text:
Enfin ussa eran ils projects memia pauc madirs. Ussa ha dentant in project persvadì il cussegl da turissem. Il project da mountainbike "Flow Country Graubünden" tschiffa ils proxims 4 onns 430'000 francs dal chantun.
Il project deriva da Thomas Giger, in fervent mountainbiker, che ha fundà la fatschenta "Swiss Sports Publishing". Quella edescha chartas da rutas da mountainbike ed il magazin "Ride".
Rait da purschidas per turissem da mountainbike
Cun il sustegn dal chantun po la fatschenta pitschna da 5 persunas lantschar ses project. "Flow Country Graubünden" è ina rait da purschidas per turissem da mountainbike en il Grischun. En bun in onn datti ina pagina d'internet ed ina app, cun quellas po il turist da mountainbike planisar e cudeschar sias vacanzas. Uschia vegn preschentà la purschida ch'è avant maun, dentant vul il project era sviluppar novs products.
La finamira saja da carmalar massa osps en il chantun, dentant era da porscher ad els in'experientscha singulara, uschia ch'ils osps laschian enavos dapli daners en la regiun, di Thomas Giger.
Mountainbikers sco schanza
Il cussegl da turissem ha adina accentuà, ch'el sustegnia mo projects che sajan buns ed innovativs. "Flow Country Graubünden" è en quest senn innovativ, ch'el è cumplessiv. I vegn sviluppà products, communitgà e vendì las purschidas.
Il chantun Grischun saja avert envers la scena da mountainbike, envers purschidas e novs products, di Giger, surtut era per animar il turissem da stad. Quai saja en Svizra, gea en l'entira Europa zunt singular. Il Grischun na vesia betg ils mountainbikers sco privel u problem, mabain sco schanza.
Il project ma er Thomas Giger persvadan
Thomas Giger haja il temp, la savida e l'euforia per realisar il project innovativ, di Eugen Arpagaus, il manader da l'Uffizi da turissem ed economia grischun. Il plan co realisar "Flow Country Graubünden", co far vegnir enconuschent el e co far daners cun el, quel saja fatg per ils proxims 5 onns. Uschè in plan concret manchia tar ils ulteriurs projects.
Innovativ vi dal project da Giger na saja betg exnum l'idea da colliar tut ils partenaris grischuns en ina rait, mabain da realisar questa visiun.
La finamira per il chantun è, ch'il project haja success, carmalia osps en il Grischun e laschia uschia in bel rap en la regiun. Dentant era ch'il project stimuleschia l'entir chantun da crear purschidas per turists da mountainbike, rutas, infrastructura, experientschas. Uschia survegnissia il turissem da stad dapli schlantsch, ina perspectiva per il futur.


c: text/html

text:
Bòsul
Bòsul (nòm uficiàl en italià: Bozzolo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 4 183 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 18,8 km² e 'na densità de 223 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Aquanégra, Calvatone (CR), Marcarìa, Rivaröl, San Martèn e Tornata (CR).
Persùne ligàde a Bòsul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Don Primo Mazzolari (1890–1959)
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Bòsul l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Suenter la fundaziun da la gruppa gievi en emprima lingia per segirar l'existenza, co chattar lavur sco spiritual en ina relaziun u er per survegnir sustegn sche la relaziun era en ina crisa, uschia l'anteriur plevon Ciril Berther. Quai tant per relaziuns vividas avertamain sco er en il zuppà.
I haja dà tals ch'han cumbattì per pudair lavurar vinavant sco spiritual er en ina relaziun, auters hajan tschertgà ina plazza sco assistent pastoral ed ina pitschna part saja sa distanziada da la baselgia. Savens per exempel en direcziun lavurs socialas, cun atgnas fatschentas da psicologia u era sco manaders da chasas da tgira.
Betg resentì sco putgà
Bun 25 spirituals èn sa participads activamain a la gruppa durant tut ils onns. E pliras dunnas en relaziuns cun plevons sajan s'annunziadas tar els. Ch'els fetschian in putgà cun viver en ina relaziun n'hajan quels spirituals cun ils quals el haja gì contact, mai resentì uschia, di Ciril Berther.
Ozendi pli paucs cun autras dumondas
La gruppa, fundada il 2003, exista anc oz. Ella è però daventada pli pitschna suenter che las dumondas essenzialas da la gruppa da fundaziun sajan stadas scleridas. Che blers spirituals vivian tuttina pli gugent la relaziun en il zuppà, per quai ha Ciril Berther tutta chapientscha.
I ha memia bleras consequenzas. L'opiniun ch'i gidia a midar insatge era da noss temp era là. [...] Sco igl è sa mussà n'ha quai betg gidà lunsch.
Uss s'entaupan els anc en 5 u 6, per il pli ina giada l'onn per mantegnair il bun contact e discurrer dumondas da la spiritualitad persunala u er dumondas essenzialas da la baselgia. Quai che fatschenta els magari ferm è che a la basa vegnia fatg fitg bler buna lavur, ma da surengiu na survegnia questa glieud nagin sustegn, uschia l'um da 81 onns.
Ch'i sa midia insatge en chaussa celibat vesa Ciril Berther pir sch'in u l'auter uvestg prendia serius ils pleds da papa Francestg e laschia lavurar la basa. Dettia ad els la libertad da schliar ils problems al lieu, sch'i dovria er cun plevons en relaziuns.
Nagin plaschair tar ils uvestgs
Ils uvestgs n'han gì nagin plaschair da questa gruppa. Pertge els na possian betg pli dir ch'i sa tractia mo da singuls cas, uschia l'anteriur plevon ch'ha dà si sia clamada per amur da l'amur. Ils uvestgs hajan bain tschertgà il contact, però be per pudair dir ch'i haja dà contact cun la gruppa. Sa resultà na saja mai insatge or da quel. Anzi, da vart dals uvestgs hai plitost dau sforzs per tegnair sut la gruppa.
RR actualitad 12:00


text:
Dapi in pèr onns cumbatta la societad 'Olympia Bobrun San Murezzan – Schlarigna' cun temperaturas memia autas per construir la via da glatsch da total 1’722 meters. Tuttina ha il chanal da glatsch dad esser pront per la stagiun.
Senza maschinas na vai betg pli
Ils radund 15’000 cubics naiv vegnan perquai producids per gronda part cun chanuns da naiv e transportads cun camiuns sin il lieu. Durant in temp da construcziun da trais enfin quatter emnas realisescha ina squadra spezialisada che deriva dal Tirol dal sid la pista che cuntegna finalmain dasper la naiv er 7’000 fin 8000 cubics aua.
Custs adina pli auts
Per pudair realisar mintg’onn la pista da l’Olympia Bobrun, haja la societad dad investir adina dapli raps. Per cuvrir ils custs dal chanal da glatsch, ha l’organisaziun perquai dumandà quest onn per in credit transitoric dad ulteriurs 200’000 francs. La vischnanca da San Murezzan ha gia approvà la dumonda da sustegn. La radunanza communala da Schlarigna decida ils 12 da december en chaussa.
Ir sur ils cudeschs
Sco quai ch’il directur da l’Olympia-Bobrun San Murezzan Schlarigna, Damian Gianola, ha declerà a RTR, sajan ins actualmain vi da la surelavuraziun dals contracts cun las vischnancas, per adattar quels als imports e basegns dad oz.
Exclusivitad vala la paina
Da na betg pli construir l’unica pista da glatsch natirala dil mund, na vegnia insumma betg en dumonda. Ils custs per ina pista da glatsch artifiziala èn numnadamain bler pli auts, causa l’electricitad ch’i vul per sfradentar il chanal.
L’avertura da la stagiun d’enviern 2016/17 è prevesida per ils 18 da december 2016.


text:
- Elegì sco cusseglier guvernativ ils 29 da schaner 2012
- Dapi 2009 president dal Cussegl grond.
La posiziun politica tenor RTR e Smartvote
Il smartspider elavura ina survista grafica da las posiziuns politicas. Ina valur da 100 signifitgescha in'auta accordanza cun la finamira formulada, 0 signifitgescha nagina accordanza.
L'elecziun dals 29 da schaner 2012
Christian Rathgeb da la PLD era vegnì elegì cusseglier guvernativ ils 29 da schaner 2012 sco sulet candidat. Quai sco successur da Martin Schmid (PLD) ch'era vegnì elegì en il cussegl dals chantuns.
- Christian Rathgeb (PLD) cun 12'124 vuschs
Quai tar ina participaziun da radund 14%.


text:
L’ovra electrica Martina è dapi il 1994 en funcziun e dovra ina renovaziun parziala pli vasta. Quellas lavurs duessan vegnir fatgas durant ils mais schaner fin mai dals onns 2017 e 2018. Las Ovras Electricas d’Engiadina fan quint cun custs da radund 4 milliuns francs.
Renovaziun vasta
Las OEE prevesan la revisiun da las 2 turbinas e clappas da fermada sco era la revisiun dals generaturs. Cun quai vul ins garantir in manaschi segir ed economic da l'ovra per ils proxims 25 fin 30 onns.
Pauca concurrenza
Ussa èsi enconuschent che la BKW Engeneering cun sez a Berna ha survegnì l’incumbensa da lavur. La cuminanza da lavur cun la BKW Engeneering era l’unica interessenta. Sco che la BKW scriva saja quai era causa ils giavischs fitg specifics da las OEE.


text:
Sco gia tar sia victoria tar la cursa da preparaziun a Harelbeke il venderdi avant, ha Niki Trepstra er la dumengia da Pasca mussà ch'el è en furma. Il ciclist ollandais Niki Terpstra è stà il pli spert tar il gir da Flandra sur 166 kilometers solo. Cun grond avantatg è el sa mess tras cunter Mads Perdersen dal Danemarc. Il victur da l'onn passà, Philippe Gilbert ha quest onn stuì sa dar cuntent cun il terz plaz.
Per Terpstra èsi la segunda gronda victoria en ina cursa classica. Il 2014 aveva'l gudagnà Paris-Roubaix.
Buna cursa per Küng, Schär è cupitgà
Il ciclist svizzer Stefan Küng ha gì ina buna cursa enfin ch'el ha radund 45 kilometers avant l'arrivada pers ses plaz tar la gruppa da favurits pervia da mancanza da forza. Ses collega da team Michael Schär è stà involvì en ina cupitgada da massa 98 kilometers avant l'arrivada.
RR novitads 18:00


text:
Telegram cunsumadëures Setëmber 2015Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 63 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
FERIES Y VIAGES
La cunvinzions faledes di cunsumadëures: pudëi se tré zeruch da uni sort de cuntrat.Mei tan suvënz sciche chëst ann d’instà à la consulëntes dla Zentrela Europeica Cunsumadëures (ZEC) de Bulsan messù tlarì ala/ai cunsumadëures che pudëi rezeder debant da n cuntrat ie na ezezion, dantaldut per cie che reverda i cuntrac dl tëmp liede. Ti ultimi ani cunësc i cunsumadëures n general scialdi bën si rejons, ma tl medemo mumënt ài nce plu suvënz cunvinzions faledes. La cunvinzion faleda che vën dant plu suvënz ie zënzauter chëla che se retré da n cuntrat ie for puscibl y chël monce debant. L risch dla malatia y plu n generel dl fat de ne pudëi no se nuzé di servijes cumprei pëisa sun l cunsumadëur y nia sun l albierch, l tour operator o la cumpanies de jol. La Zentrela Europeica Cunsumadëures (ZEC) de Bulsan à metù adum n curt i dërc y i duvieres di cunsumadëures per canche n cancelea o dejdij servijes dl tëmp liede sun n valguna plates de nfurmazion da garat sun chësc link.
.
MPRËST D’AUTI
Per mpresté n auto iel de bujën de na cherta de credit...ma de ciuna?Ëis’a apustà n auto de mprëst online ve nuzan de na cherta de credit ma ne ëis nia giapà l auto? La ZEC ve tlarësc ciuldì! “L se trata de n fal che suzed suvënz, ajache cun la chertes paiedes danora possen fé compres online zënza che n ebe problems. Pervia de chësta usanza pënsa la jënt al infal che l medemo vele per l mprëst d’auti. Ma chël ne ie nia nsci, ajache pra i mprësć d’auti, motores y uni autra sort de veicul vëniel for damandà l paiamënt de na cauzion che cur danns che possa n cajo suzeder ntan l mprëst al mesun de transport cris ora”, spliega la consulënta dla ZEC. Sce l ie puscibl crì ora tla prenotazion online na cherta paieda danora iel assolutamënter de bujën lecurdé che tla majera pert di caji se damanda l’aziendes de mprëst d’auti che tl mumënt che n vën a se tò l auto presentea la persona na cherta de credit tlassica cun numeri auzei ora ntesteda a d’ëila. De plu nfurmazions y cunsëies per se mpresté n auto zënza deficulteies ie da garat sun la plata internet dla ZEC de Bulsan.
.
FERIES Y VIAGES
L dejidere de julé: portai de prenotazion y si periculiPer prenuté joi se nuza trueps di portai de prenotazion online. Ma iel pa propi vëira che che chisc portai pieta la ufiertes a miëur marcià, dantaldut sce n tol n cunscidrazion i cosć de gestion y la cundizions de lamentanza? La Zentrela Europeica Cunsumadëures (ZEC) de Bulsan respuend a chësta dumanda fajan n ressumé di ponc plu mpurtanc.
Sun nosta homepage iel puscibl abiné de plu nfurmazions sun vosc dërc n cont de viages y feries. Pudëis oradechël nes cuntaté al telefonn sot al numer 0471 980939.
Cajo dl mëns
De jené ova n cunsumadëur dl Belje cumprà sun na plata internet taliana cunesciuda spezialiseda tla venduda de tickets per manifestazions cultureles y sportives, doi zedules per la partida Roma – Juventus. Tl ultimo mumënt ie la partida unida spusteda de n dì y l cunsumadëur y si mut ne n’à nia pudù jì a ti cialé ajache i ova bele cumprà la zedules per l jol che ne pudova nia plu unì baratei.
L portal de venduda che ie unit cuntatà dala Zentrela Europeica Cunsumadëures de Bulsan à pita al cunsumadëur doi zedules nueves sciche scincunda per na partida da crì ora, scebën che l ne fova nia de gauja dl mudamënt dla data dla partida.
I doi tifosi dl Belje à nsci pudù jì a ti cialé ai 31 d’agost tl stadio olimpich a na partida Roma-Juventus!


text:
Enturn las 7.30 èn ils var 60 gidanters arrivads cun il helicopter. Il chaun da lavinas ha gia suenter intginas minutas dà is. Pliras uras han ils gidanters chavà cun grondas stentas tranter naiv, crappa, mobiglias e laina da la chasa, fin ch’els han pudì liberar ils uffants ord la lavina. Quai suenter passa 20 uras en il fraid e stgir da la lavina.
L'emprim avain nus udì ils helicopters.
Urs Flepp, in dals uffants, han ins mo pli pudì salvar mort. Suenter ch’ils uffants èn stads salvads, mancavan anc ils 3 creschids ch’eran en cuschina, cura che la lavina è vegnida. Entant che Battesta Flepp e Maurus Venzin èn vegnids per la vita entras il mirs da la cuschina ch’èn sbalunads, ha Ursula Venzin - ch’era gist sin isch cuschina - survivì. Ella è vegnida salvada sco ultima or da la lavina.
Ina trista bilantscha
Sper las 3 persunas che han pers la vita en la lavina, èn era 24 tocs muvel grond e 63 tocs muvel manidel daventads unfrendas da la lavina. En il vitg è vegnì destruì la chaplutta, 6 chasas, 8 clavads, in mulin ed ina garascha. Da l’autra vart a Punt è vegnì destruì entras las lavinas ina baracca da militar, 3 clavads, 2 garaschas, ina baracca da construcziun, ina garascha dal militar e la resgia a Fontauna. Latiers vegnan 24 autos ed auters vehichels.


text:
Piraña (film 1978)
Piraña (Piràgna) l è 'n film ad scarésa dal 1978 ad Joe Dante. Al gh'à abû 'n séguit in dal 1981 dirèt par James Cameron, Piraña paura, e soquànt arfacimènt.
Custâ setsènt-mila dòlar al film al 'n à pò muciâ sù sédas migliòṅ.
Sunt
In un pòst bandunâ davśèṅ a 'l lâg ad Lost River, in na vècia baś militàra, dū ragàs, David (Roger Richman) e la sò muróśa, i decìd'n ad far-'s un bagn ad nòt in na pisìna. Tut 'd un trat i sparìsan sót àqua in un mâr ad sangṿ.
L'investigadōra privàda Maggie McKeown (Heather Menzies-Urich) e Paul Grougan (Bradford Dillman), un tisi c'n al visi 'd alvàr al gòmat, i tàc'n a pascàr-i. Quànd i vōdan la pisìna i fàn'n a mènt ch'l'àqua ch'la l'impinìva l'éra salàda e 'l è 'n fat dimóndi strâṅ, difàti al siensiâ Robert Hoak (Kevin McCarthy) al gh diś ch'i militàr i éran drē a far di esperimènt su di piràgna par far in manéra ch'i fùsan bòṅ, faghénd di incróś, ad scampàr dapartùt acsè da psēr-i druàr in dla guèra in Vietnam. Adès ch'la pisìna l'è stada vudàda però chi pés lè carnìvur i èṅ finî in dal fiùm e pò in dal mâr.
Maggie e Paul i cònt'n incòsa a la pulisìa par paràr via 'l risć 'd un masèl par la gint in vacànsa ma ninsòṅ a créd a qvél ch'i dìśan. Hoak al mōr magnâ viṿ tintànd ad salvàr un ragàs in perìcul méntar na dóna, la Suzie Grogan (Shannon Collins), la ciàma ajùt. A riva 'l eśèrcit e 'l culunèl Waxman (Bruce Gordon) e la dutōra Mengers (Barbara Steele) i decìd'n ad stramnàr dal vlèṅ in dal fiùm par cupàr-i tut.


text:
Ils liberaldemocrats èn stads cleramain ils victurs da las emprimas elecziuns dal parlament. Quai è er sa mussà tar il resultat da l'emprima elecziun dal Cussegl federal l'onn 1848. La Svizra è sa sviluppada pir cun l'ir dal temp ad ina democrazia da concordanza che integrescha las differentas forzas da las partidas politicas en la regenza.
Ils liberaldemocrats èn stads cleramain ils victurs da las emprimas elecziuns dal parlament. Quai è er sa mussà tar il resultat da l'emprima elecziun dal Cussegl federal l'onn 1848. La Svizra è sa sviluppada pir cun l'ir dal temp ad ina democrazia da concordanza che integrescha las differentas forzas da las partidas politicas en la regenza.
Lunga dominanza dals liberaldemocrats
La Svizra n'ha betg adina gì ina regenza da pliras partidas sco ozendi. Suenter la fundaziun dal stadi federal l'onn 1848 han ils liberals regnà per 43 onns sulets.
L'onn 1943 èn per l'emprima giada stadas represchentadas tut las partidas grondas
L'onn 1891 è entrà l'emprim commember dals catolic-conservativs (la PCD dad oz) en la regenza. In segund è suandà l'onn 1919. Dals onns 1917-1919 seseva in liberalconservativ en il Cussegl federal. L'onn 1929 ha l'Assamblea federala elegì in commember da la Partida da purs, mastergnants e burgais (la PPS dad oz) en il Cussegl federal. Durant la Segunda Guerra mundiala èn vegnids integrads l'onn 1943 en la regenza er ils socialdemocrats.
La furmla magica e sia fin
L'onn 1959 èn questas quatter partidas (PLD, PCD, PSS e PPS) sa cunvegnidas da furmar ina regenza cun dus liberals, dus cristiandemocrats, dus socialdemocrats ed in represchentant da la PPS (l'uschenumnada «furmla magica» 2:2:2:1). Questa repartiziun ha durà 44 onns, fin che la PPS ha gudagnà l'onn 2003 in sez dapli a cust da la PCD. L'onn 2008 han sia cussegliera federala Eveline Widmer-Schlumpf e ses cusseglier federal Samuel Schmid dentant midà en la novfundada Partida burgais-democratica (PBD). Suenter la retratga da Samuel Schmid è la PPS puspè represchentada dapi il 2009 cun in cusseglier federal, Ueli Maurer. Dapi lura è la furmla 2:2:1:1:1 (2 PS, 2 PLD, 1 PCD, 1 PBD, 1 PPS). Dapi che la furmla magica è vegnida schliada, vegnan manadas discussiuns davart la cumposiziun correcta da la regenza svizra en quai che reguarda las partidas.
Ultima midada 15.09.2017


text:
Feuz ha tschiffà in start perfetg da la cursa rapida Streif cun il numer da partenza 7. Suenter l'emprim temp intermediar è Feuz stà 26 tschientavels pli spert che Reichelt. Cunzunt en il davos tschancun ha Feuz puspè pudì augmentà ses avantatg. A l'arrivada surpiglia Feuz la testa cun in avantatg da 21 tschientavels avant l'austriac Reichelt.
Il podest
- 1.Thomas Dressen 1:56,15
- 2. Beat Feuz + 0,20
- 3. Hannes Reichelt + 0,41
Marc Gisin
Gisin ha mussà ina buna prestaziun cun il numer da partenza 25. Tar il temp intermediar è el schizunt stà per 5 tschientavels pli spert che Dressen. Avant la traversa n'ha el dentant gì memia pauc tempo. La fin hai tanschì per in grondius 5avel plaz intermediar.
Ils skiunzs svizzers
- 5. Marc Gisin
- 14. Mauro Caviezel
- 26. Gilles Roulin
- 29. Patrick Küng
- 35. Nils Mani
- 39. Urs Kryenbühl
- 40. Gian Luca Barandun
- 43. Ralph Weber
Betg mo per ils skiunz è la partenza Hahnenkamm a Kitzbühel in impurtant punct en l’agenda. Er blers fans sa mettan da viadi a Kitzbühel per sustegnair ils sportists. Tar quels tutga era Mario Dietrich da Panaduz: Gia per la 24avla giada è el avant lieu.
RR novitads 14:00


text:
Il project da pilot dal glaziolog Felix Keller è pir al cumenzament ed ils meds finanzials da radund 260'000 francs mancan anc. Entant che la Confederaziun haja dà in resposta negativa, saja il chantun Grischun tenor Keller fitg interessà da l’idea.
Glatscher svanescha
En dus fin quatter onns è il glatscher da Lischana numnadamain svanì per dal bun e cun quai la chamona dal CAS sur Scuol senza provediment d’aua. Cun il sistem da reciclar aua da naiv dal glatscher, vuless ins impedir quest svilup.
Project Morteratsch en pitschen
L’idea sco tala per salvar il glatscher è gia enconuschenta: Actualmain èn ins vid la finanziaziun dal project Morteratsch sur 30 onns. Ils emprims resultats dal studi da realisabladad empermettan bler. Cun ennavar in kilometer quadrat, creschiss il glatscher da Morteratsch puspè per var 20 meters l’onn, empè dad ir enavos mintg’onn per 30 meters. Il sistem per la Chamona Lischana è il medem, simplamain en miniatura.
Chanun senza forza electrica
L’aua da naiv reciclada, transfurmass in chanun puspè en naiv. Il chanun sez funcziuna tenor in nov sistem patentà en Svizra, cun squitsch da l’aua e na dovra cun quai nagina electricitad. Perquai dovri in pendenza d’almain 200 meters cha l’aua curra engiu, quai ch'è il cas tranter il lai da Lischana e la chamona dal CAS.
Vuschs scepticas
Sper emprimas reacziuns positivas en il ravugl dal CAS Engiadina Bassa, datti er adina puspè vuschs criticas, admetta Felix Keller. El è dentant persvas da pudair realisar il mini-project en Engiadina Bassa. Finamira saja da cumenzar a ramassar l’aua da naiv a partir dal 2020.


text:
Grengiols
Grengiols a l'è un cumün svizzer del distret de Westlich Raron, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 58.5 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 451 abitant.
El cumün de Grengiols al se tröva a una altitüden de 995 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Baceno (IT-VB), Betten, Binn, Bister, Ernen, Mörel-Filet, Lax, Martisberg, Ried-Brig, Termen, Varzo (IT-VB).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official website (Todesch)
- Grengiols in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
A chaschun dal forum da patruns a l'expsoiziun da mastergn e commerzi Higa han expertas ed experts discutà davart schanzas e privels da la digitalisaziun porta.
Uschia tema bain inqual lavurant u patrun che lur mastergns vegnian remplazzads da roboters u maschinas. Ils experts - uschia per exempel il futur inschigner da maschinas Florian Schäfer - n'èn dentant betg da l'avis che tscherts mastergns giajan dal tuttafatg a perder. I sappia dentant esser ch'in mastergn sa midia in zic.
Roboters vegnan en l'avegnir a surprendan lavurs repetitivas. Uschia po il profil d'in mastergn franc sa transfurmar.
Il punct principal: I dovra l'acceptanza en la societad
Ch'in roboter surprendia in mastergn cun bler contact social crai Schäfer betg – er sch'i dettia scienziads che lavurian vid tals projects. Ma maschinas e roboters na stoppian betg mo esser realisabels tecnologicamain, els stoppian er vegnir acceptads da societad.
Tuttina è il student grischun, che sa participescha regularmain ad occurenzas da robotica internaziunalas, persvas che sistems flexibels daventian adina pli fitg part da nos mintgadi. E quella transfurmaziun na dastgia er betg ir sper fatschentas ora.
In roboter per pachetar giu brevs u per nettegiar
Er ils visitaders dal forum da la Higa avessan ina u l'autra idea per in roboter en lur mintgadi. Uschia avessan duas giuvnas che lavuran en il commerzi nagut encunter in roboter che pachetass giu brevs per ellas.
Auters beneventassan ina maschina che faschess ora cul fier u nettegiass fanestras.
RR actualitad 07:00


text:
Fanàn
Artìcol in dialët piaṡintëin
Fanàn (Fanano in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 3.094 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
Al g'hä un'altësa variàbil tra 600 e 2.165 m e 'l fa pàrta ad'la Cumunitä Muntä dal Frignàn.
Ligamm ad föra[modifica | mudéfica la surzéia]
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pròsper · San Pussidòni · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Il forum cun Clau Lombriser
- Dumengia, 6.9.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 6.9.2015, 12:30, RTR
Dieu è nomad - Dieu ha «Migrationskompetenz»
Migrants, fugitivs ed asilants èn sin ils cunfins, els èn qua ed els vegnan a restar. Igl è in chaussa da la politica da prender enta maun quest drama en milli acts. Senza recurrer a la tradiziun umanitara è quai nunpussaivel. Valurs e persvasiuns gidan a schliar problems. Che i saja en tradiziun d'in Henri Dunant e la Crusch Cotschna u da la Bibla.
La Bibla è in cudesch davart fugitivs e per fugitivs. Per exempel l'istorgia da Josef en Egipta. Paulus di che nus sajan esters qua sin terra, nossa patria saja en tschiel. Dieu è nomads. Fugitivs prendan adina lur religiun cun els. En il Rustico a Laax vegn fatg stediamain oraziun. Tge di quai a nus?
Redacziun: Clau Lombriser


text:
Tge far sch'ils egliers van trasor si?
- Venderdi, 28.4.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 28.4.2017, 11:15, RTR
Ins vegn dal fraid giuador en stizun u en chasa en il chaud e strusch ch'ins è en dad isch en ils egliers surtratgs cun vapur. Quella situaziun malempernaivla enconuschan probabel tut ils porta-egliers.
I dat dentant intgins simpels trics per evitar il problem cun l'aua condensada. Tranter auter:
- Lavar ils egliers cun savun da lavar giu
- Schubregiar els cun in dagut schampo cun alcohol dir, spiritus u glicerin
- Ubain cun sprays u fazielets spezials da lopticher
Tar il schubregiar cun savun èsi impurtant da betg prender savun che cuntegn substanzas per tgirar il mauns. Quellas cuntegnan numnadamain grass e tiran sdrimas sin la glasa. Tar spiritus ed alcohol èsi da dar adatg schins ha egliers cun glasa speziala. La pli simpla varianta è natiralmain da gist cumprar tar ils novs egliers glasa che na condensescha betg. Quella varianta è dentant er la pli chara.


text:
L'Arabia Saudita è il sulet pajais dal mund en il qual dunnas na dastgan betg ir cun auto persulas. Dapi onns s'engaschan activists per ils dretgs umans che quest scumond vegnia abolì. Adina puspè èn dunnas vegnidas arrestadas, perquai ch'ellas èn charradas persulas.
Dunnas supprimidas
Ils dretgs da las dunnas èn restrenschids en l'Arabia Saudita. L'ultim temp èn las reglas però vegnidas schluccadas in zic. Pir l'emna passada han dunnas per l'emprima giada insumma dastgà entrar en in stadion da sport.
Ma er en l'Europa hai dà ils onns 1970 reclamas che paran ozendi curiusas en connex cun dunnas che van cun auto.
RR novitads 06:00


text:
La fin dal tschientaner vegn il livel a las costas ad esser per 65 centimeters pli aut ch'il 2005. Fin ussa faschevan ils blers perscrutaders quint cun 30 centimeters. Il studi da l'universitad da Colorado sa basa sin mesiraziuns dals ultims 25 onns.
E quai è cun gronda probabilitad ina stimaziun precauta.
El Niño e Pinatubo
Ils perscrutaders resguardan plirs facturs ch'influenzeschan il livel da l'aua global. Tranter auter il fenomen dal clima «El Niño» en il Pazific u er erupziuns da vulcans sco il Pinatubo il 1991 sin las Filippinas.
Cun agid da tut quests facturs quintan ils perscrutaders ch'il livel da la mar crescha mintg'onn per 0,08 millimeters pli svelt che calculà fin uss.
RR novitads 06:00


text:
Il Cussegl dals chantuns ha approvà ina moziun correspundenta cun 28 cunter 12 vuschs e trais abstenziuns. Las propostas duajan vegnir resguardadas en la revisiun actuala da la planisaziun dal territori. Tenor la moziun duajan las directivas chantunalas vegnir per gronda part unifitgadas. Ma cun la reutilisaziun na duai betg dar in'utilisaziun pli intensiva ed era betg dapli mulestas.
Iniziativa dal chantun Grischun e Vallais
Vegnì tar la moziun era quai tras las iniziativas chantunalas ord il chantun Grischun ed ord il chantun Vallais. Quellas pretendan ch'edifizis agriculs ordaifer la zona da construcziun pon vegnir reutilisadas sco abitaziuns. Vegnir resguardadas duajan las situaziuns differentas en ils chantuns.
Propostas sin maisa
La cussegliera federala Doris Leuthard ha fatg attent ch'era il Cussegl federal veglia schluccar las prescripziuns per edifizis ordaifer la zona da construcziun. Il Cussegl federal aveva tramess las propostas en consultaziun ed ord quest motiv proponì da refusar la moziun. Il Cussegl dals chantuns ha uss tuttina approvà la moziun, l’iniziativa dal chantun è dentant vegnida refusada. Uss sto il Cussegl naziunal tractar la moziun.
RR novitads 12:00


text:
Er ils pretschs per abitaziuns da proprietad èn ids enavos, quels per chasas d'ina famiglia però èn restads constant. Cun in minus da 1,5% èn ils tschains puspè sin il stan sco a l'entschatta da l'onn. Er areguard ils ultims 12 mais sajan il pretschs d'abitaziuns sa sbassads lev, hai num en la communicaziun. L'index da Real Estate OFfer vegn publitgads mintga mais dad ImmoScout24.
Cunzunt il svilup dals tschains d'abitaziuns en la regiun dal Lai da Genevra e da la regiun gronda da Turitg ha influenzà la media svizra dals tschains d'abitaziun. En quellas duas regiuns custan las abitaziuns bler dapli ch'en las l'ulteriuras regiuns, il matg èn ils tschains dentant er sa reducids là.
RR novitads 12:00


text:
Il quart album da la giuvna da Turitg cumpara bain pir la primavaira 2019, l'emprima single giudlonder publitgescha ella gia uss: «Dream Alone». Sco blers auters suonda era Anna Känzig al trend actual e metta dapli paisa sin elements electronics en sia musica. Suenter dus albums acustics en direcziun folk ha Känzig gughegià d'experimentar sin ses terz album «Sound and Fury» cun musica da pop electronica.
Midada che porta success
Quella nova maschaida en cumbinaziun cun sia bella vusch ha fatg vegnir enconuschent Anna Känzig en Svizra. Tgi sa sche quai munta ch'ella daventa cun quai anc pli enconuschenta en Svizra? U sch'ella po schizunt far in pass sin il palc internaziunal?
Tgi è Anna Känzig?
Anna Känzig è naschida la stad 1984 a Turitg sco feglia d'ina famiglia musicala. Uschia ch'ella ha gia baud emprendì da sunar ghitarra, bass e clavazin. Ch'ella studegia sco multi-instrumentalista lu era musica da jazz a la scola auta dals arts è quasi stà la via logica. Il 2011 publitgescha ella ses emprim album «Four Acres and No Horse».
Apropros «... No Horse»
«No Car» – pia nagin auto – ha Känzig dal reminent gì in di ch'ella è scappada dal «Zürcher Central». Hä? Perquai ch'ella ha durant ina lecziun d'autoscola betg pli dumagnà da metter en funcziun l'auto e quai entamez Turitg (!) ha ella simplamain avert la porta ed è scappada ord l'auto.
Dus onns pli tard publitgescha Känzig ses segund album «Slideshow Seasons». Entras quel è il label Sony Music vegnì attent sin la giuvna da Turitg che ha suenter il 2016 publitgà ses terz album «Sound and Fury» che ha cuntanschì plaz set en las charts svizras.
Anna Känzig sin turnea
15.04.2018 – a Turitg – Cohen Tribute, Rigiblick
06.05.2018 – a Turitg – Cohen Tribute, Rigiblick
26.05.2018 – ad Oberrohrdorf – Private bei den Wiederkehrs
07.06.2018 – a Turitg – IGEM Jubiläum, Smith & Luma
17.06.2018 – a Bleienbach – 60 Jahre Ford
19.06.2018 – a Turitg – Tom Waits Tribute, Rigiblick
20.06.2018 – a Turitg – Tom Waits Tribute, Rigiblick
Anna Känzig en la rait ...
RR actualitad 10:30


text:
Da nov dovran tscherts animals, plantas e products che vegnan importads in certificat. Quai vala tenor l'Uffizi federal veterinar per exempel per tscherta laina nunelavurada e per mobiglias ed instruments da questa laina.
II dettia dentant er excepziuns, per exempel per musicists che viagieschan cun lur instruments. N'er nagin certificat dovri sche quest instrument duai vegnir importà per il diever persunal e senza intent commerzial.
Meglierar protecziun per animals
Tranter auter vegni uschia protegì meglier 55 sorts da reptils che vegnan tegnids sco animals da chasa. Plinavant vegn scumandà daltuttafatg il commerzi cun animals cun squamas.
RR novitads 15:00


text:
23 novembre 2006
A' firnut ù doctor Haus
Cù nà paranije d' tutt'quann hà firnut a siconn sirije du doctor Haus midical diviscion. Mò nun v'ne sciat' in depressiun piccè stè già a terz sirije cà'ann'à fà vid u prossim autunn. Ma comm amm'à fà tutt stu tiemp sinz sapè ce Haus sa'dà salvà da i pallotl, ci a chitamin la da ridà u uis da iamm e ci sa dà rincugliunescere accom ciann fatt vedè ind'a l'ultm 'llucinogn puntate??? U saprim sol vivenn....ind u frattimp p' l' nustalg'c e p' Gggigggin' v'segnal'c un paiere d' sit:
- addò iacchiat i cchiu famus fras dù Dr.Haus
- c' 'nvec nu avit capit nù cazz d' ci ste parlem (e allor site sted'c) accuminnzat dal'abce


text:
Il politicher da la partida socialdemocratica è stà commember dal Cussegl federal dal 1978 fin il 1987. Aubert è stà minister da l'exteriur e duas giadas president da la Confederaziun.
L'advocat da la Chaux-de-Fonds (NE) aveva cumenzà sia carriera politica sin champ communal e chantunal. Il 1971 è Aubert lura vegnì elegì en il Cussegl dals chantuns. Ils 7 da december 1977 è el vegnì elegì sco Cusseglier federal. Diesch onns ha Aubert timunà il Departament federal d'affars exteriurs. Il 1983 ed il 1987 è el stà president da la Confederaziun. Il medem onn ha Aubert lura prendì cumià da Berna.
Engaschament invan per in'adesiun a l'ONU
Aubert è s'engaschà fitg per la politica da svilup sco er per ils dretgs umans. Tranter auter è el er s'engaschà per in'adesiun a las Naziuns Unidas, ch'era però vegnida refusada l'emprim il 1986.
RR novitads 12:00


text:
En la chapitala èn persunas en malencurada sa rimnadas tar la London Bridge, in dals lieus d'attatga. Tar blers edifizis èn las bandieras vegnidas messas sin mesa asta. Il burgamester da Londra Sadiq Khan ha regurdà vi da las set persunas mortas e las 48 blessadas.
La sonda saira avevan trais terrorists mazzà sin la London Bridge ed en il Borough Market almain set persunas e blessà diversas autras.
Igl è stà la terza attatga en Gronda Britannia dapi il mars da quest on. Lura aveva in automobilist prendì sut a Londra pliras persunas e suenter mazzà in policist. Ils 22 da mai èn mortas silmain 20 persunas tar il concert da la chantadura americana Ariana Grande a Manchester.
RR novitads 15:00


text:
Sul P Mmè Stess
♥ 13666
Rocco Hunt
E ME PIGLIAT NA S'ER D'ESTAT RA LA NUN T'AGG CHIU CACCIAT PUR SI FORS A VOT C'EGG PRUAT MA? NUN ME MAJ LASCIAT PUR SE A VOT T'AGG TRASCURAT ME PERDUNAT COMM A 2 NAMMURAT ARO STEVEN LAT? QUAND IJ CHIAGNEV IN SILENZJ E SUL TU E RAT NU SENS A TUTT STI JURNAT COMM A PIOGG D'ESTAT A NU MUMENT A NAT E VNUT E NUN ME MANC AVVISAT RINGRAZIJ A DIJ PKKE' E' GRAZIJ A DIJ CHE CEMM TRUAV, NUN CIA FACESS MAIJ E M SDEBITA' E CHELL CHE ME RAT TU ME SALVAT E STAT L'UNICA SPRANZA MIJ RIND A STA VIT'ASBAGLIAT L'UNICA CUMPAGNA MIJ RIND A TUTTI STI NUTTAT QUANN EGG STAT SCTAT E GRAZIJ A TE EGG SFUGAT,PENN E FOGLIJ CACCIAN AFOR CONTR A NA TROIJ CHE M VULEV NGAZZA'T.
[RIT.](x2)
ROCCO HUNT è cagnat, grazj a stì cumpagn n'fam kè m'enn kiavat i spall stì curtllat, m'egg m'barat, e m'egg alluntanat, ra kì sa vnnut nu cumpagn p na mezza kiavat, m'egg m'barat, a trattà a cazz n'facc kì s dulor e kiagnut n'guoll me regalat, m'egg m'barat, e p stì rim sput n'facc a stì doppij facc? ca facc m'enn girat, p sta music sto buon senza nu scop, e se a te nn t sta buon nn m n fott proprj, ij cant sul p me stess, e p kella gent ca m vò ben e mo dimostr spess.
Sul P Mmè Stess — Rocco Hunt
Inserito da Luigi Vicidomini


text:
Minisguard dals 19-03-2016
- Sonda, 19.3.2016, 17:40
Durmir
La primavaira vegn ed uschia tar blers era la stancladad da primavaira. Ma quai n'è nagut nausch. Il Minisguard declera tge che la stancladad da primavaira è ed era tge che capita sche nus durmin. Pertge durmir n'è betg simplamain far nagut.
Ina nova fibla rumantscha
Per las scolaras ed ils scolars da la scola primara che discurran puter, vallader e sutsilvan èsi planisà ina nova fibla. La gronda midada è ch'ils uffants emprendan sco emprim la versiun fonetica e pir suenter la versiun a scrit. Il Minisguard è stà a guardar tge che uffants e scolasts manegian.


text:
Chërsantin
Cressentin (Chërsantin in dialet verceles; Chërsentin in Piemuntes; Crescentino in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 7 962 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 48,3 km² e ona densità de popolaziun de 165 ab./km².
El paes, che 'l gh'ha vari fraziun, el se tröva in la Pianüra Padana, al cunfin cunt i pruvincc de Türin (cumün de Brüsasch, Verulengh e Verüa) e de Lissandria (cumün de Mustin).
A Cressentin se incuntra el Po e la Dora Baltea.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Chërsantin l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il «Dübel» da Arthur Fischer
- Gievgia, 21.9.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 21.9.2017, 8:40, RTR
Arthur Fischer da Tumlingen è en ina lingia cun Thomas Alva Edison - cun passa 1100 patents tutga el tar ils pli productivs inventaders dal mund. El ha vivì dal 1919 enfil il 2016. Sia pli enconuschenta invenziun: il schinumnà Fischer-Dübel, per rumantsch, il darschun.
Cumenzà ha el curt suenter la secunda guerra mundiala cun fundar sia firma da ina persuna - entant dumbra la firma passa 3900 conluvrers e fa ina svieuta da passa 600 milliuns euros per onn. Schon be en sia interpresa a Tumlingen vegnan producids per di passa 10 milliuns darschuns.


text:
Cura che San Murezzan ha survegnì la taxaziun da la gulivaziun da finanzas tranter las vischnancas han els vis che quella sto esser memia auta. Sin quai ha la vischnanca da San Murezzan annunzià a l'Uffizi da vischnancas lur supposiziun.
Controlla precisa ha manà a la glisch ils sbagls en la calculaziun
Suenter la controlla da la cifras ha il chantun constatà, che la taxaziun era propi fallada. Uss è la summa che San Murezzan ha da pajar per 1,1 milliun francs pli bassa sco quella da l'emprim quint.
Il president da San Murezzan Sigi Asprion di, ch'el na saja betg vilà sin il chantun, però trumpà. Els hajan vinavant fidanza en il chantun. Els vegnian dentant era en il futur a controllar bain ils quints.
RR actualitad 07:10


text:
La svieuta è s'augmentada ils emprims sis mais da quest onn per 1,2% sin 3,76 milliardas francs cumpareglià cun la medema perioda da l'onn passà. Quai ha communitgà la producenta dad uras da Bienna. D'attribuir saja quest resultat positiv en emprima lingia a las bunas venditas en las atgnas butias.
Tuttina n'ha Swatch betg ademplì las spetgas dals analists dal tuttafatg. Lezs han numnadamain quintà en media cun in gudogn da 285 milliuns francs.
Prognosas
Per la segund part dal 2017 quinta il concern svizzer da pudair crescher vinavant. Swatch quinta cun ina creschientscha fitg positiva en valurs localas. Cunzunt en il segment da luxus e prestige saja la vendita s'augmentada il mais da fanadur.
Dasper las enconuschentas uras da plastic appartegnan tranter auter las marcas noblas da Blancpain, Omega e Glashütte al concern da Swatch.
RR novitads 08:00


text:
Grazia a ses buns resultats quest onn en la cuppa d'Europa ha il skiunz da 23 onns astgà partir las davosas fin d'emnas a dus super-G's e duas cursas rapidas da la cuppa mundiala a Saalbach en l'Austria ed a Kvitfjell en la Norvegia.
Nizzegià las schanzas
Fernando Schmed ha nizzegià quellas schanzas. Cun ils plazs 26 e 29 a Saalbach e cun ils plazs 30 e 25 a Kvitfjell n’ha il skiunz rumantsch betg mo gudagnà ses emprims puncts da la cuppa mundiala, mabain er mussà ch'el ha fatg in grond pass enavant en sia carriera e ch'el è sin buna via da tegnair pitg cun ils gronds. En la cuppa d’Europa è Schmed suenter sia emprima victoria la fin favrer classà sco quart en il classament da la disciplina super-G.
Gartegia quai a Fernando Schmed da far in pass enavant en ils top 3 en ils dus davos super-G’s da la stagiun ad Andorra, garantiss quai ad el in plaz fix la proxima stagiun en la cuppa mundiala.


text:
Ansprache Dr. Hans-Jörg Heusser am Benefiz-Konzert Federlos im Theater Chur am 22.11.2014 PDF
Radiotelevision Svizra Rumantscha vom Mittwoch 08.02.12, Beitrag von Herman Thom:
Interview mit Dr. Hans-Jörg Heusser, Präsident der Fundaziun NAIRS anlässlich der Präsentation NAIRS Futur – Visiun 2016 an der Regionalratsversammlung Unterengadin vom 7.2.2012. “Nairs: Mantegnair monument istoric.” Era per dar in avegnir a l’Hotel Scuol Palace sco part d’in complex istoric dal turissem da cura, han ils respunsabels dal Center cultural Nairs ideas. Quellas vulan els anc evaluar. (RTR, R. Mayer). Ils responsabels dal Center cultural da Nairs han orientà a la radunanza regiunala da l’Engiadina Bassa dals plans per sanar la veglia chasa da bogns. Questa chasa vegn utilisada sco center da cultura. Tenor ils responsabels duai la finanziaziun daventar pussibla e la gestiun da Cultura ha suenter dapli pussibilitads. Dus tschientaners passads: Sche quai va dentant suenter las ideas dals responsabels dal Center cultural da Nairs duai l’entir ensemble da nairs vegnir mantegnids. Il Center cultural furma in monument cultural naziunal or da l’istorgia da cura dals 2 tschientaners passads. Tar quel tutga era l’Hotel Scuol Palace che duai vegnir vendì. Betg tradir: Per quel avessan ils responsabels da nairs era ideas e plans d’ina nov’utilisaziun. Las ideas na vulan els dentant anc betg tradir. Els laschan far studis per examinar sche las ideas èn realisticas e communitgeschan pir lura lur ideas publicamain. (ht/rtr). Hier das Interview in Deutsch: Mantegnair monument istoric da cura (08-02-2012)
Translation available / Traducziun disponibel : Englisch, Romanisch


text:
Il persunal en la gastronomia è confruntà cun differentas sfidas. Per exempel n'han blers emploiads da stagiun betg la segirtad dad ina paja sur l'entir onn. Suenter ina stagiun auta èn blers relaschads en la dischoccupaziun. Quai vul in project da la HTW Cuira midar.
Ir a lavurar empè dad ir a bullar
Grazia al project duain collavuraturs da la gastronomia savair lavurar sur l'entir onn, senza interrupziun tranter las stagiuns autas. Ils hotel Grischuns na ston uschia betg laschar enavos senza lavur il persunal suenter la stagiun auta d'enviern. Els pon trametter lur collavuraturs en il Tessin. Là duain els lura lavurar durant la stagiun auta da stad. Cura che la stagiun auta en las destinaziuns d'enviern en il Grischun cumenza, è il persunal lura puspè enavos. La perioda da temps ch'il persunal è senza lavur fiss tenor quai model pia sin il pli in tochen dus mais, pia da mez october fin mez december. Quai è lura, cu ni il Tessin ni il Grischun dovran bler persunal.
Fasa da pilot
Per il mument – en la fasa da pilot – sa participeschan 22 hotels e circa 200 collavuraturs vid il project. Fin il 2018 duai il model vegnir testà. Puncts che chaschunan fin lura anc problems pon en quai temps vegnir schliads. Tar quels puncts sa tracti per exempel da la dumonda, tge hotel che survegn ils collavuraturs durant temps sco per exempel da Pasca, cura che omadus lieus dovran bler persunal. La finamira è dad integrar en ils proxims onns radund 500 manaschis da gastronomia en il project.
RTR Telesguard 17.40


text:
Mo 17,2% dals emprendist da la Confederaziun surprendan suenter il temp d'emprendissadi ina plazza fixa. Sur tut las branschas vegnan 30-40% dals emprendists surpigliads sco collavuraturs.
L'onn avant eran anc 20,8% dals emprendists restads. La reducziun saja «remartgabla» hai num en il rapport da persunal.
Nagin interess
A basa d'investigaziuns hajan ins constatà che blers emprendists veglian suenter l'emprendissadi nagin engaschament fix. Ils giuvenils sajan interessads da far ina scolaziun supplementara u da rimnar experientschas en in auter lieu.
L'Uffizi federal da persunal veglia tenor la gasetta «Schweiz am Wochenende» sclerir ils motivs per la mancanza d'interess. Pir lura possian ins prender mesiras.
Lunsch davent da la finamira
La finamira dal Cussegl federal è che 30-40% dals emprendists restia tar la Confederaziun. Il pli manaivel a la quota da finamira èn ins stà il 2013 cun 28,3%.
Blera plazzas d'emprendissadi
L'administraziun federala è in dals lieus che porscha las pli bleras plazzas d'emprendissadi. 1'100 emprendists fan in emprendissadi sin ina da las 40 professiuns pussaivlas.
RR novitads 10:00


text:
Grenada
Grenada a l'è un paes di Caraib, che l'è furmaa dumà del isula de Grenada.
La capital a l'è St. George's.
la gh'ha una süperfiss de 344 km² e una pupulaziun inturna ai 110.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è staa un pussediment del Regn Ünì del 1763 fina al 1974, quand che l'è vegnüü indipendent.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è un regn del Commonwealth.La regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünì.
El prim minister a l'è el Keith Mitchell (del 2013).


text:
Quisa
La Quisa (per erùr italianizàt en il Quisa) l'è ü pìcol fiöm che l' nass ai pé del Cat Ólt per negà 'n del Brèmp a Put San Péder. Per la precisiù la nass ai Fontanù de la Petós a 304 méter söl lièl del mar in del Cümü de Poltranga. L'aqua l'è amò chèla de la Mórla come la descovrìt ol brào geologh e stüdiùs Rocco Zambelli 'n dèl 1966. Prima del cimitéro de Sürisèl töte i sürtìde che i é zó de la Al Baderèm i và sóta tèra e i rinàss a matìna per fà la Mórla e a sìra la Quìsa.
La Quisa la ciapa söbet l'aqua de la Rigla che la é zó da la àl Porcarèsa e la passa sóta la strada 470 per sfiorà ü mülì 'n pensiù. In chèsto prim tòch de strada i l'à seràda tra du mür de cimènt. Dopo, bèla còmoda e paciusa, la cambia diressiù (in vèrs sira) e la ciapa i aque che é zó di Còi de Bèrghem e del Mut de Bré a mansina; del Bondài, del Rigòs e del Rì a drécia. La bagna i tère di Cümü de Sürisel, Almé, Bré - che dal 1928 l'è piö Cümü - Paladina, Osanésga, Scà (pó a Osanésga l'è piö Cümü de quando insèma a Scà i l'à ciama Valbrèmp), Móss e Put. De Paladina 'n zó la cambia diresiù amò e la a a sud. A Móss quando l'è quase 'n söcia, in de la zòna del Bersài, la tróa la strada per 'ndà 'ndel Brèmp. Quase sèmper però la rìa a Put.
Fina a Scà nigü l' se regórda de ìla ésta söcia. Per chèsto e per ol fato che la à da 304 m, quando la nass, a 207 m quando, dopo 10 Km, la se böta 'n del Brèmp sóta la Meréna spöl mia dì che l'è ü torènt. Difati "torrens" in latì a l'vülìa dì impetüùs: cioè quase sèmper sèch e raramét 'n piéna e minaciùs. E suertöt ol gran stüdiùs (geografo) Giuseppe Nangeroni a l' sostegnìa che ü torènt a l gh'avrèss de ìga öna pendènsa magiura del 12,5 % óter a èss spèss a sèch: 97 méter de dislièl dividìt pèr 10.000 méter al risülta öna pendènsa del 1 %.


text:
In segund Grischun ch'è pertutgà da la fusiun, resta en la nov'interpresa. Jann Jenatsch che ha manà ils davos onns l'agentura da fotos Keystone, duai daventar nov Chief Operating Officer. Ulteriurs commembers da la direcziun duain esser Markus Schwab sco CEO, Rainer Kupper sco Chief Marketing Officer e Daniel Mathys sco Chief Financial Officer.
Uschia duai la fusiun vesair ora
SDA e KEYSTONE duain fusiunar ad in concern da medias multimedial. Davent dal 1. da schaner 2018 è previs d'avair l'agentura da novitads SDA e l'agentura da maletgs Keystone sut in tetg, cun il num KEYSTONE-SDA.
Las autoritads da concurrenza ed ils acziunaris ston dentant anc approvar la fusiun da las duas interpresas da tradiziun svizras. KEYSTONE-SDA vul en l'avegnir porscher texts, maletgs, videos e graficas d'infurmaziun.
La nova societad fa ina svieuta da 50,6 milliuns francs ed occupescha radund 300 persunas.
RR novitads 12:00


text:
Il cussegl da fundaziun da la chasa da tgira e d’attempads da Tusaun ha decis da betg approvar la fusiun. Quai scriva il comité directiv dal project. Cun quai resta la chasa vinavant in manaschi independent.
Co vinavant?
Ils manaschis restants, pia l’ospital da Tusaun, la spitex Viamala ed il center da tgira Andeer deploreschan la decisiun. Els ston uss ponderar sch’il project da fusiun ha fatg naufragi u sch’el duai vegnir manà vinavant en in’autra constellaziun.
La finamira dal project Traversina è quella da segirar e francar il provediment da la sanadad en la regiun da Tusaun a lunga vista.
RR novitads 15:00


text:
En Engiadin'Ota hai almain ina ludra. Fin settember ed entschatta october è ella vegnida en ina trapla da fotografias da l'Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun. Ins suppona ch'i dat almain duas sche betg trais ludras en il Grischun. Ma dapi il 2009 n'han ins betg pli vis ina da quellas.
En Svizra hai almain 10 enfin 15 ludras, quai tenor indicaziuns da la fundaziun Pro ludra da la Svizra.
Confederaziun ha fundà gruppa naziunala
Perquai ch’ins ha vis en ils ultims mais ina ludra en Engiadina sco era pliras en la regiun da Berna èn ins vegnì a la conclusiun che la ludra saja enavos en svizra. Gista oz è perquai vegnida fundada ina gruppa naziunala per la ludra da la Confederaziun e dals chantuns.
RR novitads 16:00
Extincziun da la ludra
L'onn 1888 è vegnì decidì che «animals che fan donn a la pestga» pon vegnir sragischads. Sco consequenza han ins pajà premias autas per mazzar ludras. I ha dà curs da chatscha e traplas spezialas dal stadi. Plinavant hai er dà chatschaders dal stadi. Enturn il 1900 vegnivan mazzadas radund 130 ludras ad onn. Dapi il 1952 è la ludra protegida.


text:
Il Succurs d'enviern grischun s'engascha dapi onns per umans che sa chattan en ina situaziun da miseria.«Gia ina pitschna contribuziun finanziala da paucs tschients francs po esser suffizienta per ina famiglia e per ina persuna che viva suletta, per ch'ella possia puspè dumagnar ses mintgadi independentamain e senza quitads finanzials» ha Jürg Buchli, il mainagestiun dal Succurs d'enviern grischun detg a la preschentaziun da las novas cifras.
L'onn da gestiun 2016/2017 ha il succurs survegnì 262 dumondas da sustegn. Paucas dumondas – 14 (5%) – han stuì vegnir refusadas u n'han betg pudì vegnir giuditgadas, perquai che las indicaziuns necessarias mancavan. Circa dus terz da las dumondas da sustegn derivan da famiglias u da persunas ch'educheschan sulettas.
RR actualitad 08:00


text:
19 01
Ol dé 19 de zenér l'è 'l 19 dé de l'an del calendare gregorià; manca 347 (348 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 19 de zenér al è ul dí da pòost 19 dal an dal calendari gregurian; i manca 347 (348 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1811 - Vila-seca (ul Tarragonès Catalunya): i Francées ga i è traa gjo. (Guèra di Francées).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1977 - Barcelona: Josep Trueta, medi traumatòlegh Catalan.
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
La populaziun da Silvaplauna aveva decidì gia avant dus onns per ina zona nova da sport da chavals. La regenza grischuna aveva dentant acceptà quella mo parzialmain uschia che la vischnanca ha stuì surlavurar il project anc ina giada. Tranter auter aveva la regenza pretendì da spustar la zona pli datiers a la vischnanca e da diminuir la surfatscha per radund in tschintgavel.
Tenor la vischnanca saja ussa resguardà tut ils giavischs da la regenza uschia ch’ins quintia che la regenza accepta questa revisiun da la planisaziun locala.
Perspectiva per il sport da chavals
Questa halla fiss l’emprima e l’unica halla da chavaltgar en il Grischun dal sid dapi che la halla a San Murezzan è vegnida serrada il 2013. Tenor il pur e possessur da chavals Roman Hossmann da Champfèr saja quai in pass decisiv per la regiun Engiadin’Ota che metta fitg gronda paisa sin il sport da chavals. El cumbatta gia dapi 14 onns per ina tala zona.
La midada da zona pussibilitass a Hossmann da spustar sia puraria cun 32 chavals ord la vischnanca en ina nova stalla cun halla da chavaltgar.
Plinavant ha la radunanza communala da Silvaplauna approvà il preventiv 2018 che quinta cun in deficit da 762'000 francs.
RR novitads 06:00


text:
L'aviun cun 239 persunas a bord era svanì il mars 2014 dal radar, sut circumstanzas betg cleras. El era da viadi da la Malaysia a Peking. Probablamain è l'aviun crudà en la mar. Il vrac da l'aviun vegn supponì insanua en l'Ocean Indic. La tschertga è dentant restada senza success. A diversas costas è diversa tocca da l'aviun vegnida a la riva. Dals passagiers manca dentant mintga fastitg.
«Nagut vegn sclaus»
Pervi da la tocca ch'i han chattà supponan experts che l'aviun saja «probablamain» rut dapart. Els na pon dentant betg definir sche quai saja capità gia en l'aria u pir cura che l'aviun è crudà sin l'aua. Il schef examinader n'ha dentant betg vulì s'exprimer davart autras speculaziuns.
En il rapport na datti er nagina decleraziun plausibla per il curs che l'aviun ha midà amez la notg, davent dal curs. Suenter è l'aviun anc sgulà enavant per uras. Perquai ch'ils mussaments manchian na possia nagut vegnir exclus, hai gì num en il rapport. Vinavant stat er scrit: «La pussaivladad d'ina intervenziun entras ina terza partida na po er betg vegnir exlusa».
Speculaziuns davart la raschun da la crudada
Il destin da l'aviun MH 370 vala sco in dals pli gronds misteris da l'istorgia aviatica. Entant datti numerusas teorias tge che pudess esser capità – dad ina crudada perquai che l'aviun n'ha gì nagin cherosin sur in ostagi e che l'aviun saja vegnì sajettà giu dal militar enfin tar in suicidi dal pilot che ha lura mazzà anc 238 ulteriuras persunas.
La teoria da suicidi aveva in expert da crudadas d'aviuns dals Stadis Unids sustegnì. Quella teoria ha survegnì grond interess. Ord vista dals examinaders na datti dentant naginas indicaziuns per problems persunals dal pilot – ni psichics ni finanzials.
RR novitads 11:00


text:
8x15 – hä?
Il princip è simpel. 8 bands sunan la medema saira al medem lieu. Questa giada per exempel a l'Open Air Monte Carasso sur Bellinzona. Dentant auter sco uschiglio na suna betg mintga band in'ura, mabain be precis 15 minutas. L'idea: Musicists da differents stils e da tut las regiuns svizras stattan sin il palc ed han da persvader ad in public che na correspunda forsa betg dal tut al public da scena usità. La schanza: Pudair far in pass sur ils cunfins da la scena ed uschia gudagnar in u l'auter fan nov.
20:00 All XS - sur tut ils cunfins cun stupent indie
All XS na cunuscha ni temp ni stil. Els cumbineschan tut il pussibel ed impussibel. Il resultat: musica unica cun stupent indie sin il tablet d'argient. Ils quatter musicists da Berna èn adina buns per surpraisas musicalas.
20:25 Kaufmann - musica per il barbagiat u per il mal d'amur
Sia musica? Il meglier soundtrack per dumengias, nua che la sonda ha puspè ina giada cuzzà bler memia lung. La musica da Kaufmann dumogna il quasi impussibel: Purtar glisch en il stgir. Reto Kaufmann, dal rest da Cuira, è uschia ditg la pirla per il di suenter. Per savair tadlar Kaufmann na ston ins betg far baracca. Sia musica da folk cun melanconia pon ins adina tadlar e siemiar u studegiar.
20:50 F.Way - Rock Made in Ticino
Rock cun energia e melodia. Quai è F. Way dal Tessin. Cun rock classic, da headbangers fin tar chanzuns per star bratsch en bratsch datti tut tar els. Il quartet dal Sopraceneri ha gia concertà en Ucraina e Russia. Il 8x15 è per els ussa dentant ina giada in concert da chasa.
21:15 Mark Kelly - striuna in rir cuntent en fatscha
In rir fin si sut las ureglias. Quai è Mark Kelly. Sia musia procura per ina buna atmosfera. Cun tadlar èn ins insanua tranter vatta da zutger, artg son Martin ed unicorns. Oriund da Manchester stat el ussa a Losanna.
21:40 Jack Slamer - Rock sincer, live e plain energia
Jack Slammer s'enconuschan gia ina mezza vita. E tuts han pers lur cor al Rock'n'Roll. Musica che ha gia ses grond temp, ditg avant ch'ils musicists da Jack Slamer eran insumma sin quest mund. Ils musicists da Winterthur numnan sco idols Rival Sons e Wolfmother.
22:05 Ursina - musica rumantscha cun influenza scandinava
Ursina è creschida si en Surselva circumdada da musica classica e chanzuns rumantschas. En la giuventetgna tadlava ella Tom Wais, Jeff Buckley, Feist e Billi Holyday. Attratga dal folk scandinav ès ella ida cun 25 a star a Copenhagen. L'influenza da l'atmosfera nordica e la distanza tar la patria ha motivà ad Ursina Giger da scriver las emprimas chanzuns. Oz tutga Ursina tar las fatschas da la musica rumantscha.
22:30 Poche Spanne - Rap tessinais
Uras, ch'ins auda era puspè ina giada da l'autra vart dal Gotthard musica da Rap. Pocha Spanne hani num ed èn dal Tessin. Mattak e Funky Nano han gia fatg in num en il Tessin. Ussa duai lur musica ir sur ils cunfins dal chantun ora. Il video da musica «Knowledge», ch'els han publitgà l'entschatta da l'onn, quinta sin youtube gia in quart milliun views.
22:55 Šuma Čovjek - musica per rir, cridar e saltar
Ils diesch musicists cun ragischs svizras-bosniacas-algeras han preschentà quest favrer lur platta «No Man's Land». Da balkan-sound, polka sur brass, world-music e Jazz suna Suma Covjek tras la Svizra. Sche els sunan, lu pon ins saltar, cridar, tadlar e studegiar il medem mument.
RR actualitad 11:00


text:
Ils giuvens duain ir pli pauc cun auto e duvrar dapli il traffic public – quai ha decidì il parlament da buobas l’onn passà. Las buobas han fatg ina petiziun e pretendì ch’il BüGa, l’abunament general per tren e bus en il Grischun, daventia per ils giuvens mez gratuit. La fin d'october 2013 è lura sa fatschentà il Cussegl grond, il vair parlament dal Grischun, danovamain cun la petiziun.
Lexicon T Traffic public
Ils giuvens duain ir pli pauc cun auto e duvrar dapli il traffic public. Perquai è vegnì fatg ina petiziun e pretendì ch'il Büga daventia per ils giuvens mez gratuit.


text:
Plantae
Plantae (del latì: "plantae", piànte) l'è 'l nòm de 'n tàxon colocàt al ranch tasonòmich de régn.
Endèla circuscrisiù piö làrga el cuincìt col ogèt de stüde de la scènsa de la Botànica, e 'l töl dét divèrsi clàdi de organìsmi, emparentàcc a la lontàna, che i pöl véser ragrupàcc en cianobatéri, fóns, àlghe e piànte terèstre, organìsmi che quaze i g'ha nisü caràter en cümü föra che de ìga cloroplàst (o de véser el progenitùr de 'n cloroplàst, endèl càzo dei cianobatéri) o de mìa ìga mobilità (endèl càzo dei fóns).
Endèla sò circuscrisiù piö abitüàla (endèla clasificasiù de 5 régn de Whittaker, 1969[1]), i cianobatéri, i fóns e le àlghe piö sèmpe i è stacc ragrupàcc en óter régn. En chèsta clasificasiù, el régn Plantae el se referés ai organìsmi multicelular con cèlule de tipo eucariòta en con parét celulàr (chèl che vergü i ciàma cèlula vegetàl, definìda come 'l tipo de cèlula dei vegetài), organizàde 'n maniéra che le cèlule le g'hape alméno 'n sèrto leèl de specializasiù funsiunàla. Le piànte, definìde 'n chèsta maniéra le oté l'energìa de la lùce del Sul, che le rìa a catürà per mès de la clorofìla cuntignìda 'ndèi cloroplàst de le cèlule piö o méno specializade per chèsto còmpet, e con chèla energìa lé e per mès del procès de la fotosìntezi le trasfùrme 'l diósido de carbònio e l'àiva 'n söcher, che le dopèra come fónt de energìa chìmica per realizà töte le sò atività. Se le defenés per chèsta rizù dei organìsmi autòtrof. En piö le esplòra l'ambiènte entùren (de sòlet pèr mès de òrgani specializàcc compàgn de le raìs) per sorbéser sö óter nütrièncc esensiài dopràcc per fa sö le proteíne e le ótre molécole che le g'ha de bezògn per scampà.
Gh'è de mèter en evidènsa che la circuscrisiù de Whittaker la làsa fò del régn de le Plantae le àlghe che le g'ha multicelularità condèn mìnimo de diviziù dei còmpecc. Gràsie a le conoscènse che se g'ha al dé d'encö sùra la filogenia, se sà che la circuscrisiù del Whittaker la reönés endèl régn Plantae apò a organìsmi emparentàcc entrà de lùr a la lontàna fés. Endèl ambiènt scentìfich, i taxon ütii i è chèi che i g'hape 'n progenitùr en cümü. Le anàlizi molecolàre del DNA che gh'è stat fat endèi öltem agn, che le g'ha desgarbiàt en lìnee generài, l'àlber filogenétich de la vìta, le ìndica che töte chèle che conosóm come "piànte terèstri" (taxon Embryophyta), "àlghe vérde" (che 'nsèma co le embriòfite le ciàpa 'l nòm de Viridiplantae), àlghe róse (taxón Rhodophyta), e 'n taxon picinì ciamàt Glaucophyta, le g'ha 'n progenitùr cümü, che l'è stat el prìm organìsmo eucariòta a 'ncorporà en cianobatério endèla sò cèlula e isé a furmà 'l prim cloroplàst.
Al dé d'encö l'è chèsto ragrupamènt de organìsmi chèl che vé recunusìt come Plantae endèi ambièncc scentìfich (a le ólte ciamàt "clado Plantae", per vìa che i sò organìsmi i g'ha 'n antenàt cümü, per diferensiàl del "régn Plantae" de la circuscrisiù del Whittaker, circuscrisiù amò doperàda de spès endèi lìber de tèst.).
Divèrsi organìsmi che g'ha i cloroplàst (per ezèmpe le àlghe maròn) i rèsta föra del taxon, perchè i è mìa discendèncc dirècc de chèi che g'ha 'ncorporàt el prim cloroplàst, ma i ha aquizìcc de maniéra segondària, quan che i g'ha 'ncorporàt 'na àlga vérda o 'na àlga rósa 'ndèla sò cèlula, e al dé d'encö isé i è colocàcc endèn quach óter taxon, aisebé che i sàpe eucarioti multicelulàr con cloroplàst.
I nòm alternatìf per el "clado Plantae", che i è Archaeplastida e Primoplantae, i fà riferimènt al fat che 'l sò antenàt l'è stada la prìma piànta sùra la tèra. Per conclùder, a le ólte se ciàma "piànta" töcc i eucariòti coi cloroplàscc, sènsa destènguer se i l'ha encorporàt de maniéra primària o segondària, gnè se i è uni o multicelulàr (per ezèmpe l'è fàcil véder doprà chèsta definisiù de piànta endèi tèsti che tràta de cloroplàsti).
Le piànte le g'ha 3 série de DNA, giü 'ndèl núcleo, giü 'ndèl mitocondrio e giü 'ndèi cloroplast. Le 3 séri de DNA i è stàde dopràde endèla botánica sistemática per ipotizà relasiù de parentéla 'ntra le piànte.
Album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Robert H. Whittaker. 1969. New concepts of kingdoms or organisms. Evolutionary relations are better represented by new classifications than by the traditional two kingdoms. Science 163: 150-160. Entrez Pubmed 5762760


text:
Cun quai ha la squadra dal trenader Adrian Gantenbein egualisà la seria dal quartfinal dals playoffs segunda liga sin 1 :1.
Suenter ch'ils Engiadinais avevan manà il gieu cleramain cun 4:0, è la partida anc daventada plain tensiun durant il segund terz. Surtut ils chastis per omaduas squadras èn stads numerus en la segunda mesadad dal gieu. Finalmain ha l'EHC San Murezzan dentant gudagnà cunter Uzwil cun 5:1.
Il proxim inscunter da la seria ha lieu gievgia saira, ils 25 da favrer 2016 ad Uzwil.
En l'auter gieu da playoff cun participaziun grischuna ha Partenz/Signuradi gudagnà ordaifer cunter Chiasso cun 4:1. Partenz/Signuradi maina en la seria cun 2:0.


text:
En l’atmosfera da success al campiunadi europeic da ballape dad ina ed il debachel islandais entras ils Panama-Papers da l’autra vart han ils Islandais tschernì l’istoricher Gudni Th. Jóhanesson sco president nov.
Ses antecessur Elafur Ragnar Grimsson n’ha betg candidà anc ina giada – er è stà 20 onns en uffizi. Il president da l'Islanda ha bain cunzunt incumbensas represchentativas, gioga dentant ina rolla impurtanta tar la furmaziun da la regenza.
La fiduzia dals Islandais en lur represchentants politics era vegnida scurlattada entras l’affera dals uschenumnads Panapa-Papers. En il curs da quella era il president da la regenza islandaisa, Sigmundur David Gunnlaugsson, sa retratg da ses uffizi.
RR novitads 11:00


text:
Fisica
Cuntegnüü
La scénza püssee impurtànta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La física (dal greech antích φuσιkός (phusikos), "natüraal" e φύσις (phusis), "natüra") a l'è la scénza ca la stüdia la natüra in del sò significaa püssee làrch, vist ca la vàrda ul cumpurtameent de la matéria, de l'energía e dii fòorz fundamentàj ca guvèrnenn i relazziun tra i partisèj. L'era inscí prufundameent mis'ciàda cunt ul cuncètt de natüra ca, fin almaanch al sécul XIX, a l'era ciamàda filusufía natüraal.
I físich a stüdienn dunca un ventàj fisc làrch de fenòmen físich: a partí da la ròba piscinína (i partisèj süb-atòmich) a rivà a i ròpp püssee graant (l'Ünivèers intréch). Tanti vöölt s'è rivaa a dí ca la física l'è la mama di tütt i ólter sceenz (la scénza fundamentaal), vist ca tràtenn de fenòmen ca ga ubedíssenn a i lécc físich; dunca, i descuvèert de la física g'ann aplicazziun anca in tütt i ólter sceenz natüràj.
La física a l'è ligàda sü in d'una manéra particulaar cunt la matemàtica, vist ca, a la fin de la féra, la física la descriff i lécc e i fenòmen natüràj duperaant la léngua matemàtica; quèla manéra chí de laurà la permètt de dimustrà la pussibilità u l'impussibilità d'un quaj fenòmen físich anca senza usservàll diretameent, ma dumè cunt i calcul matemàtich.
Ga vöör però tegnii spartii: la matemàtica a l'è no una scénza, vist ca la g'à minga cumè ubietiif la descrizziun del muunt materiaal, ma l'è dumè una "specülazziun", un "mèzz" duperaa da i sceenz reàj per parlà del muunt.
La física clàssica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La física clàssica la tègn deent i bròch tradizziunàj de la física, saría a dí tüta la visiun del muunt desvilüpàda dal Newton a i sò teemp, pöö "scancelàda" da i descuvèert del sécul XX; la g'à anca lé difereent tòcch:
- Mecànica clàssica, ca la vàrda a i fòorz e tütt i ròpp ca inn inflüenzaa de luur: g'è la bròca ciamàda stàtica, per i ròpp trigaa, cinemàtica, per i ròpp in muvimeent, ma ca ga vàrda minga ul perchè a sa mövenn, e la dinàmica, de stüdià ul muvimeent dii ròpp e i lécc ca ga fann efètt.
Un óltra spartizziun a l'è quèla in mecànica dii sòlit e mecànica dii flüit;
- l'acüstíca, ul stüdi del sun, cunsideràda de spèss una bròca de la mecànica vist ca ul sun al vègn dal muvimeent dii partisèj de aria in furma de uunt, ca seguíssenn i lécc de la mecànica;
- l'òtica, ul stüdi de la lüs, ma minga dumè la lüs visíbil ma anca de i infrarúss e ültraviulètt ca g'ann i stèss cumpurtameent de quèla visíbil;
- la termudinàmica, ca la stüdia i relazziun tra ul caluur (l'energía intèrna ca g'ann i partisèj ca fúrmenn una sustànza) e i ólter fuurm de energía;
- l'eletrumagnetiism, nassüü a l'inízzi del sécul XIX, dopu c'ann descuvèert i ligàmm tra ul magnetiism e l'eletricità.
La física mudèrna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La física clàssica la laúra in sü scaar nurmàj de usservazziun; d'óltra paart, la física mudèrna (ca la saría la física ca l'è vegnüda fö da tütt i descuvèert del princípi del sécul XX) la vàrda i cumpurtameent de la matéria suta cundizziun estreem (per esémpi velucità areent a quèla de la lüs) upüür sü scaar altertaant estreem (piscinítt, cumè i partisèj süb-nücleaar, u graant, cumè l'Ünivèers).
A chii scaar chí, i nòster nurmàj cuncètt de velucità, spazzi, teemp a vàrenn püü; i nöff fenòmen c'inn saltaa fö a vègnenn descrivüü da i bròch de la física quantística, da la relatività generaal e da la relatività stréncia.
Física teòrica e física sperimentaal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I dü bròch de la física del títul chí de sura a vörenn dí ca, in del muunt dii físich, ga n'è de chi c'al preferíss stüdià i teurii nöff per spiegà i resültaa utegnüü cunt i esperimeent e fà dii previsiun per ul futüür e chi c'al laúra per esperimeent, per esplurà muunt nöff e vedè sa i lécc teòrich a inn bun.
A sa capíss ca la teuría de par lé la pö minga dà resültaa sücüür, sa l'è minga cumpagnàda anca da i esperimeent, e la pö purtà föra de la stràda giüsta; però ga vöör dí ca suveent i riceerch teòrich a cunséntenn de pensà e fà sü dii esperimeent nöff, ca pödenn anca purtà a un quaj còss.
La física l'è l'ünica scénza induè l'è pussíbil de vèch teuría e pràtica inscí spartii: in tütt i ólter sceenz natüràj (biulugía, chímica, geulugía) la teuría e la pràtica a inn insèma, e vün al pöö minga vèss dumè l'un u dumè l'ólter.


text:
Il gudogn da Glencore è schizunt anc creschì pli fitg cumpareglià cun la medema perioda da l'onn passà, numnadamain per 13% sin 2,78 milliardas dollars. Quai ha communitgà il concern cun sedia a Baar en il chantun Zug.
Cunzunt creschidas sajan las spartas da metal e da minerals, sco er las spartas da charvun e da products da petroli, ha communitgà Glencore.
Las prognosas per l'entir onn da fatschenta èn tenor Glencore optimisticas. Il proxim temp veglia il concern cunzunt reducir ils debits, augmentar la rendita dals acziunaris e cuntinuar cun il program da cumprar enavos aczias. Quai ha communitgà il schef da Glencore, Ivan Glasenberg.


text:
Perquai saja quai nairas uras che la lescha vegnia adattada, uschè l'incumbensà per la protecziun da datas dal chantun Grischun Thomas Casanova. Però dal tut cuntent n'è Thomas Casanova betg cun la revisiun ch'i duai dar.
Chastis fitg bass
En spezial n'è el betg cuntent cun ils chastis che firmas duain survegnir sch'i na tegnan betg en las reglas. In chasti maximal da 250’000 francs è planisà.
Per firmas sco Google ni Facebook n'èn quels 250’000 francs quasi nagut.
Congualà cun l'Uniun europeica, che ha avant curt introducì ina nova lescha, saja quai in pitschen chasti di Casanova. En l’UE ston las firmas pajar fin maximal 20% da la svieuta annuala d'ina firma.
Utilisaders gudognan
Però per las utilisadras ed ils utilisaders empermetta la revisiun da porscher dapli transparenza. In fatg che l’incumbensà per la protecziun da datas beneventa. Ins duai per exempel survegnir il dretg da laschar stizzar tut las atgnas datas tar ina firma.
Per l'utilisader e l'utilisadra duai tut vegnir pli transparent.
E las ominusas «cundiziuns generalas da fatschenta», las AGB duain dar ina meglra survista: enstagl da paginas ad infinit cun text scrit pitschen duai dar ina curta survista da las cundiziuns. Però sch’ins vul duvrar in servetsch, sco per exempel ina app, lura ston ins era en l'avegnir dar liber las atgnas datas. L’unica metoda per evitar ch'ina firma po ramassar las datas è era suenter la revisiun da la lescha da betg far diever dals servetschs.
La revisiun
Il Cussegl naziunal ha debattà en la sessiun da stad davart la revisiun da la lescha per la protecziun da datas. La Chombra gronda ha decis da partir si la revisiun en duas parts. E cun quai vul il Cussegl naziunal adattar entant mo la part che sto vegnir adattada per ademplir las cundiziuns da Schengen. Sco proxim debattescha il Cussegl dals chantuns.
RR novitads 07:00


text:
John Malone
- Gievgia, 8.9.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 8.9.2016, 8:40, RTR
La «Liberty Media Corporation» ha cumprà la Formula 1 per rodund, 8,5 milliardas dollars. L'interpresa da John Melone (75) è ina da las pli pussantas interpresas dal mund da medias en ils Stadis Unids e questa è involvida en numerus secturs dal sport e trategniment.
L'interpresa «Liberty Media» vala sco in dals gronds gestiunaris da la rait da cabel en l'America. La sedia a Londra, la «Liberty Global», ha cumprà avant indesch onns l'anteriura «Cabelcom» en Svizra oz «UPC» cun passa in milliun clients.


text:
Enfin la fin da l’onn mancan a las Pendicularas da Spleia Tambo SA anc ulteriurs 900'000 francs per evitar in concurs. Sco quai che Ivo Frei, commember dal cussegl d’administraziun da las Pendicularas da Spleia Tambo SA ha ditg, dovria era daners da privats. Cun la crisa actuala da las pendicularas saja dentant fitg grev da chattar acziunaris che veglian gidar a sanar l'interpresa. Uschia saja il concurs anc adina pussaivel.
Nagin sustegn dal chantun
Per sustegn finanzial han las pendicularas era dumandà il chantun. Pajar debits vegls, quai na vul e po il chantun però betg. Sco quai ch’il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini scriva en in e-mail ad RTR, haja il chantun naginas pussaivladads, da metter a disposiziun daners ad interpresas ch’hajan problems finanzials. A curta vista saja quai impussibel, da sustegnair las Pendicularas da Spleia. Il chantun saja però pront da sustegnair projects che procuran per novs letgs chauds en la regiun.
RR actualitad 07:00


text:
Au festival de Bouche à oreille de l’UPCP-Métive, a Parthenay, çhéte annàie, qu’ét o qu’ol avét en parlanjhe?
I periun vous causàe de Yannick Jaulin, le 28 au sér obe le 29 a patrun-minét den le jhardrin daus istoeres de Pougne-Hérisson, pi de sun stajhe ac lés cunteùrs/cunteùses.
I periun vous causàe dau cuncért en mae d’in parlanjhe, de Novéle Aguiéne pi d’allur, qu’ol ayit le 28 au sér étou, apràe Yannick Jaulin.
I periun vous causàe dau stand dau Lojhi au parlanjhe pi de toutes lés béles rencuntres qu’i y fasirun, daus jheùs de slam pi de mots croesais…
Mé çheù qu’i velun dire ol ét in grand bravo a çhés qui fasirant la signalétique bilingue: vrae bea qu’ol tét. Que te chrches la boerie oube la menjherie, lés quemoditais oube voure garochàe tun papàe, ol étét tout marcai en grand, en françaes pi en parlanjhe. É de ménme ol at daus stands qui veliant métre leù z-écritea en parlanjhe zeùs-tou.


text:
Dapi mais manca la plievgia ed er ils urizis ch’èn vegnids regiunalmain fitg different n’han betg pudì meglierar la situaziun. En tscherts lieus saja era scumandà u almain limità da sauar il funs. E cun mintga di senza plievgia vegnia la situaziun pli precara. Surtut il provediment da pavel e da garantir ch'avunda pavel saja avant maun per l'enviern, saja il mument ina gronda sfida per ils purs. Uschia dettia quai actualmain plirs purs ch’hajan stuì dar a maz animals ed il martgà saja per part surchargià.
Mesiras internas en la branscha
Per pudair garantir la furniziun da fain e pavel sitg, duajan purs cun avunda fain porscher quel sin il martgà e plazzar quellas purschidas sin las bursas da pavel da las uniuns chantunalas, scriva l’Uniun purila svizra. Era duajan purs ch'han la pussaivladad da prender si ulteriurs animals durant l'enviern annunziar quai ad uras per ch'ils chantuns possian coordinar las purschidas.
Dapli solidaritad
En la branscha duajan ils purs mussar dapli solidaritad ed era betg nizzegiar questas stretgas per far gudogns, scriva l’Uniun purila. Surtut las mazlarias na duajan betg nizzegiar a moda negativa la situaziun e sbassar ils pretschs per muvel, sco gia capità l’emna passada, accentuescha l’Uniun purila svizra.
RR novitads 17:00


text:
Volterra
Volterra l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Pisa. El g'ha presapóch 11.267 abitàncc, 'na superfìce de 252 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casole d'Elsa (SI), Castelnuovo di Val di Cecina, Colle di Val d'Elsa (SI), Gambassi Terme (FI), Lajatico, Montaione (FI), Montecatini Val di Cecina, Peccioli, Pomarance, San Gimignano (SI).
La cità de Volterra l'è famùza per la laorasiù de l'Alabastro e l'è 'na méta türìstica per la belèsa del borgh medievàl reprezentàt del sò sènter stòrich.


text:
Tenor la renfatscha da Pult scumondia Lebrument als schurnalists da la Somedia d’esser critics envers la candidatura dal Grischun per gieus olimpics 2026. Lebrument sez di che quai saja legitim da far «in tschert sqitsch». Ed er ils critichers hajan survegnì en sias gasettas ina vusch per lur commentaris.
L'impurtant è che l’independenza interna da la redacziun e la libertad da pressa interna vegnan mantegnidas.
Tenor il Cussegl svizzer da la pressa na saja quai betg problemati,c sche Lebrument di ad in u l'auter schefredactur tge ch'el legess gugent, dentant be uschè ditg sco la redacziun restia independenta ed haja sezza il davos pled en chapitel tge ch'ella publitgescha e tge betg.
Debatta publica
Jon Pult ha envidà ad ina dispita publica, Hanspeter Lebrument ha acceptà.
La mesemna saira èn il politicher da la PS, Jon Pult e l'editur da la Somedia, Hansepter Lebrument sa duellads en in duel public. Quai en la chasa Somedia a Cuira. Bun 1 ura han els discutà, filosofà ed era sa dispità davart gieus olimpics en il Grischun. Igl è stà ina discussiun cun bler emoziuns ed omadus èn propi s'engaschads per lur opiniun.
Preistorgia
Ils 06-10 aveva Hanspeter Lebrument envidà represchentants da las 7 vischnancas nua ch’i dess gieus olimpics per discutar ed infurmar davart ils gieus olimpics en Grischun. Per rapportar ha el dentant be envidà ils agens schurnalists. Tenor Lebrument n'era quai betg ina conferenza da medias, mabain in'infurmaziun organisada sin iniziativa privata.


text:
Därstetten
Därstetten a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Frutigen-Niedersimmental, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 32.8 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 849 abitant.
El cumün de Därstetten al se tröva a una altitüden de 757 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Blumenstein, Diemtigen, Erlenbach im Simmental, Oberstocken, Oberwil im Simmental, Pohlern, Rüeggisberg, Rüschegg.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Därstetten l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1228 col nom de Tarenchat.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Därstetten in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Gia ils ultims dis aveva il Bernais da 34 onns sa lamentà da problems cun il magun. La dumengia aveva el cuntanschì l'arrivada sco segund-davos, cun in retard d’ina mes'ura.
L’odissea da Fabian Cancellara aveva gia cumenzà il mars passà, cura ch’el era sa blessà grevamain. Tar ses comeback en il Tour de France aveva el stuì dar si suenter ina greva cupitgada al Tour de France.
Atgnamain vuleva Cancellara sulettamain testar sia furma en Spagna. Il svilup actual pudess dentant esser in nausch signal en vista al campiunadi mundial dal settember en ils Stadis Unids da l’America.
RR Novitads 20:00


text:
Felician
- Sonda, 9.6.2018, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 9.6.2018, 12:45, RTR
Tut noss chalenders inditgeschan per oz il num Felician. Che quest um è parentà cun Felix badain nus forsa, e che Felix è l'expressiun latina per ventiraivel u fortunà san insaquants da noss auditurs. En rumantsch enconuschain nus era la furma Flisch ch'è sa furmada da Felix – la schlatta Caflisch è derasada en il Grischun.
Felician era in citadin roman ch'era sa convertì al cristianissem ed è vegnì mazzà dal temp da l'imperatur Diocletian, damai in dals blers martirs. Ch'el ha subì las torturas ensemen cun ses frar Primus è inditgà sulettamain en il Chalender per mintga gi.


text:
- Il plevon da Tujetsch è en arrest d'inquisiziun dapi mardi avant Tschuncaisma. Quai ha la procura publica confermà.
- L'uvestgieu da Cuira ha denunzià el pervì d'in indizi d'in act chastiabel supponì cunter l'integritad sexuala d'ina persuna creschida.
- Per l'accusà vala la presumziun d'innocenza.
La novitad che il plevon da Tujetsch è vegnì arrestà il mardi avant Tschuncaisma, è sta ina surpraisa per la populaziun da Tujetsch. Che els n'èn betg vegnids orientads ord lur atgnas retschas mabain da las medias da la arrestaziun ha fatg surstar il Tuatschins.
Il vicari general aveva laschar preleger en baselgia sur Tschuncaisma, che els hajan visà la plazza al plevon. Sco quai che Arthur Caduff, il president da la plaiv di, n'eran els betg orientads ch'il plevon saja vegnì arrestà. Ed era ussa n'hajan els betg dapli infurmaziuns.
Sco l'uvestgieu scriva sin sia pagina d'internet saja la denunzia penala vegnida fatga suenter in indizi d’in act chastiabel supponì cunter l'integritat sexuala d'ina persuna creschida.
«Restai quiets»
Che la populaziun saja inquietada, per quai haja el chapientscha, uschia Arthur Caduff. El sappia però garantir che la craisma na saja betg periclitada, pervi da quest cas. El appellescha als Tuatschins d'avair pazienza e betg far speculaziuns.
Ins na sappia gea anc betg da tge cas ch'i sa tracta. Ha tut quai insumma da far insatge cun Tujetsch u èsi chassas ch'il plevon ha eventualmain commess gia pli baud, en Germania? E la finala vala anc adina la presumziun d’innocenza.
RR novitads 11:00


text:
Il nov report politic dad easyvote sut la Federaziun svizra dals parlaments dals giuvens mussa cleramain: la cuntrada mediala che sa mida spert ed las discussiuns da novitads faussas «fake news» laschan fastizs tar ils giuvenils svizzers.
Surtut las medias han ina posiziun difficila: tar temas politics sa fidan ils giuvenils il pli pauc da schurnalists. La fidanza en schurnalists è tar 17 % entant che quella en il Cussegl federal è tar passa 50 %. Dentant vul la giuventetgna infurmaziuns e quellas duain esser neutralas.
La fidanza vegn tar ils giuvens tendenzialmain adina pli pitschna, ma che quella è uschè bassa ha fatg star stut.
La furmaziun politica resta impurtanta per giuvens e giuvnas. Quai mussa il studi. E atgnamain saja l’interess era qua, dentant va quel enavos en tut las tematicas.
Politica ed instituziuns ston uss vegnir activas e svegliar l'interess tar ils giuvens.
Plitost l’interess per la politica svizra vegn adina pli pitschna. Quest è gia il terz onn che quel sa diminuescha. Pli grond è quel per la politica da l’exteriur. Tematicas sco l’elecziun dal president american.


text:
Inhalt
Naziunal/Internaziunal
-
Sami Hyypiä sto bandunar l'FCZ
Sami Hyypiä n’è betg pli trenader dal FC Turitg. Suenter la terrada da 0:4 cunter l'FC Lugano ha il Finlandais tschentà la dumonda da confidenza a l’equipa. Lezza era da l'avis ch'in trenader nov pudessia dar nov schlantsch.
Uschia saja vegnì decis communablamain ch'i fiss meglier da schliar la collavuraziun. Tgi che vegn a trenar l’FC Turitg las 3 davosas rundas da la stagiun n'è anc betg cler. - L’FCZ è il mument sin l'ultima plazza en la tabella, in punct pli pauc che l’FC Lugano.
RR novitads 16:00


text:
Ils set putgads mortals – da la religiun a la psicologia
- Dumengia, 22.7.2018, 8:06
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 22.7.2018, 8:06, RTR
Tgi che fa putgads e na s'enricla betg da quests putgads, u na fa betg penetienzia, sa tschenta baud u tard en l'enfiern.
Ils set putgads mortals èn categorias che vegnan represchentadas tras la baselgia. Dentant ussa, che la baselgia perda pli e pli fitg sia influenza, fa quai catalog da cumportament pauc giavischà anc senn?
Or da punct da vista da la psicologia restan ils set putgads mortals interessants, perquai che quai catalog da vizis cuntegn experientschas che nus tuts avain gia fatg ina giada u l'autra. Co vesa la psicologia las cumponentas socialas e persunalas che quests putgads han?
Quest'emissiun sa basa sin in Forum da Philipp Ramming. L'entir Forum è en l'audio.
Contribuziuns
-
Pled sin via da Benedetg Beeli
-
Ord l'archiv: Il forum dals 20 da schaner 2007 da Philipp Ramming


text:
Radund 200 meters sut l'ospizi dal pass Alpsu è l’um da 56 onns vegnì en ina curva sin il vial oppost. Alura è el charrà da la spunda giuadora e alura sa platgà en il letg d’in aual. Malgrà che viagiants èn immediat vegni vitiers e prestà il prim agid e malgrà l’agid dal team d’ambulanza è l’um anc morts al lieu dal accident, scriva la polizia chantunala dal chantun Grischun. En acziun eran dasper la polizia chantunala era ils pumpiers da Sursassiala e ina patruglia da la polizia dal chantun Uri.
RR novitads 15:00


text:
Peter Schoch haja bandunà ses post sin agen giavisch e tenor cunvegnientscha cun ils possessurs «Z Capital Partners», conferma il responsabel da medias da l'hotel al «Bündner Tagblatt». Fin che la successiun è reglada, vegn il Waldhaus manà ad interim d'ina squadra interna ensemen cun la direcziun. Peter Schoch stettia però vinavant a disposiziun en funcziun consultanta.
Peter Schoch ha dirigì l'hotel Waldhaus a Flem a partir dal 2016 durant in temp da grondas renovaziuns per radund 40 milliuns francs, e la reavertura avant var in onn. Gia lura aveva el signalisà da vulair sa retrair da la funcziun operativa a media vista. Cunquai che la tschertga d'ina successiun saja uschè avanzada, haja Schoch bandunà l'hotel gia glindesdi passà.
RR novitads 06:00


text:
Perquai ch'ella n'ha betg realisà las recumandaziuns dal gremi dal Cussegl d'Europa (Greco) survegn la Svizra danovamain la nota «betg suffizient». Dapi l'ultim rapport n'haja la Svizra fatg nagin progress, hai num en il rapport dal Cussegl d'Europa che cumbatta la corrupziun.
Ins deploreschia che las autoritads svizras sajan restadas tar lur tenuta e n'hajan instradà naginas midadas tar la lescha davart la transparenza. Quai areguard la finanziaziun da partidas e campagnas electoralas.
Che l'iniziativa «Per dapli transparenza» saja reussida laschia però sperar. Fin la fin da mars da l'auter onn sto la Svizra preschentar in rapport davart ils svilups.
Il gremi dal Cussegl d'Europa sustegna e rinforza il cumbat encunter la corrupziun cun far questiunaris e visitar ils stadis.
RR novitads 12:00


text:
Inhalt
Svizra
-
Center federal d’asil temporar sin l’areal da l’armada a Thun
La Confederaziun stgaffescha a Thun sin l'areal da l'armada in center federal d’asil temporar cun plaz per 600 persunas. Ils requirents d’asil chattan plaz en duas hallas da parcar da vehichels d'armada, scriva il Secretariat da stadi per migraziun.
Las duas hallas possian vegnir serradas giu da l’ulteriur areal dal plaz d’armas a Thun. Da nov ha la Confederaziun uss plaz per 4’900 persunas en centers d’asil federals. Il center duai restar en funcziun enfin il matg 2016.
RR novitads 16:00


text:
En il medem mument ha la coaliziun dal schef da la regenza, Alexis Tsipras pers sia maioritad da regenza e po mo pli star en uffizi sco regenza da minoritad, pertge 32 delegads da l'atgna partida han votà cunter las refurmas.
Enfin ussa dumbrava la coaliziun da regenza 162 da 300 parlamentaris.
Meimarakis è cuntent
Tenor il schef da l'opposiziun en la Grezia, Evangelos Meimarakis da la Nea Dimokratia, saja l'approvaziun dal pachet da spargn la dretga resposta a l'Europa. Elecziuns novas na sajan nagin'opziun per el. Sia partida na vegnia er betg a pretender in votum da disfidanza, malgrà che la regenza da Tsipras ha pers sia maioritad en la votaziun davart il program da spargn.
RR novitads 06.00


text:
Gia la fin da l'onn passà aveva Djokovic terminà la collavuraziun cun l'anteriur giugader da tennis tudestg Boris Becker. Ussa na vul el er betg pli far diever dals servetschs da ses coach Marian Vajda, dal trenader da fitness Gebhard Phil Gritsch e dal fisioterapeut Miljan Amanovic.
Betg ina decisiun simpla
I na saja betg stà ina decisiun simpla, scriva Djokovic sin sia pagina d'internet. Tuts hajan dentant gì il sentiment ch'ina midada faschessi bain. El veglia puspè auzar il nivel da ses gieu. L'ultim onn n'ha Djokovic betg pli cuntanschì sia cumplaina capacitad da prestaziun. Ad interim na vul el anc betg sa decider per in nov trenader. El sa laschia temp cun questa decisiun.
Marian Vajda è stà durant 11 onns il trenader da Novak Djokovic.
RR novitads 14:00


text:
Tar cundiziuns bletschas e frestgas è Bolt stà 3 tschientavels pli spert che l'American Michael Rogers. Cun quai ha el mussà, ch'el è pront per ils campiunadis mundials che han lieu en in mais a Peking.
Dunnas svizras betg fitg spertas
La staffetta da las dunnas svizras sur 4x100 meters ha manchentà per pauc il podest ed è vegnida quarta. Datiers dal record svizzer n’èn Marisa Lavanchy, Lea Sprunger, Mujinga Kambundji e Sarah Atcho dentant betg vegnidas. Gudagnà la cursa han las Americanas.
RR Novitads 06:00


text:
Il president american Donald Trump lascha sclerir pass per eventualmain puspè aderir a la cunvegna da commerzi transpacifica (TPP). Per propi aderir dovria quai però anc meglieraziuns substanzialas, communitgescha Trump.
Sche Trump avess puspè d'aderir ils Stadis Unids a la cunvegna, fiss quai ina midada d'opiniun totala. Sco ina da las emprimas acziuns entrond en l'uffizi dal president aveva el visà la cunvegna. La cunvegna era vegnida realisada anc sut l'antecessur Barack Obama cun la finamira da tegnair a mastrin l'influenza commerziala da la China en il spazi pacific.
Tge è la cunvegna TPP?
La cunvegna commerziala transpacifica prevesa da stritgar ils dazis per products agrars ed industrials. Part a la cunvegna fan anc l'Australia, il Brunei, il Chile, il Giapun, il Canada, la Malaisia, il Mexico, la Nova Zelanda, il Peru, Singapur ed il Vietnam. Ella era vegnida suttascritta il 2016 da 12 stadis (lura anc cumprais ils Stadis Unids). Suenter la retratga americana han ils 11 stadis suttascrit ina cunvegna reducida: il CPTPP che cumpiglia in martgà communabel cun 500 milliuns abitants.
RR novitads 07:00


text:
Sur 1'423 kilometers avain nus vias chantunalas en Grischun. Ed in quart da las vias – radund 355 km – èn potenzialmain periclitads da privels da la natira. Quai po esser da lavinas u crudadas da crappa. Cura che la primavaira arriva en noss pajais èn quels privels acuts – ed in hotspot è l’Engiadina Bassa.
Experientscha gida
Peder Caviezel è dapi 27 onns capo dal manaschi ed enconuscha las vias chantunalas en sia zona sco sia giaglioffa. L’enviern e la primavaira èn per el temps intensivs. La valitaziun da las vias dovra bler temp e blera experientscha. El ramassa ed evaluescha datas en ses biro. Ina da las vias che dovran attenziun speziala è la via da Samignun. Naiv e crappa pericliteschan adina puspè la via.
200 lieus critics sin 200 kilometers
Sin passa 200 kilometers vias chantunalas dal district 3 enconuscha il responsabel dal manaschi da l'Uffizi da construcziun bassa Peder Caviezel passa 200 lieus critics. L’ultima crudada da crappa è capitada glindesdi passà, ils 2 d'avrigl 2018 tranter Martina e Vinadi. Da la paraid Mingèr nord èn crudads radund 150 meters cubic crappa.
Datas vias chantunalas
- 1423 kilometers vias chantunalas in Grischun
- 1/4, dimena var 355 kilometers èn potenzialmain periclitads da crappa e lavinas
- 850 lieus cun rempars cunter lavinas e boudas in GR
- 53% sun rempars in costas e flums
- 34% rempars da lavinas
- 13% rempars cunter crudadas da crappa
- Investiziuns per la segirezza 5-6 milliuns per onn
RR actualitad 17:00


text:
La festa cumenza
Questa saira cumenza finalmain la festa da chant chantunala extra muros a Chiavenna. La citad taliana spetga questa fin d'emna var 3'400 chantaduras e chantadurs. In eveniment che vegn ad esser cun tanta glieud ina gronda svida. Ma era l'aura para d'esser da la vart dals organisaturs: la fin d'emna vegn quintà cun fitg bell'aura enturn 30 grads. Dentant tuttina prender l'umbrella, i po adina dar in curt urizi e l'umbrella pon ins uschiglio era duvrar per sa proteger dal sulegl.
Sch’il Partenz conquista Chiavenna
Il Kinder- und Jugendchor Prättigau è in dals sulets chors d’uffants grischuns che sa participescha a la festa da chant chantunala a Chiavenna. Iris Vogt Klaas dirigia 22 uffants tranter 8 e 16 onns. Els vegnan accumpagnads dal Jugendensemble Prättigau che ha 10 chantaduras e chantadurs ch’èn pli vegls che 16 onns. Els tuts èn versads cun festas da chant. Experientscha han els rimnà als festivals dals chors da giuvenils SKJF. Ma forsa èsi tuttina in zic auter dad ir ad ina festa dals chors «vegls»?
Anniversari curt avant ch’i va liber
Jon Fadri Huder è il co-president dal comité d’organisaziun da Rezia Cantat. L’emna avant la festa da chant datti anc bler da far. Ils 6 dals 6 datti dentant era mails, telefons e visitas per gratular. Jon Fadri Huder è naschì ils 06-06-1966 e po pia festivar ses 52avel anniversari. Cordiala gratulaziun!
En purziuns da Son Gagl a Chiavenna
Il Chor Bündner Verein St. Gallen è gia sa participà a la festa da chant chantunala a Trun avant 6 onns. Cun 45 chantaduras e chantadurs sa preschenta il chor a Chiavenna, ma en il bus che charrescha sonda vers sid sesan «be» 20 dad els. Ils auters van gia avant en l’Italia dal Nord. U per sa climatisar u per giudair in pau il «dolce far niente».
Preschentaziun: sonda, ils 9 da zercladur a las 15:00 en la Chiesa san Fedele.
Naginas chombras libras a Chiavenna – ma tuttina «Zimmer frei»
Il Coro Zimmer frei è ina gruppa da chant a capella da la regiun da Sondrio. Ils 15 chantadurs e las chantaduras chantan chanzuns modernas. Lur dirigenta Valentina Mazzoleni instruescha chant a la scola da musica Poschiavo.
Il num «Zimmer frei» hajan els elegì perquai ch'els vivan datiers da la Svizra ed audian perquai savens il tudestg. Lur finamira saja da dar concerts en tut las chombras libras.
Preschentaziun: sonda, ils 9 da zercladur a las 16:45 en la Chiesa Santa Maria.
Mintga di a las 8:10 al Radio Rumantsch
RR actualitad 08:00


text:
Era la redacziun da musica da RTR è sa bittada en il tumult a la tschertga da la musica da damaun. Quest'emna preschentain nus tschintg acts dals quals nus pensain ch’els vegnan ad esser ils stars da damaun che vegnan ad influenzar tge che vegn a vegnir tadlà:
Møme, il link avra en ina nova fanestra da la Frantscha
- Hippster electro che plascha cunzunt a las giuvnas
- DJ, electro e ghitarrist – tut en in pachet
- Fitg grond plaschair da giugar
Il sulet problem che Møme ha anc è ch’ins n’enconuscha betg el. Sch’ins giess tenor tut l’auter stuess el gia esser mega enconuschent. El porscha ad ins tut per ina perfetga notg da party. El tschiffa ins cun easy sound a la bar, tira ins empernaivlamain vi sin l’iral da sautar e chatscha lura ad ins il suaditsch. I dat actualmain tants acts electronics che curseschan da tribuna tar tribuna, da blers da quels sa differenziescha el. Pertge tar el survegn'ins in tschert kick musical – in kick ch’ins na po betg descriver. Quai è la pitschna e fina differenza daco ch’el sa metta atras sco live act.
Fil Bo Riva, il link avra en ina nova fanestra da l’Italia e Germania
- Folk en ina nova nunusitada furma.
- Il bass vegn sulettamain da la percussiun, l’accumpagnament vegn da la ghitarra electrica e lura il Fil Bo Riva cun sia marcanta vusch e la ghitarra acutstica.
- Cun sia vusch sa metta el en retscha cun Annenmaykantereit u Faber.
Che quai stil da musica funcziuna han Annenmaykantereit e Faber gia mussà, els han uss quasi gia fulà via per Fil Bo Rive. El posseda quai ch’ins dovra, el è benedì cun ina bella vusch da fim, ha in grond talent musical ed in bun maun per crear chanzuns. Il sulet manco ch’el ha anc èn sias qualitads d’entertainment sin tribuna. El para fitg schenà e fa la parita da na betg divertir gugent il public. Sch’el vegn da meglierar quai punct e sa sviluppar era en quai grau, na stat nagut pli en via per ina gronda carriera dal simpatic giuven.
Her , il link avra en ina nova fanestrada la Frantscha
- Indie pop cun excurs en il soul e funk
- Ina fitg simpatica ed ambiziusa band
- Els han in grond maun per crear imnis, mintga chanzun finescha en in fieu artifizial musical
En la scena n’èn els atgnamain gia daditg betg pli in tip secret. Ch’els han merità en il mainstream ses plaz quai han els demussà cun lur concert al Eurosonic. Els han tut las qualitads che stars dovran: els scrivan chanzuns per il chor ed els san co ins divertescha e tschappa il public. Tar els èsi be pli ina dumonda dal temp enfin ch’i va per els ferm ensi vers en las sferas autas dal mainstream.
Warhaus , il link avra en ina nova fanestrada la Belgia
- Extrem exact e fitg stgir pop cun duas bellezza vuschs
- Differents instruments che vegnan plazzads sapientiv en pitschens detagls per cuntanscher l’effect maximal
- Els èn sco ina droga, sch’ins ha ina giada contact cun els na vegn'ins betg pli davent
Musica sco in vegl e bun vin cotschen. Fitg ferm, bler volumen e grond caracter. Sch’ins taidla la vusch dal chantadur e chau creativ da Warhaus, Maarten Devoldere, pon ins esser segirs, el vegn franc era a baiver da quai vin. Cun lur musica na vegnan els betg a sa tschentar en il mainstream, per gliez è la musica memia speziala e drizzada ora sin amaturs da lur gener. Cun els èsi sco cun il vin – ins n’avra betg mintgadi ina da las meglras buttiglias.
Joan Thiele, il link avra en ina nova fanestra da l’Italia
- Ella è giuvna, freha e happy
- Ha in bun maun per bunas chanzuns d’indie pop
- Tschiffa ins immediatamain cun sia moda e na lascha betg liber ins pli
Ina simpla, nuncumplitgada giuvna taliana cun ragischs svizras che vul conquistar il mund cun ses plaschair da viver, ch’ella transmetta cun sia musica d’indie pop. Ella tutga tant cun sia cumparsa sco era cun sia musica cumplettamain il gnerv dal temp. Per ella pon ins be sperar ch’il grond e nausch mund da musica na dumogna betg da traplignar quella bella e fina flur – lura vegn quai bun.
Møme, il link avra en ina nova fanestra da la Frantscha
- Hippster electro che plascha cunzunt a las giuvnas
- DJ, electro e ghitarrist – tut en in pachet
- Fitg grond plaschair da giugar
Il sulet problem che Møme ha anc è ch’ins n’enconuscha betg el. Sch’ins giess tenor tut l’auter stuess el gia esser mega enconuschent. El porscha ad ins tut per ina perfetga notg da party. El tschiffa ins cun easy sound a la bar, tira ins empernaivlamain vi sin l’iral da sautar e chatscha lura ad ins il suaditsch. I dat actualmain tants acts electronics che curseschan da tribuna tar tribuna, da blers da quels sa differenziescha el. Pertge tar el survegn'ins in tschert kick musical – in kick ch’ins na po betg descriver. Quai è la pitschna e fina differenza daco ch’el sa metta atras sco live act.
Tant tar nossa prognosa. Nus avain era vulì savair dal festival manager dal Eurosonic Festival Peter Sikkema sia prognosa musica per il 2017:


text:
Ils delegads da la regiun d'ospital Mantogna/Tumleastga/Valragn/Alvra han elegì a Curdin Capaul sco nov president da fundaziun. Capaul ch'è stà fin qua vicepresident succeda a Roland Weber ch'è sa retratg il cumenzament da quest onn. Nova commembra dal cussegl da fundaziun è Sara Balzer dad Alvra, quai scriva l'ospital en ina communicaziun.
Reorganisaziun da la staziun d'urgenza
La radunanza da delegads da l'ospital Tusaun ha approvà il nov project d'investiziun dad 1,2 milliuns francs, per la reorganisaziun da la partiziun d'urgenza. Plinavant ha la radunanza concedì d'introducir ina contribuziun da refinanziaziun. Quai pervi da la perdita da liquiditad entras las investiziuns grondas dals ultims onns. Cun la contribuziun vegn evità che las vischnancas ston pajar dapli per l'ospital.
Dapli tractaments ambulants
Ultra da quai han ils delegads approvà il quint dal 2017. Quel serrà cun in deficit da passa 570'000 francs. Budgetà era in deficit da 500'000 francs. Sco raschun per il surpassament dal deficit budgetà numna l'ospital che adina dapli tractaments vegnian fatgs ambulant e betg pli staziunar.
RR novitads 12:00


text:
Suenter l'intoxicaziun cun PCB en il Spöl il november 2016 è tenor l‘Uffizi federal d'energia il privel grond ch’il sediment contaminà cun la substanza nuschaivla pudess vegnir lavada davent. Quai en il cas che l’OEE auzass la quantitad da l’aua restanta dal livel d’enviern sin quel da stad.
Tenor ina publicaziun en il fegl uffizial èn las ovras ord quest motiv obligadas da mantegnair durant ils 16 da matg enfin ils 30 da settember 2017 il livel da l’aua restanta d’enviern che é pli bass. Ultra da quai na dastgan las ovras betg iniziar auazuns artifizialas durant quest temp.
Tge è PCB?
PCB è in chlorid organic che vegniva duvrà sco isolaziun en condensaturs, transfurmaturs, ieli idraulic, colurs ni collas.Tenor l’uffizi federal per sanadad, tutga PCB tar las substanzas nuschaivlas persistentas. La Svizra è sa obligada d'identifitgar nua che PCB vegn avant ed eliminar quest. L'onn 1986 hai dat in scumond general per PCB.