìta de chèla época là.
L'è stat conservàt enfìna al sècol XVIII endei tezór de la catedràl de Bayeux, al dé d'encö l'è ispunìda al püblich endel cèntro Guglièlmo 'l Cunquistadùr, töt dedicàt a chest'öltem.


text:
30 02
Ol mes de febrer al gh'à 28 o 29 dé. Mia-de-manch, tre ölte al largh de la stòria, e noma in determinacc paes, al gh'è stat ü 30 02. Suéssia (alura Finlàndia a l'era part del Regn de Suéssia) la seguia ol calendare zülià, però la nava a adotá gradüalament ol calendari gregorià. Per ergot, a partí del 1700 la nava a ometí ü dé cada an, per rivá finalament al calendare gregorià ol 1710 (Ergöne fonte i afirma che la nava a ometí i dé de trapass (29 febrér) al largh de 40 agn). Assí, s'à trat éa ü dé ol 1700, però s'à plö fat redüssiú, de manera che ol nomenat calendare Suench s'al avansava per ü dé al calendare zülià, però al gh'éa amò des dé de retard respet al gregorià. La confüsiú la ría a la fí quant, ol 1712 se i gh'à 'du dé de trapass', dunca chel an al gh'à üt ü 30 02. Chèl dé al correspont al 29 02 del calendare zülià e al 11 03 del gregorià. Al final, Suéssia la adota ol calendare gregorià ol 1753. Ol 1929, la Üniú Soviétega la introdüiss ü calendare revolussionare in che cada mes al gh'ia 30 dé e i sich o sis dé restanc i era feste ch'i partegnía a nissü mes. Ol 1930 e ol 1931 i gh'à üt ü 30 02 a l'ÜRSS, però ol 1932 i mes i torna a èss chij de pröma.


text:
Attents stoppian ils purs esser che han anc muvel en il liber, ha ditg Guolf Denoth schef guardiaselvaschina da il territori Engiadina Bassa/Val Müstair.
Para nagin urs da problems
Uschiglio na tractia quai betg d’in urs da problems, cunquai ch’el portia nagin emettur, ha ditg Denoth. Para n’è l’urs er betg per l’emprima giada en la Val Müstair. Gia la stad è l’urs vegni vis en la Val Müstair. L’urs sa mova stedi tranter l’Italia e la Svizra, il mument vegn observà sche l’urs fa er questa giada il medem.
RR novitads 12:00


text:
Sco quai che l'uniun communitgescha, creschia er il dumber da commembers. Entant dumbria «Exit» passa 110'391 commembers. 10'078 dapli che l'onn 2016. Raschuns per quest augment saja surtut il fatg che la societad vegn adina pli veglia. En media èn las persunas che fan diever da l'assistenza al suicidi 78,1 onns. L'onn avant era quai anc 76,7 onns.
Il pli savens è cancer en il stadi final stà la diagnosa per vulair far fin cun la vita. Gist sco proxim èn quai stadas malsognas che vegnan cun la vegliadetgna e dolurs cronicas. Ils pli blers pazients che han fatg diever dad Exit èn stads en il chantun Turitg, sco segund èn quai stads ils chantuns Berna, Argovia, Son Gagl sco era Basilea-Citad e Basilea-Champagna.
Tut en tut restia l'accumpagnament al suicidi tenor Exit dentant scart. El pertutga radund 1,5% da las radund 66'000 morts ad onn en Svizra.
RR novitads 09:00


text:
L'approvaziun da 84,1% Gea è anc pli clera che tar la medema votaziun avant 14 onns. Sco Urs Bieri dal gfs.bern ha ditg envers SRF, è quai la 6avla auta approvaziun d'ina proposiziun da las autoritads dapi ils ultims 20 onns. Tenor el mussia quai che la tematica dal nov urden da finanzas na saja betg stà da gronda impurtanza sper l'iniziativa da No Billag e saja simplamain vegnida acceptada senza polarisar.
La basa constituziunala per incassar la taglia federala directa e la taglia sin la plivalur vegn cunquai prolungada fin la fin da l'onn 2035.
Ueli Maurer n'è betg surprais
Il resultat dal nov urden da finanzas na saja betg propi surprendent, ha ditg cusseglier federal Ueli Maurer tar la conferenza da pressa. Cunzunt il grond consentiment saja legraivel, avant 10 onns era quella anc 10% pli bassa che questa giada. Perquai ch'i naja betg dà ina gronda discussiun davart il nov urden da finanzas, ha Maurer declerà en ses pled la taglia federala directa e la taglia sin la plivalur. Che las taglias stoppian vegnir prolungadas, haja raschuns istoricas.
Iniziants èn tuttina trumpads
Il president da la partida independenta, Simon Scherrer, n'ha bain betg quintà cun in Na tar la votaziun, dentant è el tuttina dischillus dal resultat. Almain saja vegnì discutà davart las finanzas federalas. Il comité Na tar in nov urden da finanzas 2021 haja sperà da cuntanscher in resultat sumegliant a la davosa votaziun. Quai ha il comité confermà envers l'agentura da novitads SDA.
Scherrer è tuttina da l'avis ch'i saja bun per il sistem politic sch'i vegnia discutà davart scenaris alternativs. Schizunt cusseglier federal Ueli Maurer haja beneventà la discussiun davart la taglia, ha ditg Scherrer.
Grischun di Gea cun 85,89%
En il chantun Grischun han tuttas vischnancas sustegnì il nov urden da finanzas. La participaziun a la votaziun en il Grischun munta a 51,51%.
En il chantun Vad è l'approvaziun stada la pli gronda, quai cun 88%. I suondan Genevra cun 87% sco era Turitg e Zug cun mintgamai 86%. Quai fa surstar: Tar la votaziun l'onn 2004 aveva Zug sbittà la prolungaziun sco sulet chantun.
Nagin plan B
N'avess il suveran svizzer betg approvà il nov urden da finanzas, avess la Confederaziun gì da sbatter cun cun in shutdown. La Svizra na pudess simplamain betg vegnir finanziada be cun in terz da las entradas, ha minister da finanzas Ueli Mauer ditg durant la campagna da votaziun. In plan b n'avessi tenor sias indicaziuns betg dà.
Iniziativa nov urden da finanzas 2021
La taglia federala directa e la taglia sin la plivalur èn las funtaunas d’entrada las pli impurtantas da la Confederaziun. Quasi dus terzs da las entradas derivan da quellas taglias. L'onn 2016 ha la taglia federala generà bundant 21 milliardas francs. La taglia sin la plivalur bunamain 22,5 milliardas francs.
Il dretg da la Confederaziun d’incassar questas taglias è limità per l’onn 2020. Cun il nov urden da finanzas 2021 vegn quest dretg prolungà fin la fin da l’onn 2035.
Dumengia da votaziuns 12:00+


text:
Grazyna Kulczyk mecena d'art
- Gievgia, 5.1.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 5.1.2017, 8:40, RTR
Avant passa 80 onns ha la bieraria veglia a Susch serrà sias portas. Plirs projects per laschar reviver l'object vegl en il quartier Sur Punt a Susch han fatg naufragi. La fautura d'art da la Pologna realisescha in museum cun residenza per artists internaziunals.
Grazyna Kulczyk ha studegià dretg public. Sco interprendidra ha ella realisà differents projects d'art e cultura en sia citad nativa Posen en Pologna. Sia collecziun d'art è ina da las pli impurtantas en Pologna. La milliardaria e sia giuvna fundaziun «Muzeum Susch/Art Stations Foundation» realiseschan uss il museum d'art contemporan a Susch. Grazyna Kulczyk posseda dapi insaquants onns ina chasa engiadinaisa a Tschlin.


text:
Jenaz
Jenaz (rumantsch Gianatsch, antiquà; rumantsch vegl tar Chiampell Janatsch e Lgünaz)[1] è ina vischnanca politica en il chantun Grischun en Svizra. Ella sa chatta en in circul cun il medem num dal district Partenz/Tavau.
Colliaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
Annotaziuns[modifitgar | modifitgar il code]
- ↑ 134. Jenaz. En: Jules Robbi: Ils terms per ils noms dellas vschinaunchas, fracziuns e cuorts del Chantun Grischun dad hoz in di ed aunz l'an 1500. Üna contribuziun al idioticon retorumauntsch. p. 61


text:
Avant 65 onns è la Guerra da la Corea ida a fin. Dapi lura ha dentant anc nagin pussant da la Corea dal Nord fatg il zap sur il cunfin e visità l'autra part coreana: Kim Jong Un è uss l'emprim. A la lingia da demarcaziun è el vegnì retschavì dal president sidcorean Moon Jae In per in inscunter suprem.
Moon ha retschavì el cun in tarpun cotschen. Ils dus schefs da stadi han ris e dà il maun a l'in l'auter. Maun en maun han els lura passà il cunfin vers il nord. Là han els fatg in per pass ed èn turnads vers il sid.
Cumenzament d'ina nova èra
«Uss cumenza ina nova èra», ha Kim scrit en il cudesch da giasts. «Ina èra da la pasch.»
Nus pudain cuntanscher cunvegnientschas impurtantas, però impurtant è che nus ans tegnain vid las cunvegnientschas. Sche betg vegnin nus a dischillusiunar noss pievel.
Moon ha communitgà ch'el speria ch'ins possia gia vegnir perina il venderdi, per ademplir la speranza dal pievel sin pasch. El beneventeschia la decisiun «curaschusa» da Kim da vegnir en la Corea dal sid per in inscunter suprem.
Dearmaziun e meglieraziun da la relaziun
Da lur emprim inscunter han il dictatur nordorean Kim Jong Un ed il president sidcorean Moon Jae In discutà davart la dearmaziun nucleara sin la pensinsla coreana e davart la meglieraziun da las relaziuns tranter ils dus pajais.
Tenor in pledader da Moon lavurian tuttas duas varts vi d'ina decleranza cuminaivla che duai vegnir publitgada a la fin da l'inscunter. Ins emprovia da sminuir las differenzas.
RR novitads 06:00


text:
Per menuCH èn vegnidas dumandadas radund 2'000 persunas. L'analisa dal body mass index da questas persunas ha mussà che 54% han in pais dal corp normal. 44% èn dentant pertutgadas d'ina surpaisa. Tar ils umens è il dumber da persunas ch'è pertutgà da surpaisa dapli che dubel uschè aut sco tar las dunnas. Mo circa 2% da la populaziun èn pertutgads da pesar memia pauc. Là èn dunnas pertutgadas trais giadas uschè ferm sco ils umens.
«5 a di» è l'excepziun
9 da 10 persunas han inditgà da mangiar ina u pliras giadas a di in fritg u legums. Bun trais quarts da la populaziun mangia trais enfin quatter giadas a di fritga u verdura. Sulet 13% mangian tenor il cussegl «5 a di», vul dir tschintg purziuns fritga u verdura mintga di.
RR novitads 14:00


text:
Pervi da la protecziun da datas e l’automatisaziun na po la Banca chantunala Grischuna (BCG) strusch pli porscher jobs da stad. Sco gronda fatschenta en il Grischun sa senta la banca dentant tuttina responsabla da pudair porscher tals jobs ed ha uschia chattà la collavuraziun cun il Project guaud da muntogna. 60 giuvnas e giuvens tranter 15 e 19 onns, pon lavurar in’emna en il guaud e survegnan 500 francs paja.
La paja è era ina motivaziun
Ils jobs da vacanzas sajan tschertgads, declera il manader da persunal da la BCG, Alexander Villiger. En tut hajan els survegnì 140 annunzias per las 60 plazzas. Viliger smina ch’era la paja motivescha las giuvnas e giuvens da s’annunziar. Quai conferman era las giuvnas e giuvens che lavuran questa emna en il guaud da Laax. Sper il plaschair da pudair s’engaschar a favur dal guaud saja era la paja impurtanta, raquintan els.
In tschert squitsch
Ils giuvenils han da motivar tar lur annunzia pertge ch’els èn adattads per quest job da stad. Sco Alexander Villiger di, vegnia lura era guardà sche la giuvna u giuven è adattà per la lavur en il guaud e sch’el ha l’equipament necessari, sco chalzers da muntogna, resti da plievgia etc.
Sco quai ch’il gestiunari dal Project guaud da muntogna, Martin Kreiliger di, saja quai schon ina differenza sch’ils giuvenils vegnian pajads u betg. La finala suttascrivian els cun la banca in contract da lavur per quella emna ed uschia sajan ils giuvenils era in pau sut squitsch da mussar ina buna prestaziun.
La banca impunda per quests jobs da stad rodund 100’000 francs. Sper las pajas dals giuvenils vegn era pajà ils manaders ed il material.


text:
Busnagh
Busnagh (nom ufizial in italian: Busnago) l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza che 'l cunta 6 750 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 5,9 km² e ona densità de 1 144 ab./km².
El paes el se troeuva minga lontan de l'Adda e 'l confina con la Provincia de Milan (Trezz, Trezzan e Gresciagh).
Ai temp di piev el partegniva a quella de Pontiroeu.
El dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Busnagh se parla ona variant brianzoeula oriental de la lengua lombarda. Chì de sotta, on quai esempi de diferenz de prononzia in tra la parlada del paes e quella milanesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Busnagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils schurnalists e las schurnalistas da l'agentura da novitads SDA preferissan atgnamain tractativas cun il cussegl d'administraziun. Cunquai che quel na saja però betg pront per discurs, beneventia la redacziun ina mediaziun externa sut l'egida dal Secretariat da stadi per l'economia SECO. Premissa saja dentant che las desditgas da plazzas da lavur vegnian sistidas fin tar la decisiun da mediaziun.
Fin tar la conclusiun restia la chauma suspendida. Quai han communitgà la cumissiun da redacziun ensemen cun ils sindicats Syndicom e la federaziun professiunala Impressum la gievgia a Berna. La reducziun da plazzas planisada en la redacziun haja per consequenza, ch'i na saja pli pussaivel da porscher in servetsch da basa medial en trais linguas – da 150 plazzas duain 35 vegnir stritgadas.
RR novitads 15:00


text:
Per realisar il project Stenna Center amez Flem è la veglia chasa da parcar en la val Stenna vegnida spazzada l'avrigl 2017. Las emprimas trais auzadas da la nova chasa da parcar han pudì vegnir avertas mez december 2017. Durant il temp senza chasa da parcar ha il patrun da construcziun stuì garantir almain 500 plazzas da parcar a Flem, ina pretensiun da la vischnanca e da las pendicularas Arena Alva. Perquai èn vegnids creads parcadis provisorics en vischnanca.
Naginas reclamaziuns da giasts
Tenor il chanzlist da Flem, Martin Kuratle, haja la schliaziun cun parcadis provisorics funcziunà bain. Reclamaziuns da giasts n'haja betg dà. Quai conferma era il responsabel per l'infrastructura da l'Arena Alva, Martin Hug. El è era cuntent, che las emprimas trais auzadas da la nova chasa da parcar en il Stenna Center sajan vegnidas avertas al public mez december, gist sin l'entschatta da la stagiun d'enviern 2017/18.
Parcadis provisorics anc betg schliads
Sco il maina project dal Stenna Center, Peter Heuscher, ha confermà a RTR, vegnan ils parcadis provisorics anc betg schliads, era sch'i dettia puspè 500 plazzas en la nova chasa da parcar. Cura che quai duai succeder stoppia el anc discutar cun la vischnanca. Il patrun da construcziun aveva paja l'endrizzament dals parcadis provisorics, la vischnanca da Flem ha incassà la taxa da parcar ed è stada responsabla per il mantegniment dals parcadis.
RR actualitad 08:00


text:
Haute-Ajoie
Haute-Ajoie a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 36.43 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 997 abitant.
El cumün de Haute-Ajoie al se tröva a una altitüden de 491 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Grandfontaine, Rocourt, Fahy, Bure, Courtedoux, Bressaucourt, Vaufrey (F), Montjoie-le-Château (F), Villars-lès-Blamont (F), Dannemarie (F), Montancy (F), Glère (F).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Einsiedeln (SZ)
Einsiedeln a l'è un cumün svizzer del distret de omonim, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 99.1 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 14385 abitant.
El cumün de = Einsiedeln al se tröva a una altitüden de 882 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alpthal, Altendorf, Feusisberg, Freienbach, Innerthal, Oberägeri (ZG), Oberiberg, Rothenthurm, Unteriberg, Vorderthal.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
De vett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Person ligaa a Einsideln[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Paracels (1493–1541).
- Andreas Küttel, (born 25 April 1979) saltadur coi sci.
- Meinrad Lienert, (1865–1933) Poeta diletal svizzer.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Einsiedeln in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligamm de fö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Einsiedeln su Wikimedia Commons
- Einsiedeln (SZ) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
En la citad da Turitg è la polizia stada involvida en in'acziun pli gronda. Dus umens armads han assaglià la fatschenta da vestgadira «C&A» en il center da la citad, quai anc avant che la fatschenta aveva avert las portas. En in biro han ils deliquents smanatschà als emploiads e lià els. Suenter ch'ils emploiads han pudì sa deliberar han els clamà la polizia. Ils dus umens èn fugids cun plirs 10'000 francs. La polizia da la citad da Turitg ha sin quai instradà ina investigaziun a la gronda.
RR novitads 12:00


text:
Umegna
Umegna (nòm uficiàl in italian: Omegna) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 15 599 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 30,8 km² e ona densità de popolaziun de 506 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Armagn (NO), Cäsàal dlä Cort Cèrä, Germagn, Gignés, Gravaluna, Gnugn, Pitnasch (NO), Quarna de Sura, Quarna de Sot e Stresa.
A l'è sitüaa in scima al Lagh d'Orta. El cunfina cun la Pruvincia de Nuvara. El paes l'è gemelaa cun Lod.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Umegna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il Cussegl federal ha preschentà oz ina versiun revedida da la taglia sin interpresas 3. Tranter auter duain privilegis da taglia per societads da holding vegnir abolids. Il Cussegl federal desista perencunter d'introducir ina taglia sin il gudogn da chapital.
PS smanatscha cun referendum
La Partida socialdemocratica smanatscha cun il referendum cunter la refurma da la taglia sin interpresas 3 sche las interpresas ed ils acziunaris na ston betg star buns cumplettamain per las perditas da taglia che sa resultan qua tras. Quest regals da taglia planisà, vegnan a custar al pievel svizzer passa ina milliarda francs ad onn.
PPS vul anc ir pli lunsch
La Partida populara svizra n’è era betg cuntenta cun las mesiras ch’il Cussegl federal preveda. Sche la Svizra veglia restar cumpetitiva en chaussa taglia e cunquai salvar la bainstanza e las plazzas da lavur, lura stoppian las mesiras anc ir pli lunsch. Uschia pretenda ella tranter auter che la tariffa da la taglia sin il gudogn, vegnia sbassada sin nivel naziunal da 8,5 sin 7,5%, per uschia dar dapli spazi d’agir als chantuns.
Travail.Suisse deplorescha decisiun
L'organisaziun tetgala dals lavurers Travail.Suisse deplorescha ch'il Cussegl federal desista d'ina taglia sin gudogn da chapital sco cuntrafinanziaziun da la Refurma da taglia sin interpresas 3.
Senza questa cuntrafinanziaziun entras l'economia, na vegnia la refurma betg ad avair ina schanza avant il pievel. Pertge sch'ins desistia da questa mesira, haja puspè il pievel da pajar ils custs dal program da spargn.


text:
I dettia blers rapports differents davart l'Eritrea, dentant sajan tuts da l'avis che l'Eritrea saja ina dictatura. Sche la situaziun sa midia, lura possia era la Svizra far cun l'Eritrea ina cunvegna da reacceptaziun, uschia ha ditg Sommaruga avant schurnalists. Il mument na saja quai però betg pussaivel.
Sommaruga reagescha uschia sin ina brev da la regenza dal chantun Lucerna. Lezza pretenda che persunas ord l'Eritrea n'obtegnian nagin asil pli a moda simpla.
Tenor la presidenta da la ConfederaziunI saja quai dentant difficil da respunder a questa brev cunquai che quella partia d'ina fallida idea fundamentala. I na saja betg uschia che la Svizra renconuschia automaticamain ils requirents d'asil ord l'Eritrea sco fugitivs.
RR novitads 14:00


text:
Exteriur
-
Grecs quintan da sa cunvegnir en curt cun donaturs
La regenza grecca quinta da sa cunvegnir proximamain cun ils donaturs internaziunals. Sco quai ch’il minister da l’economia grec Giorgos Stathakis ha ditg a la televisiun statala, quintia el l’emna proxima cun ina fin da las contractivas.
Ier mardi en ina sesida extraordinaria aveva il schef da la regenza grecca, Alexis Tsipras appellà als ministers d’intensivar la cooperaziun cun ils controlladers dals donaturs internaziunals.
RR novitads 11:00


text:
Blòch p
I elemeent chímich del blòch p a inn quèj ca stann in dii grupp dal 13 al 18 de la taula periòdica; in chèll grupp chí i livèj energétich püssee de föra a curispúndenn a urbitàj p. La cunfigürazziun eletrònica per 'sti elemeent l'è ns2npx , (indue x= 1 a 6: 1 per ul grupp del bòor, 2 per ul grupp del carbòni, ..., 6 per i gas nòbil).
Deent in chèll grupp chí g'inn dii elemeent ca preferíssenn pèert un quaj eletrún per svujà ul sò ültimm urbitaal, e na g'inn ca invéci preferíssenn ciapàn per rivà a vèghell pièn.
Grupp del blòch p[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 13 (IIIB,IIIA): Grupp del bòor
- 14 (IVB,IVA): Grupp del carbòni
- 15 (VB,VA): Grupp de l'azòot
- 16 (VIB,VIA): Calcògen
- 17 (VIIB,VIIA): Alògen
- 18 (Grup 0): Gas nòbil


text:
Il pli impurtant en curt
- Pervia d'ina sitgira desastrusa teman ins in stop d'aua a Kapstadt
- Cun l'entschatta dil 2018 han ins sminuì il diever lubì d'aua sin 87 liters per persuna
- Sche il spievel d'aua en ils lais da serra sbassà sin pli pac che 12% serra la citad las spinas
Sche na vegn betg bainbaud da plover ins vegn la fin d'avrigl a cuntanscher «l'ura nulla» a Kapstadt. Ils radund 4,5 milliuns abitants stuessan lura retrair lur aua en 200 puncts da repartiziun sut la controlla dal militar e da la polizia. Per persuna dessi lura 25 liters aua per di – quai en ina da las citads las pli sviluppadas da l'Africa.
87 liters per di
«Nus empruvain tut per evitar l'ura nulla», uschia la Burgamestra Patricia de Lille. La citad ha gia lantschà mesiras concretas. Uschia na dastgan ils bogns da la citad turistica gia daditg betg pli esser emplenids, ils ierts na dastgan betg vegnir bagnads ed ils autos betg lavads. Cun l'entschatta da l'onn han ins er sminuì il diever d'aua lubì da 20'000 sin 10'500 liters per chasada. Chasadas cun pli che quatter persunas pon inoltrar ina dumonda speziala. 87 liters per di ston damai tanscher per baiver, lavar, cuschinar, nettegiar e per la derschentada da la tualetta.
Gia dapi mais vala la citad ch'attira mintg'onn radund 5 milliuns turists sco territori da catastrofa. Ils lais da serra èn mo pli emplenids per in terz. Pli spert ch'il spievel da l'aua è pli bass che 13% smanatscha Lille da serrar las spinas.
RR novitads 10:00
25 liters aua per di
Quai è la summa minimala che la Organisaziun mundiala da la sanadad (OMS) cusseglia per pudair mantegnair la sanadad e la igiena.


text:
Plazzas libras
Voss engaschament per l’art e la cultura svizra
Pro Helvetia è la fundaziun svizra per la cultura da la Confederaziun. Ella ha passa 90 collavuraturas e collavuraturs en Svizra ed en numerusas regiuns dal mund che s’engaschan per l’art e la cultura svizra.
Nus avain l’incumbensa da promover artistas ed artists da la Svizra e da derasar lur ovras sur ils cunfins linguistics e naziunals. Sper la promoziun da la generaziun giuvna e dad ovras sustegnain nus represchentaziuns svizras a festivals, biennalas e fieras en tut il mund sco er il barat cultural internaziunal.
Nus avain plaschair che Vus vulais As engaschar en in ambient multifar e dinamic per nossas finamiras.
Annunzias spontanas
Sco organisaziun finanziada dal maun public vulain nus evitar custs administrativs nunnecessaris. Nus As supplitgain perquai da desister d’annunzias spontanas.
Ulteriuras infurmaziuns sur nossas plazzas libras chattais Vus sin la versiun tudestga, franzosa u taliana da nossa pagina-web. Grazia fitg.


text:
Canton Grisun
El Canton Grisun (tudesch: Graubünden; rumanc: Grischun; frances: Grisons, talian Grigioni), l'è el püssee grand e el püssee uriental di 26 canton de la Svizra. Insema al Tisin, l'è vün di dü canton induè che se la parla la lengua lumbarda.
Cuntegnüü
Lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cantun Grisun a l'è l'ünegh cantun svizer che 'l gh'ha trì lenguf ufiziaj: el tudesch, el rumanc e 'l talian. El lumbard l'è la quarta lengua, ma l'è mia recugnussüü ufizialment. El Grisun a l'è l'ünegh cantun de lengua rumancia.
I dialet tudesch del Grisun fan part de dü grüp principaj:
- el tudesch svizer che'l se parla in de la capital Coira e in de la püssee part del cantun;
- el tudesch walser, che'l se parla in di enclav e isul lenguistich walser che gent del Vales i aveva fundaa in del temp medieval.
El dialet de Samignun, l'ünegh dialet svizer che'l fa part del grüp di dialet tirules (bavares-austriach).
Cinch dialet principaj (ses cunt el Jauer) fan part de la lengua rumancia: el Sursilvan, el Sutsilvan, el Surmiran, el Puter e'l Vallader. El rumanc al gh'ha anca una furma standard cumüna, ciamada rumantsch grischun.
In del teritori con lengua ufiziala taliana, se parlen di dialet lumbard alpin.
Statistich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitant e maderlengua (2000):
- tudesch: 127'755 (68%)
- rumanc: 27'038 (14%)
- talian: 19'106 (10%) (al tira dent anca el lumbard)
- alter: 13'159 (8%)
-
Lenguf ufiziaj in Grisun in del 1860
-
Lenguf ufiziaj in Grisun in del 2000
-
Distribüziun di lenguf ufizial in Grisun in del 2000
Distret[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El cantun a l'è dividüü in 'sti distret chì:
- Albula
- Bernina
- Hinterrhein
- Imboden
- Inn
- Landquart
- Malögia
- Moesa
- Plessur
- Prettigovia/Davos (Prättigau/Davos)
- Surselva


text:
Tavullia
Tavullia (La Tomba 'n Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 5.230 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 124 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colbordolo, Gradara, Mondaino (RN), Montecalvo in Foglia, Montegridolfo (RN), Montelabbate, Pesaro, Saludecio (RN), San Giovanni in Marignano (RN), Sant'Angelo in Lizzola.
Valentino Rossi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tavullia l'è 'l paìs del Valentino Rossi.


text:
Viadi musical
- Mesemna, 19.4.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 19.4.2017, 19:00, RTR
En noss viadi musical visitain nus differents pajais. Mintgin da vus po siemiar durant L'instrumentala dad oz da vacanzas u laschar reviver regurdientschas.
Nus cumenzain noss viadi en il Grischun e tadlain sco emprim il «Graubündner Marsch», ina cumposiziun da Heinrich Steinbeck. Alura udin nus ina da las pli enconuschentas chanzuns talianas «O Sole Mio,» il marsch Amsterdam, ina fantasia Australiana, ina chanzun populara da la Scandinavia, in saut grec, il valzer «In old Portugal», in medley cun il titel «Berlin» ed anc auter pli ...


text:
Gorgonzoeula
Gorgonzoeula (Gorgonzola in Lengua italiana) l'è on comun de la Provincia de Milan con 20 233 abitant.
Probabilment el sò nòmm el vegn de la dea Concordia, trasformaa in Concordiola e dòpo Gorgonzola.
Gh'è dò fest principal in del paes: quella del formagg Gorgonzoeula, a la fin de settember, e quella de Santa Caterina, al 25 de november
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gorgonzoeula l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Contact
Dretgira regiunala Surselva
Via Centrala 4
Caum postal 20
7130 Ilanz/Glion
tel.: +41 81 257 59 84
Infurmaziuns
Davart las proceduras vegnan infurmads sulettamain las partidas, lur represchentants ed autras persunas legitimadas ch’èn participadas a la proceduras. La dretgira regiunala na dat naginas cussegliaziuns giuridicas al telefon e na fa naginas recumandaziuns per la tscherna d’ina advocata u d’in advocat.
Indicaziun impurtanta
I n’è betg permess d’inoltrar scrittiras giuridicas, dumondas ed autras novitads ordinariamain via e-mail, telefax, telegram e sumegliants meds da communicaziun. Cun quels na pon vegnir effectuads nagins acts processuals valaivels.
Infurmaziuns davart la correspundenza giuridica electronica chattais Vus en las infurmaziuns generalas da las dretgiras regiunalas:


text:
«BarattaChor»: Diriger in auter chor – chantar cun in auter dirigent
Qua pudais s'annunziar per barattar cun Josefina Blumenthal-Cadruvi e ses Chor maschadà catolic da Sagogn.
Cler: In chor giascha a cor a ses dirigent u a sia dirigenta.
Ma: Igl è era la variaziun che fa il bun tun.
Perquai: Faschai part a «BarattaChor».
Tgi vul barattar cun la dirigenta Josefina Blumenthal-Cadruvi e ses Chor maschadà catolic da Sagogn?
Dapli da l'acziun chattais qua.
S'annunziar per «BarattaChor»
Grazia fitg per Vossa annunzia.


text:
- La Tamedia surpiglia la «Basler Zeitung» da la Zeitungshaus SA – che tutga tranter auter a l'anteriur cusseglier federal da la PPS, Christoph Blocher.
- Percunter venda la chasa editura da Turitg lur participaziuns vi dal «Tagblatt der Stadt Zürich» sco er vi dad ulteriuras gasettas gratuitas.
- La cumissiun da concurrenza WEKO sto però anc approvar la fatschenta.
Il schefredactur da la «Basler Zeitung», Markus Somm, vegn suenter l'acquisiziun anc a manar la gasetta da Basilea per in mez onn. Suenter in sabatical vegn el lura pli tard a lavurar sco autur per la Tamedia.
La Zeitungshaus AG (anteriura BaZ-holding) surpiglia percunter la participaziun da la Tamedia da 65% vi da la Tagblatt der Stadt Zürich SA. Il team da redacziun existent da la gasetta gratuita vegn surprendì.
Sper il Tagblatt der Stadt Zürich van er las gasettas gratuitas Furttaler e Rümlanger ed en la Svizra franzosa las participaziuns vi da GHI e Lausanne Cités a la Zeitungshaus SA.
Gia l'avust passà era vegnì enconuschent, che la BaZ-holding surpiglia las gasettas da l'emna da la famiglia editura Zehnder – 25 gasettas gratuitas en 16 regiuns.
Critica da Syndicom
Il sindicat da medias Syndicom crititgescha la surpigliada. Il concern augmentia cunquai sia posiziun da monopol sin il martgà svizzer. Uschia fissan numnadamain 40% da las gasettas dal di en Svizra sut l'ediziun da la Tamedia.
Plinavant crititgescha il sindicat er che Christoph Blocher vul augmentar il dumber da gasettas gratuitas. Quai saja ina mesira per duvrar ellas sco plattafurma per propaganda.
RR novitads 10:00


text:
En l'internet sa derasan commentaris che regordan dad in sumegliant incident curt avant la catastrofa dal terratrembel e tsunami il 2011. La regenza punctuescha però ch'i na dettia nagins indizis scientifics per in tal connex.
Mort da delfins anc betg sclerida
Suenter ch'igl è vegnì fatg l'obducziun dals cadavers dals delfins n'èsi anc adina betg cler pertge ch'ils animals èn crappads. Indizis per malsognas n'èn betg vegnids scuverts.
Ils delfins dal pichel lad vivan normalmain en il bass da l'ocean. Il mars 2011 eran 50 tals delfins ids a terra, paucs dis pli tard avevan in devastant terratrembel ed in tsunami tutgà il Giapun.
RR novitads 11:00


text:
En quests hotspots vegnan ils fugitivs mintgamai registrads ed identifitgads. In da quests centers è planisà en il port da mar Civitavecchia en il nord da Roma, il president da la citad sa dosta cunter la decisiun. Ed era cunter novs centers a Salerno, Calabria e Sardegna sa furma opposiziun.
L'Italia ha cuntanschì lur cunfin da prender si fugitivs. Els pretendan tranter auter l'avertura dad ulteriurs ports da stadis da l'UE per bartgas da fugitivs. Ils auters stadis da l'UE han fin uss refusà quai.
Quest oz èn arrivads radund 90'000 fugitivs en l’Italia sur la mar mediterrana, quai radund in tschintgavel dapli ch’il medem temp avant in onn. Radund 90% cumenzan il viadi sur la mar da la Libia anora.
RR novitads 10:00


text:
La legislatura da la citad da Cuira va a fin quest onn, temp per far cumbat electoral. La stad elegian ils da Cuira in nov parlament ed in nov cussegl da la citad. Ed uschia er in nov president u reelger il president actual. Urs Marti vul numnadamain restar. Las finamiras ch'el haja mess avant quatter onns haja el pudì realisar. I saja semnà, uss saja da guardar che quai creschia er bain. Tranter auter vuleva el cunzunt dumagnar Cuira ord las cifras cotschnas. Quai saja grategià. Ed er l'augment da la populaziun saja grategià.
Novas finamiras per la proxima legislatura
Tuttina less il liberaldemocrat er en il futur prender en maun novas finamiras. Tranter auter è la segirtad da la chapitala impurtanta per el. Cunzunt la staziun na duai betg daventar in «hotspot» nua ch’ins sa sentia betg segir. Perquai vul el er en il futur investir en la segirtad.
Candidats Cussegl da la citad da Cuira
Vinavant uschia!
Sut il stritg vala dentant il slogan: Vinavant uschia! I valia da vinavant spargnar, vinavant rinforzar l’economia e vinavant carmalar glieud en la chapitala. Cuira duai daventar uschè attractiv sco pussaivel.


text:
Pedagogia speziala
Noziuns-clav : Cundiziuns generalas giuridicas en la pedagogia speziala
La pedagogia speziala s'occupa d'uffants e da giuvenils cun in basegn da furmaziun spezial. Quests uffants e quests giuvenils vegnan sustegnids cun mesiras spezialas en lur furmaziun (a partir da la naschientscha fin al 20. onn da la vita accumplì). Els han il dretg d'ina scolaziun speziala e d'in sustegn tras persunal spezialisà en l'educaziun prescolara pedagogic-curativa, en la pedagogia curativa da scola, en logopedia u en terapia da psicomotorica. In basegn da furmaziun spezial vegn constatà, sch’in uffant u in giuvenil è restrenschì u periclità en ses svilup u sch’el na po betg pli suandar l’instrucziun da la scola regulara senza sustegn specific. La pedagogia speziala s’occupa plinavant d’uffants e giuvenils che han cumprovadamain grondas difficultads en lur cumpetenza sociala ed en lur capacitad d’emprender e da prestaziun.
Scleriment, diagnosa e decisiun
Per ils scleriments, per las diagnosas, per las cussegliaziuns e per ils tractaments datti en ils chantuns posts correspundents (tranter auter ils Servetschs psicologics da scola). Ina scolaziun speziala ha lieu suenter ina dumonda, suenter scleriments e suenter ina decisiun d'assegnaziun. Las dumondas pon vegnir fatgas en emprima lingia da persunas d'instrucziun, da medias e da medis, da servetschs spezials (p.ex. dals Servetschs psicologics da scola), d'autoritads da scola, d'autoritads tutelaras.
Scleriments e decisiuns
En quasi tut ils chantuns vegnan ils scleriments fatgs dals Servetschs psicologics da scola, dals Servetschs psicologics d'uffants e da giuvenils u d'autras spezialistas e d'auters spezialists.
La dumonda, sch'in uffant che ha in basegn da furmaziun spezial duai frequentar ina scola regulara (scolaziun integrativa) u ina scola speziala, vegn eruida tras ina Procedura d'evaluaziun standardisada (PES). La procedura duai gidar a registrar sistematicamain differentas infurmaziuns da l'uffant. En quest connex na duai ina mesira betg vegnir effectuda tras singuls caracteristicums (p.ex. in donn), mabain il basegn effectiv vegn eruì sin basa da finamiras da svilup e da furmaziun transparentas. Il scleriment vegn fatg en dus pass da process standardisads (evaluaziun da basa ed evaluaziun dal basegn). Quests pass èn puspè repartids en singuls elements e duain gidar a rimnar indicaziuns da differentas funtaunas d'infurmaziun.
Tras la Procedura d'evaluaziun standardisada pon las applitgadras ed ils applitgaders (Servetsch psicologic da scola, post da scleriment) far in giudicament cumplessiv e multidimensiunal e furma l'emprima basa per ina promoziun intenziunada en ils conturns ch'èn previs per quai.
La Procedura d'evaluaziun standardisada vegn applitgada, sche las resursas da la pedagogia speziala ch'èn avant maun localmain na bastan betg e sche resursas supplementaras ston vegnir messas a disposiziun per la furmaziun e per l'educaziun. Questa procedura è primarmain ina basa da decisiun per ils chantuns per ordinar mesiras rinforzadas da pedagogia speziala.
Cun l'introducziun da la Procedura d'evaluaziun standardisada (PES) vegnan bandunads ils criteris da la AI che s'orientavan fin ussa en emprima lingia a limitas. Da nov vegn la prioritad messa sin las finamiras da svilup e da furmaziun dals uffants e giuvenils cur ch'i vegn sclerì il basegn.


text:
Lengua inglesa
L'ingles (nom nativ English; IPA: ['ɪŋglɪʃ]) l'è una lengua indoeuropea che la fa part del ram ocidental di lenguv germanich, insema a l'olandes, al todesch alt e tudesch bass, al flamingh e al frison. La tegnuu incura di carateristich del col sasson continental. L'ingles l'è drenta int una posizion particolar, minga domà in paragon ai lenguv germanich, ma anca in rispett al grup linguistich indo-europeo: l'ha semplificaa e cambiaa insì tant la soa strotura che adess l'è pussè arent a una lengua isolant che a vuna flessiva. De pu, dal pont de vista del vocabolari el gh'ha pussè lessema d'origin non-germanica (specialment latina, passanda dal frances) che germanica.
Int el XX secol l'ingles l'è dventaa la lengua franca principal, sorpassanda el frances che l'ava a so volta sostituii el latin come lengua de comunicazion diplomatica e sientifica. L'è ancasì una lengua per la comonicazion fra gent ch'i gh'han mia de colegament a livel coltural, sientifich o politich.
El Pader Noster Ingles
Our Father, who art in heaven,
hallowed be thy name;
thy kingdom come;
thy will be done on earth as it is in heaven.
Give us this day our daily bread;
and forgive us our trespasses
as we forgive those who trespass against us;
and lead us not into temptation,
but deliver us from evil.
Amen.


text:
Ruschein
Ruschein a l'è un cumün svizzer del distret de Surselva. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 345 abitant e una süperfiss de 12.54 km², e al se tröva a una altitüden de 1155 meter sura al livel del mar.
El cumün de Ruschein a l'è tacaa ai cumün de Elm (GL), Falera, Ilanz, Laax, Ladir, Schluein, Schnaus, Siat.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ruschein l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Rucene.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1][2]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Ruschein in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Graubunden in Numbers accessed 21 September 2009
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)
- Ruschein in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Digitip – L’app da Swisstransplant
- Glindesdi, 24.7.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 24.7.2017, 10:15, RTR
Atgnamain è l'app da Swisstransplant ina ch'ins spera da mai stuair duvrar, e tuttina po quella gidar da salvar vitas. Quai cun metter a disposiziun organs per transplantaziuns.
Mintga persuna ch'è pronta da dar organs vegn ad avair la carta per la donaziun d'organs en bursa. Dentant n'è la bursa ozendi savens betg pli en la giaglioffa mabain a chasa sin maisa. Persuenter accumpogna il telefonin nus bunamain dapertut. E perquai sa porscha l'app «Medical ID» per inditgar tge organs ch'ins vul metter a disposiziun.
Fatg en in dus
L'app da Swisstransplant funcziunescha fitg simpel. L'emprim èsi da dar en num e prenum, ed il di da naschientscha. Lura èsi d'avrir ina segunda pagina per dar en tge organs ch'ins vul dar liber per la transplantaziuns. Pussaivel è da metter a disposiziun tut ils organs, u da far crutschs tar ils organs ch'in ospital dastga prender. E persunas che na vulan betg dar organs pon era inditgar quai.
Co l'app funcziuna
Per ch'ospitals pon nizzegiar las datas sin l'app sto il bluetooth esser activà tar telefonins d'Android, e tar ils iPhones èsi da dar liber la posiziun en l'app Wallet. Il mument ch'il pazient arriva en in ospital cun l'indriz per leger, ha il persunal d'urgenza invista en las datas da l'app. Las autras datas sin il telefonin restan invisiblas.
L'app «Medical ID» datti per telefonins d'Android ed iOS, dentant betg per Windows Phone. Ella è gratuita.


text:
Quest dumber vul l'assicuranza d'accidents ussa sminuir per passa il dubel fin il 2020.
Gia il 2010 aveva ella perquai lantschà in program da prevenziun. Fin uss na sajan ins però betg vegnì pli datiers da questa finamira, communitgescha la SUVA. Per tuttina anc cuntanscher quella valia ussa perquai da far anc dapli stentas.
I mancan il temp e la sistematica d'instruir segirtad
La finamira betg cuntanschida na fetschia betg surstar: il squitsch da temp e la mancanza da sistematica chaschunian accidents a la lavur. L'assicuranza ha perquai introducì ina glista cun reglas essenzialas. Tar 3 da 5 accidents mortals na saja numnadamain almain 1 regla essenziala betg vegnida respectada.
RR novitads 11:00


text:
La cifra – 140
- Mesemna, 4.1.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 4.1.2017, 10:15, RTR
Radund 140 persunas èn mortas l'onn passà pervi d'attatgas da terror en l'Europa dal Vest.
L'onn avant eran quai passa 160 morts, nus sa regurdain vid ils attentats a Paris. L'onn 2013 era quai sis morts ed il 2014 set. Il terror è puspè turnà en l'Europa.
Dentant cunzunt er gia durant ils onns 70 ed 80 aveva quai dà fitg blers morts en l'Europa pervia d'attatgas. Sch'ins pensa mo vi da l'attentat da Lockerbie, nua ch'in aviun era explodì pervia d'ina bumba, che para Muammar Al-Gaddafi aveva laschà plazar.


text:
Monscia
Monscia (Monza in Italian; Modicia in Latin; Montsch in Todesch antigh) l'è ona città de la Lombardia de 122.000 abitant in provincia de Monscia e Brianza.
La scormagna di sò abitant l'è "Bilot", dal nom de on general frances del 1800 che 'l vivea a Monscia.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monscia la se troeuva in el Monsciasch, taca a la Bassa Brianza, appena sora Milan (a quindes chilometer de distanza). L'è la capital storiga de la Brianza, oltra a vess, del 2009, el capploeugh de la provincia omonima.
L'è traversada del Lamber, che arent al center storigh el fa nass on brocch artificial, el Lambrett (che 'l ritorna in del sò cors original on poo dopo).
Inoltra per Monscia el ghe passa anca el Canal Villoresi, che l'incontra el Lamber arent al quarter San Rocch.
Rion de Monscia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monscia la gh'ha minga di frazion, però el gh'ha on quaj rion: tra de lor regordom Cederna (sud-est), San Bias (nord), San Carlo (nord-est), San Frutüs (sud), San Giusepp (sud-ovest), Triant (nord-ovest), Cazaniga (nord vesin a Lisson).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ai temp di Roman l'esisteva giamò col nomm de Modicia, ma l'è probabil che la città, o almanch i insediament uman, la sia molto pussee antiga.
Ai temp di Longobard Monscia la gh'ha avuu on moment de gran splendor, vist che l'era la capital estiva di re. Per la pù part del Sacher Roman Imperi, i imperador che vegniven giò de la Germania per fàss coronà re d'Italia andaven o a Roma o a Monscia: chì de fatt la gh'è la Corona Ferrea, che la gh'ha dent (segond la tradizion) vun di ciod de la cros de Gesù.
Intorna al XIV secol Monscia l'è finida sotta el domini milanes, e del quell moment chì la gh'è andada dree ai sort de la città meneghina. In del 1900 a Monscia l'è staa coppaa el re d'Italia Umbert I.
In del 2008, con la creazion de la noeuva provincia de Monscia e Brianza, la città per la prima voeulta de tant temp l'è andada foeura de la giurisdizion milanesa.
Ai temp di piev milanes l'era el capploeugh de la Cort de Monza, che in del 1786 (ann de la soa soppression) la cattava dent anca i comun de Cassina di Gatt, Cologn, Moncucch, San Lissander, San Damian, San Giulian, Sest San Giovann, Villa San Fioran e Vimodron.
Simboi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Monscia l'è mostrada in de la tabella chi de sotta:
Abitàncc censìcc
Robb de vedè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Monsciasch famos[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vos correlaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligamm de foeura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Vila de Tiran
Vila de Tiran (nom ufizial in talian: Villa di Tirano) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 3 000 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 24,6 km² e ona densità de 122 ab./km².
A l’è tacaa a L’Abriga, Bianzun, Cùrten (BS), Tej, Tiran e cunt el cumün svizer de Brüs.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vila de Tiran l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Di da la musica instrumentala a Courrendlin (1. part)
-
Dumengia, 11.3.2018, 14:03
Ils radios da la SSR SRG han organisà in di da la musica instrumentala a Courrendlin/Jura.
Legenda da maletgs:
Quintet Sezner Vignogn a Courrendlin/Jura
MAD
Ensemen cun l'Uniun svizra da musica USM/SBV ha la gruppa interregiunala Folclora da la SSR SRG realisà ils 03 da mars 2018 a Courrendlin / Giura diversas emissiuns.
Quatter furmaziuns han sunà là per SRF Musikwelle, RTS Kiosque à Musiques, RSI Finestra popolare e RTR Artg musical: Musikverein Romanshorn (TG), Filarmonica Unione Carvina (TI), Brass Band l'Avenir Lignières (JU) ed il Quintet Sezner da la Val Lumnezia. Divers represchentants da la UMS/SBV han dà pled e fatg.
L'Artg musical preschenta emprimas impressiuns da questa sentupada. (2. part: dumengia: 18 da mars 2018, a las 14:00).
Ils titels en l'emissiun
Autur/a: Giusep G. Decurtins


text:
Nightmare - Nuovo incubo
Nightmare - Nuovo incubo (Arbgàt nóṿ) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1994 ad Wes Craven ch'al 'l à anc scrit. 'L è 'l sèt'm e ùltim capìtul dla saga 'd Nightmare dòp Nightmare - Dal profondo della notte dal 1984, Nightmare II: La rivincita dal 1985, Nightmare III: I guerrieri del sogno dal 1987, Nightmare IV: Il non risveglio dal 1988, Nightmare V: Il mito dal 1989 e Nightmare VI: La fine dal 1991, prima d'l incróś c'n al persunǵ ad Jason Voorhees ad Venerdì 13, Freddy vs. Jason dal 2003, e d'l arfacimènt Nightmare dal 2010.
Custâ òt migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà dagnóra vint.
Sunt
L’Heather Langenkamp (Heather Langenkamp), ch'in dal 1984 l'iva recitâ cuma prutagunìsta in dal film ad scarésa Nightmare - Dal profondo della notte, adès la s è spuśàda e la gh'à abû 'n fiōl, Dylan (Miko Hughes). Purtròp l'è dimóndi in pinsēr parchè un qualchidòṅ al la ciàma da spés a 'l telèfun e lē la créd c'a sia Freddy Krueger in parsòna, al persunàǵ masadōr manìac interpretâ par 'l atōr Robert Englund (Robert Englund). Anc al regìsta Wes Craven (Wes Craven) al n pōl minga srar i òć ad nòt parchè al gh'à sèmpar di arbgàt e al taca a pinsàr che un quàlc ès'r antìg al vója far-'g-la pagàr a tut qvéi ch'i aṅ tòlt part a cal film là.
Méntar Freddy al taca a pasàr i cunfîṅ di insùni, al pìcul Dylan al dà di ségn ad schisufrenìa.


text:
A partir da mesemna vala l’entira Svizra sco regiun da protecziun. Cun quai vulan las autoritads impedir che la grippa d'utschels sa derasia en Svizra.
Quai suenter che radund 80 utschels selvadis crappads dal virus H5N8 da la grippa d'utschels l'emna passada. Lura al Lai da Constanza ed al Lai da Genevra. Ulteriurs cas ha l'uffizi ussa registrà al Lai da Neuchâtel ed ad Estavayer (FR).
Las mesiras e las obligaziuns
Las mesiras vulan evitar ch'il giaglinom da chasa haja contact cun utschels selvadis. L'uffizi smina ch'ils utschels crappads sajan s'infectads tar utschels migrants.
Per evitar il contact cun utschels selvadis sto il pavlar dal giaglinom da chasa succeder en stalla serrada, communitgescha l'Uffizi federal per segirtad da victualias e fatgs da veterinari., il link avra en ina nova fanestra Sche quai n'avessia betg dad esser pussaivel, lura stuess il possessur tegnair en stalla ses giaglinom.
Ultra da quai èn ils possessurs da giaglinom obligads da registrar animals che sa cumportan curios u era simtoms da malsognas.
Mesiras preventivas e nagin privel per il carstgaun
Tenor l'Uffizi federal per fatgs veterinars na dettia quai nagins indizis per infecziuns en manaschis da giaglinoms en Svizra. Il virus na saja era betg contagius per il carstgaun.
RR novitads 11:30


text:
Essen
Essen (Esse in Ripuarisch ; Assindia in latin) a l'è ona città todesca.
La se troeuva in del Land del Nòrd Reno-Vestfalia, in de la region de la Ruhr. L'è la terza città pussee granda del Land dòpo Colònia e Dortmund.
Notizzi vari[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- In de la Cattedral de Essen (giamò Badia de la Santissima Trinità), se troeuva la coròna de l'imperador Otton III.
- In del 2010 Essen l'è stada la capital europea de la coltura.
- A Essen la gh'ha origin la familia Krupp.
- Essen in todesch el voeur dì anca mangià, però a l'è minga chell li l'origen del nomm. Al contrari, l'origen del nomm el someja 'l vegna de la parolla todesca "Eschen", ciovè "arbor de frassen", perchè 'l par che in del sitt indova l'è gnuda su la cittaa 'l gh'era ona voeulta on gran frassinee. El nomm del sitt el s'è mudaa pu voeult in di agn: Astnidum, Astanidum, Asbidi, Asnid, Assinde, Asnida, Assindia, Essendia, Esnede, Essende, Essend finn a rivà al "Essen" del didincoeu. La teoria, inscambi, che 'l nomm el vegna del vegg termen germanegh "esse", che 'l voeur dì foeugh de brasera (in referiment ai tant fonderii de azzal de la cittaa), 'l var pocch o negott perchè la cittaa de Essen l'è ben pussee veggia de la revoluzzion industriala.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Grenoble, Francia.
- Sunderland, Regn Unii.
- Tampere, Finlandia.
- Nižnij Novgorod, Russia.
- Tel Aviv, Israel.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Amtliche Bevölkerungszahlen. Landesbetrieb Information und Technik Nordrhein-Westfalen (IT.NRW), abgerufen am 4. Setèmber 2014. (Hilfe dazu)


text:
La regenza naziunal-conservativa da la Pologna cuntinuescha cun la refurma da giustia quai malgrà gronda critica da la cumissiun da l’Uniun europeica. Il president Andrzej Duda ha suttascrit ina nova versiun da la lescha davart la dretgira constituziunala. Uss po la lescha ir en vigur duas emnas suenter la publicaziun en ils organs uffizials.
Rinfatschas da l’UE
Per la cumissiun da l’UE vegn l’independenza da la dretgira restrenschida ed era las decisiuns da la dretgira na vegnan betg resguardadas. Gia l’emna passada aveva la cumissiun da l’UE admoni la Pologna da far midadas vid la lescha ils proxims sis mais. Quai ha communitgà la chanzlia presidiala.
Tenor il viceschef da la cumissiun europeica, Frans Timmerans, n’è dentant era questa nova versiun betg avunda per garantir il stadi da dretg en Pologna.
La cumissiun da l’UE aveva dà trais mais peda a la regenza da chattar ina soluziun cuntentaivla. Uschiglio smanatscha ella a la Pologna cun sancziuns. Crititgà vegn cunzunt ch'il stadi polac veglia engrevgiar la lavur da la dretgira constituziunala.
RR novitads 15:00


text:
2° partida Copa Provinzia
In sabda ai 28 de Agost él gnü sughé la secunda partida de Copa Provinzia cuntra le Percha, in ćiasa. La partida è jüda fora 1 a 0 por La val. Sëgn él da udëi ciche le Lüsen fesc fora de ćiasa cuntra le Percha chësc mercui. Sce le Lüsen davagna cun plü te dui goi de vantaje él vëi che passa le turno.
La partida cuntra le Percha in cürt: bel da mëter man la partida é La Val che süga damí co le Percha, cun de bi passaggi y aziuns da goal. Le Percha é ma bugn da rinvié cun lanci lunc. Le goal d La Val é gnü fat da Alex Elzenbaumer sön rigore, che é gnü fischié dal arbiter sön na tignida te area ti confrunć de Alex Alton (le capitan). Do le goal é La Val en pü scbilanciá y sön chëra é le Percha che pëia ia en contropiede, trëi cuntra dui. Na gran parada de Sani Sandro ti disc de no ala parejada. Na bela puniziun de Sottara Freddy röia ince de püch sura la traversa fora. Le prüm tëmp se röia sön le 1 a 0 por La Val. Le secundo tëmp é indo La Val che pro da fa le jüch. En bel cros de Sottara Werner röia a Sottara Stefan, che pro da devié le pal cun na bela testa te porta, le portier é bun da salvé la prota cun na gran parada. En per de beles aziuns porta i atacanć ala conclujiun. Rubatscher Romeo y Kaneider Denis á la poscibilité da stlü jö la partida, mo le portier da Percha é tres bun da paré. La partida se stlüsc jö sön le 1 a 0 por La Val.
La formaziun titolara dla partida:
In cürt ćiamó les sostituziuns dla partida:
Castlunger Marco por Frenes Daniel
Kaneider Denis por Elzenbaumer Alex
Valentin Elmar por Verginer Franzi
Por ćiaré ales foto dla partida clicca. FOTO


text:
U11 - N dumėnia ai 24.9. ą i mutons dla Under 11 fat pea pra n turnoi a Corvara contra la scuadres dl Renon y dla Val Badia. Purtruep ne ąla nia drė butą, l Gherdėina ą perdł per 6:0 y 4:3 contra l Renon (goi de Jonas Piccolruaz, Jonas Kostner y Gabriel Turina) y 2:0 y 7:0 contra la scuadra dla Val Badia. Chėsc fova l prim turnoi dla sajon, speron che la vede miec l iede che vėn.
U13 Gherdėina - Cortina 0:9 (0:3, 0:1, 0:5)
Nce la Under 13 ą abł si prima partida de campiunat n sada 23.9. te Sėlva contra l Cortina. I mutons dl Gherdėina se ą tl scumenciamėnt dla partida mpue studią ju l Cortina, ajache cun chėi ne nova ėi mo mei jugą. I savova che l fova na scuadra bėndebņ sterscia y nsci ne nie l prim tėmp nia jit ora massa bėn. Tl segondo tėmp ąi jugą mpue plu cunzentrei y ą mé giapą un n gol. Tl terzo tėmp se ąn ntendł che i mutons dl Gherdėina fova mpue stanc, ajache i ne fova nia usei a na partida da trėi tėmps da 20 menuc, ma i se ą purvą. L proscimo iede jirłla dessegur miec.
U15 Bulsan Foxes - Gherdėina 5:0 (1:0, 2:0, 2:0)
N dumėnia ai 24.9. ie la Under 15 furneda a Bulsan tl Palaonda a jughé contra l Bulsan Foxes. L fova na partida valiva nce sce l resultat dij zeche d'auter. I mutons dl Gherdėina fova bėn che drucova dassėnn, purtruep ti ąla scialdi sciacą y ai autri ti ąla butą a fé goi y ą nsci vencił chėsta partida.
U19 Gherdėina - Neumarkt/Auer 2:4 (0:1, 2:1, 0:2)
Nce ala scuadra dla Under 19 ne ti ąla nia drė butą n dumėnia ai 24.9. tl stadio Pranives te Sėlva contra l Neumarkt/Auer. La scuadra de Gherdėina ie doi iedesc stata bona de valivé ora l resultat, ma pona, nce per gauja de massa menuc de straufonga, se ąn tl terzo tėmp giapą mo doi goi y nsci perdł per 2:4. Na gran lauda iel da ti fé al verdiaporta Leo Kostner, che ą pią dut cieche la jiva. Bėn 46 iedesc ąi trat sun si cassa! Per l Gherdėina ąl fat i goi Lukas Mair y Andrea Demetz.
La proscima partides di jėuni n cėsa:
La U17 juega n sada ai 30.9. dala 16.00 contra l Como. La U19 fej si partida n dumėnia ai 1.10. dala 17.00 contra l Cortina.


text:
Ils auters cun nossa correspundenta Romana Costa
- Sonda, 20.6.2015, 12:15
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 20.6.2015, 12:15, RTR
Ina chasa per giuvens e vegls la nova veglia chasa da generaziuns a Berna
Gist dasper la staziun a Berna è ussa vegnì inaugurà la chasa da generaziuns cun ina gronda festa. Da pli baud steva il palazi baroc be a disposiziun als aristocrats da Berna. Là han passentà ils burgais da Berna lur ultims onns, en il uscheditg «Burgerspital».
Ussa però stat la chasa imposanta a disposiziun a tuts: a giuvenils che dovran agid, a vegls che na pon betg pli star sulets, igl ha er ina canorta, bleras instituziuns socialas, in restaurant ed en la curt interna è ina pitschna oasa amez citad.
Tut sut in tetg. In concept unic e finanzià dals burgais da Berna.
Romana Costa ha dà in'egliada ...


text:
Il tren era da viadi direcziun Tusaun cura ch'el è collidà cun ina bova ch'era vegnida giuadora sin ils binaris; quai sin ina lunghezza da 15 meters. Sinaquai è il tren siglì ord las rodaglias.
140 passagiers
En il tren sa chattavan 140 persunas che vegnan evacuadas. Suenter l'evacuaziun èn ils passagiers vegnids tgirads da gidanters da la Rega e da las ambulanzas. En l'acziun gronda èn stads cumpigliads 60 pumpiers da l'entira regiun, 8 ambulanzas, 4 helicopters, 4 medis e la Polizia chantunala.
In ferm ruc
Tenor Federico Belotti, correspundent da RTR, hajan ils gidanters ed ils pumpiers prendì si tut las persunalias dals passagiers. Plinavant hajan plirs pertutgads raquintà, ch'i haja dà in ferm ruc cura ch'il tren saja charrà sin la bova. Dal sentiment anora na saja dentant betg stà uschè nausch.
Per cletg era in anghel pertgirader tranter ils passaschiers.
Ina bova na pon ins betg impedir.
La situaziun en l'entir Grischun durant il mais zercladur saja stada fitg bletscha e bovas fissan cunquai pussaivlas en l'entir chantun, ha ditg Christian Wilhelm da l'uffizi da guaud e privels da la natira a RTR. I saja nunpussaivel da dir, nua che bovas possian ir a val. Ins stoppia reagir uschè bain sco pussaivel, suenter ch'i ha dà ina bova.


text:
Dals emprims 9 gieus da campiunadi ha il meglier club grischun gudagnà set e giugà duas giadas pari. En la tabella maina Cuira cun 7 puncts avant Weesen ed 8 puncts avant Montlingen ed è sin buna via da terminar la fasa d'atun sin l'emprim plaz. Pertge avant la pausa d'enviern stattan sulet anc dus gieus sin il program.
Stuì sa cuntentar cun in pari ha er il segund club grischun en la segunda liga da ballape. L'US Schluein Glion ha giugà 2:2 encunter Vaduz, quai suenter ch'il club sursilvan manava cun 2:0. En la 92avla minuta ed uschia cun la davosa acziun dal gieu ha Vaduz anc pudì engular in punct da Crap Gries. Schluein Glion resta uschia sin il 10avel plaz da la tabella cun 8 puncts, 3 puncts reserva sin in plaz da relegaziun.
En il proxim gieu da campiunadi, sonda ils 24 d'october, dat l'US Schluein Glion a chasa encunter il FC Montlingen, Cuira 97 ordaifer encunter Au-Berneck.
RR novitads 22.00


text:
Il svilup tecnic ha daditg surpassà il dretg vertent. I dat bain prescripziuns per consultaziuns medicinalas, auters tests han però lieu en in sectur grisch quai che pertutga las leschas. Tuttina vegni adina offert dapli da quels tests, per regla en l’internet. Quels dattan infurmaziuns davart la derivanza, ina dieta adattada u la disposiziun sportiva.
En vista a questas purschidas ha il Cussegl federal proponì ina revisiun totala da la lescha per examinaziuns geneticas tar l'uman. Il Cussegl naziunal ha approvà quella cun 175 encunter 3 vuschs.
Da discutar ha sulet in punct dà. La cumissiun leva stritgar il scumond che las assicuranzas dastgan pretender ils resultats da tests genetics ch'èn gia vegnids fatgs. Il Cussegl federal aveva proponì quai per assicuranzas da vita sut 400’000 francs e per assicuranzas d’invaliditad sut 40’000 francs per onn.
Tests prenatals restan scumandads
Determinaziuns da la schlattaina tar embrios avant la 12avla emna da la gravidanza restan scumandadas. Uschia duai vegnir impedì ch'uffants vegnan stgatschads perquai ch'els n'han betg la schlattaina giavischada.
RR novitads 20:00


text:
L’auter grischun, Elias Ambühl è vegnì 9avel e manchenta uschia in diplom olimpic. Jonas Hunziker 10avel. Nov campiun olimpic en la concurrenza da freeski slopestyle è il Norvegiais Oystein Braaten. Argient è ì a l'American - Nick Goepper, bronz al Canadais Alex Beaulieu-Marchand.
Fabian Bösch n'aveva sco sulet Svizzer betg dumagnà la qualificaziun. Avant paucs dis avevan el ses collega da team Ambühl el anc gì da cumbatter cun il virus da Noro. Il virus ch'è fitg contagius e che grassescha il mument a Pyeongchang. Ils ultims dis avevan els dus perquai trenà isolà dals auters atlets.
RR novitads 07:00


text:
Dalida avess 85 onns
- Mesemna, 17.1.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 17.1.2018, 8:40, RTR
Jolanda Giogliotti è naschida a Kairo sco figlia d'in violinist talian. Cun 21 onns daventa ella «Miss Kairo». Las portas per ina carriera singulara en stadas avertas per la bella Jolanda Giogliotti ch'è lura daventada «Dalida».
Suenter blers onns da success sin il palc e nov onns maridaglia cun Lucien Maurice suonda il divorzi. Dalida vegn celebrada sin tut il mund. Cun 55 onns scriva ella a ses fans: «Perdunai a mai, jau na support betg pli la vita». Ils 3 da matg dal 1987 ha Dalida fatg suicidi en sia chasa a Paris.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Appenzell Dadora
L'Appenzell Dadora ha bundant 54'000 abitantas ed abitants. Topograficamain è il chantun situà tranter l'Alpstein cun il Säntis e l'Appenzell Dadens al sid e la citad da Son Gagl ed il Lai da Constanza al nord. Quatter flums culan tras la cuntrada da collinas en direcziun nord e dividan il territori chantunal en las parts orientala, centrala ed occidentala.
L’istorgia culturala
Enturn l'onn 1800 era l'Appenzell Dadora il chantun svizzer populà il pli spess. La lavur a chasa en l'industria da taila da glin ha gì la fin dal 17avel tschientaner e cun l'elavuraziun da la mangola dapi la mesadad dal 18avel tschientaner duas fasas d'innovaziun. Il 19avel tschientaner dominavan ultra da l'agricultura la tessaria da pitg plat e da taila da saida, pli tard la surcusida da maschina a maun sco er l'industria da nobilisaziun. Parallelamain ha pudì s'etablir en connex cun la scuverta da las Alps in turissem da cura da purment e da sanadad.
Il motor per il svilup innovativ è stada ina burgaisia rurala dirigida da l'etica protestanta. Questa burgaisia s'orientava ad exempels urbans aristocratics, construiva chasas communalas represchentativas, tschertgava il contact social en circuls nobels litterars, pudeva sa prestar la filantropia e l'utilitad publica, fundava scolas e gasettas en quest ambient e fascheva daried viadis. Parallelamain existiva in mund da viver puril plitgunsch introvertì e tradiziunal che tgirava l'artisanadi (pictura purila, sellaria da signuns, vaschlaria), tradiziuns musicalas (jodel natiral, musica per instruments a corda) sco er las isanzas (mascaradas da Silvester «Silvesterchlausen», chargiada d'alp). A partir dals onns 1820, cura ch'igl èn sa furmadas las uniuns, han ils dus munds da viver cumenzà a sa maschadar pli e pli fitg. Isanzas sco il trair las burras («Blockziehen») han survegnì cleras furmas identifitgablas pir la fin dal 19avel tschientaner. Chaussas sumegliantas pon ins oz er constatar per autras tradiziuns che vegnan caracterisadas sco "vegliandras" e che han survegnì lur furma tgirada actuala pir il 20avel tschientaner.
La finamira da las lavurs per eruir il patrimoni cultural immaterial en il chantun Appenzell Dadora è stada d'identifitgar exempels ch'èn caracteristics per tuts dus munds da viver e per lur furmas maschadadas, che han ina relevanza istorica, che han tratgs specifics d'ina posiziun singulara e che la gronda part da la populaziun dal chantun Appenzell Dadora enconuscha.
La tgira e la promoziun chantunala da la cultura
La basa per promover la cultura è la Lescha davart la promoziun da la cultura dals 28 da november 2005 (bGS 420.1). L'art. 2 definescha il panorama da la promoziun da la cultura e dat al chantun ed a las vischnancas l'incumbensa da promover la lavur culturala e l'intermediaziun da l'art sco er da tgirar e da perscrutar il patrimoni cultural. La finamira è ina discussiun viva davart il bain cultural tradiziunal. Ina gronda attenziun han tant la cultura populara che furmas artisticas actualas.
Sin plaun chantunal han las bibliotecas ed ils archivs tranter auter l'incumbensa da documentar e da conservar il patrimoni cultural immaterial. Ils divers museums da l'Appenzell Dadora vegnan colliads cun la promoziun da la cultura cun agid da cunvegnas da prestaziun. Els sa basan dentant sin purtaders privats. Dal cussegl da fundaziun dal Roothuus Gonten, dal Center per la musica populara dal Appenzell e dal Toggenburg fan part represchentants da la promoziun da la cultura da tut ils chantuns situads enturn il Säntis. Supplementarmain s'engaschan ulteriuras purtadras privatas sco la Societad d'utilitad publica da l'Appenzell, la Federaziun da chors da l'Appenzell e las Societads da lectura per conservar il patrimoni cultural immaterial en il chantun Appenzell Dadora. L'Associaziun svizra dals naturopats (NVS) ha sia sedia a Herisau.
Las tradiziuns vivas che vegnan resguardadas en la glista èn la chargiada d'alp appenzellaisa e dal Toggenburg, la sgnocca appenzellaisa e la satira, la pictura purila enturn il Säntis, las societads da lectura e las activitads communalas, la naturopatia ad Appenzell Dador, las mascaradas da Silvester («Silvesterchlausen»), l'entagl en lain appenzellais sco er la pratica da la musica populara ed il jodel natiral da l'Appenzell e dal Toggenburg. Ulteriuras tradiziuns vivas èn tranter auter la festa d'alp, l'uschenumnada «Alpstobete», il «Gidio Hosestoss», la construcziun d'arprets, il vitg d'uffants Pestalozzi, la festa da glindesdi da Pasca a Wald, l'artisanadi da signuns ed il «Bloch» dad Urnäsch (cun il «Buebebloch»).
Referenzas
- Link


text:
988
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
10 03 (u vargün òolt dí da cheest mees) - Catalunya: Borel II al renöva mia ul gjürameent da fedeltaa al rei Fraanch: al deventa, de facto, cuunt independeent e al scumenza a incuniá muneda pròpia; chesta independenza la cunfirmarà legalameent ul trataa da Corbeil (1258).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Cordial beinvegni en la pleiv reformada Luven
maletgs dalla fiasta ecclesiastica 2017 Castrisch
ord la historia
ORD CASA PATERNA DILS 23 DA SCHANER 1947
(Cudisch Nies Luven 1980 p.118f)
Remarcabladad historica de nossa cuminonza evangelica
Bunamein da medem temps cun Glion accepta era sia filiala de
Luven la reformaziun. Gia avon la reformaziun ha Luven giu fatg pass per seliberar da Glion. Avon la dertgira della Ligia grischa a Glion fa Luven valer entuorn 1525, ch’il plevon de Glion havevi pli baul sia sedia a Sogn Martin, hagi denton transferiu ella avon paucs onns el marcau. Per Luven seigi quei in disavantatg. La gronda distanza da Luven a Glion impedeschi il plevon de Glion de proveder endretg era Luven. Luven seigi gia staus ina gada ina pervenda independenta cun agen plevon e tuts dretgs d’ina tala. Gia quei seigi raschun avunda de corrispunder als giavischs de Luven, ton pli ch’ils de Luven capeschien mo romontsch, ferton ch’il survetsch divin de Glion seigi savens tudestg. La dertgira lai letgas als de Luven de sedistaccar u buc da Sogn Martin. Egl emprem cass seigien ils de Luven obligai de contribuir annualmein a Glion in quantum garnezi. Ils de Luven sedecidan per la separaziun, renconuschan denton il dretg de Glion d’assegnar il plevon als de Luven. Questas relaziuns existan tochen 165O.
En la gliesta de ser dr. J.R. Truog mauncan ils nums dils plevons de Luven dils emprems 70 onns suenter la reformaziun. Igl ei de supponer, ch’ils plevons de Glion e Castrisch hagien provediu Luven alternativamein. La gliesta entscheiva cun igl onn 1599 ed alleghescha ils suandonts plevons:


text:
Granajån
Artéccol in dialatt bulgnais
Granajån (in Itagliàn Granaglione) l è na cmònna ed abitànt in pruvénzia ed Bulåggna tais al cunfén cun la Tuschèna (pruvénzia ed Pistòja) e al sò territori l'è strichè dal fiòmm Raggn e dal rî Urséggna da cl'èter.
Pajàis ed cuntadén, l'è traversè dal treno ch'al va da Puratta a Pistòja. In pasè i cuntadén î migrèven fén in Cåursga par fèr di sold. Al sît l'è famåus par la sò bérra ed castâgn. L'è famåus anch perché l'è la cmònna con più èlber ed Castegno dal mond.
Anzôla · Arzlè · Barisèla · Bazàn · Bäntvói · Bulåggna · Båurg Tusgnàn · Bûdri · Caldarèra · Camugnàn · Casalàcc’ · Casalfiumanais · Castèl Guêlf · Castèl Mazåur · Castèl San Pîr · Castèl d Ajàn · Castèl d Rî · Castèl d Chèsi · Castèl d Èrzel · Castèl d Sravâl · Castnès · Castión · Crasplàn · Crevalcôr · Dåzza · Funtanàlls · Gâg’ · Galîra · Granajån · Granarôl · Grizèna · Iómmla · Lizàn · Lujàn · Malalbêrg · Marzabòt · Midgénna · Mnêrbi · Mulinèla · Dscargalèsen · Månt San Pîr · Måntrànz · Måntvî · Munzón · Murdàn · Uzàn · Pianôr · Pîv ed Zänt · Puratta · Sèla · San Bandàtt · San Zôrz · San Zvân · San Lâzer · San Pîr in Casèl · Sant’Ègata · Al Sâs · Savéggn · Varghè · Zôla Predåusa


text:
L Comun General
L Consei General del Comun general de Fascia l'é l'orghen de maor raprejentanza de la comunanza e l'é metù adum da la Procuradora e da etres 30 membres.
L Consei di Ombolc l'é metù adum dai 7 Ombolc di Comuns de Fascia e l'é ret da la Procuradora.
L Consei de Procura l'é metù adum da la Procuradora del Comun general, che la lo chiama ite e la lo rec, e da etres membres nominé da la Procuradora medema, per no più che sie jent, cernui ence fora dal Consei General.
Ai 19 de mé la Procuradora l'à nominà l Consei de Procura che l'é metù adum da:
- Riccardo Franceschetti: pianificazion urbanistica, costions energetiches, ecologìa e ambient;
- Celestino Lasagna: servijes scolastics, cultura e politiches linguistiches, viabilità, trasport e mobilità;
- Mario Deluca: agricoltura;
- Gianluigi De Sirena: lurieres publics, frabica slejierida, servijes ICT, ativitèdes sozio - assistenzièles;
- Matteo Iori: turism e sport, politiches di joegn, economia, comerz e artejanat;
- Lara Battisti: bilanz e gestion sozièda di servijes soracomunèi.
Enjontà podede veder l detai de la competenzes che ge pervegn a vigni Conseier.
Servijes e Ofizies
L Comun General fèsc a saer
Ejit di ejames scric per l zertament de la cognoscenza del lengaz e de la cultura ladina.
Va inant la scomenzadiva “Boteighes de Fascia”: n projet de colaborazion anter i comerzianc de noscia Val e l Comun General de Fascia per tegnir su l’economìa de val ence fora de sajon.
ai 25 de mé del 2018, te Sorastanza de la Scola Ladina de Fascia a Sèn Jan, sarà na scontrèda de formazion dintornvìa: “Sport e educazion: canche la comunicazion fèsc la deferenza”
graduatories de la domanes per ciapèr n cartier e per l contribut de integrazion sul fit
Chiò enjontèdes podede troèr la dates de convocazion di ejames de zertament del lengaz e de la cultura ladina di desvalives livie.
L Comun general, dessema a la Coprativa Sozièla “Le Rais” da Pardac, l met a jir, a tachèr da n lunesc ai 26 de mèrz del 2018, n portel de scout per la dependenzes, e no demò, orì a dut l teritorie.
A duc i fascegn ge vegn domanà de sostegnir chesta scomenzadiva de regoeta de la firmes per ge dèr maor importanza e peis a duc i lengac de mendranza a livel european.
Per aer maora informazions e per sotscriver drucà sul link: apri collegamento esterno
L Comun general de Fascia l porta dant l concors de teater "Cunst ladin"
Aon chela de sporjer na vida desvaliva de se arvejinèr al ladin e de se fèr ite te la comunanza, tant che fossède ladins de naa che vel se miorèr, che no ladins che vel emparèr chest lengaz.
L'é orì i termins per portèr dant la domanes per la proa d'ejam per l zertament de la cognoscenza del lengaz e de la cultura ladina.
Met vèrda
Arees Tematiches
Sezion aposta olache te pes troèr duta la neves en cont del servije per la assistenza sozièla che ge vegn sport a duc i sentadins che stèsc sul tegnir de la comunanza, per ge fèr front ai besegnes sozio-assistenzièi che pel aer la jent te sia vita, vegnan a esser n pont de referiment per duc i besegnes.


text:
Christophe Darbellay ha ditg en vista als resultats da las elecziuns en ils chantuns, ch'i saja tuttavia pussaivel da gudagnar sezs cun mobilisar ils electurs. Quai malgrà che las retschertgas predian a la PCD perditas.
Ils 6 mais vegnints fin las elecziuns na vegnian betg ina spassegiada. Ins stoppia far cler als simpatisants ch’i sa tractia dad in’elecziun da destin.
Tenor Darbellay vul la PCD restar la partida ferma en il cussegl dals chantuns e mantegnair u schizunt meglierar la posiziun en il cussegl naziunal.
Critica envers autras partidas
Il president da partida crititgescha en ses pled d’avertura las autras partidas. En la politica dovria quai spertas decisiuns. Quellas vegnian dentant bloccadas dals dretgs e sanesters. En il visier da la critica eran oravant tut las diversas iniziativas da la PS.
Maioritad per diagnostica da preimplantaziun
Ina maioritad dals delegads da la PCD è s'exprimida per la diagnostica da preimplantaziun. A la radunanza da delegads a Brugg han ils Cristiandemocrats decidì la parola gea cun 120 cunter 83 vuschs. En las discussiuns precedentas eri sa mussà che la partida saja spartida en questa dumonda.
Cleramain gea ha la PCD ditg a la nova lescha da radio e televisiun, in cler na datti dentant per l'iniziativa da stipendis. Gia pli baud aveva la partida ditg na a l'iniziativa per ina taglia d'ierta.
RR novitads 14:00


text:
En il 6avel gieu dal mezfinal gudogna ils Lions ordaifer cun 3:1 cunter Genevra-Servette, e decidan cunquai la seria cun 4:2. La decisiun è crudada al cumenzament dal terz terz, cura ch'ils ZSC Lions han pudì sajettar il segund ed il terz gol.
Il final tranter Tavau ed ils ZSC Lions cumenza gievgia che vegn.
Ambri resta en la liga naziunala A
Ed en il playout ha Ambri battì ils Rapperswil Jona Lakers cun 6:3. Uschia gudogna Ambri la seria, e resta en la liga naziunala A. Ils Lakers percunter ston uss dar cunter il meglier da la liga naziunala B, Olten ubain Langnau.
RR Novitads 23:00


text:
Infern (Dante)
L'Infern l'è 'l prim cantegh de la Divina Commedia, ambientaa in d'ona selva oscura e poeu a l'Infern.
Comé per tutta l'oeuvra, el numer trì el gh'ha on grand significaa simbolegh, vist che i condannaa hinn spartii in 3 cavità sotterragn. La division l'è ispirada a l'ideja de Aristotel che la stabilìss 'na gerarchia del mal cont l'us de la rason: I peccador pussee vesin a Dio hinn quej ch'han faa del mal perchè han savuu no contenèss, inveci quei pussee lontan han faa el mal con coscienza.
In l'Infern gh'è 'l contrappass, ma la pena pussee dura di condanaa l'è de vess lontan de Dio e savè de podè mai vesinàss.


text:
Jolanda Caviezel, la responsabla da la vendita da december da la Pro Juventute è cuntenta: «En general marscha la vendita da Nadal bain. Nus pudain quintar cun ina svieuta in pau pli auta che l’onn passà, vul dir i pudess dar ina svieuta da 500’000 fin 700’000 francs». Quant aut ch’il gudogn vegnia ad esser na possia per il mument betg vegnir eruì.
Surses na cuntenta betg
En il Surses però marschan ils affars main bain: «Ils megliers onns avain nus fatg in gudogn da 2500 francs cun la vendita. L’onn passà avain nus fatg in gudogn da 400 francs e quest onn vegn quai ad esser anc pli pauc», di Zegna Pittet-Dosch, la responsabla da la Pro Juventute Surses. Sco raschun vesa ella la midada dal sistem: Dapi l’onn passà vegnan las cuvertas d’empustaziun da la Pro Juventute betg pli repartidas entras ils scolars, mabain entras la Posta Svizra. La midada ha i dà, perquai ch’i dat en il Surses mo pli dus lieus da scola ed i dat era vischnancas che n’han nagins scolars pli.
Per projects sco per exempel il pass da vacanzas da stad, ha la Pro Juventute Surses anc reservas. Jolanda Caviezel sco era Zegna Pittet-Dosch èn da l’avis, ch’ins stoppia chattar in’autra schliaziun per puspè vegnir tar dapli entradas.