text:
Las nossas correspundentas
-
-
Christina Caprez - correspundenta per la Svizra tudestga
Creschida si en l’Argovia sco figlia d’ina mamma tudestga e d'in bab grischun. Cun passentar las vacanzas a Puntraschigna è l’interess per il rumantsch creschì. Emprendì rumantsch ha ella dentant pir avant paucs onns, e quai il sursilvan. Suenter il studi da sociologia, etnologia ed istorgia ha ella cumenzà a lavurar sco schurnalista ed è uss dapi 7 onns collavuratura da DRS2.
-
Romana Costa - correspundenta per la Svizra tudestga
Creschida si a Puntraschigna, emprendì ils emprims pleds rumantschs en la scolina. A chasa e sin via vegniva discurrì da quels onns tudestg u puschlavin. En scola ha ella lura emprendì las emprimas frasas en puter. Durant il studi da germanistica a Turitg ha ella lura chattà definitivamain l’amur tar la lingua rumantscha. Suenter esser stada correspundenta grischuna a Cuira, lavura ella dapi 4 onns per DRS2 a Basilea.
-
Laura Keller - correspundenta per la Svizra franzosa
Laura Keller ha ragischs engiadinaisas, è naschida en il Canada e creschida si al Lai da Constanza cun vallader e tudestg. Il Lai da Constanza ha ella lura barattà cunter il Lai da Genevra, nua ch’ella viva e lavura oz. Las linguas èn restadas sia passiun e giogan ina rola centrala en sia vita privata e professiunala sco interpreta.
-
Donata Vallino – correspundenta per la Svizra franzosa
Donata Vallino è naschida l’onn 1958 en l’Engiadin’Ota ed ha frequentà las scolas a La Punt-Chamues-ch ed a Bever. Las scolas superiuras ed universitaras ha ella lura visità a Genevra, nua ch’ella viva e lavura dapi l’onn 1970 sco magistra da tudestg ed englais.
-
Mirella Zen - correspundenta per la Svizra taliana
Naschida e creschida si è Mirella Zen en la Val Müstair. Ses studis da la scienza da communicaziun ha ella fatg a l’universitad da Lugano. E là è ella restada enfin oz. Dapi l’onn 2008 lavura ella tar Radiotelevisiun da la Svizra taliana e s’occupa là da la vendita dals programs.
-


c: text/html

text:
La 42avla concurrenza svizra da brass band a Montreux
- Mesemna, 7.12.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 7.12.2016, 19:00, RTR
Era quest onn èn las meglras brass bands da la Svizra sa mesiradas a Montreux en l'auditorium Stravinski.
Cun trais furmaziuns grischunas, trais dirigents ed in u l'auter musicant eran ils Rumantschs bain represchentads sin il palc da concurrenza. In da quests Rumantschs ha perfin pudì festivar ina victoria! Il dirigent Rafael Camartin ha gudagnà en l'emprima categoria cun sia «Brass Band Imperial Lenzburg A-Band». La producziun victura sco era ulteriurs tuns e resultats pudais tadlar en l'ura d'oz.
Redacziun: Flavio Tuor

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Al-Bagdadi puspè en mauns iracais
- Sonda, 7.3.2015, 10:50
L'armada iracaisa haja reconquistà la citad Al-Bagdadi. Quella era en ils mauns da la gruppa terroristica Stadi Islamic.
Tenor indicaziuns dals Stadis Unids da l'America hajan cumbattants dal pievel da la regiun Anbar sustegnì l'armada iracaisa. Ultra da quai haja l'allianza internaziunala accumpagnà l'acziun cun attatgas ord l'aria.
Reconquistà punts
Ils schuldads hajan er pudì stgatschar ils terrorists dad ulteriurs vitgs en il nord da l'Irac e reconquistar trais punts sur il flum Euphrat. Las punts eran dapi il settember passà sut controlla da l'IS.
Sustegn da l’USA
Al-Bagdadi è 120 kilometers en il vest da Bagdad. El la vischinanza, sin ina plazza aviatica militara, instruescha l'armada americana schuldads iracais.
RR novitads 8:00


text:
Um attatga 3 guardians da cunfin a New Orleans
- Sonda, 21.3.2015, 10:41
Al port aviatic da New Orleans ha in um attatgà 3 guardias da cunfin cun ina machetta ed in vapurisader. Ina funcziunaria saja blessada al bratsch, ha declerà il scherif Newell Normand.
In policist haja sajettà sin l'attatgader. L'um saja sinaquai vegnì transportà en l'ospital. Ils passagiers d'aviun stevan en retscha per laschar controllar lur carta d'access a bord cura che l'attatga è succedida. Pertge che l'um ha attatgà las guardias da cunfin sto anc vegnir sclerì.
RR novitads 9:00


text:
Scolars chinais al gimnasi da Mustér
- Mesemna, 11.3.2015, 8:33
Novs accents al gimnasi e l’internat da la claustra da Mustér. 5 fin 10 scolaras e scolars da la China vegnan a frequentar l'atun il gimnasi curt, vul dir 4 onns fin la matura. Quest program integrativ da furmaziun succeda en collavuraziun cun la fundaziun svizra Bildungsanker.
Las giuvnas ed ils giuvens chinais èn vegnids selecziunads per quest program. Represchentants da la fundaziun Bildungsanker èn stads en China ed han fatg intervistas cun els ed era cun lur geniturs. Els han guardà, tge scolas che han in bun rang internaziunal, e tge scolars che han il potenzial da frequentar ina scola en l'exteriur, ha il rectur dal gimnasi da la claustra da Mustér Bruno Hensler ditg.
Per preparar quest program va era ina delegaziun dal gimnasi da Mustér la stad en China. Els visitan ils geniturs dals giuvenils ed era lur scolas, per ex. a Beijing, Nanjing e Shanghai. La scolaziun ed integraziun da quests giuvenils cumenza la stad. Suenter ch’els han absolvì in curs d’introducziun da 2 emnas al gimnasi, ston els far ina scolaziun intensiva en tudestg. Englais discurran els gia, sco Bruno Hensler di.
Padrins, vul dir scolars indigens, tgiran las scolaras ed ils scolars chinais. La finamira è era da tgirar contacts, per exempel ch’ils indigens envidan els a chasa. Uschè duessan omadus partenaris emprender d’enconuscher la cultura estra.
Andreas Kühnis, in anteriur scolar dal gimnasi da Mustér ed expert per qualificaziuns interculturalas, accumpogna il program.


text:
Contract d'emprendissadi, Rapport da furmaziun
Rapport da furmaziun sco formular interactiv
Per giudicar periodicamain las prestaziuns ed il cumportament da las emprendistas e dals emprendists en la scolaziun pratica. Quest rapport da furmaziun serva sco documentaziun d'emprender e furma la basa per il discurs da qualificaziun.
Explicaziuns tar il rapport da furmaziun (75 KB)
Il formular interactiv è adattà per emplenir e per stampar il rapport da furmaziun sco er per al arcunar sco exemplar da cumprova electronic entaifer l'administraziun da l'agen manaschi.


text:
Minisguard dals 28-05-2016
- Sonda, 28.5.2016, 17:40
L’istorgia dal Gottard
Proxim’emna vegn il pli lung tunnel da viafier dal mund inaugurà. Il tunnel da transit è 57 kilometers lung e va tras las Alps dad Erstfeld fin a Bodio. Quai munta ch'el maina dal nord en il sid. Quai n’è dentant betg l’emprim tunnel e l’emprima via tras il Gottard. Il Minisguard dat in sguard e guarda co ch’ins ha traversà ils davos 200 onns las Alps sur u tras il Gottard.
Noss erox da l’emna – Pablo Schmed da Trun
Mintgin da nus po gidar. Uschia era Pablo Schmed da Trun. Per gidar als uffants a Nepal ha el fatg cartas e vendì bavrondas sper la via da velos. Sia acziun ha plaschì a l’Unicef Svizra uschè bain ch’el è in dals trais nominads per il premi Sternenwoche-Award che vegn surdà sonda ils 28 da matg a Turitg. Al Minisguard declera Pablo pertge ch’el faschess anc ina giada quest'acziun e tge raschun ch’el ha gì.


text:
Jack Rodwell
Jack Christian Rodwell, cgnusû méj cuma Jack Rodwell (Southport, 11 ad Mars dal 1991) 'l è 'n śugadōr ad fólbar ingléś dal Sunderland e prim' incóra d'l Everton e dal Manchester City. Al gh'à anc tri preśénsi in dla nasiunàl dal sò paéś, fati a cavàl di an 2011 e 2013.
'L è élt 188 cm, al péśa 80 chilo e 'l śōga in mèś a 'l camp cun di còmpit difensìṿ. In dla Premier League 'l à sgnâ déś gòi in tut in sènt-sinquànta incóntar. In dal 2010 'l è stâ mis da la rivìsta spagnōla Don Balón in dla lista di śugadōr ad balòṅ più braṿ fra qvéi nâ dòp al 1989.
Rodwell al taca a śugàr a balòṅ in dal 1998 in dla squàdra di pulśèṅ d'l Everton. Al gh armàgn par déś an pò al taca finalmènt a ès'r impgnâ in prima squàdra in fiṅ a 'l 2012 quànd al và a śugàr a Manchester. C'n i Citizens però al śōga sōl sédas partìdi sgnand dū gòi in di an 2012/2014 prima 'd cambiàr incóra club.
Da quànd in d'l Istâ dal 2014 'l è pasâ a śugàr par trédas migliòṅ 'd euro in dla squàdra ad Sunderland, qvéla di Gat Négar, 'l à dimustrâ 'd èsar lò 'l as ad brìscula di gat négar parchè cun lò in camp da 'l inìsi al sò team al n à mai vins gnanc 'n incóntar su trénta-dū tintatìṿ[1]. Praticamènt 'l è da 1241 dè ch'al n è minga bòṅ ad vìnsar, fra 'l àtar 'l à anc sarnî al nùmar 17 su la sò maja.
Cla maledisiòṅ chè la s śònta a qvéla dal galéś Aaron Ramsey che quànd al fà gòl pò un famóś al mōr al dè dòp.
Nòti
- ↑ Sunderland, Rodwell "gat négar": cun lò in camp a n s vins mai Gazzetta Dello Sport, 24 'd Utóbar dal 2016


text:
Aktuelle Position
Schweizer Radio und Fernsehen
Schweizer Radio und Fernsehen (SRF) mantegna l’emprima posiziun al martgà da televisiun. La vasta purschida da SRF cumpiglia trais emetturs da televisiun, ina plattafurma d’internet, ina plattafurma mobila ed il teletext. L’incumbensa culturala ademplescha SRF per part era sco partenaria da 3sat. SRF programmescha las purschidas sin tut las trais plattafurmas a moda coerenta e cumplementara.
- SRF 1: La purschida infurmativa, divertenta e culturala d’auta qualitad cun numerusas atgnas producziuns reflectescha la realitad cumplexa da la Svizra cun ses spazis da cultura multifars.
- SRF zwei: Il program dat bler spazi al sport, als films dramatics ed a las serias e sa drizza plitost ad in public pli giuven.
- SRF info: Grazia a las repetiziuns permanentas sin l’emettur da servetschs po il public decider sez, cura ch'el vul utilisar ils formats da novitads actuals (infurmaziuns, sport e cultura).


text:
7 plazzas da ballape per Cuira
- Mesemna, 8.6.2016, 14:33, actualisà a las 18:52
La citad da Cuira prevesa el plan per l’areal da sport Obere Au tranter auter 7 plazzas da ballape, ina segunda halla da glatsch sco era ina halla d’eveniments e martgà. Avant dus onns aveva la populaziun da Cuira anc ditg stretg na ad in sumegliant project.
-
1 Saira: Cuira vul sanar ils indrizs da sport Obere Au 2:01 min
da Actualitad dals 08.06.2016
Questa giada vul ins dentant realisar il project senza debits ni in augment dal pè da taglia, ha communitgà la citad da Cuira. Avant dus onns era quai stà ils puncts dispitaivels. Ord quai motiv ha il president da la citad, Urs Marti, er ditg, ch'il «na» davant dus onns na saja betg stà in «na» da principi cunter novs implants da sport. Il masterplan saja quasi ils pals per far la saiv enturn l'entir areal. Tge che capita lura entaifer la saiv saja da realisar pass per pass.
Sco emprim vul il cussegl da la citad realisar ils projects da ballape e da glatsch. En in proxim pass suondan lura las adattaziuns vid ils bogns, ina chasa da parcar per passa 1'000 vehichels u era ina halla d'eveniments che duai la finala remplazzar la «Stadthalle» en la via da caserna.
Ussa ha il parlament da la citad da decider ils proxims pass.
RR novitads 12:00


text:
Transparenza tar il tschains da locaziun na fa betg da basegn
- Mesemna, 8.6.2016, 13:54
In locatur na sto betg communitgar ad in nov locatari, quant aut ch’il tschains dal locatari vegl era, quai vul il Cussegl naziunal. Cun 106 cunter 83 vuschs ha el refusà da reveder la lescha da locaziun.
Il Cussegl naziunal na suonda uschia betg a la proposta dal Cussegl federal dad introducir en l’entira Svizra l’uschenumnada obligaziun da formulars. Il Cussegl federal vuleva uschia cuntanscher tschains da locaziuns pli bass.
La maioritad dal Cussegl naziunal ha argumentà che gia oz stoppia il locatur dar conuschent il tschains sin dumonda. Las novas formalitads chaschunian sulet dapli lavur administrativa e frainia las investiziuns en il martgà d’abitaziuns. Sco proxim sa fatschenta il Cussegl dals chantuns cun la revisiun da la lescha da locaziun.
RR novitads 14:00


text:
Ozzy Osbourne
John Michael Osbourne, cgnusû méj cuma Ozzy Osbourne (Birmingham, 3 ad Dicémbar dal 1948), 'l è 'n cantànt e cumpuśidōr heavy metal ingléś, leader dal grup di Black Sabbath in di an Stanta e pò cantànt ad sucès par sò cònt da i an Utànta a gnir a 'dès. Al sò scutmàj 'l è The Madman (Al Mat).
In dla sò caréra da par lò 'l à vindû da piò ad sinquànta migliòṅ ad disc in tut al mónd, sènt migliòṅ śuntànd-ag anc quéi fat cun i Black Sabbath. 'L à anc fat 'l atōr in quàtar film, al più famóś di quài 'l è Morte a 33 giri insém a Gene Simmons di Kiss.
Biugrafìa
Ozzy al nas da na famìja sénsa bèsi, i sò genitōr Jack e Lillian Osbourne i éran difàti di uperài pòvar. Da pìcul al gh'iva anc di prubléma a dascórar esénd diślèsic e òṅ ch'al tartajàva. A scóla al gh'iva un cumpàgn ch'a n andàva minga 'd acòrd sèg, Anthony Frank Iommi (cgnusû in séguit cuma Tony Iommi): chi lōr dū i s piciàvan da spés.
A quatórd'ś an Ozzy al taca a cantàr in un grup muśicàl ciamâ The Black Panthers ma pò al lasa la scóla 'l an dòp par lauràr e purtàr a cà di bèsi faghénd al maslàr, al muradōr e 'l idràulic, ma qvìst chè i èṅ di mistēr ch'i gh faṅ schiva e John al decìd acsè ad far invéci di furt. Durànt un tentatìṿ ad tōr un televiśōr da 'n apartamènt, chi lò al ślìcia par tèra cun cal péś lè adòs e al vèṅ acsè purtâ in parśòṅ. Scuntâ la péna, Ozzy al decìd ad sunàr incóra, prima cun i Music Machine e pò cun gl’Approach tulénd par lò al nóm 'd art 'd Ozzy Zig.
I Black Sabbath
Un dè Ozzy al mèt fóra da 'n negòsi ad disc un bijitèṅ cun scrit insìma «Ozzy Zig requires gig. Owns own P.A.» (Ozzy Zig al pésca da far di cuncèrt. Al gh'à 'n amplificadōr suo). Tony Iommi e Bill Ward, pasànd da 'd là, i lèśan al mesàǵ e i decìdan 'd andàr a cà sua a catàr-al parchè Iommi al n psiva minga crédar ch'al sò vèć cumpàgn ad scóla al faśìs al cantànt. I nàsan acsè i Polka Tulk Blues Band cun Ozzy ch'al s pòrta a drē al chitarìsta, pò basìsta, Geezer Butler. Dòp pôc tèmp al grup al càmbia nóm in Black Sabbath, al tìtul ingléś 'd un film ad scarésa ad Mario Bava dal 1963 da 'l tìtul I tre volti della paura. La banda la mét in fila di disc ad sucès cuma Black Sabbath, Paranoid, Master of Reality e Sabbath Bloody Sabbath ma i rìvan anc di prubléma p'r Ozzy ch'al dvénta 'n imbariagòs drugâ pódag.
Dòp un brut mumènt, la mòrt ad sò pàdar, Ozzy al decìd ad mulàr al grup par far-an òṅ tut suo. Al sò pòst al vèṅ tòlt par Dave Walker di Fleetwood Mac ma pò al Madman al càmbia idéa turnànd in si sò pas in dal 1978, in tèmp par far gnir fóra Never Say Die!, un disc dasfurtunâ ch'al séggna anc la fiṅ dal sò rapòrt cun i Black Sabbath.
Caréra da par lò
Casâ fóra da i Black Sabbath, al cantànt al s buta śò srand-as dèntar in na cambra d'n albêrg par 'n an a bévar e a drugàr-as, dasprâ par cum l'éra finìda. Cun 'l ajùt ad Sharon Arden, fiōla dal manager di Black Sabbath ch'la dvintarà pò sò mujér, Ozzy al decìd ad métar sù un grup par sò cònt, tulénd cuma chitarìsta, su cunsìli ad Dana Sturm, Randy Rhoads di Quiet Riot. I àtar mémbar dal sò grup i èṅ Lee Kerslake a la baterìa e Bob Daisley a 'l bas. Al prim disc, Blizzard of Ozz al pòrta pròpria al nóm ch'al gh'iva a 'l inìsi 'l grup e a véd la luś in dal Setémbar dal 1980 par la Epic Records, cun di braṅ dvintâ di clàsic cuma I Don't Know, Crazy Train, Goodbye to Romance, Mr. Crowley, Revelation (Mother Earth), Steal Away (The Night) e Suicide Solution. 'L àlbum al vénd dimóndi, specialmènt in di Stat Unî in dua al rèsta in clasìfica par dū an vinsénd anc un disc ad plàtin.
'L an dòp 'l è al tùr'n ad Diary of a Madman (1981), disc ad sucès anc qvést chè, cun i sìngui Flying High Again e Over the Mountain. 'L àlbum al dascór dal studiōś d'l ucultìśum Aleister Crowley. Al 19 ad Mars dal 1982 a mōr in 'n incidènt in aparéć al chitarìsta Randy Rhoads (in sò unōr al gnarà pò fóra un disc da 'l viṿ in dal 1987 da 'l tìtul Tribute). Par finìr al tour a vèṅ tòlt Bernie Torme (ex Gillan).
Par rispónd'r a 'l live di Black Sabbath Live Evil Ozzy al fà vgnir fóra un disc da 'l viṿ anc lò, Talk of the Devil pîṅ ad braṅ dal sò vèć grup anc se fóra da 'l Régn Unî al disc 'l è cgnusû cuma Speak of the Devil.
I prim an Utànta
In dal Favràr dal 1982, Ozzy al s catàva in dal Tèxas par dar n'uciàda a Fort Alamo quànd, imbariâ pódag, 'l éra vgnû fóra da la sò cambra 'd albêrg e al s éra mis a pisàr atàc a 'n mur dal furtèṅ, finénd acsè in parśòṅ. Turnâ in libertà, al Madman al fà vgnir fóra in dal Dicémbar dal 1983 al sò tèrs disc da studi, Bark at the Moon, cun lò ch'al fà al lóv manâr in sla cupertìna. Ólt'r a la title track, cal lavōr chè, dimóndi vindû in di Stat Unî (tri disc ad plàtin), al gh'à dèntar soquànt di sò braṅ più famóś cuma Centre of Eternity (ciamàda invéci Forever in soquànti edisiòṅ europei dal disc), Rock’n’Roll Rebel, So Tired (un lènt sarnî cuma secónd sìngul) e You're No Different. A la chitàra, a 'l pòst ad Rhoads, a gh'è Jake E. Lee.
In cal méntar la Sharon (dvintàda sò mujér e la sò manager) la 'l cunvìns a pasàr a la CBS/Columbia e pò a far-as curàr in clìnica. In dal 1984 Ozzy al finìs incóra na vòlta in parśòṅ parchè bcâ imbariàg a giràr trambalànd p'r al stradi ad Memphis (Tennessee), un quèl che là a n s pōl minga far parchè cuntràri a la léǵ.
In dal Favràr dal 1986 'l è al tùran ad The Ultimate Sin (tìtul pruviśòri Killer of Giants cuma una dal canti ch'i s càtan lè dèntar), un lavōr ch'l à vindû tri migliòṅ ad còpi (rivànd a 'l sèst pòst dla Billboard) davśinànd-as dimóndi a 'l hair metal. Da drē da la baterìa a gh'è Randy Castillo, òṅ ch'l iva sunâ cun la Lita Ford, mént'r al bas 'l è sunâ da Phil Soussan. Al sìngul ad sucès 'l è Shot in the Dark.
'L arìṿ ad Zakk Wylde
A cal punt lè però Jake E. Lee al mòla 'l grup e Ozzy al sarnìs a 'l sò pòst al śóvan Zakk Wylde catànd acsè al sò sunadōr parfèt, dū ch'i s inténdan dimóndi bèṅ anc fóra da 'l piàṅ prufesiunàł (Ozzy al tgnarà a batéś al prim fiōl ad Zakk).
La prima ucaśiòṅ par lavuràr sèg Osbourne al gh l'à cun No Rest for the Wicked d'l Utóbar dal 1988 in dua al chitarìsta biónd al gh'à la manéra ad druàr al sò stîl persunàl fat 'd armònic artificiài ch'i gh parmétan ad far gnir fóra di sòṅ ch'i s davśìnan a di fisć. Al disc 'l è dimóndi più dûr dal precedènt ('l à vindû quàtar migliòṅ ad còpi in tut al mónd e 'l à ciapâ tri disc ad plàtin di di Stat Unî) e al véd in cupertìna Ozzy Osbourne sintâ insìma a 'n scranòṅ pîn ad pèli ad bèsti e ad tésć cun 'd intóran da lò na cōrt fata da tri sigàgni pìculi.
In dal disc al bas 'l è sunâ par Bob Daisley ch'al s è dâ da far anc a livèl cumpuśitìṿ acsè cuma in di disc Blizzard of Ozz e Diary of a Madman a n catànd però briśa pòst in di crèdit. Sōl dòp na càuśa cónt'r al Madman chi lò al s è vdû arcgnósar i sò dirìt 'd autōr, sénsa però che dal sò foto i cumparìsan in dal booklet dal disc, in du a s véd invéci Geezer Butler, vèć cumpàgn a i tèmp di Black Sabbath, ch'al sunarà pò in dal tour sucesìṿ (cuma anc in dal Moscow Music Peace Festival dal 1989) e ch'al cumpàr anc in di vìddeo prumusiunài cuma quél ad Miracle Man (prim sìngul) in dua al grup al sòna in na céśa in méś a di nimài par tōr in gir al predicadōr televiśìṿ Jimmy Swaggart, òṅ ch'al gh'à sèmpar dâ adòs faghénd-ag di predicòs cóntar prima 'd èsar bcâ da la pulisìa c'n al braghi śò e na putàna sèg. I àtar vìddeo dal disc i èṅ Crazy Babies (ch'al dascór di putèṅ nâ dipendènt da la dròga) e Breakin' All the Rules anc se pò i n èṅ minga vgnû fóra cuma sìngui.
Sémp'r in dal 1988 Ozzy 'l incìd al braṅ Close my Eyes Forever insém a la Lita Ford p'r al sò disc Lita. In dal méś 'd Agóst pò i rìvan di àtar prubléma cun la léǵ p'r al Madman parchè, dòp avér bvû quàtar butìgli ad vodka, imbariagòs cum 'l éra, 'l iva tintâ ad strusàr sò mujér Sharon. Pardunâ da lē e lasâ lìbar, Ozzy al taca incóra un prugràma ad riabilitasiòṅ.
In dal 1990 Ozzy al fà catàr in di negòsi un EP da 'l viṿ da 'l tìtul Just Say Ozzy pò 'l an dòp al disc No More Tears, cuciâ in élt da 'l sìngul umònim, ch'al fà sù sinc disc ad plàtin. Par butàr śò 'l calti Ozzy al s éra fat jutàr par Zakk Wylde, par Randy Castillo, p'r al basìsta nóṿ Mike Inez (prima ch'al pasìs c'n i Alice in Chains) e par Lemmy Kilmister leader di Motörhead. Al grup al vins anc un grammy award in dla sesiòṅ „Best Metal Performance“ p'r al braṅ I Don't Want To Change The World.
Acùśi ad mesàǵ lugâ in dal cansòṅ
Dimóndi parsòni i gh'aṅ da spés dâ adòs par via di sò cumpurtamènt e dla sò mùśica fin da i tèmp di Black Sabbath, specialmènt da quànd òṅ di sò sustenidōr, John McCollum, un ragàs ad dasnóṿ an, al s éra tirâ na sćiuptàda in sal grugn al 26 'd Utóbar dal 1984 méntar 'l éra drē a scultàr la canta Suicide Solution cun un walkman a gl'uréci. La "Institute for Bio-Acoustics Research Inc.", na dita specialiśàda in dal catàr i sòṅ, l'iva purtâ avànti l'idéa ch'ad dènt'r a cal braṅ lè a gh fus na fraś ch'la psiva dar di cuć par spìnśar i baghét a tōr-as la vita, "Why Try? Why Try? Get the gun and try it! Shoot! Shoot! Shoot!" (Parchè pruvàr? Parchè pruvàr? Tó la pistòla e próv'la! Spara! Spara! Spara!). Ozzy al s éra diféś dgénd che la canta l'éra stada scrita pinsànd a 'l cantànt di AC/DC Bon Scott, mòrt imbariàg soquànt méś prima astufgâ pròpria da 'l sò gòmit e minga par cunvìnsar la gint a cupàr-as. I genitōr dal ragàs però i aṅ purtâ listés lò e la sò cà discugràfica, la CBS, in tribunàl. Al 19 ad Dicémbar dal 1986 al giùdas John L. Cole al 'l à mandâ asòlt parchè, par la léǵ americàna, a n s pōl minga èsar cundanâ par na sò òpra 'd artìsta.
Di àtar mesàǵ subliminài i gh sarésan pò anc in dal canti Believer (la fraś «Watching the time go and feeling belief grow/ Rise above the obstacles» scultàda da cl'atra banda la pâr «Won’t you live? Believe me, for now suit yourself» ch'la vrés dir “A n scamparà't briśa? Créd-um, p'r adès fà quél ch'at piàś”) e Bloodbath in Paradise (in dua la fraś ch'la vèra la canta, scultàda a 'l cuntràri, la pâr dir «Your mother sells welts in hell», batùda dal film L'esorcista ch'la vōl dir “Tò màdar la ciùcia di cas a 'l infèran”).
Discugrafìa
cun i Black Sabbath
Àlbum in studi
- 1970 - Black Sabbath
- 1970 - Paranoid
- 1971 - Master of Reality
- 1972 - Vol. 4
- 1973 - Sabbath Bloody Sabbath
- 1975 - Sabotage
- 1976 - Technical Ecstasy
- 1978 - Never Say Die!
- 2013 - 13
Disc da 'l viṿ
- 1980 - Live at Last
- 1998 - Reunion
- 2002 - Past Lives
da par lò
Àlbum in studi
- 1980 - Blizzard of Ozz
- 1981 - Diary of a Madman
- 1983 - Bark at the Moon
- 1986 - The Ultimate Sin
- 1988 - No Rest for the Wicked
- 1991 - No More Tears
- 1995 - Ozzmosis
- 2001 - Down to Earth
- 2005 - Under Cover
- 2007 - Black Rain
- 2010 - Scream
Disc da 'l viṿ
- 1982 - Speak of the Devil
- 1987 - Tribute
- 1993 - Live & Loud
- 2002 - Live at Budokan
Sìngui
- Crazy Train
- Mr. Crowley
- Flying High Again
- Over the Mountain
- You Can't Kill Rock N' Roll
- Symptom of the Universe
- Iron Man/Children of the Grave
- Bark at the Moon
- So Tired
- Shot in the Dark
- The Ultimate Sin
- Crazy Train (Live)
- Miracle Man
- Close My Eyes Forever (cun la Lita Ford)
- No More Tears
- Time After Time
- Road to Nowhere
- Mama, I'm Coming Home
- Mr. Tinkertrain
- Changes
- Perry Mason
- See You on the Other Side
- I Just Want You
- Walk on Water
- Back on Earth
- Gets Me Through
- Dreamer
- Changes (cun la Kelly Osbourne)
- Mississippi Queen
- In My Life
- I Don't Wanna Stop
- Not Going Away
- Black Rain
- Let Me Hear You Scream
- Life Won't Wait
- Let it Die
Culegamènt estéran
Soquànt vìddeo da 'l canàł uficiàł 'd Ozzy Osbourne in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo ad Bark at the Moon
- (EN) Al vìddeo ad Crazy Babies
- (EN) Al vìddeo ad Crazy Train
- (EN) Al vìddeo ad Dreamer
- (EN) Al vìddeo ad Gets Me Through
- (EN) Al vìddeo ad Mama, I'm Coming Home
- (EN) Al vìddeo da 'l viṿ ad Mr. Crowley
- (EN) Al vìddeo ad Miracle Man
- (EN) Al vìddeo ad No More Tears
- (EN) Al vìddeo ad Road to Nowhere
- (EN) Al vìddeo ad The Ultimate Sin


text:
"Tgei teater cun quei teater "
Marc habitescha en ina cuminonza da viver divertenta e gauda la veta da marcau. Ses geniturs habiteschan per cletg lunsch naven, ch’ ei intervegnan pauc ni nuot dalla veta dil fegl gagliard ch’ ei signada da far parties. Els crein aunc adina che siu fegl studegi, per saver cuntinuar la tradiziun da famiglia e surprender in di l’ advocatura dils geniturs. Marc denton siemia d’ ina carriera sco actur da teater. Ord quei motiv absolvescha el dapi onns ina scola d’ acturs.
El habitescha ensemen cun l’ emploiada da banca Andrea, cul metschafadigia Ingo e cun Mirco, ch’ ei fetg sengaschaus ella lavur soziala. Tuts treis pon buca pli parter il misteri cun Marc, cunquei ch’ els vegnan adina sfurzai da dir manzegnas enviers ils nobels geniturs da Marc che finanzieschan en verdad la scola d’ acturs enstagl il studi da jura. Ultra da quei cugliuna Marc sia amitga Dani che vegn ord ina famiglia d’ acturs. Ed aschia succeda la pustracca: In di stat il bab da Marc suenter ina crisa da lètg avon porta. La catastrofa entscheiva, mo il niebel signur advocat ei strusch pli d’ enconuscher el ravugl dils giuvenils….


text:
Citad e champagna
Tge tratgs cuminaivels han sardinas en stgatlas e la mancanza d’abitaziuns en Svizra? La...
In film da reclama turistic davart la citadina da Nyon. Attracziuns architectonicas e la bellezza...
Il gieu da professiuns e da citads: AvenchesDurada: [02'45''] TSR: Identité 3x7
Ina contribuziun da tempra nostalgica ed in’egliada magnifica sur la pitschna citad dad Avenches...
Chasas en furma d’in dratguir da Walter JonasDurada: [09'49''] SF: DRS
L’artist Walter Jonas vegn preschentà cun sia idea urbanistica da las chasas en furma d’in...
Il traffic en las citads grondasDurada: [09'47''] SF: DRS
Las citads grondas da la Svizra vegnan sut las rodas da la lavina d’autos. L’auto en Svizra e las...
La citad da Turitg planisescha ina metro per pudair satisfar als basegns da mobilitad creschents...
Quant raschunaivel èsi da tegnair chauns en citad? Davart quest tema han dà pled e fatg passantas e...
En tschintg purtrets dal chantun Vad envernil vegnan preschentadas differentas persunas: dal...
La societad moderna sa distingua tras midadas spertas: l’augment dal traffic, il regress da las...
Abitar: la dieta urbana da RüschlikonDurada: [06'26''] SF: DRS-aktuell
La revoluziun tecnica al plaz da lavur ha influenza sin la situaziun d’abitar dals umans en Svizra....
Il dumber creschent dad abitaziuns secundaras en il Tessin maina a problems en ils lieus...
La citad sco spazi da viver e spazi economicDurada: [29'22''] SR DRS: Kontext
La sociologa Ellen Meyrat-Schlee perscrutescha a maun da lieus d’acziun elegids en la citad da...
La transfurmaziun planisada da la plazza communala na frunta tar la populaziun betg mo sin...
La populaziun emigrescha dals territoris datiers da la citad en regiuns ruralasDurada: [09'06''] SR DRS: Regionaljournal Basel
Fugia da la citad a Basilea – famiglias van a star en regiuns d’abitar ruralas attractivas. Questa...
Questa contribuziun da l’onn 2010 sa referescha a la contribuziun «Unter den Boden damit» ch’è...
Context
La Svizra federalistica è in pajais da las tradiziuns. Nus vivain bain e gugent cun nossas pitschnas differenzas ed essan loschs da nossas particularitads.
Dal puntg da vista istoric hai adina dà differenzas tranter la citad e la champagna: gia en il temp medieval, cura ch’èn vegnidas fundadas numerusas citads, era la vita en citad autra che sin la champagna. Las citads valevan sco atgnas famiglias giuridicas privilegiadas, spezialisadas sin il commerzi, il mastergn ed ils martgads. La libertad urbana ha manà a l’aboliziun da la sclavaria, cunquai che «l’aria da citad» procurava suenter in onn ed in di per la libertad.
Quai che reguarda las formalitads sumegliavan las constituziuns dals chantuns rurals quellas dals chantuns municipals: radunanzas da burgais, burgamesters resp. presidents communals, cussegls gronds e pitschens avevan lur instanzas correspundentas. En las vischnancas champestras èn las cumpetenzas politicas però vegnidas transferidas gia pli baud sin il nivel dals abitants masculins cun dretg cumplain (populaziun rurala resp. burgaisa) che en las regiuns municipalas. Era la permeabilitad sociala e la pussaivladad da pudair surpigliar uffizis impurtants era pli gronda en ils chantuns rurals en l’Ancien Régime che en las citads, nua che la politica è vegnida aristocratisada pli consequentamain.
Gia en il temp da fundaziun da la Veglia Confederaziun en il 13 e 14avel tschientaner furmavan ils lieus citadins e rurals allianzas per motivs d’interess e da finamiras surordinadas. Tant dal puntg da vista economic sco era politic eri per tuttas duas varts util dad ir maun en maun en l’avegnir. Tras las midadas politicas, economicas e socialas, che han cumenzà l’entschatta dal 19avel tschientaner, ha la noziun «chantuns rurals» pers sia muntada da dretg constituziunal – e las particularitads economicas colliadas cun quella vegnan oz plitost messas en relaziun cun terms sco «territoris da muntogna» u «chantuns muntagnards».
Ils cuntrasts tranter la citad e la champagna èn oz pli ferms che insacura; il pli fitg dastgassan anc adina sa differenziar il mintgadi ed il ritmus da viver: ils citadins èn hectics e stressads – las champagnardas ed ils champagnards sa prendan peda e disponan d’ina calma stoica. Uschia vesa almain ora noss maletg clischà – era sche questa pretaisa na sa lascha betg sa generalisar en la vita reala e bleras persunas vivan oz sin la champagna e lavuran en citad, n’èn damai ni citadins ni champagnardas.
Differenzas pli concretas sa mussan en ils secturs da la cultura e politica: entant ch’ils abitants da la citad tgiran ina cultura multiculturala, predomineschan sin la champagna las valurs tradiziunalas. Quests fatgs sa conferman en ils resultats da las votaziuns federalas che cumprovan savens ina gronda differenza d’opiniuns tranter la populaziun citadina e la populaziun rurala (p.ex. la votaziun davart l’ONU il 2002 u las cunvegnas da Schengen e Dublin l’onn 2005).
Malgrà questas differenzas tranter la citad e la champagna datti en Svizra oz nundumbraivels aspects che collian la populaziun: in’istorgia communabla, regurdientschas cuminaivlas da muments spezials, sco er ina cuminanza politica, entaifer la quala nus tuttas e tuts dastgain decider adina danovamain co che nus vulain concepir noss avegnir.


text:
Edisiòṅ dal 1902 dla fòla
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ (“Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino” in itagliàṅ) 'l è 'n rumànś itagliàṅ scrit in dal 1881 par Carlo Collodi (pseudònim dal scritōr Carlo Lorenzini), divìś in trénta capìtui e ambintâ in dla Tuscàna dal XIX sécul. A s trata 'd un clàsic dla literadùra par ragàs a livèl mundiàł tant che par l'UNESCO 'l è stâ tradót in duśènt-quarànta léngui e pasa.
'L è vgnû fóra a puntàdi su 'n giurnàl par putèṅ dirèt par Ferdinando Martini, suplemènt dal quotidiàṅ Il Fanfulla.
La stòria dal putòć ad Pnòć, ch'a dir dabòṅ 'l éra na mariunéta e minga 'n buratèṅ, l'è stada cuntàda dimóndi vòlti a 'l cìnema, in televiśiòṅ e in di cartòṅ animâ.
Lèś la vóś ...


text:
A Tschlin scalina il telefon ti mordio
- Glindesdi, 6.6.2016, 17:35
In’acziun da publicitad da Grischun vacanzas fa scalinar in telefon public entamez Tschlin durant tut il di. Gudagnar pon ins vacanzas u in bel premi cun telefonar. Premissa è dentant ch’il clom na vegn betg respundì dals da Tschlin.
Ch’il telefon sin la plazza entamez Tschlin scalinass gist senza pausa, n’avessan ils Engiadinais betg quintà. Per sa participar ad ina concurrenza e gudagnar in premi, pon ins simplamain telefonar tranter la damaun las 10 e la saira las 8 sin il numer da telefon: 081 860 10 90.
«Piglia tü jo»
Per respunder tut ils cloms che derivan da tut las parts da la Svizra, era da la regiun sez, han ils abitants da Tschlin gì da s’organisar in pau. Savens scalina il telefon gist suenter ch’ins ha mess il corn sin la furtgetta. Ideal è sche insatgi passa gist per cas speravi il telefon e po respunder quel.
Gudagnar vacanzas en Grischun
Per il cas ch’ils da Tschlin n’èn betg stads buns da respunder in clom, riva la persuna tar in bindel automatic e las schanzas per gudagnar in dils premis è gia fitg gronda. Per ch’ils cloms vegnian era udids en tut la vischnanca, han ins installà ina sclingia speziala. E per che la glieud vesa er tgi che discurra al telefon, vegn la plazza filmada cun ina webcam.
Almain nagin scaliniez la notg
L’acziun da reclama da Grischun vacanzas dura anc fin e cun sonda, ils 11 da zercladur 2016. Bain pussaivel è ch’il scaliniez durant 10 uras al di, strapatscha insacura la gnerva dils da Tschlin.
RR actualitad 17:00


text:
2010
L'ONU l'à decidìt che 'l 2010 l'è l'àn internasiunàl de la Biodiersità.
Cuntegnüü
Gh'è söcedìtModifica
ZenérModifica
- 12 de Zenér - Ü teremòt del 7 grado de la scala Richter, a i ure 16.53 l'à culpìt l'ìzola de Haiti e sura de töt la capitàl Port-au-Prince.
FevrérModifica
- 18 de Fevrér - Ol Presidènt di Stacc Ünìcc, Barack Obama l'à 'ncontràt a la Cà Bianca ol Dalai Lama la güida del Tibet e de töcc i Büdisti. La Cina l'à protestàt 'n manéra üficiàl.
- 23 de Fevrér - In del cör de la nòcc ergü mia identificàt l’à facc ‘ndà dét in del fiöm Làmber miliù de lìter de idrocarbür da la Lombarda Petroli a Munscia. Ol petròle l’è pò pasàt in del Pò, ma l’è stacc fermàt prima de rià al delta, ‘n töte i manére l’è stacc ü dizàstr ambientàl.
- 27 de Fevrér - Ü teremòt de 8,8 gradi de la scala Richter, l'à culpìt ol Cile e töt ol Pacìfech meridiunàl. L'epicèntr l'éra di bande de la sità de Conception e i mórcc i è piö de 800.
- 27 de Fevrér - Ol Giuliano Razzoli, a i Ulimpìadi d’Invèren de Vancuver in Canada, l’à enzìt la medàia d’ór in del islàlom speciàl denàcc al Ivica Kostelic, segónt, e al André Myhrer, tèrs.
MarsModifica
- 20 de Mars - ol coridùr de bici Óscar Freire l' vèns la Milà San Remu, segónt ol Tom Boonen tèrs ol Alesànder Petacchi.
- 21 de Mars - ol presidènt di Stacc Ünìcc, ol Barack Obama l' ghe rìa a fà aproà la sò rifórma de la sanità. La sanidaa in Ameriga la resta a bun cünt privada, ma i dit de asicüraziun poden pü refütà de assicürà la gent che la gh'ha di "pre-existing conditions", ciuè "cundiziun (medegh) pre-esistent". Pö l'assicüraziun la vegnaraa ubligatoria e se vün 'l ghe l'ha no 'l gh'ha de pagà 700 dolar a la finn de l'ann. Però 'l guerna 'l ghe daraa una man e 'n pagaraa un tuchelin a quij che gh'hann pocch danee.
- 29 de Mars - a Mosca dò dòne i se fà saltà 'n aria in del metró a l'ura de pónta e i fà 38 mórcc e piö de sènto ferìcc; se pènsa che i sìes teroréscc del Caucaso.
- 29 de Mars - a i elesiù regiunàle de la Lombardéa ol Robèrt Formigù 'l vèns cóntra 'l Filipo Penati e 'l diènta, per la quarta ólta, goernadùr de la regiù.
- 29 de Mars - in Iraq, a Mossul, öna bómba tiràda contra öna famèa de cristià la cópa ü s-cetì.
- 29 de Mars - ol presidènt di Stacc Ünìcc, ol Barack Obama, l'à anünciàt che l' permeterà de turnerà a trielà in del mar per sircà 'l petròle.
AvrìlModifica
- 8 de Avrìl - ol presidènt di Stacc Ünìcc, ol Barack Obama e 'l presidènt de la Rüsia, ol Dmitrij Anatol'evič Medvedev i firma a Praga ol tratàt Start 2 per ol dizàrm nücleàr.
- 10 de Avrìl - L'aereoplà del presidènt de la Polònia l' se schiànta a tèra intàt che l' sircàa de aterà a l'areopórt de Smolensk in Rüsia: i mör ol presidènt de la Polònia, Lech Kaczyński, la sò moér Maria, ol capo de stat magiùr de l'ezèrcit Franciszek Gagor, el vice minìstro di èsteri Andrzej Kremer, ol goernadùr de la banca centràl polàca Slawomir Skrzypek, e töta la delegasiù üficiàla che l'ìa dré a 'ndà a Katyń per prezensià a i selebrasiù 'n memoria de la stràge soviètega de polàch per mà de Stalin.
- 11 d'Avril - El pilota Mattia Pasini el dà un'intervista ins Italia 1 cumpletament in lengua Emiliana-Rumagnöla. L'è vön di puchissim esempi de üsagg d'una lengua regiunala ins una television italiana.
- 12 d'Avril - Ol tréno Mals - Meran de la Sad partìt a i 8.20 l'è restàt sóta öna frana e l'è finìt fò di binàre: i mórcc i è 9 e i ferìcc 28. (Articul Prinzipal)
- 14 d'Avril - Teremòt in Cina de 7,2 gradi de la scala Richter piö de méla mórcc.
- 14 de Avrìl e dé seguèncc - Ol vülcà che l'se tróa sóta ‘l giasèr Eyjafallajokull in Islanda l’à tacàt a erütà de bröt e l’à bötàt fò öna nìola de sènder isé granda che ‘l tràfech aèreo l’è stai fermàt in mèza Eüròpa, a partì prima dal nòrt Eüròpa prima per rià pò fina al cèntro e süd Eüròpa in di dè dòpo.
- 16 de Avrìl - Semper per la nìola de sènder del vülcà islandés i è stai scancalàcc di gùi pò da l’areopòrt de Enésia 53 pò da l'areopòrt de Öre al Sère e di 28.000 gùi giurnalìer che se fà ‘n Eüròpa i n’è partìcc dóma 11.000, i óter i è stai töcc scancelàcc.
- 18 de Avrìl - Töt o spàsio aèreo de la Al Padana e de mèza Eüròpa l'è stai seràt fò per la nìola de sènder.
- 18 de Avrìl - I se té i fünerài del presidènt polàch Lech Kaczyński, ma tace capi de stat i ghe ria mia a èsga per la nìola de sènder del vülcà islandés che i permèt mia a i aèrei de gulà.
- 19 de Avrìl - Melér e melér de persune blocade da dè e dé in di areopòrt de töta Eüròpa i sirca de partì o de turnà a cà co la coriera o col tréno. La Gran Bretagna la möf tri naf de guèra per indà a ciapà i sò citadini che i è restài blocàcc in Fransa e Spagna.
- 22 de Avrìl - In del Gólf del Mèsico la s-ciòpa fò öna piatafùrma per ol petròle ciamada Deepwater Horizon de la società Transocean, ólta 122 méter che la se tróa a 50 chilòmeter da i còste de la Lüisiana. I mör öndes perùne e l'è ü di piö bröcc dizàster ambientài che ghe sìes mai capitàcc, dezà che per dé e dé s'ghe rìa mia a fermà 'l petròle che sènsa piö la piatafùrma 'l vé fò desperlü 'n del mar compàgn de l'aqua de ü tübo restàt sènsa 'l sò rübinèt. Per fermà 'l petròle prima che l' rie 'nfina sö i còste del la Lüisiàna se próa ach a daga föch.
- 27 de Avrìl - La Standard & Poors la sbàsa ol rating del dèbet di stacc de la Grécia e del Portogàl e i cròla töte i bórse del mónt.
- 28 de Avrìl - La Standard & Poors la sbàsa ach ol rating del dèbet de la Spagna da AA+ a AA e töte i bórse del mónt i và zó amò tùrna; la crès la pùra che la crisi de la Grécia la contàgie sö töcc.
- 29 de Avrìl - La canceliéra todèsca, la Angela Merkel, dòpo i 'ncontràt ol presidènt del FMI l'à finalmènt decidìt de ötà e de prestàga di palànche, 'nsèma a töcc i óter paìs de l'Eüròpa e la FMI, la Grécia: la bórsa de Atene la sèra fò con ü +7%.
MasModifica
- 1 de Mas - A Nöa York l' falés ün atentàt a Time Square, 'ndóe öna machina 'mbutìda de esplosìf la é troàda e disinescàda prima che la pöde saltà 'n aria.
- 2 de Mas - Ol Papa Benedictus XVI l' và 'n pelegrinàg a Türì per la ostensiù de la Sacra Sindone.
- 4 de Mas - Claudio Scajola l' rasègna le dimisiù da minìster del laùr del IV goèrno Berlusconi. Ol sò ministér l' sarà ciapàt ad interim pròpe dal Presidènt del Consèi italià.
- 5 de Mas - In Grécia sciòpero generàl de töcc i lauradùr che i và 'n piasa a protestà cóntra i mizüre del Goèrno che l' sìrca de salvà l' paìs dal falimènt e per fal l'à teàt i stipèndi di statài e liberalizàt i licensiamèncc in del setùr privàt. La zét la sìrca de 'ndà dét in del Parlamènt e i se pìca co la polisìa. Öna quach manifestàncc col müs iscondìt i ghe dà l'asàlt a la filiàl de öna bànca e i ghe tìra dèt ach di molotof: tri dipendèncc de la bànca i mör dét in del föch.
- 5 de Mas - A Roma l'Inter là èns la finàl de la Còpa Itàlia cóntra la Roma per 1 a 0, gol in del prim tép del Diego Milito. La Roma la fenés i 10, dezà che 'l Francesco Totti l' ciàpa 'l cartelì rós per ìga dacc ü gran pesadù al Mario Balotèl.
- 6 de Mas - Elesiù 'n Gran Bretagna, i vèns i Tory, i Conservadùr del David Cameron, che i ria a 305 sègi, ma i ghe rìa mia a ìga ol 50% piö ü di sègi per pödì goernà desperlùr, ol parlamènt l' rèsta isé "hung", che 'l völ dì "tacàt vià per aria", manéra de dì che gh'è nisü che l' pöl goernà desperlü e i è töi lè che i spéta de capì chèl che l' söcederà.
- 6 de Mas - Ol parlamènt de la Grécia l'vóta a faùr di poredimèncc del goèrno che i sirca de salvà 'l paìs dal falimènt.
- 6 de Mas - Ol Dow Jones e 'l Nasdaq, per la pura che i dèbecc de la Grécia i tire dét in di fastöde töcc i paìs de l'Eüròpa, i pèrt ol 3,5%, ma a ün ura de la fì i perdìa adiritüra 'l 9%; se pènsa però che ghe sìes stacc ün erùr del compiuter o ün erùr de quach operadùr che i à sbaiàt a mèt dèt ün ùrden.
- 7, 8 e 9 de Mas - Adünada di Alpì nömer 83 a Bèrghem; 500.000 alpì i à sfilàt da i 9 de matina a i 9 e mèsa de sira 'n mès a la zét töta 'n fèsta.
- 8 de Mas - L' part ol Giro d'Italia nömer 93 da Amsterdam col "Crono Prologo".
- 8 e 9 de Mas - Dopo che la speculasiù internasiunàla la metìt sóta atàch i stacc de l'Eüròpa e i gràne de la Grécia i rés-cia de tirà dét 'n di fastöde töta l'Eüròpa i capi de stat e i minìster di finanse i laurà dù dé per riàga a 'ndà decórde e i per das de fà töcc 'nsèma per tègn sö l'Eüro e i stacc piö 'ndebitàcc.
- 11 de Mas - I Borse i fà fèsta, dòpo che i capi de stat e i minìster di finanse de l'Eüròpa i è 'ndàcc decórde: Milà la sèra fò adiritüra con ü +11,28%.
- 11 - 12 de Mas - Ol Papa Benedictus XVI 'l và pelegrì 'n Portogàl per visità la Madóna de Fatima.
- 12 de Mas - 'l Altetico Madrid l' vèns la prima finàl de la Eüropa League cóntra 'l Fulham per 2 a 1 a i tép süplementàr: gol de Diego Forlan (Atletico) e de Davies (Fulham) in del prim tép e gol finàl in del segónt tép süplementàr amò del Diego Forlan.
- 16 de Mas - L'Inter la èns l'öltima partìda del Campiunàt 2009 - 2010 a Siéna per ü a zéro cóntra 'l Siéna, gol del Diego Milito, e la èns ol campiunàt italià con 82 póncc, segónda la Roma con 80. I và 'n Còpa di Campiù ach ol A.C. Milan e la Sampdòria. 'n B menimà i fenés ol Siena, Ol Liórn e l'Atalanta.
- 22 de Mas - L'Inter la èns al Bernabeu de Madrid la Còpa di Campiù cóntra 'l Bayern Munchen, con dò gòal del Diego Milito.
- 30 de Mas - Ol coridùr de bici de Varés Ivan Basso l' vèns ol Giro 2010 che partìt de Amsterdam l'8 de Mas l' fenés a Verùna.
- 30 de Mas - L' fenés ol campiunàt de Serie B, Lecce e Cesena söbet in Serie A, Salernitana, Gallipoli e Mantova söbet in Serie A; Brescia, Sassuolo, Torino e Cittadella i và a i play off, menimà Triestina e Padova i và a i play out.
- 31 de Mas - In de la nòcc di ativìsti filo palestinés e di pacifisti i sirca de foorsà 'l blòch de Israél sö Gaza. Sö trè bàrche i part da la Türchia e i sìrca de rià via mar a Gaza e portà di gèner de prima necesità, ma la marìna de Israél la ghe à cóntra i repàrcc speciài i ràmpa sö sö i bàrche e l'is-ciòpa fò öna batàia, i mör di pacifisti e töt ol mónt l' se lamènta con Israél.
ZögnModifica
- 4 de Zögn - L’vé copàt ‘n Türchìa 'l vèscof lumbàrt Luigi Padovese;
- 5 de Zögn - La Padania la èns la finàl cóntra 'l Kurdistan per 1 - 0 e isé la èns l'edisiù nömer 4 de la Viva World Cup, zögàda a Gozo. La Padania l'è campiù del mónt per la tèrsa ólta.
- 5 de Zögn - Ol Valentino Rossi l’ s’è rómp öna gàmba ‘n di próe lìbere del sàbat matina al Mugèlo;
- 09 de Zögn - Elesiù in di Paìs Bas, i vèns i Liberài (VVD) del Mark Rutte che i rìa prim con dóma ü sègio denàcc a i Socialìst del Job Cohen, ex sìndech de Amsterdam, ma sura de töt l'à enzìt ol Geert Wilders e 'l sò partìt anti islàmech, ol PVV che l'è dientàt ol tèrs partìt del paìs. Menimà l'è 'ndàcia pròpe mal a i Cristià Democràtech del Jan Peter Balkenende, ex capo del goèrno che l' s'éra apéna dimetìt che i è pasàcc da 41 a 21 pòst in parlamènt. Chès-ce i risültàcc: 1) V.V.D.; da 22 a 31 pòst col 20.06%; 2) PvdA da 33 a 30 pòst col 20%; 3) PVV da 9 a 24 pòst col 16%; 4) CDA da 41 a 21 pòst col 14%; 5) SP da 25 a 15 pòst col 10%; 6) GroenLinks da 7 a 10 pòst col 6.6%; 7) D66 da 3 a 10 pòst col 6.6%; 8) ChristenUnie da 6 a 5 pòst col 3.3%;
- 11 de Zögn - I è cüminsàcc i Mondià de Fùbal in Süd Áfriga, la prima partida l'è pròpe Süd Áfriga - Mèsico, finìda 1 a 1.
- 13 de Zögn - Elesiù 'n Bèlgio. In di Fiandré ol prim partìt l'è la Nöa Aleànsa Fiamìnga (N-VA), ol partìt del Bart De Wever. La Nöa Aleànsa Fiamìnga la öl la secesiù di Fiàndre e gh'è la pusibilità che 'l Bèlgio l' se divide 'n dù: Fiàndre e Valònia.
- 18 de Zögn (e dé dòpo): l'è numinàt Minìstro del Federalìs, tra i döbe de la Léga Nòrt, 'l Aldo Brancher esponènt del PDL. Söbet ol nöf minìstro l' domànda 'l legìtimo 'mpedimènt per rimandà i procès 'ndo che l' gh'à de comparì. Dòpo i polémighe nasìde 'ntùren a chèsta situasiù e dòpo che 'l Presidènt de la Repübliga l'à dìcc che l'éra mia ü laùr giöst, ol Brancher l' renüncia al legìtimo 'mpedimènt.
- 24 de Zögn - Dòpo dù pàri de fìla col Paraguay (1 - 1) e co la Nöa Zelànda (1 -1), la nasiunàl de balù italiana la pèrt co la Sloàchia per 3 a 2 e la tùrna a cà sènsa riàga a pasà ‘l girù eliminatòre ‘ndo che la rìa adiritüra öltima: Paraguay 5, Sloàchia 4, Nöa Zelànda 3, Italia 2.
- 24 de Zögn - Ol Masimo Tartaglia l'è asòlt co la giustificasiù che l'éra mia bù de ragiunà 'n del momènt che l'à tiràt la statüìna söl müs al Berluscù.
- 28 de Zögn: Ol Pietro Taricone, óm de spetàcol e atùr italià, l' mör in de la nòcc dòpo ìga üt ün incidènt col paracadüte.
- 29 de Zögn - Ol Marcello Dell'Utri, senatùr del PDL e cofondadùr de Fórsa Itàlia, l'è condanàt in Apèl dal tribünàl de Palèrm a sèt agn de galéra per concórs estèrn in asociasiù mafiùza (periodo fin al 1992); l'avrès tratàt pò co la mafia per ès ötàt o mia ostacolàt in di afàre econòmech (supermercàcc e antène tv). Asolüsiù per i facc dòpo ol 1992, cioè da l'acüza de ès istàcc ol legàm tra mafia e politega, per ès piö precìs tra mafia e Fòrsa Itàlia, asolüsiù dezà che il fatto non sussiste che l' völ dì che chès-ce laùr i è mai söcedìt.
LöiModifica
- 3 de Löi: da Rotterdam 'n di Paìs Bas l' pàrt ol Tour de France nömer 96 e l' pròlogo l'è enzìt dal coridùr sguìser Fabian Cancellara.
- 4 de Löi: endèle elesiù 'n Polònia, 'l vèns ol Bronisław Komorowski, candidàt cóntra ol Jarosław Kaczyński, fradèl del presidènt mórt a Smolensk en avrìl.
- 5 de Löi: ol minìstro del Federalìsmo Aldo Brancher, en tribünal, el dis de ülì rasegnà le sò dimisiù.
- 10 de Löi: Uruguay e Germània i zöga la finàl per ol tèrs e quart pòst di Campiunàcc del Mónt de fùbal - Süd Africa 2010. La èns la Germania per 3 a 2.
- 11 de Löi: Spagna e Olànda i zöga la finàl di Campiunàcc del Mónt de fùbal - Süd Africa 2010. La èns la Spagna per 1 a 0 a i tép suplementàr con ü goal de Andrés Iniesta.
- 18 de Löi: dòpo l'incidènt ol Valentino Rossi l' tùrna a cór con d'ü ciót in de la gàmba e l' rìa quàrt al Gran Premio de Germània söl circuìto del Sachsenring, dré al Dani Pedrosa, prim, al Jorge Lorenzo, segónt, e al Casey Stoner, tèrs.
- 25 de Löi: l' fenés ol Tour de France 2010, 'l Alberto Contador l' rìa a Parigi co la màglia zàlda el' vèns ol sò tèrso Tour, segónt ol Andy Schleck e tèrs ol Denis Menchov.
AóstModifica
- Del prim de Aust l'è scumenzaa l'insci ciamaa SWIFT": un prugrama che'l revarda la trasmissiun forzada ai servizzi federaj segret american di infurmaziun in sü i cünt in banca (e di so detentur) de tücc quij che viven in de l'EU. El Jan Korte, representant del partii pulitegh tudesch Die Linke l'ha ciamaa "un nöf scandal perpetraa de la rugansa americana ai dagn de la gent üropeja".
- 04 de Aóst: ol presidènt de l'Iran, Mahmoud Ahmadinejad, l' iscàpa a ün atentàt di bande de la sità de Hamadan sènsa fas gna 'mpó de mal.
- 07 de Aóst: i Talebà i fà saì de ì copàt ol dé prima 9 "misiunare cristià". I persune copàde i éra 8 dutùr, öna dutùra todèsca, öna dutùra 'nglésa e 6 dutùr americà, 5 òmegn e 1 dòna, piö ü tradutùr afgà. I dutùr, che i éra di volontàre del la International Assistance Mission, i éra 'ndàcc a cürà di persùne in del Nuristan ciamàcc da la zét del pòst e finìt l'intervènt i éra dré che i turnàa a Kabùl, quando i è stai ciapàcc da i Talebà che i à metìcc in fìla, i gh'à sbaràt e i gh'à robàt töt. S'è salvàt adóma ü di dù tradutùr afgà, dezà che 'l s'è metìt a uzà che l'ìa müsülmà e l'à tacàt a recità 'l Corano, menimà gh'è stài negót de fà per i dutùr che i gh'à üt la "cólpa" de portàs dré di Bibie.
- 19 de Aóst: dòpo 7 agn de guèra i öltem soldàcc americà mandàcc in Iraq per combàt i làsa 'l paìs e i tùrna a cà; i è partìcc piö de dès dé prima del dé stabilìt che l'éra 'l 31 de Aóst, 'n töte i manére i rèsta 'n del paìs amò 50.000 soldàcc americà che i è mia lé per combàt ma per insegnàga a combàt a i soldàcc de l'ezèrcito irachéno.
- 21 de Aóst: l'Inter la èns, a San Sir la Süper Còpa Italiana còntra la A.S. Roma, per 3 a 1.
- 27 de Aóst: l'Atletico Madrid l'vèns la Süper Còpa Eüropéa còntra la Inter, per 2 a 0.
SetèmberModifica
- 5 de Setèmber: ol pilòta giapunés de Moto2, Shoya Tomizawa 'l pèrt ol contròl de la sò mòto e 'l vé 'nvestìt da dù óter pilòti, ol Scott Redding e 'l Alex De Angelis in de la gara de Misano Adriatico; portàt in ospedàl 'l mör de lé a póch.
- 19 de Setèmber: ol Papa Benedèt XVI l’ l’ lümìna beàt ol cardinàl John Henry Newman a Rednal.
UtùerModifica
- 10 de Utùer - söl circuìto de Sepang in Malesia ol Jorge Lorenzo l' rìa tèrs e l' diènta campiù del mónt de Moto Gp.
- 12 de Utùer - i scomìncia le uperasiù de sucùrs che i portarà 'n süperfìce i 33 minadùr restàcc sòta 700 meter de profondità per 69 dé 'ndèna minéra 'n Cìle.
- 31 de Utùer - Dilma Vana Rousseff del Partìt di Laoradùr (Partido dos Trabalhadores, PT) la èns ol balotàgio di elesiù presidensiài 'n Brazìl col 55% e la ciapa 'l pòst del Luiz Inácio Lula da Silva.
NoèmberModifica
- 3 de Noèmber - Söl circuìto de Interlagos in Brazìl la Red Bull la èns per la prima ólta 'l campiunàt del mónt a squadre de Formula 1.
- 3 de Noèmber - Asia Bibi, dòna pakistana de religiù cristiàna e màder de 5 is-cècc l'è condànda a mòrt per blasfemia dòpo ès istàcia mètida 'n galéra nel Zögn del 2009.
- 14 de Noèmber - Söl circuìto de Abu Dhabi in di Emiràcc Àrabi Ünìcc ol Sebastian Vettel pilòta de la Red Bull l' vèns la gara e 'l diènta per la prima ólta 'l campiù del mónt de Formula 1 e co i sò 23 agn 'l diènta 'l piö zùen campiù del mónt de Formula 1
- 24 de Noèmber - Al Cairo cristià còpti d'öna banda, polisiòcc e müsülmà de l'ótra i sé pica in di strade de la sità, dòpo che i aütorità i à fermàt la costrüsiù d'öna cèza, l' mör ü s-cèt cristià de 19 agn.
- 26 de Noèmber - La sparés da Brembàt de Sura öna s-cèta de 13 agn de nòm Yara Gambirasio.
- 28 de Noèmber - In Sguìsera l'è aproàt col 52,9 % de sé ü referèndum che l' rènt obigatòre casà vià dal paìs töi chèi che i forestér che i è stài condanàcc per ü reàt penàl.
- 28 de Noèmber - Elesiù 'n Catalògna, l' vèns ol partìt nasiunalést CIU guidàt dal Artur Mas con 62 ségi sö 135 del parlamènt català.
DezèmberModifica
- 11 de Dezèmber - A Stocólma, ün integralést islàmech l' se fà saltà 'n ària in del cör de la sità tra la zét che la gira i negòse per i regài del Nedàl, ma l'atentàt l'falès e l'mör adóma l'atentadùr. In de la rivendicasiù gh'è di minacé per la Svésia, dezà che l'à fai negóta cóntra ü dizegnadùr de vignète che, segónt i 'ntegralèsch islàmech, l'à ofendìt la sò religù de lur.
- 14 de Dezèmber - A Roma se óta la sfidücia al Goèrno Berlüscù: a la Camera i vóta cóntra 'l goèrno 'n 311, menimà i vóta per ol goèrno 'n 314 e 2 i vóta mia, al Senàt i vóta cóntra 'l goèrno 'n 135, menimà i vóta per ol goèrno 'n 162 e 11 i vóta mia: ol goèrno l'gh'è rià isé a ìga la fidücia dal Parlamènt.
Chi gh'è nasìtModifica
Chi gh'è mórtModifica
- 8 de Mars - Ol Tonino Carino giurnalìsta sportìf de la Rai.
- 3 de Avrìl - Ol Maurizio Mosca giurnalìsta sportìf de la Gazzetta e de la televisiù.
- 8 de Avrìl - Ol Malcolm McLaren, produtùr discogràfech, müzicista e manager di Sex Pistols nasìt in del 1946.
- 10 de Avrìl - Ol presidènt de la Polònia, Lech Kaczyński, la sò moér ol capo de stat magiùr de l'ezèrcit Franciszek Gagor, el vice minìstro di èsteri Andrzej Kremer, ol goernadùr de la banca centràl polàca Slawomir Skrzypek in d'ü dizàster aèreo a l'areopórt de Smolensk in Rüsia.
- 15 de Avrìl - Ol Raimondo Vianello atùr e condutùr televizìf.
- 3 de Zögn - Ol Monsignùr Luigi Padovese, vèscof lumbàrt de la Céza Catòlega.
- 4 de Zögn - Ol Carmélo Francia, poéta e gramàtech del Dücàt de Piassa Puntida.
- 29 de Zögn - Ol Pietro Taricone, atùr e concorènt del prim Grande Fratello.
- 16 de Löi - Ol Mino Damato, giurnalìsta e condutùrt de la televisiù.
- 17 de Aóst - Ol Francesco Cossiga, presidènt, capo de goèrno e minìster de la Repüblica Italiana.
- 5 de Setèmber - Ol Shoya Tomizawa, pilòta giapunés de Moto2.
- 21 de Setèmber - La Sandra Mondaini, atrìce e moér del Raimondo Vianello.
- 29 de Setèmber - Ol Vincenzo Crocitti, atùr.
- 30 de Setèmber - Ol Tony Curtis, atùr americà.
- 27 de Utùer - Ol Néstor Carlos Kirchner, ex presidènt de l'Argentina.
- 11 de Noèmber a Los Angeles - Agostino de Laurentiis, ciamàt Dino, produtùr cinematogràfech.
- 11 de Noèmber - Leslie Nielsen, atùr americà.
- 11 de Noèmber - Mario Monicelli, regìsta toscà.
- 18 de Dezèmber - Blake Edwards, regìsta americà, Oscar a la cariéra, famùs per i sò film compàgn de Breakfast at Tiffany's (colasiù da Tiffany), Hollywood Party e sura de töt chèi de la Pantéra Ròza.
- 18 de Dezèmber - Tommaso Padoa Schioppa economista e ex minìster del Goèrno Prodi.
- 21 de Dezèmber - Enzo Bearzot, alenadùr de la squàdra de balù de l'Itàlia che 'n del 1982 l'à enzìt ol Campiunàt del Mónt de Fùbal.


text:
Purtugàl
Artéccol in dialètt mudnés
Al Purtugàl (a s diś Portugal in Purtughéś) l'è na nasiòṅ dl'Europa dal sud-òvest ch'la s cata in dla penìśula ibèrica (ch'l è sua p'r al 20%). 'L è 'l paéś più a òvest dl'Europa, davànti al gh'à 'l Ucéan Atlàntic in du i càtan i sò arcipèlag di Aśòri e ad Madèira. Al sò còsti i èṅ lunghi 830 chilómetar.
La sò lìngua uficiàla 'l è 'l Purtughéś (ma a s dascór anc al Mirandéś), na lingua ch'la daśvèṅ da 'l Latìṅ. Al sò teritòri al s cata difàti in dl'antìga pruìnsa rumàna dla Lusitania. Da 'l XVI sècul in avànti 'l à dâ vita a 'n impēr culuniàł in gir p'r al mónd in Àfrica, Àśia e in dl'Amèrica dal Sud, cunquistànd di paéś cuma 'l Braśìl, al Muśambîg e l'Angòla.
L'è na repùblica parlamentàra da 'l 1975 dòp la fiṅ dla ditatùra 'd António de Oliveira Salazar. Al prim minìstar 'l è 'l sucialìsta Pedro Passos Coelho mént'r al presidènt 'l è invéci ad dèstra, Aníbal Cavaco Silva.
Al cunfìna sōl cun la Spaggna, a nòrd cun la regiòṅ dla Galìsia e a èst c'n al regiòṅ dla Castìglia e Lèòṅ, dl'Estremadùra e dl'Andaluśìa. La sò capitàla l'è Liśbóna ch'la fà da piò ad sincsènt-mila abitànt. Atri sità impurtànti i èṅ Pòrt, Vila Nóva ad Gaja e Braga.
Al Purtugàl al fà part dl'Ugnòṅ Europea a far data dal prim ad Śnar dal 1986.
Albania Andorra Armenia Austria Belgio Bielorussia Bosnia-Ezegovina Bulgaria Cipro Croazia Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia (manca)
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
Mostasù de le Cosére
El Mostasù dele Cosére l'è 'na préda sculpìda (co la tècnica del basoriliévo) che la sa tróa söl cantù 'ntra Córso Maméli e la Contràda dele Cosére, endel cèntro de Brèsa.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La préda bianca, lauràda 'n pó a 'na quach fòza, la reprezènta na fàcia grànda 'n méter col nas rót e 'n gran barbós. Sèrte profesùr i dis che la préda la sarès 'na mènsola o 'na decorasiù che l'è stàda müìda del post endo la se troàa e che la reprezentarès Teodorìco, el re dei Ostrogòti. A cumincià del medioévo i Bresà i tacàa 'nturen a la scultüra le so proteste 'nvers de chi comandàa per fàle rià a töcc condela us del mostasù. Al dé de 'ncö se üza dì de 'na persùna 'nvèrsa o malmustùza che la sömèa 'l mostasù de le Cosére.
La legènda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gh'è 'n 'gir 'na legènda che la cönta perchè 'l nas del mostasù 'l sarès stat taiàt. Endèl 1311 l'emperadùr Arigo VII, dòpo ìga streersàt la pianüra, 'l decìt de ocupà Brèsa e 'l züra de taiàga 'l nas a töcc chèi che i se fös orsàcc a fermàl. I abitàncc de Brèsa i pröa a resìster ma a la fi de la féra i è costrècc a arindìs al imperadùr che isé el pöl fà la sò entràda töt en triónf sènsa 'ncuntrà nisü. A chel pùnto lé l'imperatùr el sa piö cóme fà per mantègner el so züramét e 'l ghe domànda 'n sügerimènt al Lùca Fièschi, en rapresentànt del Pàpa, e chèsto 'l ghe sögerés de sfogàs con dei quàder e le stàtue de la cità.[1] Sarès stat isé che l'imperadùr el g'harès fat spacà zó 'l nas al Mostasù de le Cosére.