text:
Cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer/2/Cumpra e barat
Emprim chapitel: Disposiziuns generalas
Art. 184
1 Cun il contract da cumpra s’oblighescha il vendider da surdar l’object da cumpra al cumprader e da procurar per quel la proprietad vi da quest object, ed il cumprader da pajar il pretsch da cumpra al vendider.
2 Sch’i n’exista betg ina cunvegna u ina isanza cuntraria, èn il vendider ed il cumprader obligads d’ademplir lur prestaziuns a medem temp.
3 Il pretsch è determinà suffizientamain, sch’el è definibel tenor las circumstanzas.
Art. 185
1 Premess ch’i na resulta betg in’excepziun tras relaziuns u tras cunvegnas spezialas, vegnan il profit ed il privel da la chaussa transferids sin l’acquistader il mument ch’il contract vegn fatg. 44 CS 221.301 45 Versiun tenor la cifra 2 da l’agiunta tar la lescha dals 3 d’october 2003 davart la fusiun (CULF 2004 2617; Fegl uffizial federal 2000 4337); versiun tenor la cifra I 3 da la LF dals 16 da december 2005 (dretg da ScRL sco er adattaziuns en il dretg d’aczias, en il dretg d’associaziun, en il dretg dal register da commerzi ed en il dretg da firmas), en vigur dapi il 1. da schaner 2008 (CULF 2007 4791, 4839; Fegl uffizial federal 2002 3148, 2004 3969) 46 Abolì tras la cifra 2 da l’agiunta tar la lescha dals 3 d’october 2003 davart la fusiun, en vigur dapi il 1. da fanadur 2004 (CULF 2004 2617; Fegl uffizial federal 2000 4337) VI. ... VII. Partiziun d’ierta ed alienaziun da bains immobigliars A. Dretgs ed obligaziuns en general B. Profit e privelDretg d’obligaziuns 46 220 2 Sche la chaussa vendida è determinada mo tenor il gener, sto ella ultra da quai vegnir zavrada e – sch’ella duai vegnir spedida – sto ella esser consegnada per la spediziun.
3 Tar contracts ch’èn vegnids fatgs cun ina cundiziun suspensiva, vegnan il profit ed il privel da la chaussa vendida transferids sin l’acquistader pir cur che la cundiziun s’ademplescha.
Art. 186
I resta resalvà a la legislaziun chantunala da limitar u d’excluder la pussaivladad da purtar plant cunter pretensiuns che resultan tras la vendita en detagl da bavrondas alcoholicas, inclusiv las pretensiuns per expensas che vegnan fatgas en ustarias. Segund chapitel: La cumpra da bains movibels
Art. 187
1 Sco cumpra da bains movibels vegn considerada mintga cumpra che n’ha betg per object ina immobiglia u in dretg ch’è vegnì inscrit sco bain immobigliar en il register funsil.
2 Parts integralas d’in bain immobigliar, sco fritgs u material da demoliziuns u da chavas da crappa, èn l’object d’ina cumpra da bains movibels, sch’ellas duain vegnir transferidas sin l’acquistader sco chaussa movibla suenter ch’ellas èn vegnidas separadas dal sulom.
Art. 188
Sch’i n’exista betg ina cunvegna u ina isanza cuntraria, porta il vendider ils custs da la surdada, en spezial ils custs dal mesirar e dal pasar, il cumprader percunter ils custs da la documentaziun e da la surpigliada.
Art. 189
1 Sche la chaussa vendida sto vegnir spedida en in auter lieu che quel da l’adempliment, porta il cumprader ils custs da transport, nun ch’igl existia ina cunvegna u ina isanza cuntraria.
2 Sch’igl è vegnì concludì ina spediziun gratuita, vegni supponì ch’il vendider haja surpiglià ils custs da transport.
3 Sch’igl è vegnì concludì ina spediziun gratuita senza dazi, valan ils dazis d’export, da transit e d’import che vegnan incassads durant il transport – dentant betg las taglias da consum che vegnan incassadas cur che la chaussa vegn prendida en consegna – sco pajads. C. Resalva da la legislaziun chantunala A. Object B. Obligaziuns dal vendider I. Surdada 1. Custs da la surdada 2. Custs da transportLescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 47 220
Art. 190
1 Sch’igl è vegnì concludì in tschert termin da furniziun en il traffic commerzial e sch’il vendider è en retard, vegni supponì ch’il cumprader renunzia a la furniziun e pretendia ina indemnisaziun dal donn, perquai ch’il contract n’è betg vegnì ademplì. 2 Sch’il cumprader preferescha da pretender la furniziun, ha el da communitgar quai al vendider immediatamain suenter la scadenza dal termin.
Art. 191
1 Sch’il vendider n’ademplescha betg sias obligaziuns contractualas, sto el indemnisar il donn che resulta tras quai al cumprader.
2 Sco ses donn en il traffic commerzial po il cumprader far valair la differenza tranter il pretsch da cumpra ed il pretsch ch’el ha pajà da buna fai per remplazzar la chaussa che n’è betg vegnida furnida. 3 Tar rauba che ha in pretsch da martgà u da bursa po el – senza acquistar il remplazzament – pretender sco indemnisaziun dal donn la differenza tranter il pretsch fixà en il contract ed il pretsch il mument da l’adempliment.
Art. 192
1 Il vendider sto garantir ch’ina terza persuna na possia betg privar il cumprader per part u dal tuttafatg da l’object da cumpra per motivs giuridics ch’existivan gia il mument cur ch’il contract è vegnì fatg.
2 Sch’il cumprader enconuscheva il privel da la privaziun il mument ch’il contract è vegnì fatg, sto il vendider mo garantir per l’object da cumpra, uschenavant ch’el è s’obligà explicitamain da far quai.
3 Ina cunvegna che abolescha u che limitescha l’obligaziun da dar garanzia na vala betg, sch’il vendider ha taschentà intenziunadamain il dretg da la terza persuna.
Art. 193 47
1 Las premissas e consequenzas da la denunzia da la dispita sa drizzan tenor la Procedura civila48.
2 Sche la denunzia da la dispita è vegnida tralaschada dal vendider senza motiv, vegn quel deliberà da l’obligaziun da dar ina garanzia, uschenavant ch’el po cumprovar ch’i fiss stà pussaivel da cuntanscher in resultat pli favuraivel dal process, sche la dispita fiss vegnida denunziada a temp. 47 Versiun tenor la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) 48 CS 272 3. Retard da la surdada a. Retratga en il traffic commerzial b. Obligaziun da prestar ina indemnisaziun e calculaziun dal donn II. Garanzia areguard la privaziun 1. Obligaziun da dar garanzia 2. Procedura a. Denunzia da la dispita Dretg d’obligaziuns 48 220
Art. 194
1 L’obligaziun dal vendider da dar ina garanzia exista er, sche sch’il cumprader – senza ch’el laschia vegnir ad ina decisiun giudiziala – ha renconuschì il dretg da la terza persuna en buna fai u sch’el è sa suttamess ad ina dretgira da cumpromiss, sch’il vendider è vegnì smanatschà ad ura cun quella dretgira e sch’el è vegnì envidà senza success d’acceptar il process.
2 Questa obligaziun exista er, sch’il cumprader cumprova ch’el saja stà obligà da dar ora la chaussa.
Art. 195
1 En cas d’ina privaziun totala sto il contract da cumpra vegnir considerà sco abolì ed il cumprader ha il dretg da pretender:
- 1. la restituziun dal pretsch pajà inclusiv tschains, dal qual èn
vegnids deducids ils fritgs ch’el ha racoltà u ha negligì da racoltar e las ulteriuras utilisaziuns;
- 2. l’indemnisaziun da las expensas ch’el ha fatg per la chaussa,
uschenavant che questa indemnisaziun n’è betg obtegnibla da la terza persuna che ha quest dretg;
- 3. l’indemnisaziun da tut ils custs giudizials ed extragiudizials
ch’èn vegnids chaschunads tras il process, cun excepziun da quels custs che avessan pudì vegnir evitads, sche la dispita fiss vegnida denunziada;
- 4. l’indemnisaziun da l’ulteriur donn ch’è vegnì chaschunà directamain tras la privaziun.
2 Il vendider è er obligà d’indemnisar l’ulteriur donn, sch’el na cumprova betg, ch’el na saja betg la culpa.
Art. 196
1 Sch’il cumprader vegn privà mo d’ina part da l’object da cumpra u sche la chaussa vendida è engrevgiada tras ina grevezza reala, per la quala il vendider sto garantir, na po il cumprader betg pretender ch’il contract vegnia abolì, mabain mo ch’i vegnia indemnisà quel donn ch’è vegnì chaschunà tras questa privaziun.
2 Sch’ins sto dentant supponer a norma da las circumstanzas ch’il cumprader n’avess betg fatg il contract, sch’el avess previs la privaziun parziala, ha el il dretg da pretender l’aboliziun dal contract.
3 En quest cas sto el restituir al vendider la part da l’object da cumpra che n’è betg vegnì privà, inclusiv il profit ch’è vegnì fatg en il fratemp. b. Renconuschientscha dal dretg d’ina terza persuna senza decisiun giudiziala 3. Dretgs dal cumprader a. En cas d’ina privaziun totala b. En cas d’ina privaziun parziala Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 49 220
Art. 196a49
Per bains culturals en il senn da l’artitgel 2 alinea 1 da la Lescha federala dals 20 da zercladur 200350 davart il transferiment internaziunal da bains culturals surannescha il plant sin garanzia areguard la privaziun 1 onn, suenter ch’il cumprader ha scuvrì la mancanza, en mintga cas dentant 30 onns suenter la conclusiun dal contract.
Art. 197
1 Il vendider è responsabel vers il cumprader tant per las qualitads garantidas sco er che la chaussa n’haja betg mancanzas materialas u giuridicas che aboleschan sia valur u sia abilitad per il diever previs ubain che reduceschan quellas considerablamain.
2 Il vendider è er alura responsabel, sch’el n’ha betg enconuschì las mancanzas.
Art. 198
Tar il commerzi da muvel (chavals, asens, mils, arments, nursas, chauras e portgs) exista in’obligaziun da dar ina garanzia mo, uschenavant ch’il vendider l’ha dà en scrit al cumprader u uschenavant ch’el ha engianà quel intenziunadamain.
Art. 199
Ina cunvegna che abolescha u che limitescha l’obligaziun da dar garanzia na vala betg, sch’il vendider ha taschentà malignamain al cumprader las mancanzas da la chaussa.
Art. 200
1 Il vendider n’è betg responsabel per mancanzas ch’il cumprader ha enconuschì il mument da la cumpra.
2 Per mancanzas ch’il cumprader avess stuì realisar, sch’el fiss stà attent en moda normala, è il vendider mo responsabel, sch’el ha garantì ch’ellas n’existian betg.
Art. 201
1 Il cumprader duai examinar il stadi da la chaussa retschavida, uschespert che quai è inditgà tenor l’isanza commerziala, e sch’el po constatar mancanzas, per las qualas il vendider ha da garantir, sto el annunziar quai immediatamain a tal. 49 Integrà tenor l’art. 32 cifra 2 da la Lescha federala dals 20 da zercladur 2003 davart il transferiment da bains culturals, en vigur dapi il 1. da zercladur 2005 (CS 444.1) 50 CS 444.1 c. En cas da bains culturals III. Garanzia pervia da mancanzas da la chaussa 1. Object da la garanzia a. En general b. Tar il commerzi da muvel 2. Exclusiun da la garanzia 3. Mancanzas ch’il cumprader ha enconuschì 4. Reclamaziun da mancanzas a. En general Dretg d’obligaziuns 50 220
2 Sch’il cumprader tralascha quai, vala la chaussa cumprada sco acceptada, sch’i na sa tracta betg da mancanzas che n’han betg pudì vegnir constatadas a chaschun da l’examinaziun usitada.
3 Sche talas mancanzas sa mussan pli tard, sto l’annunzia vegnir fatga immediatamain suenter la scuverta, cas cuntrari vala la chaussa sco acceptada er areguard questas mancanzas.
Art. 202
1 Sche la garanzia en scrit tar il commerzi da muvel na cuntegna betg in termin e sch’i na sa tracta betg da la garanzia che l’animal saja purtant, è il vendider responsabel vers il cumprader mo, sche la mancanza vegn scuverta e sche l’avis correspundent vegn fatg entaifer 9 dis dapi la surdada u dapi il retard da l’acceptaziun e sch’i vegn pretendì entaifer il medem termin tar l’autoritad cumpetenta che l’animal vegnia examinà d’experts.
2 L’expertisa dals experts vegn valitada dal derschader tenor ses appreziar.
3 Dal rest vegn la procedura reglada tras in’ordinaziun dal Cussegl federal.
Art. 203
Sch’il vendider engiona intenziunadamain il cumprader, na datti betg ina restricziun da la garanzia per il cas che l’annunzia vegn tralaschada.
Art. 204
1 Sche la chaussa che vegn spedida d’in auter lieu vegn contestada e sch’il vendider n’ha betg in represchentant al lieu da la retschavida, è il cumprader obligà da procurar che la chaussa vegnia conservada ad interim; el na dastga betg senza auter respedir la chaussa al vendider.
2 El duai laschar constatar immediatamain il causal, cas cuntrari sto el cumprovar che las mancanzas pretendidas eran avant maun gia il mument che la chaussa è vegnida retschavida.
3 Sch’igl exista il privel che la chaussa ch’è vegnida spedida pudess ir spertamain en malura, ha il cumprader il dretg ed è – uschenavant ch’ils interess dal vendider pretendan quai – obligà da la laschar vender cun la cooperaziun dals uffizis cumpetents dal lieu, nua che la chaussa sa chatta; el ha dentant da communitgar quai uschè svelt sco pussaivel al vendider, per evitar da stuair indemnisar eventuals donns. b. Tar il commerzi da muvel 5. Engion intenziunà 6. Procedura tar la vendita a distanza Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 51 220
Art. 205
1 Sch’igl è avant maun in cas da garanzia pervia da mancanzas da la chaussa, ha il cumprader la tscherna d’annullar la cumpra cun in plant da redebitaziun u da pretender cun in plant da reducziun che la valur reducida da la chaussa vegnia indemnisada.
2 Er sch’il plant da redebitaziun è vegnì fatg, è il derschader liber da decider che la valur reducida da la chaussa vegnia indemnisada, sche las circumstanzas na giustifitgeschan betg d’annullar la cumpra.
3 Sche la valur reducida che vegn pretendida correspunda al pretsch da cumpra, po il cumprader mo pretender l’annullaziun.
Art. 206
1 Sche la cumpra cumpiglia la spediziun d’ina tscherta quantitad da chaussas remplazzablas, po il cumprader tscherner, sch’el vul far u in plant da redebitaziun u in plant da reducziun ubain sch’el vul pretender autra rauba da medem gener che n’ha naginas mancanzas.
2 Sche las chaussas n’èn betg vegnidas spedidas d’in auter lieu al cumprader, ha er il vendider il dretg – furnind immediatamain al cumprader rauba da medem gener che n’ha naginas mancanzas ed indemnisond tut ils donns – da sa deliberar da mintga ulteriur dretg dal cumprader.
Art. 207
1 L’annullaziun po vegnir pretendida er alura, sche la chaussa è ida en malura pervia da sias mancanzas u per casualitad. 2 En quest cas sto il cumprader restituir mo quai ch’è restà ad el da la chaussa.
3 Sche la chaussa è ida en malura pervia da la culpa dal cumprader ubain sch’ella è vegnida vendida u transfurmada vinavant, po el mo pretender che la valur reducida vegnia indemnisada.
Art. 208
1 Sche la cumpra vegn annullada, sto il cumprader restituir la chaussa al vendider, inclusiv il profit ch’è vegnì fatg en il fratemp.
2 Il vendider sto restituir il pretsch da cumpra ch’è vegnì pajà inclusiv tschains ed indemnisar plinavant – confurm a las prescripziuns davart la privaziun totala – ils custs da process, las expensas ed il donn ch’il cumprader ha subì directamain pervia da la spediziun da rauba cun mancanzas.
3 Il vendider è obligà d’indemnisar l’ulteriur donn, sch’el na cumprova betg ch’el n’haja nagina culpa. 7. Cuntegn dal plant dal cumprader a. Annullaziun da la vendita u reducziun dal pretsch b. Prestaziun d’ina indemnisaziun c. Annullaziun da la vendita en cas che la chaussa va a perder 8. Effects da l’annullaziun da la vendita a. En general Dretg d’obligaziuns 52 220
Art. 209
1 Sche mo singulas parts da chaussas ch’èn vegnidas vendidas ensemen u sche singulas parts d’ina chaussa entira ch’è vegnida vendida han mancanzas, po vegnir pretendida mo l’annullaziun da las parts manglusas.
2 Sche las parts manglusas na sa laschan betg separar da las parts che n’han naginas mancanzas senza dischavantatgs considerabels per il cumprader u per il vendider, sto l’annullaziun vegnir extendida sin l’entir object da cumpra.
3 L’annullaziun da la chaussa principala ha per consequenza che er la chaussa secundara vegn annullada, e quai er, sch’igl è vegnì fixà in pretsch spezial per la chaussa secundara, l’annullaziun da la chaussa secundara n’ha dentant betg per consequenza che er la chaussa principala vegn annullada.
Art. 210 51
1 Ils plants sin garanzia pervia da mancanzas da la chaussa suranneschan 2 onns suenter ch’ella è vegnida consegnada al cumprader, er sche quel scuvra las mancanzas pli tard, nun ch’il vendider haja surpiglià ina responsabladad per in temp pli lung.
2 Il termin importa 5 onns, sche las mancanzas d’ina chaussa ch’è vegnida integrada tenor las disposiziuns en in’ovra immovibla, han chaschunà la manglusitad da l’ovra.
3 Per bains culturals en il senn da l’artitgel 2 alinea 1 da la Lescha federala dals 20 da zercladur 200352 davart il transferiment da bains culturals surannescha il plant 1 onn suenter ch’il cumprader ha scuvrì la mancanza, en mintga cas dentant 30 onns suenter la conclusiun dal contract.
4 Ina cunvegna davart la reducziun dal termin da surannaziun n’è betg valaivla:
- a. sch’ella reducescha il termin da surannaziun a main che 2
onns, tar chaussas da segund maun a main che 1 onn;
- b. sche la chaussa è destinada al diever persunal u famigliar dal
cumprader; e
- c. sch’il vendider agescha en il rom da sia activitad professiunala
u commerziala. 51 Versiun tenor la cifra I da la LF dals 16 da mars 2012 (termins da surannaziun dals dretgs da garanzia; prolungaziun e coordinaziun), en vigur dapi il 1. da schaner 2013 (CULF 2012 5415; Fegl uffizial federal 2011 2889 3903) 52 CS 444.1 b. En cas d’ina vendita da pliras chaussas 9. Surannaziun Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 53 220
5 Las objecziuns dal cumprader pervia da mancanzas existentas restan, sche l’annunzia prescritta è vegnida fatga al vendider entaifer il termin da surannaziun.
6 Il vendider na po betg far valair la surannaziun, sch’i vegn cumprovà ch’el haja engianà intenziunadamain il cumprader. Quai na vala betg per il termin da 30 onns tenor l’alinea 3.
Art. 211
1 Il cumprader è obligà da pajar il pretsch tenor las disposiziuns dal contract e da surpigliar la chaussa cumprada, sche quella vegn purschida dal vendider confurm al contract.
2 La chaussa sto vegnir surpigliada immediatamain, nun ch’igl existia ina cunvegna u ina isanza cuntraria.
Art. 212
1 Sch’il cumprader ha empustà definitivamain senza numnar il pretsch, vegni supponì ch’i saja manegià il pretsch mesaun dal martgà che vala per il temp e per il lieu da l’adempliment.
2 Sch’il pretsch da cumpra sto vegnir calculà tenor il pais da la rauba, vegn deducì il pais da l’emballadi (tara).
3 Resalvadas restan las isanzas commerzialas spezialas, tenor las qualas il pretsch da tscherts artitgels da commerzi vegn calculà cun ina deducziun fixa dal pais brut u cun ina deducziun tenor pertschients ubain tenor las qualas tut il pais brut vegn mess a quint tar la calculaziun dal pretsch.
Art. 213
1 Sch’i n’è betg definì in auter termin, sto il pretsch da cumpra vegnir pajà il mument che l’object da cumpra mida en il possess dal cumprader.
2 Abstrahà da la prescripziun davart il retard pervia da la scadenza d’in tschert termin fixà, vegn il pretsch da cumpra tschainsì senza admoniziun, sche quai è usità uschia u sch’il cumprader po retrair fritgs u auters retgavs da l’object da cumpra.
Art. 214
1 Sche la chaussa vendida sto vegnir surdada cunter pajament anticipà dal pretsch u a medem temp e sch’il cumprader è en retard cun pajar il pretsch da cumpra, ha il vendider il dretg da sa retrair senza auter dal contract.
2 Sch’el vul dentant far diever da ses dretg da sa retrair, sto el annunziar quai immediatamain al cumprader.
C. Obligaziuns dal cumprader I. Pajar il pretsch e surpigliar la chaussa II. Fixar il pretsch da cumpra III. Scadenza e tschainsida dal pretsch da cumpra IV. Retard dal cumprader 1. Dretg dal vendider da sa retrairDretg d’obligaziuns 54 220
3 Sche l’object da cumpra è ì en il possess dal cumprader avant ch’il pretsch è vegnì pajà, po il vendider sa retrair dal contract, perquai ch’il cumprader è en retard, e pretender enavos la chaussa surdada, sch’el è sa resalvà expressivamain quest dretg.
Art. 215
1 Sch’il cumprader n’ademplescha betg sia obligaziun da pajar en il traffic commerzial, ha il cumprader il dretg da calcular ses donn sin basa da la differenza tranter il pretsch da cumpra ed il pretsch, per il qual el ha vendì vinavant la chaussa da buna fai.
2 Tar rauba che ha in pretsch da martgà u da bursa po el pretender – senza avair vendì vinavant la chaussa – sco indemnisaziun dal donn la differenza tranter il pretsch fixà en il contract ed il pretsch da martgà u da bursa il mument da l’adempliment. Terz chapitel: La cumpra da bains immobigliars
Art. 216
1 Contracts da cumpra che han per object in bain immobigliar basegnan ina documentaziun publica per esser valaivels.
2 Contracts preliminars sco er contracts che motiveschan in dretg da precumpra, in dretg da cumpra u in dretg da recumpra d’in bain immobigliar basegnan ina documentaziun publica per esser valaivels.53
3 Contracts davart in dretg da precumpra che na fixeschan betg ordavant il pretsch da cumpra èn valaivels en furma scritta.54
Art. 216a 55
Ils dretgs da precumpra e da recumpra dastgan vegnir concludids e prenotads en il register funsil per maximalmain 25 onns, dretgs da cumpra per maximalmain 10 onns. 53 Versiun tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 54 Versiun tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 55 Integrà tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 2. Indemnisaziun e calculaziun dal donn A. Prescripziuns da la furma dal contract Abis. Limitaziun temporara e prenotaziun Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 55 220
Art. 216b 56
1 Sch’i n’è betg vegnì concludì insatge auter, èn ils dretgs da precumpra, da cumpra e da recumpra transmissibels tras ierta, dentant betg cedibels.
2 Sche la cessiun è admissibla tenor contract, basegna ella la medema furma sco la motivaziun.
Art. 216c 57 1 Il dretg da precumpra po vegnir fatg valair, sch’il bain immobigliar vegn vendì, sco er tar mintga auter act giuridic che correspunda economicamain ad ina vendita (cas da precumpra). 2 Betg sco cas da precumpra na valan en spezial l’assegnaziun ad in ertavel en la partiziun d’ierta, l’ingiant sfurzà e l’acquist per ademplir incumbensas publicas.
Art. 216d 58
1 Il vendider sto infurmar il titular dal dretg da precumpra davart la conclusiun e davart il cuntegn dal contract da cumpra.
2 Sch’il contract da cumpra vegn abolì suenter ch’igl è vegnì fatg diever dal dretg da precumpra u sch’i vegn refusada ina permissiun ch’è necessaria per motivs che han da far cun la persuna dal cumprader, n’ha quai nagin effect visavi il titular dal dretg da precumpra.
3 Sch’il contract da precumpra na prevesa nagut auter, po il titular dal dretg da precumpra acquistar il bain immobigliar per las cundiziuns ch’il vendider ha concludì cun la terza persuna. 56 Integrà tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 57 Integrà tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 58 Integrà tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) Ater. Transmissibladad tras ierta e cessiun Aquater. Dretg da precumpra I. Cas da precumpra II. Effects dal cas da precumpra, cundiziuns Dretg d’obligaziuns 56 220
Art. 216e
59 Sch’il titular dal dretg da precumpra vul far diever da ses dretg, sto el far valair quel entaifer 3 mais vers il vendider ubain – sche quest dretg è prenotà en il register funsil – vers il proprietari. Il termin cumenza cun l’enconuschientscha da la conclusiun e dal cuntegn dal contract.
Art. 217
1 Sche la cumpra da bains immobigliars è vegnida concludida cun cundiziuns, vegn l’inscripziun en il register funsil fatga pir, cur che la cundiziun è ademplida.
2 L’inscripziun d’ina resalva da la proprietad è exclusa.
Art. 218 60
Per l’alienaziun da bains immobigliars agriculs vala ultra da quai la Lescha federala dals 4 d’october 199161 davart il dretg funsil puril.
Art. 219
1 Il vendider d’in bain immobigliar sto – cun resalva d’autras cunvegnas – indemnisar il cumprader, sch’il bain immobigliar n’ha betg la dimensiun ch’è inditgada en il contract da vendita.
2 Sch’in bain immobigliar n’ha betg la dimensiun ch’è inditgada en il register funsil sin basa da la mesiraziun uffiziala, sto il vendider indemnisar il cumprader mo, sch’el ha surpiglià explicitamain la garanzia per quai. 3 L’obligaziun da dar ina garanzia per las mancanzas d’in edifizi surannescha suenter 5 onns, quintads a partir da l’acquist da la proprietad.
Art. 220
Sch’igl è fixà en il contract in tschert termin, per il qual il cumprader surpiglia il bain immobigliar, vegni supponì ch’il profit e ch’il privel vegnian transferids sin il cumprader pir per quest termin. 59 Integrà tenor la cifra II da la LF dals 4 d’october 1991 davart la revisiun parziala dal Cudesch civil svizzer (dretgs reals immobigliars) e dal Dretg d’obligaziuns (cumpra da bains immobigliars), en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1404 1409; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 60 Versiun tenor l’art. 92 cifra 2 da la LF dals 4 d’october 1991 davart il dretg funsil puril, en vigur dapi il 1. da schaner 1994 (CULF 1993 1410; Fegl uffizial federal 1988 III 953) 61 CS 211.412.11 III. Diever dal dretg, perdita B. Cumpra cun cundiziuns e resalva da la proprietad C. Bains immobigliars agriculs D. Garanzia E. Profit e privel Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 57 220
Art. 221
Per la cumpra d’in bain immobigliar vegnan dal rest applitgadas correspundentamain las disposiziuns davart la cumpra da bains movibels. Quart chapitel: Geners spezials da la cumpra
Art. 222
1 Tar la cumpra tenor muster n’è quella persuna, a la quala il muster è vegnì consegnà, betg obligada da cumprovar l’identitad dal muster ch’ella ha preschentà cun quel ch’ella ha retschavì. I basta dentant sia decleraziun persunala davant dretgira e quai er, sch’il muster na vegn betg pli preschentà en la furma ch’el aveva il mument da la surdada e sche questa midada è la consequenza necessaria da l’examinaziun dal muster.
2 En mintga cas ha la cuntrapartida il dretg da cumprovar ch’il muster na saja betg autentic.
3 Sch’il muster è vegnì ruinà u sch’el è ì en malura tar il cumprader, e quai er senza sia culpa, n’ha betg il vendider da cumprovar che la chaussa correspundia al muster, mabain ha il cumprader da cumprovar il cuntrari.
Art. 223
1 Sch’igl è vegnida concludida ina cumpra sin emprova u sin examinaziun, statti liber al cumprader d’acceptar u da refusar la chaussa.
2 Uschè ditg che la chaussa n’è betg acceptada, resta ella en la proprietad dal vendider, er sch’ella è ida en il possess dal cumprader.
Art. 224
1 Sche l’examinaziun da la chaussa sto vegnir fatga tar il vendider, n’è quel betg pli lià, sch’il cumprader n’accepta betg la chaussa entaifer il termin ch’è vegnì concludì u ch’è usità.
2 Sch’i manca in tal termin, po il vendider pretender dal cumprader – suenter ch’in temp adequat è passà – da declerar, sch’el veglia acceptar la chaussa; el n’è betg pli lià, sch’il cumprader na dat betg immediatamain questa decleraziun. F. Renviament a la cumpra da bains movibels A. Cumpra tenor muster B. Cumpra sin emprova u sin examinaziun I. Noziun II. Examinaziun tar il vendiderDretg d’obligaziuns 58 220
Art. 225
1 Sche la chaussa è vegnida surdada al cumprader avant l’examinaziun, vala la cumpra sco acceptada, sch’il cumprader na declera betg ch’el refusia la chaussa ubain sch’el na restituescha betg la chaussa entaifer il termin ch’è fixà en il contract u ch’è usità ubain – sch’in tal termin manca – immediatamain suenter ch’el è vegnì intimà dal vendider.
2 La cumpra vala er sco acceptada, sch’il cumprader paja il pretsch dal tuttafatg u per part – e quai senza resalvas – u dispona da la chaussa en in’autra moda che quella ch’è necessaria per l’examinaziun.
Art. 226 62
Art. 226a–226d 63
Art. 226e 64
Art. 226f –226k 65
Art. 226l 66
Art. 226m 67
62 Abolì tras la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 63 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); abolì tras la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 64 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); abolì tras la cifra I da la LF dals 14 da december 1990 (CULF 1991 974; Fegl uffizial federal 1989 III 1233, 1990 I 120) 65 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); abolì tras la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 66 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); abolì tras la cifra 5 da l’agiunta tar la Lescha federala dals 24 da mars 2000 davart la cumpetenza en chaussas civilas (CULF 2000 2355; Fegl uffizial federal 1999 2829) 67 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); abolì tras la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) III. Examinaziun tar il cumprader C. Fatschentas cun pajament en ratas I. Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 59 220
Art. 227 68
Art. 227a 69
1 Tar la cumpra cun pajament en ratas anticipadas s’oblighescha il cumprader da pajar il pretsch da cumpra per ina chaussa movibla ordavant en ratas ed il vendider da surdar la chaussa al cumprader, suenter ch’il pretsch da cumpra è pajà.
2 Il contract cun pajament en ratas anticipadas vala mo, sch’el è vegnì fatg en scrit e sch’el cuntegna las suandantas indicaziuns:
- 1. il num ed il domicil da las partidas;
- 2. l’object da la cumpra;
- 3. la pretensiun totala dal vendider;
- 4. il dumber, l’autezza ed il termin dals pajaments anticipads sco
er la durada dal contract;
- 5. la banca ch’è autorisada da prender encunter ils pajaments
anticipads;
- 6. il tschains che vegn debità al cumprader;
- 7.70 il dretg dal cumprader da renunziar entaifer 7 dis a la conclusiun dal contract;
- 8. il dretg dal vendider da desdir il contract sco er la chaparra
penala che sto vegnir pajada;
- 9. il lieu e la data da la suttascripziun dal contract.
Art. 227b 71
1 En cas d’in contract ch’è fatg per ina durada da dapli che 1 onn u per in temp betg determinà sto il cumprader far ils pajaments anticipads ad ina banca ch’è suttamessa a la Lescha federala dals 8 da november 1934 davart las bancas e cassas da spargn.72 Ils pajaments ston vegnir bunifitgads ad in conto da spargn, da deposits u d’apports sin il num dal cumprader e tschainsids tenor isanza. 68 Abolì tras la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 69 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 70 Versiun tenor la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum, en vigur dapi il 1. da schaner 2003 (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 71 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 72 CS 952.0 II. Il contract cun pajament en ratas anticipadas 1. Noziun, furma e cuntegn 2. Dretgs ed obligaziuns da las partidas a. Garanzia dals pajaments anticipads Dretg d’obligaziuns 60 220
2 La banca sto mantegnair ils interess da tuttas duas partidas. Retratgas da daners ston vegnir approvadas da las partidas contrahentas, l’approvaziun na po betg vegnir dada ordavant.
3 Sch’il contract vegn desditg dal cumprader tenor l’artitgel 227f , perda il vendider tut ils dretgs visavi il cumprader.73
Art. 227c
74 1 Il cumprader ha da tut temp il dretg da pretender – pajond l’entira summa – la surdada da la chaussa cumprada; en quest connex sto el conceder al vendider ils termins da furniziun usitads, sche quel sto pir procurar la chaussa. 2 ... 75 3 Sch’il cumprader ha cumprà pliras chaussas u sch’el è sa resalvà il dretg da tscherner, è el autorisà da pretender la chaussa en furniziuns parzialas, nun ch’i sa tractia d’ina chaussa cumplessiva. Sch’i n’è betg vegnì pajà l’entir pretsch da cumpra, po il vendider vegnir obligà da far furniziuns parzialas mo, sch’i restan ad el 10 pertschient da la pretensiun restanta sco garanzia.76
Art. 227d 77
En cas d’in contract ch’è fatg per ina durada da dapli che 1 onn u per in temp betg determinà sto il pretsch da cumpra vegnir pajà tar la surdada da la chaussa cumprada. Il cumprader po dentant conceder al vendider contribuziuns or da ses dabun fin ad in terz dal pretsch da cumpra, e quai gia cur ch’el dumonda la consegna da la rauba. In’obligaziun en quest senn na dastga betg vegnir fixada tar la conclusiun dal contract.
Art. 227e
78
1 Sch’il pretsch da cumpra vegn fixà tar la conclusiun dal contract, n’è la resalva d’ina pretensiun posteriura betg valaivla.
73 Versiun tenor la cifra 6 da l’agiunta tar la LF dals 16 da december 1994, en vigur dapi il 1. da schaner 1997 (CULF 1995 1227 1307; Fegl uffizial federal 1991 III 1) 74 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 75 Abolì tras la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 76 Versiun tenor la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum, en vigur dapi il 1. da schaner 2003 (CS 221.214.1) 77 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 78 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) b. Dretg dal cumprader da pretender la chaussa cumprada c. Pajar il pretsch da cumpra d. Determinar il pretsch Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 61 220 2 Sch’il cumprader è obligà da retrair rauba tenor sia tscherna per ina summa maximala, da la quala il pretsch n’è betg gia fixà en il contract, sto il vendider offrir ad el tut la tscherna per ils pretschs da cumpra en daner blut ch’èn usitads. 3 Cunvegnas divergentas valan mo, sch’ellas èn pli favuraivlas per il cumprader.
Art. 227f
79
1 In contract ch’è fatg per ina durada da dapli che 1 onn u per in temp betg determinà po il cumprader desdir da tut temp, e quai fin ch’el dumonda da consegnar la rauba.
2 Ina chaparra penala ch’il cumprader sto pajar en quest connex na dastga betg surpassar 21/2 respectivamain 5 pertschient da la pretensiun totala dal vendider ed importar maximalmain 100 respectivamain 250 francs, tut tenor sche la desditga è vegnida fatga entaifer in mais dapi la conclusiun dal contract u pli tard. Da l’autra vart ha il cumprader il dretg da survegnir enavos ils imports ch’el ha pajà ordavant, inclusiv ils tschains da banca usitads, uschenavant ch’els surpassan la chaparra penala.
3 Sch’in contract vegn desditg pervia da la mort u pervia da l’incapacitad permanenta da gudagnar dal cumprader ubain pervia da la perdita dals pajaments anticipads u perquai ch’il vendider refusa da remplazzar il contract per las relaziuns ch’èn en vendita tras in contract da pajament en ratas, na po vegnir pretendida nagina chaparra penala.
Art. 227g 80 1 L’obligaziun da prestar pajaments anticipads scada suenter 5 onns.
2 Sch’il cumprader n’ha – en cas d’in contract ch’è fatg per ina durada da dapli che 1 onn u per in temp betg determinà – betg dumandà la consegna da la chaussa cumprada suenter 8 onns, survegn il vendider – suenter ch’igl è scadì in termin d’admoniziun da 3 mais – ils medems dretgs sco tar ina desditga tras il cumprader.
Art. 227h81
1 Sch’il cumprader è en retard cun in u cun plirs pajaments anticipads, po il vendider pretender mo la rata ch’è scadida; sch’igl èn dentant scadids dus pajaments anticipads che importan ensemen almain in 79 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 80 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 81 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962, en vigur dapi il 1. da schaner 1963 (CULF 1962 1047 1056; Fegl uffizial federal 1960 I 523) 3. Terminaziun dal contract a. Dretg da desditga b. Durada dal contract 4. Retard dal cumpraderDretg d’obligaziuns 62 220 10avel da la pretensiun totala ubain sch’igl è scadì in unic pajament anticipà che importa almain in quart da la pretensiun totala ubain sch’igl è scadì l’ultim pajament anticipà, è el ultra da quai autorisà da sa retrair dal contract suenter ch’igl è scadì in termin d’admoniziun dad 1 mais.
2 Sch’il vendider sa retira d’in contract che ha ina durada da maximalmain 1 onn, po el pretender dal cumprader mo in tschains da chapital adequat sco er l’indemnisaziun d’ina reducziun da la valur da la chaussa ch’è capitada dapi la conclusiun dal contract. In eventual chasti convenziunal na dastga betg surpassar 10 pertschient dal pretsch da cumpra en daner blut.82
3 Sch’il cumprader ha dumandà – en cas d’in contract ch’è fatg per ina durada da dapli che 1 onn – la consegna da la chaussa cumprada, po il vendider pretender in tschains da chapital adequat sco er l’indemnisaziun d’ina reducziun da la valur da la chaussa ch’è capitada, dapi che la consegna da la chaussa è vegnida dumandada. In eventual chasti convenziunal na dastga betg surpassar 10 pertschient dal pretsch da cumpra.
4 Sche la chaussa cumprada è gia vegnida furnida, è mintga partida obligada da restituir las prestaziuns retschavidas. Il vendider ha ultra da quai il dretg da survegnir in tschains da locaziun adequat ed ina indemnisaziun per ina isada extraordinaria da la chaussa. El na po dentant betg pretender dapli che quai ch’el avess survegnì, sch’il contract fiss vegnì ademplì a temp.83
Art. 227i
84
Ils artitgels 227a–227h na vegnan betg applitgads, sch’il cumprader è inscrit en il register da commerzi sco interpresa singula ubain sco persuna che ha il dretg da suttascriver d’ina interpresa singula u d’ina societad commerziala ubain sche la cumpra sa referescha ad objects ch’èn destinads – pervia da lur natira – en emprima lingia ad in manaschi industrial u en emprima lingia ad intents professiunals. 82 Versiun tenor la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum, en vigur dapi il 1. da schaner 2003 (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 83 Versiun tenor la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum, en vigur dapi il 1. da schaner 2003 (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 84 Integrà tenor la cifra I da la LF dals 23 da mars 1962 (CULF 1962 1047; Fegl uffizial federal 1960 I 523); versiun tenor la cifra I 3 da la LF dals 16 da december 2005 (dretg da ScRL sco er adattaziuns en il dretg d’aczias, en il dretg d’associaziun, en il dretg dal register da commerzi ed en il dretg da firmas), en vigur dapi il 1. da schaner 2008 (CULF 2007 4791, 4839; Fegl uffizial federal 2002 3148, 2004 3969) 5. Champ d’applicaziun Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 63 220
Art. 228 85
Las suandantas disposiziuns da la Lescha federala dals 23 da mars 2001 86 davart credits da consum che valan per il contract davart credits da consum valan er per il contract cun pajament en ratas anticipadas:
- a. artitgel 13 (consentiment da la represchentanza legala);
- b. artitgel 16 (dretg da revocaziun);
- c. artitgel 19 (objecziuns);
- d. artitgel 20 (pajament e segirezza en furma da cambialas);
- e. artitgel 21 (adempliment manglus dal contract d’acquisiziun).
Art. 229
1 En cas d’in ingiant sfurzà vegn il contract da cumprà concludì tras quai ch’il funcziunari che fa l’ingiant agiuditgescha l’object a l’offerent.
2 Il contract da cumpra tar in ingiant voluntar ch’è vegnì annunzià publicamain e tar il qual mintgin po offrir vegn concludì tras quai che l’alienader declera l’agiudicaziun.
3 Uschè ditg che in’autra voluntad da l’alienader na vegn betg rendida enconuschenta, è la persuna che maina l’ingiant autorisada d’agiuditgar l’object a quella persuna che ha fatg l’offerta la pli auta.
Art. 230
1 Sche l’ingiant è vegnì influenzà en moda illegala u en ina moda che cuntrafa a la buna morala, po mintga persuna interessada contestar la valaivladad da l’ingiant entaifer 10 dis.
2 En cas d’in ingiant sfurzà sto la contestaziun vegnir inoltrada tar l’autoritad da surveglianza, en ils auters cas tar il derschader.
Art. 231
1 L’offerent è lià vi da sia offerta a norma da las cundiziuns da l’ingiant.
2 Sche questas cundiziuns na prescrivan nagut auter, vegn el puspè liber, sch’i vegn fatga in’offerta pli auta u sche sia offerta na vegn betg acceptada immediatamain suenter il clom usità. 85 Versiun tenor la cifra II 1 da l’agiunta 2 tar la LF dals 23 da mars 2001 davart credits da consum, en vigur dapi il 1. da schaner 2003 (CULF 2002 3846; Fegl uffizial federal 1999 3155) 86 CS 221.214.1 6. Applicaziun da la Lescha davart credits da consum D. Ingiant I. Conclusiun da la cumpra II. Contestaziun III. Co che l’offerent è lià 1. En general Dretg d’obligaziuns 64 220
Art. 232
1 Tar bains immobigliars sto il consentiment u la refusa vegnir dà durant l’ingiant sez.
2 Resalvas, tras las qualas l’offerent vegn obligà da mantegnair sia offerta sur l’acziun da l’ingiant or, èn nunvalaivlas, uschenavant ch’i na sa tracta betg d’in ingiant sfurzà u d’in cas, tar il qual la vendita sto vegnir approvada d’ina autoritad.
Art. 233
1 L’offerent ha da pajar en daner blut, nun che las cundiziuns da l’ingiant prevesian insatge auter.
2 L’alienader po sa retrair immediatamain da la vendita, sch’i na vegn betg pajà en daner blut u tenor las cundiziuns da l’ingiant.
Art. 234
1 Tar l’ingiant sfurzà na vegn betg dada ina garanzia, cun excepziun da garanzias spezialas u d’engions intenziunads dals offerents.
2 L’offerent acquista la chaussa en il stadi, cun ils dretgs e cun las grevezzas che resultan tras registers publics u tras las cundiziuns da l’ingiant u ch’existan tras lescha.
3 En cas d’in ingiant public voluntar è l’alienader responsabel sco in auter vendider, po dentant refusar per sasez tuttas garanzias en las cundiziuns da l’ingiant che vegnan communitgadas publicamain, cun excepziun da la responsabladad per engion intenziunà.
Art. 235
1 L’offerent acquista la proprietad vi d’in bain movibel ingiantà il mument che quel vegn agiuditgà ad el, vi d’in bain immobigliar dentant pir cun l’inscripziun en il register funsil.
2 Sin basa dal protocol da l’ingiant ha l’autoritad d’ingiant dad annunziar immediatamain l’agiudicaziun a l’administratur dal register funsil per l’inscripziun.
3 Resalvadas restan las prescripziuns davart l’acquist da proprietad a chaschun d’ingiants sfurzads.
Art. 236
Entaifer ils limits da la legislaziun federala pon ils chantuns fixar ulteriuras prescripziuns davart l’ingiant public.
2. Tar bains immobigliars IV. Pajament en daner blut V. Garanzia VI. Transiziun da la proprietad VII. Prescripziuns chantunalas Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 65 220 Tschintgavel chapitel: Il contract da barat
Art. 237
Per il contract da barat vegnan applitgadas las prescripziuns davart il contract da cumpra en quel senn che mintga partida contrahenta vegn tractada sco vendidra en quai che pertutga la chaussa che vegn empermessa dad ella e sco cumpradra en quai che pertutga la chaussa che vegn empermessa ad ella.
Art. 238
Sche la chaussa barattada vegn prendida davent u restituida pervia da sias mancanzas, ha la partida donnegiada la tscherna da pretender ina indemnisaziun u da pretender enavos la chaussa barattada.


c: text/html

text:
Theolinda Wolf metta «La Quotidiana», la «Südostschweiz» ed il «Bündner Tagblatt» en las chaschas da brevs dals abitants e da las abitantas da Trun. Quai fa ella il pli bler senza lampa da maun – era sch'igl è anc stgir la damaun da las 04.30. Suenter tants onns sappian ins tgi che haja abunà tge gasetta, di la mamma da tschintg uffants.
A mez il vitg parchescha ella l'auto sper via, prend ora las gasettas sortadas e reparta alura quellas a pe. Era sch'ella ha avunda peda da reparter, va ella cun in pass spert.
Avant 14 onns cura che ses uffants eran anc pitschens ha ella cumenzà cun quella lavur:
Igl era pratic da lavurar cura ch'ils uffants durmivan. Uschia na stuev'jau betg bandunar la chasa la saira.
Anc oz schazegia ella las bellas varts da quella lavur: Guardar co il sulegl leva, esser en l'aria frestga – ed era l'esser persula.
Cunzun l'enviern stentus
Ma era ella sa che la plazza da portagasettas n'è betg fitg tschertgada. I na saja betg uschè attractiv da lavar baud la damaun e cunzunt l’enviern saja stentus. Alura na sajan las vias anc betg libras da naiv.
Il di da lavur n'è betg finì
Tranter ina ura e mez e duas uras ha la dunna da 47 onns peda da reparter las gasettas. Sin las 06.30 ston tuts avair lur gasettas abunadas. Ma lura n'è il di da lavur anc betg finì per Theolinda Wolf. Ella va a lavurar en sia fatschenta da fluras a Rabius e da mezdi giaja ella a chasa a far gentar per ses uffants. Ed era il suentermezdi haja ella adina insatge da far.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daù
Daù l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent.
El g'ha 'na popolasiù de 587 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 158,0 km² e 'na densità de popolasiù de 4 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Spias, Stremp, Saviùr (BS), Masimen, Piluch, Séf (BS), Vila Rendena, Bregucc, Sét (BS), Runcù, Pras, Lardér, Bré (BS), Barsù, Cundì, Castel Cundì e Ciméch.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Las Svizras ed ils Svizzers decidan ils 13 da zercladur davart ils suandants tschintg projects federals:
- Iniziativa dal pievel per aua da baiver netta ed alimentaziun sanadaivla
- Iniziativa dal pievel per ina Svizra senza pesticids sintetics
- Lescha federala davart la basa legala per decisiuns dal Cussegl federal en connex cun Covid-19
- Lescha federala da CO2 per reducir las emissiuns da gas cun effect da serra
- Lescha federala per cumbatter terrorissem
Quai ha decis il Cussegl federal. La lescha da Covid-19, quella da CO2 e quella d'anti-terror vegnan avant il pievel sch'il referendum lantschà reussescha.


text:
Logràt
Logràt, ciamàt de spès apò Lugràt endèl dialèt locàl (Italià: Lograto) l'è 'n cümü de 3 819 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa endèla Bàsa Bresàna Ucidentàla a 16 km en diresiù Òvest de la cità de Brèsa.
I ritroamèncc de 'na quach làpidi trascriìde per prim del Taddeo Solazio le testemógna le urìgign romàne de Logràt.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Annunzia mortoris
La vischnaunca politica ei responsabla per organisar la preparaziun dallas fossas en cass da mortoris.
Vischnaunca Lumnezia, Palius 32D, Postfach 54, 7144 Vella
Nus supplichein perquei da far las suandontas annunzias beinspert suenter la mort dil defunct sut 081 920 60 00 ni info@lumnezia.ch
- Datum dalla mort
- Datum dalla sepultura
- Liug dil santeri
- Fossa per vischi ni urna
- Diever dil local da bara
- Adressa dalla persuna da contact
Per l’organisaziun dallas funcziuns religiusas eis ei da contactar la pleiv.


text:
cuntegn
Surselva
-
Portas avertas tar il Club alpin svizzer
Questa fin d'emna, da venderdi enfin dumengia, avran las chamonas dal CAS las portas per interessads. Era RTR fa visita, e quai a la chamona da Maighels datiers il Lai da Tuma.
Dapi 25 onns vegn questa chamona manada da Pia e Bruno Honegger. Els procuran persuenter, ch'ils giasts possian star bain sur notg, possian magliar insatge bun ed uschia rimnar forzas per las turas ch'ins po far davent da la chamona. Ma era ils giasts dal di vegnan servids cun bavrondas, cafés e pettas.
Il Radio Rumantsch guarda oz in zic davos las culissas e lascha raquintar ils manaders ina u l'autra istorgia da la chamona.
Maletg
1 / 4
Legenda:
Noss redactur Ursin Lechmann è sin viadi a la chamona da Maighels.
RTR, Ursin Lechmann
Maletg
2 / 4
Legenda:
Autos sut chamona.
RTR, Ursin Lechmann
Maletg
3 / 4
Legenda:
Ils manaders da la chamona da Maighels Pia e Bruno Honegger.
RTR, Ursin Lechmann
Maletg
4 / 4
Legenda:
Per tschaina en la Capanna Cadlimo tanschessi era anc.
RTR, Ursin Lechmann


text:
Il Cussegl federal vul ina schliaziun transitorica per ils perscrutaders svizzers che na pon betg participar a l'entir program da scienza europeic «Horizon Europe». La Svizra vala tar quest program sco pajais betg associà.
Ils perscrutaders pon sa participar als projects da cuminanza, ma betg inoltrar projects individuals. Ils projects da cuminanza en finanziads dal Secretariat da stadi per furmaziun, retschertga ed innovaziun e betg da la Cummissiun europeica.
Il Departament federal d'economia, furmaziun e retschertga (WBF) incumbensescha il fond naziunal da porscher soluziuns transitoricas. I duajan s'orientar vid las concurrenzas europeicas, ma cun agens termins per inoltrar projects.
Il WBF vegn ad instradar ulteriuras mesiras transitoricas tar Innosuisse, tar l'Agenzia spaziala europeica ESA ed ulteriurs exponents.
Il parlament sto approvar la decisiun en la sessiun d'enviern.


text:
Il 2007 hai dà per l’emprima giada in pitschen festival cun in pèr concerts en il Dracula Club a San Murezzan. Cun gronda perseveranza, engaschament ed idealissem ha Christian J. Jenny persequità sia idea. Il festival cun num rumantsch «Festival da jazz» è uschia creschì ad in crescher ed è daventà in eveniment da num e da pum cun gronda reputaziun.
Ils stars dal jazz mundial vegnan en il Dracula Club
Il program è vegnì mintg’onn pli internaziunal ed ils nums pli prominents. Stanley Clarke, Billy Cobham, Paul Kuhn, Al di Meola, Al Jarreu, Monty Alexander, Bobby McFerrin, Klaus Doldinger, Marcus Miller e blers auters èn sa preschentads sin il palc dal Dracula Club, procurond per sairadas nunemblidaivlas. Gist pervi da l’atmosfera quasi intima en quest local cun 200 aspectaturas ed aspectaturs èn ils concerts er daventads enconuschents, e blers dals protagonists èn stads fascinads e perquai èn els er turnads gugent ils onns sequents.
10 onns festival da jazz cun in program excepziunal
Per il 10avel Festival da jazz datti plirs revairs cun stars dal jazz che vegnan dal Be Bop fin tar il jazz da fusiun, cun interprets da renum sco ils americans Lee Ritenour, Herbie Hancock, Chick Corea u The Manhattan Transfer, il pianist franzos Michel Legrand ubain Fazil Say, in pianist tirc che vegn da la musica classica. Il program dal Festival da jazz da giubileum na fiss però betg cumplet senza in pèr surpraisas e tuns nunusitads: il violinist brit Nigel Kennedy, la bassista polaca Kinga Glyk, la pianista giapunaisa Hiromi, l’accordeonist virtuos Richard Galliano – e sco ivetta tut atgna e speziala er l’entertainer e musicist Helge Schneider, enconuschent per ses concerts sulvadis, curius e zunt divertents.


text:
Da diversas bieras ch'èn vegnidas en dumonda è l’ambassadur Svizzer a Washington sa decidì per la Biera Engiadinaisa, la biera da Tschlin. La fin finala er perquai che la biera gusta e perquai che la biera vegn fatga cumplainamain cun products svizzers.
I na sa tracta betg d'ina gronda quantitad
Sco quai che Reto Rauch, il manader da gestiun da la Bieraria da Tschlin ha ditg, na sa tractia quai betg d'ina gronda furniziun. I sa tractia ussa ina giada d'ina mezza paletta biera Engiadinaisa Ambra. Per els è quai ina grond'onur che l’ambassadur è sa decidì per lur biera.
RR actualitad 07:00


text:
La societad vul sustegnair la branscha per tegnair en las leschas da concurrenza, ha ella communitgà a la radunanza da delegads. Era ha la societad fatg attent sin ses plan directiv nua ch’ina concurrenza faira e libra saja fixada.
La societad svizra ha menziunà explicitamain sia posiziun suenter che la societad d’impressaris grischuna aveva concedi d’avair fatg sbagls en connex cun cunvegnas da pretschs en la branscha. La Societad grischuna dals impressaris constructurs fa medemamain part a la societad svizra.
RR novitads 10:00


text:
Anteriurs uffants plazzads e persunas internadas administrativamain duain pudair dumandar las contribuziuns da solidaritad era sur il termin fixà fin uss. Il Cussegl dals chantuns va d'accord da midar la lescha talmain. Era gia s'exprimida per in gea è la cumissiun giuridica dal Cussegl naziunal. Il Cussegl naziunal ha anc da decider en chaussa.
Il termin curt per la contribuziun da solidaritad aveva pussibilità da pajar ora spert ils daners. Dentant avevan radund 250 unfrendas da mesiras sfurzadas betg pudì inoltrar lur dumonda aifer il termin. Perquai aveva l'anteriur cusseglier dals chantuns Raphaël Comte (PLD/NE) intimà la midada da lescha cun ina iniziativa parlamentara.
Contribuziun da solidaritad è in gest
Nov duai er l'autezza da la contribuziun da solidaritad da 25'000 betg valair sco summa maximala, mabain sco summa fixa. Questa midada ha il Cussegl federal dumandà. La contribuziun da solidaritad saja in gest da la Confederaziun. I na fiss betg gist sche unfrendas che han inoltrà lur dumonda memia tard, survegnissan pli pauc, ha argumentà la cussegliera federala Karin Keller-Sutter.
Fin tar il termin eran vegnids inoltradas 9'000 dumondas dad unfrendas. Tenor Karin Keller-Sutter saja la contribuziun da solidaritad fin uss vegnida pajada ora en 8'800 cas. Tenor ils resultats da perscrutaziun èn durant il 20avel tschientaner almain 60'000 persunas stadas pertutgadas da mesiras repressivas.
RTR novitads 12:00


text:
RTR è la suletta chasa da medias audiovisuala da la Svizra Rumantscha per la Svizra Rumantscha ed è in'unitad d'interpresa da la SRG SSR, il link avra en ina nova fanestra. RTR è la patria rumantscha en tun e maletg ed è uschia identitad rumantscha.
Tura virtuala tras la chasa da medias RTR
Vulais Vus dar in sguard davos nossas culissas? Nus avain realisà per Vus ina tura virtuala e prendain cun Vus sin in gir tras la chasa da medias a Cuira. Visitai noss studios e nossas redacziuns e guardai co che Voss program da radio, televisiun ed online vegn fatg.
RTR al puls dal Grischun
Dapi sia entschatta ha RTR suandà in princip impurtant: RTR metta las regiuns en il center. Confurm a quella intenziun ha RTR rinforzà successivamain sia preschientscha en las regiuns. Cun ina rait da correspundentas e correspundents en las redacziuns a Glion, Mustér, Savognin, Samedan, Scuol e Berna franchescha RTR oz il liom ed il barat cun e tranter las regiuns ed è uschia là, nua che insatge capita.
Tge muventa en la vita da nossas regiuns? Tge dumondas occupan nossa populaziun? RTR drizza il focus sin las regiuns e metta ellas en il center da ses programs:
- RTR mussa las sfidas ed ils success da noss commerzi indigen – en il chantun da KMUs, dal turissem, da l’agricultura, da l’industria internaziunala sco er da l’industria pitschna e sin il sectur da la furmaziun e sanadad.
- RTR mussa ed intermediescha la debatta davart dumondas politicas e da convivenza en noss chantun.
- RTR mussa ed accumpogna la tgira ed il svilup da nossas tradiziuns, da nossa cultura e da noss sport.
Radio RTR
Il Radio RTR emetta durant 24 uras per rumantsch. Singulas emissiuns d’infurmaziuns vegnan surpigliadas dal Radio SRF. Il program dal Radio RTR sa drizza ad in vast public: emissiuns da divertiment, infurmaziuns localas fin internaziunalas, reportaschas da sport ed in program da musica che tanscha dal pop al rock e da la musica populara als semperverds. Il bel londervi: 50% da la musica emessa en ils programs dal Radio RTR è musica svizra e 30% da tut la musica emessa è musica grischuna.
Televisiun Rumantscha
Las emissiuns da la Televisiun Rumantscha vegnan emessas sin il chanal da televisiun SRF1. Activond la pagina TXT 777, pon ins guardar tuttas emissiuns era cun suttitels tudestgs.
- Telesguard, glindesdi fin venderdi a las 17.40 sin SRF1: Il Telesguard è l’emissiun d’infurmaziun da la Televisiun Rumantscha cun istorgias dal Grischun. L’emissiun rapporta da schabetgs da la Svizra Rumantscha e dal chantun Grischun e da temas ch’èn impurtants per quels che discurran rumantsch.
- Minisguard, sonda a las 17.40 sin SRF1: Il Minisguard è l’emissiun emnila d’infurmaziun da la Televisiun Rumantscha per ils uffants. L’emissiun declera als uffants temas politics, economics, culturals, ord il mund dal sport e da la societad en furma chapaivla e divertenta.
- Cuntrasts, dumengia a las 17.25 sin SRF1: Il num Cuntrasts è program. L’emissiun viva da cuntrasts da stil, da differentas avischinaziuns a temas variads. Ils Cuntrasts preschenta e reflectescha temas, midadas, svilups e moviments dal mund rumantsch, relevants per la Rumantschia e per il Grischun.
Multimedia
La purschida da RTR chattais Vus era digital sin rtr.ch. Nus essan per Vus al puls da quai che capita e rapportain regiunal e local era sin noss chanals da social media. La purschida audiovisuala pudais Vus per exempel era telechargiar sco app «Play RTR» e tadlar e guardar las emissiuns da RTR cura e nua che Vus vulais.
RTR sco patruna fidaivla
RTR è ina garanta per ina ferma plazza da medias grischuna ed è ina impurtanta patruna da lavur e partenaria per il commerzi indigen. Oz fatschenta RTR radund 170 persunas, da quellas stattan 95% en il chantun Grischun. Radund 53% stattan a Cuira u conturns, 31% en la Surselva, 8% en Engiadina, 3% en il Surmeir u Sutselva e 5% en la diaspora. Dapli cifras e fatgs interessants chattais Vus en la broschura cifras e fatgs.
Per la giuventetgna rumantscha porscha RTR interessantas ed attractivas perspectivas professiunalas cun la pussaivladad da far fufragnadis, emprendissadis, stages e cun plazzas da lavur en pli che 30 differentas professiuns. Forsa che Vus avais gust da far ina giada in lavuratori FAR MEDIAS , il link avra en ina nova fanestratar RTR?
...e sche Vus essas interessadas ed interessads a RTR sco patruna da lavur, dai era in cuc sin nossas plazzas libras, il link avra en ina nova fanestra.
RTR e la lingua
Dapi 1938 è il rumantsch renconuschì sco lingua naziunala e dapi 1996 sco lingua parzialmain uffiziala. Oz chapeschan en Svizra passa 80’000 persunas rumantsch, 60’000 discurran regularmain rumantsch e per 30’000 persunas è rumantsch il linguatg principal.
RTR è in motor per il diever ed il svilup da la lingua rumantscha. Quai cun duvrar il rumantsch en tut ils idioms e rumantsch grischun. Là, nua che la lingua discurrida vegn a pled, èn tut il tschintg idioms rumantschs d’udir, savens er en ils colorits locals. En rumantsch grischun vegnan las novitads (ca. 15% dal program) prelegidas, e las contribuziuns en scrit per online edidas.
Incumbensa e strategia
Las activitads da RTR sa basan sin la Constituziun federala, la Lescha federala davart radio e televisiun (LRTV), l'Ordinaziun davart radio e televisiun (ORTV), la concessiun da la SSR e sin ils statuts da SRG.R. Las activitads, l'organisaziun e la finanziaziun da RTR vegnan principalmain definidas da la Confederaziun e survegliadas da l'Uffizi federal da communicaziun (Ufcom).
Qualitad
Qualitad n'è nagin stadi, mabain in process. Ella sto adina puspè vegnir elavurada da nov. Nus avain sviluppà instruments per mesirar, diriger e survegliar la qualitad en il program. Impuls e propostas da nossas collavuraturas e noss collavuraturs gidan nus a sviluppar vinavant il management da qualitad a moda orientada a la pratica. Cun questa finamira ans barattain nus plinavant era regularmain cun collegas da la SRG SSR e cun persunas dal fatg externas.
Dapli
- Lescha federala da radio e televisiun , il link avra en ina nova fanestra
- Concessiun per la SRG SSR , il link avra en ina nova fanestra
- Directivas publicisticas
- Statut management per la qualitad publicistica tar RTR , Telechargiar la datoteca
- Qualitad tar la SRG SSR , il link avra en ina nova fanestra
- Instanza da recurs independenta da radio e televisiun , il link avra en ina nova fanestra
- Servetsch da mediaziun / Ombudsstelle


text:
Archivs externs
En l'Archiv dal stadi dal Grischun pon vegnir consultadas er archivalias da differents archivs externs. D'ina vart sa tracti da collecziuns istoricas da documents, dad actas e da cudeschs d'archivs communals, cirquitals e districtuals sco er d'archivs da baselgia dal Grischun. Da l'autra vart vegnan copiads per part u dal tuttafatg inventaris d'archivs extrachantunals u da l'exteriur ch'èn da gronda impurtanza per il Grischun e per sia istorgia. Tranter ils archivs sa chattan archivs statals ed archivs da famiglia privats.
Tut ils documents dals archivs externs èn avant maun sin microfilm e pon vegnir consultads en l'Archiv dal stadi.
Ultra dals meds da tschertga PDF per mintga inventari menziunads qua sutvart porscha il sistem d'infurmaziun d'archiv
ina tschertga en tut ils inventaris avant maun.


text:
Capisù
'Capisù (o Capissù 'n ortografèa del Dücàt; nòm uficiàl en italià: Capizzone) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al d'Emagna sö i rie de 'l Imagna.
El g'ha 'na popolasiù de 1 270 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 4,6 km² e 'na densità de popolasiù de 276 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 17 km de la sità e a 454 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bedoléta, Berbèn, Brembila, Róncola, Stròsa, Übiàl Clanèss.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Capisù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Tut ils plazs da fiera sajan occupads di Marco Kohler, il manader da la fiera da bambin a Cuira. D'occupar tut las plazzas saja dentant tut auter che simpel, declera el.
Els sajan cuntents d'avair blers expositurs da tschep. Perquai saja dentant er impurtant da tegnair in bun contact cun questas persunas.
Sch'il quint va si, decida savens l'aura
Marco Kohler sa regorda anc bain vi da la fiera da l'onn passà. I saja stà in onn difficil cun aura miserabla. Blers expositurs èn stads malcuntents cun la fiera. Critica hai dentant dà il 2017 era pervia da l'atmosfera da Nadal. Quella na saja betg propi avant maun, avevan plirs expositurs ditg.
Tenor Marco Kohler vegnia era quest onn l'aura a giugar la rolla principala. Optimal per ils expositurs saja bell'aura u sch'i naivia. Il mender saja sch'i plovia u sch'i buffia fitg.
RR actualitad 07:20


text:
Sco la Posta Ladina rapporta, n’accepta SRF betg la decisiun da l’Instanza independenta da recurs da radio e televisiun UBI e tira vinavant il cas al Tribunal federal a Losanna.
La UBI aveva decidì l’avust passà en ina sentenzia fitg stretga, ch’il film documentar davart il whistleblower Adam Quadroni cuntrafetschia al principi d’objectivitad. Inoltrà il recurs aveva Not Carl, giurist ed anteriur president communal da Scuol, avant bun in onn.
Il president da la dretgira regiunala d’Engiadina Bassa, na saja betg vegnì purtretà cun la diligenza necessaria en il film che SRF aveva emess ils 4 da december 2019. Quai in dals puncts che la UBI ha crititgà.
La pledadra da medias da SRF ha confermà a la Posta Ladina ch’il cas è vegnì tratg vinavant a Losanna. Infurmaziuns davart il cas pendent, na dettia naginas.


text:
Asia
L'Asia l'è al cuntinänt pió grand e popolåus. La câta al 8.6% dla suparfézzi totèl dla Tèra (o al 29.9% ed qualla terester) e, cån pió ed 4 miglièrd ed popolaziån, la tîra dänter pió dal 60% dla popolaziån umèna d'incû.
L'Asia la s câta int'l'emisfêri urientèl e int'l emisfêri setentriunèl, e l'è par tradiziån la pèrt urientèl dl'Eurasia, a maténna di Urèl e dal Canèl ed Suez, e a mezdé dal Cavches, dal Mèr Câspi e dal Mèr Naigher.
Äl còst dl'Asia i mojjen a maténna l'Ocean Pacîfich, a mezdé l'Ocean Indian e a nòt l'Ocean Artich.


text:
di: Popolare
La miee del cervellee
la piang, la strilla, la pèsta i pee
tutt el dì con sto salamm
a gh’è scappaa anca la famm
E lee l’ha dii: Ohei, mì son stufa
on bèll dì voeuri scappà
inscì l’ha faa.
La fa pù la cervellera
quèll bèll tòcch de scorcionera
l’è scappada l’altra sera
per vorè cambià bandera.
Lee l’ha dii: la mortadèlla
oramai l’è semper quèlla
voeuri andà a cambià mestee
scapparò col fondeghee
ma foo pù la cervellera – olè.
Gh’è success on gasaghee
l’ha taccaa lit col fondeghee
l’è tornada a fà la pas
col sò marì, el sò Gervas.
In mèzz a pever e cannèlla
ghe pareva de morì
l’è stada inscì.
La fa pù la fondeghera
e la fa anmò la cervellera
quèll bèll tòocch de scorcionera
l’ha tornaa a voltà bandera.
Adèss ghe pias la bondaioeula
la me sbrana el gorgonzoeula
e l’ha ciappaa on indigestion
cont on bèll tòcch de salsizzon
la fa anmò la cervellera – olè.


text:
UC Sampdoria
L'Unione Calcio Sampdoria (Union de Folber Sampdoria in lombard), pussee semplicement Sampdoria, l'è öna di dò squadre de balun de Genoa insèma al Genoa Cricket and Football Club.
La soa maglièta l'è bloeu con 4 istrisce, che da l'ólt a 'ndà 'n bas i è de culür bianch, ross, negher e amò bianch.
Stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ciamada sia Samp che Doria, la società la nas ol prim de Agóst del 1946 quando i squadre de la Sampierdarenese e de la Andrea Doria i s'è metide 'nsèma. La prima partida de Serie A l'è zögada ol 22 de Setèmber del 1946.
Tra 'l 1960 e 'l 1980 la Samp la quase sèmper zögàt in Serie A , fò che 'l Campionaa 1966-1967 primma pò amò 'n da la Serie A 1976-1977 fina a la Serie A 1981-1982.
Dal 1979/1980 ol padrù de la Samp l'è 'l Paolo Mantovani che l'è stacc ol piö grant presidènt de la Sampdoria e che l' pórta ls squadra 'n A, a vèns ol Campiunàt e pò 'n Euròpa a èns la Còpa di Còpe e 'nvéce 'n del 1992 la Doria la perdìt la Còpa di Campiù in finàl col Barça. Ol Mantovani l'à compràt i zögadùr che piö de töcc i a fàcc la stòria de la Samp: ol Roberto Mancini (ol Mancio) e 'l Gianluca Vialli.
Finida l'època Mantovani la Samp la turna 'n B e la rèscia la C, pò 'n de la stagiun 2001-2002 Garrone l' diènta ol nöf padrù de la Samp e l' la pórta amò 'n serie A e pò amò 'n Còpa UEFA.
Nel Campionaa 2009-2010, vengiuu da l'Inter, la Sampdoria, alenàda dal Gigi Del Neri la éns a l'öltima giurnàda per ü a zéro cóntra 'l Napoli, isé la ria al quàrt pòst denàcc al Palèrm e la à in Coppa di Campion.
Nel Campionaa 2010-2011, vingiuu dal Milan, la Sampdòria la rià tèrsa öltima con 36 pöncc e la fenés in Serie B.
Nel Campionaa de Serie B 2011-2012 la Sampdòria la rìa chèla de sés in del campionaa regolàr e pò a i la se zöga la promosiù e la èns prìma col Sassuolo e pò 'n finàl col Varés e la tùrna in Serie A.
Nel Campionaa 2019-2020 l'è 'ndree a cumbattar per andà mia in Serie B de noeuv.
Jogadors e Alenadors[Modifega | modifica 'l sorgent]
Jogadors e Alenadors de la squadra scrivudi in lombard:
Jogadors
- Antonio Cassano (2007-2011; 2015-2017)
- Luis Muriel (2015-2017)
Palmarèss[Modifega | modifica 'l sorgent]
Titoi nazionai[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Campionad italian - 1 titol
- Coppa Italia - 4 titoi
- Supercoppa italiana - 1 titol
- Campionad italian de Serie B - 1 titol
Titoi internazionai[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Coppa di Copp - 1 titol


text:
Schweinfurt
Schweinfurt l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Bàsa Francònia (Unterfranken).
Schweinfurt l'è 'na cità extra-circondariàl (kreisfreie Städt) che völ dì che la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt. L'è la capitàl del circondàre omònim ma del pónt de vìsta aministrtìf la na fà mìa part.
Geografìa[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'è colocàda sö la spónda dèstra del fiöm Méno, a presapóch 27 km a nordèst de Würzburg e 20 km a nord de Gerolzhofen. Dòpo de Würzburg e de Aschaffenburg l'è la tèrsa cità con piö tacc abitàncc de la Bàsa Francònia.
Cità 'nzemelàde[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Châteaudun, Francia
- Seinäjoki, Finlandia
- Motherwell, Scòsia
- Castel Lagopesole, (frasiù de cümü de Avigliano), Italia
Colegamèncc estèrni[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik – Tabelle 12411-001: Fortschreibung des Beölkerungsstandes: Bevölkerung: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (Hilfe dazu)


text:
Anc il matg aveva l’uvestg Vitus Huonder empermess d’examinar la dumonda e da preschentar ils plans a la conferenza da Biberbrugg, la reunin da las set baselgias chantunalas da l’Uvestgieu da Cuira. Ussa han sis dallas set baselgias chantunalas detg na a quests plans da Turitg.
Ins na po betg ir cun il chau tras ils mirs.
«Turitg na po betg persequitar vinavant la finamira d’in agen uvestgieu, sche tut ils auters chantuns n’èn betg d’accord cun questa via», di il president dal Cussegl sinodal da Turitg, Benno Schnüriger e conferma uschia in artitgel dal «Tages-Anzeiger».
Betg in segund Vitus
Trumpà n’è Schnüriger dentant betg propi, co el ha confermà sin dumonda da Radio SRF. El haja schizunt chapientscha per ses collegas, ch’han tema sche Turitg bandunass l’uvestgieu da Cuira. Pertge senza la baselgia dal chantun Turitg, dessi forsa problems finanzials per l’uvestgieu.
A tut ils catolics turitgais che fissan gugent sa separads da l’uvestgieu conservativ, cusseglia el d’avair pazienza. Pertge en dus onns giaja l’actual uvestg da Cuira en pensiun ed el na crai betg ch’i suonda in segund Vitus Huonder: «Nus essan da l’avis ch’i vegnia lura elegì in nov uvestg, che resguarda meglier ils interess da Turitg, che quai che l’uvestg Vitus Huonder ha fatg.»
Sperar da pudair martgadar cun Roma
E fin ch’igl è lura uschè lunsch en dus onns, spera Reto Schnüriger che Roma vegnia a lubir in uvestg auxiliar – in substitut ecclesiastic. Sch’i na dat schon betg in uvestgieu Turitg, lura «è quai noss emprim giavisch», uschia Schnüriger. «E noss segund giavisch è che Turitg ha dapli influenza en chapitel cura ch’i va per decider, tgi che quai uvestg auxiliar duai esser.» Segns da Roma ch’i pudess ir en questa direcziun na datti dentant anc nagins.
Discussiuns gia dapi prest 40 onns
Il 1980 ha la Conferenza dals uvestgs per l’emprima giada stuì tracta la dumonda, sch’ins duai crear trais ulteriurs uvestgieus en Svizra: in per Genevra, in per Turitg ed in per la Svizra centrala cun sedia a Lucerna. Il 2015 ha la Conferenza dals uvestgs tractà da nov quella dumonda cun resguardar quella giada novs uvestgieus a Turitg e Genevra.
RR actualitad 17:00


text:
Ghem
Ghem (nom ufizial in italian: Ghemme: Agamium in Latin) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara, in Piemunt.
El gh'ha ona popolaziun de 3 705 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 20,6 km² e ona densità de popolaziun de 180 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Carpignön, Cavaj, Funtanei, Gattinara (VC), Lenta (VC), Rumagnän e Scön.
Dal 1994 la fa part di Cità del vin (per el vin umonim) e dal 2002 di Cità del mel.
Geugrafia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El paes el se tröva in sü la riva a mancina del fiüm Sesia, al cunfin cun la Pruvincia de Vercej (cumün de Gatinera e Lenta) e minga trop luntan dal principi de la Valsesia.
El sò teritori l'è culinar e dedicaa suratüt a la cultivaziun del vin. Ghem la gh'ha dò fraziun: Ferera e Struna e l'è dividüda in quater riun: San Diunis, San Peder, Castel e Rüga Ferera.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El cumün de Ghem el gh'ha urigin multu antich, che vegnen faa risalì al Neulitich. In sü la culina a nord del center abitaa s'hin sucedüü in di ann vari retruvament archeulogich.
El nom del paes l'è ciapaa dal popul celtich di Agamin, che l'abitava quel sit chì. Quand che la regiun l'è stada cunquistada dai Ruman, el paes l'è staa ciamaa prima Pagus Agamino e pö dopu Agamium. Se tröva una quaj citaziun de Agamium in Plini. In del 365 la se ved una testimunianza de Ghem in d'una letera del Sant'Eusebi indirizzada ai Agamini ad Palatium.
Ghem l'è un center impurtant, in del Mediuev: l'è stada feud prima sota i De Castello-Barbavara inturna al 1150 e pö di Bergamino (1470), cume el dis el diploma de recunferma a quij chì da part del Barbarussa, che 'l porta la data del 1150. A la fin del Quatercent la gh'è stada la Bataja de Ghem, che la ven rievucada ogni ann. In 'stu periud la ghe s'è insediada una quaj di famili nuvares e milanes püssee rich, interessaa da la fertilità di camp duvüda al Sesia, ai sò riai e a la buntà di vin. In seugit la gh'ha 'vüü cume feudatari i Tettoni, i Omodei, i Della Porta Modignani, per entrà infin sota el dumini di Savoia cunt el Benedet Maurizi, düca del Ciables e Marches de Ghem.
El nom de Agamium, düranta i secui el s'è trasfurmaa in Agamium > Aghem > Ghem.
A Ghem l'è nassüü l'architet Alessandro Antonelli, che l'ha custrüii la Mole Antonelliana de Türin.
Da vedè[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Gesa de Santa Maria Assünta, scuminciada in del 1666.
- Gesa de San Roch, ducümentada giamò in del 1532.
- Ricet de Ghem, el castel del sit, custrüii tra el XI e XV secul.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ghem l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
L comité referendar da souramont desconsieia dassen a la jent ladina da souramont (Anpezo, Fodom y Col) de tò pert a la iniziativa „Belluno Autonoma Dolomiti Regione“.
I promotours é tl laour de cueie adum firmes te duta la provinzia de Belun per arjonje n referendum aladò dl art. 132 dla costituzion taliana per n destach da la region Venet y la inclujion dla provinzia de Belun desche terza provinzia autonoma tla Region Trentin-Sudtirol.
L comité dij: „Nos on bele fat n referendum y nostes motivazions é d’autres“. Chesta la posizion dl comité referendar con a cef Siro Bigontina (foto en gaujion dla festa do l referendum a Cortina): „Les popolazions di trei comuns de Anpezo, Fodom y Col Santa Lùzia, storicamenter liedes da trueps secui al vedl Tirol y a la diozeja de Persenon, ne à mai azeté la despartizion dl popul ladin do la pruma Gran Vera. I trueps tentatifs fac tresfora dal 1919 inant é dagnora vegnus ostacolés per rejons politiches.
L ann 2007 ti à les unions ladines de Anpezo, Fodom y Col damané a les respetives aministrazions comunales de endì n referendum popolar per la reunificazion di ladins dl Sela tla region Trentin-Sudtirol. I dis 28-29 de otober 2007 él vegnù tegnù l referendum che à dé chisc resultac: 78,86% di litadours à dit scì y 20,28% contrars.
Vedù che l comité „Belluno Autonoma Dolomiti Regione“ é tl laour de cueie adum firmes sun dut l teritore provinzial y do avei liet sies motivazions tl manifest dl comité, tl plen respet de chesta iniziativa, strument de democrazia per dé adentene la volonté popolara, ratonse dret informé y aconsié i sentadins di trei comuns de Anpezo, Fodom y Col de ne tò nia pert a la recoiuda de firmes che vegn ence fata te nosc comuns. Nosta popolazion à bele dé adentene clermenter sia volonté tres l referendum dl 2007.“
680 iadesc liet


text:
Boudry
Boudry (Boudri 'n arpità) a l'è un cumün svizzer del distret de Boudry, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.78 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4984 abitant.
El cumün de Boudry al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bevaix, Bôle, Brot-Dessous, Chevroux (VD), Colombier, Cortaillod, Delley-Portalban (FR), Gletterens (FR), Gorgier, Neuchâtel, Noiraigue, Rochefort. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
RiferimentModifega
Ligam de föraModifega
- Boudry in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
3. Do la segonda viera: Kreis der Kunstschaffenden
Pra la senteda generela ai 21 de fauré dl 1942 iel nasciù l’idea de cumpré uni ann n’opra y de mëter pona su n museum dl artejanat. Per fé chësc fòvel unì numinà n cumité. Bele pra la mostra da d’instà dl 1942 iel unì cumprà trëi opres per l museum. Danz che l’idea dl museum fova tumeda tl’ega pervia dla segonda viera.
Davia che l cumisser Sanoner ti à lascià la sala dla mostres ala Wehrmacht ne n’àn pudù fé deguna mostra da d’instà ti ani 1944 y 1945.
Do la viera se à la situazion inò normalisà y bele d’autonn dl 1945 iel ruvà n valgun artisć nueves te cunsëi, danter l auter Viktor Moroder dl Tannenheim, Raimund Mureda, Milly Schmalzl y Rudolf Moroder de Rudolfine. L cunsëi fova a una de jì inant cun motifs religëusc, ma ne fajan nia do a d’autri stii da pludagiut y se ispiran plutosc a nosc tëmps. N purvova ora d’autri materiai, cossa che univa criticheda dai scultëures.
Tl 1946 àn pudù scumencé cun l’atività dla lia. Te chël ann ova la lia 79 cumëmbri, danter l auter 12 ferlëigri y sies ëiles. L prutagonist d’atività tl tëmp riesc do la segonda viera mundiela fova Rudolf Moroder Rudolfine, presidënt da ntlëuta dla lia y dal ‘60 al ‘64 ambolt de Urtijëi. Per la mostra da d’instà dl 1946 fòvel unì metù a jì n cuncors de criples. Tla giuria fòvel Raimund Mureda, Ludwig Moroder, Albino Pitscheider, Luis Piazza y Alois Insam. L ie unì premià Finy Martiner, Frieda Prinoth, Ulrike Schmalzl y Milly Schmalzl. Tl protocol dla lia iel scrit che la lia à per l prim iede arjont si travert, che fova chël de se destanzië dal tradiziunel y dal stil nazarenn, jan a crì stredes nueves. Suzes à abù i relieves, nia plu la criples ulache n pudova spusté i mandli. Sëuraprò fòvel na majera variazion de materiai che dant: lën, ghips, mauta, ceramica y sas. I artisć jëuni ne ulova nia fé do ai libri o ziplé prudoc turistics; ma i fova animei dala modernità.
Na mostra mpurtanta dl ‘46 fova nce l’espusizion de opres de Śepl Moroder da Jumbierch, davia che l fova l aniverser di 100 ani do si nasciuda.
Tl ann 1947 fòvela pona tan inant che n à despartì l’ert dal artejanat. N chël ann iel stat doi mostres: chëla d’ert fova tla sënta dla lia, chëla de artejanat fova tla Scola Elementera. I criteres per pudëi fé pea pra la mostra d’ert fova bëndebò rigurëusc. La minonghes n con’ dla mostra fova despartides: a vel’ un ti desplajòvel che l manciova la pert tradiziunela.
La formes de esprescion nueves ne univa nia drë’ ntendudes dala majera pert dla jënt, cis sce l corp uman univa prejentà te na maniera stiliseda. I prevesc judova pro a tizé su la cuestion. L scultëur jëunn Siegfried Moroder Rudolfine ova metù ora tla mostra n torso de n’ëila de mauta cueta (terracotta) de chël che l univa scialdi bruntlà tl luech. Perchël ie l’oma dl scultëur unida tla mostra, se à metù l corpus delicti te si sportula da cumpré ite y s’l à tëut pea a cësa.
La doi mostres à fat unì su tan de descuscions y tenscions che l univa tenì su duta l’atività dla lia. Perchël à l cumisser Leo Prinoth nvià duc i artejans a na senteda, ulache l ie nce unì cunedì l program y l inuem nuef. Da ntlëuta inant ne n’ova la lia nia plu inuem “Ausstellungsverein für Kunst- und Kunstgewerbe” ma “Kreis der Kunstschaffenden”. Da moinlà dassova chësta lia mé plu mëter ora opres che rujenova la rujeneda de si tëmp. Copies y imitazions de stii ne fova nia plu lascedes pro. Na giuria dassova asseguré che i “acte” sibe fac cun finalità artistica y nia sensuela. Chisc pruvedimënc dassova purté pro che i artisć ciafieie inò y che l unissa miurà l inuem de Gherdëina. La lia univa mpo meneda inant dal medemo cunsëi cun a cë Rudolf Moroder Rudolfine.


text:
Il Cussegl naziunal ha sbittà la fatschenta cun 103 encunter 90 vuschs e 5 abstenziuns. Il Cussegl dals chantuns aveva anc approvà quella cun 33 encunter 12 vuschs e naginas abstenziuns.
Temp da spetga dispitaivel
Dispitaivel durant la debatta è stà il temp da spetga dad in onn per militars che avessan vulì midar en servetsch civil. Sin dumonda dals sanesters aveva il Cussegl federal perquai sco emprim refusà quai. Sco ultim haja ina minoritad verd-cotschna anc vulì salvar questa part, ma senza success.
Sch'ins fetschia pli nunattractiv il servetsch civil, na daventia perquai il militar betg pli attractiv, ha ditg Priska Seiler Graf (PS/ZH) en il Cussegl naziunal. «Quest temp da spetga n'è nagut auter che schicana», ha ditg Beat Flach (PVL/AG). Il temp da spetga dettia la pussaivladad da propi intercurir endretg la dumonda per midar, ha tegnì encunter Thomas Rechsteiner (PCD/AI).
Tema per dumber da schuldads
Raschun per la midada da la lescha è stà il quità per il dumber da schuldads tar l'armada svizra. L'interess per il servetsch civil è creschì andetg cun abolir l'examinaziun da la conscienza il 2009. L'ultim è il trend dentant puspè ì enavos. Dasper l'onn da spetga fissan anc autras mesiras stadas planisadas.
La federaziun dal servetsch civil Civiva, la Gruppa per ina Svizra senz'armada (GSoA), ils Verds e la Partida socialdemocratica avevan uschè u uschia annunzià d'inoltrar in referendum. Er la PVL ha vulì sustegnair in tal.


text:
Cornalba
Cornalba (nòm uficiàl en italià; Cornalba) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al Serina öna lateràl de la Al Brembana e l' se tróa a i pé del mut Àlben.
El g'ha 'na popolasiù de 312 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 9,4 km² e 'na densità de popolasiù de 33 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 33 km de la sità e a 893 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Còsta Serina, Gagianiga, Ultra 'l Còl, Onéda, Serina, Èrfa.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cornalba l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ils perdents tenor il WWF
Tranter auter tutgan ils urs da glatsch tar ils perdents. Tenor il WWF vai a quels animals en tschertas regiuns bler pli mal. Tut en tut pudess lur populaziun sa sminuir per in terz, enfin il 2050. La culpa saja la crisa da clima. En la Hudson Bay dal nord vivian per exempel anc 842 exemplars. Quai saja ina digren da 18% da la populaziun dapi l'onn 2011. Tar sia ultima valitaziun, l'onn 2015, ha l'IUCN valità ils urs da glatsch (ursus maritimus) sco «periclitads». Da quest temp è l'entira populaziun vegnida schazegiada cun radund 26'000 animals.
Ils rinoceros da Sumatra èn in ulteriur perdider. L'ultim rinoceros dal Sumatra è mort il november. L'abitadi dals animals era sa sminuì ferm, perquai ch'ils guauds èn vegnids runcads, damai ch'ins ha duvrà il plaz per pudair far plantaschas per ieli da palmas. L'organisaziun da protecziun per la natira IUCN ha valità il rinoceros da Sumatra sco «en privel da svanir». Il mument datti anc intgins exemplars en l'Indonesia – tenor il WWF pli pauc che 80 animals.
Tar grevs incendis en l'Australia èn morts dapi l'october enturn 2'000 coalas. Quai han declerà scienziads dacurt en il parlament australian. Grondas surfatschas da guauds d'eucaliptus èn arsas, quels guauds n'èn betg be abitadi mabain er basa da viver per ils coalas. Tenor l'organisaziun da protecziun da natira da l'australia, Australia Koala Foundation, datti anc enturn 43'000 fin 100'000 coalas. Ils animals datti sulet en l'Australia. Tenor il WWF è il dumber dad els sa sminuì ils ultims 25 onns per radund in terz.
Ils victurs dal WWF
Il schacal mellen, il frar pitschen dal luf banduna pli e pli savens il sidost pli chaud da l'Europa e sa derasa en l'Europa centrala. Tenor il WWF è er quai ina consequenza dal midament dal clima che vegn pli chaud. Er en Grischun central han ins gia chattà in schacal mellen. Tenor la «Large Carnivore Initiative for Europe» datti en Europa radund 117'000 da quels animals.
Las antilopas da saiga èn prest vegnidas sragischadas avant trais onns pervi d'in virus. Millis dals animals mongols èn morts pervi dal virus transponì da chauras e nursas. L'epidemia e l'enviern dir ch'è suandà èn stads fatals per las antilopas. Il dumber dals animals era sa sminuì da radund 11'000 a 3'000 animals. La populaziun saja anc adina fermamain sminuida, ma intgins dals animals mussan uss in'immunitad encunter il virus.
L'emprima giada dapi 30 onns han ins puspè vesì in Vietnam-Kantschil. L'animal cun ungla tutga tar la famiglia dal purschè da tschierv. En l'ost dal Vietnam è l'animal uss vegnì en ina trapla da camera. Quants dals animals che vivan en la regiun n'è anc betg cler. L'ultim dals animals aveva in chatschader sajettà il 1990.
Ord l'archiv:
RTR novitads 10:00


text:
«En il Grischun viva en media sin bunamain mintga kilometer quadrats ina chaura-capricorn u in buc-capricorn. In zic pli datiers in da l’auter èn las Rumantschas ed ils Rumantschs: sin in kilometer quadrat vivan circa quatter persunas che inditgeschan il rumantsch sco lingua principala.»
Infurmaziuns sco questa pon ins scuvrir a l'exposiziun «Rumantsch è». I èn cristals en furma da chartun sin quels che infurmaziuns enturn la lingua e la cultura rumantscha èn da chattar en tut las linguas. Ins vul che quels cristals straglischan en tut la Svizra, respectiv duai l’exposiziun sensibilisar per il Rumantsch.
Inizià l'exposiziun ha il cusseglier guvernativ grischun Christian Rathgeb. Quai a chaschun da ses uffizi sco President da la conferenza da las regenzas dals chantuns. Cun l’exposiziun vul el «semnar lingua». Sch'auters chantuns vegnan pli sensibels per ils basegns da Rumantschas e Rumantschs datti era ina pli gronda schanza che per exempel canortas rumantschas pon vegnir instradadas, di Rathgeb.
Emprender ad enconuscher basegns da la diaspora
L’exposiziun na ha betg mo l'intent da sensibilisar pli fitg per la lingua, mabain era da pudair nizzegiar la chaschun per sustegnair pli fitg a Rumantschas e Rumantschs en la diaspora. In terz da Rumantschas e Rumantschs vivan ordaifer il Grischun. Per il minister da cultura grischun Jon Domenic Parolini èsi era in’exposiziun che suttastritga il focus ch’ins vul dar a la diaspora. Per ch'era quellas e quels hajan ina schanza da pudair tgirar lur lingua e dar vinavant quella era a la proxima generaziun.
Gidà ad organisar l'exposiziun ha era la Lia Rumantscha, il president Johannes Flury è persvas che l'exposiziun gidia a promover il rumantsch en la diaspora. Cunzunt uss ch'ella è en la chasa dals chantuns a Berna nua che represchentantas e represchentants dals chantuns van en ed ora. L'exposiziun duess però era gidar ad emprender ad enconuscher pli bain la diaspora. La diaspora saja numnadamain anc adina nunenconuschenta. Ins na sa endretg nua, tge e tgi. Tras l’exposiziun vul ins uschia emprender ad enconuscher Rumantschas e Rumantschs en la bassa e chattar ora che basegns che quellas han.
Rumantsch sin viadi
Per il mument resta l'exposiziun en la chasa dals chantuns. Davent dal december duai l'exposiziun bandunar la chasa dals chantuns ed ir sin viadi en divers chantuns da la Svizra. Tenor il President da la conferenza da las regenzas dals chantuns, Christian Rathgeb, è l'interess grond tar blers chantuns. Avant l’uffiziala avertura da la vernissascha ha el numnadamain preschentà l'exposiziun als collegas d'uffizi dals auters chantuns e quels sajan interessads d'avair l’exposiziun era en lur chantun. Ils lieus d'exposiziun n'èn dentant anc betg fixads.
L'exposiziun ambulanta «Rumantsch è…» è in project dal chantun Grischun. Ella è vegnida creada en collavuraziun cun la Lia Rumantscha, cun la Promoziun da la cultura dal Grischun e cun la CdC. Finanziada vegn l'exposiziun dal chantun Grischun cun 210'000 francs ord ils meds dal budget da la lottaria naziunala. Quel budget prevesa da sustegnair projects d’utilitad publica.


text:
Tge è il spezial vi da Bever? E tge è unic en il vitg da Lumbrein? Durant la stad scuvran las redacturas ed ils redacturs da RTR cun l’acziun da stad «Tes vitg – tia istorgia» durant set emnas set vitgs en il Grischun. RTR emprenda d’enconuscher ils vitgs, sias istorgias e sia glieud a maun dad inputs ed ideas da la glieud che viva en ils lieus che vegnan visitads. Sper Bever e Lumbrein, visita RTR er ils vitgs da Casti, Ftan, Panaduz, Rueun e Ziràn-Reschen.
Cura è RTR cun «Tes vitg – tia istorgia» nua?
29.06. – 03.07. Rueun
06.07. – 10.07. Bever
13.07. – 17.07. Ftan
20.07. – 24.07. Casti
27.07. – 31.07. Ziràn-Reschen
03.08. – 07.08. Lumbrein
10.08. – 14.08. Panaduz
Il public da RTR è envidà e dumandà da trametter istorgias, caracteristicas ed atgnadads da quels set vitgs. Dapli infurmaziuns sa chattan sin rtr.ch/stad.
«Sil punct»: in’emissiun curta, frestga e sin il punct
L’emissiun da televisiun «Sil punct» infurmescha e tegna sin il current er durant questa stad. Tras l’emissiun mainan Donatella Bonifazi, Livio Chistell, Livio Foffa e Corina Schmed. A moda viva e cumpacta vegn rapportà da quai che capita en Svizra Rumantscha ed en il Grischun. «Sil punct» vegn emess durant la stad da glindesdi fin venderdi, a las 17:45 sin SRF1.
«Sin viadi cun Profil»: in program per il cor
Durant la stad substituescha l’emissiun «Sin viadi cun Profil» l’emissiun «Profil». Differentas persunas preschentan e raquintan da lur viadis u temps ch’ellas han passentà en lieus nunusitads. Quels viadis pon esser a l’ester, ma er en Svizra, si d’alp, en ina tegia SAC u insanua auter. «Sin viadi cun Profil» vegn emess durant la stad mintga sonda a partir da las 09:00 al Radio RTR.
«Vita e cretta»: in program per l’olma
En l’emissiun «Vita e cretta» vegn filosofà durant 5 enfin 10 minutas davart temas da la vita. Ils giasts en l’emissiun n’èn betg explicitamain persunas che sa fatschentan professiunalmain cun filosofia u cun religiun. Quai pon esser artists, sportistas, politichers sco era auters ed autras. Dumondas pon esser «Exista Dieu?», «Daco sun jau sin il mund?», «Tge è nagut?» u «Co vegnan patratgs en mes chau?». Sper il tema filosofic restan las novitads religiusas ed era il pled sin via. «Vita e cretta» vegn emess durant la stad mintga dumengia a partir da las 08.00 al Radio RTR.
«Cuntrasts»: in program che mussa il process da natiralisaziun en Svizra
Ils «Cuntrasts» da questa stad sa fatschentan cun l’ester. En il fanadur emetta RTR sco represa trais purtrets da Rumantschas e Rumantschs che vivan a l’ester. Daco èn els avant onns ids en Engalterra, Ungaria u en l’Africa dal Sid e tge fan els oz? A partir dals 26 da fanadur emetta RTR alura la nova seria naziunala «La fabrique des Suisse – Far Svizzers – La fabrica dei Svizzeri – Schweizer machen». En quatter episodas a 45 minutas dat questa seria in’invista fitg intima en il process da natiralisaziun en Svizra. Tge ston ins far e savair a Lugano, Freienbach, Losanna e Puntraschigna, sch’ins vul daventar Svizzer u Svizra? RTR ha accumpagnà a persunas e famiglias che han fatg la dumonda per obtegnair in pass cotschen e per l’emprima giada avran er las cumissiuns da natiralisaziun lur portas. Passassan era nus cun success ils examens a scrit ed a bucca? RTR emetta sco l’emprima questa seria naziunala, l’ atun è quella lura era da vesair sin RSI, RTS ed SRF. «Cuntrasts» vegn durant la stad emess mintga dumengia, enfin e cun ils 19-07 a las 17:25 ed a partir dals 26-07 a las 17:10, sin SRF1.
«Marella»: kino per las ureglias
La «Marella» porscha er questa stad represas d’emissiuns remartgablas dals ultims trais onns – emissiuns ch’èn s’approfundadas en tematicas istoricas, culturalas u economicas. L’emissiun «Marella» vegn sco usità emessa mintga dumengia a partir da las 09:00 al Radio RTR.
«Tge chaussas»: trenament geografic per il chau
Durant la stad na tschertga RTR betg ina chaussa, mabain in vitg en il chantun Grischun. Il vitg po esser grond u pitschen, avair in chastè u ina plazza da campar, esser prominent u top secret. Sco usità survegnan nossas audituras e noss auditurs mintgamai trais chavazzins, cun ils quals els han d'empruvar dad engiavinar il vitg tschertgà. Il gieu «Tge chaussas» vegn giugà durant la stad da glindesdi fin venderdi adina a las 09:45 e la fin d’emna a las 10:45 al Radio RTR.
L’entir program da stad da RTR è sco adina accessibel online sin rtr.ch, sin las plattafurmas socialas ed en l’app Play RTR.


text:
Regionalpolizist Urs Brechbühler aus Zofingen wird Cop in New Orleans, einer der gefährlichsten Städte der USA. An jedem dritten Tag wird dort im Durchschnitt jemand getötet. Die Ausbildung ist hart – der Berufsalltag danach noch härter.
Denise Langenegger
Reporter (SRF)
Qua chattais Vus ils megliers films e las meglras serias e docus – senza custs supplementars. L'entira purschida da films e serias en la versiun originala cun suttitels u sincronisada, propostas persunalisadas per films, serias e collecziuns spezialas. Tut quai che Vus duvrais è in login.
Play Suisse As porscha il meglier da las producziuns e coproducziuns da SRF, RTS, RSI e RTR. Damai che Play Suisse vegn finanzià via la SSR, na resultan nagins custs supplementars per utilisar la purschida.
Tuttina sche Vus preferis la televisiun (Swisscom blue TV – disponibel sin la Swisscom Box e la TV-Box (UHD), Apple TV, Android TV), il smartfon u il computer: Play Suisse pudais Vus utilisar dapertut. Quai vul dir: midar senza interrupziun tranter differents apparats e guardar vinavant là, nua che Vus avais chalà, far glistas da favurits che Vus vulais guardar pli tard, crear cuntegns persunalisads ed anc bler auter pli.
Novitads, gronds success ed il meglier da noss archivs. Tut en la versiun originala suttitulada u sincronisada en tudestg, franzos, talian e mintgatant er en rumantsch.


text:
Onns a la lunga è Oz stà in candidat per il Premi Nobel da litteratura. Plinavant ha el gì gudagnà blers premis internaziunal, tranter auter er il premi da pasch da las Librarias tudestgas. En ses engaschament politic en ses cudeschs haja Oz communitgà in purtret viv da la societad israeliana cun ses umans in tranter l'auter ed er en il mund.
Oz è naschì a Jerusalem cun il num Amos Klausner, sco pli giuven dad immigrants da l'Ucraina. El è stà fundatur dal moviment da pasch Schalom Achschaw (pasch uss), e politicamain fitg activ. El è s'engaschà blers onns per la pasch en l'Orient Proxim ed è stà in criticher vehement da l'occupaziun da las parts palestinaisas. Ils ultims onns è Oz stà in criticher dal primminister Benjamin Netanjahu.
Tar ils pli enconuschents cudeschs dad Oz tutgan ils romans «Mein Michael», «Der perfekte Frieden», «Black Box», «Ein anderer Ort» sco era «Eine Frau erkennen».
RR novitads 17:00


text:
Il cumponist renumà Richard Wagner ha ditg ina giada: «La musica è il linguatg da la passiun.» Ed in che viva ora quella passiun cun daletg è il chantadur d’opera Flurin Caduff. L'um ch'è naschì a Danis, stat cun sia famiglia a Lucerna. Là lavura el en l’ensemble dal teater da la citad. Uss ha el survegnì la pussaivladad da chantar e giugar en in toc da musica per uffants a l’opera a Turitg. El sa legra fitg e vesa quella schanza sco proxim pass en sia carriera musicala.
Ina rolla dubla, ina detga preparaziun
Flurin Caduff cun la vusch da bass-bariton ha cun ses 39 onns gia giugà en passa 50 producziuns e projects musicals. A Turitg, gioga el en il teater musical per uffants «Konrad, u l’uffant or da la stgatla da conservas». Sias rollas èn quella dad «Egon» e quella da «Frau Rusika» – pia ina rolla dubla. Per il bab da dus uffants munta quai dapli preparaziun.
Jau chant gugent e sch'ins sa giugar vitiers è quai insatge che dat a mai blera cuntentientscha.
Cun schlantsch envers la premiera
L’um grond cun la barba naira resta calm, malgrà che la davosa emna avant la premiera è la pli pretensiusa. Sia finamira è clera: «Far ina buna parita». El va cun plaschair envers la premiera e spera, ch’i savess dar or da quest engaschi novas pussaivladads per ses futur musical.
TSG 17:40 / RR actualitad 08:10


text:
Il pli grond problem per l’orticultura Schutz a Filisur è il plaz. Cunquai che las plantinas ch’els han cultivà las emnas passadas èn n’ha betg sco usità da quai temp tar la clientella mabain anc adina en orticultura vegn il plaz stretgs. Ils clients n’ha cumpran pervia da las temperaturas el mument betg las plantinas.
Plantas ston vegnì cumpostadas
Cunquai che las plantinas fissan prontas per la vendida e n’ha vegnan betg cumpradas daventan ellas memia grondas. Uschia sto la fatschenta Schutz a Filisur cumpostar quella part che n’ha vegn betg cumprada. Quai fetschia schon mal il cor, di Stefanie Koller ch’è emprendista tar la orticultura Schutz. Plinavant stoppian las plantinas era vegnì tractadas spezialmain. Els ston pachetar en ellas bain e na dastgan betg dar memia bler aua.
RR actualitad 08:00