text:
Mele
Mele (en lìgure: Mê) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 2 773 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 16,9 km² e 'na densità de popolasiù de 164 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bosio (AL), Genova, Masone.
El cümü l'è colocàt ai pè de l'Apenìno lìgure endèla val Leira, la sede del cümü la se tróa a 21 km de Gènova. El sò teretóre l'è streersàt de tré cors de àiva principài, el Gorsexio, el Ceresolo e l'Acquasanta, che 'nsèma i conflöés 'nvers meridiù e i ciàpa 'l nòm de torènt Leira. El Leira dòpo 'l se sböta 'ndèl mar Lìgure de le bànde de Voltri. L'altèsa del cümü la vària de 35 a 933 metri söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Mele l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


c: text/html

text:
La Svizra è anc adina numer 1, quai che pertutga recrutar spezialists ed occupar els a lung temp. Quai resulta d'in studi dal center per la cumpetitivitad globala da la scol'auta d'economia IMD a Losanna. Il studi ha examinà l'abilitad da differents pajais da promover talents, attrair quels e da tegnair ils pli capabels. La Svizra ha ina posiziun da leader en ils secturs attractivitad e disponibladad da talents. Ils criteris per giuditgar l'attractivitad èn tranter auter il nivel da paja sco er la qualitad ed ils custs da viver.
Bunas notas per furmaziun d'emprendists
En general survegn la Svizra da l'IMD fitg bunas notas per la furmaziun d'emprendists e la scolaziun en las interpresas. Sco pli pauc positiv valitescha il studi las expensas publicas per scolaziun sco er il dumber d'emprendists pro maister d'emprendissadi. Ed er quai che pertutga il criteri investiziun e svilup dal pool da talents, arriva la Svizra be sin plaz 5.
Sin plaz 2 da la rangaziun suonda sco l'onn passà il Danemarc. Sin ils proxims plazs èn ils pajais: Austria, Finlanda, Pajais Bass, Norvegia, Germania, Svezia e Luxemburg. Ils Stadis Unids suondan pir sin plaz 16 e la China sin plaz 40 da 63 pajais.
RR novitads 06:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Anzan (CO)
Anzan (nom ufizial in italian: Anzano del Parco) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 1 771 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 3,3 km² e 'na densità de 537 ab./km².. L'è tacaa ai comun de Alseri, Alzaa, Luragh d'Erba, Monguzz e Orsenigh
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Anzan (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
La Scola Media Evangelica SME a Schiers è ina da las scolas medias privatas che ha da cumbatter dublamain. Sper la digren da las scolaras ed ils scolars porta er l’ordinaziun per scolas professiunalas ina sfida.
Persunas ch’han fatg cun success in examen d’admissiun per la scola media han numnadamain duas pussaivladads:
D’ina vart pon els frequentar ina scola media. Da l’autra vart pon els a curta vista er sa decider per ina maturitad professiunala.
Avantatg per ils giuvens – quitads per las scolas medias
Il trend è enconuschent a l'Uffizi per la furmaziun media-superiura dapi dus enfin trais onns. Cifras exactas na dettia dentant anc naginas.
Hans-Andrea Tarnutzer, pro-rectur da la SME a Schiers, vegn pli concret. Tenor el sa decida in terz da las scolaras e dals scolars da betg cumenzar cun la scola media – malgrà ch’els han fatg l’examen d’admissiun.
Per ils giuvens saja quai cleramain in avantatg, di Tarnutzer – per la scola dentant betg propi:
La scola media n'è betg pli l'unic numer 1
Ch'ina scolara u in scolar reussescha a l'examen da scola media e sa decidia suenter tuttina per in giarsunadi cun maturitad professiunala, n'avess ins betg anc pudì s'imaginar avant intgins onns, di il directur da l'educaziun publica Martin Jäger. Ch'il sustegn per la matura professiunala d’ina giada sminuiss l'attractivitad da la scola media, fa surstar el.
Porscher maun possia el en quest senn, ch'ins vegnia ad analisar il fenomen per guardar co ir enturn cun el. Actualmain na disponia el dentant anc betg da cifras concretas e sappia mo da cas singuls.
Digren da naschientschas resta sfida principala
Da l'autra vart dal spectrum, cuntinuescha Jäger, guardia la situaziun ora sumegliantamain: En il chantun dettia tranter 500 e 600 plazzas da giarsunadi betg occupadas.
Persunas giuvnas ed ambiziusas èn tschertgadas da tuttas varts, però mancan ellas. In sguard en la statistica mussa cleramain la digren da las naschientschas. Dal 1960 cun 2'766 naschientschas, sur il record l'onn 1964 cun 3'073 naschientschas, fin il 2015 cun anc 1'747 naschientschas. Dapi l'onn 2000 cun 2'011 naschientschas n'haja betg pli dà onns cun dapli che 2'000 poppas u pops naschidas en Grischun.
Per la SME a Schiers – e cun ella anc per autras scolas medias privatas – resta difficil da planisar. Tenor Hans-Andrea Tarnutzer saja quest onn stà pussaivel da surmuntar eventualas surcapacitads tar lur passa 60 magisters cun correcturas ed adattaziuns. El fa dentant quitads, co che quai vegn a vesair ora ils proxims onns.
Bler spazi da reagir na restia betg:
S’annunziar per ils examens d’admissiun pon ils e las scolaras anc fin ils 16 da schaner. Lura haja la SME in’emprima basa da calculaziun per planisar il proxim onn da scola.
Impurtant è quai er perquai ch’eventualas mutaziuns da contracts cun la magistraglia stuessan succeder anc in schaner.
La Scola Media Evangelica…
RR actualitad 11:00


text:
Sco reacziun sin la reelecziun dal president da la Venezuela Nicolás Maduro han ils Stadis Unids communitgà ulteriuras sancziuns cunter il pajais. Il president american Donald Trump ha signà ier in decret che duai agiuntar las sancziuns americanas gia instradadas.
Uschia duai en futur esser scumandà ad interpresas ed a burgais americans da segidar cun las autoritads da la Venezuela per vender investiziuns e possess. Cun quellas sancziuns duai vegnir evità che la regenza da la Venezuela vegn tar daners novs, han declerà ils responsabels.
La cumissiun electorala aveva communitgà ier che Maduro ha fatg radund 68% da las vuschs, l’opposiziun rinfatscha ad el d’avair cumprà vuschs.
RR novitads 06:00


text:
1810: L’abazia daventa priurat
Augustina Wolf, lultima abadessa da la claustra Son Jon a Müstair
Ils 7 d'avrigl 1810 mora l'ultima abadessa da la claustra Son Jon a Müstair, Augustina Wolf dad Algund. L'onn 1806 era ella sco la pli giuvna mungia vegnida elegida sco abadessa. Ella è stada be trais onns e quatter mais en uffizi. Ses fist da l'abadessa è oz exponida en il museum.
La secularisaziun da la claustra è previsa
Suenter la mort d'Augustina Wolf ha il Corpus Catholicum vulì dissolver la claustra. Per entant han ins impedì l'elecziun d'ina nova abadessa e l'admissiun da novizas. L'ultim prinzi uvestg da Cuira, Karl Rudolf von Buol-Schauenstein, e la vischnanca da Müstair èn dentant s'engaschads a favur da la claustra, er pervia da si' impurtanza religiusa ed economica. L'existenza da la claustra è bain vegnida salvada, ma fin oz na maina betg pli ina abadessa la claustra.
L'abazia daventa priurat
Seraphina Albrecht da Brixen surpiglia l'onn 1810 il priurat. Dapi quella giada han 25 priuras manà la claustra. L'onn 1824 ha il Corpus Catholicum danovamain suttamess al Cussegl grond il giavisch da dissolver la claustra Son Jon a Müstair. L'uvestg da Cuira e la vischnanca da Müstair èn puspè s'engaschads per che la claustra exista vinavant.
L'onn 1828 ha il Cussegl grond decis d'installar in administratur. Quel aveva da controllar mintg'onn las finanzas da la claustra. Mintga nova admissiun ha stuì vegnir sancziunada da la regenza. Grischunas pajavan 1'500 guldiners per lur admissiun en la claustra, dunnas dad auters chantuns 2'000 guldiners ed estras schizunt 4'000 guldiners. La claustra ha adina gì bleras mungias dal Tirol vischin. Cun questa mesira las avevan ins rendì pli grev lur admissiun. Davent da l'onn 1832 è dentant il numer da las mungias puspè s'augmenta: L'onn 1955 eran 31 mungias benedictinas en claustra, e l'onn 2014 èn quai nov mungias ed ina mungia auxiliara da la Filippinas.


text:
L’onn 1850 dumbrava la vischnanca da Mulegns 120 abitants, il 1960 anc 57 abitants ed oz vivan anc exact 26 persunas a Mulegns. La vischnanca vala sco segund pitschna vischnanca politica en Svizra. La fin da l’onn finescha l’uffizi d’Adolf Poltera, cun quai che Mulegns fusiunescha cun las ulteriuras otg vischnancas dal Surses.
Grischun Central Ina lunga èra va a fin
Il president communal da Mulegns Adolf Poltera è il president communal, ch’è il pli ditg en uffizi en il Grischun. Dapi 36 onns maina el la vischnanca en il Surses.


text:
La giuventetgna duai surtut avair in pled en chaussa cur ch'i va per il futur da la prevenziun per la vegliadetgna. I na saja betg acceptabel ch'il problem dal culm da debits vegnia simplamain spustà sin la generaziun giuvna. La partida giuvna vul ultra da quai s'engaschar per ina politica economica liberala che sa basa sin innovaziun, concurrenza e sin ils interprendiders.
Presidiada vegn la nova partida dals Verd-liberals dal duo Salome Mathys dal Grischun e da Pascal Vuichard dal chantun Glaruna. Sco la partida scriva saja in terz da las persunas ch’elegian la partida verdliberala sut 35 onns.
RR novitads 16:00


text:
Përson-ë a l'arzigh
Le përson-e ch'a van a l'arzigh a son cole con dij cas ëd glaucòma an famija, coj ch'a l'han passà ij sessant'agn, ij merican d'orìgin african-a e j'african an general.
Chèiche maladìe a favoriso la comparission d'un glaucòma, coma ël
diabete, l'
ipotiroidìa, l'
ipotension, l'
ipertension, ij problema al
cheur.
A son ëdcò considerà a l'arzigh le përson-e ch'a l'han d'àutri problema a j'euj (parèj ëd na fòrta
miopìa, catarate e via fòrt) o cole ch'a l'han patì na ferìa greva a n'euj.
Le përson-e considerà a l'arzigh d'un glaucòma a dovrìo fé n'esam complet ëd la vista minca dontré agn, a parte dai quarant'agn o ëdcò da prima.


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Lugio-Agost 2017Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 55/62 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
Imprëst de auti – consëis ütli por ti sciampé a reclamaziunsNa gran pert dles domandes che ti röia ala Zentrala di Consumadus Europeica (ZCE) Talia – ofize de Balsan reverda l’imprëst de auti. Por evité por ejëmpl n’adebitaziuns sön la cherta de credit che ne se lascia nia splighé canche an dá indô zoruch l’auto, fossel sambëgn dërt da se informé te chësc ciamp.
Les reclamaziuns che vëgn dant gonot tl ciamp dl imprëst de auti comunicades ala ZCE de Balsan pó gní da violaziuns de contrac d’imprëst da pert dl anuzadú/dla anuzadëssa, sciöche i chilometri fac al de o la retüda dl auto danejé.
Por plü informaziuns, consëis y informaziuns sön co arjunje n’acordanza do na reclamaziun sura i confins fora, podëise ciaré sön la plata internet dla ZCE de Balsan.
COMERZ ELETRONICH3,5 miliuns de porsones sura döta l’Europa é tomá ite te abonamënc tënora.
Al vëgn stimé che 3,5 miliuns de porsones tl’Eeuropa ais sotescrit abonamënc tënora ti ultimi trëi agn. Chisc abonamënc tënora pita ofertes de produc o sorvisc che porta i anuzadus y les anuzadësses a sotescrí abonamënc dër cers. Normalmënter mëss i cosumadus y les consumadësses paié cun cherta de debit, credit o cun fatura por podëi s’anuzé dl’oferta. Cun le jí en forza dla diretiva sön i dërc di cosumadus y dles consumadësses ai 13 de jügn dl 2014, él jü dassënn zoruch le numer de cosumadus y consumadësses talians che s’adressëia ala Zentrala di Consumadus Europeica por caji de abonamënc tënora. Plü informaziuns ciafaëise sot la seziun news sön nosta plata www.euroconsumatori.org
VACANZES Y IADI
Dai 15 de jügn toma demez i cosć por le roaming
COMUNICAZIUN
Dai 15 de jügn dl 2017 vál en forza “Roam like at Home”: pian ia da chësc de sarál poscibl da s’anuzé dl’oferta nazionala che stlüj ite menüc, SMS y trafich dac ti paisc dl’Uniun Europeica zënza messëi paié i cosć surapró. Foradecá ne vá la rëi telefonica dl’operadú dl anuzadú/dl’anuzadëssa nia plü, porchël se taca ite le roaming a na rëi telefonica dl paisc forest. Por podëi adoré la rëi foresta, nascel cosć che vëgn da sëgn inant acreditá danter operadus, impede gní trac jö al cliënt o ala cliënta sot forma de cosć dl roaming.
Por plü informaziuns podëise ciaré les domandes che vëgn fates gonot, metüdes adöm dala Comisciun Europeica: http://www.euroconsumatori.org/81914d83620.html.
CAJE DL MËIS
De setëmber dl 2016 ti él gnü refodé a n consumadú talian le jore dala Talia tl Maroco, ince sce al â na cherta varënta y sce al ê rové por tëmp y ora pro le check-in, ajache al ê gnü venü deplü chertes de ciche al nen ê. Al consumadú ti él gnü pité dala sozieté di fligri dla Gran Bretagna na compensaziun sce al ess refodé le jore. Le consumadú á pié do la proposta y é gnü sposté sön n ater jore che passâ por Paris, mo al ne ti é nia gnü paié zoruch la zifra impormetüda dala sozieté.
Por chësta rajun á le consumadú contaté la Zentrala di Consumadus Europeica Talia – ofize de Balsan, che á mené inant la reclamaziun ai colegs y ales coleghes dla Zentrala di Consumadus Europeica tla Gran Bretagna, che é stá bogn da arjunje na compensaziun de 250 euro. Mo ajache la destanza dl jore venü fora ê danter i 1.500 y i 3.500 chilometri, ti spetâ al consumadú, aladô dl Regolamënt sön i dërc di passajiers y dles passajieres dl’Uniun Europeica, na retüda de 400 euro. Ala fin é i colegs y les coleghes dla ZCE dla Gran Bretagna stá bogn da arjunje la retüda de 400 euro dala sozieté di fligri che ti aspetâ al consumadú.


text:
US Open
Gl’US Open (a s lèś [ˌjuː ɛs ˈəʊpən] in ingléś) 'l è 'n turnèo ad tènis ch'a s tîṅ tut i an a New York in di camp dal parc ad Flushing Meadows fra Agóst e 'l inìsi 'd Setémbar.
'L è 'l quàrt e ùlt'm evènt dal Gran Ślam d'l an, dòp Wimbledon. La prima edisiòṅ la gh'è stada in dal 1881 e la s śugàva su èrba, pò in dal 1975 a s è pasâ a la tèra vérda par rivàr a 'l cimènt 'd adès in dal 1978. I gh tōśan part siē-sènt tenìsta prufesiunìsta a 'l incìrca, divìś fra masć e fémni, ch'i pōlan śugàr al singulàr, al dópi o 'l dópi misć. Al vinsidōr dal sìngul al s mét in bisàca dū-mila punt e tri migliòṅ e sèt ad dòlar.
Tgnénd adrē a 'l palmarès, i śugadōr più vinsènt chè in dl'éra „open“, dòp al 1968, i èṅ gl'americàṅ Jimmy Connors e Pete Sampras e 'l śvìsar Roger Federer cun sinc sucès. Fra 'l dóni a 'l prim pòst a gh'è l'americàna Chris Evert insém a la Serena Williams cun siē vìnsidi.
Fra gl'itagliàṅ a gh'è da nutàr al tìtul 2015 dla Flavia Pennetta ch'l'à batû, in na finàł tuta pugléśa, la Roberta Vinci. La rumagnōla Sara Errani l'à invéci fat semifinàl in dal 2012.
La Chris Evert


text:
Rafal Majka gudogna uschia sia terza etappa al Tour de France en sia carriera. Il pli datiers da Majka è stà en questa etappa da muntogna l’Irlandais Daniel Martin ch’ha pers ina minuta sin il Polac.
Froome vinavant en il maillot jaune
A la testa dal classament general n’hai dà naginas midadas en questa emprima etappa tras la Pireneas. Il brit Chris Froome ha pudì defender ses maillot jaune, quai er grazia al grond sustegn da ses Team Sky. Froome ha cuntanschì l’arrivada ensemen cun ses gronds rivals, quai passa 5 minutas suenter il victur Rafal Majka. En il classament general maina Chris Froome vinavant avant l’american Tejay Van Garderen (+2:52) ed il Columbian Nairo Quintana (+3:09).
Er cun ils favurits ha il Svizzer Matthias Frank dal team IAM cuntanschì l’arrivada ed uschia pudì defender ses 15avel plaz en il classament general.
RR novitads 18.00


text:
Nudar la stad duai en emprima lingia simplamain far plaschiar! Dentant datti diffentas reglas. E questas reglas duess ins era risguardar. Per exempel betg ir suenter mangiar en l'aua. Ma è quai propi vair? Nus mussain trais reglas impurtantas per ch'il nudar la stad resta era in plaschair.
Nudaders da salvament
Bleras giadas han els plitost la rolla da controlladers, ils nudaders da salvament. Guardar che tut saja en urden. Ma schabegia in accident stoi ir svelt. Il «Minisguard» mussa co che nudaders da salvament treneschan.
Tar la Societad svizra da salvament SSS chatt'ins anc ulteriuras reglas da far bogn.


text:
Lucas Niggli è naschì en l’Africa e lura turna in Svizra nua ch’el ha cumenzà da sunar baud en furmaziuns d’instruments da batter. Adina sin sia atgna via è el daventà in dals musicants ils pli renumnads en la scena. La musica ch’el fa è fitg versada ed el daventa in cun sia battaria. Mo schon per vesair quai sa rendia ina visita al concert manegia Anna Serarda Campell. La musica che Lucas Niggli porscha na excluda ad nagin.
Engiadina In dals gronds a Lavin
Quai schon per la 3 giada, per l’emprima dentant solo. Quai saja anc ina giada tut insatge auter di la suprastanta e responsabla per il program da La Vouta Anna Serarda Campell. Sche in riva da persvader 2 giadas 40 minutas solo sin sia battaria vul quai dir insatge, uschè Campell.


text:
Il gudogn è creschì per passa 6% sin passa 28 milliuns francs. La raschun per questas cifras positivas sajan danovamain dapli emprests ipotecars e l'optimaziun dals custs, communitgescha la Raiffeisen.
La summa da bilantscha da las 9 bancas Raiffeisen dal Grischun è s'augmentada per 3,6% sin bun 5 milliardas francs. Latiers tutgan tranter auter l'administraziun da facultad da la clientella, e las immobiglias da la banca.
Serrar filialas er en il futur in tema
Il 2010 devi anc 63 filialas da la Raiffeisen en il Grischun. Il 2014 mo pli 45. Sco quai che la presidenta da l’Uniun grischuna da las bancas Raiffeisen, Petra Kamer, ha communitgà, stoppian ins era en il futur quintar, ch’ina u l’autra ulteriura filiala vegnia serrada. Definitivamain serrada el decurs da quest onn vegn la filiala ad Urmagn el Grischun central.
Sco quai che Petra Kamer ha detg envers RTR, vegnia segir era il dumber da bancas regiunalas a sa sminuir. Actulamain datti 9 bancas regiunalas da la Raiffeisen el Grischun.
Tranter quellas dettia segiramain ina u l'autra fusiun el decurs dals proxims onns.


text:
Ina premiera festivescha Mustér cun la festa naziunala. Il vitg en Surselva ha planisà da festivar pir ils 2 d'avust. Raschun é il Donnschtig-Jass, di Robert Cajacob, il president communal da Mustér. La vischnanca aveva quintà da pudair manar tras il Donnschtig-Jass da proxima gievgia. Perquai che Savognin ha dentant gudagnà la concurrenza n'è quai betg il cas. Da midar la data da gievgia sin mesemna fiss dentant stà a fitg curta vista. Perquai è la vischnanca sa decidida da salvar quella data.
La vischnanca da Mustér spetga inqual vischin da la Surselva e sch'i va bain lura pudess la festa naziunala er proxim onn puspè avair lieu ils 2 d'avust. Quai perquai che lezza data croda proxim onn sin in venderdi.
RR actualitad 17:00


text:
S E P TE M B R E 2 0 1 8 H OR S SÉ RIE Mag Semaine bleue du 8 au 14 octobre 2018 Hors-Série détachable Ambierle I Arcon I Changy I Combre I Commelle-Vernay I Coutouvre I La Pacaudière I Le Coteau I Le Crozet I Lentigny I Les Noës I Mably I Montagny I...
More
S E P TE M B R E 2 0 1 8 H OR S SÉ RIE Mag Semaine bleue du 8 au 14 octobre 2018 Hors-Série détachable Ambierle I Arcon I Changy I Combre I Commelle-Vernay I Coutouvre I La Pacaudière I Le Coteau I Le Crozet I Lentigny I Les Noës I Mably I Montagny I Noailly I Notre-Dame-de-Boisset I Ouches I Parigny I Perreux I Pouilly-les-Nonains I Renaison I Riorges I Roanne I Sail-les-Bains I St-Alban-les-Eaux I St-André-d’Apchon I St-Bonnet-des-Quarts I St-Forgeux -Lespinasse I St-Germain -Lespinasse I St-Haon-le-Châtel I St-Haon-le-Vieux I St-Jean -St-Maurice I1 St-Léger-sur-Roanne I St-Martin-d’Estreaux I St-Rirand I St-Romain-la-Motte I St-Vincent-de-Boisset I Urbise I Villemontais I Villerest I Vivans
Less


text:
Hauptinhalt
Gestion cursc de furmazion permanënta
Aliniamënt al plann strategich
La scumenciadiva fej pert dl plann strategich provinziel y ie urienteda de viers de chisc obietifs:
- Putenzië l’aministrazion digitela y atué l “Codesc dl’aminsitrazion digitela” y i adatamënc rispetifs ai bujëns dl’aministrazion provinziela, tl particuler:
- Realisé soluzions eGov che vënie sentides dala zitadinanza coche n smendrimënt dla burocrazia
- Scemplifiché i pruzesc y identifiché na soluzion trasversela
- Svilupé soluzions nueves per la gestion di dac sustenii dala tecnologia dl’educazion permanënta y dla furmazion permanënta
- Mëter a jì n software che curespuende almanco ai criteres minims di software n droa al mumënt (Athena, Athena light, Excursus, y nsci inant)
- Garantì ai zitadins/als zitadines n servisc de front end tres chël che i/les possa abiné si curs, se registré online y n cajo nce ciarië ju i documënc dl curs.
Allegato: Project Handbook
Cunsëies o prupostes
Sce te ues purté pro cun cunsëies, esperienzes y critiches o sce te és na pruposta cuncreta da fé te nvions a nes mandé ti cuntribut tres chësc portal. Saron cuntënc de pudëi nes mëter n cuntat cun té.
Ultima atualisazion de nosc proiet
Gestion cursc de furmazion permanënta | 05.04.2013


text:
Ils dus scolars muslima n'han betg pli vulì dar il maun a lur scolasta da classa. La direcziun da la scola ha dà suenter e dispensà els da dar il maun la fin e l'entschatta da l'instrucziun. La dispensa vegn entant discutada a moda cuntraversa en l'entira Svizra.
Simonetta Sommaruga ha ditg ch'ella s'imaginia auter l'integraziun. Er sut il titel da la libertad da religiun na possians betg acceptar quai, ha ditg Sommaruga envers la televisiun svizra. I saja far cler absolutamain che dar il maun tutgia tar nus ed i na possia betg dar enzennas da dumonda en quest reguard.
Rectur sa giustifitgescha
Avant è la direcziun da la scola secundara da Therwil s'exprimì publicamain. Il rectur Jürg Lauener stat davos la regla extraordinaria per ils dus scolars muslims. Ins n'haja betg mo dà suenter, mabain fatg in cumpromiss. Els sajan sa cunvegnids ch'ils scolars na dettian era betg il maun als magisters masculins. Uschia saja la dumonda da discriminaziun per els schliada, uschia Lauener envers SRF.
RR novitads 20:00


text:
La suprastanza deplorescha la decisiun e communitgescha ch’il project na possia uschia betg pli vegnir persequità vinavant.
Il suveran da St. Antönien aveva refusà ier saira a la radunanza communala il credit da 165’750 francs per la planisaziun en detagl e per procurar per ils meds finanzials. Daners ch’i duvrass tenor la suprastanza urgentamain, per pudair planisar l’ovra en detagl ed uschia er pudair terminar il project anc avant l’october 2016. Fin lura stuvess l’ovra esser a fin per anc survegnir l’indemnisaziun da la Confederaziun per cuvrir ils custs da la furniziun d'electricitad.
Sper il credit mancan er anc 800’000 francs per insumma pudair realisar il project. Daners che la suprastanza vuleva recaltgar fin la fin d’avust 2015 cun ina acziun speziala via ina plattafurma online ed autras stentas da vender certificats per uschia pudair cumenzar ad uras cun l’emprima badigliada.
Sch’in nov investider avess da s’engaschar per il project u sch’i dettia ina nova schanza cun autras cundiziuns da basa politica, vegnia la vischnanca a valitar la situaziun da nov.
RR novitads 16.00


text:
Da strusch in auter animal datti tants raquints sco dal luf.
Nus tuts enconuschain da pitschen ensi las paraulas dals frars Grimm, era quella da Chapitscha cotschna ch’aveva tema dal luf. En Svizra è il luf vegnì persequità senza remischun ed extirpà en il 19avel tschientaner. Nums locals cun «luf» ans regordan a lur preschientscha.
Quest chaun selvadi che viva en trieps po s’adattar fitg bain a l’ambient. Avant paucs onns al èsi reussì da passar da la peninsla apennina en las Alps al cunfin da l'Italia e da la Frantscha. Intgins lufs èn gia arrivads en Svizra e vegnan er a chattar la via vinavant vers l’ost. In luf viva dapi plirs onns en Surselva.
En il Parc Naziunal na vegnan reintroducids ni urs ni lufs-tscherver ni lufs. Animals che immigreschan independentamain èn però fitg bainvegnids ed en mintga cas protegids entaifer ils cunfins dal Parc.


text:
Orelogg di Ferrovij Federai Svizzer
L'Orelogg di Ferrovij Federai Svizzer a l'è l'orelogg de stazion di stazion de la Svizzera. A l'è staa dessegnaa in del 1944 dal Hans Hilfiker, ingegnee, cont la ditta Mobatime. In del 1953 l'è staa modifegaa cont l'introduzion di segond.
L'è, cont el temp, deventaa vun di simboi nazionai svizzer, e comé esempi de design a l'è present anca al MoMA de New York. La Apple l'ha doperaa el design in del sò sistema finna a la version 6.
Tecnologia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I orari svizzer a hinn cadenzaa domà in di megnuu intregh, e donca in 'sti orelogg a l'è pussee important el cunt di megnuu.
Ogni megnuu i orelogg receven de on orelogg master on segnal elettrich che 'l fa scomincià on ciclo di lanzett che 'l dura 58,5 segond.
'Sto moviment, che de facc el ferma l'orelogg per on segond, a l'è emulaa in di orelogg de pols faa su licenza de la Mondaine.


text:
Gudagna ha Tina Weirather dal Liechtenstein avant l'Austraicca Anna Veith. Sin il quart plaz èn communablamain la svizra Michelle Gisin e la taliana Federica Brignone.
- 1. Tina Weirather 1:02,17
- 2. Anna Veith +0,36
- 3. Wendy Holdener +0,38
- 4. Michelle Gisin +0,51
- 4. Federica Brignone +0,51
Grond success per Holdener
Tar sia per sisavla cursa da super-G da la cuppa mundiala cuntanscha Holdener il terz plaz cun in retard da 0,38 secundas. Ella è partida cun il numer 31 ed è pli sperta che tut sias collegas dal team svizzer.
Las ulteriuras svizras
- 7. Lara Gut
- 9. Joana Hählen
- 13. Priska Nufer
- 24. Jasmine Flury
- 35. Corinne Suter
- 43. Denise Feierabend
- Nathalie Gröbli OUT
RR novitads 12:00


text:
La sala era bain emplenida a chaschun da la surdada dal premi da cultura 2017 a Lavin. La poetessa e translatura Leta Semadeni vegn onurada da la regenza grischuna, quai en appreziaziun da sia ovra da vita.
Il schaner da quest’onn cura che Leta Semadeni aveva udi ch’ella retschaiva il premi principal da 30’000 francs era ella surpraisa. Ella n’aveva betg spetgà quest’onurificaziun. Grond è il plaschair tar Leta Semadeni. Quest premi animeschia ella da lavurar enavant cun plain plaschair e motivaziun.
Sper Leta Semadeni èn vegnids onurads ulteriuras 18 persunas cun il premi da renconuschientscha e promoziun dotà cun 20’000 francs.
RR actualitad 08:00


text:
Il Grischun è pertutgà pli fitg da las cugliunarias da la Auto da Posta SA che pensà. Il rapport publitgà mussa che gudogns da passa 30 milliuns francs èn vegnids zuppads durant ils onns 2007 enfin 2015. Il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli è surprais da la dimensiun dal scandal e pretenda ussa mesiras.
I saja anc adina grev da giuditgar il donn che las cugliunarias da cudeschaziuns hajan chaschunà al Grischun. Cler saja dentant ch'il donn saja pli gronds che quai ch'ins haja anc pensà il favrer, cura che l'entira affera è vegnida a la glisch, di Cavigelli. La cifra da 1,5 enfin 2 milliuns francs na saja perquai betg pli actuala. El spetgia ina restituziun da maximal 10 milliuns francs.
Chantun aveva resalvas
Mario Cavigelli conceda che la controlla da finanzas dal chantun Grischun haja pliras giadas annunzià resalvas pertutgond las calculaziuns da pretsch da la Auto da Post SA. Quai hajan els era laschà savair l’Uffizi federal da traffic. Mo els n’hajan betg dastgà prender invista ellas actas. Ch'els sez avessan stuì insister pli fitg sin transparenza tar ils custs na lai Cavigelli betg valair.
Consequenzas stoppia dentant dar tar l’Uffizi federal da traffic pretenda el. Lez sajan stads datiers da la Auto da Posta SA. Mo era tar ils chantuns vesa el basegn per mesiras e correcturas, agiunta Mario Cavigelli.
RR novitads 17:00


text:
Ina da las cundiziuns è la pussaivladad da pudair diriger il provediment. Actualmain pajan ils chantuns almain 55% dals custs da tractaments staziunars. Il rest surpiglian las cassas da malsauns. Quai vul la cumissiun da sanadad dal cussegl naziunal midar. Ella pretenda da reparter rut las prestaziuns sin cassas e chantuns.
Da principi duain las cassas da malsauns pajar tut las prestaziuns da sanadad – tant las ambulantas sco er las staziunaras, uschia la proposta. Ils chantuns surpigliassan almain 25,5% dals custs restants, suenter che la franschisa e la quota persunala èn tratgas giu.
Las pretensiuns
La radunanza plenara tschenta dentant la pretensiun dad er avair in pled en chapitel. Ils chantuns vulan avair la pussaivladad da diriger il provediment da prestaziun da sanadad ambulantas. Pia tuttina sco quai ch'igl è gia il cas tar il provediment da prestaziuns da sanadad staziunaras. Plinavant duain las prestaziuns da las chasas da tgira e da la Spitex vegnir integradas en il nov model da finanziaziun.
RR novitads 17:00


text:
18 01
Ol dé 18 de zenér l'è 'l 18 dé de l'an del calendare gregorià; manca 348 (349 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 18 de zenér al è ul dí da pòost 18 dal an dal calendari gregurian; i manca 348 (349 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1150 - Vimbodí (la Conca de Barberà Catalunya): Ramon Berenguer IV ga al fa dunazziun da di teregn par ga fá sü ul munastée Poblet.
2004 - Dakar (ul Capp Veert, ul Senegal): Nani Roma al è pruclamaa campiun dal Rally París-Dakar in la categuría da motucicliism e al deventa ul primm Catalan ch'al vadagna ul títul.
2004 - Bilbao (Biscaja, ul Paées Basch): la quarta assemblea generala dal PNB la scerniss Josu Jon Imaz presideent dal partii (cunfruntaa cun Joseba Egibar) in süstituzziun da Xabier Arzalluz.
2004 - Bagdad (l'Iraq): un atentaa süicida al ga fa 25 mòort e circa 130 ferii.
2005 - Tolosa da Lenguadòc (ul Lenguadòc, Occitània): diveers líder eurupée i asiist a la presentazziun dal Airbus 380, in cheest moment l'aviun comerziaal plüü graant dal muunt.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1952 - Cornellà da Llobregat: Daniel Solsona Puig, futbulista Catalan.
1904 - Bristol (Anglaterra): Archibald Alexander Leach, cugnussüü cuma Cary Grant, atuur da cinema Anglées (m. 1986).
1913 - Növa York (SÜA): David Daniel Kominski, cugnussüü cuma Dangn Kaye, atuur da cinema e cantant Nòort american (m. 1987).
1915 - Xixón (Astúries, Spagna): Santiago Carrillo, pulítich Spagnöö.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - Barcelona: Josep Lluís Ortega e Monasterio, müsich e militaar Catalan d'urígen Basca, revitalizaduur da l'havanera a l'épuca muderna (n. 1918).
Fèest:[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Ils guauds al nord d'Alvaschagn èn vegnids determinads sco guauds da protecziun. Els protegian il vitg, la via chantunala principala Tusaun – Casti, la via chantunala da colliaziun ad Alvaschagn e la lingia da la Viafier retica cunter lavinas, cunter crudada da crappa, cunter sbuvadas e cunter bovas. Ultra da quai adempleschan quests guauds er ina funcziun impurtanta per l'utilisaziun da laina e per la protecziun da la natira.
Per ch'il guaud possia porscher quests avantatgs er en futur èsi impurtant da tgirar e cultivar ils guauds. La regenza ha approvà in project correspundent:
- Il project cuntegna il schlargiament da la via existenta davent dal center dal vitg d'Alvaschagn fin tar l'emprima platta da volver.
- La cuvrida d'asfalt veglia vegn allontanada e dismessa sco ch'i tutga. La surstructura da la via vegn rinforzada e puspè cuvrida cun asfalt.
- Nua che quai è necessari vegnan construids u renovads stabiliments per allontanar l'aua ed indrizs artifizials.
La via vegn schlargiada a 3,3 meters. En lieus adattads vegnan ultra da quai construidas quatter plazzas per depositar laina respectivamain per installar la crana a cabel.


text:
La lingia da viafier sur il Pass da l'Alpsu è il mument interrutta tranter Tschamutt-Selva e Nätschen. La raschun è ch'ina lavina da naiv bletscha è ida a val questa notg ed ha sutterrà ils binaris sin ina lunghezza da 60 meters.
Persunas na sajan betg vegnidas blessadas. Er l'infrastructura da viafier na saja betg vegnida donnegiada, ha il pledader da medias da la Matterhorn Gotthard Bahn, Jan Bärwalde, ditg sin sin dumonda da l'agentura da novitads sda. Ils trens tranter Tschamutt e Nätschen possian probabel gia davent da las 14:00 puspè cursar tenor urari.
RR novitads 11:00


text:
- La Russia vul stritgar 50 plazzas tar l'ambassada britannica en la Russia. Pertutgads èn diplomats e persunal tecnic.
- Uschia veglian ins realisar egualitad. La Gronda Britannia aveva en connex cun il cas da Sergej Skripal numnadamain era reducì il dumber da diplomats russ.
La replica da la Russia envers la Gronda Britannia: l'ambassada britannica en la Russia duai esser represchentada da tant persunal sco l'ambassada russa en la Gronda Britannia. Cun questa mesira veglian ins realisar egualitad ha ditg la pledadra. Cun questa mesira veglian ins realisar egualitad ha ditg la pledadra.
Concret vul quai dir che 50 plazzas vegnan stritgadas. Pertutgads sajan diplomats e persunal tecnic. La reducziun sto succeder entaifer in mais.
Dumber da persunal
Per il mument dumbra l'ambassada britannica en Russia radund 60 diplomats accreditads, da quels èn 23 però gia vegnids bandegiads.
Dasperas datti er anc persunal tecnic accredità. Quai èn responsabels pers segirtads, tecnicists u er scolasts tar scolas da l'ambassada.
Questa decisiun è la replica per la bandegiada da diplomats che la Gronda Britannia aveva proclamà en connex cun l'attatga da tissi sin l'anteriur spiun Sergej Skripal e sia figlia.
RR novitads 14:00


text:
1889
Aveniment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ol 6 de Mas: a Parigi la vé 'naügürada la Tur Eifèl.
- ol 26 de Mas: l' vé 'naügüràt ol Put de San Michél sö l'Ada.
Nassiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 20 de april: Adolf Hitler, ditatur tudesch (m. 1945)
- 2 de nuvember: Arnoldo Mondadori, editur italian.
Necrulògi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Inhalt
Svizra
-
La bancnota da 200 francs vegn l'avust
La nova bancnota è en brin e tematisescha cun l'element principal «materia» la Svizra scientifica, quai communitgescha la Banca naziunala svizra BNS. Ils 15 d'avust vul ella preschentar la nova nota ed in'emna pli tard duai ella ir en circulaziun.
L'onn passà ha la BNS cumenzà a laschar circular la nova seria da bancontas svizras. La nota da 1'000 francs e la nota cun la pli auta ediziun, la bancnota da 100 francs, cumparan lura il 2019.
RR novitads 14:00


text:
Imola
Imola (endèla parlàda locàl: Iommla) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 64.348 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 204,94 km², per 'na densità de 314 ab./km². El cunfìna coi cümü de Argenta (FE), Bagnara di Romagna (RA), Borgo Tossignano, Casalfiumanese, Castel Bolognese (RA), Castel Guelfo di Bologna, Conselice (RA), Dozza, Massa Lombarda (RA), Medicina, Mordano, Riolo Terme (RA), Solarolo.
Imola l'è famùza per vìa de l'autòdromo endóche vé curìde le gàre de Fòrmula Uno.


text:
Responsablabad
Malgrà che las autoritads dattan bain adatg che las infurmaziuns publitgadas sin questa pagina d'internet sajan correctas, na pon ellas surpigliar nagina responsabladad per la correctadad dal cuntegn, per l'exactezza, per l'actualitad, per l'autenticitad e per la cumplettezza da talas infurmaziuns.
Las autoritads federalas sa resalvan explicitamain il dretg da midar da tut temp e senza preavis parzialmain u entiramain il cuntegn da la pagina d'internet, d'al stizzar u da suspender temporarmain la publicaziun da quel.
Las autoritads federalas refusan tutta responsabladad per donns materials u immaterials chaschunads tras l'access a las infurmaziuns publitgadas u tras lur utilisaziun resp. nunutilisaziun, tras il maldiever da la colliaziun u tras disturbis tecnics.
Renviaments e links
Renviaments e links ad autras paginas d'internet na tutgan betg en il sectur da responsabladad da las autoritads federalas. L'access a questas paginas d'internet e lur utilisaziun han lieu sin agen ristg da l'utilisadra u da l'utilisader. Las autoritads federalas decleran explicitamain ch'ellas n'hajan nagina influenza sin la furma, sin il cuntegn e sin las purschidas da las paginas, a las qualas ellas renvieschan. Las infurmaziuns ed ils servetschs da questas paginas d'internet stattan cumplainamain en la responsabladad da lur auturas e da lur auturs.
Las autoritads federalas refusan tutta responsabladad per talas paginas d'internet.
Protecziun da datas
Sa basond sin l'artitgel 13 da la constituziun federala e sin las disposiziuns dal dretg da protecziun da datas da la confederaziun ha mintga persuna il dretg da la protecziun da sia sfera privata sco er il dretg da la protecziun cunter l'abus da sias datas persunalas. Las autoritads federalas observan strictamain questas disposiziuns. Las datas persunalas vegnan tractadas dal tuttafatg confidenzialmain e na vegnan ni vendidas ni dadas vinavant a terzs.
En stretga collavuraziun cun noss "hosting-providers" ans stentain nus da proteger uschè bain sco pussaivel e cun tut ils meds las bancas da datas dad intrusiuns externas, da sperditas, d'abus u da sfalsificaziuns.
Durant l'access sin nossas paginas d'internet vegnan registradas las suandantas datas en "logfiles": l'adressa dad IP, la data, il temp, la dumonda dal program da navigaziun ed infurmaziuns che vegnan transferidas en general davart il sistem operativ resp. davart il program da navigaziun.
Questas datas permettan a las autoritads federalas da far evaluaziuns satisticas anonimas per renconuscher tendenzas che servan a meglierar la purschida. Tenor la lescha federala davart la surveglianza dal traffic da posta e da telecommunicaziun (LSTPT) datti in'obligaziun legala da conservar las datas da connexiun durant almain sis mais.
Questas reglas na valan betg, sche Vus contactais voluntarmain las autoritads federalas. Durant la registraziun da Vossa adressa dad e-mail vegn quella archivada en in banca da datas separada che n'è betg colliada cun ils "logfiles" anonims. Vus avais da tut temp la pussaivladad d'annullar Vossa registraziun.
Copyright
Dretgs d'autur: autoritads da la confederaziun svizra.
Las infurmaziuns sin las paginas d'internet da las autoritads federalas vegnan messas a disposiziun a la publicitad. Cun chargiar giu u cun copiar texts, maletgs, fotografias u autras datotecas na vegnan transferids nagins dretgs vi dals cuntegns.
Ils dretgs d'autur e tut ils auters dretgs en connex cun ils texts, cun ils maletgs, cun las fotografias u cun autras datotecas sin las paginas da las autoritads federalas tutgan exclusivamain a quellas ubain a las titularas ed als titulars che vegnan menziunads spezialmain. Per la reproducziun da mintga element dovri ordavant l'autorisaziun en scrit da las titularas e dals titulars dals dretgs d'autur.


text:
Mairàgh
Mairàgh (Mairago in Italian) l'è un cumün de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 1 402 abitant (dàto del Dic 2015 [1]), furmàd da Mairàgh e da la frasiòn Basiàsc.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La sò urìgin, forse, la rìva a l'antica Ruma. Dòpu, i sò pruprietari i'enn stai i vari vesc de Lod, per pö pasà in del Medio Evo ai sciùr de Saliràn: i Simonetta, i Talenti (1480) e i Vaini (1703).
Cultüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I dü monüment impurtant del teritòri i'enn le dù cese de San Marc e de San Giòrg, tüte dù del sécul XIII.
Ecunumia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'atività principal l'é l'agricultüra, cun la melga (mais), l'òrs e un pitìn anca de furmént. Gh'è anca tanti alevamènt de vache, de nimài, de galìne e de cunìli.
El g'ha la sò impurtansa l'alevament de le àvie, cun l'indüstria del mél.
El rest de l'industria i'enn di artigiàn mecanic e del légn.
In di ann adrée, a Basiàsc, a gh'era el metano, cun l'Agip che la gh'eva vün di sò impianti. Al dì d'incö, gh'é apena i serbatòi de depòsit.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Mairagh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ditg n'ha la gruppa Foffa Conrad ditg nagut suenter che la Weko aveva publitgà ils 26 d'avrigl sia decisiun en il cas «Engiadina 1». La gruppa Foffa Conrad survegn en quella decisiun in chasti da radund 5 milliuns francs.
Naginas manipulaziuns da pretschs
Roland Conrad, il president dal cussegl d'administraziun da la gruppa Foffa Conrad defenda ussa sia interpresa. El di surtut ch'ins n'haja mai manipulà pretschs. Che quai avessan remartgà immediat architects, inschigners ed era las instanzas chantunalas. Ultra da quai saja era il fatg che radund la mesadad da las interpresas da fabrica en Engiadina Bassa ed en Val Müstair hajan fatg concurs durant ils ultims 20 onns, in indizi ch'ils pretschs eran plitost memia bass che memia auts.
Betg tants cas da cunvegnas
La gruppa Foffa Conrad sa dosta era cunter la renfatscha ch'igl haja dà radund 400 cas da cunvegnas. Quai haja la Weko calculà a basa da protocols ed agendas dad involvids. Betg tar mintga sesida haja dentant dà cunvegnas, perquai ch'ins haja savens era fatg dispita senza la fin finala chattar in consens. Era las collavuraziuns cun l'interpresa Lazzarini na sajan betg stadas sistematicas sco quai che la Weko pretendia, ha ditg Roland Conrad envers RTR.
Recurs
La gruppa Foffa Conrad fa ussa recurs tar il Tribunal administrativ federal. L'interpresa spera ch'il tribunal curregia las decisiuns da la Weko. Surtut era l'autezza dal chasti per Foffa Conrad, da 5 milliuns francs, saja absurda ha ditg Roland Conrad. En il cas che l'interpresa avess propi da pajar tut l'import, signifitgass quai in privel existenzial.
La Weko na commentescha betg
La cumissiun da concurrenza Weko na vul betg commentar ils arguments da la gruppa Foffa Conrad. Quai ha ditg il vicedirectur da la Weko Frank Stüssi ad RTR. Els restian tar quai che els hajan ditg la fin d'avrigl en la communicaziun da medias.
Il pli grond cartel en la branscha da construcziun
Qua, il link avra en ina nova fanestra datti ina survista.
RR actualitad 12:00


text:
Hillary Clinton
L’Hillary Diane Rodham, da spuśàda cgnusùda méj cuma Hillary Clinton (Chicago, 26 'd Utóbar dal 1947, a s lèś [ˈhɪləɹi daɪˈæn ˈɹɑdəm ˈklɪntən] in ingléś) l'è na pulìtiga americàna, mémbar dal partî demucràtic, èx segretària 'd stat e senadōra 'd New York da 'l 2001 a 'l 2009.
In dal 2016 l'à vins cóntar Bernie Sanders al primàri dal sò partî dvintànd la candidàda demucràtica in dgl'elesiòṅ presidensiàli di Stat Unî. Al sò rivàł 'l è 'l republicàṅ Donald Trump.
Prima ad dvintàr na pulìtiga, l’Hillary l'à fat ad mistēr l'avucàta, l'insgnànta 'd dirìt penàł e l'è stada na mémbra di cunsìli 'd aministrasiòṅ dal multinasiunàli Walmart e Lafarge.
Biugrafìa
Nada a Chicago in d'l Illinòis, la crés a Park Ridge in na famìja republicàna. In dal 1969 la s làurea cun unōr in siénsi pulìtighi dòp èsar-'s davśinàda dimóndi a i demucràtic. Dū an dòp la cgnós Bill Clinton a Cambridge (Massachusetts) méntar la lauràva p'r i putèṅ dasfurtunâ. In dal 1975 la spóśa Bill a Fayetteville (Arkànsas) prima che sò marè al dvintìs al guvernadōr ad cal stat lè par dód'ś an. In dal 1980 a nas sò fiōla Chelsea.
In di an Nuànta la dvènta la first lady di Stat Unî cun sò marè ch'al bat prima George H. W. Bush in dal 1992 e pò Bob Dole in dal 1996. In chi an lè la próa a far dvintàr léǵ un sò prugèt ad dar l'asisténsa sanitària universàla ma la n gh la cava briśa.
In dal 2008 la próa a ciapàr la candidadùra dal sò partî par dvintàr la prima presidènta dóna di Stat Unî ma la pèrd al primàri cóntar Barack Obama anc s'l'éra stada lē a ciapàr più vōt. In dal 2009 però chi lò al la sarnìs cuma segretària 'd stat in dal sò prim mandâ. La Clinton la gh próa incóra quàt'r an dòp e 'sta vòlta la gh la cava sarnénd 'l èx guvernadōr dla Virgìgna Tim Kaine cuma vice.


text:
Categuria:Cumün del Canton Friburgo
Sót-categurii
Quela categuria chì la gh'ha 7 sota-categurij chì de sota, sü un tutal de 7.
C
- ► Cumün del distret de Broye (31 P)
- ► Cumün del distret de Glâne (20 P)
- ► Cumün del distret de Gruyère (27 P)
- ► Cumün del distret de Sarine (36 P)
- ► Cumün del distret de See (27 P)
- ► Cumün del distret de Sense (19 P)
- ► Cumün del distret de Veveyse (9 P)
Vus in de la categuria "Cumün del Canton Friburgo"
In quela categuria chì gh'è i 169 paginn indicaa de 169 che gh'hinn in tutal.


text:
Suzanne Vega: «Luka»
- Mesemna, 18.4.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 18.4.2018, 9:30, RTR
Suzanne Vega è stada ina da las chantauturas cun il pli grond success els onns 80. Ensemen cun Tracy Chapman ni Tanita Tikaram ha ella fatg via per musicistas sco per exempel Alanis Morissette, Sheryl Crow ni Tori Amos. Vega sez di che Leonard Cohen haja influenzà fitg ella. Sco Cohen ha era Vega scrit chanzuns cun tematicas persunalas u tematicas che vegnan tabuisadas en la societad. Sco per exempel tar ses hits: «Luka».


text:
Primavaira
-
Glindesdi, 2.4.2018, 19:00
Ina bella schelta da melodias primavaunas.
Legenda da maletgs:
Flur da primavaira
Pixabay
Cun in valser «Frühlings Grüsse» faschain nus l'entschatta. Plinavant tadlain nus «Die Jahreszeiten der Liebe» cun Vreni e Rudi, «So a schöner Tag» cun die Jungen Zillertaler e «Frühlingsblumen» cun il Zillertal Quintett. Quellas ed anc bleras autras chanzuns per in di perfetg ora en la natira, savais Vus tadlar en la Stailalva.
Ils titels en l'emissiun
Redacziun: Christa Soliva


text:
La moziun dal parlamentari grischun cristiandemocrat Stefan Engler ha en mira ils pachets da prestaziuns turisticas che vegnan vendids als giasts. Per exempel ina pernottaziun en in hotel ensemen cun in bigliet per las pendicularas inclus il prender a tschains skis e fists. Per che la tariffa reducida da la hotellaria da 3,7% valia per l'entir pachet, sto lezza cumpart far ora almain 70% dals custs. Tenor Stefan Engler impedescha questa quota auta gist tals pachets che daventian adina pli impurtants per il turissem. Perquai duai la quota vegnir reducida sin 55%.
Da quai maini era ina maioritad dal Cussegl dals chantuns. Dar ses consentiment sto dentant era il Cussegl naziunal che tracta la moziun probabel la proxima sessiun.
RR novitads 18:00


text:
Ina collascha gartegiada ed in viadi a Peking
- Sonda, 7.10.2017, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 7.10.2017, 11:03, RTR
La gruppa da teater Muntanellas ha preschentà ses pli nov toc: «Liebe Lust und Schokoküsse» – ina producziun cun provocaziun gartegiada.
Il toc da las Muntanellas è ina sort collascha che pretenda attenziun dal visitader ma ch'è era ina sfida per ils acturs. Il «Magazin da cultura» è stà ad ina preschentaziun e dat in resun.
En il Magazin da cultura raquinta era Mirco Baselgia da ses temp ch'el ha passentà a Peking. L'artist ha pudì profitar durant il segiurn da novas enconuschientschas e dad invistas en novs materials artistics.
En la rubrica litteratura preschenta Clà Riatsch ses top ten litterars. Scenas, motivs e figuras or da cudeschs che stattan a cor ad el. Questa giada preschenta el il surchombras sco lieu poetic, il palantschin dad Andri Peer.
Contribuziuns
-
Litteratura: Il palantschin dad Andri Peer sco lieu poetic
-
Tip persunal «Crappa»
-
Resun sin «Liebe Lust und Schokoküsse» da las Muntanellas
-
Tips da cultura
-
L'artist Mirko Baselgia raquinta da Peking


text:
Ina da sias lavurs principalas saja da far viadis en differentas citads da la China, Namibia ed Africa dal Sid. Là s’inscuntra el cun scolas ed instituziuns che intermedieschan scolars. Plinavant visita Ursin Defuns las famiglias dals scolars ch'èn al gimnasi da Mustér u quellas famiglias che tramettan proximamain scolars. Avant che far tals viadis èsi bun da sa preparar in pau per emprender d’enconuscher la cultura estra.
Brat cultural
Ma i dat era in barat cultural, vul dir: scolars indigens van en questas terras per emprender englais e scolars da l’exteriur vegnan a Mustér per star duas fin trais emnas.
Contacts cun la Namibia
Ils dis passads èn represchentants da Swiss eduGLOBE stà en Namibia (en la citad da Windhoek). Là è il premi da la fundaziun Thomas Domenig vegnì surdà ad ina giuvna che dastga vegnir trais onns al gimnasi da Mustér.
Swiss eduGLOBE ha era in cussegl d’administraziun che sa cumpona da l’avat Vigeli Monn, dal rectur Roman Walker e da Zen - Jiang Wang.


text:
Ensemen cun ina gruppaziun da glieud giuvna èsi reussì a Christian Jenny da lantschar a curta vista sia candidatura e persvader entaifer be 8 emnas la maioritad dals votants da San Murezzan. Surtut il fatg che blers giuvens s’engaschan uss activamain per l’avegnir politic da la vischnanca, para d’avair mobilisà bleras persunas dad ir a l’urna.
Il suveran da San Murezzan ha gì dad ir duas giadas a l’urna per eleger il president communal per ils proxims quatter onns. Tar l’emprim scrutini avant 2 emnas aveva Jenny manchentà la maioritad absoluta per 5 vuschs.
Proxima runda en in’emna
Gia proxima dumengia han ils votants puspè dad ir a l’urna. Lura han els da decider cun l’elecziun da 4 candidats, tgi che vegn a seser en la suprastanza da San Murezzan cun il president novelegì. Actualmain èn en cursa 8 candidats.
Sper ils 4 effectivs:
- Regula Degiacomi (PLD)
- Michael Pfäffli (PLD)
- Maurizio Pirolla (PCD)
- Anita Urfer (senza partida)
Cumbattan er 4 novs candidats per in dals sezs en l’executiva da San Murezzan.
- Martin Berthod (PPS)
- Claudia Jann (New Generation, senza partida)
- Reto Matossi (senza partida)
- Beat Mutschler (PCD)
L’emprim scrutini per l’elecziun da la suprastanza è ils 14 d’october 2018.
RR novitads 12:00


text:
Tochen la fin d'october han ils scolars grischuns gì la pussaivladad d'inoltrar projects d'art e cultura che las scolas han realisà durant ils onns da scola 2015/16 e 2016/17. Part da la giuria han fatg Margrit Darms-Landolt, commembra da la cumissiun chantunala per promover la cultura, Luca Maurizio, magister ed artist, ed Armon Fontana da la promoziun da cultura dal Grischun.
Puschlav gudogna cun «Sprachen im KOchtoPF»
L'emprim premi da 3'000 francs va al project «Sprachen im KOchtoPF» da las suandantas scolas: Scola elementara Puschlav, sedia Puschlav (6. classa primara), scola elementara Puschlav, sedia San Carlo (1. classa primara), scola elementara Vicosoprano (4. e 5. classa primara), scola Malögia (1. fin 6. classa primara).
Ulteriurs premis van en Lumnezia ed a Vaz/Lai
Il segund premi ch'è dotà cun 2'000 francs survegn la 3. classa dal stgalim superiur da la scola Lumnezia, Vella. Els han inoltrà il project «Ängste im Alltag». Ed il terz premi da 1'000 francs survegn la scola communala Vaz, scola Lai (scolina, classas primaras, classas dal stgalim superiur). Ils scolars da Vaz e Lai han inoltrà in project che cumpiglia pliras spartas cun il titel «Menschlich – Mensch sein – As menschalat».
La surdada da l'emprim premi ha lieu mesemna, ils 24 da schaner 2018 a Poschiavo. Il schef dal departament d'educaziun e cultura e protecziun da l'ambient Martin Jäger vegn ad esser preschents.
RR novitads 09:00
Project «Scola e cultura»
Il nov project dal chantun Grischun «Scola e cultura» duai permetter als uffants ed als giuvenils grischuns in access multifar ad ina vasta chapientscha da la cultura. Ils scolars duajan survegnir baud gust da la cultura.


text:
Sauvignon Blanc: Top-Weine 2011 aus Südtirol in Italien
-
2011 Südtirol Appius DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte95
-
2011 Südtiroler Terlaner I Grande Cuvée DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte95
-
2011 Südtirol Terlaner Riserva Nova Domus DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2011 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Quarz DOCKellerei TerlanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2011 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Quarz DOCKellerei TerlanSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte93
-
2011 Südtirol Sanct Valentin Comtess Passito DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sanct Valentin Sauvignon DOCKellerei St. Michael-EppanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sauvignon Castel Giovanelli DOCKellerei KalternSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sauvignon Flora DOCKellerei GirlanSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sauvignon Mervin DOCKellerei MeranSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sauvignon Passion DOCKellerei St. PaulsSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Terlaner Réserve della Contessa DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte91
-
2011 Südtirol Sauvignon Blanc Andrius DOCKellerei AndrianSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte90
-
2011 Südtirol Sauvignon Castel Giovanelli DOCKellerei KalternSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte90
-
2011 Südtirol Sauvignon Mantele DOCNals MargreidSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte90
-
2011 Südtirol Terlaner Sauvignon Blanc Tannenberg DOCManincorSüdtirol Terlaner, Südtirol, Südtirol, ItalienPunkte90
-
2011 Südtirol De Silva Sauvignon Blanc DOCWeingut Peter SölvaSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2011 Südtirol Graf von Meran Sauvignon DOCKellerei MeranSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2011 Südtirol Sauvignon Oberberg DOCTenuta KornellSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte89
-
2011 Südtirol Sauvignon Palladium DOCKellerei K. Martini & SohnSüdtirol, Südtirol, ItalienPunkte89


text:
da pli Scolaziun...
Latiers vegnan las suandantas scolaziuns supplementaras: stgalim secundar I, stgalim supplementar, pedagogia curativa da scola, svilup da la scola
da pli Furmaziun cuntinuada...
La purschida da furmaziun cuntinuada a la SAPGR sustegna scolastas e scolasts en differentas fasas da lur vita professiunala e dat novs impuls per scola ed instrucziun.
da pli Perscrutaziun e servetschs...
La perscrutaziun applitgada e la realisaziun dals resultads e da las enconuschientschas en products cun gudogn direct per la scienza, la furmaziun cuntinuada e la pratica furman l’incumbensa principala da la partiziun perscrutaziun, svilup e servetschs.
da pli La SAPGR...
La Scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) procura per la scolaziun e la furmaziun cuntinuada da persunas d’instrucziun per il chantun Grischun e per ils chantuns cunfinonts. Cun radund 500 studentas e students tutga la SAPGR tar las SAP mesaunas da la Svizra.
Eingeloggt als
Dapi l’onn 2003 scolescha la SAPGR persunas d’instrucziun per il stgalim prescolar e per il stgalim primar. Cun cooperaziuns porscha la SAPGR tranter auter era studis da master en pedagogia curativa da scola sco era per il stgalim secundar I.
Cun radund 500 studentas e students tutga la SAPGR en Svizra tar ina scola auta mesauna. Questa grondezza ideala pussibilitescha a la SAPGR da reagir a moda svelta sin midadas en la cuntrada da furmaziun svizra e porscha libertads d’agir cun soluziuns innovativas. La SAPGR è ina scola auta flexibla ed agila.
A la SAPGR ha la Mehrsprachigkeit /plurilinguitad in’impurtanza speziala ed unica: Las studentas/ils students han per regla la pussaivladad d’absolver lur studis e curs en tuttas trais linguas chantunalas (tudestg, rumantsch, talian).
Las studentas/ils students dals studis scolina e stgalim primar acquistan lur cumpetenzas praticas durant 26 emnas pratica professiunala entaifer il studi da bachelor da trais onns. Cun integrar berufspraktischen Ausbildung / la furmaziun da la pratica professiunala pon la teoria e la pratica vegnir colliadas a moda optimala.
Cun radund 4500 Weiterbildungstagen / dis da furmaziun supplementars porscha la SAPGR a las persunas d’instrucziun cuntinuadamain la pussaivladad da sa sviluppar en lur professiun e dat uschia in sustegn cumpetent per lur lavur pretensiusa.
La SAPGR perscrutescha temas actuals dal champ da scola. Sper ils projects specifics dal rom sa focussescha Forschung / la perscrutaziun da la SAPGR sin trais secturs: Mehrsprachigkeit / plurilinguitad, Schule und Technik / scola e tecnica, Schule alpin / scola alpina. Ils resultats or da quests projects da perscrutaziun orientads a l’applicaziun vegnan integrads cuntinuadamain en la scolaziun e furmaziun supplementara da las persunas d’instrucziun.
L’organ suprem da la SAP Grischun è tenor art. 13 da la lescha davart las scolas autas e la perscrutaziun ...detagl...
La SAPGR porscha numerus servetschs a studentas/students, a collavuraturas/collavuraturs ed era a persunas externas interessadas: ...detagl...
La SAPGR è ina scola auta autonoma da dretg public ch'è purtada dal chantun. La basa legala furma sin plaun ...detagl...
La communicaziun interna ed externa da la SAPGR porscha differents servetschs. ...detagl...
L’organ suprem da la SAP Grischun è tenor art. 13 da la lescha davart las scolas autas e la perscrutaziun ...detagl...
La SAPGR è ina scola auta autonoma da dretg public ch'è purtada dal chantun. La basa legala furma sin plaun ...detagl...
La SAPGR porscha numerus servetschs a studentas/students, a collavuraturas/collavuraturs ed era a persunas externas interessadas: ...detagl...
La communicaziun interna ed externa da la SAPGR porscha differents servetschs. ...detagl...


text:
Il camiunist è guidà var las 9:50 da Tumein sin la via dal vitg da Tumein en direcziun La Punt/Reichenau. Il camiun n'è betg vegnì sut ina punt ora ed è alura stà bloccà cun la crana sut la punt. Ils pumpiers da Flem e Cuira han pudì liberar il camiunist da 50 onns cun in telescop da salvament.
L’um ha stuì vegnir ospitalisà cun blessuras mez grevas, scriva la polizia chantunala. La punt è vegnida donnegiada be lev, il camiun ha in donn total.
Durant las lavurs da rumida ha la via si en il vitg da Tumein stuì vegnir serrada per radund trais uras.
RR novitads 14:00


text:
L'incumbensa principala è da sustegnair en il chantun Grischun ils sforzs da l'organisaziun federala per la promoziun dal sport "giuventetgna + sport". La realisaziun da questa incumbensa cumpiglia oravant tut l'organisaziun da curs da scolaziun e da furmaziun supplementara per las persunas d'instrucziun dal chantun Grischun sco er las lavurs administrativas per il subvenziunament da las purschidas da sport en las uniuns. Tut las activitads en il rom da "giuventetgna + sport" vegnan organisadas en stretga collavuraziun cun la confederaziun, cun ils auters chantuns sco er cun las federaziuns e cun las uniuns da sport dal Grischun.
En il sectur dal sport da scola cumpiglian ils servetschs in'examinaziun da las prestaziuns en furma da l'examen chantunal dal sport da scola, differentas occurrenzas dal sport da scola sco er curs da furmaziun supplementara per persunas che instrueschan sport. Per sustegnair il sport dal dretg privat vegnan mess a disposiziun meds finanzials or dal fond da sport. En il rom da la promoziun generala dal sport sustegna u lantscha il USS projects u programs per promover il sport ed il moviment confurm al temp.
La midada da num da l'anteriur uffizi da sport a graubündenSPORT è vegnida realisada cun la finamira da rinforzar l'identitad cun la promoziun chantunala dal sport.
Concept per promover il sport


text:
Thomas Roffler da Grüsch ha survegnì 331 vuschs en il segund scrutini. Las segund bleras vuschs ha fatg Curdin Capeder da Cumbel (255 vuschs). Hanspeter Michel da Tavau ha retratg sia candidatura, suenter avair fatg 152 vuschs en l'emprim scrutini.
Roffler succeda a Hassler
Radund 600 purs cun dretg da vuschar han elegì il nov president a chaschun da la radunanza da commembers da l`Uniun purila dal Grischuna a Cazas. Thomas Roffler succeda a Hansjörg Hassler da Donat ch`è stà 12 onns en uffizi.
RR novitads 15:00


text:
La svieuta da la fiera da medicaments en Svizra è s'augmentada per 4,2%. Quest plus possian ins cunzunt engraziar ad medicaments innovativs cunter cancer e malsognas autoimmunas.
En cumparegliaziun cun ils onns avant è il creschament dentant pli pitschen. Uschia è la fiera il 2015 creschida per 5,1% ed il 2016 per 4,7%.
Reducziuns da pretsch ordinadas
Sco che las uniuns rapportan avevan il 2015 ed il 2016 betg gì lieu controllas da pretsch pervia d'ina midada dal reglament. L'onn 2017 en puspè vegnidas fatgas controllas da pretsch ed ins ha ordinà ina reducziun dal pretsch tar 350 medicaments. Quai n'ha dentant nagin connex cun la svieuta en l'onn 2017 cunquai ch'ils pretschs èn pir vegnids sbassads entschatta 2018.
Dapli medicaments che vegnan surpigliads
Er il dumber da medicaments che vegn surpiglià da las cassas da malsauns è creschì per 4,6%. Cun 48,9% da quests medicaments èn ils pli blers medicaments che vegnan surpigliads da la cassa da malsaun vegnids cumprads en apotecas.
RR novitads 17:00


text:
Tant en il Cussegl da segirezza a New York sco era en il Cussegl per dretgs umans a Genevra stoppian ins tematisar las arrestaziuns ed ils morts en connex cun las protestas en l'Iran. Quai pretenda Nikki Haley, l'ambassadura americana tar las Naziuns Unidas.
Las Naziuns Unidas ston dir lur opiniun.
Ils ultims sis dis èn almain 21 persunas vegnidas mazzadas tar las protestas violentas. Sulettamain èn la chapitala Teheran sajan passa 450 persunas vegnidas arrestadas. Quai han communitgà las autoritads. I sa tracta da las protestas las pli grevas dapi l'onn 2009.
Demonstraziuns per e cunter il reschim iranais
Suenter protestas da plirs dis cunter il reschim – che cuntinueschan anc adina – ha la regenza sezza entant organisà cuntrademonstraziuns che duain demussar il sustegn per la regenza. Tenor la televisiun statala «Irib» sajan pliras tschientmilli persunas idas sin via per mussar lur solidaritad cun la regenza.
RR novitads 10:00


text:
Massaléngh
Masalengh (Massalengo in Italian) l'è un cumün del circundari de de Lod, Lumbardia cun 4 538 abitant (dàto del Dic 2015 [1]). El se tröva a circa 7 km a süd de Lod.
El sò num el deriva dal cùnt piasentìn Piero Massalenghi, che l'é stai pruprietari del paés dal 1661 al 1756.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Massalengh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils inimis da l'Iran hajan sustegnì ils ultims dis ils demonstrants politicamain, però era cun daners ed armas. Quai ha pretendì Ajatollah Ali Chamenei. Tgi exact ch'el fa responsabel n'è però betg cler.
Ils protests avevan cumenzà la gievgia passada. L'emprim eran els sa drizzads encunter la politica d'economia e da l'exteriur da la regenza. Entant sa drizzan quels er encunter il sistem politic da l'Iran. Dapi lura èn mortas almain 19 persunas, rapporta la televisiun statala.
En medias socialas vegn pretendì che la polizia sajettia sin ils demonstrants. Quests rapports na sa laschan dentant betg examinar independentamain.
RR novitads 09:00


text:
Ils uschènumnads independents dependents – per exempel ils manischunzs dal servetsch da taxi Uber – stuessan tenor il sindicat vegnir vis sco emploiads cun ils dretgs correspundents. Quai munta ch'els duain vair giuridicamain e da las assicuranzas socialas nà ils medems dretgs sco cun in contract collectiv da lavur (GAV).
Plinavant na po quai betg dar ina flexibladad sainza cunfins tar ils temps da lavur. Els pretendan era mesiras per la dischoccupaziun ch'i dat pervi da la digitalisaziun. Las consequenzas da la revoluziun digitala na dependian betg uschè fitg da la tecnica u dals sforz economics mabain da las cundiziuns che politica e giuria porschan. I saja il pensum dal stadi da procurar per bunas cundiziuns ensemen culs partenaris socials.
En ina segunda resoluziun pretenda l'Unia ch'ins stoppia pudair cumbinar meglier la lavur, il temp liber e la famiglia.
RR novitads 17:00


text:
Suenter il Cussegl dals chantuns ha er il Cussegl naziunal approvà la nova lescha davart las professiuns en il sectur da sanadad. L’idea da schlargiar la glista da las professiuns cun la radiologia medicinal-tecnica e cun in livel master per la tgira n’han gì nagina schanza.
Tge cumpetenzas ch’èn necessarias per lavurar en quest sectur, definescha il Cussegl federal ensemen cun las scolas autas pertutgadas e cun las organisaziuns professiunalas. Latiers tutgan cumpetenzas persunalas e socialas.
Proteger pazients
Plinavant introducescha il parlament in register professiunal naziunal. Quel duai impedir che persunas cun in scumond da lavurar en in chantun pon ir a lavurar senza problems en in auter chantun.
Pervi da midadas ch’il Cussegl naziunal ha fatg sto il Cussegl dals chantuns anc ina giada sa fatschentar cun questa lescha.
RR Novitads 14:00


text:
Hubert ed Elena Tomaschett – sport da sajettar sin aut nivel
- Sonda, 16.6.2018, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 16.6.2018, 9:03, RTR
Sch'i vegn sajettà en Surselva, lura èn ils Tomaschetts betg lunsch davent.
Hubert Tomaschett e sia figlia Elena èn omadus funcziunaris tar l'organisaziun dal Tir chantunal ch'ha lieu en Surselva las proximas trais fins d'emna. Els èn dentant era tiradurs activs cun ambiziuns da far medaglias. Elena Tomaschett fa part dal cader da giuventetgna svizzer e trenescha per quest intent a Teufen (AR). Ses bab Hubert di da sasez: «Jau sun in tipic funcziunari, ed jau na sai betg dir na.»


text:
Il schoc è stà grond. Tar la lutga dal chantun Argovia il principi da mai è Armon Orlik crudà sin la tatona. Durant minutas è Orlik restà en il resgim. Orlik n'era betg pli bun da sa mover. Pir suenter in mument è puspè turnà il sentiment en la bratscha ed era en las chommas, ha raquintà Orlik ad RTR. Cletg en il discletg: El n'è betg sa ferì.
Uss suenter ina pausa da las plazzas da festa da quasi sis emnas turna Armon Orlik puspè. La lutga da la Svizra dal Nordost (NOS) a Tavau duai esser l'emprim cumbat suenter l’accident il principi da matg a Brugg en il chantun Argovia.
Jau hai discurri bler sur da l’accident cun mes trenader mental. Nus avain emprovà dad elavurar quai che è capità.
En vista al punct culminant da la stagiun, la lutga dad Unspunnen la fin dad avust ad Interlaken, pudess la lutga a Tavau esser in bun pass enavos. Mo cun far la lutga sin livel da concurrenza returna la fiduzia en sasez. Ed exact quai dovra Armon Orlik per il mument.
RR novitads 17:00


text:
En il parlament è il project stà incontestà: Tut ils cas da cancer en Svizra duain vegnir tschaffads en in register – cumplet e standardisà. Il potenzial d'in tal register saja grond, è la maioritad dal parlament stada d'accord. Era las associaziuns da cassas da malsauns, da la protecziun da pazients e dals medis beneventan in tal register. Tar ils chantuns frunta il project però sin opposiziun.
Differents chantuns crititgeschan il register. Quel giaja memia lunsch e custia memia bler. Il ristg saja ch'i dettia la finala in register cun datas che saja plitost in deposit. Ils chantuns quintan cun custs supplementars da 20%. Il niz dal register na cumpenseschia betg ils custs.
Meglra prevenziun e perscrutaziun
Cun il register duai la prevenziun al cancer sa meglierar, ed ins spera da pudair diagnostitgar a temp la malsogna, uschia ch'ins pudess la tractar meglier. Quai tenor l'Uffizi federal per sanadad. Era la perscrutaziun duai profitar dal register tschaffà en ils chantuns e manà ensemen sin plaun naziunal.
Pazientas e pazients duain però avair il dretg da veto. Quai munta ch'i pon pretender da betg vegnir tschaffads. Mintg'onn vegnan diagnostitgads radund 40'000 novs cas da cancer e radund 17'000 persunas moran mintg'onn da la malsogna.
RR novitads 17:00


text:
Al turnier da tennis da las junioras U18 a Claustra ha la Grischuna Simona Waltert cuntanschì la 3. runda. Ella ha gudagnà cunter la Taliana Lisa Piccinetti en 3 sets cun 6:1, 5:7 e 6:3.
Tar il turnier da las junioras da Wimbledon è Simona Waltert da Cuira vegnida enfin il mezfinal . La giuvna da 16 onns vala uschia sco ina da las favuritas a Claustra. Sin il palpiri è Simona Waltert il numer trais dal turnier. Bun pussibel ch’ella gioga anc la fin d’emna, vul dir ch’ella dumogna il pass en ils mezfinals.
RR novitads 20:00


text:
220'000 francs ha la citad da Cuira dà liber per il project «Mühleturm»: Per ina per il lift che vegn duvrà e per l'autra per egualisar la paraid. Tut la colur che vegn duvrada è sponsurisada. Per l'artist Fabian Florin alias Bane è quest project in project da cor. Gia avant che la citad aveva dumandà el, aveva el decidì ch'in di dat el colur a la tur. L'idea per il motiv ha duvrà lung temp per arrivar al punct ch'ella è uss. Però uss na vegn nagut pli midà.
En trais fin quatter emnas vess l'entira ovra dad esser a fin. Enfin lura ha l'aura simplamain da star bella. Tuttina han ins anc avunda «puffer» da temp per dis nua ch'i n'è betg pussibel da lavurar.
RR actualitad 08:10


text:
Cun ina gronda parada en il center da la chapitala da Pjöngjang sa regorda il pievel dal dictatur ch’è mort avant 23 onns. Tranter ils aspectaturs è er ses biadi e schef da stadi actual Kim Yong Un. Quai rapportan las medias statalas da la Corea dal Nord.
Situaziun politica enturn la Corea dal Nord è tendida
La situaziun politica enturn la Corea dal Nord e la Peninsla Coreana è vinavant tendida. La Russia ha reagì sin las tensiuns che prendan tiers tranter ils Stadis Unids e la Corea dal Nord ed ha appellà d'esser prudent. In pledader dal president russ Wladimir Putin ha ditg che la Russia observia l'escalaziun da pleds cun grond quità ed ha avertì da pass provocativs.
Russia e China averteschan da betg ristgar in conflict
Avant aveva gia la China avertì dal ristg ch'in conflict pudessia rumper ora da tut temp.Ils Stadis Unids spetgan in nov test nuclear da la Corea dal nord il proxim temp. Ed els han annunzià da ponderar ina pussaivla reacziun militara.
RR novitads 09:00


text:
Stevie Nicks: «Stop draggin' my heart around»
- Gievgia, 1.12.2016, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 1.12.2016, 9:30, RTR
Tut ils amaturs da «Fleetwood Mac» han sia vusch en l'ureglia pervi da hits sco «Little Lies» ubain «Go your own Way».
La californiana Stevie Nicks é chantadura e cumponista da la band legendara, cun quella ha ella fatg 7 discs ed ha vendi sur 100 milliuns portatuns. Tar ella datti pero er in'autra carriera, ina paralella: sco solista ha ella fatg 8 discs, ed er quels cun success. Ses pli grond hit è stà «Stop draggin' my heart around», l'emprima single da ses emprim disc «Bella Donna» dal 1981.
Quel disc cumpara uss sco versiun nova, surlavurada ed er cun registraziuns inedidas dal viv u dal studio. Insatge resta: Ina vusch sco quella da Stevie Nicks datti be ina giada, e lura udin nus anc quella rauca da Tom Petty, che ha cumponì quella giada quel hit e che l'accumpogna.


text:
Questa pagina-web ramassa ed utilisescha infurmaziuns per analisar l'activitad sin la pagina e per meglierar quella. A maun da questas infurmaziuns na pudais Vus però betg vegnir identifitgà. Vus pudais controllar co ch'ellas vegnan ramassadas ed utilisadas.
Pagina d’agid
Qua sutvart chattais Vus intginas infurmaziuns che Vus stuais savair en connex cun deactivar la reclama online basada sin il cumportament:
- Sche Vus As decidais da deactivar la reclama online basada sin il cumportament a maun da nossa pagina d’agid, èsi impurtant da savair che quai na signifitga betg che Vus na survegnis nagina reclamapli, sche Vus navigais en l’internet. Las reclamas che Vus vesais sin las paginas-web na vegnan però betg adattadas a Voss interess e pon perquai esser pli pauc relevantas per Vus.
- Sche Vus As decidais da deactivar la reclama online basada sin il cumportament che deriva d’ina tscherta interpresa, deactivais Vus la relevaziun da datas e l’utilisaziun da quellas unicamain per il navigatur che Vus duvrais gist en quel mument. Sche Vus As decidais da deactivar tut la reclama online basada sin il cumportament da las interpresas enumeradas, vegn quest cumond medemamain applitgà unicamain per il navigatur che Vus duvrais gist en quel mument. Per deactivar cumplettamain la reclama online basada sin il cumportament stuais Vus As deconnectar da mintga navigatur che Vus duvrais sin il medem e/u sin auters computers u apparats. Sch’igl existan en in tegnairchasa differents contos d’utilisaders sin in computer, pudais Vus adattar las preferenzas a mintga conto. Vesair noss tschintg toptips.
- Sche Vus avais deactivà la reclama online basada sin il cumportament, ma survegnissas tuttina gugent reclama adattada a Voss interess, pudais Vus puspè activar quella a maun da nossa pagina d’agid. Vus pudais era stizzar ils cookies memorisads sin Voss navigatur. Vesair noss tschintg toptips.
- Sche Vus avais difficultads cun nossa pagina d’agid per deactivar reclama online basada sin il cumportament, legiai p.pl. noss tips sutvart.
Avais Vus difficultads cun nossa pagina d’agid per deactivar la reclama online basada sin il cumportament?
- I dat ina retscha da facturs che pon influenzar la funcziun da la pagina per deactivar la reclama online basada sin il cumportament. Deplorablamain na pudain nus betg influenzar las suandantas difficultadsche reguardan Vossa connexiun d’internet, la segirtad dal coporatenetwork u las preferenzas dal navigatur.
- Sch’i na funcziuna betg da deactivar la reclama online basada sin il cumportament a maun da las colliaziuns che figureschan sin questa pagina-web, As cussegliain nus dad anc empruvar ina giada.
En cas che Vus na pudais betg schliar la difficultad:
- Ils utensils per deactivar la reclama online basada sin il cumportament sa fundan sin cookies. Perquai stuais Vus endrizzar Voss navigatur uschia ch’el accepta cookies da terzs.Legiai noss tschintg toptips per ulteriuras infurmaziuns co che Vus pudais endrizzar ils parameters da la protecziun da datas per Voss navigatur.
- Ulteriuras infurmaziuns e sustegn survegnis Vus era sin las paginas d’agid dals navigaturs respectivs: Internet Explorer, Firefox, Safari e Chrome
- En cas che la difficultad na po betg vegnir schliada, pudais Vus telechargiar nossa glista da controlla per schliar difficultads u ans contactar via yoc@edaa.eu.


text:
Tiraun
Tiraun (Tirano in talian, Tiràn in idiom da la Vuclina) es üna vschinauncha taliauna da var 9.000 abitants in Lombardia, Provinza da Sunder. Ella es la prüma vschinauncha taliauna zieva'l cunfin traunter Svizra e Italia illa Val Puschlev, i'l Chantun Grischun.
Ella es renumneda pella presenzcha d'ün sanctuari dedicho a Nossaduonna da Tiraun, chi as chatta illa part nord da la vschinauncha.
Cuntegn
Geografia[modifitgar | modifitgar il code]
Tiraun as chatta ad ün otezza da 450 meters, i'l punct d'incunter traunter la Vuclina e la Val Puschlev, tar il sbuoc dal flüm Poschiavino aint l'Adda. Ella es circundeda da muntagnas: a süd ils Alps Orobie, a nord la gruppa dal Bernina ed a nord-est la gruppa da la Stielva.
Nom dal lö[modifitgar | modifitgar il code]
Forsa vegna'l nom "Tiraun" dals pleds latins inter amnes, chi significheschan "traunter ils flüms"; pelvaira es la vschinauncha traverseda dals flüms Adda e Poschiavino.
Istorgia[modifitgar | modifitgar il code]
Già illa Preistorgia eira que üna zona abiteda dals omens i'l territori, inua cha hoz as chatta Tiraun; pelvaira, do que incisiuns sün grips e sun gnidas chattedas armas dal 18. tschientiner aunz Cristus ed üna stela da l'Eted da l'Aram hoz tgnida tar l'"Antiquarium Tellino".
Tiraun s'ho adüna chatteda in ün lö fich strategic: chi chi vaiva'l possess dal vih e da sieu chastè (construieu düraunt il temp medieval), vaiva eir la controlla da las vias, chi giaivan in Engiadina, al Lej da Com ed illa Republica da Vnescha.
Als 29 settember 1504 tenor tradiziun apparit Nossaduonna a Tiraun e zieva gnit construieu ün sanctuari, chi dvantet il simbol dals Catolics da la val cunter ils Refurmos da las Lias dal Grischun.
Scu tuot la Vuclina e la Val Puschlev,eir a Tiraun det que luottas traunter Catolics e Refurmos düraunt il temp medieval e'l temps successivs; dal 1620 a Tiraun vet cumanzamaint l'uschè dit "Sacro Macello" ("Murdraretsch in Vuclina"), nempe la battaglia finela cunter il Grischun cunter l'imposizun da la Refurma als abitants da la Vuclina.
Monuments[modifitgar | modifitgar il code]
Il Sanctuari da Nossaduonna da Tiraun[modifitgar | modifitgar il code]
Il Sanctuari da Nossaduonna da Tiraun es considero la baselgia la pü importanta da tuot la Vuclina.
Als 29 settember 1504 tenor tradizion apparit Nossaduonna a beo Omodeo in ün üert da fig illa part nord dal vih; ella el dumandet da construir üna baselgia in sieu algord.
Omodeo svess promuvet sia construcziun, chi cumanzet dal marz 1505 e vet fin dal 1513. Il sanctuari gnit consecro da l'uvas-ch da Com Cesare Trivulzio als 14 meg 1528
Quista baselgia es da stil renaschimentel lombard, cun üna granda porta da Alessandro Scala da Carona e cun ün orgel fat traunter 1608 e 1617 da Giuseppe Bulgarini. Ella es considereda, insembel cul Dom da Milaun e la Cartusia da Pavia, üna da las baselgias la püs bellas da la Lombardia.
Nossaduonna da Tiraun gnit proclameda protectura da la Vuclina da papa Pio XII.
Otras baselgias[modifitgar | modifitgar il code]
Illa vschinauncha do que la baselgia da San Martin, il clucher da la quela es dal 15. tschientiner in stil romanic lombard.
Our dal vih, sün üna crasta chi dominescha'l Sanctuari da Nossaduonna da Tiraun, do que la baselgia da Santa Perpetua dal 11. tschientiner. I'l ospizi dasper la baselgia gnivan ospitos ils pelegrins, chi da Milaun e Vnescha giaivan in Germania
A do üna simila baselgia cun ospizi eir poch pü a nord, sülla svessa via ma in territori svizzer: la baselgia da San Rumeri, chi as chatta illa vschinauncha da Puschlev a 1.800 meters d'otezza, süsom üna muntagna als peis de la quela do que il Lej da Puschlev.
Lös interessants[modifitgar | modifitgar il code]
Tiraun es cugnuoschida scu la "Meraun da la Vuclina", per cha, scu la cited südtirolais, ho fich vias cun bös-chs dasper ellas e bgers parcs publics.
La cited veglia, chi as chatta sülla spuonda schnestra dal flüm Adda, es auncha hoz in part circundeda da la müraglia feda fer da Ludwig il Mor, duca da Milaun, intuorn la fin dal 15. tschientiner, ed es domineda da las ruinas da la tuor dal chastè da Santa Maria (clameda eir Castellaccio, nempe "Chastelatsch").
A sun bain conservedas las trais portas d'entrada a Tiraun: la "Porta Poschiavina" (vers la Svizra), la "Porta Bormina" (vers Buorm e'l Pass da Stielva) e la "Porta Milanese" (vers il Lej da Com e Milaun).
A Tiraun do que bgers palazis construieus traunter 17. e 18. tschientiner da las famiglias richas: ils palazis Quadrio, Salis, Merizzi, Visconti-Venosta, Parravicini, Buttafava e Torelli. Percunter eira'l palazi Marinoni (hoz Chesa cumünela da Tiraun) üna veglia clostra dals Augustins dal 15. tschientiner.
Transports[modifitgar | modifitgar il code]
Grandas vias[modifitgar | modifitgar il code]
Tiraun as chatta a l'incunter traunter duos vias fich impurtantas:
- la "Strada Statale 38" (Via naziunela taliauna 38), chi lia Tiraun a Milaun d'üna part (in pigliand la "Strada Statale 36" tar Piantedo) ed al Vnuost e Bulsaun da l'otra (tres il Pass da Stielva);
- la Via naziunela 29, chi lia Tiraun a l'Engiadina tres il Pass dal Bernina.
Viafiers[modifitgar | modifitgar il code]
A Tiraun do que duos staziuns da viafier, chi sun sülla medemma plazza; amenduos sun las staziuns finelas da duos viafiers tuottüna na liedas traunter pêr:
- la viafier Tiraun-Milaun, üna vouta gestida da la "Ferrovia Alta Valtellina" (Viafier Vuclin'Ota) - be la part Tiraun-Sunder - e daspö 1970 da las "Ferrovie dello Stato" (Viafiers naziunelas taliaunas).
- la viafier Tiraun-San Murezzan da la Viafier retica, chi lia la Vuclina a l'Engiadina tres la Val Puschlev e'l Pass dal Bernina.


text:
Suenter l'attatga probabla cun gas toxic en la citad sirica Duma, han las regenzas dal vest discutà davart consequenzas pussaivlas. Il president american Donald Trump e la primministra da la Gronda Britannia Theresa May èn d'accord ch'i dovra ina resposta sin las attatgas cun armas chemicas dal militar siric. In ulteriur diever d'armas chemicas vulan ils dus schefs da stadi en mintga cas evitar. Perencletg èn May e Trump da coordinar lur proxims pass.
Attatga militara vegn en dumonda
Ina attatga militara sin la Siria vegnia en dumonda per omadus, uschia lur pledaders. Avant aveva er il president franzos Emmanuel Macron ditg, ch'ina attatga saja ina opziun. Tenor el dettia indizis che la regenza siriana haja duvrà gas toxics. L'ambassadur russ ha avertì ils pajais dal vest d'ina attatga militara. La Russia è alliada cun la regenza siriana. La chanceliera federala tudestga Angela Merkel aveva bain era puntuà ch'i dovria in segn encunter il diever d'armas chemicas, che la Germania na vegnia però betg a sa participar ad attatgas militaras.
RR novitads 07:00


text:
Ils organisaturs quintan dumengia, ils 22 da mars, cun passà 200 participantas e participants. Quai dettia dapli lavur, mo i saja era ina motivaziun e renconuschientscha per la lavur prestada, di Leo Condrau, il president dal comité d’organisaziun da la Trofea Péz Ault. Els hajan tranter 60 e 70 voluntaris che gidian els. Perquai ch’i haja avunda naiv possian ils campiuns giudair la tura da 14 km cun passà 1'700 meters d’autezza ed ils amaturs che van sin ina distanza da 9 km.
Surselva Gronda motivaziun per ils organisaturs da la Trofea Péz Ault
La Trofea Péz Ault, ina concurrenza cun skis da turas, vegn organisada per la sisavla giada en il territori da skis da Mustér. Quest onn datti in novum cun il campiunadi svizzer.


text:
Don McLean: «American Pie»
- Mesemna, 19.4.2017, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 19.4.2017, 9:30, RTR
La chanzun «American Pie» è in omagi al musicist Buddy Holly. L'autur da quest hit è Don McLean. Cura che lez ha legì da la mort da Buddy Holly è el sa decidì d'emprender da sunar ghitarra per era daventar in star. Ed insaquants onns pli tard ha el scrit ses hit «American Pie». Anc oz datti pliras interpretaziuns da questa chanzun e Don McLean n'ha anc adina betg tradì tge ch'ina petta americana ha da far cun ses idol Buddy Holly...


text:
Per persunas che han ina intoleranza da glutin o lactosa èsi ina sfida a mangiar en il temp ch’els en in vacanzas. La regiun Scuol Samignun Val Müstair, sut la direcziun dal productmanager Philipp Kemmler, ha stgaffì ina rait da furniturs che porschan products senza glutin e lactosa.
Bunamain 14 hotels, 18 restaurants, 10 abitaziuns da vacanzas e 8 affars da cafés enfin furnarias da Samignun enfin Val Müstair porschan products per persunas che pateschian da questa intoleranza.
Il project era vegni lantschà dal 2011 dal center da sanadad da l’Engiadina Bassa ensemen culla regiun turistica Engiadina Scuol Samignun Val Müstair SA.
Chi è la fundaziun „aha“
Il center d’allergias s’engascha per quellas passa 3 milliuns persunas che en pertutgads d’allergias ed intoleranzas. La fundaziun “aha” surdà mintg’onn il award a persunas che lantschian projects innovativs. Il sez da la fundaziun “aha” sa chatta a Berna.


text:
Sco ils responsabels da la Viafier retica han communitgà curseschan ils nov bus dal «Bernina Express» sin la ruta da Tirano a Lugano a partir dals 17 d’avrigl.
Nov sistem d’infurmaziun en emprima classa
Era stat a disposiziun als viagiaturs en l'emprima classa in nov sistem d'infurmaziun en diversas linguas, scriva la Viafier retica. Il sistem infurmescha davart ils puncts culminants dal viadi e la spertadad actuala cun agid da maletgs, chartas e tuns.
Dapi il 2010 transportescha la Viafier retica passagiers da Tirano a Lugano e viceversa. Quai fin a 17’000 viagiaturs ad onn.
RR novitads 14:00


text:
Controlla sin ils cunfins
- Glindesdi, 7.12.2015, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 7.12.2015, 8:40, RTR
En il Cussegl dals chantuns a Berna datti oz ina sessiun extraordinaria. I sa tracta da las controllas dals cunfins. Il cusseglier dals chantuns Alex Kuprecht (PPS, chantun da Sviz) ha inoltrà ina moziun en chaussa. Il sistem da Schengen saja crudà ensemen, scriva Kuprecht. Dentant, tge vegn alura anc controllà ozendi sin ils cunfins? E duain las controllas sin ils cunfins Svizzers puspè vegnir pli severas?


text:
La Svizra ha divertì durant 90 minutas ils passa 32’000 fans en il St. Jakob-Park a Basilea. Oravant tut en l’emprima mesadad ha l’equipa da Vladimir Petkovic mussà in gieu da gala, qual malgrà ch’il trenader ha laschà sin banc bain inqual giugader da tschep. Mo er la segunda garda cun François Mounbadje, Remo Freuler, Steven Zuber e Fabian Frei ha persvadì.
Giugaders da reserva han nizzegià lur schanza
Suenter gols da Granit Xhaka ch’ha profità en la 18avla minuta dad in sbagl dil goli ungarais Péter Gulácsi, Fabian Frei en la 20avla minuta e Steven Zuber en la 43avla minuta manava la Svizra gia da pausa suveran cun 3:0.
Curt suenter la pausa ha Steven Zuber sajettà ses segund gol al 4:0 ed uschia procurà gia baud per la decisiun. L’Ungaria ha sulet pudì midar in zic cosmetica vid il resultat cun sajettar il 1:4 ed il 2:5 curt avant la fin e suenter il tschintgavel gol dals Svizzers entras il capitani Stephan Lichtsteiner.
La Svizra n'è anc betg en l'arrivada
Grazia a questa 9avla victoria en il 9avel gieu da qualificaziun ha la naziunala Svizra er tancà la confidenza ch’i dovra per il gieu decisiv il mardi saira a Lissabon encunter il Portugal ch’ha grazia al superstar Cristiano Ronaldo gudagnà ad Andorra cun 2:0.
Ils Svizzers han avant il davos gieu da qualificaziun trais puncts avantatg sin il Portugal, dovran dentant almain in punct encunter il campiun d’Europa per sa qualifitgar direct per ils campiunadis mundials 2018, quai damai ch’il Portugal ha ina meglra differenza da gols.
RR novitads 23:00


text:
(Cudisch da Tujetsch 1987) Dalla biala entschatta enneu ha la Societad da musica Sedrun giu ina mira decisiva, numnadamein d'embellir las fiastas, oravontut quellas dalla baselgia. Igl intent ei culs onns vegnius onz pli gronds ed ils musicants han sunau a caschun da fiastas profanas. Igl origin dalla societad ei singulars; scolast e forester Stiafen Schmed ei semess en cun entgins giuvens spir premura, sco per exempel cul grond da mulin (Sep Antoni Venzin) e Vigeli Biart epi culs treis students Giachen Martin e Tumaisch Giusep Berther da Dieni ed il Paul Schmed da Camischolas. Ulteriurs ein scochemai semess a per; ton ch'ils musicants han entschiet cun lur exercezis ils anno 1875, entschiet a sepinar per la primizia da sur Tumaisch Giusep Beer che ha giu liug ils 5 d'uost 1877.
La cumpra da siat instruments muossa ora detgavunda; 430. - francs ei in tschuat e tgi che camonda paga. Per otg onns suenter dat la vischnaunca in subsidi da 180. - frs. e la convenziun dils 19 da mars digl onn 1883 cul president Gion Antoni Soliva ei particulara; ils musicants hagien da guvernar e conservar ils instruments che seigien denton proprietad dalla vischnaunca. -
La vart finanziala ei stada trasatras in buordi per la societad;cun da tuttas uisas, cun fiastas d'uaul e seras da recreaziun, cun tombolas e giugs ein ins sespruai da setener sur l'aua vi. Cun las autras uniuns han ins e fatg teater ed aschia e las entradas ein savens stadas pli che mo falombras.
Nuotatonmeins ein ils musicants seduvrai. La fiasta da musica dils 1899 ei stada in success ed il dirigent dalla musica da Tujetsch (Gion Antoni Deragisch) ha dirigiu il toc general. - In fatg tuttavia ei enta maun; enaquella che la musica ha buca giu in dirigent cun la duida instrucziun, ei forester Gion Antoni Monn siglius els fiars, ual sco tier il chor viril, nua ch'el ei semegliontamein staus davontier. S'entelli ch'el ha giu in bien dun, auncallura ina promtezia nundetga.
Fiastas da parada senza la musica ein semplamein buca stadas da s'imaginar. Ch'ins patratgi mo dalla glieud dils uclauns che vevan da lezzas uras veramein lidinuot; ella selegrava dalla producziun e dil marsch da quels umens. E co quels tocs tunavan mintgamai en baselgia enamiez las bandieras e giudapeis als altars. - Tgi che teidla capescha ils plaids che sur Murezi Elvedi ha detg 1915 en siu plaid da suentermiezdi a Rueras, numnadamein ch'el seigi vegnius vegn onns pli giuvens, il mument ch'el hagi udiu da Sumsassi anora la musica che marschavi encunter Rueras. Ch'ins bein sappi, el vevi fatg il quen senza, cu tons umens seigien sils confins. Ed ussa seigi ei da far fiasta scosauda.
Igl onn 1917 ei scolast Tumaisch Venzin sebrattaus giu cul forester Gion Antoni Monn; el, il Tumaisch ual frestgs e d'in spert interprendent. Speras las fiastas religiusas ein ils musicants era aunc in tec sedai ora, sco per semeglia ein els i a magliar groma, els mises anenasi, sin Scharinas e Milez ed a Mulinatsch. In tierm da num ei la sentupada a Scharinas. Sep Mudest Nay ha descret igl eveniment en bellezia bials vers e mess els ella Romontscha dils 7 da fenadur 1921.
Secapescha da sesez che la musica da Sedrun ha era exercitau per fiastas da pag ordeifer la val. Star a per ad enzatgi ha adina in tec calamita. Dalla fiasta da musica districtuala a Mustér (1929) ei la musica turnada ledamein a casa; ils musicants vevan fatg ina prima nota. Silsuenter han ins priu stediamein art e part dallas fiastas da pag, tuttavia sut l'egida da scolast Theophil Schmid. Ton che las occurrenzas da musica d'ordeifer han dau catsch ed ils musicants ein vegni en voga, tondanavon ch'ins ha mess il pindel da colur silla capiala d'ina vart ed ha tratg en ina uniforma. Quella parada el niev vestgiu dils 24 da matg 1951 ei daveras stada enzatgei da num. En pressapauc diesch onns han ins lu puspei midau la mondura ed il gatti ei carschius.
Eifer las stagias da Tujetsch ein las fiastas ecclesiasticas adina stadas sidavon, oravontut las messas nuvialas, era sch'ellas vegnan pli e pli scartas. - Ulteriurs dis da fiasta numna ins auncallura bugen, sco per exempel:
1950 la fiasta sil Calmut a caschun dalla radunonza generala dalla uniun alpestra svizra
1967 l'inauguraziun dil lag artificial a Curnera
1971 beneventaziun dil mistral dalla Cadi, dil commember d'honur Theophil Schmid
L'explotaziun dallas auas ha insumma purtau dabia impuls ella val. Igl onn 1961 ha Josef Bünter fundau ina uniun da tamburs; quei ei stau ina particularitad ed il sinzur ei staus gronds. Diesch onns pli tard ei l'uniun da tamburs da Tujetsch vegnida incorporada ella societad da musica.
La musica Sedrun (enteifer ils onns ein era plirs commembers dils ulteriurs vischinadis sefatgs) ha plirs veterans federals ed in entir rosch veterans cantunals. Lur commembradi ei ina caussa da num e mereta laud. Pervia dalla survesta suondan ils nums dils dirigents:
Igl onn 1950 vegn festivau il giubileum da 75 onns Societad da musica Sedrun. Sur Giusep Durschei ei igl autur dalla cronica. 25 onns pli tard vegn festivau il 100 e quei cun ina fiasta pompusa. Toni Berther ha fatg l'empunida tochen al 100avel. Cronica 100 onns Societad da musica Sedrun.pdf


text:
Sprecherin: E chella praula cò cunaschez franc er: l’istorgia dad Ursin e sia plompa da Calondamars. Calondamars è en usit fitg vigl. Numnadamaintg amprovan da Calondamars igls unfants da scatscher igl anviern cun plompas e giaschlas. Calondamars è mintgamai igls amprem da mars. An chel cass, schon marde tgi vign. Ma betg anc tots èn pronts per marde.
Moderatorin: Dapi che las vaccas ein giu da l’alp, han quellas stgellas e plumpas giu patgific. Ussa semida quei denton.
Dominic Koller: Eu nu n’ha amo mia s-chella da Chalandamarz, perche cha eu steiva far las lezias i veiv’adüna scoula davomezdi i nu veiva temp dad ir per la s-chella.
Moderatorin: Per anflar la dretga plumpa, stonsa numnadamein prender empau temps – els vulan buca semplamein mo x-ina.
Paulin Janett: Eu n’ha adüna gnü pitschnas i ossa less’üna jad'üna gronda.


text:
Minisguard dals 26.11.2016
- Sonda, 26.11.2016, 17:40
Bacterias resistentas - in problem
Sch’ins è malsaun dat il medi il pli antibiotica per cumbatter las bacterias. Suenter curt temp èn ins puspè fit e po ir a scola. Ma, perquai che las bacterias nauschas sa midan na gida l’antibiotica betg pli. La scienza n’ha anc betg medicaments alternativs per cumbatter talas bacterias. Nus declerain en il Minisguard pertge che quai e uschia.
Tge porta 'Finance Mission Heroes'?
Ina stanza da scola dal futur na pon ins strusch s’imaginar senza computers. Pli e pli vegnan er programs e gieus sviluppads per l’instrucziun da divers roms. In gieu é 'Finance Mission Heroes', che duai mussar als scolars co ir enturn cun daners. E nus avain laschà testar quai gieu a la terza secundara da Puntraschigna.


text:
La vegliadetgna da quellas sur 40 musicantas e musicants variescha tranter 10 ed 80 onns. Er ils instruments vegnan sunads cun gronda variaziun. Da gìas, cellos, gìuns sur clarinettas, orgelet da maun fin tar trumbettas. Tut quai vegn la fin mess ensemen en in grond orchester da musica populara.
Emprender a sunar senza notas
Ina da las finamiras da quell'emna è er da mussar a las musicantas e musicants da sunar senza notas. Las musica è per gronda part musica populara da l’Engiadina Bassa, ma er auter gener da musica vegn fatg, sco per exempel quest onn cun in toc popular da la Finlanda.


text:
Sco l'uffizi chantunal da chatscha ha confermà, sa tractia da l'urs M25, in giuven urs masculin da 2 onns. Quest urs era vegnì piglià il favrer en il Tirol dal sid ed equipà cun in emettur. El è vegnì la notg passada sur la Val Müstair en l'Engiadina.
Il «killer da nursas»
Che l’urs portia in emettur saja in nausch segn, uschia Georg Brosi da l’uffizi da chatscha grischun. Cunzunt urs che fetschian problems portian in tal. M25 vegnia titulà en il Tirol dal sid sco «killer da nursas». Sco l’urs vegnia a sa cumportar en il Grischun, na possian ins dentant anc betg dir.
L'urs en il Grischun Observà in urs en Engiadina
Questa damaun a las 9.15 ha Peter Balscheit da Tschierv pudì fotografar in urs en la vischinanza da Zernez. Sco quai ch'el ha fatg a savair envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha saja el stà da viadi cun ses auto da Zernez a Brail, cura ch’el haja vis l’urs tar la Val Raschitsch.
Sco l'uffizi chantunal da chatscha ha confermà, sa tractia da l'urs M25, in giuven urs masculin da 2 onns. Quest urs era vegnì piglià il favrer en il Tirol dal sid ed equipà cun in emettur. El è vegnì la notg passada sur la Val Müstair en l'Engiadina.


text:
Black Friday
Ol Black Friday (Venerdé Nìgher) l’è öna spécie de fèsta mia üficiàla che la se tè in di Stacc Ünìcc ol dé dòpo ol Thanksgiving Day, ol Dé del Ringrasiamét, e la dèrf fò la sesù di sàldi e di còmpere de Nedàl. De regordà che i saldi in di Stacc Ünìcc i taca prima del Nedàl.
Piö che óter l’è óna fèsta comerciàla e la dà ön idea de cóme i’ndarà i vèndite in del tép de Nedàl e l’è isé ‘mportàt per l’economéa che l’è tegnìt d’öcc pò da i analìst finansiàre.
Ol nòm l’istà a indicà che ‘n chèl dé ché i negòse i pàsa dal rós al nìgher, cioè da i pèrdite a i guadàgn, dezà che l’ taca ol tép di bù afàre ‘ndóe se ènt pròpe tat.