text:
Irlanda
L' Irlanda (Éire in irlandes, Ireland in ingles) a l'è un paes de l'Europa nord-ucidentala.
La ocüpa l'83% de l'isula d'Irlanda e l'è tacada a l'Irlanda del Nord (Regn Ünì).
La capital a l'è Düblin.
La gh'ha una süperfiss de 70.273 km² e una pupulaziun de pressapoch 4.200.000 abitant.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Irlanda a l'è una repübliga.
La presidenta a l'è 'l Michael Higgins (del 2011).
El Prim Minister a l'è l'Enda Kenny (del 2011).
Muneda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del 1m de genar del 2002 l'Irlanda la dupra l'Euro.


c: text/html

text:
Prefettura de Alessi
La prefettura de Alessi (Qarku i Lezhës in albanes) a l'è voeuna di 12 prefettur albanes. La se troeuva in de la part a nòrd-òvest del paes, la confina a òvest cont el Mar Adriatich, a nòrd con la prefettura de Scutar, a nòrd-est con quella de Kukës, a est con quella de Dibër e a sud con quella de Durazz.
El territòri l'è montuos a est e pussee in pianura vers el mar. La còsta l'è longa 38 chilòmeter e 'l mont pussee alt a l'è el mont Kunore (2121 meter), in del distrett de Mirditë.
Distrett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In de la prefettura gh'hinn trii distrett:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sumér
Artéccol in dialatt bulgnais
I Sumér fonn d'la zänt ch'l abitèva int'la Mesopotâmia stra 'l 4000 e al 2000 prémma ed Crésst. I Sumér i fundénn däl gran zitè, ch'äli avèven totti un témpi pr'un dio e un rà ch'äl guvernèva. I Sumér fonn stra i prémm a fèr zirèr l'acua int' i cànp e stra i prémm a scrîver cun la scritûra a ciudén. I inparénn a metter al rôd ai lûr piû e a lavurèr al brånz.
Al nomm Sumér al vén da l accadic. I sumér i s ciamèven in la låur langua Kengi. Al nomm ch'as trova int'la Bébbia, sennaar, al dgéva gnîr da sumer, ch'al dè uréggin ancha al egiziàn Sangar.
Riferimént[modifica | mudéfica la surzéia]
- Bébbia


text:
Rorschach (distret)
El Distret de Rorschach l'è 'n distret eletural (en todèsch: Wahlkreis) del Canton San Gal, en Svìsera,
L'è sitüàt enèla endèla regiù del Lach de Costànsa e 'l cunfìna al nort coi distrècc todèsch de Bodensee e Lindau, a nordèst co la regiù autrìaca del Vorarlberg (distrèt de Bregenz), a sudèst col distrèt de Rheintal, a sud col cantù Canton Apenzel de Föra, a sudòvest col distrèt de San Gal, e a nordèst col distrèt de Arbon (Canton Türgovia).
El distret de Rorschach el g'ha 'na popolasiù de 41 275 abitàncc (dato del Dicember 2011), repartìcc en 9 cümü:


text:
Kaiserschmarren
Ol Kaiserschmarren (o Kaiserschmarrn) l’è ü dóls che l’è uriginàre de l’Austria e piö ‘n generàl de töcc i teritòre öna ólta sóta l’Impér Asbùrgich e tra chès-ce pò ol Trentì e ‘l Süd Tiról.
Cuntegnüü
Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol nòm Kaiserschmarren l’è l’insèma de dò paròle todèsche Kaiser e Schmarren – Schmarrn, ma fà öna bèla tradusiù de chèste dò paròle l’è pròpe malfà, dezà che se l’è bel fà tradüs Kaiser che l’ völ dì ‘mperadùr, l’è mia isé bel fà tradüs Schmarren – Schmarrn che l’ völ dì rebelòt, bordèl, migàla, e pò stüpidàda.
La sò stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sömèa che ‘l Kaiserschmarren l’ sìes stàcc servìt per la prìma ólta al Imperadùr Cèco Bèpe (Franz Joseph I von Österreich 1830 – 1916) ol marìt de la Elisabeta de Baviera piö cognusìda cóme Sisi e l’è stacc inventàt da l’atrìce aüstrìaca Beate Anne Brünner Steinmayr.
Gh'è però di ótre manére per spiegà come l'è nsìt ol Kaiserschmarren.
Se dis che una völta, quand che l'Imperadur, gran casciadur e süblim tiradur de s'ciop, l'era dree a fà 'na batüda de cacia in del Salzkammergut, el gh'è vegnüda fam e in d'un'ustaria li del sit gh'han servii un Holzfällerschmarrn, una pitansa un puu de poch e pütost rüstega, preparada dumà cunt farina, agua, saa e sücher, ma già che setaa sgiò al taul gh'era l'imperadur, el cögh l'ha pensaa ben de giuntagh anca öf, lacc, e üga sültanina insci de fala un cicinin püssee "rica" e prelibada. Quand che l'ost l'ha vedüü l'imperadur lecass i barbis e andà tüt in moga magoga, 'l gh'ha dii "Obr des isch do lai a schmarrn" (Ma chela pitansa chi l'è dumà un schmarrn) e l'Imperadur el gh'ha respundüü: "Sicher, aber a Kaiserschmarrn" (Segür, ma un schmarrn (dign d')imperadur").
N'oltra legenda l'è che a l'Imperadur ghe piaseven de mat i Palatschinken (pancakes u fritel), e quand che al cögh i fritel ghe reüssiven minga tant ben, inscambi de daghij a l'Imperadur, gh'i dava ai camerlecaj del palass imperial cunt el nom de Kaiserschmarrn già che servì una paciügada cumpagna de quela a l'Imperdaur la saria stada 'na "roba de mat" (schmarrn in Bavares): "A Schmarrn, des am Kaiser zu serviern" - (el saria) 'na roba de mat servì chela (paciügada) chi a un imperadur. E insci al didincö in Bavares una paciügada, una roba de nient, una roba maltrada insema, ghe disen "schmarrn".
Ol saùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Kaiserschmarren l’ sömèa ergóta a mèza strada tra öna fritàda e öna frìtola facia a tòcc e servìda con sura öna bèla spolveràda de söcher a vél e compagnàda da la marmelàda de zödegn. In töte i manére l’ ghe sömèa adóma a öna fritàda, dezà che la pasta, ach sènsa söcher e sènsa marmelàda, la sènt mia de öf, de fati ‘l Kaiserschmarren l’è mia ü piàt salàt, ma l’gh’à ü saùr delicàt e gustùs che l’è pròpe di piàcc dóls; pò per chèsto l’è mia giöst ciamàl la fritàda del Kaiser.
La risèta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Kaiserschmarren l’ pöl ès preparàt in tàte manére, però de sólet la ciara del öf, separàda dal rós, l’è sbatìda e montàda a nif, intàt ol rós del öf l’ vé mes-ciàt col söcher e apéna i è bèi mes-ciàcc ‘nsèma gh’è de zontàga, a belasì, ‘mpó de farina, ‘mpó de lacc, ü falì de sal e se s’völ pò ach ‘mpó de öa pasa e de pinòi. A la fì gh’è de mes-cià chèsta pastèla col ciàr de l’öf montàt a nif e pò bötà töt ‘n padèla ‘ndóe s’gh’à de ès zamò fai culà ü bèl tòch de bötér. In padèla l’impàst l’ gh’à de doràs bé e per chèsto l’è mèi che l’ sìes mia piö ólt de 1 ghèl e pò gh’è de ultàl e fal a tòch col pirù ‘ntàt che l’cös.
Ingredièncc per 4 persùne:
5 öf,
50 gram de söcher,
250 gram de farina 00 pasàda in del crièl,
1 prìza de sal,
1 bràca de öa pàsa,
söcher a vél,
marmelada de zödegn.


text:
Provincia de Venezia
- Süperfiss: 2.460 km²
- Pupulazziun (2001): 809.586 ab.
- Densitaa: 329 ab./km²
- Nümer de cumün: 44
- Capitaal (pup. 2004): Venezzia (271.251 ab.)
La pruvincja de Venezzia l'è tüta custitüida da pianüür; la purta via la magjuur part de la costa del Veneto, e l'è ucüpada per la metaa meridiunaal da la lagüna veneta; ul tocch püssee setentriunaal (cumprendüü tra i fiümm Piaaf e Tajameent) l'è staa bunificada in dii ann indree. In del sò teritori sa trann in del Maar Adriatich i fiümm Adiss, Siil, Tajameent, Piaaf, Bachijum, Brenta.
La cunfina cunt i pruvinz de Üdin e Purdenun (a nurdest), de Ruviich a S, Padua a O e Treviis a nurdovest.
Ul teritòri l'è bèn pupulaa, cunt cuncentrazziun in de la zona de la tèraferma de Venezzia (cunürbazziun Venezzia-Treviis); i center principaj a inn, föra che ul cumün de Venezzia, Chiògja, Portugrüaar, San Micheel al Tajameent, San Dunaa de Piaaf.
La pruvincja, anca se suratütt ul sò tocch setentriunaal bunificaa, l'è zona de agricultüra specjalizada e intensiva (cereaj, bietul da zücher) e alevameent buvin. Un'oltra resursa a l'è uviameent ul türiism, vista la presenza de la citaa de Venezzia e del lituraal adriatich (Jesul, Caorle, Eraclea). L'indüstria la sa basa sü i stabilimeent piscinitt u artigianaj (ünica ecezziun a inn i stabilimeent petrulchimich de la zona de Marghera).


text:
16
De Wikipedia
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El comandant roman Germanich el batt completament l'armada de l'Armini, re di Cherusch, in de la bataja de Idistavis.
- On'invasion de l'Istria partida del Nòrich e de la Pannònia l'è respingiuda del Publi Sili, proconsul in Illiria.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Drusilla, tosa del Germanich e de l'Agrippina Maggior (m. 38).
- Agrippina Minor, imperadris romana (m. 59).
Necrulògi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fòrsi Scribònia, voeuna di miee de l'Ottavian, mader de la Giulia Maggior.


text:
Macedonia
La Macedonia (MakeдoHиja in macedun) a l'è un paes de l'Europa balcaniga.
A l'è tacada al Kosovo, a l'Albania, a la Serbia, a la Bülgaria e a la Grecia.
La capital a l'è Skopje.
La gh'ha una süperfiss de 25.713 km² e una pupulaziun de pressapoch 2 miliun d'abitant.
La fa part di Naziun Ünii cun la denuminaziun FYROM (Former Yugoslav Republic Of Macedonia, var a dì Ex Repüblica Iuguslava de Macedonia; in macedun: ПopaHeшHa JyrocлoBeHcka Peпyблиka MakeдoHиja, Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija).
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Macedonia (nom ufizial: Peпyблиka MakeдoHиja) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Gjorge Ivanov (del 2009).
El Prim Minister a l'è el Nikola Gruevski (del 2006).


text:
Battalia de Craonne
La Battalia de Craonne l'è stada voeuna di battali di guerr napoleonigh.
El maresciall Blücher, che l'era staa giamò sconfiggiuu on bell poo de voeult, el s'è rimettuu in pee pussee in pressa de quell che 'l Napoleon el credeva, de manera che l'imperador l'è staa costringiuu a lassà stà i Austriegh per tornà a combatt contra i Prussian.
El sett de marz del 1814, 37.000 Frances hann scasciaa oltra 85.000 prussian in sul fiumm Aube; ma quand che 'l Blücher l'ha ordinaa el contrattach, la gh'è minga stada l'intesa in tra el Napoleon e 'l sò maresciall Michel Ney, che 'l gh'eva de taccà el nemis in sul fianch con la cavalleria, ma l'ha sbajaa i temp e i Frances hann ris'ciaa de vess coppaa tucc. L'istess imperador l'è riessii a scappà a fadiga, e la battalia la gh'è costada 5.400 omen.
A bon cunt la battalia l'è stada ona vittoria di Frances, soratutt grazzie a l'azion de on corp de cavalier de la Guardia Imperial (i Éclaireurs, cioè i Esplorador). Comandaa del general La Ferrière-Lévéque e poeu del colonnell Claude Testot-Férry, el I reggiment l'è rivaa a ciappà i batterii prussiann situaa in sù on altipian che 'l vardava el camp de battalia.


text:
Sàbot
El Sàbot l'è giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Venerdé e prìma de la Dümìnica.
El nòm Sàbot el vé del Latì Sabbatum, che a sò ólta 'l vé del Ebràic Shabbat che völ dì polsà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa 'l sò nòm a la stésa maniéra: Sabato 'n Italià, Sàbado en Spagnöl e 'n Portoghés, Dissabte en Català e 'n Ocità. El Ruméno Sâmbătă 'n e 'l Fransés Samedi i vé del Latì Bas Sambati dies.
Endèle lèngue scandìnave el Sàbot el g'ha nòm Lørdag en Danés e Norvegés (bokmål), Laurdag en Norvegés (Nynorsk) e Lördag en Svedés. Töcc chèsti nòm i derìa de 'na paròla che 'ndèl norvegés antìc l'éra laugr (Islandés: Laugardagur) che la significàa bagn. Per i Vichinghi difàti el sàbot l'éra 'l dé del bagn.
El Samstag del todèsc el derìa apò a chèl de Shabbat (Alt todèsc antìc: Sambaztac). En sèrte zòne de la Germània però se dopèra apò la paròla Sonnabend che la derìa de Sunnunaband che a la lètera völ dì vigìlia del sul, cioè vigìlia del dé del sul che pò l'è la Dümìnica.
Endèle ótre lèngue germàniche 'nvece, el nòm el derìa del Latì Saturnii dies cioè dé del pianéta Saturno che pò 'l ciapàa 'l nòm de la divinità dei antìchi Romà. En inglés antìc el nòm del sàbot l'èra Sæternesdæg e de lé gh'è nìt fò l'inglés del dé d'encö Saturday. L'urìgin l'è la stèsa apò per l'Olandés Zaterdag.
Apò a le lèngue cèltiche le derìa 'l nòm del sàbot del Satùrno dei Latì e difàti 'n Galés se dis Dydd Sadwrn, en Irlandés se dis an Satharn, en Gaélic Scosés se dis Disathairne e 'n Brétone se dis Sadorn o Disadorn.


text:
Nur
El Nur (Nure in Italian) a l'è on fiumm de l'Emilia-Romagna che 'l scorr quas completament in de la Provincia de Piasenza, a part 1200 meter in de la Provincia de Lòd (Lombardia).
El Nur el nass in de l'Appennin Ligur, in del grupp del Mont Maggiorasca. Dòpo on percors de circa 75 chilòmeter (che 'l passa anca in de la vall omònima, el finiss in del Pò in del comun de Caors, pussee precisament in de la frazion de Roncaroeu.
I comun traversaa a hinn El Ferree, I Farin, Bettola, El Pont de l'Òli, Vigolzon, San Giòrg, Podinzan, Pontnur, Piasenza, Casei Land (LO) e Caors.
El Nur el gh'ha vari affluent, che però hinn riaa de pòcca importanza 'me la Lardana.


text:
Giüsepina Baker
Giüsepina Baker, (San Lüìs, USA, 3 de giügn 1906 - Paris 12 d'aprìl 1975) l'è stai una cantanta, balerina, e atùra americana, natüralisada francesa.
L'é cunussüda per el sò vestìd de scena, fài sulament de banàn. L’é stai la prima, in di ann 20 a balà in toplees.
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasüda in America, da Carrie McDonald e da d'Eddie Carson, la gheva urigina afro-americana e india. La se ciameva, in realtà Freda Josephine McDonald. L'ha cumincàd a balà vers i 10 ann, quan che l'ha venciüd a Broadway un cuncurs.
La s'è trasferida in Francia amò giùina, e l'ha utegnüd el pasapòrt francés in del 1937, quan che la s'è cunvertida al Giüdaìsm per spusà Jean Lion. L'é stai la prima dona americana a ricév la Crùs de Guera, la masima unurificensa francesa de la secunda guera mundial, per avé difés i diritt d'i suldà e d'i pover.
L'ha cuntinüàd tüta la vita a bàtess cuntra o pregiüdìsi rasiài e cuntra le fiöle abandunade chi vegnen viulentade e lasade al sò destin. La tristésa püsee granda che la g'ha vìd l'è stai quela de pudì miga vegg fiöi, perché quan che l'é restada incinta, l'ha crupmàd el fiöl mort. Per chel mutìu chì, cun Jo Bouillon, sò secund òmm, in del 1947 l'ha töi la pusiòn de Milandes en Dordogne, indué che l'ha tiràd sü ben 12 fiulìn, e g'ha dài el nùm de Tribù dl'Arcubalèn. L'ha anca urganisàd cencert e show pròpi per investì tütt in de l'asistensa d'i fiulìn abandunàd.
L'è morta a Parigi, el 12 d'aprìl 1975, per un'emuragia cerebràl.
Amò incö la vegn ricurdada cume esempi e bandiera de tuleransa e rispett per le diversità.
I sò film[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1927: La Revue des revues de Joé Francys e Alex Napals
- 1927: La Sirène des tropiques de Henri Etiévant e Mario Nalpas: Papitou
- 1928 Le Pompier des Folies Bergère (Curmetragg anónim)
- 1929: La Folie du jour de Joé Francys
- 1929: Die Frauen von Folies Bergères de J. Francys & Max Obal "versiòn tudesca del film de prima"
- 1934: Zouzou de Marc Allégret: Zouzou
- 1935: Princesse Tam Tam de Edmond T. Gréville: Aouïna
- 1940: Moulin Rouge de Yves Mirande
- 1940-1945: Fausse alerte de Jacques de Baroncelli: Zazou Clairon
- 1954: An Jedem Finger Zehn de Erik Ode: una cantanta
- 1955: Carroussel des variétés - Carosello del varietà de Aldo Bonaldi e Aldo Quinti
Alter futugrafii[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
Giüsepina Baker, intant che la bala el Charleston, 1926
-
Giüsepina Baker, in La Revue des Revues in del 1927 (Foto de Walery)
-
Amò cul sò tutù de banan, in del 1927, ai Folies Bergère
-
-
In del 1949
-
Amò in del 1949
-
-
In del 1951


text:
Cottbus
Cottbus (antigament Kottbus; Chóśebuz in lusazian superior; Choćebuz in lusazian inferior; Chociebuż in polacch; Chotěbuz in cech; pronuncia milanesa: Còttbos) a l'è ona città de la Germania oriental.
La cunta circa 99.687 abitant (2015).
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in del Land de Brandeburgh, del qual l'è la città pussee granda dòpo de Potsdam.
L'è traversada del fiumm Sprea.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è stada fondada di Sòrbi in del X secol. La prima nominazion de la città l'è del 1156.
I todesch, come popolazion, hinn rivaa dusent ann pussee tard. In del 1462 la città l'ha taccaa a fà part del Margraviaa del Brandeburgh, in del 1701 de la Prussia. De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Germania oriental, dent al II Reich, a la Repubbliga de Weimar, del III Reich, de la DDR e poeu de la noeuva Germania unida.
La minoranza slava lusaziana la gh'è anmò.
I quartee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cottbus l'è dividuda in desnoeuv quartee, chì nominaa cont el nòmm todesch e slav:
- Mitte / Srjejź
- Neu und Alt Schmellwitz / Chmjelow
- Sandow / Žandow
- Spremberger Vorstadt / Grodkojske pśedměsto
- Ströbitz / Strobice
- Sielow / Žylow
- Saspow / Zaspy
- Merzdorf / Žylowk
- Dissenchen / Dešank
- Branitz / Rogeńc
- Madlow / Modłej
- Sachsendorf / Knorawa
- Döbbrick / Depsk
- Skadow / Škodow
- Willmersdorf / Rogozno
- Kahren / Korjeń
- Kiekebusch / Kibuš
- Gallinchen / Gołynk
- Groß Gaglow / Gogolow
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Montreuil, Francia.
- Grossee, Italia.
- Lipeck, Russia.
- Zielona Góra, Polònia.
- Tărgovište, Bulgaria.
- Košice, Slovacchia.
- Germania:
- Nuneaton and Bedworth, Regn Unii.


text:
La dretgira chantunala e la dretgira administrativa sco dretgiras chantunalas supremas sco er la regenza grischuna vulan coordinar lur strategias d'immobiglias, e quai en vista a la realisaziun dal project "sinergia" a Cuira. Las duas dretgiras e la regenza van d'accord ch'i resultian uschia sinergias per l'administraziun da las immobiglias da las duas pussanzas chantunalas, senza periclitar il dretg d'autonomia da las dretgiras che vegn garantì da la constituziun. Igl è previs che las dretgiras sa chasan en l'avegnir en il vegl edifizi chantunal a la Grabenstrasse a Cuira, nua ch'è plazzà actualmain l'uffizi chantunal da construcziun bassa.
Garantir il dretg d'autonomia da las dretgiras chantunalas supremas
Cun il project "sinergia" vul la regenza reunir l'administraziun chantunala, ch'è actualmain repartida sin 44 differents edifizis en la citad da Cuira, da nov en il territori a la cruschada da la Kasernenstrasse e Ringstrasse, nua che sa chatta oz l'uffizi per il traffic sin via. En sia sessiun da december 2009 ha il cussegl grond approvà da princip in rapport correspundent da la regenza ed el l'ha incumbensada cun la realisaziun. La missiva tar la construcziun d'in edifizi d'administraziun a Cuira duai vegnir suttamessa al parlament l'october vegnint.
D'ina expertisa giuridica ch'è vegnida fatga per incumbensa da las duas dretgiras chantunalas e da la regenza resulta, che las dretgiras supremas pon decider libramain davart l'infrastructura ch'ellas dovran e ch'ellas na dastgan vegnir instruidas concretamain ni dal cussegl grond ni da la regenza da sa chasar en auters biros u edifizis. Quest dretg d'autonomia da las dretgiras che vegn garantì da la constituziun premetta perquai, ch'ellas acceptian in'eventuala integraziun en la strategia chantunala d'immobiglias. Questa situaziun giuridica n'è betg vegnida resguardada en moda suffizienta da la regenza en il rom dal project "sinergia".
Cunvegna davart il diever futur da l'edifizi chantunal sco edifizi da dretgira
La dretgira chantunala, la dretgira administrativa e la regenza èn sa cunvegnidas en ina decleraziun communabla che la strategia chantunala d'immobiglias porta avantatgs tant per las dretgiras sco er per l'administraziun chantunala. Per pudair trair a niz quests avantatgs uschè bain sco pussaivel, èn las dretgiras sa decleradas prontas da far diever vinavant da l'edifizi chantunal, che vegn liber en connex cun la realisaziun dal project "sinergia", sco edifizi communabel da dretgira.
Las duas dretgiras chantunalas duain sa chasar en il vegl edifizi chantunal suenter la reuniun da l'administraziun chantunala en il territori da Cuira vest, pia il pli baud l'onn 2023.
Infurmaziuns:
- dretgira chantunala dal Grischun, dr. Norbert Brunner, president, 081 257 39 61, norbert.brunner@kg.gr.ch
- dretgira administrativa dal chantun Grischun, dr. Johann Martin Schmid, president, 081 257 39 81, johann.m.schmid@vg.gr.ch
- regenza dal chantun Grischun, dr. Mario Cavigelli, schef dal departament da construcziun, traffic e selvicultura, 081 257 36 01, mario.cavigelli@bvfd.gr.ch
Gremi: dretgira chantunala/dretgira administrativa/regenza
Funtauna: rg departament da construcziun, traffic e selvicultura dal Grischun


text:
Albert Camus
Albert Camus ( Mondovi, Algerìa 1913 - Villeblevin, Frància 1960 ) l'è stat en scritùr e filòzofo fransés, decoràt col prémio Nòbel per le Leteradüra endèl 1957. L'è cunsideràt ensèma a Jean-Paul Sartre giü dei esponèncc principài del ezistensialìsmo.
Cuntegnüü
Biografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è nasìt ai 7 de noèmber del 1913 endèla cità de Mondovi, encö ciamàda Dréan, en Algerìa, alùra sóta l'ucupasiù franséza. De bubà fransés, che 'l mörarà quan che Albert el gh'ìa 'n àn, e de màder (Catherine Sintes) fiöla de emigràncc de Minòrca, el vegnarà edücàt de la nóna matèrna (Catalina Cardona) a Algéri, endóche 'l starà 'nfìna al 1940. El stüdiarà filuzufìa a l' Üniversità de Algerìa endóche 'l se laureerà endèl 1935.
Dòpo ìga militàt endèl partit Comunìsta, el g'harà problémi col Goèrno Generàl de Algerìa e 'ndèl 1940 'l narà a stà a Parìgi, endóche 'l farà 'l segretàre de redasiù del giornàl Paris-Soir. Ai tép de la Segónda Guèra Mondiàl el colaborarà col giornàl Le Monde Libertaire 'l sarà mèmber de la Federasiù Anàrchica Francòfona, e 'l cuminciarà la sò colaborasiù co Jean-Paul Sartre.
Camus el mörarà ai 4 de zenér del 1960 endèla cità de Villeblevin, endèl dipartimènt de la Yonne, endèn incidènte stradàl. El sarà sotràt a Lourmarin, paizì 'ndèl dipartimènt de Vaucluse regiù de la Provènsa-Alpi-Còsta Azùra.
Opera leterària[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De quan che l'è nat a stà a Parìgi, Alber Camus 'l g'ha cuminciàt a colaborà col Jean-Paul Sartre, e 'nsèma a lü 'l g'ha svelöpàt la sò carièra de scritùr e filòzofo. I rapòrcc col Sartre i fenesarà 'ndèl 1952 per vìa de 'n artìcol de Francis Jeanson püblicàt sö la rivìsta Les Temps Modernes, endóche Sartre el se lamentàa de Camus pechè 'l dizìa che la sò riólta l'ìa "deliberatamènt estética".
Endèle sò òpere l'elabora 'na riflesiù sùra la cundisiù ümàna. El rüfüda la furmulasiù de 'n at de féde en Dio, endèla stória o 'ndèla rizù, e isé 'l sè metarà 'n upuzisiù al stès tép al cristianèzimo, al marxismo a l'ezistensialìsmo. El desmetarà mài de lotà cùtra a töte le ideulugìe e le astrasiù che le slontàna l'òm de la sò cundisiù e che Albert Camus 'l ciamarà Filosofìa de l'asùrdo.
Endèl 1957 el ciaparà 'l Premio Nobel de Leteradüra «per la sò prudusiù leterària 'mportànte, che con sincerità la ilümina i problémi de la coscènsa ümàna de la nòsta época».
Selesiù de òpere[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Romàns[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1942: L'Étranger
- 1947: La Peste
- 1956: La Chute
- 1971: La Mort heureuse, òpera pòstuma
- 1995: Le premier homme, òpera pòstuma e mìa completàda
Romàns cürcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sàgi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1937: L'envers et l'endroit
- 1942: Le Mythe de Sisyphe
- 1946: Combat
- 1951: L'Homme révolté
- 1957: Réfléxions sur la guillotine
- 1962: Carnets, 1935-1942
- 1965: Carnets, 1943-1951
Teàtro[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1938: Caligula, estrenada el 1945
- 1944: Le Malentendu
- 1948: L'État de siège
- 1949: Les Justes
- 1959: Les Possédés
Bibliugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Maria Moix. Camus: la càrrega de la llibertat. Sabadell: 2002. Quadern de les idees, les arts i les lletres. Número 134, pàgines 16-17.


text:
I se crüziun de chisc temesc
Laûr y economia
Fabriché y abité
Formaziun y lingac
Ert y cultura
Politica, dërt y relaziuns cun l’èster
Aministraziun
Sanité y bëgnester
Inovaziun y inrescida
Informatica y digitalisaziun
Agricoltöra y bosć
Segurëza y proteziun zivila
Familia, sozial y comunité
Statistiches y cumpëdes
Natöra y ambiënt
Turism y mobilité
Zifres sön l’Aministraziun publica
- 1
öna na plata nöia por l'aministraziun provinziala
Le proiet #tresplüdaimpró á sciöche fin chël da ajorné dötes les plates internet dl'aministraziun provinziala cun na iesta grafica nöia. Ti proscims agn dess insciö les plates atuales gní renovades, por plü informaziuns tliché chiló.
- 8
6 assessurs provinziai y 2 assessuries provinziales
La Junta provinziala é metüda adöm da 6 assessurs provinziai y 2 assessuries provinziales. La Junta provinziala é l’organn esecutif dla Provinzia Autonoma de Balsan y à surantut l’inciaria ai 16 de jenà dl 2014. Ciaredi chilò ales plates web dla Junta provinziala, dl Presidënt dla Provinzia, di assessurs provinziai y dles assessuries provinziales.
- 13
departimënc
L’Aministraziun provinziala é metüda adöm da 13 departimënc. So compit é chël da realisé les dezijiuns politiches y i programs politics fac fora dala junta provinziala. Ciaredi chilò al organigram dl’Aministraziun provinziala.
- 3023
é i dependënc dl’Aministraziun provinziala
De chisc é 1871 ëres y 1152 ëi che laora sides a tëmp plëgn co part time. I colaboradus y les colaboradësses é avisa partis/des sö te 100 profesciuns. Ciaran do sön la verjiun grafica él poscibl da ciafé n valgönes dles profesciuns che vëgn dant le plü sovënz y le numer dles porsones che laora te chëstes profesciuns.


text:
San Bellino
San Bellino (en vèneto: San Bełin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de 1 158 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 15,8 km² e 'na densità de popolasiù de 73 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Castelguglielmo, Fratta Polesine, Lendinara, Pincara.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de San Bellino (Italia) l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Antoine Laurent de Jussieu
Antoine Laurent de Jussieu (nasìt a Lióne (Frància) ai 12 de Bril del 1748 – mórt a Parigi (Frància) ai 17 de Setèmber del 1836), dutùr e botànic fransés.
Biugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ìa niùt de Bernard e Joseph de Jussieu che i éra ac botànic. El s'è trasferìt a Parìgi per stüdià de dutùr, e 'l s'è laureàt endèl 1770. L'è stat profesùr de botànica al Jardin des Plantes del 1770 al 1826.
L'òpera de reviziù sùra la clasificasiù de la piànte de la famìa de le Ranunculaceae (1773) la g'ha pirmitìt de véser prupunìt e pò iligìt come componènt de la Académia de Scènse. El ghe nàa dré a le edèe del sò zìo Bernard sùra 'l Sistéma Natüral, al qual el g'ha dat 'na bàze teòrica che dòpo 'l g'ha aplicàt endèla pràtica a la anàlizi tasonòmica de divèrse famìe de piànte.
La sò òpera principàl l'è stàda 'l «Genera plantarum secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in horto Regio Parisiensi exaratum anno 1774» (Parigi, 1789). Chèsta òpera la g'ha custitüìt la bàze per migliurà e estènder el Sistéma Natüral de clasificasiù de le piànte, che 'l g'ha ìt 'na 'nflüènsa importànta sùra divèrsi ricercadùr fransés, compàgn del Cuvier e 'l de Candolle, e apò todèsc e inglés che 'n presépe i gh'ìa mìa tàta fidùcia perchè i la idìa come 'l fröt de la rivulusiù franséza.
Sò fiöl Adrien-Henri l'è ac stat en botànic.
Òpere[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Genera Plantarum, secundum ordines naturales disposita juxta methodum in Horto Regio Parisiensi exaratam, anno 1774. MS. notes. París, 1789.
- Principes de la méthode naturelle des végétaux. París, 1824.


text:
News
Goffi Chiara campiunëssa regiunela tl smaché l pëis
pra i campiunac regiunei a Maran y Arco porta l’Atletica Gherdëina Raiffeisen a cësa na bedaia d’or, una d’arjënt y doves de bront
Treupes ie inò stac i resultac de prestige da pert di atlec de Gherdëina pra i campinac regiunei dla categuries sculeies A y B metui a jì l prim di a Maran y l segondo di a Arco tl Trentin.
Da auzé ora te na maniera particulera iel dessegur la boniscima prestazions de Goffi Chiara de Urtijëi che ie stata bona de zapé doi iedesc sun l podest. Dantaldut pra l smaché l pëis iela stata bona de se davanië l titul regiunel demiustran de vester tl Trentino Südtirol, tla categuria sculees B, la miëura. L beliscimo titul iela stata bona de arjonjer smacan l pëis a na destanza de 11,12 metri canche la segonda dl G.S. Trilacum dl Trentin, Arianna Agostini à smacà l pëis de 2 kg a 10,73 metri. La terza ie stata Fischnaller Sarah de Bulsan cun 10,10. Chiara ie nce stata bona de pië do la bedaia che valova coche vize campiunëssa dla Region y plu avisa te n autra disciplina ulache la ie chisc ani for stata pra la miëures: tl smaché la codla. La pitla codla che à n pëis de 200 gr. ie propedeutica a smaché la lanza che ie preududa tla categuries plu autes. Goffi Chiara ie stata bona de smaché bën 51,05 metri lonc canche la mieura ie chëst iede stata Fischnaller Sarah de Bulsan. La campiunëssa regiunela alincontra de Chiara à smacà 53,93 metri, canche la terza ie ruveda a 39,02 metri.
N beliscimo terzo post regiunel ti ie jit a Demetz Samuel ti 1000 metri tla categuria sculeies B. Samuel ie plu suvënz stat bon de purté resultac de n livel dastramp aut tl sauté destanzes che vën cunscideres coche mesanes (mezzofondo) y si forma oven bele udù plu iedesc ntan la garejedes tres i luesc che vën metudes a jì ora per i paejes de Südtirol. Sterch se àl demustrà de vester particulermënter nce sun pista. Defati iel stat bon cun si 3,06,83 de se davanië n terzo post segur do Luca Devigli dl Atletica Valle di Cembra (3,02,26) y Valduga Simone dl US Quercia Trentingrana de Rurëi (3,05,83).
Na bela bedaia de bront ti ie nce jita a Soppelsa Diego ti 300 metri cun rëmes tla categuria sculeies A. Cun si 45,28 al purtà sun l podest i culëures dl Atletica Gherdëina Raiffeisen dlongia Riccardi Mirko dl GS Trilacum che ie campion regiunel (43,52) y Campidelli Jordan dl Atletica Tione (43,85). Diego ie nce ruvà al 5. post pra l sauté i 100 m cun rëmes cun l tëmp de 16,41. L miëur ies tat nce tlo Riccardi Mirko (15,50).
Iust nia sun l podest y cun na bedaia de lën à messù se ancuntenté Lorena Ploner de Sëlva tl sauté i 80 metri cun rëmes pra la sculees A. Cun 13,36 iela ruveda cuarta. La miëura ie stata Gamper Maia de Maran (12,55). Lorena ie nce da udëi al 8. post tla disciplina de smaché l pëis de 3 kg. La miëura à smacà 11,32, Lorena alincontra 7,56 metri.
Danter i resultac iel mo da auzé ora l 8.post de Falchetti Martina ti 1000 metri (3,28,57), l 12. post de Tomasini Jana tl smaché la codla (27,92) y l 13. Post de Tomasini Jana tl saut aut (1,15).
N bel gran cumplimënt ti va a duta la atletes y atlec, ma nce ai alenadëures y a dut l team dl Atletica Gherdëina Raiffeisen per chisc bon resultac.
Per l’Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Linda Perathoner vize campiunëssa provinziela tl smaché l pëis.
Nstadì, tl fin dl’ena ai 10 y 11 de setëmber 2016 fovel sun l program de atletica lesiera i campionac regiunei dla categuria alieves y i campiunac dla proves multiples tla categuria A y B. Garejà à nce la categuries assolutes coche manifestazion de curnisc.
Nce chëst iede, coche bele l’ann passà iel garatà per i culëures dl Atletica Gherdëina Raiffeisen de biei resultac. L garejova atletes y atlec de feter duta la Region Trentino Südtirol y i campionac regiunei ie nce danieura n ucajion per se lascé udëi dai respunsabli dla FIDAl per unì tëuc ite pra un l l’auter meeting o tla rapresentativa provinziela. Pra la categuria dl alieves iel da auzé ora l bon segondo post y l titul de vize campiunëssa dla Region de Perathoner Linda. Linda à fat pea tla disciplina dl smaché l pëis, che te si categuria ie de 3 kg., arjunjan i 11,40 metri. La bedaia d’or ti ie jita a Steinkassesrer Sofia de Bruneck ( 13,17 m.) y la bedaia de bront a pià do Cubich Lara dl SC Eisacktal do avëi smacà 9,47 metri.
Pra la proves multiples (pentathlon) tla categuria sculeies A iel stat Soppelsa Diego che à fat pea. Diego à arjont n 7. post cun 2113 ponc de ndut. L miëur tl penthatlon ie stat Laimer Patrick de Lana cun 2930 ponc. Pra la mutans tla categuria A de penthatlon ie stata Lorena Ploner che à defendù i culëures dl Atletica Gherdëina Raiffeisen. Lorena ie ruveda al 9.post cun 2169 ponc, canche la mieura, Enrich Linda de Persenon ie stata bona de arjonjer bën 3335 ponc do la 5 garejedes.
Pra la categuria B dla proves multiples iel da auzé ora l bon 6. post de Goffi Chiara. Ëila à arjont 2571 ponc canche la mieura, Oberrauch Annika de Bulsan, à venciù cun 3387 ponc.
Coche manifestazion de curnisc fovel nce vel garejeda per la categuria di ëi y dl ëiles assoluc. Tlo iel stat sibes Alex Verginer che Jasmine Mussner che ie stac boni tramedoi de ruvé bën doi iedesc sun l podest: Alex à venciù tl saut aut cun 1,88 metri y ie ruvà segondo tl saut lonch cun na mesura de 6,63 metri; Jasmine alincontra à pià do doi bedaies de bront: una tl smaché l disch (25,13) y una tl smaché la lanza (23,64 m.).
Per L'Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Atletica Gherdëina Raiffeisen: 7° post per Alex Verginer ai campiunac talians de Atletica lesiera a Rieti
Do che ala fin de mei 2016 la garejedes de Lana dlongia Balsan per gauja dl bur tëmp fova unides desdides a doi garejedes dala fin, y che chësta manifestazion sportiva valova per Campionac Talians de proves multiples dla categuria U23 de atletica lesiera tl decathlon, iel unì garejà mo n iede, per l medemo titul, a Rieti tl Lazio ai 24 y 25 de juni 2016. Sambën fovel da muië per Alex Verginer dl’Atletica Gherdëina Raiffeisen canche n ne n’ova nia pudù finé la garejedes a Lana, ajache de mei fovel l terzo post tan che assegurà. A Rieti, n mëns do, se mescedova inò la chertes y tla proves multiples muessa uni garejeda buté sce n uel fé n record persunel y se miuré ie dassënn rie.
Pra chësta segonda manifestazion ne n’iel nia plu sautà ora tan de biei resultac nce sce Alex ie stat bon de fé vel record persunel coche ti 100 metri sprint o tl smaché l pëis. Ma jon damprovia.
Tla proves multiples muessa i atlec fé 10 garejedes spartì su sun doi dis. Pra uni garejeda giata i atlec ponc che ie n relazion ala prestazion arjonta. Ala find la 10 garejedes vëniel cumpedei adum i ponc y chiche arjonc l majer numer, vënc. I criteres y mesures o pëisc dla massaries ie pra i U23 la medemes che pra i atlec che fej pea pra i Campionmac dl mond o Olimpiades.
Per cie che reverda Alex Verginer iel sautà ora ala find la diesc garejedes 6393 ponc che ulova di l 7°post talian U23 y 10°post assolut. Defati valova la garejeda nce per l titul assolut. Venciù à pra i U 23 Zanatta Jacopo de Vittorio Veneto cun 7147 ponc, al segondo post Dell’Acqua Luca 7138 ponc y al terzo post Di Prima Matteo cun 6841 ponc. Mé per trëi ponc ne n’ie Alex nia ruvà la 6° post.
Nsci i resultac plu avisa: 100 metri: 11,44 (record persunel); saut lonch: 6,31 m.; smaché l pëis 11,19 m.(record persunel); saut aut 1,86 m.; 400 m: 52,10; 110m cun rëmes: 15.99; smaché l disch: 33,10 m.; saut cun l fust (asta) 3,70; smaché la lanza 50,20 m.; 1500 m: 4,48,31. Nce sce a Lana fossel stat plu n forma y la prestazions a pert ti 100 metri y tl smaché l pëis fova dan n mëns mieures n cunfront ai resultac de Rieti, iel purmpò da ti fé de gran cumplimënc a Alex Verginer y a si alenadëur Walter Kostner che ie stat bon de miuré si record personel tl decathlon che ie sën de 6393 ponc canche l’ann passà ne n‘ovel arjont 6354.
Per l’Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Timea Kostner y Insam Hannah fej de bon plazamënc a Minca
L tradiziunel meeting indoor Werner von Linde Sport Fest a chël che l’Atletica Gherdëina Raiffeisen fej pea bele da truep ani, y che ie un di apuntamënc plu mpurtanc dan che l mët man la sajon ufiziela per i atlec dl’atletica, ie unì metù a jì chëst’ann n dumënia ai 13 de merz 2016. Nce chëst ann ie nosta lia jita a garejé cun n valgun atlec, 12 de ndut, per ruvé ite tl atmosfera dla garejedes y per udëi coche n ie cun la preparazion. Coche feter uni ann, nsci iela nce stata chëst’ann iel unì a s’l dé vel resultat mpurtant. Timea Kostner da Bula ie defati stata bona de arjonjer la bedaia d’arjënt zapan nsci sun l segondo scialir dl podest. Garejà ala tl saut cun l fust (asta) ruvan a 2,70 metri d’autëza. Hannah Insam alincontra à garejà dl saut aut ruvan al bon 5.post cun 1,50 metri. Inant jirala per i atlec y atletes d’auril canche scumencerà l Grand Prix caraterisà da deplu garejedes sot forma de n campionat.
Per l’Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Atletica Gherdëina Raiffeisen: Garejeda soziela indoor te palestra a Urtijëi
N dumënia ai 06 de merz à scumencià ufizialmënter la sajon per la lia dl Atletica Gherdëina Raiffeisen. Cun l ann nuef iel nce l nuef cunsëi che ie zapa ite, n cunsëi che ie mo unì lità de nuember 2015 ma che à metù man da lauré dal 2016 inant. La gran nuvità ie che la vize presidënta sarà Elena Rella che rapresënta la sezion de ginatica artistica che ie da l’ann passà inant na sezion dla lia dl atletica, canche l presidënt Siegfried Runggaldier resta inant a cë dla lia. Nce i cunsilieres resta iannt i medemi a pert Andreas Runggaldier che ie zapà ora. L diretif dla lia ie donca metù su nsci: Siegfried Runggaldier, Elena Rella, Yvonne Senoner, Demetz Alexander, Perathoner Roland, Cortoni Ermanno y Planker Stefan. L’Atletica Gherdëina Raiffeisen ie al didancuei una dla majera lies dal sport de Gherdëina che se dà ju dantaldut cun i mutons y la mutans y cumpëida da 130 – 140 mëndri. Leprò mo iel mo da cumpedé i granc y i respunsabli dla lia nstëssa.
Per cie che reverda l program sarà inò l’Atletica Gherdëiuna che meterà a jì plu manifestazions a carater provinziel y a livel de garejedes sozieles. De mei 2016 uniral defati metùda a jì na garejeda che vela per l Grand Prix provinziel per la categuria B y A di mëndri. A chësc apuntamënt mpurtant se jonta leprò nce la doi garejedes sozieles: una indoor che ie unida fata chëst’ena passeda y una outdoor che unirà fata d’agost.
La garejeda soziela de n dumënia passeda ie unida carateriseda da na prestazion dastramp mpurtanta da pert de Hannah Insam che tl saut aut, disciplina da ëila plu bënuluda, ie nstata bona de sauté sëura i 1,55 m ora. L’autëza arjonta ie n gran resultat nce sce la prestazion ne vela nia a livel ufiziel, ma purmpò lascel inò speré sun na bona sajon da pert dl atleta de Sëlva.
Pra la garejeda indoor tla palestra de Urtijëi à duc i mëndri fat plu disciplines y aldò dl resultat iel unì dat ponc che ala fin unì cumpedei adum. Pra la categuria C y B messoven fé n sprint, smaché la codla y fé n saut lonch, pra i majeri fovel nce tlo da fé n sprint, fé l saut aut y smaché la codla. Publicon tlo i resultac di primes tla singula categuries: sculees C: 1.Alessia Goffi, 2. Ploner Sabrina, 3. Frontull Maria; categuria B dla mutans 1. Goffi Chiara, 2. Perathoner Linda y 3. Tomasini Jana; categuria A dla mutans: 1. Insam Hannah, 2. Ploner Lorena; categuria A di mutons: 1.Soppelsa Diego, 2.Tiozzo Daniel; categuria alieves:1.Kostner Timea, 2.Perathoner Linda; categuria Juniores: 1.Cortoni Elena.
Inant jirala la proscima ena cun l meeting indoor a Minca ulache l sarà n valgun atlec de nosta lia che fajerà pea.
Per L'Atletica Gherdëina Raiffeisen
Stefan Planker
Einschreibungen
Jahrgänge 2002 und älter:
jeden Montag von 17:15 - 18:45 Uhr in der Turnhalle der Grundschule in St. Ulrich.
Jahrgänge 2003 und jünger:
jeden Montag von 15:00 - 17:00 Uhr in der Turnhalle St. Christina.
Insam Hannah premieda coche 3. plazament tl saut aut
N sada ai 19.12.2015 iel stat te la cesa de l sport a Bulsan na feste per i sportivi jeuni de l'atletica lesiera. L'atleta Insam Hannah ie unida premieda coche terza mieura tl saut aut dal trofeo de la provinces trivenete. N gran cumpliment enghe a Goffi Alessia che a faat l segondo post, coche plu presentes sun l podio n tan l ann 2015. Ben 11 ntan dut l ann iela ruveda danter i primes 3. (1 iede or, 2 iedesc arjent, 8 iedesc bront).


text:
Rügen
Rügen (in svedes e danes anca Rygen) a l'è on'isola del Mar Baltegh, e la pussee granda de la Germania.
La se troeuva denanz ai riv del Meclemburgh-Pomerania Anteriora.
La costa de Rügen l'è pienna de lagunn e baj che ghe dann ona forma e on aspett del tutt particular. In del giugn del 2011 l'UNESCO 'l gh'ha daa 'l status de Patrimoni Natural Mondial.
A l'è stada on vegg insediament de popolazion slav. L'è cognossuda de bon per i quader del pitor todesch Caspar David Friedrich, oltra che per ona quai località toristega e balnear.
Del pont de vista ministrativ, el toeu part al circondari de Rügen.


text:
Punk rock
El Punk rock, ciamaa de spess dumà punk, a l'è un gener de müsega rock, che'l s'è desvilüpaa intra el 1974 e'l 1976 in USA, Regn Ünì e Australia. I sò radis a hinn el garage rock e alter stil tiraa dent in del protopunk di agn '70.
La müsega punk a l'è püssé svelta e düra, cunt un canzun püssé cürt, istrümentaziun püssé sempi e de spess test de argument pulitich e cuntra el sistema. El Punk a l'è ligaa a l'etiga DIY, in ingles do it yourself (fal in depertì), che'l vör dì che de spess i grüp registraven e faseven girà i sò disch föra del indüstria müsegala.
El prim grüp a hinn staa i Ramones, a New York. Sübet dopu a Lundra hann tacaa a sunà i Sex Pistols e pöö i The Clash. Dopu del 1976 un frach de gent l'ha scuminciaa a sunà müsega punk, e'l punk l'è vegnüü un fenomen cultüral suratüt in Regn Ünì. Vist che un frach de punk diseven de nò a la scena mainstream (la scena de la müsega püssé cugnussüda), a l'è nassüda una sota-cultüra punk che l'esprimeva la rebeliun di giuin, cunt i sò carateristich vistii e un poo de ideulugij anti-auturitari.
Cunt el scuminci di agn '80, a hinn vegnüü föra del punk alter gener püssé agressiv cume l'hardcore punk e'l Oi!; intant el nasseva anca el post punk (insema al rock alternatif) cun l'övra di müsicista che eren staa ispiraa del punk.
A la fin del secul, el pop punk a l'è diventaa un stil famus e mainstream grazie a grüp 'me Blink 182.


text:
Magrè sulla Strada del Vino
Magrè sulla Strada del Vino (Margreid an der Weinstrasse) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 1.181 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 91 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cortaccia sulla Strada del Vino, Cortina sulla Strada del Vino, Egna, Roverè della Luna (TN), Salorno.
Situasiù linguìstica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gráfica poblacional


text:
Christina McHale
La Christina McHale (Teaneck, 11 ad Maǵ dal 1992) l'è na tenìsta americàna, prufesiunìsta da 'l Avrìl dal 2010. L'è élta 170 cm e la péśa 58 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
La stà a Englewood Cliffs in dal stat dal New Jersey ma da pìcula l'à pasâ sinc an a Hong Kong parchè sò pàdar al lauràva là. L'è bòna ad dascórar anc in spagnôl e 'n pôc in Cinéś mandarèṅ. A gh piàś scultàr al rap e l'hip-hop.
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar vint-quàtar dal mónd al 20 'd Agóst dal 2012. L'à vins un turnèo ITF a Róma in dal 2011.
Caréra
In dal 2010 qvéi 'd Indian Wells i gh dànan na carta salvàdga ma lē la pèrd a 'l prim tùran da la Vania King par 5-7 3-6. In Avrìl la pasa al qualificasiòṅ a Charleston baténd la Galina Voskoboeva 6-1 6-3. In dal tablòṅ prinsipàl la bat subìt la rusa Alla Kudrjavceva e pò la s in prufìta dal bandòṅ dla Viktoryja Azaranka ch'la gh dà a muć in dal secónd sét quànd l'éra avànti 6-2 2-2. In dal tèrs tùran la pèrd da la Melanie Oudin 4-6 0-6. A Stanford la céd a la Samantha Stosur a 'l secónd tùran. In Agóst la s fà strada a Cincinnati parchè la bat prima la Nadia Petrova 7-6 5-3 bandòṅ e pò la giapunéśa Ayumi Morita 6-2 6-4. A 'l tèrs tùran la vèṅ batùda nét 6-1 6-1 da la Kim Clijsters. A Quebec City la riva in semifinàl (2-6 2-6 da la Tamira Paszek) e a Tokyo la và fóra subìt par maṅ dla Flavia Pennetta 3-6 1-6. La sèra 'l an a 'l 115śum pòst dla clasìfica dal fémni.
In dal 2011 la pasa 'l qualificasiòṅ a Brisbane ma la pèrd pò a 'l prim tùran da la Roberta Vinci 2-6 6-7. Incóra na vòlta la śōga a Indian Wells par via dna carta salvàdga. Prima ad pèrdar a 'l tèrs tùran da la Nadia Petrova la s cava la sudisfasiòṅ ad bàtar la Svetlana Kuznecova (nùmar trédas dal mónd) par 7-6 7-6. A Charleston la fà méj d'l an prima rivànd a i quàrt baténd la Daniela Hantuchová 7-6 6-1 ma pò la céd a la Jelena Janković 2-6 0-6. A Róma la pasa 'l qualificasiòṅ faghénd arbasàr la crésta a la Coco Vandeweghe mandàda a cà 6-1 6-4 ma pò la léva bandéra biànca cun la Francesca Schiavone (nùmar sinc dal mónd) ch'la vins a 'l secónd tùran 6-3 6-1. La pèrd incóra da n'atra itagliàna, Sara Errani, a 'l prim tùran dal Roland Garros ma chè la pōl pròpria ruśgàr-as gl'ungi parchè l'éra avànti 5-0 in dal tèrs sét, faghénd anc la furba a n sgnand briśa al bucìni nóvi a la bulgnéśa. A Birmingham (èrba) la rumagnōla la la manda incóra a cà, 7-6 4-6 6-2 a 'l secónd tùran. Par lē secónd tùran anc a Wimbledon: dòp avér batû l'Ekaterina Makarova 2-6 6-1 8-6, la pèrd pò da la Tamira Paszek. A Carlsbad (Stat Unî) la cata a 'l tèrs tùran na Agnieszka Radwańska cun al diav'l adòs ch'la la sćiànca 6-1 6-0. A Cincinnati la fà 'l cólp baténd la nùmar òṅ dal mónd Caroline Wozniacki 6-4 7-5 ma pò la céd a la Nadia Petrova. La danéśa la s tōś l'arvìnsida sèg baténd-la in di quàrt a New Haven. La Christina la pasa dū tùran a gl'US Open mandànd a cà Aleksandra Wozniak e Marion Bartoli prima ad lasàr strada a la Marija Kirilenko 2-6 3-6. La finìs la stagiòṅ da nùmar quarànta-dū dal mónd.
La taca al 2012 pardénd a 'l secónd tùran a Auckland (1-6 1-6 da la Svetlana Kuznecova) e a 'l tèrs tùran a gl'Australian Open (2-6 0-6 da la Jelena Janković). In Favràr la pòrta a cà facilmènt i sò dū singulàr ad Fed Cup śugâ cóntar la Rùsia Biànca: 6-0 6-4 a la Nastas'sja Jakimava e 6-0 6-1 a la Dar'ja Kustova. A Doha la ciàpa incóra la paga da l'Agnieszka Radwańska (6-1 6-1 in di quàrt). A Indian Wells la bat l'Elena Vesnina 6-3 7-5 e la Petra Kvitová 2-6 6-2 6-3 ma pò la pèrd p'r un pēl da l'Angelique Kerber 3-6 6-3 6-7. In Avrìl la vins incóra dū punt p'r al sò paéś impgnâ in Ucraìna cóntar Lesja Curenko e Elina Svitolina. In sla tèra ad Madrid e Róma la và fóra a 'l secónd tùran ad òpra dla Samantha Stosur e dla Marija Šarapova. A 'l Roland Garros la vins al prim sét cóntar la campiunésa in carga Na Li ma pò la céd 6-3 2-6 1-6. A Birmingham e Eastbourne i èṅ al rusi Elena Vesnina e Anastasija Pavljučenkova a mandàr-la a cà a 'l secónd tùran. A Wimbledon la pasa dū incóntar prima ad lasàr strada a l'Angelique Kerber 2-6 3-6. La finìs mâl 'l an cun quàtar prim tùran a Cincinnati, US Open, Pechîn e Uśàka.
Al 2013 al taca a 'l arvèrsa par lē pròpria cum 'l éra finî al 2012. L'americàna la fà sù àtar tri pìm tùran a Auckland, Sydney e Australian Open. A Parì la pèrd a 'l secónd tùran da la Marion Bartoli 7-5 6-1. A Doha la taca bèṅ al turnèo vinsénd facilmènt cóntar la Vera Duševina 6-1 6-2 e la Lucie Šafářová 6-4 6-2 ma pò la vèṅ asfaltàda 6-0 6-0 da la nùmar òṅ dal mónd Viktoryja Azaranka. A Indian Wells e Miami la mùcia sù dū secónd tùran (6-4 4-6 1-6 da la Marija Kirilenko e 7-6 1-6 3-6 da la Roberta Vinci), incóra pèś a Charleston in dua la Varvara Lepchenko la la manda fóra subìt 3-6 6-4 2-6. La taca la stagiòṅ in sla tèra rósa a Madrid pasànd p'r al qualificasiòṅ. A 'l prim tùran la bat la Shuai Peng cun al puntéǵ ad 7-5 5-7 6-1 ma pò la n pōl far gnint cun la Marija Šarapova (pò finalìsta) ch'la vins 6-1 6-2. A Róma la fà sua in dū sét la partìda cóntar la Karin Knapp par pò catàr la nùmar siē dal mónd Sara Errani. La bulgnéśa la la bat a fadìga in tri sét 7-5 5-7 6-2 dòp avér butâ a gl'urtìghi sinc match point in dal secónd sét (l'éra avànti 7-5 5-2 e servìsi).


text:
Marmiröl
Marmiröl (nòm uficiàl en Italià: Marmirolo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha 7 903 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 42,2 km² e 'na densità de 187 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Gùit, Pòrt Mantuàn, Roarbèla, Valeggio sul Mincio (VR) e Ólta.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Marmiröl l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Equazziun lineara
Una equazziun lineara a l'è una equazziun algebràica da primm degrée, i.e. una equazziun in che i variàbil i-è elevaat, cuma màssim, a 1. La furma generala d'una equazziun lineara a l'è:
intúe a e b i-è di cueficeent reaal u cumpless. Qual-sa-vöör oltra equazziun lineara sa pöö redüí a chesta furma segueent i lecc elementaar da l'àlgebra. Par esempi, l'equazziun sa la redüiss facilmeent a , chìa l'è da la furma anteriuur.
La sulüzziun generala da l'equazziun lineara a l'è:
pruvedüü che .
Una equazziun lineara da diveers variàbil la gh'a la furma generala:


text:
Rezzoaglio
Rezzoaglio (en lìgure: Rezoaggi) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 1 041 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 105,2 km² e 'na densità de popolasiù de 10 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Borzonasca, Favale di Malvaro, Ferriere (PC), Fontanigorda, Lorsica, Montebruno, Orero, Ottone (PC), Rovegno, San Colombano Certénoli, Santo Stefano d'Aveto.
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Rezzoaglio l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Lucey (FR-73)
Lucey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Yenne, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 281 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6,14 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 660 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
21 11
Facc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1344 - A Praga (Repüblica Céca) i se àmbia dré a fa sö la Catedral de Sant Vit.
1921 - Dumìnica de sanc a Dublìno (Bloody Sunday): entàt che i éra dré a zügà 'na partìda de fóbal gaélic 'ndèl stàdio Croke Park, i repàrcc inglés del Black and Tans i vé dét söl teré de zöc e i ghe trà adòs a zögadùr e a chèi che àrda la partìda. A la fì se cöntarà 12 mórcc.
1943 - Stràge de Pietransieri. L'è stàda giöna de le stràgi cumitìde dei nazisti durante 'l perìodo de ucupasiù 'n Itàlia: 128 mórcc, dei quài 60 fónne
1969 - Creasiú de la prìma maja ARPANET, precürsura de l'Internet.
2004 - Ucraina: Viktor Janukovič, el canditat filo-goernatif e pro-Russo, el vèns le ilisiù presidensiàj che, el 3 de Dezèmber, el Tribünal Suprémo el dichiararà fraudulènte e l'asegnarà la vitória al candidat de l'upuzisiú, Viktor Juščenko.
Gh'è nasìt...[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
François-Marie Arouet, mèj cunusìt col scötöm de Voltaire.
Gh'è mórt...[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Trub
Trub a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 62.0 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1396 abitant.
El cumün de Trub al se tröva a una altitüden de 790 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eggiwil, Escholzmatt (LU), Hergiswil bei Willisau (LU), Langnau im Emmental, Luthern (LU), Marbach (LU), Romoos (LU), Sumiswald, Trubschachen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Trub al Wikimedia Commons
- Trub as root of the Wüthrich family


text:
Malaga
Màlaga (Málaga in spagnöl; Malaca in latin) a l'è una cità de l'Andalusia, al süd de la Spagna.
La gh'ha 561.250 abitant (2007), 1.100.000 se cüntum tüta l'area metrupulitana.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Màlaga a l'è in sül mar Mediterani, pressapoch a 100 km a est del Strecc de Gibiltera .
A l'è un port impurtant e la capital cultürala e ecunomiga e la Costa del Suu.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è el Francisco de la Torre Prados.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Màlaga a l'è gemelada cun:
- El Ayun, Repüblica Araba Saharawi Demucratica
- Erfurt, Germania
- Faro, Purtugal
- Mobile, Alabama, Stat Ünì d'America
- Tiro, Liban


text:
Tutto su mia madre
Tutto su mia madre (Tut su mè màdar) 'l è 'n film dramàtic dal 1999 ad Pedro Almodóvar ch'l à vins al prèmi par la mijór regìa a 'l Fèstival ad Cannes ad c'l an lè e 'l Prèmi Òscar dal 2000 p'r al mijór film furastēr.
In Itâglia 'l è vgnû fóra al 17 ad Setémbar dal 1999.
Sunt
In dal dè dal cumpléan ad sò fiōl Esteban (Eloy Azorin), la Manuela (Cecilia Roth) la 'l pòrta sèg a véd'r a teàtar la pièce "Un tram ch'al s ciàma deśidèri" in dua la rècita la Huma Rojo (Marisa Paredes), n'atōra ch'a lò a gh piàś dimóndi. Finî al spetàcul, durànt na nòt in dua a piōṿ che Dio al la manda, Esteban al gh cur adrē par far-as far 'n autògraf ma al vèṅ mis sóta da na màchina a 'n incrōś e al mōr. Manuela la decìd alóra ad lasàr Madrid p'r andàr a pascàr al pàdar ad sò fiōl a Barcelóna. Adès al fà al trans e al tira avànti baténd i marciapē cun al nóm ad Lola (Toni Cantó). La Manuela la n iva mai dit a Esteban chi al fus sò pàdar dabòṅ e a lò al gh'éra sèmpar rincarsû.
Rivàda in Catalógna, la dóna la cata subìt un sò amìg dna vòlta, Agrado (Antonia San Juan), anca lò un trans che par scampàr al fà la putàna, e la cgnós la sōra Rosa (Penélope Cruz) ch'l'è drē a partìr p'r al misiòṅ anc s'l'è sierupuśitìva e la gh'à 'd avér fiōl anca lē da la Lola.


text:
18 05
Ol dé 18 de magio l'è 'l 138 ( 139 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 228 dé a finí l'an.
Ul dí 18 de magio al è ul dí da pòost 138 ( 139 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 228 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1869 - Pat de Tortosa - I representanc di comitacc repüblicano-federaj d’Aragó, Catalunya, València e Baleare, i signa per restaurá la Confederassiú Catalano-Aragonesa det ol stat repüblicà Spagnöl.
2001 - Paris (Fransa): la UNESCO la declara ol Misteri d'Elx Övra Maestra del Patrimone Oral e Imaterial de la Ömanità.
2006 - Paris (Fransa): Ol Futbol Club Barcelona al adagna la sò Segonda Copa d'Öròpa batint l'Arsenal de Londra per 2-1 con gols de Eto'o e Belleti.
1968 - Madrid (Spagna): Raimon fa ü recital davant 6.000 persone a la Facültà d'Economéa de la Universidad Complutense.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1762: Carl'Antoni Tanz, poeta milanes (n. 1710).
- 1911: Gustav Mahler, composidor austriegh (n. 1860).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Cusin
Cusin (nom ufizial in italian: Cusino) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 229 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 9,7 km² e 'na densità de 24 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Carlasc, Garzee, Grandola e San Bortol
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cusin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Arras
Arras (Aro in Piccard; Atrecht in Olandes; Nemetacum in Latin) a l'è ona città de la Francia cont ona popolazion de 41 322 abitant[1], dato agiurnaa al ginee 2011.
L'è 'l capploeugh del departiment del Pass de Calais, in de la region amministrativa del Nòrd-Pass de Calais e in quella stòrica de l'Artois.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Duranta i guerr condòtt del Giuli Ceser in Gallia, Arras l'era conossuda cont el nòmm de Nemetocenna e l'era la capital de la tribù di Atrebaa. El nòmm de incoeu el ven de la paròla arazz, perchè ghe 'n vegniva prodòtta on grand numer, duranta el Medioev. L'era anca vun di pont de passagg de la Via Francigena, la via di pellegrinagg che la pòrta de Canterbury a Ròma segnada del vescov ingles Sigerich (che le ciama cont el nòmm de Atherats). L'è in man a la Francia del 1654, e l'ha vist nass el rivoluzionari Maximilien de Robespierre (1758-1794).


text:
Val de l'Isargh
La Val de l'Isargh (Tudesch: Eisacktal, Talian: Val d'Isarco) l'è vöna di valad prinzipaj de'l Südtirol.
A nivel geugrafegh, la va de la funt de l'Isargh a'l Brenner fin giò a Bulsan indua l'Isargh 'l sbuca in de l'Ades.
Per resun istoregh dumà 'l toch a süd de Furtessa 'l vegn ciamáa Val de l'Isargh, menter che'l toch a nord de Furtessa fin sü in scima al Brenner 'l vegn ciamáa Val de Víp.
Pö a nivel aministrativ la Val de l'isargh la vegn ancamò spartída in tríi toch: Val de Víp, Val de l'Isargh, e Solt-Selíar.


text:
1886
'Se l'è success[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La ven inaugurada la Statoa de la Libertà a New York.
- Ultima mostra di Impressionista.
- Pubblicaa el manifest del Simbolismo.
- El Carl Benz el fà sù el primm veicol col motor a s'ciòpp.
- 1 genar: L'Inghilterra l'òccupa Birmania.
- 10 giugn: eruzion del Mont Talawera in Noeuva Zelanda. Moeuren 153 persònn.
Chi l'è nassuu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi l'è mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bernardino Biondelli, lenguista, numismatich e archeolugh italiàn.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Brot-Dessous
Brot-Dessous a l'è un cumün svizzer del distret de Boudry, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.95 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 97 abitant.
El cumün de Brot-Dessous al se tröva a una altitüden de 857 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boudry, Brot-Plamboz, Val-de-Travers, Rochefort. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Brot-Dessous l'è mustraa in de la tabela chi de sutta[1]:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ "Evolution de la population des communes 1850-2000", archivi descargàbil söl sit de l'Office fédéral de la statistique (Ufìcio Federàl de Statìstica Svìser). Vizitàt ai 13/01/2009
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Brot-Dessous in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Tomaso Giovanni Albinoni
Ol Tomaso Giovanni Albinoni (Venésia, 8 de zögn del 1671 – Venésia, 17 de zenér del 1751), ciamàt ach Tomaso Zuane in di docümèncc del tép, l'è stacc ü compozidùr e ü viulinìst baròch.
La sò éta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La sò famèa la egnìa da Cas-ciù 'n pruìnsa de Bèrghem e lü l'éra 'l prim s-cèt del Tóne Albinóni (1634–1709), ü gran sciòr comerciànt de càrta a Venèsia. De la sò èta però se sà póch o negót, fò che l'à stödiàt viulì e cant e fòrse 'l gh'à üt cóme maèst ol Giovanni Legrenzi. Se sà ach che mórt sò pàder l'è stài dispensàt dal ciapà 'l sò pòst in del comèrcio cóme 'l capitàa alùra al piö grant di s-cècc e l'à pödìt 'ndà 'nacc a scrif müzìca, che 'l s'è spuzàt in del 1705 e che 'l gh'à facc de compàr del anèl 'l Antonino Biffi, ol maèstr de capèla de San March de Enésia. L'à dedicàt tàte sò òpere a i signùr del sò tép, ma l'è mai stàcc a servése de nisü e l'à sèmper sircàt de rangiàs desper sò cönt.
La sò müzica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la sò època l'éra famùs piö per i sò òpere, che i sarès istàce 81 cóme l'avrès precizàt pròpe 'l Albinoni, ma al dé de 'ncö l'è cognusìt piö per la sò müzica per strumèncc, sùra de töt i sò concèrcc de òboe, de fati tàce di sò laurà i è 'ndàài perdìcc in de la segónda guèra mondiàl, quàndo l'è stàcia bombardàda la bibliotéca de Drèsda, 'ndóe i éra conservàcc i sò sparticc, pròpe per chèsto se sà quàze negót de la sò éta e de la sò müzìca dal 1720 a 'ndà 'nacc.
La sò müzica per strumèncc l'à gh'è piasìda e 'nteresàda ach al Johann Sebastian Bach, che l'à scricc dò füghe sö di témi del Albinoni e l'à sèmper dovràt i laurà del Albinoni per fàga fà esersése a i sò scolàr.
'l Adàgio Albinoni in Sòl Minùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al dé de 'ncö 'l sò tòch piö cognusìt l'è 'l Adàgio Albinoni in Sòl Minùr per viulì che l'è stài püblicàt in del 1958 dal Remo Giazotto, chèsto 'l l'avrès troàt in de la bibliotéca derocàda de Drèsda di tòchèi di sò spartìcc e 'l sarès stài bù de mètei 'nsèma amò, ach se l'è fórt ol döbe che 'l sìes stài pròpe 'l Remo Giazotto a 'nventàs de bèl nöf chèsto adàgio in del 1945.
Per scoltà 'l adàgio Albinoni.


text:
Matèina
Artécol in dialèt arzân
Matèina (est o oriente o levante in italiân) l'é ûn di quâter pûnt o diresiòun cardinel. L'é al cuntrâri ed la Sîra e l'é a piòmb a Nôt e Mezdé.
Per ûn ch' al guêrda d' insém a la gròsta ed la Tèra, matèina l'é la diresiòun insém a l' urizûnt ch' al sègna al pûnt in dó nâs al Sōl int i giōren quând al dé l'é lòngh cme la nôt.
La parôla l'Est despès al vîn druvê per numinêr al nasiòun orientêli (rispèt a l'Europa). Quând al vîn druvê in cól sèins al pōl, a secònd ed cōş' as pêrla, arfêres al Mèdi Oriĵnt, a l' Europa Orientêla, al Estrēm Oriĵnt, al Sud-Est Aşiâtich o a l' Âşia in generêl. Sté significhêt as fònd cun còl ed socetê orientêla
Int al fôli ed la Scandinavia a gh'ēra un nanèin a matèina ch' al tgnîva só al quarciòun: Austri.
Vōş coleghêdi[modifica | mudéfica la surzéia]
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Est trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Garlaa
Garlaa (nom ufizial in italian Garlate) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Lecch. El comun el da el nòmm al lagh longh el qual l'è situaa. Al gh'ha 2 732 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,1 km² e ona densità de 1 301 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Galbiaa, Lecch, Olginaa, Pescaa e Vercüragh.
A Garlaa se troeuva anca on Musee de la Seda, in de loeugh indove on temp la gh'era ona filanda.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Garlaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Regierungsbezirk
En Regierungsbezirk l'è 'na südiviziù aministratìva 'n vigùr en Germània, che la pöl véser tradücìda come Distrèt aministratìf o Regiù aministratìva. L'è mìa dopràda de töcc i Länder todèsch ma apéna de la Baviera, del Baden-Württemberg, de l'Assia, del Nord Reno-Westfalia e de la Sasònia.
I Regierungsbezirke i è spartìcc en circondàre (Kreise) che i pöl véser de du tìpi: i Landkreise o circondàre rürài e le kreisfreie Städte cioè cità extracircondariài o circondàre ürbà.
En Regierungsbezirk l'è goernàt de 'n Bezirksregierung cioè 'na giunta regiunàla condèn Regierungspräsident cioè 'n presidènt regiunàl.
Al momènt i Regierungsbezirke i è vintidù:
- Baviera:
Ai prim de óst del 2008, el Land de la Sasònia el g'ha riurdinàt i sò circondàre rürài (Landkreise) e 'l g'ha cambiàt denominasiù ai sò distrècc de Regierungsbezirke a Direktionsbezirke. perchè sèrte funsiù che prìma i éra sóta la responsabilità de i Regierungsbezirke i è stàde asegnàde ai circondàre. I Direktionsbezirke i è amò ciamàcc Chemnitz, Dreden e Lìpsia.


text:
Beppe Grillo
L'Isepp Peder Grillo, in italian Giuseppe Piero Grillo, cognossuu 'me Beppe Grillo (Genova, 21 de lugl del 1940) l'è on comegh e politegh italian, fondador del MoVimento 5 stelle.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è nassuu in d'ona fameja media, el sò pader l'era on dirigent d'azienda, e lu 'l se diploma 'me ragionatt, e 'l lavora per on poo de agn 'me vendô de vestii.
In di prim agn del 1980 l'ha scominciaa a fà el comegh, in del cabarè e in de la television.
Politega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 2005 scomincia l'attività poltega del Grillo, portada innanz sora el sò blog. El compra ona pagina de giornal per andà contra a la Banca d'Italia e al governador Antonio Fazio. El 26 de giugn del 2007 el parla innanz al Parlament Europee de la politega in Italia.
El 8 de settember del 2007 el fa el prim V-Day, e in del 2010 nass el MoVimento 5 Stelle e in di elezzion del 2013 el ciappa el 25% di vot.


text:
Venèzia
Venezia (Venexia in Venezian; Venice in ingles; Venise in frances; Venedig in todesch; Venecija in di lengov slav; Vignesie in forlan; Benátky in cech; Venecia in spagnoeu; Venetiæ in latin; Venetië in olandes; Venedik in turch; Velence in ungheres; Vaniesa in istriòt) l'e ona cità de 260.000 abitant, capital della provincia cont l'istess nòm e dèla region Vènet. L'è diventada ona putenza comerciàl in del quell de des secol e l'haa stabilii el contròll sora de cità e territòri bej distant come l'isola de Ròdi e quèla de Candia. La flòta de la repùblica Serénisima la gh'ha avuu minga dij par per un mucc de secoj in del Mediterrani, tant che el storich Fernand Braudel l'ha definii Venèzia la prima capital econòmica del capitalìsm. Dòpo de un period de decadenza la republica l'è finida cont el trataa de Campoformio che in del 1796'l dava el sò territòri al Govern austriach.
Tra i sò momument pussee famos a gh'hinn la catedral de San March e el pont de Rialt, faa su in del 1588 cont un progett de Antoni del Pont che l'haa vinciuu on concors che l'aveva partecipaa anca el Michelangiol. Finna al 1854 el Rialto l'è staa l'unich pont a pasaa dessoravia al Canal Grand.
Carateristica principal de Venèzia l'è el fatt che l'hann fada su in suj isol coligaa de canaj che la fann vuna cità romantica e tra i sitt che piasen pussee al mond per i lùn de mèl.


text:
Ohio
L'Ohio a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 116.096 km² e una pupulaziun de 11.459.011 abitant.
A l'è tacaa a nord al Michigan e al Lach Erie, al cunfin cunt el Canada, a ovest a l'Indiana, a süd al Kentucky e a la Virginia Ucidentala, a est a la Pennsylvania.
La capital a l'è Columbus (711.470 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Cleveland, Cincinnati, Toledo, Akron e Dayton.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Ohio a l'è andaa dent in de l'Üniun in del 1803.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Ohio al gh'ha 20 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Mudel:Ohio


text:
Burg (AG)
Burg a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 987 abitant e una süperfiss de 0.94 km², e al se tröva a una altitüden de 622 meter sura al livel del mar.
El cumün de Burg a l'è tacaa ai cumün de Menziken, Rickenbach (LU).
L'andament storegh de la popolazion de Burg l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Burg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Burg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
I mììs de l'an
Giünèè cunt la sua nììf
al fa tütt bèl gualììf.
Febrée a pitìn a pitìn
dì 'l sa slunga 'n mumentìn.
Maars, an poo fulèt:
sa scumencia a mööf i ranghèt.
Abrìì de trenta dì,
l'è ura de rinverdì.
Santa Cruus ai trìì de Macc
sa và sü ai praa a mèt giù 'l cuàcc.
L'è scià Giügn cunt pochi pagn
e la fa pasà la metà de tücc i agn.
Lüi: al suu ciamàa leuñ
quai volt al fa vegnì catif anca quìì buñ.
Agust, utaf fradel
al scürta ' dì de 'n bèl tuchel.
Setembri, anca senza 'l priuu,
i descarga munt i nos pastuu.
Utubri, Utubrìñ,
'n de la tina sa fa 'l viñ
E Nuembri l'è urmai scià
a fan pensà al munt de là.
L'è già Disembri : an funta n funt
l'è amò bèl stach a 'stò munt .
Firmino Fistolera


text:
Punt cardinal
Ul punt cardinal a l'è un sistema da referenza cartesian par representá l'urientaziun d'una mapa. Generalment Nòrt (òolt) Süt (bass) òvest (manzína) e est (drita). Chesta cumpusiziun la génera quatru àngul da nuvanta grad, ch'i sa dividiss al sò turn in du paart, generant Nort-òvest, Süt-òvest, Nort-est e Süt-est. Cun l'istessa uperaziun sa fa sü la rösa di vent, duvrada in navigaziun finn di sécul antich. I punt cardinaal i henn cugnusüü anca cuma i quatru direziun principal da la büssula:
Lunch la stòria, diferent cültür i hann segnaa diferent valur a ògni direziun.


text:
Murnigh
Murnigh (nom ufizial: Mornico Losana) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 641 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 8,2 km² e ona densità de 78 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Muntalt, Uliva, Préda di Giorg, Santa Giülëta e Tur Sela.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Murnigh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Republica de Bèrghem
Dopu che el dì de Nadàl del 1796 i franzes i hinn entraa en Bèrghem senza combatt, d'acordi cont el Podestaa Ottolini che l'aveva concordaa el ritir dj trupp veneziàn, el 12 de marz del 1797 la vegn proclamada la Republica Bergamasca. L'Ottolini, minaciaa de vess menaa via, el part per Brèssa, mentra la vegniva elegiuda la noeuva amministrazion del Comun formada de 24 personn, che la mett insèma anca una parvenza de esercit.
Dopo dù dì la Republica la vota l'annession a la republica Cispadana, e vegnen brusaa diversi bandér venezian. Se comincia a mett giò in de la citaa e in dj contraad l'arbol de la libertaa.
In di vall la ciappa però forma una sorta de contro-rivoluzion perchè la republica la par vess contra la religiòn e sopratutt in dj paes i pret riessen a portaa el popol de la part dj Veneziàn, ma quest moviment l'è combatuu e eliminaa nel gir de un mes.
A la fin la Republica Bergamasca la entra a faa part de la Republica Cisalpina cont el trataa de Campoformio.


text:
Battaja de Lissa (1866)
La Battaja de Lissa l'è staa on sconter naval de la Terza Guerra de Indipendenza italiana.
El vint de luj del 1866, arent a l'isola dalmata de Lissa, la squadra naval austriega comandada de l'ammiraj Wilhelm von Tegetthoff l'ha taccaa la squadra italiana de l'ammiraj Carlo Pellion di Persano. I Austriegh hann fondaa dò nav (la Re d'Italia e la Palestro), per poeu retiràss in del port de San Giorgio a Lissa con nissun problema. La sconfitta l'ha impressionaa negativament i sentiment di Italian.


text:
Celerina/Schlarigna
Celerina/Schlarigna (Todesch e Italian: Celerina, Rumanstch: Schlarigna) al è un cumün svizzer int ul distrecc da Malögia int ul canton dal Grison.
Al sa trœuva in la valada d'Engadina da sora. Ul vilasg al è locaa intra St. Moritz, Samedan e Pontresina. Ul sitt al è prumée menzionaa in di document datant 1320.
Ul nomm ofizzial da la municipalitaa al usava vess Celerina, finn 1943 quand ch'al ha adoptaa ul nomm Schlarigna/Celerina. In 1950 al è stai renomnaa anmò Celerina/Schlarigna.
Situasiù linguìstica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Enfìna a le fì del sècol XIX la zét del paés la parlàa 'l Romàncio (varietà Puter): Endèl 1860 la percentuàl de la popolasiù che la 'l parlàa l'ìa amò del 96%. L'è stat a cumincià dei agn 70 del 1800 che la pursiù de parlàncc el putér la g'ha ambiàt a calà: endèl 1880 l'ìa del 76,9%, endèl 1900 l'ìa del 68,32%. Entùren a le metà del sècol XX la ridusiù la s'è fàda piö marcàda: endèl 1941 l'ìa riàda al 50,4% e de alùra l'è mìa piö stàda magiurànsa. Endèl 1980 l'ìa del 30,67%, e 'ndèl 1990 l'ìa del 20,31%. Al dé d'encö la percentuàl de zét che la cunsìdera 'l Romàncio la sò prìma lèngua l'è piö bàsa de chèi che dis de ìga come prìma lèngua l'Italià (19,29%)
Lian da fœu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Celerina/Schlarigna - Sitt web ofizzial da la municipalitaa
- Celerina - Ofizzi dal tourism
- Celerina/Schlarigna in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Da cumpagnia cun RTR a Cazas
- Dumengia, 25.3.2012, 15:03
Venderdi passà, ils 16-03-2012 hai gì num "Da cumpagnia cun RTR a Cazas". L'Artg musical porta chant, musica e discurs da questa sairada, moderada d'Olivia Hitz. Nus udin: Cor viril da Scharàns (dir. Manuela Gava), ils Muhafreaks Masein (scolaras e scolars da la 4. - 6. classa cun lur sunas da bucca), la Buramusik Cazas (dir. Claudia Arpagaus) e la Kapelle GrischArt da Scharàns. A pled vegnan: Barbara Riedhauser, collavuratura regiunala da la Lia Rumantscha, Gieri Luzi da Cazas e Mariano Tschuor, directur RTR. Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
Andòra (Principä)
Artìcol in dialët piaṡintëin
Andòra (in Catalàn, sò Lèngua üficiäla Andorra) l'è un Stä picëin a bòta, c'as tröva in sìi muntä Pirenei, fra la Frànsa e la Spagna. As g'ha bèle nutìsia d'Andòra in dal sècul XI.
Al gh'ha una süparfìss ad 468 km² e l'è al püsè grand d'i micro-Stä d'Europa (San Marëin, Liechtenstein, Sitê dal Vaticân, Monaco e Malta). La sò pupulasiòn l'è 70.000 abitänt.
As parla al Catalàn.
I càp da Stä i'ann al vèsc d'Urgell e al Presidëint francès, cul tìtul ad Prìnsip.


text:
Medulàch
Medulàch l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem l'è sö la ria mansina del Ada 'n de la pianüra de l'Isola che l'è chèl tòch de pianüra bergamasca tra Ada e Brèmb.
El g'ha 'na popolasiù de 2 332 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,8 km² e 'na densità de popolasiù de 614 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 16 km de la sità e a 251 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Calösch, Chignöl (BG), Cornaa (MI), Padernu (LC), Sólsa, Süìs e Téren.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol palàs Medolago - Albani de gran valùr istòrech - artistèch: nasìt cóme castèl in del médioéf, tat che l' gh'à 'ntùren amò 'l fosàt, l'è stài trasfurmàt in del méla e sés/méla e sèt(1600/1700) in d'öna residènsa de campagna.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Medulàch l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Mar Russ
El mar russ (in arab البحر الأحمر Baḥr al-Aḥmar, al-Baḥru l-’Aḥmar; in ebraich ים סוף Yam Suf), a l'è un gulf o brasc da mar de l'ucean indian tra l'Africa e l'Asia. La cunessiun cun l'ucean la se tröva a süd, a travers el stregg de Bab al-Mandab e 'l gulf d'Aden. Al nord a gh'è la penisula del Sinai, sitüada tra 'l gulf d'Aqaba e 'l gulf da Suez al funt del qual el se derviss el canal de Suez, che 'l porta al mar mediterani. Quest mar chì a l'è lungh circa 1900 km e, al punt püssee largh, 300km. El fund marin el gh'ha una prufundità massima de 2500 m in la fossa centrala e una prufundità media de 500 m, però el gh'ha anca di piatafurm pocch fund, famus per la vita marina e i cural. La süperfis marina l'è de circa 450.000 km². A l'è l'habitat de püssee de 1000 specii d'invertebraa e 200 de cural.
El nom[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El mar a l'era numinaa gulf Arabich in la püpart di fund europei fin al secul XX, nom derivaa dai antigh funt grech. Erodut, Strabun e Tulumee numinaven quest brasc de mar Arabicus Sinus, menter reservaven el termin mar d'Erythrias per i aqui che bagnaven a süd la penísula d'Arabia, cunusüü atüalment cume ucean indian. El nom del mar a l'indica minga el culur di aqui, già che a hin ben blö da luntan e trasparent a la man. Forsi el fa alüsiun a la fluraziun staziunala di cianubateri numinaa Trichodesmium erythraeum, che se tröven sü la süperfis da l'aqua. Vargün al sügeriss che 'l se referiss ai muntagn russ del circundari, rich de mineral, ciamaa "הרי אדום" (muntagn di Edumit o muntagn rübin in ebraich).
Prupietà fisich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La temperatüra de l'aqua in süperfis la resta custant a 21-25 °C e la visibilità l'è buna fina a circa 200 m, però el mar al è cunussüü per i vent fort e i curent periculus. El mar el se crea quand che l'Africa la se separa da l'Arabia, un muviment scumenzaa circa 30 miliun d'ann fa: adess a l'è dree a deventà püssee grand e, in acord al mudel del Tuzo Wilson, al deventarà un ucean.
Paes e cità de la costa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I paes de la costa del mar russ a hin:
- Costa nord:
- Costa ovest:
- Costa est:
- Costa süd:
- Cità:
Assab e Massaua, in Eritrea; Port Sudan, in del Sudan; Hala'ib, dispütada tra Sudan e Egit; Port Safaja, Hurghada, Suez, Sharm el-Sheikh e Dahab, in Egit; Eilat, in Israel; Aqaba, in Giurdania; Gidda, in l'Arabia Saudita, e Hudaida, in del Yemen.


text:
Pagnoeuna
Pagnoena ([pa'ɲønɛ] in del dialett valsasnatt; Pagnona in Italian) l'è on comun de la Provincia de Lecch che 'l cunta 374 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,0 km² e ona densità de 42 ab./km². El se troeuva in l'alta Val Varron, al confin con la Provincia de Sondri (Delebi e Piantee).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Pagnoeune l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Cuzieu (FR-01)
Cuzieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Virieu-le-Grand, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 410 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4,87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 260 méter a 'na altèsa màsima de 449 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cuzieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc


text:
Vitrolles (FR-13)
Vitrolles l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur , endèla Frància meridiunàla. L'è capoloch del cantù omònim e 'l fà part del circondàre (arrondissement) de Istres e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône .
El g'ha 'na popolasiù de 34 827 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36,58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 255 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc


text:
15 05
Ol dé 15 de magio l'è 'l 135 ( 136 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 231 dé a finí l'an.
Ul dí 15 de magio al è ul dí da pòost 135 ( 136 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 231 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1644 - Lleida (ol Segrià): i Català i trà zò i Franses a i porte de la sità quand chès·c i pröà·a a conchistá-la (Guèra di Ranzadur).
1618 - Johanne Kepler al confirma ol sò pröm descovriment, refüdat in prinsipe, de la tersa les del moviment di planecc (descoerta per la pröma ölta ol 08 05 però refüdada daspus d'ergü càlcoj).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1567 - ol Claudio Monteverdi composidùr lumbàrt nasìt a Cremùna.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sant Isidre, patrònn di contadí: s'i fà di sélebrassiú in ergöne comunità agrícole.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Nottwil
Nottwil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Sursee, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.33 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3399 abitant.
El cumün de Nottwil al se tröva a una altitüden de 526 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buttisholz, Eich, Neuenkirch, Oberkirch, Ruswil, Sempach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nottwil l'è menziunaa la prima volta inturen ai ann 1217-22 col nom de Nottewile. In 1275 l'eva staa menziunaa col nom de Otewile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
References[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Nottwil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Sâbet
Artécol in dialèt arzân
Sâbet (Sabato in italiân) l'é un dé 'd la stmâna tr' al venerdé e la dumènica, dal latèin sabbatum ch' al deşvîn a msó vôlta da l' ebràich shabbat, giôren dedichê a l' "arpûns".
P'r al mònd rumân, préma ed l' arîv dal Cristianèişem, l' êra al Saturni dies, dé ed Satûren, druvê incō int i paèîş ed léngva inglèişa (Saturday) e da i paèiş ed l' Êlta Europa.
Per l' ebraîşem l'é un giōren sâcher da stêr luntân da bâst' ech sia gèner 'd ôvra e dòunca ânch al lavōr (Esodo 20, 10) e 'd celebrasiòun ed l'ôpra ch' la sêlva ed Dio (Deuteronomio 5, 12-15), urdnê in di dēş cumandamèint, guêrda Shabbat. Soquânt tétol cristiân ed Avventismo millerita, tra quisché la Chiesa Cristiana Avventista del Settimo Giorno, j Avventisti del Settimo Giorno del Movimento di Riforma, i Davidiani e la Vera Chiesa di Gesù a rispèten l'arpûns da la sîra dal venerdé a còla dal sâbet, acsé cm' a dîş la Bébia
Vōş coleghêdi
Êter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Sâbet
Lunedì · Martedi · Mercoledì · Giovedì · Venerdì · Sabato · Domenica
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Sabato trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Muammar Gheddafi
El Muammar Gheddafi (in areb: القذافي, Muʿammar al-Qadhdhāfī, nomm intregh Muʿammar Abū Minyar ʿAbd al-Salām al-Qadhdhāfī; Sirt, 7 de giugn 1942 - Sirt, 20 de ottober 2011) l'è staa on soldaa e on politigh libigh. A l'è staa de facto el capp de la Libia per oltra quarant'ann (del 1969, dopo on golpe contra el re), fina a la soa deposizion e mort duranta la Guerra Civil Libiga del 2011. In verità lù el gh'ha mai avuu a longh incarigh offiziai, perchè lù el s'era daa domà el titol de "Guida e Capp de la Rivoluzion de la Granda Jamāhīriyya Araba Libiga Popolar".
Cuntegnüü
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nomm de Gheddafi l'è vun de quei con pussee variant grafigh al mond: el sò nomm in areb classigh, l'emm giamò scritt pussee sora a l'è Muʿammar al-Qadhdhāfī, pronunciaa /muˈʕammaru lqaðˈðaːfiː/, menter in del dialett libigh el se dis /muˈʕæmmɑrˤ əlɡædˈdæːfi/. Lù istess l'è mai staa bell ciar sora a la manera de scrivel con l'abecee latin: in d'ona quai soa lettera el se firmava Moammar El-Gadhafi, menter in sul sò sitt offizial gh'era scritt Al Gathafi.
Chì de sotta, on esempi de come l'è scritt giò in di vari lengov:
- Italian: Muammar Gheddafi.
- Ingles: Muammar Gaddafi.
- Todesch: Muammar al-Gaddafi.
- Frances: Mouammar Kadhafi.
- Spagnoeu: Muamar el Gadafi.
- Olandes: Moammar al-Qadhafi.
- Turch: Muammer Kaddafi.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I origin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nass a Sirt, che al temp la partegn a la Provincia de Misurada (Italia), in d'ona famiglia islamiga de la qual però se sa proppi pocch. In del 2009 ona veggia sciora israeliana de origin libiga, ona tal Rachel Tammam, l'ha ditt che 'l Gheddafi el gh'avria 'vuu anca ona origin giudea, perchè la soa mader la saria stada la soa zia Razale Tammam; però i storigh hann mai confermaa quella storia chì, inscì la podria vess domà ona leggenda.
A ses ann Gheddafi l'è staa ferii al brasc del s'ciopp de ona bomba che l'era restada intrega di temp de la guerra: in de l'esplosion moeuren duu sò cusin.
La cunquista del podè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tra el 1956 e 'l 1961 l'ha studiaa a la scola coraniga de Sirt, in de la qual l'incontra i idei panareb de Gamal Abd el-Nasser (president egizian), che ghe piasen proppi tant. In del 1968 el decid d'entrà in l'Accademia Militar de Bengas. Dopo el cors e dopo 'n brev period de specializzazion in del Regn Unii, el tacca la soa carrera in de l'esercit, col ciappà a vintsett ann el grado de capitan.
Già che l'era minga content del governa del re Idris I, che ghe somejava tropp visin ai Statt Unii e a la Francia, el 26 de agost del 1969 el se mett a la guida de on colp de Statt contra el re; el primm de settember la nass la Repubbliga, guifada de on Consili de la Rivoluzion faa sù de dodes militar de ispirazion nasseriana e comandaa del Gheddafi, che intant el s'è promoss indeperlù a Colonnell (titol che 'l tegnarà per tutta la vita). In pocch temp el regimm de Gheddafi el vegn ona vera e proppia dittadura.
El governa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fina ai Ann Vottanta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Consili, per vorè del Gheddafi, el fa sù ona noeuva costituzion che la fa sparì tucc i partii politigh e i elezion. La Libia la muda nomm e la se ciama Jamāhīriyya (on termin inventaa per l'occasion e traa foeura de la parolla jumhūr, che al plural el fa jamāhīr e 'l voeur dì "massa de gent"). El Gheddafi el gh'ha intenzion de trovà ona "terza via" al comunismo e al capitalismo: el proeuva a messedà insemma i princippi del panarabismo e quei de la socialdemocrazia (senza democrazia, però). El Gheddafi el scerniss de mostràggh a tucc i sà idei politigh e filosofigh in del sò Liber Verd (titol che 'l ciappa ispirazion del Liber Ross de Mao Zedong), sortii foeura in del 1976.
In nomm di sò ideai, el fa nazionalizzà la pupart di proppietà petrolifer forest, de sarrà sù i bas militar american e ingles e toeu via ai comunità italiana e giudea tucc i sò ben, e poeu de scasciài via in del 1970. A partì de quell ann, ogni 7 de ottober la gh'è stada la festa del "Dì de la Vendetta", cioè la scasciada di 20.000 italian che viveven anmò in Libia.
In de la politiga foresta, el Gheddafi el ghe da sostegn a l'OLP de Yasser Arafat contra Israel e 'l spera che ghe sia on'union tra i paes musulman de l'Afriga, soratutt con la Tunisia: ma la resposta negativa del primm minister tunisin del temp, el scior Bourguiba, el fa vegnì meno quella idea chì. Inoltra el Gheddafi l'è staa vun di pocch leader del mond che l'ha segutaa a vess amis di dittador Idi Amin Dada e Jean Bokassa (quell lì però domà in del temp che 'l diseva de vess musulman).
Per on poo de temp in del 1972 el Gheddafi l'è anca el primm minister de la Libia ad interim, ma poeu el lassa el post a ʿAbd al-Salām Jallūd.
In del 1977, grazie ai danee vegnuu foeura del petroli, el regimm el fà sù ona quai opera in favor de la proppia nazion, compagn de strad, ospedal e industri. Inscì, vista la popolarità che 'l gh'ha in 'sto moment, in del 1979 el Gheddafi el lassa ogni carega offizial: anca se 'l resta l'unigh capp de la Libia, de quell moment el tegn domà el titol de "Guida de la Rivoluzion".
I Ann Vottanta el veden sostegnì l'IRA e 'l Settember Negher, semper per i sò idei anti-americann e anti-israeliann; la CIA l'accusa de avè organizzaa di attentaa in Sicilia, Scozia e Francia.
In del 1986 lù l'è ormai el nemis numer vun di Statt Unii che inscì deciden de lanciàggh on quai razz contra el sò palazz: in del raid la moeur la soa tosa dottada, però lù el se fa nagott perchè l'era staa vertii del president del Consili italian Bettino Craxi; a bon cunt, per vendicàss, el Gheddafi el fa lancià contra Lampedusa on para de missil SS-1 Scud, che però finissen in del mar.
Inoltra, per ordin del Gheddafi, el 21 de dicember del 1988 el s'cioppa ona bomba in d'on aerei a Lockerbie (Scozia), che la coppa tutt i 259 passegger; l'ONU, stufida del comportament de Gheddafi, la fa sù on embargo contra la Libia; domà in del 1999 el Gheddafi el ghe consegna i terrorista.
Del 1990 in poeu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A partì di Ann Novanta, col vedè come l'è che l'era dree a 'ndà mal l'economia libiga, el Gheddafi el decid de mudà el roeul del regimm in del camp internazional; per esempi el se s'cera contra l'invasion del Kuwait e 'l sostegn i trattativ de pas tra Etiopia ed Eritrea. Inoltra, la consegna di terrorista de Lockerbie la convincc l'ONU a toeu via l'embargo.
I Ann Dumilla inoltra veden Gheddafi tornà semper pussee amis de l'Occident, anca cont i Statt Unii e l'Italia.
La guerra civil e la mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ai inizzi del 2011, sù l'onda di rivoeult de la Tunisia e de l'Egitt, anca i libigh tacchen a protestà per el regimm de Gheddafi; lù el ghe respond cont el mandà l'esercit a coppà la gent, inscì la s'cioppa prima ona rivoeulta e poeu man a man ona vera e proppia guerra civil. Menter i ribei tegnen la zonna a est del Paes, i fedee de Gheddafi resten in de l'ovest. Ma la NATO la se s'cera cont i ribei, e inscì adasi adasi la vittoria la passa in di man del CNT (Comitaa Nazional Transitori); la pupart de la gent del governa de Gheddafi le bandona e la passa coi rivoltos.
I soldaa de Gheddafi resisten on fracch a Tripoli, poeu a Beni Ulid e infin a Sirt, la città indove l'è nassuu; insemma a lor gh'è anca el Gheddafi, che 'l voeur minga lassà el sò paes, e on sò quai fioeu. El 20 de ottober del 2011 i ribei ciappen finalment Sirt e troeuven el dittador sconduu in d'ona busa; le ferissen ai gamb e, menter el porten in gir per la città per fàggh vedè a tucc che l'è proppi lù, el coppen (anca se lù l'aveva pregaa de sparà minga).
Famiglia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Gheddafi el s'è sposaa dò voeult; la prima voeulta (1969) cont ona certa Faitha, ma lù l'ha lassada dopo domà ses mes. La segonda voeulta l'è staa cont ona donna de origin ungares, ciamada Safia Farkas.
De la prima miee, el Gheddafi el gh'ha 'vuu on fioeu: Mudammad (1971).
La segonda miee inveci el gh'ha daa a lù alter sett fioeu:
- Sayf al-Islam (1972-...).
- Saadi (1973-...).
- Hannibal (1975-...).
- Aisha (1977-...).
- Mutassim (1977-2011).
- Saif al-Arab (1982-2011).
- Khamis (1983-2011).
Tucc i sò fioeu gh'hann avuu di incarigh politigh duranta el sò period de governa sora la Libia. Trii de lor hinn mort duranta la guerra del 2011, segutaa on poo dopo del sò pà.


text:
Deisswil bei Münchenbuchsee
Deisswil bei Münchenbuchsee a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.1 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 96 abitant.
El cumün de Deisswil bei Münchenbuchsee al se tröva a una altitüden de 530 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ballmoos, Münchenbuchsee, Rapperswil, Wiggiswil, Zuzwil.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Deisswil bei Münchenbuchsee in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Deisswil bei Münchenbuchsee in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Thörigen
Thörigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.5 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1023 abitant.
El cumün de Thörigen al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bettenhausen, Bleienbach, Bollodingen, Herzogenbuchsee, Ochlenberg, Thunstetten.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Thörigen al Wikimedia Commons


text:
Bauen
Bauen a l'è un cumün svizzer del Canton Üri. Al gh’ha pressapoch 184 abitant e una süperfiss de 3.77 km², e al se tröva a una altitüden de 436 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bauen a l'è tacaa ai cumün de Flüelen, Isenthal, Seelisberg, Sisikon.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bauen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1150 col nom de Bawen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bauen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Thonon-les-Bains
Thonon-les-Bains l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. L'è capolöch dei cantù de Thonon Est e Thonon Ouest e del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains. El fà part del dipartimènt de l'Alta Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 33 928 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26,23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 371 méter a 'na altèsa màsima de 569 méter s.l.m.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Castelnoeuv (CO)
Castelnoeuv (Italian: Castelnuovo Bozzente) l'è on comun de la Provincia de Còmm che gh'ha 929 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 3,7 km² e 'na densità de 251 ab./km².
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Castelnoeuv (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Thor
Thor (nors antigh: Þórr) l'è vun di dei pussee important de la mitologia germanega.
L'era el dio del tron, e l'è cognossuu per i sò longh bataj contra i Gigant.
Cuntegnüü
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
"Thor" l'è la version inglesa del nors antigh Þórr, che la va inanz anca incoeu in de l'islandes Þór.
A l'è cognossuu anca tant 'me Donar in todesch antigh e olandes, Þūnor in ingles antigh, Tórur in faroes, Tor in svedes, danes e norveges, Tonger in frison. El nomm el deriva de la radis germanega *Thunraz, che la voeur dì "tron" (cf. ingles modern thunder, todesch donner e via inscì) e l'è de origin indoeuropea (cf. el latin tonus).
I origin mitologich e la fameja[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'era el fioeu de Odin (re di dei) e de Jörð (la dea de la terra), e l'era el pussee fort di Æsir. El viveva a Ásgard, in del regn de Þrúðvangar, in del castell de Bilskirnir.
Intant che Odin l'eva consideraa el re di dei, Thor l'eva pussee che alter el dio di omen, e per quest l'era ben amaa di gent de la Scandinavia. I Vichingh i se faven ciamà anca el Popol de Thor. El dio l'era representaa con la barba longa e rossa e i muscoi possent, e 'l gh'aveva duu aspett de la personalità: el primm l'eva quell del gigant fosch e brutal; el segond inveci le faseva vedè tant 'me on bonascion con di aspett anca comegh.
La soa miee la se ciamava Sif e l'era la dea de la fertilità, cont i cavei dorad compagn del forment, faa su di nan dopo che Loki el gh'aveva tajaa via quei originai. Thor el gh'ha 'vuu anca alter moros asca la miee: per esempi, la gigantessa Járnsaxa la gh'ha daa a lu on fioeu ciamaa Magni. De la Sif el gh'ha 'vuu Þrúðr e Móði; el gh'aveva anca on fiolasc ciamaa Ullr, che però l'era on bagai domà de la Sif.
I ogett de Thor[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La soa forza, giamò legendaria, la cresseva grazie a trii arnes che lu el bandonava mai, e che le faseven vegnì quasi invicibel: ona cintura che la ghe redobbiava la forza, on para de guant de ferr e 'l martell Mjöllnir, on istrument doperaa per colpì i moster e i nemis. El fonzionava tant 'me on boomerang, e 'l rapresentava ona saetta: donca el nonziava el rivà de la pioeuva.
El sò mezz de trasport a l'eva on carr tiraa de dò caver (Tanngnjóstr e Tanngrisnir). Anca quei besti chì i gh'aveven di poter portentos: duranta i sò viagg, el Thor je mangiava a la sira e 'l coservava la pell e i oss; a la matin, i dò caver eren renassuu.
Influenza coltural[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El nomm de Thor l'è restaa conservaa anca incoeu in del nomm del giovedì doperaa in di lengov germanegh: varda per esempi l'ingles Thursday, el todesch Donnerstag, l'olandes Donderdag. Anca in finlandes la s'è fada sentì l'influenza germanega, e defatt el giovedì el se ciama Torstai. El nomm del giovedì l'è staa formulaa per imità quell doperaa in di paes de coltura latina: defatt el Thor l'è on poo el corespondent del Giove, perchè hinn tucc duu signor del tron.
Inoltra el nomm del dio l'è anmò bell doperaa in di paes de la Scandinavia.
Thor a l'è anca on personagg di fumett american de la Marvel.


text:
Vado Ligure
Vado Ligure (en lìgure: Voæ) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de 8 425 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 23,4 km² e 'na densità de popolasiù de 360 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bergeggi, Quiliano, Savona, Spotorno, Vezzi Portio.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vado Ligure l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Kandersteg
Kandersteg a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Frutigen-Niedersimmental, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 133.9 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1231 abitant.
El cumün de Kandersteg al se tröva a una altitüden de 1174 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Adelboden, Blatten (Lötschen) (VS), Ferden (VS), Frutigen, Kandergrund, Kippel (VS), Lauterbrunnen, Leukerbad (VS), Reichenbach im Kandertal, Wiler (Lötschen) (VS).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Kandersteg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Village of Kandersteg
- Media relaa a Kandersteg al Wikimedia Commons
- Scout Centre
- This website gives some suggested hikes from Kandersteg


text:
Barba Scrooge
Barba Scrooge u Scrooge McDuck al è un caràtar fizziunaal Scuzzees creaa pal Carl Barks, parüü par la prüma völta in Dell Comics Four Color Comics #178 Christmas on Bear Mountain in Dicembru 1947. Sura i décad, ul Scrooge al è emergjüü dal vess gjüüst un caràtar da süpòort dal Àned Donald, generaant la sò pròpia séria da líbar da còmich, Barba Scrooge, cun di aparizziun in difereent specjaal da televisiun, film e videogjööch. La séria animada del 1987, DuckTales la sigüta i aventüür dal Scrooge e di sò nevuut Àned Donald e Huey, Dewey and Louie Duck e da la sò vita sitüada in la citaa fizziunala de Duckburg.
Ul nomm dal Scrooge al è basaa sül Ebenezer Scrooge, un caràtar da la A Christmas Carol dal Charles Dickens. Ul Scrooge, insema a fisc òolt caràtar da Duckburg, al à gudüü da pupularitaa internazziunala, particülarameent in Europa, e al è da frequeent tradüii int òolt lénguf.