text:
Pedesina
Pedesina (nom ufizial in talian: Pedesina) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 39 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6,3 km² e ona densità de 6 ab./km².
A l’è tacaa a Bema, Sgeröla, Premana (LC), Resüra, Rugul.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pedesina l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
Pruverbi in del dialet de Pedesina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Se 'l truna el dì de San March, 'l turna indree l'invernu quaranta dì.
- Se 'l fioca russ, l'istaa l'è fusch.
- A sta a cà sua s'è sciur e nu s'ul sa.
- El pan di otri el gh'ha sü set crusti e un crostun.
- Un tartüful al dì, ma a sua cà!
- I nigui i va in giù, se l'aqua la va in sü.
- Füm in giù, cabri in sü.
- Ul ris el nass in de l'aqua, el gh'ha de murì in del vin!
- El mis d'agust, giù 'l sul l'è fusch.
- Ogni cà la gh'ha 'l sò spazzacà.
- A prumet, el fa miga maa la schena.
- Scuva növa la scuva bee.
- Se 'l sul el turna indree, 'n gh'ha aqua fina ai pee.
- Fin che ghe n'è, viva el re; quand che ghe n'è piü, amen por Gesü.
- Al 31 de ginee l'è fö l'urs de la tana.
- I cürius i van fö a ciapà fregg.
- Sach tancc macc; Resüra, tera scüra; Pedesina, aria fina; Gerula parasciula.


c: text/html

text:
Almèn
Almèn (nòm uficiàl en italià: Almenno San Salvatore) l'è ü cumu de la Pruinsa de Bèrghem colocàt a 12 km de la sità de Bèrghem. El g'ha 5 749 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]), 'na superfìce de 4,75 km² e 'na densità de popolasiù de 1 210 ab./km². El cunfìna coi cümü de Almè, San Bartolomé, Paladina, Stròsa, Übiàl Clanèss e Éla d'Almè.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Almèn l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Britney Spears
La Britney Jean Spears (McComb, 2 ad Dicémbar 1981) l'è na cantànta pop, balarìna e atōra americàna. In dal sò caréra l'à vindû da piò ad sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd rivànd a èsar la sésta artìsta fémna in fat ad vénditi.
Biugrafìa
La Spears, nada a McComb in dal 1981, la crés a Kentwood, in dal stat dla Luiśiàna. L'è la secónda di tri fradèi, Bryan e Jamie Lynn. I sò genitōr Jamie Parnell Spears e Lynne Irene Bridges i la màndan a tri an a studiàr dansa a Kentwood e pò anc ginàstica e cant. Britney la vins soquànti cumpetisiòṅ a livèl statàl e anc dal gari par putèṅ.
Gl'Inìsi
A òt an, la Spears e sò màdar Lynne i viàśan in fiṅ a Atlanta par far n'audisiòṅ dal "The Mickey Mouse Club" ma l'è tròp pìcula par partecipàr a i spetàcui e la sarà sarnìda sōl in dal Dicémbar dal 1992 insém a Justin Timberlake, Joshua Chasez (i dventaràṅ famóś in séguit sunànd in di 'N Sync), Christina Aguilera e Ryan Gosling. In cal mèntar la fà dal reclàm e di lavursèṅ in televiśiòṅ.
Quànd al spetàcul al vèṅ scanślâ, la Spears la tórna a Kentwood e la s iscrìv a la Parklane Academy.
In dal Śugn dal 1997, la Spears la ś mét in cuntàt cun al manager Lou Pearlman dmandànd ad śuntàr-as a 'l grup fat ad fémni Innosense. In cal mèntar la Lynne la s dà da far mandànd dal foto e na registrasiòṅ ad na canta ad Whitney Houston fata par sò fiōla a 'l amìg manager Larry Rudolph. Chi lò al decìd a dar-gh un cuć faghénd-la cgnósar a soquànti cà discugràfichi ma a gh'éra da preparàr un demo prufesiunàl.
A cal punt lè al śibìs a la Britney un scart dla Toni Braxton e lē la 'l canta in na stmana par pò andàr a purtàr la registrasiòṅ a quàtar cà discugràfichi a New York. Sōl la Jive Records la cata al lavōr interesànt, chi atri tri i pascàvan dal bandi quài Backstreet Boys e al Spice Girls, dgénd ch'a n gh sarés mai stada n'atra Madonna, n'atra Debbie Gibson o n'atra Tiffany.
La Jive la gh manda al prudutōr Eric Foster White p'r un méś e dòp la decìd ad far-ag far 'n àlbum tgnénd a drē a 'l stîl pop, ch'al s psiva anc balàr, e minga a quél dla Sheryl Crow ch'l éra quél ch'l'iva sarnî par lē a 'l inìsi la Britney Spears.
'L è acsè che la Britney la tóś 'n aparéć par vulàr a i Cheiron Studios ad Stucólma par registràr in part al sò prim disc, da Mars a Avrìl dal 1998, cun sèg i prudutōr Max Martin, Denniz PoP, Rami Yacoub e àtar incóra.
...Baby One More Time
Turnàda in di Stat Unî, la Spears la taca un gir prumusiunàl in di sèntar cumerciài, cun 'l ubietìṿ ad far cgnósar al sò disc ch'l éra drē a gnir fóra. Chi spetaculèṅ lè i vdìvan dū balarèṅ śibìr-as mèntar lē la cantàva quàtar pès. La Brintney la vèra anc di cuncèrt di 'N Sync.
In dal Śnar dal 1999 a véd finalmènt la luś al sò prim disc Baby One More Time (Amōr incóra na vòlta) e al finìs subìt a 'l prim pòst in dla Billboard 200 dvintànd dòp sōl un méś disc ad plàtin dòpi.
A livèl mundiàl, 'l àlbum al và in di pòst élt dal clasìfichi in quìndas paéś, vindénd da piò ad déś migliòṅ ad còpi in 'n an e cavànd-gh-la a dvintàr al disc fat da 'n śuvnòt più vindû ad sèmpar. La canta ch'la gh dà 'l tìtul l'è al prim sìngul e al vénd un quèl cuma sincsènt-mila còpi subìt a 'l prim dè, restànd in véta par dū stmani ad fila in dla clasìfica di sìngui. In tut 'l à pò vindû nóṿ migliòṅ ad còpi. Sometimes, (You Drive Me) Crazy e Born to Make You Happy i èṅ i àtar sìngui mèntar la canta From the Bottom of My Broken Heart l'è gnuda fóra da par lē sōl p'r al marcâ americàṅ e austragliàṅ.
Oops!... I Did It Again
Oops!... I Did It Again (Óhi, a 'l ò fat incóra), al sò secónd àlbum, 'l è stâ publicâ in dal Maǵ dal 2000 e 'l à vindû 1,3 migliòṅ ad còpi in dla prima stmana, piasànd-as a 'l prim pòst dla clasìfica americàna, e vint migliòṅ in tut (déś in dal sò paéś), dvintànd un disc ad diamànt. Al prim sìngul al pòrta al stés nóm d'l àlbum e anca lò al vénd bèṅ, specialmènt in Austràglia, Śelànda Nóva e Régn Unî tant che chè al ś mét in véta. Àlbum e sìngul i èṅ stâ numinâ a i Grammy Award cuma "Best Pop Vocal Album" e "Best Female Pop Vocal Performance".
Par cal lavōr chè, a gh dà na maṅ la Shania Twain che, insém a sò marè Mutt Lange, la scriv al sìngul Don't Let Me Be the Last to Know, mèntar i àtar dū sìngui i èṅ Stronger e Lucky.
In dl'Istâ dal stés an al partìs al sò prim tour mundiàl ch'al gh fà ciapàr 40,5 migliòṅ ad dòlar. Insém a sò màdar la Spears la scriv pò al lìbar Britney Spears Heart-to-Heart.
Al 7 ad Setémbar dal 2000, Britney la s śibìs a i MTV Video Music Awards e, mèntar l'éra drē a far al sò pès, la sa sćiànca al vistî négar ch'la gh'iva adòs faghénd védar che 'd sóta la gh 'n iva òṅ culōr carna. La Britney cun al trési tuta cà e cēśa di inìsi la fà al pòst a na Britney più spurcaciòna e malnéta, prònta a tacàr na relasiòṅ cun al sò vèć amìg Justin Timberlake.
Dū muśicìsta, Michael Cottril e Lawrence Wnukowski, i aṅ in séguit fat càuśa a la cantànta e a la sò cà discugràfica dgénd che lì lōr i ìvan cupiâ What U See (Is What U Get) e Can't Make You Love Me parténd da di pès suo.
Britney
In dal 2001 la cantànta la ś mét 'd acòrd cun la Pepsi Cola par far-ag la reclàm e la ciàpa 8 migliòṅ ad dòlar. In cal mèntar, insém a sò màdar, la scrìv un secónd lìbar ch'la dascór ad lē, A Mother’s Gift.
Al déś ad Setémbar dal 2001, al dè prima d'l atintâ a 'l Tór Śmèli, la fà un duét cun Michael Jackson a 'l Madison Square Garden ad New York cantànd The Way You Make Me Feel par festegiàr al 30śum aniversàri dal caréra dal rè dal pop. Dòp al diśàstar, la dà a 'l vitmi dal masàcar na part di fónd catâ sù cun al braṅ What's Going On incìś, insém a Gwen Stefani, Christina Aguilera, Beyoncè e àtar, par la lòta còntra 'l AIDS.
In Nuvémbar a véd la luś al tèrs sò disc, Britney, dódas migliòṅ ad còpi vindùdi in tut al mónd e prim pòst in clasìfica in di Stat Unî, Austràglia e Régn Unî.
Al prim sìngul tirâ fóra 'l è stâ I'm a Slave 4 U (A sòṅ na sćiàva par tè). In dal vìddeo a ś véd na Spears mója andgàda ad sudōr strusiàr-as daśnumóśa atàc a di masć. Ma a far scàndal, p'r i animalìsta dla PETA, l'è pò la sò eśibisiòṅ a i MTV Video Music Awards dal 2001 quànd la canta cal braṅ lè in frònt a na tigra in gàbbia e a un pitòṅ śbiàvad pugiâ atàc a 'l sò spàli. La gh và méj cun al sìngul Overprotected numinâ a Grammy Award.
In dal Favràr dal 2002 la fà al sò debùt cum atóra in dal film Crossroads - Le strade della vita. Lē la vèṅ bcada p'r i crìtic ma la pelìcula la ciàpa i sò bèsi listés: 61 migliòṅ ad dòlar muciâ sù quànd l'éra custàda sōl 12.
In dal 2002 i védan la luś soquànt àtar sìngui a partìr da Favràr: I'm Not a Girl, Not Yet a Woman (A n sòṅ minga na baghéta ma gnanc incóra na dóna, druàda anc in dal film Crossroads), I Love Rock 'n' Roll (Al rock'n'roll al m piàś, Maǵ, cover ad Joan Jett), Anticipating (Luj) e Boys (Agóst, braṅ rimixâ par Pharrell Williams e druâ in dal film Austin Powers in Goldmember).
P'r apugiàr al disc, la Spears la partìs p'r al Dream Within a Dream Tour, un pachét ad cuncèrt ch'al gh fruta da piò ad 43 migliòṅ ad dòlar.
In the Zone
In dal Dicémbar dal 2002, Timberlake al fà un vìddeo dal sìngul Cry Me a River, in dua a ś véd na ragasōla ch'la sumìlia a la Spears, faghénd pinsàr la gint ch'la popstar la gh'àppia mis i còran. La cantànta la gh rispónd scrivénd al lènt (e futùr sìngul) Everytime insém a la sò amìga e curìsta Annet Artani.
La Spears la vèra pò i MTV Video Music Awards dal 2003 insém a la Christina Aguilera, cantànd na Like a Virgin dimóndi spurcacióna. A metà dla canta la s śònta anc la Madonna, ch'la fà scàndal dand un basèṅ in bóca a tut al dū. 'L avenimènt al gh'à abû dimóndi sèguit.
In dal Nuvémbar dal 2003 a vèṅ fóra In the Zone, al sò quàrt àlbum, prudót insém a di artìsta quài Moby, R. Kelly e Puff Daddy. In cal lavōr chè la Spears la taca a scrìvar di pès anca lē, cum al prim sìngul Me Against the Music, cantâ cun la Madonna. R. Kelly invéci al gh dà al braṅ Outrageous, braṅ gnû fóra da par lò anca lò (ma sénsa vìddeo parchè Britney la s éra fata mâl a 'n śnòć durànt a 'l tòlti śò e la n éra briśa bòna ad finìr al filmâ), acsè cuma Toxic, un sucès anc in Itâglia (quàrt pòst, in clasìfica pò par 31 stmani ad fila) e vinsidōr 'd un Grammy Award cuma "Best Dance Recording" e mijór sìngul in fat ad vénditi da quàt'r an a cla banda.
Àtar dū pès i arévan duvû gnir fóra anca lōr cuma sìngui (la sensuàla Breathe on Me e al duét fat insém a Ying Yang Twins I Got That Boom Boom) ma pò l'è andàda diversamènt.
In tut In The Zone 'l à pò vindû da piò ad déś migliòṅ ad còpi in tut al mónd.
Greatest Hits: My Prerogative
Scanślâ al tour dal 2004 p'r èsar-'s fata mâl a 'n śnòć, la Spears l'è custréta a turnàr a cà par far soquànti stmani ad riabilitasiòṅ, cun al śés a na còsa. In d'l Aṿtòṅ dal stés an la spóśa al balarèṅ Kevin Federline e pò la fà gnir fóra un parfùm fat da lē insém a la Elizabeth Arden ciamâ Curious. In Utóbar la fà savér ch'la gh'à vója ad tōr-as na pàuśa par métar sù famìja.
P'r inganàr al tèmp, la sò cà discugràfica in Nuvémbar la fà catàr in di negòsi la sò prima racòlta, Greatest Hits: My Prerogative ch'la vénd un quèl cuma nóṿ migliòṅ ad còpi in dal mónd intēr. I braṅ inèdit, sarnî anc cuma sìngui, i èṅ My Prerogative (cover ad Bobby Brown vindùda bèṅ anc in dal nòstar paéś) e Do Somethin’.
A la fiṅ dal 2004, la Spears la traśmét na sò canta nóva a la ràddio ad Los Angeles KIIS-FM ch'la s ciàma Mona Lisa, un demo 'd un prugèt pò aburtî, sénsa ch'a s in sàppia al mutìṿ, Original Doll.
'L an dòp la Britney la s dà a 'l reality show, insém a sò marè, dand vita a 'l spetàcul "Britney and Kevin: Chaotic" (traśmìs in Itâglia par Sky). Al canti druàdi lè dèntar i sarvìsan in séguit par far gnir fóra un sìngul e pò 'n EP dal braṅ Someday (I Will Understand).
B in the Mix: The Remixes
In dal Nuvémbar dal 2005 l'è al tùran dna racòlta ad braṅ rimixâ B in the Mix: The Remixes che però la vénd pròpria pôc (a s fà par dir, un migliòṅ ad còpi, e disc ad plàtin listés) parchè la patìs al fat ch'la n gh'àppia minga abû dla prumusiòṅ. In dal Régn Unî e in di Stat Unî al disc a n gh la cava briśa a finìr in di prim sènt pòst in clasìfica. Al và un pó méj dal nòstri bandi parchè 'l àlbum al riva in dla 59śima puśisiòṅ.
In sal disc i gh'aṅ laurâ i più grand remixer mundiài cuma Peter Rauhofer, Jacques Lu Cont (che pò al sarés Stuart Price, prudutōr d'l àlbum Confessions on a dance floor ad Madonna), Justice, Junkie XL e Jason Nevins.
La versiòṅ europea la gh'à dèntar ùndas trasi cun 'l inèdit And Then We Kiss, gnû fóra cuma sìngul in Àśia e in dal DVD ingléś e giapunéś ad Britney & Kevin: Chaotic.
Blackout
Al 10 ad Setémbar dal 2007 la Spears la s preśénta a i MTV Video Music Awards ad Las Vegas par cantàr al sò nóṿ sìngul, Gimme More, ma 'l è tròp ingiangulàda, indulénta, stranìda, imbalsìda e inśdìda par balàr, la par un stucafìs, e la n imbròca gnanc na paròla dla canta, tant che la Rihanna la s la rid da sóta 'l palc, mèntar 50 Cent al n créd a i sò òć [1]. David Willis dla BBC al diś che cl'eśibisiòṅ lè la sarés pasàda in dla stòria cuma una dal più lòfi ad sèmpar 'd MTV[2].
Quànd però in Utóbar al vèṅ pò fóra al sò quìnt disc da studi, Blackout, al s piàsa listés a i prim pòst dal clasìfichi mundiài (in véta in Cànada e Irlànda, secónda puśisiòṅ in di Stat Unî, Francia, Giapòṅ, Mèsic e Régn Unî) vindénd da piò ad tri migliòṅ dal còpi in tut e 438.000 sōl in dla prima stmana.
'L an dòp Blackout al vinsarà al prèmi "Album of the Year" a i MTV Europe Music Awards dal 2008 e al finìrà a 'l quint pòst di àlbum pop fat méj in chi déś an lè dal Times.
In Śnar dal 2008 a véd la luś al secónd sìngul Piece of Me (canta in dua la Spears la in diś quàtar a tut e ch'la dvénta disc ad plàtin in dal sò paéś e prim pòst in Irlànda). Al tèrs braṅ a gnir fóra da par lò (sénsa prumusiòṅ da part dla cantànta) 'l è Break the Ice, cun un vìddeo fat a cartòṅ animâ.
In dal Mars dal 2008, la Spears la fà la sò cumpàrsa in d'l epiśòdi "Déś sedùdi" dal telefilm "E a la fiṅ la riva la mama" faghénd la part dla dóna dla reception Abby e faghénd-ag far al rècord di spetadōr.
Al 7 ad Setémbar dal 2008 la Spears la và a i MTV Video Music Awards e la vins di prèmi p'r la canta Piece of Me.
Circus
Al sèst àlbum dla popstar 'l è Circus, fat gnir fóra in dal Dicémbar dal 2008 e spricâ fiṅ da subìt a 'l prim pòst in soquànt paéś cuma Stat Unî, Cànada e Repùblica Céca ('l à tucâ la cìffra ad tri migliòṅ e mèś ad còpi vindùdi). Al prim sìngul Womanizer 'l è dvintâ al sò prim braṅ a turnàr al nùmar òṅ dla Billboard Hot 100 da i tèmp ad Baby One More Time vindénd 286.000 còpi in na sōla stmana ad dascargamènt da la réda e ciapànd na nomination a i Grammy Award in dla categurìa "Best Dance Recording". Prim pòst par cla canta lè anc in dimóndi paéś dal nòstar cuntinènt.
In dal Mars dal 2009 la Spears la partìs par na tournée in gir p'r al mónd e la fà sù 131.8 migliòṅ ad dòlar in cla manéra lè (quint tour d'l an in fat ad vénditi). Al secónd sìngul, Circus, al vénd 5,5 migliòṅ ad còpi esénd al dècim braṅ più vindû dal 2009. Al 12 ad Mars dal 2009, in sal sit uficiàl dla cantànta, a vèṅ fat védar al vìddeo dal tèrs sìngul, If U Seek Amy, dirèt p'r al regìsta Jake Nava. Cal braṅ lè 'l à fat discórar dimóndi parchè a livèl vucàl al tìtul, ch'al vōl dir S'at pésc Amy, a par ch'al sia al spelling ad F.U.C.K. ME (Fót-um). A gh'è tèmp anc par far gnir fóra un quàrt sìngul, cal Radar sìngul mancâ ad Blackout che chè al cata al sò pòst cuma bonus track.
Vita privàda e Petegulés
La vita privàda dla cantànta l'è da spés finìda in si giurnài e in dal rivìsti di petegulés, cuma pròpria lē la cònta anc in dal braṅ Piece of me. Par réndar al ròbi ciàri e cuntàr i quèi cuma lē la i véd, la Spears la gira a la fiṅ dal 2008 un ducumentàri dal tìtul Britney: For the Record.
A cavàl di an Nuànta e Dumìla Britney la s éra misa insém a 'l cantànt Justin Timberlake ma cun lì lò al ròbi i finìsan mâl. Soquànt an dòp, al 3 ad Śnar dal 2004, la spóśa al sò amìg ad quànd l'éra pìcula, Jason Allen Alexander, in dla cēśa "The Little White Wedding Chapel" ad Las Végas in dal stat dal Nevàda. Al matrimòni al vèṅ però ściancâ parchè nul sōl sinquantasìnc óri dòp parchè la Spears la n éra briśa bòṅ 'd inténdar quél ch'l'éra drē a far.
In dal Luj dal stés an la ś mét insém a 'l balarèṅ americàṅ Kevin Federline ch'l'va cgnusû tri méś prima. Chi lò 'l iva péna mulâ l'atóra Shar Jackson ch'l'iva da parturìr un putèṅ, faghénd acsè dascórar un muć i mèddia. Dòp dū méś la 'l spóśa al 18 ad Setémbar ma la gh'à da spetàr incóra tri stmani p'r èsar la sò spóśa dabòṅ in frónt a la léǵ parchè la n s éra incóra misa 'd acòrd sèg in di aspèt ligâ a i pat prematrimuniài.
Al 14 ad Setémbar la Spears la dà a la luś al sò prim fiōl, Sean Preston Federline. In dal Favràr dal 2006 i tàcan a giràr dal fòto in dua a ś vdiva la cantànta giràr in màchina cun al sò putèṅ in bras, un quèl dimóndi periculóś che lē la próa a diféndar dgénd ch'la 'l iva fat par scapàr via da i paparàś, dmandànd però pardòṅ ad la casàda fata. Al 12 ad Setémbar dal 2006 al nas Jayden James, al sò secónd putèṅ, ma sōl dū méś dòp la vōl divursiàr listés da sò marè par via dal difarénsi ad caràtar che, a sò dita, a n sa psiva minga mét'r a pòst. Al divòrsi al vèṅ fat dabòṅ in dal Luj dal 2007 cun i dū ch'i ś métan 'd acòrd par tgnir a drē a i fiōi insém.
In cal mèntar Britney, ch'la gh'iva di prubléma ad dròghi, la và a Antìgua in un sèntar ad riabilitasiòṅ al 16 ad Favràr dal 2007 ma la n gh stà dèntar gnanc un dè, scapànd via subìt. La nòt dòpa, dal tut fóra 'd tèsta, la s taja da par lē tut i sò cavìi parchè la paruchéra in un negòsi a Tarśàna in Califòrgna la n al vliva minga far[3].
Par quéi ch'i la cgnósan bèṅ, i festîṅ in du al gìra a tut andàr d'l àlcol i l'aṅ fata dvintàr n'imbariagòsa, bòna ad métar in imbaràs anc la sò amìga Paris Hilton, faghénd-as futugrafàr méntar la dà dal śnum a dal dóni o sénsa mudàndi adòs[4].
In clìnica la gh tórna da par lē soquànt stmani dòp, faghénd-as curàr e scrivénd in dal sò sit web: «A-j-ò tucâ al fónd dabòṅ. Adès a n péns minga ch'al mè prubléma al fus 'l àlcol o la depresiòṅ. [...] a séra cuma na putìna catìva ch'la cur in gir cun 'l ADD (Sìndrum dal deficit 'd atensiòṅ e dal diav'l adòs)». Al prim 'd Utóbar dal 2007 la pèrd al dirìt ad tgnir sèg i sò fiōi sénsa però ch'al giùdas al cuntìs in pùblic i mutìṿ dla deciśiòṅ tòlta.
In dal Dicémbar dal 2007, la Spears la taca na relasiòṅ cun al paparàś Adnan Ghalib e pò, al 3 ad Śnar dal 2008, la ś mét ad travèrs in dal dar indrē i sò fiōi a i rapresentànt dal marè ch'i éran gnû a tōr-i da lē. La pulisìa, gnuda a cà sua in cal mèntar, nunànd ch'la cantànta la parìva sóta 'l efèt dla dròga, a n capénd gnint, la la manda subìt a 'l Cedars-Sinai Medical Center, e pò a s vèṅ a savér che la Britney l'iva tòlt al clenbuterōl, na dròga p'r i cavài, insém a dla vodka, d'l ecstasy e di anfetamìni. Al dè dòp a gh vèṅ tirâ via al dirìt ad védar i sò fiōi, dâ dal tut a Federline[5].
A la fiṅ dal méś la vèṅ purtàda cun un tratamènt sanitàri ubligatòri in dal repàrt psichiàtric dal Ronald Reagan UCLA Medical Center. I giùdas i la dànan in afidamènt a sò pàdar James Spears e a 'l prucuradōr Andrew Wallet, dand lōr anc la gestiòṅ ad tut i sò avēr. Britney la pōl gnir fóra da 'd là sōl al 6 ad Favràr dal 2008.
In dal Luj dal 2008 la ś mét 'd acòrd cun sò marè par turnàr a védar i sò fiōi ma pò la và còntra a 'l sò muróś Ghalib e a 'l sò ex manager Sam Lufti parchè la gh'iva timōr che lōr dū i traplàsan par purtàr-ag via i sò bèsi. In dal Śnar dal 2009 al tribunàl 'l ōrdna a chi lōr dū da n dśvinàr-as briśa a la cà dla cantànta e ad mét'r-as minga in cuntàt sèg.
The Singles Collection
Par selebràr al sò dècim aniversàri dal debùt in dal mónd dla mùśica, in dal Nuvémbar dal 2009 la Spears la fà catàr in di negòsi na secónda racòlta di sò darsèt braṅ più famóś, The Singles Collection. Al sìngul sparâ in apòǵ dal disc 'l è 'l inèdit 3, incóra na vòlta na sò canta bòna a piasàr-as a 'l prim pòst in di Stat Unî.
In dal librét ch'a gh'è dèntar al CD a gh'è na paǵna par tuti al canti, cun dal foto tòlti da i vìddeo prumusiunài cun dal nòti ch'i dascóran di record muciâ sù da tut i sìngui.
In cal mèntar la Spears la taca anc a diśgnàr na lìnnea ad vistî par la marca Candie's, un lavōr ch'a s śònta a quél ad far di parfùm firmâ da lē cuma Curious, Fantasy, Believe o Radiance.
In dal Setémbar dal 2010, la tórna a recitàr in 'n epiśòdi ad Glee intitulâ pròpria Britney/Brittany in dua al cast dal telefilm al canta sinc dal sò canti.
Femme Fatale
In dal Mars dal 2011 la cantànta americàna la dà vita a 'l sò sètim disc da studi, Femme Fatale, tìtul in francéś ch'al vōl dir Dóna fatàla. Al prim sìngul, Hold It Against Me, dispunìbil p'r èsar dascargâ da la réda da 'l ùndas ad Śnar, al finìs a 'l prim pòst dal vénditi dal sò paéś, vindénd in dla sóla prima stmana un quèl cuma 411.000 còpi.
Al sécond braṅ dal disc vindû da par lò, al quàtar ad Mars, 'l è Till the World Ends, mèntar a gh'è tèmp anc p'r un tèrs sìngul, I Wanna Go e un quàrt, Criminal, gnû fóra in Setémbar in mèś a 'l pulèmichi par via 'd un vìddèo viulént e spurcaciòṅ, in dua la dróa na rivultèla e la và a lèt cun al sò murōś nóṿ Jason Trawick[6].
Al disc, ch'l è òṅ di sò lavōr ch'i aṅ vindû da méno ad tut, al gh'à dèntar dódas braṅ ma a gh'è anc na versiòṅ deluxe cun quàtar canti da piò e na versiòṅ giapunéśa cun n'atra bonus track, Scary.
Discugrafìa
Àlbum
- 1999 - Baby One More Time
- 2000 - Oops! I Did It Again
- 2001 - Britney
- 2003 - In the Zone
- 2007 - Blackout
- 2008 - Circus
- 2011 - Femme Fatale
Racòlti
- 2004 - Greatest Hits: My Prerogative
- 2005 - B in the Mix: The Remixes
- 2009 - The Singles Collection
EP
- 2005 - Someday (I Will Understand)
Sìngui
- 1998 - Baby One More Time
- 1999 - Sometimes
- 1999 - (You Drive Me) Crazy
- 1999 - Born to Make You Happy
- 2000 - From the Bottom of My Broken Heart
- 2000 - Oops! I Did It Again
- 2000 - Lucky
- 2000 - Stronger
- 2001 - Don't Let Me Be the Last to Know
- 2001 - I'm a Slave 4 U
- 2002 - Overprotected
- 2002 - I'm Not a Girl, Not Yet a Woman
- 2002 - Anticipating
- 2002 - I Love Rock 'n' Roll
- 2002 - Boys
- 2003 - Me Against the Music
- 2004 - Toxic
- 2004 - Everytime
- 2004 - Outrageous
- 2004 - My Prerogative
- 2005 - Do Somethin'
- 2005 - Someday (I Will Understand)
- 2007 - Gimme More
- 2007 - Piece of Me
- 2008 - Break the Ice
- 2008 - Womanizer
- 2008 - Circus
- 2009 - If U Seek Amy
- 2009 - Radar
- 2009 - 3
- 2011 - Hold It Against Me
- 2011 - Till the World Ends
- 2011 - I Wanna Go
- 2011 - Criminal
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Gimme More in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Toxic in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Womanizer in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd I'm a Slave 4 U in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Criminal in sal Youtube
Nòti
- ↑ Incóra un fiàsc in custùm ad Britney Spears, inśdìda e in play-back la delùd i sò sustenidōr Corriere.it, 11 ad Setémbar dal 2007
- ↑ Al ritóran diśastrōś ad Britney Spears a MTV news.bbc.co.uk, 10 ad Setémbar dal 2007
- ↑ La Britney Spears mata a Los Angeles la tōś un raśòj e la s cava via i cavìi repubblica.it, 17 ad Favràr dal 2007
- ↑ La Britney Spears sénsa mudàndi cun la pasarìna ad fóra! spetteguless.it, 28 ad Nuvémbar dal 2006
- ↑ La Britney Spears la n vadrà piò i sò fiōi "L'à tòlt dla dròga p'r i cavài" repubblica.it, 28 ad Śnar dal 2008
- ↑ La Britney Spears la canta cun na rivultèla: pulèmichi a Lóndra repubblica.it, 27 ad Setémbar dal 2011


text:
Vuvuzela
La vuvuzela (se dis: /vuːvuːˈzɛlə/), cognusìda ach col nòm de lepatata (in lèngua Tswana) l’è öna trombetìna de sólet lónga 65 ghèi e fàcia de plàstica che l’è bùna de fà adóma ü suòno fórt e sibilànt de sólet ‘ntùren a B♭3.
I vuvuzéle i è dientàde famùze ‘n töt ol mónt in del 2010 quando i è stàce dovràde da i tifùs in di partìde del Campiunàt del Mónt de Fùbal che l’ s’è zögàt ‘n Süd Africa e zamò prima in del 2009 quando la s’è zögàda sèmper in Süd Africa la FIFA Confederations Cup.
Ol suòno di vuvuzéle l’è però sèmper istès e a la fì l’ diènta noiùs e fastidiùs tat che i televisù eüropée i à stödiàt di manére de netà l’àudio di sò telecrònache per mia fà sènt ol rumùr di vuvuzèle a i telespetatùr a cà. Segónt ol Trevor Cox, presidènt del Institute of Acoustics e 'nzegnér del suòno de la Uniérsità de Salforde, ol rumùr di Vuvuzéla i pöl fà di dàgn a l'üdìto.
Ü strömènt compàgn, ciamàt corenèta l’è dovràt in Brazìl e ‘n Süd Amèrica.


text:
São Tomé (isula)
L'isula de São Tomé (in purtughes Ilha de São Tomé) a l'è l'isula principala del rosc de isul de São Tomé e Príncipe, che l'è faa de dü isul. La gh'ha pressapoch 133.600 abitant (2004), el 96% del tutal del stat, e una süperfiss de 854 km² (l'isula a l'è 48 km per 32 km).
D'urigin vulganiga, la sò altitüdin massima a l'è el Brich de São Tomé, de 2.024 m.
Divisiun aministrativa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'isula, insema ai isulot arent, la furma la pruincia de São Tomé, che l'è dividüda in 6 distret:


text:
Legn
El legn l'è la sustanza che la furma i piant. L'è druvaa per fà sü diversi rob, cume custrüzion edil o mobil, ma anca per fà art. L'è druvaa anca per pizzà 'l fögh in manera da scaldàss. El palper l'è tiraa fö dal legn, per via d'un prucedimen chimich.
I piancc perenn i henn caraterizaa de la presenza del tüder e di brocch che i vegnen sö cuncentricament vers l'estern de ann in ann e del vegh i tessüü fàj sö essenzialment de cellülusa, emicellülusa e lignina. El legn al pö vegh devers nomm, a segond de l'üs al qual l'è destinaa:
- legna se al furniss cumbüstibil (gh'hem el brochelam che l'è faa de i brocch o bachett per el fögh)
- legnam per vess lavuraa de un Legnamer o druvaa ind la custrüziun de edifis de un magütt(el cürtam l'è el legnam cürt)


text:
Razza buvina piemuntesa
La Razza buvina piemuntesa l'è una raza de vaca che la s'è uriginada dal mesculament da uri e zebu pakistan.
A l'è 'na razza da vach che sa levan in Piemunt. Gh'han ul pel ciar, squasi bianch, i tor inveci hin püssee scür, cun quaicoss de gris (pü che altar in sül col).
La piemuntesa l'è ben pientada, cunt ul coo gross, i corni in sü l'urdinari e ul col rubüst. Denanz a l'è larga e ul dadree l'è rutund. La vaca l'è alta al gares 145 cm e la pesa circa 600 kg, el tor l'è alt 150 cm per 900 kg.
A sun besti da becaria: la carna da la razza piemuntesa l'è la püssee vendüda in Italia par via di sò qualità: a l'è tendra, la gh'ha poch grass e un rendiment eceziunal (68% par i bucit giamò cressüü, 72% per i vach).


text:
01 11
Ol dé 1 de noèmber l'è 'l 305 ( 306 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 61 dé a finí l'an.
Ul dí 1 de noèmber al è ul dí da pòost 305 ( 306 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 61 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1604 - Londra (Inghiltèra): Wiliam Shakespeare el met en scena l'Otello.
- 1755 - Lisbona (Portogal): el piö fòrte teremòt mai registràt en Euròpa a memória de òm, seguìt de 'n tsunàmi, el sbat pelària töta la cità. Stimàt de 8 gradi e mès de magnitùdo el g'ha fat miér de mórcc apò 'n Africa setentriunàla e segont le testemognànse del tép l'è stat sintìt enfìna 'n Norvegia.
- 1922 - Imper Otomà: Atatürk l'abolés ol sültanàt e 'l Mehmed VI l'è ubligàt a nà 'n ezilio: l'è la fí de l'Imper Otomà e l'at de nascita de la Türchia modèrna.
- 1981 - Le ìzole de Antigua e Barbuda le oté la 'ndependènsa del Regn Ünit.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fira de Töcc Sants de Cocentaina
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Arzintèla
Artécol in dialèt arzân
L' arzintèla (lucertola in italiân - Lacertilia al só nòm sientéfich), ind i paèiş ed léngua latèina în pió cgnusû cme Sauri (Sauria, în 'na sòt categoréia 'd serpèint ed la categoréia Squamata).
Carateréstichi
Al j arzintèli a gh'àn la tèsta piâta e a teriângol, al côrp piât e 'na còva lònga. În per lo pió a quâter gâmbi, ânch cun dal gâmbi ch' an 's vèden mìa (int j aguidi cme l'urbèt), céchi (int i scincidi cme la Lusengola - l'arzintèla dal fèin) e gh'àn al j urèci d'ed fōra sèinsa al gîr ed l'urècia. J ôc a gh'àn al lumèli nîgri e la lûş ed l' ôc zâla e a gh'àn al palpēdri. La léngua l'é a dō pûnti e la sêrov a l'arzintèla cme ôrghen ed tâst e cme êrma ed câsa in quânt la saléia la tratîn al bestiulèini ch' la mâgna: insèt, bèigh e vêrem.
L' arzintèla la gh'à dō masèli rubósti e dō fîli ed dèint tót cumpâgn. Tr'al careteréstichi ed soquânt gróp, l' autotomia, oséia în bòuni, per inganêr chi 'gh dà la câsa, de stachêr la còva in chêş ed perécol, ed sôlit dōp l' a 'gh tōrna a crèser.
Ind i pió grând, ed cól gróp ché, la lunghèsa la pōl andêr da i pōch centémeter (quêlch geco di Caraibi) fîn a i trî mēter dal drêgh ed Komodo.
Al j arzintèli, in gèner, a gh'an 'na bòuna resistèinsa a j atâch ed chi 'gh dà la câsa, perché dal prōvi fâti in laboratôri, in pió ed turnêr a fêres la còva, în bòuni 'd arsanêres ânca cun dal grôsi frîdi. In pió în bòuni, sèimper in chêş ed perécol, ed fêr al fînti môrti cgnusûda cme fêlsa môrt, (in italiân: morte apparente o tanatosi).
Soquânti arzintèli în bòuni ed cambiêr culōr. Al chêş pió cgnusû l' é l' Arzintlòuna (Camaleonte in italiân) mó cla carateréstica ché égh l' àn ânch ed dièter gèner.
Ed sôlit a mâgnen ed j insèt o mâgne ed la chêrna. Soquânt gèner a mâgnen ed l'êrba o a mâgnen ed tót, un eşèimpi carateréstich ed quisché l' é l' Iguana, ch' la mâgna sōl ed l'êrba.
Inrâsen 'na vôlta a l'ân ind la têrda primavèira. A mèten zò da 3 a 8 ōv in bûşi che schêven cun al sâmpi davânti, mèinter a cócen vìa la tèra scavêda cun al sâmpi dedrê. J ōv în céch e biancûş e al gós l' é alâstich. I céch a şbrêghen al gós cun un gèner ed dèint insém al mûş ch' al câsca subét dôp la nâsita.
La còva
Cme bèle dét, soquânt gróp 'd arzintèli a gh' àn la carateréstica ed prèir pêrder la còva s' égh vîn dê adôs da quelchidûn. La pêrta ed la còva stachêda la gh'à di cèinter nervōş relativamèint indipendèint dal servèl, ch' a pōlen cumbinêr un muvimèint 'd arvujamèint ânca se la còva l'é stachêda dal côrp. Còst al şluntâna l'atensiòun ed còl ch' al gh'é drē saltêr adôs ch' al crèd che la còva la sìa la metê vîva ed la bèstia, mèinter l'arzintèla, ch' l'armâgn fērma cme môrta, apèina la vèd al mumèint gióst la scâpa.
J arvujamèint ed la còva, pôch a la vôlta, a câlen int al mumèint che l' oségen int al vèini tajêdi al câla.
Al destâch ed la còva l'é cavşêda da 'n grôs artiramèint di móscol ch' a gh'é e la sucêd lòngh a di piân ed rotûra pervést tra i nōd dal filòun, ch' în al zôni pió dèbel dal filòun ed la schîna.
I móscol armâgnen artirê ânca dôp al destâch per bluchêr la moragìa fîn a quând la frîda l'é guarîda. Da sté frîda a gnirà arfâta 'na còva nōva. Quând la frîda an n' é mìa pêra dal vôlti a pōl sucêder ch'a vègna arfât pió ed 'na còva.
Galeréia ed fôto
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Lucertola trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta


text:
Ramosch
Ramosch (en tudesch e nom ufizial fina al 1943: Remüs) a l'è un cumün svizzer del distret de Inn. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 483 abitant e una süperfiss de 84.08 km², e al se tröva in de la Engadina Bassa a una altitüden de 1236 meter sura al livel del mar. El so territori el cunfina con l'Italia e l'Austria.
El cumün de Ramosch a l'è tacaa ai cumün de Graun im Vinschgau (IT-BZ), Ftan, Galtür (AT-7), Ischgl (AT-7), Samnaun, Sent, Tschlin.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Situazion linguistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La lengua ufizial del paes l'è el rumanc. La lengua parlada in urigin in del paes de Scuol però l'eva el Vallader, vün di dialet del rumanc. Al cuntrari de tant alter paes dei Grison inde che el tudesch l'ha surpassaa el rumanc 'me lengua püssee parlada, chi el rumanc l'è ancamò magiuritari al dì d'incö. L'andament di ültem ann l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Ramosch in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Simona Halep
La Simona Halep (Custànsa, 27 ad Setémbar dal 1991) l'è na tenìsta ruména. In dla sò caréra l'à śugâ quàtar finàli WTA, vinsénd-an una. In bisàca la gh'à anc siē tìtui ITF. L'è rivàda a èsar la nùmar trénta-sèt dal mónd (al 17 ad Śugn dal 2012).
L'è élta 168 cm e la péśa 60 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. A gh piàś bév'r al spremùdi ad purtugàl.
L'è dvintàda famóśa quànd in dal Setémbar dal 2009 l'à decìś ad far-as scurtàr al téti parchè i éran tròp grandi par lē e i gh dàvan fastìdi a la schina quànd la curìva. Cavànd via tut cal péś lè, la ruména la vliva dar un cuć par la sò caréra[1].
Caréra
La Halep la taca a śugàr a tènis a quàt'r an tgnénd a drē a sò fradèl più grand.
In dal Maǵ dal 2008 la vins al Trofeo Bonfiglio, turnèo p'r i baghét, baténd in dla finàla la sèrba Bojana Jovanovski cun al puntéǵ ad 6–4 6–1. In séguit la s pòrta a cà anc al tìtul dal Roland Garros di śōvan baténd l'Elena Bogdan par 6–4 6–7 6–2.
In dal 2010, tacànd da 'l qualificasiòṅ, la s fà strada a Marbella in dua la bat prima l'Iveta Benešová e pò la Sorana Cîrstea prima ad cédar a la Flavia Pennetta in di quàrt par 4-6 6-7. In Avrìl la fà incóra méj rivànd in finàl a Fès ma pò la pèrd da l'Iveta Benešová 4-6 2-6. A 'l Roland Garros la pasa 'l qualificasiòṅ mandànd a cà la Bethanie Mattek-Sands 6-4 6-7 6-4 ma pò la pèrd da la Samantha Stosur (pò finalìsta) par 5-7 1-6. Par lē prim tùran anc a gl'US Open (4-6 6-4 5-7 da la Jelena Janković) e a Seùl (4-6 4-6 da la Dinara Safina). La sèra 'l an da nùmar utànt'òṅ dal mónd.
La ruména la taca bèṅ asè al 2011 cun i quàrt a Auckland (0-6 2-6 da la Yanina Wickmayer) e al tèrs tùran di Australian Open (1-6 2-6 da l'Agnieszka Radwańska). A Miami la ciàpa na scòpla da la Svetlana Kuznecova 6-0 6-4 a 'l secónd tùran. In Avrìl la riva incóra in finàl a Fès baténd la Kirsten Flipkens 7-5 6-4 ma anc 'sta vòlta la gh'à da lasàr al tìtul a la parmśàna Alberta Brianti ch'la la bat par 6-4 6-3. A 'l Roland Garros e a Cupenàghen la mét in fila dū pas fals a 'l secónd tùran (0-6 2-6 da la Samantha Stosur e 3-6 7-5 5-7 da la Petra Martić). A Wimbledon l'è bòna ad purtàr via al prim sét a la Serena Williams e a gl'US Open la gh la cava a bàtar la Na Li, nùmar siē dal mónd, par 6-2 7-5.
In dal 2012 la mét in fila tri prim tùran in di prim quàtar turnèo śugâ, ciapànd la paga da la Kim Clijsters a Brisbane, da la Paula Ormaechea a gl'Australian Open e da la Roberta Vinci a Parì a 'l quèrt. A Dubai, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la bat l'Anastasija Pavljučenkova 6-4 6-2 prima 'd lasàr strada a la danéśa Caroline Wozniacki cun al puntéǵ ad 2-6 3-6. A Doha la riva a 'l tèrs tùran baténd la Daniela Hantuchová 3-6 6-2 7-6 e l'Iveta Benešová par 6-4 6-4 par pò pèrdar da la Viktoryja Azaranka 3-6 1-6. Tèrs tùran anc a Indian Wells (3-6 4-6 da la Marija Šarapova) e a Miami (4-6 6-7 da la Marion Bartoli). A Barcelóna la fà fóra Sloane Stephens e Roberta Vinci in dū sét ma in di quàrt la gh'à da mandàr śò al ròsp sarvî da la Carla Suárez Navarro ch'la gh'à la méj sèg par 6-4 6-1. A Fès la s férma in semifinàl ad òpra dl'ulandéśa Kiki Bertens mént'r a Madrid e a Róma l'è la Venus Williams a dar-ag la paga par dū vòlti a 'l prim tùran. A Bruxelles la s fà strada baténd via via la Jelena Janković, la Monica Niculescu, la Dominika Cibulková e la Sofia Arvidsson prima ad cédar a la pulàca Agnieszka Radwańska par 5-7 0-6. Da lè a la fiṅ d'l an la fà sù sōl di prim e di secónd tùran srand la stagiòṅ a 'l 47śum pòst.
A 'l inìsi dal 2013 la pèrd par dū vòlti da la Sloane Stephens a Hobart e a Melbourne mént'r a Parì la pèrd subìt 6-0 6-3 da la Roberta Vinci cuma 'l an prima. A Miami la patìs a 'l tèrs tùran un 1-6 0-6 da cl'atra Chichi, la Sara Errani. A Marrakesh la và a cà a 'l secónd tùran p'r òpra dla milanéśa Francesca Schiavone, pò vinsidōra dal turnèo. Dòp un prim tùran in sla tèra rósa ad Madrid (2-6 6-4 4-6 da la Lourdes Domínguez Lino), la śōga un turnèo ad c'l àtar mónd a Róma, tacànd cun al bàtar la Daniela Hantuchová in dal qualificasiòṅ e pò asfaltànd la Svetlana Kuznecova 6-1 6-1 a 'l prim tùran. La ruména la manda pò a cà la nùmar quàtar dal mónd Agnieszka Radwańska 6-7 6-1 6-2, la nùmar quìndas Roberta Vinci 6-4 6-2 e la nùmar daśdòt Jelena Janković 4-6 6-0 7-5, cun la sèrba ch'la śbat via tri match point sèg. In semifinàl però la Simona la cata pò la Serena Williams ch'la vins 6-3 6-0. Dòp un prim tùran deludènt a 'l Roland Garros (6-3 2-6 2-6 da la Carla Suárez Navarro), la ruména la gh la cava finalmènt a vìns'r al sò prim tìtul WTA a Nurimbèrga baténd la Galina Voskoboeva in di quàrt, la Lucie Šafářová in semifinàl e l'Andrea Petković (carta salvàdga ad cà) in finàl par 6-3 6-3.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ La stòria curióśa dla Simona Halep Tennisitaliano.it


text:
31 07
Ol dé 31 de löi l'è 'l 212 ( 213 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 154 dé a finí l'an.
Ul dí 31 de löi al è ul dí da pòost 212 ( 213 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 154 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1556 - Roma: ol Sant Ignasio de Loyola, sant de la Céza Catòlega e fondadùr de la Compagnéa de Gezü, cioè del Ùrden di Gezüìcc.
1849 - Segesvár (Transilvània, Rumania): Sándor Petöfi pueta Ungares, mort in la bataja de Segesvár.
Feste e selebrassiú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Reforma Prutestanta
La Refurma (de'l Latin reformare = fà sü de nöf) l'è 'l muiment religius scumenzaa int'l 16° secul de'l Martin Lüther in Germania e de'l Giuan Calvin e Ulrich Zwingli int la Sgüizzera che l'ha s'cepaa la Cristianedaa in düü scioch: quel Catolegh e quel Prustestant (u refurmaa).
El Prenzipi de la refurma l'è cunsideraa de squas tücc l'ann 1517, quand che'l Martin Lüther l'ha tacaa i sö 95 Tes in sü l'üss de la Gesa de Wittenberg. La fin de la Refurma l'è cunsiderada la Pas de Westfalia de'l 1648.
In prenzipi 'l muiment prutestant l'eva un tentativ de rufurmà la Gesa Catolega. A tanc Catolegh in de l'Üropa centrala e ucidentala ghe piaseva no quel che lur vedeven cuma fols insegnament e curüziun denter de la Gesa, suratüt per quel che'l revarda la vendida di indülgenz.
Premissa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Che la Refurma l'abia scumenzaa propi in Germania e la gh'abia vüü un inscí grand süzzess 'l po vess espligaa de svariaa resun.
Resun Ümanistegh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ümanism e Pressa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ümanism l'eva staa fin de'l 14. secul un muiment vegnüü de la penisula italega che'l se crüzziava de reinstaurà l'antigh saè. Segund 'l so primari prenzipi, ciamaa Ad fontes, ij ümanista stüdiaven ij antigh ütur e gh'even un möd de fà critegh cunt la realtaa. Ij ümanista han inflüenzaa ij üniversidaa de quij agn chi e hann inscí daa anca lur una man a "creà" tanc di refurmadur de'l devegnì. Suratüt 'l leng in manera critega la Sagra Scritüra l'ha inflüenzaa 'l pensee di refurmadur. La descuverta de la pressa, int la mitaa de'l 15. secul, l'ha pö daa na man ai refurmadur a spantegà i so laur literari.


text:
1Nyatɨ'ɨj ni nyajtahua'a seij huaseij tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. Eecan pu ruca'anye aɨjna, ajta ute'e pu a va'acáma'acaa. Jaitɨri pu racánajca'a, ajta cu'uxai atavɨjca'a ɨ muura'an jetze. Ayaa pu tyá'ajtaave'e ɨ nyeerima'ara'an tɨj ɨ xɨcaj, ajta ayan seijra'acaa ɨ ɨɨcajra'an tɨj ti'itɨ tɨ tyataasin. 2Aɨ pu ru'ityépijcaa ɨ rumuajca'a jetze ɨ yu'uxari tɨ cɨle'en. Pu'uri autácuuri'ihuaca'a. Aj pu'i a a'araɨ́ɨcataca'a ɨ jaj japua ɨ tɨ ve'e aɨjna cɨme'e ɨ ruɨɨca ru'ɨrɨɨta'a pujme'en. Aɨ pu ajta a'araɨ́ɨcataca'a ɨ chuej japua ɨ seij cɨme'e ɨ ruɨɨca ruutata'a pujme'en. 3Aj pu'i ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Ayaa pu namuajra'acaa tɨj muajye tí'iji'ihuaca. Cɨme'en pu'u ayan tyu'ujijhuaca'a, matɨ'ɨj mi huateenyuu aɨme ɨ maj arahua'apua ara'ase. 4Matɨ'ɨj meyan huateenyuu, nyaa nu rá'ayu'uxáche'e. Nyajta e'eyan raanamuajri'i ɨ a'atɨ tɨ ute'e nyaja'utajée ayan tɨcɨn: ―Pata'aj ru'umua'areera a'ij mej tyu'utaxajtaca'a ɨ maj huateenyuu aɨme ɨ maj aráhua'apua ara'ase. Capaj ra'ayu'uxa. 5- 6Ajta aɨn ɨ tɨ tajapua ti'ivaɨre'e ɨ nyaj raaseij tɨ jaj japua a'araɨ́ɨcataca'a, ajta chuej japua ajta a'araɨ́ɨcataca'a, aɨ pu ajméijca'ataca'a, ajta ayan tya'ataujratziiri'i tɨ nu'u ari tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'an tɨ jetzen nain te'entipua'ari. Aɨj pu jetze tya'ataujratziiri'i ɨ nyuucajtze'en aɨjna tɨ rusen cɨn ruuri. Ai pu aɨn pueen ɨ Dioj tɨ tajapua huatyataahuaca'a, ajta naijmi'ica tɨ aun e'eseijre'e. Aɨ pu ajta raatyataahuaca'a ɨ chaanaca ɨ tyaj japuan yen seijre'e, aɨ pu ajta raatyataahuaca'a tɨj na'a tɨ japuan ti'iseijre'e, ajta ɨ jaj tɨ ve'e, ajta tɨj na'a tɨ aun e'eseijre'e. 7Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ nu'u ajna a'araurastejsin aɨjna ɨ tɨ ru'avaa ɨ Dioj jemi a'ij tɨ aɨn Dioj tya'ataujratziiri'i hua'a jemi ɨ maj ravaɨra'acaa maɨjna cɨme'e mej jetzen ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ajna pu nu'u ayan a'araurastejsin ajna xɨcajra'an tɨ jetzen ucajijhua ɨ tɨ tajapua ti'ivaɨre'e ɨ tɨ arahua'apua pueen. 8Aj pu'i aɨn ɨ nyaj raanamuajri'i tɨ ute'e tyaja'utaxajtaca'a, ayaa pu tinaata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu, aɨjna jemi pata'aj ra'ancura'ɨn ɨ yu'uxari tɨ autacuuri'i muajca'ara'ara'an jetze aɨjna tɨ tajapua ti'ivaɨre'e, tɨ aun japuan huatejvee ɨ jaj japua, tɨ ajta aun japuan huatejvee ɨ chuej japua. 9Nyatɨ'ɨj ni nyaun á'umej nyaɨjna jemi tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. Ayaa nu tiraata'ixaa tɨ naata'ɨte'en ɨ yu'uxari tɨ cɨle'en. Aj pu'i ayan tinaata'ixaa tɨcɨn: ―Ya'acui, nya'u. Pata'aj hui raatyajcua'ani. Aɨ pu mua'atzíivitya'a pu a'ame mua'a jucaatze'e. Ajta, ayaa pu mua'améncatya'a a'ame mua'aténi'itze'e tɨj sarate. 10Nyatɨ'ɨj ni ra'ancura'ɨ nyaɨjna ɨ yu'uxari tɨ cɨle'en. Au nu ya'ancura'ɨ ɨ muajca'ara'ara'an jetze aɨjna tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. Nyatɨ'ɨj ni raatyajcuaa. Eecan pu naa tinú'ucacarajca'a ɨ neteni jetze'e tɨj sarate. Ajta, nyatɨ'ɨj yá'uxɨj, eecan pu na'atzíjvitya'acaa ye nyajucaatze'e. 11Aj pu'i ayan tinaata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu ajta ayan tyu'uxe'eve'e paj pajtahua'a tyu'utaxaj aɨme jemi ɨ tyaɨte ɨ maj seij chuejra'a japua e'ema'acan, ɨ maj majta seij nyuucari cɨn ti'ixaxa'a, pajta hua'a cɨme'en ɨ mej tihue'ijte'e.
Copyright
Learn More


text:
Friåul
Artéccol in dialatt bulgnais
Al Friåul (o par mej dîr Friåul Vnézia Giógglia, l è ciamè Furlanija-Julijska krajina in sluvên, Friaul-Julisch Venetien in tudassch. L è na regiån itaglièna d'l Itâglia ed maténna cun quèsi 1,2 miglión d'abitànt. La sô capitèl l è Trieste.
Al Friåul Vnézia Giógglia l è una regiån autònoma a statûd spzièl, fâta dal Friåul (pruvénzi d Udine e Pordenon e 'na pèrt d'la pruvénzia ed Gorizia), e da la Vnézia Giógglia (pruvénzia ed Trieste e la pèrt ed sîra d la pruvénzia ed Gorizia), divîsi dal fiòmm Isonzo.
La cunfénna ed maténna cun la Slovégna (Elta Cargnôla/Gorenjska e cun la Côsta/Primorska), só cun l Austria (Carénzia), ed sîra col Vènet, zå l è mujè dal Mèr Adriâtic.
Stòria nôva[modifica | mudéfica la surzéia]
Al Friåul Vnézia Giógglia l è stè méssa insamm int' i ân dåpp la secånda guèra. Send che Trieste l era pasè a l Itâglia (suzès såul int'l ân 1954), la zitè l aveva pêrs totti äl tèr ed drî e la Vnézia Giógglia l era bèli totta såtta Jugoslavia; par quasst i dezidénn ed mètter insamm Triest e l Friåul e dénn a la nôva regiån una zêrta autonomî anch parché l era la pèrt pió d såura d'la famåusa Curténna ed fèr.
Par savair quèl ed pió d la stòria d prémma, vadd:


text:
Rōl
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Rōl (Rolo in italiân) l'é un cmûn ed quêsi 4.000 (3.900 int al 2006) abitânt ed la pruvîncia ed Rèz in cunfîn tr' al pruvînci ed Rèz, Mòdna e Mântva, l'é a 37 km da Rèz e cîrca 40 km da Mòdna e Mântva.
Indice
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
Cèintr abitê fîn da l’ântichitê per la só puṣisiòun "ch’ l’ a gnîva fôra" da la zôna pantanōṣa in dó l’ēra. Ariolas, l’antîgh nòm ed Rōl, a’s vèd la préma vôlta in un diplôma logobêrd dal 772 a sèmbra ch’al tóga urègin da la vōṣ latèina areola, "zôna céca", riferîda prubabilmèint a un sît cultivê in méz a di bôsch o a ‘d’ êtri tèri saldîvi.
Al prémi prōvi ed civiltê pasêdi în ed sicûr al tòmbi ‘d urègin rumâna catêdi in cà “Lodi” e i rèst ed la véla ed campâgna a pôch pâs dal vèc castèl. Al teritôri rolèiṣ ind l’època rumâna, dal pûnt ed vésta aministratîv, quâsi ed sicûr l’ēra dèinter ind la giuriṣdisiòun dal municèpi ed Regium Lepidi.
Int al Medioēv, invēci, la popolasiòun la s’é unîda in cèinter abitê, pió fâcil da prutêṣer, in chêṣ ed biṣògn, cun al tirêr só dal furtificasiòun: la preṣèinsa ‘d un vilâg (Vico Rolesa) l’è arcurdêda da ‘na chêrta scéta da un nudêr ed l’ân 902. In sté peréiod i principêl cèinter ed la véta e l’urganiṣasiòun dal teritôri ēren la pēv e al castèl, nutê però sōl pió têrdi ind i ducumèint, per la pēv int al 1070, ân dóve la cêṣa lochêla ed Sân Zenòun la figurêva fra i bèin ed Bonifacio ed Canòsa e per al castèl dal 1116. Al castèl purtôp an ‘s vèd pió pr’ al fât ch’ l’ é stê butê zò int al 1953 perché an se gh’ la cavêva mìa a restarvêrel dôp la guèra. Ind al tèimp ed l’ etê cumunêla Rōl l’ēra sòta ed la sitê ed Rèz e l’é stê al pôst de scûnter armê fra i guēlf e i ghibelèin.
Ind i sècol dôp ind al teritôri a se andê sèimper di pió fêres valèir al pusès ‘d un râm ed la faméj nôbila arzâna di Sessi, ânch pr’ al grôsi proprietê ed trèin che soquânt ed la faméja a j àn mucê in zôna. Sté faméja l’à ṣlarghê incòra di pió la só fôrsa quând i dû fradê, Azzo e Giacomo Sessi, int al 1446 àn utgnû dal vèschev ed Rèz al dirét ereditâri ed numinêr j arsiprêt ed la pēv ed Rōl, privilèg che la cumunitê rolèiṣa l’à ricevû da l’ûltem fedvatâri e che incòra incō a gh’ l’à, ânca se sōl ed sōvravia, al Cunséli Cumunêl.
Rōl a’s pōl cuntêr fra i pió vèc fèdev imperiêl italiân: secònd ‘na memôria scréta che istès Sessi a s’àn lasê, al prém permès imperiêl al s’ arfaré a Federico Barbarossa, ind la documentasiòun d’archévi tgnûda da cât es câten testimuniânsi dal j invistidûri a cumincêr dal 1496. I sgnōr cunfinânt, àn tintê, in divêrsi èpochi, de dvintêr padròun dal fèdev, sèinsa però maì cavêrghla, grâsia préma ed tót a l’abilitê polética di Sessi e a la prutesiòun dêda a lōr da l’imperadōr, interesê a sfrutêr, in ucasiòun ed guèri, la puṣisiòun ed cunfîn de sté céch stêt padân.
Int al 1776, ân ch’ l’ è môrt al marchèiṣ Gaetano Sessi sèisa lasêr erēd mas’c, al teritôri rolèiṣ l’é pasê sòta al dirèt cuntròl ed l’aministrasiòun imperiêla avstrìaca, int al tèimp dal règn ed Maria Teresa.
Unî al Duchêt ed Mântva, al paèiṣ l’é ste mès ind al distrèt dal Cumisâri ed Gunṣêga. Dôp la cûrta parênteṣi napoleònica, l’é andê a fêr pêrt dal Règn Lumbêrd-Venét, fintânt che int al 1850 l’é stê dê al Duchêt estèins in câmbi ed Quistèl paşeda da Mantva a Mòdna. Al câmbi ed gvêren l'é stê 'na bôta mia céca per la comunitê ed Rōl, cun còst è stê ròt di ligâm che durêven da di sècol cun Mântva e tót al teritôri al s ' é catê işolê da chiêter cèinter dal stêt nōv.
La parôchia però la cuntinvêva a dipènder, dal 1820, dal vèschev ed Mântva e l’é stê per còst che, sòta la presiòun dal gvêren estèins, int al 1853 al pêpa Pio IX l’à mandê fôra al dispuṣisiòun pr’al pasâg ed la cêṣa ed Rōl int la diôceṣa ed Chèrp, còst l’é stê fât sōl int al 1852.
Dimòndi pateriôti rolèiṣ àn tôt pêrta al guèri d’indipendèinsa italiâna; fra quisché trî zòven vuluntâri, i fradê, Pellegrino, Giuseppe e Anastasio Lupazzi, ch’în môrt int al 1849 mèinter cumbatîven cun Garibaldi per difènder la Repóblica rumâna.
Ânca se Rōl l'ēra andê dèinter al nōv Règn 'd Itâlia cme cmûn unî a la pruvîncia ed Rèz al şvilóp che tót spetêven an n'é mia rivê. In tóti al manēr l'é dvintê pôst ed la Guêrdia Nasionêla e 'd un regimèint ed fanteréia, perché int al só teritôri, a gh'ēra al cunfîn cun l'Impēr austr-ungherèîs, sgnê dal Pûnt ed la Tajêda. Cun la costrusiòun ed la stasiòun ed la ferovéia Mòdna-Veròuna Rōl a gh' la chêva a gnî fōra da l'işolamèint a l'à infisî i cuntât cun l'antîga capitêla estèinsa, tânt da dmandêr 'd unîres a la só pruvîncia, dmânda però rifiutêda.
Ind la Reṣistèinsa italiâna al fasîṣem e ind la lôta per la libertê la cumunitê ed Rōl la s’é fâta nutêr ind al tōr pêrta cun al distacamèint ‘’Aldo’’ ed la 77 ª Brgâta S.A.P. a dimòndi asiòun ed rinfôrs e ‘d sabotâg (batâlia ed Gunṣêga, batâlia ed Fâbrich, sabotâg ed Pûnt Êlt, avrîl 1945) dóve în môrt 7 partigiân dal distacamèint.
Monumèint[modifica | mudéfica la surzéia]
Al cèinter l’é in môd carateréstich emiliân, ‘na véia lònga cun al dòpi purdghê. A fiânch ed la cêṣa catòm al véli dal dō pió impurtânti famèj nôbili ed Rôl: “Véla Resti Ferrari” e “Véla Cerillo”. A’s cunsélia ed viṣitêr i giardèin de sté véli, quèl dimòndi rêri in un paèiṣ céch cme còst.
La cêsa ed Rōl l'é un insèm de stîl . La piânta dal pôst religiōṣ l’é 'd sicûr dal quatrsèint, al pôchi pitûri a frèsch armêṣ l’è un splèndid eşèimpi 'd afrèsch dal Sincsèint emiliân. L'altêr, che incō l'é dedichê a la Madòna dal Ruşâri, l'é dal XVI sècol, mèinter i bē stóch che adôben còla dal Sâcher Cōr în dal sē-setsèin L’arnōv dal setsèint al zûnta ‘n altêr ed divêrs mêlmer, ‘na sagrestèia e di cunfesionêl fât dal tót da i mèister intarsiadōr rolèiṣ, ‘na belèsima tòra e bânch intarsiê. Int al 1800 a s’arfân al dō capèli ed fiânch rèiṣi ancòra pió bèli da un fînt mèlmer ed tânt culōr. Ind la secònda metê dal 1900 a vînen fâti al invedriêdi e al rusòun (butê zò ind la secònda guèra mundiêla). I lavōr ed restâver fât da pôch àn permés ed vèder ch' a gh'é un curtîl cun 'd atôrna un murèt ed quadrē ind la zôna che incō la vîn druvêda cme sagrê ed la cēşa, dóve 'na vôlta a gh'ēra l' antîgh simitèri. Ind i lavōr fât int la sagrestéia è stê verifichê che sòt al pavimèint d' incō a gh'é un pavimèint in côt a spîna ed pès.
Al fabrichêt dal cmûn, ‘na fîna costrusiòun ed l’otsèint, l'é stê un cunvèint francescân, dê, da i frê, a la Comunitas Roli, al cunséli di câp faméja dal pôst, e, da alōra, a gh'é sèimper stê dèinter al Cmûn. Al stêbil dal dé d'incō al gh'à 'vû un restâver ind l'Otsèint, mó a 's vèden incòra soquânt sègn pió antîgh, préma ed tót ind la ceşulèina ed S. Francèsch atâch al stâbil âcha lē pêrta dal vèc cunvèint e sèimper armêşa ed proprietê ed la Cmunitê. Ind al XVII e XIX sècol p'r al funsiòun l'é stêda dêda a la cungregasiòun dal SS, Sacramèint, 'na cumpagnía ed lâich dóve j elemèint a rapreşèinten al faméj pió impurtânti dal paèiş, in funsiòun fîn a la préma guèra mundiêla. In cmûn a gh’é al Museo della tarsia rolese, dóve dèinter a’s câten i rolini antîgh e artigiân che fân vèder cme es fà ânch adèsa un têvel intarsiê.
Stèma[modifica | mudéfica la surzéia]
Al stèma dal cmûn l’é fât da trèi crōṣ ed Malta, dedi al Marchèiṣ Ferdinando II da l’ ôrdin ed San Zvân int al 1610.
Cunuméia[modifica | mudéfica la surzéia]
Produsiòun ed têvli intarsiêdi[modifica | mudéfica la surzéia]
D'arcurdêr ind l'arigianê lochêl, la fabricasiòun ed tavlèin intarsiê ciamê "Rolini". Sté céchi ôvri d' êrt în 'na tradisiòun rolèiṣa fîn dal 1600, soquânt mudê a's pōlen vèder ânch adès ind i palâs duchêl ed Mòdna, Frêra e ind la règia ed Versilles. La lavurasiòun ed fîn dal lègn rolèiṣa la rîva al só mâsim spiandōr int al XVIII sècol, època ch' a s' arfà ânca la Sagrestèia dal Dôm ed Rèz. Un têvel rolèin" a gh' l' îva ânca la faméja ed Giacomo Leopardi e l'é ânch adèsa in mòstra ind al palâs ed Recanati. In pió di têvel é stê prudòt ânca trumeaux, armâri, castēri e consolles. La specialitê di sté môbil l'é che în sèinsa ciôld e che vînen druvê 'd êlber ed forèsti ed la pianûra emiliân - rumagnôla (la quêrsa rōra, al frâsen, al carpèin e pó di êter). I disègn pió caratérestich fât a 'd intârsi a fân vèder Sân Zôrz ch'al mâsa al drêgh, scachēri, intrèc ed brôchi ed fiôr tra quisché l'é carateréstich al sâleṣ.
Produsiòun ed vèin Lambrósch[modifica | mudéfica la surzéia]
Dimòndi impurtânt ind la cunuméia lochêla l'é la Cantèina Socêla ed Rōl, la fà ûn di pôch vèin Lambrósch certifichê cun tót i D.O.C e D.O.C.G. pusébil.
Produsiòun ed rîṣ[modifica | mudéfica la surzéia]
Vést la preṣèinsa ‘d un trèin dimòndi fangōṣ, fîn dal 1800 la campâgna tra Rōl e Chèrp l’é stêda cunltivêda a rîṣ. În incòra incō în in cumêrc dal qualitê ed rîṣ ed gèner Rolo. Ânch al dé 'd incō ‘na riṣêra artigianêla l’é in funsiòun in sté céch paèiṣ la gh'à in produsiòun divêrs gèner ed rîṣ cun di sistēma che s’arfân a i prém dal ‘900.
Produsiòun dal schêli[modifica | mudéfica la surzéia]
La tradisiòun lochêla ed l’intârsi la s’é ṣvilupêda ind l’ambît industriêl vêrs la prudusiòun de schêli ed ‘na qualitê dimòndi êlta.
Produsiòun ed gèner alimentêr biolôgich[modifica | mudéfica la surzéia]
La cultura cuntadèina ṣmercêda a la vòja ed mudêren, l’à purtê i cuntadèin rolèiṣ a metrés insèm in ‘na coperatîva lochêla per tgnîr adrê al cumêrc ed prudòt biolôgich cultivê int al tèri dal paèiṣ.
Curiositê[modifica | mudéfica la surzéia]
- Rōl a’s câta apèina préma ed Ròma int la lésta di cmûn italiân mésa in ôrdin alfabètich. Ròma l’é ânch al nòm ed ‘na frasiòun cichîna dal cmûn ed Chèrp a sōl 3 Km da Rōl.
- Rōl al gh’à sōl un semâfor
- L’é al paèiṣ dó l’é nê al trumbetésta Demo Morselli
- Rōl l’é in pruvîncia ed Rèz ma la só diòceṣa l’é còla ed Chèrp (in pruvîncia ed Mòdna)
- A Rōl a ’gh riva la ferovéia e l’avtostrêda mó l’an gh’à mìa ‘na só usîda. La lénia feroviâria Mântva-Mòdna l’ a’s fêrma a Rōl, mó la fermêda l’a’s ciâma Rolo-Novi-Fabbrico. L’avtostrêda dal Brennero la gh’à ‘n’ usîda a Rôl ch’ l’a’s ciâmaReggiolo-Rolo.
Colegamèint estêren[modifica | mudéfica la surzéia]
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Graziano Castagnaro , Davide Ferretti , Gianni Truzzi - Note storiche sull'arte della tarsia a Rolo - Novi : LegnoLegno, 1991
- Gabriele Fabbrici - Contributo per la studio della toponomastica storica di Rolo : la leggenda delle origini dei Sessi : Rolo, 23 dicembre 1981 - Rolo : Tipografia Lugli, 1981
- Gabriele Mantovani - Storia di Rolo - Carpi : Libreria cooperativa Il Portico, 1978.
- Sergio Pineschi. Cronache di Rolo di ieri e di oggi - [Rolo] : Edizioni del Circolo Amici del "Diogene", 1996
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Rolo trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
11 cursas, 11 decisiuns da medaglias entaifer da 14 dis. Resultats ed analisas, istorgias davant e davos las culissas dals redacturs da sport da RTR.
Campiunadi mundial da ski alpin Vail / Beaver Creek 2015
-
«Good morning Vail / Beaver Creek»
11 cursas, 11 decisiuns da medaglias entaifer da 14 dis.
-
«Good evening Vail / Beaver Creek»
Sco unica skiunza svizra va Lara Gut sco defensura d’ina medaglia al campiunadi mundial da ski alpin.
-
Il diari da Vail / Beaver Creek
Gia per la terza giada ha lieu in campiunadi mundial da ski alpin en la regiun da Vail e Beaver Creek.
-
Il lieu d'occurrenza
Vail ha il pli grond territori da skis dals Stadis Unids da l'America.
-
Program dal campiunadi mundial da ski alpin 2015
Il program da las cursas. Questas pudais era guardar sin www.rtr.ch, en il video-livestream.
-
La chasa svizra – «House of Switzerland»
Suenter il 1989 ed il 1999 è Vail quest onn danovamain ospitant dal campiunadi mundial da skis alpin.
Novitads da Vail / Beaver Creek
-
Surpresas svizras: aur per Küng e bronz per Feuz
La cursa rapida che maina al di dals Svizzers.
-
L'Austria - naziun da skis number 1
L'Austria ha godognà nov medaglias als campiunadis mundials a Vail/Beaver Creek.
-
Jean-Baptiste Grange è il campiun mundial en il slalom
La medaglia d'aur en il slalom dal campiunadi mundial a Vail/Beaver Creek va al Franzos Jean-Baptiste Grange.
-
Debuttants Yule ed Aerni cun pitschnas schanzas
En la davosa cursa al campiunadi mundial da skis a Vail/Beaver Creek partan ils skiunzs svizzers cun pitschnas schanzas.
-
Mikaela Shiffrin defenda titel da campiunessa mundiala
L'Americana Mikaela Shiffrin resta la regina dal slalom.
-
Il campiunadi mundial stat avant porta
Nagina pausa per ils fans da sport da skis.
-
Puspè aur per l'Austria - tgirom per la Svizra
La Svizra ha per pauc manchentà ina medaglia a l'uschènumnà "event da team" a Vail/Beaver Creek. Aur va a l'Austria.
-
Lara Gut vegn sco meglra Svizra 5avla
Tina Maze è campiunessa mundiala era da la super cumbinaziun. Lara Gut croda dal 2. plaz intermediar sin il 5. final.
-
Jansrud priorisescha la cuppa mundiala
Kjetil Jansrud renunzia ad ulteriuras cursas al campiunadi mundial da skis a Vail/Beaver Creek.
-
Marcel Hirscher gudogna la supercumbinaziun
L'austriac Marcel Hirscher gudogna la supercumbinaziun dals champiunadis mundials da skis a Vail/Beaver Creek.
-
Segunda schanza per las skiunzas svizras en cursa rapida
Las skiunzas svizras han la segunda schanza da gudagnar ina medaglia al campiunadi mundial a Vail/ Beaver Creek.
-
Reichelt gudogna aur en il super-G
Hannes Reichelt ha gudagnà la segunda medaglia d’aur en il super-G dal campiunadi mundial a Vail/Beaver Creek.
-
Anna Fenninger è campiunessa mundiala dal super-G
Gudagnà il super-G ha l'austriaca Anna Fenninger cun mo 3 tschientavels avant la segunda Tina Maze da la Slovenia.
-
Viletta turna a chasa
Il Grischun Sandro Viletta sto desister a tut las cursas da skis al campiunadi mundial da skis a Vail e Beaver Creek.


text:
Herisau
Herisau a l'è un cumün svizzer, séde del goèrno del Canton Apenzel de Föra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25.17 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 15236 abitant.
El cumün de Herisau al se tröva a una altitüden de 771 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Degersheim (SG), Flawil (SG), Gossau (SG), Hundwil, San Gal (SG), Schwellbrunn, Stein, Waldstatt.
Evoluzion de la popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Herisau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- http://www.herisau.ch (Todesch) official website
- Herisau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Giácum Capuzzi
Giácum Capuzzi (nasüd a Manérbi el 14 de agùst 1929) l'è el Vèsc emérit de Diocesi de Lod dal 14 de nuémber 2005.
L'è diventàd prét el 29 de giügn 1952 quan ch'el g'aveva apéna 22 ànn. Dòpu, l'è stài Abát de la cesa de San Péder e Pául a Lén
L'è stàt cunsacráa Vésc de Lod el 30 de aprìl 1989. L'ha lasà la Diocesi el 14 de nuémber 2005. Al dì d'incö, el stà a Lén, indùe el presta el sò servìsi cume vesc emèrit.[1]
Mótt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El mótt de Mons. Capuzzi l'é: In fidei et novitatae vita (In d'una vita de féd e de nuità).


text:
MediaWiki:Articlefeedback-emailcapture-response-body/pms
Cerea!
Mersì për avèj signalà sò anteresse a giuté a amelioré translatewiki.net.
Për piasì, ch'a treuva un moment për confirmé soa adrëssa ëd pòsta eletrònica an sgnacand an sla liura sì-sota:
$1
A peul ëdcò visité:
$2
E anserì ël còdes ëd confirmassion sì-sota:
$3
I saroma tòst an contat con la manera ëd coma a peul giuté a amelioré translatewiki.net.
S'a l'ha pa ancaminà chiel costa arcesta, për piasì ch'a lassa perde 's mëssagi e noi i-j manderoma pi gnente d'àutr.
Tante bele ròbe, e mersì, L'echip ëd translatewiki.net


text:
Diano San Pietro
Diano San Pietro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de 1 134 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 11,8 km² e 'na densità de popolasiù de 96 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Diano Arentino, Diano Castello, San Bartolomeo al Mare, Stellanello (SV), Villa Faraldi.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Diano San Pietro l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Bronzolo
Bronzolo (Branzoll) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano, colocàt sö la spónsa sinìstra del fiöm Adige, a trédes chilòmetri a süd de Bolzano.
El cümü de Bronzolo 'l g'ha presapóch 2.294 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 328 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aldino, Laives, Nova Ponente, Ora, Vadena.
Istoria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bronzolo l'è stáda numenáda la príma völta int l'an 1181 cunt 'l num de Branzol. El termen Branzol 'l vegn de 'l num de persona Germanegh Berinza.
Situasiù linguìstica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc


text:
Nümar 17
El numer 17 l'è el numer integher ch'al siguta ul 16 e al ven prima dal 18.
Nomm dal nümar in difereent dialett: dersett, disset...
Al è un nümar primm. Ucürenze dal 17
- Par Plütaarch al representava la mala sorta
- Apó a Itàlia: XVII al è un anagrama da "vixi", a uu vivüü
- Al è un gjürameent in Süedees
- Un haiku gjapunees al gh'a 17 sílabe
- Aj paees Nòrdegh ul dí dal 17 da l'an s'al cunsidera ul céntar dal inveern
- Ul Gauss al a mustraa ch'a sa pudeva fá sü un pulígun da 17 custaa noma cun riga e cumpass, scumenzaant inscí la suva fama.


text:
Issime
Issime (Eischeme endèla variànt töitschu de la lèngua walser; Eséima endèl patois de Gaby; Eichima endèl patois valdostà) l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 439 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnad, Brusson, Challand-Saint-Anselme, Challand-Saint-Victor, Fontainemore, Gaby, Lillianes, Perloz, Sagliano Micca (BI).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Brazzaville
Brazzaville a l'è la capital del Congo.
A l'è anca la prima cità del Congo per impurtanza ecunomiga, de cumerci e per pupulaziun, cun 1.174.000 abitant (2005).
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Brazzaville a l'è in del süd-est del paes, in sü la riva setentriunala del fiüm Congo, propi denanz a Kinshasa, capital de la Repüblica Demucratica del Congo.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Brazzaville l'ha fundada in del 1880 l'espluradur ital-frances Pierre Savorgnan de Brazza.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Brazzaville a l'è gemelaa cun:


text:
Janka e Wengen - ina vair’amur
- Venderdi, 13.1.2017, 5:44, actualisà a las 8:06
Duas giadas emprim (2009/2015), duas giadas segund (2010/2011) ed ina giada terz (2013). Carlo Janka e la cumbinaziun alpina da Wengen, quai constat. Cun sis plazs da podest en questa disciplina a Wengen è Carlo Janka onn per onn in dals gronds trumfs, er il 2017.
Che Carlo Janka tutga er quest onn tar ils pli sperts sin la pista al pe dad Eiger, Mönch e Jungfrau. Quai ha il skiunz da Sursaissa mussà en ils trenaments cun ils plazs 4 e 2. Ed er la disciplina slalom ha Janka trenà ils davos dis, ed ad Adelboden è el schizunt stà a la partenza sco precursur. Sper il Franzos Alexis Pinturault, il victur dal 2013, ed il Norvegiais Kjetil Jansrud, il victur da l’onn passà, tutga Janka tar ils top-favurits per in plaz da podest.
In segund Grischun
Schanzas sin in plaz da podest ha er il Grischun Mauro Caviezel ch’è daventà la fin december 8avel en la cumbinaziun alpina da Santa Caterina. Caviezel sto dentant mussar in exploit en il slalom, ina disciplina ch’è vegnida a la curta il davos temp.
Novs temps da partenza
La cumbinaziun alpina da Wengen vegn lantschada quest onn a las 10:15 cun il percurs da slalom. La cursa rapida cumenza lura il suentermezdi a las 13:45.
RR actualitad 07:00


text:
alojamientos
Andorra la Vella a 0.29Km del centro
Andorra la Vella a 0.08Km del centro
Andorra la Vella a 0.30Km del centro
Andorra la Vella a 0.13Km del centro
Andorra la Vella a 0.34Km del centro
Andorra la Vella a 0.16Km del centro
Andorra la Vella a 0.12Km del centro
Andorra la Vella a 0.35Km del centro
Andorra la Vella a 0.20Km del centro
Andorra la Vella a 0.32Km del centro
Andorra la Vella a 0.19Km del centro
Andorra la Vella a 0.40Km del centro
Andorra la Vella a 0.46Km del centro
Andorra la Vella a 0.33Km del centro
Andorra la Vella a 0.29Km del centro
Andorra la Vella a 0.34Km del centro
Andorra la Vella a 0.55Km del centro
Andorra la Vella a 0.38Km del centro


text:
Vschinauncha da Zuoz program d'acziun 2020
2|3
Cuntgnieu pagina 3
| Prolog
pagina 4-5 | Il proget «Vschinauncha da Zuoz 2020» pagina 6
| Purtret da Zuoz
| Böts da svilup surordinos pagina 7
pagina 9-11 | Vschinauncha,
comunicaziun, promouver il lö pagina 12-13 | Trafic | Augmaint da valur dal minz da la vschinauncha pagina 14
pagina 15 | Iffaunts, giuvenils, furmaziun pagina 16-18 | Turissem, temp liber | Energia, ambiaint, resursas pagina 19
pagina 20 2|
| Impressum
Stimedas Zuozingras, stimos Zuozinghers Que m’es ün grand plaschair da’Ls pudair preschanter il program d’acziun 2020 da la vschinauncha da Zuoz. Zieva bundant ün an da lavur es uossa avaunt maun il resultat in fuorma d’ün program d’acziun compact, i'l quêl cha sun formulos ils böts e las imsüras concretas. Üna gruppa da lavur d’och persunas, rapreschantants dal cussagl cumünel e da la populaziun da Zuoz, s’ho dedicheda da favrer fin november 2013 a l’elavuraziun da quista planisaziun strategica. In stret contact cun nossa populaziun, noss proprietaris d’abitaziuns secundarias, nossa giuventüna scu eir culs afferists ed accumpagno da la firma grischconsulta da Cuira s’ho pudieu s-chaffir ün fundamaint da planisaziun chi dess servir i’ls prossems ans a las autoriteds da la vschinauncha da Zuoz scu «compass» e «saiv directiva». Il program d’acziun piglia resguard süllas idejas da la populaziun, l’economia e noss proprietaris d’abitaziuns secundarias ed es armoniso cullas pussibilteds finanzielas da la vschinauncha. Üna controlla da success ed ün’actualisaziun annuela dessan garantir cha la planisaziun possa gnir adatteda a cundiziuns generelas modifichedas e’l svilup permanent. I’l decuors da las lavuors da proget «Vschinauncha da Zuoz 2020» s’ho fingià pudieu invier differentas imsüras chi sun eir resguardedas i’l preventiv da la vschinauncha da l’an 2014. In nom dal cussagl cumünel ingrazch eau a tuot las Zuozingras e tuot ils Zuozingers per la collavuraziun vi da nossa planisaziun futura cumünaivla. Specielmaing sajan manzunos Eliane Schleiffer, Daniel Badilatti, Hans Lozza e Ramun Ratti per lur ingaschamaint activ illa gruppa da lavur. Bun di, bun an – e sün üna buna reuschida da noss böts cumünaivels! Flurin Wieser, president cumünel 2|3
|3
Il proget «Vschinauncha da Zuoz 2020» Il signel da partenza pel proget «Vschinauncha Zuoz 2020» d’eira la deliberaziun dal credit tres la radunanza cumünela in november 2013. Scu mumaints decisivs as po numner la consultaziun da la populaziun, dals scolars, gimnasiasts e giarsuns, dal commerzi e la misteraunza e dals proprietaris d’abitaziuns secundarias chi ho gieu lö da prümavaira 2013 scu eir ils lavuratoris tematics in avuost 2013. Ils 10 resultats ils pü importants our da la consultaziun sun ils seguaints:
1. La granda quantited da respostas da sur 40% illa consultaziun demuossa il grand interess dals Zuozingers vi da las activiteds futuras da la vschinauncha. 2. Las Zuozingras e’ls Zuozingers staun bain e’s saintan bain a Zuoz. 3. A Zuoz mauncha la spüerta d’ün’apoteca u/e d’üna drogaria. 4. Ils indigens giavüschan dapü spüertas d’accumpagnamaint ed activiteds per iffaunts, giuvenils e seniors. 5. Il manaschamaint dal trafic, la situaziun da parkegis e la sgürezza dal trafic da peduns sun temas centrels. 6. Las Zuozingras e’ls Zuozingers arcugnuoschan la granda depen denza dal turissem da lur lö.
Ils resultats detaglios staun a disposiziun per telecharger suot www.zuoz.ch (rubrica Zuoz 2020).
Marz/avril 2013:
November 2012:
deliberaziun dal credit tres la radunanza cumünela
7. A reguard la qualited da servezzan illa gastronomia, tals allogis e runels exista ün bsögn d’agir. 8. I’ls secturs comunicaziun ed infurmaziun da la vschinauncha, rumida da naiv ed alluntanamaint da marchanzia massitscha sun giavüschos ameldramaints. 9. Ils consultos as giavüschan in avegnir üna rolla pü activa da la vschinauncha in dumandas concer nent energia, ambiaint e resursas. 10. Las grandas activiteds da construc ziun cun effets negativs süls predschs da terrain e da fit distur ban als consultos.
Favrer 2013:
consultaziun
gruppa da lavur lavuratori nr. 1
Avuost 2013:
lavuratoris tematics cun la populaziun
Meg 2013: December 2012:
cumanzamaint da las lavuors da proget
4|
evaluaziun da la consultaziun
Gün 2013:
gruppa da lavur lavuratori nr. 2
As basand süls resultats da la consultaziun sun gnieus elavuros ils champs d’acziun. Quists sun gnieus approfundieus e concretisos cun la populaziun i’ls lavuratoris tematics surmanzunos. Sün quista basa s’ho formulo finelmaing ils böts da svilup per la vschinauncha da Zuoz scu eir il program d’acziun concret chi cuntegna böts, imsüras, termins e respunsabiliteds. Da grand’importanza per pudair piglier resguard sül svilup permanent scu eir sün l’ambiaint da la vschinauncha sun la controlla da success e l’actualisaziun annuela dal program d’acziun.
Gruppa accumpagnatorica dal proget – Flurin Wieser, president cumünel – Andrea Gilli, cusglier cumünel – Peter Andri Vital, cusglier cumünel – Claudio Duschletta, chanzlist - Eliane Schleiffer - Daniel Badilatti - Hans Lozza - Ramun Ratti
Las lavours dal proget «Vschinauncha Zuoz 2020» sun gnidas accumpagnedas e moderedas da las seguaintas persunas da la grischconsulta da Cuira: - Dr. Roland Zegg - Roman Grossrieder - Nicolo Huder
Januar 2014:
October 2013:
preschantaziun & lantscheda dal program d’acziun
gruppa da lavur lavuratori nr. 3
December 2013:
October 2013:
deliberaziun program d’acziun tres il cussagl cumünel
November 2013:
elavuraziun broschüra «Vschinauncha da Zuoz program d’acziun 2020»
Utuon 2014:
controlla da success & actualisaziun dal program d’acziun
gruppa da lavur lavuratori nr. 4 2|3 |5
Purtret da Zuoz Il purtret da la vschinauncha da Zuoz cun sieu aspet autentic vain domino dal Plaz imposant cul vegl restorant da güstia Crusch Alva, la baselgia San Luzi, las chesas Planta e la Tuor. La lingua rumauntscha tuocha tals Zuozingers e vain druveda e cultiveda scu eir otras tradiziuns importantas, in prüma lingia il Chalandamarz. I’ls ultims decennis ho il turissem gieu üna grand’influenza sül lö chi d’eira üna vouta la chapitela da l’Engiadin’Ota. La plazza da golf, il Parc Naziunel Svizzer, la regiun da skis per famiglias e’l sport nordic pisseran, insembel cun la richa spüerta d’occurrenzas culturelas e d’art, cha Zuoz es da sted scu eir d‘inviern ün lö da vacanzas fich attractiv. Hozindi do que a Zuoz 5 hotels, 2 champs da vacanzas e sur 800 abitaziuns da vacanzas u secundarias cun ün totel da bundant 4'400 lets turistics. Totelmaing do que a Zuoz minch’an bundant 290'000 pernottaziuns turisticas. 40% da sted, 60% d’inviern. L’hotellaria e’ls champs da vacanzas prodüan ca. 50'000 nots d’allogi per an, que chi significhescha cha 240'000 pernottaziuns derivan da las abitaziuns da vacanzas ed abitaziuns secundarias. 6|
Dal rest derivan ca. 70% da quistas nots d’allogi da pernottaziuns our d’egen adöver (incl. paraints ed amihs) e 30% da la fittaunza da las abitaziuns. Sper la scoula cumünela cun var 140 iffaunts exista a Zuoz cul Lyceum Alpinum üna spüerta d’educaziun d’importanza internaziunela cun fin a 300 scolars. L’orientaziun internaziunela as demuossa eir illa structura d’abitants; ün terz dals 1'200 Zuozingras e Zuozingers (sainza scolars dal Lyceum Alpinum) sun da derivaunza estra e la lingua tudas-cha fuorma hoz la pü granda part avaunt il Rumauntsch e Portugais. A Zuoz sun da chesa numerusas intrapraisas da commerzi e misteraunza, surtuot illa spüerta da construcziun. La silvicultura e l’agricultura accumplescha üna contribuziun importanta vi d’ün ambiaint intact. L’administraziun cumünela da Zuoz lavura hoz cun ün preventiv annuel da frs. 10 milliuns e ca. 35 plazzas da lavur i’ls secturs scoula primara, gruppa d’infrastructura ed ill’administraziun.
Böts da svilup surordinos 2020
Rinfurzer il caracter da Zuoz scu lö d’abiter, da lavurer e da furmaziun ed eir scu lö da vacanzas
- Mantgnair la qualited da viver da la populaziun residenta i’l sen d’üna vschinauncha cun püssas generaziuns - Optimer las cundiziuns da basa economicas per impressaris/patruns da lavur - Elavurer ün pusiziunamaint turistic autonom
«Autentic» – Zuoz cultivescha sias valuors ed as pusiziunescha scu vschinauncha engiadinaisa autentica - Tradiziuns vividas - Persistenza ill’ütilisaziun da las resursas natürelas
Realiser per Zuoz üna soluziun da trafic cumplessiva chi persvada - Realiser üna chesa da parker in vicinanza dal minz - Realiser üna soluziun da sviamaint realisabla a media vista - A media vista: redür il trafic i‘l minz da la vschinauncha ed augmanter la sgürezza dal trafic
Augmanter la valur dal minz da la vschinauncha
- Accentuer la valur da la bellezza singulera dal minz da la vschinauncha da Zuoz - Augmanter la valur culturela dal minz da la vschinauncha e l’ütiliser turisticamaing
Giuver üna rolla activa illa collavuraziun tar incumbenzas intercumünelas
- Optimer las cooperaziuns actuelas, in prüma lingia cun las vschinaunchas limitrofas - Inizier punctuelmaing nouvas collavuraziuns chi faun sen.
Fabricher sü e sgürer üna comunicaziun viva ed activa traunter la vschinauncha e la populaziun - Infurmer la populaziun in ün möd actuel ed aviert davart las noviteds da l’administraziun e da las autoriteds - Optimer las plattafuormas da comunicaziun existentas e creer nouvs instrumaints moderns da comunicaziun interactiva
|7
8|
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
1. Vschinauncha, comunicaziun, promouver il lö Imsüra
Descripziun
Intensiver la comunicaziun interactiva traunter la vschinauncha e la populaziun
Elavurer ün concept da comunicaziun cumplessiv
Ils bsögns d’infurmaziun scu eir ils instrumaints existents sun d’examiner in generel, a sun da definir böts e reglamaints/ritmus concrets e da planiser imsüras coordinedas e colliedas. Lotiers sun da resguarder las resursas finanzielas e persunelas necessarias scu eir la dumanda da la lingua.
• CC AC
Ura da consultaziun autoriteds cumünelas
La pussibilited già existenta per discuors directs cun las autoriteds cumünelas vain comunicheda activmaing, termins sun pussibels tenor cunvegna.
• • • • CC
Nouva «Giazetta da Zuoz»
A vain elavureda üna nouva «Giazetta da Zuoz» bilingua chi cumpera in fuorma stampeda ed electronica 2-4 voutas l’an (spediziun in avrigl cul rendaquint annuel, in november cul preventiv). La redacziun es chosa da l’administraziun cumünela, la distribuziun vain fatta a la populaziun cun dret da vuscher, a tuot las chasedas/chaschellas postelas a Zuoz scu eir als proprietaris d’abitaziuns secundarias domicilios utrò.
• • • • AC
Comunicher sün la homepage
Collier cuntinuantamaing la nouva homepage www.zuoz.ch cun contribuziuns in la «Giazetta da Zuoz» e cun comunicaziun chi’s repeta e la propagher.
• • • • AC
Augmanter l’observanza e’l respect da las ledschas tres comunicaziun/sensibilisaziun
Tres comunicaziun correspundenta dessan la populaziun e la misteraunza gnir sensibilisedas per ledschas e reglamaints e pel cumportamaint in cas da cuntravenziuns.
• • • • CC VW
2014
Böt
Scurznidas RC Radunanza cumünela PC President cumünel CC Cussagl cumünel
AC CM CS RS
Administraziun cumünela Commerzi & misteraunza Cussagl da scoula Runels e s-chabelleras
CT ST
Cumischiun da turissem/coordinatur da turissem Servezzan tecnic (gruppa da lavuraints da vschinauncha)
|9
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
Descripziun
Bilinguited vivida Promouver il rumauntsch ed il tudas-ch
Mincha radunanza cumünela es üna lecziun da rumauntsch
La missiva per la radunanza cumünela vain consegneda scu fin uossa tenor giavüsch in T/R, folias vegnan cumpiledas da princip in tudas-ch e preschantedas in rumauntsch, düraunt la discussiun paun gnir fats eir votums in tudas-ch, dumandas dals votants vegnan normelmaing respusas illa lingua respectiva.
• • • • RC PC
Regulaziun linguistica illas autoriteds cumünelas
Tschantedas dal cussagl cumünel e da scoula vegnan da princip fattas in rumauntsch, las discussiuns paun tuot tenor il tema gnir fattas in tuottas duos linguas.
• • • • CC
«Tavulin Rumauntsch» – inscunter rumauntsch reguler cun moderaziun
La vschinauncha organisescha inscunters regulers per la populaziun interesseda/giasts cun differents referents e temas chi vegnan moderos e realisos in rumauntsch.
• • • CC AC
Cuors da rumauntsch a Zuoz pels abitants da Zuoz
La vschinauncha organisescha cuors da rumauntsch annuels per la populaziun interesseda e per proprietaris d’abitaziuns domicilios utrò sün differents livels.
• • • CS AC
Politica da terrain activa
La vschinauncha fo üna planisaziun da zonas e planisaziun locala activa, surtuot a reguard las zonas da fabrica e las zonas da misteraunza existentas.
• • • • RC CC
Augmanter l’attractivited da las zonas d’agricultura/zonas da misteraunza/zonas d’abiter
Confuorm a las pussibiliteds da la planisaziun locala sun d’examiner müdamaints da zonas e d’ütilisaziun per augmanter l’attractivited, p. ex. in Dorta/Vuorcha, Champatsch, Curtinellas, Albanas, Islas, Mareg eui.
• RC CC
Politica d’economia activa (mantegnimaint e creaziun da plazzas da lavur)
La vschinauncha as sfadia activmaing da mantgnair e da creer plazzas da lavur sül champ dal turissem e da la misteraunza.
• • • • CC
Svilup/marketing activ dal lö
10 |
2015-2016
Imsüra
2014
Böt
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
Imsüra
Descripziun
Svilup/marketing activ dal lö
Fabricher prümas abitaziuns in vicinanza dal minz da la vschinauncha
A reguard la fabrica da prümas abitaziuns surpiglia la vschinauncha üna rolla activa. Scha pussibel sun da preferir lös in vicinanza dal minz.
• • • CC
Survista da las abitaziuns vödas tres la vschinauncha da Zuoz
La vschinauncha metta a dispusiziun üna plattafuorma (electronica) per la comunicaziun e l’intermediaziun d’abitaziuns da fitter vödas a Zuoz.
• • • • CC AC
Cultiver la collavuraziun e comunicaziun cul Lyceum Alpinum
Il barat d'infurmaziun activ ed aviert e la collavuraziun cul Lyceum Alpinum vegnan cultivos ed optimos eir in avegnir.
• • • • CC
Motiver a proprietaris actuels d’abitaziuns secundarias da piglier il prüm domicil a Zuoz
In ün prüm pass dess gnir examineda l’attractivited da la vschinauncha da Zuoz per piglier cò il prüm domicil (illa terza fasa da vita): cuosts effectivs da viver, taxas, impostas, retrer chapitêl LPP eui. Ils resultats dessan gnir comunichos in occasiun dals discuors da Zuoz in avuost 2014.
• CC AC
2014
Böt
Augmanter l’attractivited da Zuoz scu prüm domicil pels proprietaris d’abitaziuns secundarias
| 11
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
Imsüra
Descripziun
Elavurer basas da muvimaint dal trafic
«CDF»: eruir cifras, datas, fats scu basa per l’ulteriura planisaziun in dumandas da trafic/plazzas da parker
La vschinauncha fo differentas retscherchas ed imsüraziuns da frequenza scu eir analisas dal muvimaint dal trafic scu basa adequata per l’ulteriura planisaziun da progets.
• • CC AC
Realiser la chesa da parker in vicinanza dal minz
Perseguiter la planisaziun da variantas
In connex cun la decisiun da la radunanza cumünela e’ls resultats da las retscherchas/ analisas promouva la vschinauncha la planisaziun da variantas e comunichescha quellas a temp ütil a la populaziun. Variantas ed alternativas sun d’integrer correspundentamaing.
• • RC CC
Realiser üna soluziun da sviamaint pel minz da la vschinauncha
Perseguiter la varianta «Pro Sur»
In connex cun la decisiun da la radunanza cumünela e’ls resultats da las retscherchas/analisas promouva la vschinauncha la planisaziun «Pro Sur», zieva cha las decisiuns dals recuors e’l stedi da planisaziun d’üna plazza da glatsch artificiel (p. ex. Lyceum Alpinum Zuoz) sun avaunt maun.
• • RC CC
Augmanter la valur dal minz da la vschinauncha
Diminuir il trafic ed augmanter la sgürezza dal trafic i’l minz da la vschinauncha
Tuot seguond il svilup da la planisaziun da la chesa da parker e dal sviamaint vegnan pigliedas per mauns a temp las imsüras per augmanter la valur dal minz da la vschinauncha e la sgürezza dal trafic.
• • • RC CC
2014
Böt
Concept cumplessiv per augmanter la valur dal minz da la vschinauncha Optimer la soluziun da trafic Resgia
12 |
2015-2016
2. Trafic
Augmanter la survista tar la cruscheda e redür la sveltezza
Guarda chapitel 3. Augmaint da la valur dal minz da la vschinauncha In concordanza cun las autoriteds chantunelas examinescha la vschinauncha differentas opziuns cul böt da ragiundscher ün augmaint da sgürezza tar la cruscheda Resgia.
• CC
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
Imsüra
Descripziun
Optimer la sgumbreda da naiv/ il mantegnimaint da vias düraunt l’inviern
Elavurer la basa da comunicaziun davart la situaziun da partenza e las opziuns d’agir, passamauns, metter sel
La vschinauncha elavura la basa necessaria per infurmer la populaziun a temp ütil e da maniera cumplessiva davart il tema ed examinescha differentas opziuns d’agir per ragiundscher ün‘optimaziun (p. ex. metter sel, passamauns temporers eui.)
• AC ST
Infurmaziun e sensibilisaziun dal persunel dal servezzan tecnic
La vschinauncha sensibilisescha e controlla il persunel dal servezzan tecnic in que chi reguarda l’impurtanza e las pussibiliteds d’optimer la sgumbreda da naiv e’l mantegnimaint da vias düraunt l’inviern tals puncts neuralgics.
• AC ST
La vschinauncha examinescha imsüras punctuelas per diminuir surfatschas da sumbriva tals puncts neuralgics per redür l’inglatschamaint.
• • • ST
2014
Böt
Reducziun da las sumbrivas da bos-cha e frus-chaglia
| 13
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
3. Augmaint da valur dal minz da la vschinauncha
Imsüra
Descripziun
Augmanter la valur dal minz da la vschinauncha
Redür il trafic ed augmanter la sgürezza dal trafic i’l minz da la vschinauncha
Guarda chapitel 2. Trafic
Elavurer ün concept cumplessiv per augmanter la valur dal minz da la vschinauncha/la plazza da scoula
Per augmanter la valur dal minz da la vschinauncha sun d’inizier a temp ütil e prospectivamaing retscherchas davart alternativas d’ütilisaziun e da concepziun, resguardand ils edifizis chi tuochan a la vschinauncha (chesa cumünela chesa da scoula, Tuor eui.); a sun eir d’infurmer e d’integrer ils circuls interessos scu turissem/commerzi e misteraunza/scoula eui.
• • • CC CS CM CT
La nouva concepziun e l’augmaint d’attractivited da la plazza da scoula dessan gnir integros scu part integrela in ün concept cumplessiv «calmer il trafic/ augmanter la valur dal minz da la vschinauncha».
• CC CS
Augmanter la valur culturela e l’ütilisaziun turistica dal minz da la vschinauncha, insembel cun la realisaziun da soluziuns pel trafic
Integrer l’inter minz da la vschinauncha cun Plaz, plazza da la chesa cumünela e chesa da scoula, Tuor eui., s’infurmer davart il premi Wakker, patrimoni mundiel Unesco eui. scu eir davart ün’ütilisaziun culturela e turistica, p. ex. cun gös libers a Zuoz, St. Moritz Art Masters eui. in collavuraziun cul Lyceum Alpinum Zuoz.
• • • CC CT
Tualettas publicas i’l minz da la vschinauncha
In collavuraziun cun las gestiuns da gastronomia existentas dess gnir examineda l’idea da la «tualetta perfetta». A media vista sun d’examiner soluziuns in connex cun la fabrica da la chesa da parker.
• • CC
Augmanter la valur da las visitas guidedas tres vschinauncha cun giasts e da l’infurmaziun dals giasts
Guarda chapitel 5. Turissem, temp liber
2014
Böt
Augmanter la valur da la plazza da scoula
14 |
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
4. Iffaunts, giuvenils, furmaziun
Imsüra
Descripziun
S-chaffir spüertas/ accumpagnamaint per la giuventüna
Nouva spüerta centrela per la giuventüna da la Plaiv
La vschinauncha s’ingascha insembel cun la Giuventüna e las vschinaunchas limitrofas per la creaziun d’üna nouva spüerta accumpagneda per la giuventüna (lö d’inscunter per giuvenils, occurrenzas eui.) illa regiun da la Plaiv.
• • • • CC CS
Examiner la scoula bilingua
Examiner e svilupper inavaunt il model da scoula bilingua Zuoz/La Plaiv (controlla da qualited)
Cumünaivelmaing cun las vschinaunchas da la Plaiv dess gnir examino e sviluppo inavaunt il model da linguas actuel a las scoulas, in contact cun las vschinaunchas da piunier da Samedan/ Puntraschigna e cul chantun.
• • • • CC CS
Nouva spüerta da plazzas da giuver confuorm al temp
Nouva plazza da giuver vschinauncha/Bellaria
Las lavuors da progettaziun curraintas per la nouva plazza da giuver vschinauncha/Bellaria sun d’accelerer.
• CC
Examiner il lö per üna seguonda plazza da giuver
Ultra da la plazza da giuver existenta vschinauncha/ Bellaria es d’examiner ün ulteriur lö per üna seguonda plazza da giuver (Convict, Resgia eui.)
• CC
Concepir pü modern e pü attractiv ils contuorns da la chesa da scoula
Augmanter la valur da la plazza da scoula
Guarda chapitel 3. Augmaint da valur dal minz da la vschinauncha
2014
Böt
| 15
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
Imsüra
Descripziun
Elavurer il pusiziunamaint turistic per Zuoz
Elavurer ün’egna strategia da pusiziunamaint e da turissem per Zuoz
La vschinauncha iniziescha l’elavuraziun d’ün pusiziunamaint turistic da Zuoz chi vain sustgnieu vastamaing a media vista, examinand ils puncts centrels tematics avaunt maun scu p. ex. famiglias/ cultura/sport. A vain cumpileda üna strategia da turissem cun progets concrets e svilups da las spüertas, cul böt d’optimer l’ütilisaziun stagiunela (temps marginels da las stagiuns).
• • • • CC CT
Ambir la distincziun cul label «Famiglias sun bainvissas» da la federaziun svizra da turissem
La cumischiun da turissem elavura la basa per üna distincziun a partir dal 2016.
• • • CT
Garantir ed optimer la spüerta dal sport da naiv alpin a Zuoz
Scu fin uossa s’ingascha la vschinauncha activmaing per üna garanzia ed optimaziun da la spüerta da sport da naiv alpin a Zuoz a lungia vista (renovaziun indrizs da transport, innaivaziun, gastronomia).
• • • • CC CT RS
Creer nouvas spüertas da sted a Zuoz
La vschinauncha examinescha las pussibiliteds da creer nouvas spüertas da sted (p.ex. via da schlisuler da sted, bagn aviert/lej da bagner Pizzet, parc da suas, plazza da giuver, Mountainbike, program per iffaunts eui.) in connex cul pusiziunamaint chi stu gnir elavuro ed in collavuraziun culs purteders da prestaziuns turisticas.
• • CC CT RS
Augmanter la valur dal center da golf-/passlung Resgia
La vschinauncha s’ingascha per unir ed optimer l’infrastructura da golf/passlung illa Resgia chi’s rechatta hoz in differents edifizis.
• • CC CT
2014
Böt
Mantgnair ed optimer las spüertas dal turissem e dal sport e l’infrastructura
16 |
2015-2016
5. Turissem, temp liber
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
Imsüra
Descripziun
Mantgnair ed optimer las spüertas da turissem e da sport e l’infrastructura
Optimer ils implaunts da tualettas scoula da skis/plazza da giuver
Ils implaunts temporers da tualettas scoula da skis/ plazza da giuver dessan gnir rimplazzos cun üna soluziun ütilisabla düraunt tuot l’an. Eventuelmaing dess gnir examino l’access a las tualettas da l’implaunt da protecziun civila.
• CC ST
Garantir la planisaziun da zonas in lös potenziels
Pussibiliter/garantir l’ütilisaziun da parcellas in possess privat u da la vschinauncha tres hotels, incl. pussibiliteds per üna structura d’hotel decentrela.
• CC RC
Cumpiler ün stüdi da fattibilited d’ün hotel per famiglias in lös adattos
La vschinauncha iniziescha ün stüdi da realisabilited per ün nouv hotel per famiglias in lös pussibels a Purtum, Albanas, Plagnoula, Mareg, Vuorcha/Dorta; grandezza minimela 150 lets, sclerimaint da la finanziaziun NPR.
• CC CT
Cumpiler üna documentaziun d’investurs ed inizier ils discuors
La vschinauncha elavura la basa necessaria per investurs potenziels e’ls accumpagna activmaing (discuors, infurmaziun eui.).
• • CC AC
Promouver ün nouv hotel per famiglias a Zuoz
La vschinauncha sustegna activmaing la realisaziun d’ün nouv hotel per famiglias a Zuoz.
• • CC AC
Augmanter turisticamaing e culturelmaing la valur dal minz da la vschinauncha
Guarda chapitel 3. Augmaint da valur dal minz da la vschinauncha
Drizzer aint ün implaunt da tualettas publicas i’l minz da la vschinauncha
Guarda chapitel 3. Augmaint da valur dal minz da la vschinauncha
Augmanter la valur da las visitas guidedas cun giasts tres vschinauncha scu eir da l’infurmaziun dals giasts
La vschinauncha augmainta la visita guideda cun giasts existenta i’l minz da la vschinauncha cun progets ed imsüras moderns ed orientos tenor ils giasts.
2014
Böt
Invier imsüras/ sforzs per domicilier ün nouv hotel per famiglias cun predschs favuraivels
Augmanter la valur dal minz da la vschinauncha
• • CT
| 17
18 |
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
Imsüra
Descripziun
Giasts d’abitaziuns da vacanzas e proprietaris d’abitaziuns secundarias
Comunicaziun activa e dialog constructiv cun proprietaris d’abitaziuns da vacanzas e d’abitaziuns secundarias
La vschinauncha cultivescha eir in avegnir il dialog constructiv da fin uossa culs proprietaris d’abitaziuns da vacanzas e d’abitaziuns secundarias.
• • • • CC CT
Spüertas pü attractivas da las pendiculeras da sted e d’inviern per giasts d’abitaziuns da vacanzas e proprietaris d’abitaziuns secundarias
Insembel cun las pendiculeras sclarescha la vschinauncha las pussibiliteds per render pü attractivas las spüertas da sted e d’inviern da las pendiculeras per giasts d’abitaziuns da vacanzas (fittadins) e proprietaris d’abitaziuns secundarias.
• • • • CC CT
2014
Böt
Partecipos
A partir dal 2019
2017-2018
2015-2016
6. Energia, ambiaint, resursas Imsüra
Descripziun
Ambir üna politica d’energia innovativa
Garantir üna cussagliaziun d’energia cumpetenta e neutrela
La vschinauncha as partecipescha vi d’activiteds regiunelas per drizzer aint üna cussagliaziun d’energia cumpetenta e neutrela.
• • • • CC
Promouver las energias renovablas
Augmanter la part da las energias renovablas
La vschinauncha s’ingascha da princip per cha la part d’energias renovablas a Zuoz vegna augmanteda. Progets innovativs e cooperaziuns i’ls contuorns vegnan sustgnieus tenor pussibilited ideelmaing e/u finanzielmaing ed a reguard la planisaziun.
• • CC AC
Infurmer regulermaing davart concepts innovativs e svilup
Realisaziuns innovativas e böts ragiunts vegnan comunichos localmaing e turisticamaing in intervals regulers.
• • • • CC AC
Augmanter a lungia vista l’effizienza energetica da Zuoz
Examiner il proget label da cited d’energia per Zuoz
La vschinauncha sclarescha cun las vschinaunchas da San Murezzan e Samedan, che experienzas ch’ellas haun fat cul proget da la cited d’energia. A medem temp vain garantida la discussiun cun la vschinauncha da Zernez davart il proget Zernez Energia 2020.
• • CC AC
Concepir Zuoz scu vschinauncha in accord cun la natüra
Cultiver ecologicamaing las surfatschas verdas e las scarpadas
La vschinauncha s’ingascha tres il servezzan tecnic per cultiver las surfatschas verdas e las scarpadas in vschinauncha in üna maniera pü ecologica.
• CC ST
2014
Böt
| 19
Impressum Vschinauncha da Zuoz Chesa Cum端nela 7524 Zuoz Redacziun: Vschinauncha da Zuoz, grischconsulta Traducziun: Ines Gartmann, Giachem R. Bott, Claudio Duschletta Fotografias: KMU Fotografie, Gian Giovanoli Christof Sonderegger Max Weiss Concepziun: karo d-sign, S-chanf Stampa: Gammeter Druck, San Murezzan
Ediziun: 2'500 exemplers schner 2014
20 |


text:
Samstag, Februar 25, 2006
Oraziuns a Nossa Donna de Caravatg
venerada a Solis per urbir ora da Diu, entras Ella, grazia ed agid en tuts basegns.
O zun migeivla e dulscha nossa Mumma Maria: che cul comparer alla paupra e fetg conbriada Giuanetta; ed eunc pli cun leventar si ina fontauna nunstizzenteivla de grazias en favur de quels, che cun confidonza recuorren tier Vus, esses sedada ad enconoscher, quala esses en verdat, quei ei l'amureivla trostigiadra dils conbriai ed il salit dils malsauns: ah steis tier er'a nus en tuttas nossas malsognas e tribulaziuns, cugl' urbir ora a nus da Diu enten quellas pazienzia e confiert, salit e merit.
Schei ina salidada e per suenter. U salit dils malsauns roghei per nus. U consolaziun dils combriai roghei per nus.
O zun amureivla Mumma e nossa Advocata, ch'entras quels plaids endrizzai alla buna Giuanetta, esses sedada ad enconoscher sco quala en verdat Dieus ha Vus constituiu; quei ei il rifugi de tuts ils paupers pucconts: pernei mira! era nus supplichein, che leies esser adina la nossa Advocata pietusa.
Urbei ora a nus da Diu ina sinsera recle dils noss puccaus, in general perdunamen de quels, la pasch e la quietezza della conscienza.
Salidada, ecc. U refugi dils pucconts, roghei per nus.
O zun gloriusa Regina dil tschiel e della tiarra, che figend da saver entras la ventireiula Giuanetta, che Vus eras sepresentada avon il tron digl Altissim, per obtener, sco Mediatura de pasch, misericordia pils laschai cristgeuns, smantischai da sgarscheivels strofs: ed esses taluisa sedemossada il pli pussent agid dils cristifideivels: ah! vegneis adina tier er'a nus en tuts noss basegns, en tuts prighels dell'olma e dil tgevp: sinaquei che giedai da Vus, da Vus schurmiai en veta; da Vus confurtai e defendi sil pung della mort, pudeien per suenter vegnir leu si en parvis a render a Vus grazias perpetuas e gloria senza fin. Amen.
Salidada, ecc. U agid dils cristifideivels, roghei per nus.
Ina salidada ed in requiem per tuts ils benefacturs dil Sanctuari de Solis.
O zun migeivla e dulscha nossa Mumma Maria: che cul comparer alla paupra e fetg conbriada Giuanetta; ed eunc pli cun leventar si ina fontauna nunstizzenteivla de grazias en favur de quels, che cun confidonza recuorren tier Vus, esses sedada ad enconoscher, quala esses en verdat, quei ei l'amureivla trostigiadra dils conbriai ed il salit dils malsauns: ah steis tier er'a nus en tuttas nossas malsognas e tribulaziuns, cugl' urbir ora a nus da Diu enten quellas pazienzia e confiert, salit e merit.
Schei ina salidada e per suenter. U salit dils malsauns roghei per nus. U consolaziun dils combriai roghei per nus.
O zun amureivla Mumma e nossa Advocata, ch'entras quels plaids endrizzai alla buna Giuanetta, esses sedada ad enconoscher sco quala en verdat Dieus ha Vus constituiu; quei ei il rifugi de tuts ils paupers pucconts: pernei mira! era nus supplichein, che leies esser adina la nossa Advocata pietusa.
Urbei ora a nus da Diu ina sinsera recle dils noss puccaus, in general perdunamen de quels, la pasch e la quietezza della conscienza.
Salidada, ecc. U refugi dils pucconts, roghei per nus.
O zun gloriusa Regina dil tschiel e della tiarra, che figend da saver entras la ventireiula Giuanetta, che Vus eras sepresentada avon il tron digl Altissim, per obtener, sco Mediatura de pasch, misericordia pils laschai cristgeuns, smantischai da sgarscheivels strofs: ed esses taluisa sedemossada il pli pussent agid dils cristifideivels: ah! vegneis adina tier er'a nus en tuts noss basegns, en tuts prighels dell'olma e dil tgevp: sinaquei che giedai da Vus, da Vus schurmiai en veta; da Vus confurtai e defendi sil pung della mort, pudeien per suenter vegnir leu si en parvis a render a Vus grazias perpetuas e gloria senza fin. Amen.
Salidada, ecc. U agid dils cristifideivels, roghei per nus.
Ina salidada ed in requiem per tuts ils benefacturs dil Sanctuari de Solis.
Eingestellt von Impos um 14:49
Labels: Caravaggio, Caravatg, rhätoromanisch
Keine Kommentare:
Abonnieren Kommentare zum Post (Atom)


text:
Biuchimica
La Biuchimica (del grech Bίoς, bíos, "vita" e del egizian kēme, "tera") a l'è 'l stüdi di prucess chimich in di urganism vivent. A l'è ligada a la strütüra e ai funziun di cumpunent celülar 'me i pruteinn, i carbuidraa i lipid, i acid nücleich, e i alter biumulecul. La chimica biulogica la pröa a respunt ai dumant de la biuchimica cunt i istrüment de la sintesi chimica.
Anca se gh'en è un bel poo de biumulecul, un frach de lur a hinn mulecul gross e cumpless (pulimer) ch'a hinn faa de ünità püsee piscininn che se ripeten (i munomer). Tücc i sort de biumulecul pulimerich gh'hann un diferent insema de sub-ünità: per esempi, i prutein a hinn i pulimer de 20 o anca püssè de aminuacid.
La biuchimica la stüdia anca i prupietà chimich de'sti impurtant mulecul biulogich: un esempi l'è la chimica di reaziun che i enzima catalisen.


text:
Zwischbergen
Zwischbergen a l'è un cumün svizzer del distret de Brig, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 86.1 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 76 abitant.
El cumün de Zwischbergen al se tröva a una altitüden de 1359 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Antrona Schieranco (IT-VB), Bognanco (IT-VB), Ried-Brig, Saas Almagell, Sempiun, Trasquera (IT-VB), Varzo (IT-VB).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Municipality of Gondo-Zwischenbergen (Todesch)
- Goldminen Gondo (Todesch)


text:
Albioeu
Albioeu (nom ufizial in italian: Albiolo) a l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 2 739 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 2,9 km² e 'na densità de 944 ab./km². I sò abitant hinn ciamaa curbatt.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Albioeu l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Censo poblacional
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.