text:
01 05
Ol dé 1 de magio l'è 'l 121 ( 122 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 245 dé a finí l'an.
Ul dí 1 de magio al è ul dí da pòost 121 ( 122 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 245 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1879 - Barcelona: ol "Diari Català" al pöblega ol sò prospet, ol resöm di punc indóe s'i esponn i sò ideaj, tri dé pröma de dá fò ol pröm nümar.
2000 - Barcelona: I scumensa i emissiú de RAC 1.
1756 - Versaja (Yvelines, Ísola de Fransa, Fransa): Fransa e Àustria ghe i signa ol tratat, che i fa aliacc in la guèra di Set Agn.
1886 - Chicago (Ilinois, SÜA): miér d'operari se i declara in greva per reclamá öna zornada laburala de 48 ure setmanale: la sarà l'orísen de la selebrassiú del 01 05.
2003 - Washington (SÜA): ol president George Bush al proclama la fí de la guèra d'Iraq.
2004 - Öròpa: des nöf stacc de l'Öròpa sentrala e mediterània i è incorporacc a la ÜÖ: Slovàquia, Slovènia, Estònia, Ungària, Letònia, Litüània, Malta, Polònia, Céchia e Síper.
2006 - Bolívia: Ol president Evo Morales al decreta la nassiunalisassiú di idrocarbur, in compiment del sò programa eletoral.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1904 - Praga (Cèchia): Antonin Dvorák, compositur Cech.
Commemorassiú:[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
----
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


c: text/html

text:
Valladolid
Valladolid (Valdoletum in latin; Valladolit in aragunes; Valladolís in estremadürian; Vayadolid in giüdee-spagnö; Valhadolide in purtughes) a l'è una cità de la Spagna, la püssee impurtanta e la capital de la Cumünità Utonuma de Castija e Leon.
El gh'ha 316.564 abitant (2007), 400.000 se cuntum tüta l'area metrupulitana.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sindich a l'è el Francisco Javier León de la Riva.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Valladolid a l'è gemelaa cun:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La Ninetta del Verzee
Bravo el mè Baldissar! bravo el mè nan!
l'eva poeù vora de vegnì a trovamm...
T'el seet mattascion porch che maneman
l'è on mes che no te vegnet a ciollamm?
5Ah Cristo! Cristo! com'hin frecc sti man!
Bell bell... speccia on freguj... te voeu geramm,
bolgirossa! che giazz! aja i mee tett!
che bell cojon, sont minga on scoldalett.
Pover tett nèe?... te sentet com'hin froll?
10Ma, gh'hoo avuu ona passion, varda, in sti dì
che l'è stada, per brio! el mè tracoll.
L'è quaj cossa ancamò se sont inscì.
Ven scià... settet giò on poo... già l'è anmò moll,
e poeù coss'eet de fà? l'è venerdì,
15gh'è minga d'opra: descorremm on poo,
chè subet che l'è all'orden te la doo.
Varda el mè Baldissar se se pò dà
on mond pussee carogna, on mond pù infamm!
Te se regordet d'avemm vist per cà
20quell gioven magher, longh come on salamm,
ch'el me vegneva a toeù de andà a ballà?
Che di voeult te l'ee vist a peccenamm?
Ben: sent adess, sto roffianon strozzaa
che tir fioeul d'ona negra el m'ha giugaa.
25Prima de tutt t'ee de savè che fina
de vint agn fa, quand sont restada indree
della povera mamm, la mia medina,
che adess, jesuss! l'è al Gentilin anca lee,
per no invodamm a santa Catarina,
30o lassamm andà in cà d'on quaj mestee,
la m'ha tiraa in cà sova e tegnuu inguala
d'ona soa tosa vera e naturala.
Sta mia medina l'eva ona tetton,
matta, allegra quell mai che se pò dà:
35ghe piaseva a paccià del bell e bon
e andà dent per i boeucc a boccalà:
ma sora tutt poeù la soa gran passion
l'eva quella de fassela fregà:
oh intuitù de quest gh'è nient de noeuv,
40desdott in fira e fresca come on oeuv.
In quell temp la gh'aveva per gimacch
on gioven d'offellee, fort, traccagnott,
ch'el stava lì in la porta e in l'uss attacch.
Costuu, me cunten ch'el gh'avess de sott
45on peston de pirotta masiacch,
ma basta, fussel mò per sto bescott,
o per quij del mestee ch'el ghe portava,
l'offellee l'eva lu ch'el le ciavava.
S'ha mò de dà l'inconter che costuu
50el gh'ha giusta d'avegh anch lu on bagaj,
che l'è nient alter che quell porch fottuu
che m'è costaa in sti dì tanto travaj.
Inscì, cont el stà insemma tutt e duu,
col giugà insemma e fà quij cattanaj
55che fan tucc i fioeu, semm rivaa a quell
de trovass cott tutt duu senza savell.
Intrattanta, per via della via
dell'intrigh inscì faa della medina,
ne faven dormì nun bardassaria
60foeura di pee de lor in la cusina;
là ne saraven sù all'ave maria
de sira fina a quella de mattina,
e là nun de per nun tutta la nocc
sevem patron de fà onia sort de locc.
65Fin però che semm staa duu cisquittitt,
ciovè a dì de des, vundes, dodes agn,
se semm faa quaj carezz e quaj basitt,
e poeù voltavem là come lasagn;
ma quand emm comenzaa a sentì i gallitt
70vers la part che comenzen i cavagn,
se semm accort d'avegh di olter besogn
on poo pussee gajard de quij del sogn.
Ma sì! per dilla giusta, in quant a mì,
sto besogn savarev minga spiegall...
75soo che sentiva el sangu come a buì,
che gh'aveva ona voeuja de tentall
e in l'istess temp vergogna a comparì.
Soo anch che andava in broeuda in del basall,
e soo che quand el me toccava i tett
80trepillava del gust come on gallett.
Soo de giunta che, quand alla mattina
me toccava de andà a tend in Verzee
alla banca del pess della medina,
ogni bott che passass on perrucchee
85o quajghedun con bianca la marsina,
me sentiva a rugà fina in di pee:
me andava insemma i onz della stadera
e el coeur l'andava a vella e el coo a stondera.
Mì el mè Pepp el vedeva de per tutt,
90e semper ghe l'aveva de denanz:
mì el vedeva in di tèmol, in di trutt,
in di micch, in la suppa, in di pittanz,
no gh'eva giovenott, nè bell nè brutt,
che se podess ris'cià de famm di avanz:
95respondeva pesciad, desgarb e slepp,
e tutt sti coss in grazia del mè Pepp.
Nè l'è minga de dì che fin d'allora
el m'avess missa alla comunion.
On cazz! Me poden dà on cortell in gora
100se mì pensava mai che in di colzon
ghe fudess dent de quella sort de bora!
A vedè come el mond l'è mai cojon!
Tucc me credeven ona gran canonega,
e seva fatta pesc che nè ona monega.
105Anzi gh'hoo anmò in la ment la gran paura
che hoo avuu, quand de lì a on pezz me l'ha daa in man,
l'hoo creduu on boll, ona besiadura,
on bugnon (soeuja mì), on quaj maa de can,
e soo che m'è soltaa ai oeucc addrittura
110come on s'cioppon de piang, ma lu, el giavan,
da bravo perucchee el s'è miss a rid
e a saramel pù strenc in mezz ai did.
Cristo! che sgarbiada de cervell
l'è staa per mì quell cioll in ardion.
115Poss dì ch'el m'ha daa in man minga on usell,
ma el manegh de tucc quanc i cognizion;
allora subet hoo capii tutt quell
che se daven d'intend paricc smorbion
quand lì alla banca me diseven milla
120cinad sulla panscietta e sulla inguilla.
Lì emm comenzaa tutt duu de sto moment
a lavorass intorna de fadiga,
lu a fà onia possa per sonamel dent
e mì olter tant per stoppagh sù la figa.
125Fors anca el sarà staa on presentiment,
ma l'ha avuu pari a sbatt, l'hoo faa stà in riga,
ghe l'hoo basaa, menaa, gh'hoo daa de tetta,
ma de pondamel?... voj! ciappa sta fetta.
Sent mò che macciavella de birbon
130l'è rivaa a tirà a man per mettem sott.
L'ha comenzaa a fà el trist, el lumagon,
a fass vedè a mangià pocch o nagott.
Lu el me schivava, el fava repetton,
el sospirava come on mantes rott,
135e con pù mì ghe andava per el vers
con pussee el fava el pregn, el gnucch, l'invers.
Infin quand l'ha creduu de vess a tir
vedi ch'el mett a voltra on cortellasc
e ch'el sbassa i cannij incontra al fir:
140mì, bona a dagh a trà, fermegh el brasc,
e prepotenta e franca come on sbir,
Cossa farisset mai, dighi, pajasc?...
Cossa vuj fà, el respond... mazzamm... morì...
fornì sta vitta... contentatt anch tì...
145Sanguanon! che dianzer de paroll!
m'è calaa i forz de sbalz, m'è vegnuu frecc.
Me sont pondada a lu coj brasc al coll,
e lu borlonem là a travers al lecc,
e lì in terra el cortell, in aria el cioll,
150lecchem, basem, stroffignem, brascem strecc,
Ninin... tas... lassem fà... pensa nagotta...
sto fioeul d'ona vacca el me l'ha rotta.
Ona voeulta poeù rotta che l'è stada
no gh'è staa pù resguard nè pù respett.
155Via ona ciavada on'altra gran ciavada,
no se fava olter facc che quell giughett,
e se con tant piccià nol m'ha impregnada
l'è proppi robba de fà fà on quadrett,
tanto pù che sti usij già hin certi ordegn
160che fornissen el gioeugh con lassà pregn.
L'eva trii agn pocch manca che st'istoria
l'andava quietament semper inscì,
quand la medina, che Dio l'abba in gloria,
l'ha tolt sù ona fevrascia de morì.
165I dottor l'han creduda inflammatoria
e gh'han faa vint solass in tredes dì,
ma el dì adree, giust in quella che han dezis
de faghen pù, l'è andada in paradis.
Morta lee, bona nocc ai sonador
170s'è barattaa la scenna in d'on moment;
mì sont andada in cà del cogitor
e el Pepp l'è andaa in cà anch lu d'un sò parent,
e lì, via de vedess e de descor
quaj voeulta per el dì denter per dent,
175resguardo sia alla prozion de mezz,
sant March! gh'è staa sù el gatt per on bell pezz.
Ma mì, tra che a trovamm inscì ligada
in cà del pret moriva de passion,
e tra che el Pepp el m'eva sueffada
180de bon'ora a saggià certi boccon,
assa brutta on bell dì ciappi la strada
e pienti el cogitor come on fuston
ressolutta de tend al fatto mè
senza tance seccad de barolè.
185Deffatt per quant sto pover religios
l'abba faa, l'abba ditt per famm capì
ch'el pass che fava l'eva on pass ris'cios
e che la purgarev forsi on quaj dì,
l'ha traa via el sò fiaa e la soa vos,
190anzi el gh'ha avuu de grazia a mondamm lì
de circa milla lir, che la medina
la m'ha lassaa tra pilla e robba fina.
Con cà pientada, e con quij pocch danee,
fresca, giovena e grassa come sera,
195gh'aveva semper gent innanz indree
alla mia banca mej che nè a ona fera;
de coeugh poeù gh'en vegneva di vivee,
e a quist basta domà che ghe fass ciera,
se gh'avess anch venduu merda per pess
200sti facc de porca even content l'istess.
E che fior de partii ch'hoo possuu fà!
(Inscì magara avess vorsuu dattamm)
fioretton de marcant, de famm marcià
inguala di primm sciori, di primm damm;
205e se fuss stada tosa de trattà
soo che on fraa Geromin l'ha vorsuu damm
del pelter assossenn, famm desmett banca,
mandamm in fiacca, e lu comparì nanca.
Ma mì ciocca, imbriaga, incarognada
210de sto razza de can d'on tajapioeucc,
tant e quant ghe n'è staa che m'han cercada
olter tant n'hoo casciaa foeura di oeucc;
e sì che giamò on pezz m'en seva dada
ch'el me fava scusà de stoppaboeucc,
215ma già nun vacch de donn semm tucc inscì,
se al mond gh'è on crist el vemm proppi a sciarni!
E dininguarda a nun poeù a fass toeù via,
en fan toninna, en fan de sott e doss.
Pur tropp l'è inscì: mì ch'hoo provaa la mia,
220soo cossa gh'è de noeuv con sti balloss.
Pur tropp sont dada denter in la stria,
e el cogitor l'ha induvinaa tutt coss.
Ah roffianon d'on Pepp!... Varda el mè nan
se gh'è on cristo compagn in tutt Milan!
225Minga content sto faccia de figon
de vess staa lu el strozzaa che el me l'ha rotta,
d'avemm traa i mej partii tucc a monton,
d'avemm drovada pesc d'ona pirotta,
d'avemm semper goduu i pù bon boccon
230che gh'aveva alla banca, e per nagotta,
sagg de mì, del mè ton, della mia inguilla
l'ha comenzaa a miramm anca alla pilla.
In prenzipi col sloffi de dovè
comprà ona cossa o l'oltra a ona quaj posta
235el me cercava in prestet per piasè;
ma in seguet poeù, quand el m'ha vist desposta
a lassagh god in pas el fatto mè
l'andava al cantarà lu de soa posta,
e lì, servo umelissem sur baslott,
240ogni freguj, allon, giò on scopellot.
Ma sè! impiastraa de vizzi come l'era,
lallela! gh'en voreva olter che inscì:
l'avarav traa in setton la cà Mellera,
l'Archint, el Greppi, el Melz, staghela lì.
245Dì cojon! Lu ostarij, trissett, primera,
lu scènn, lu palch, lu donn de mantegnì;
e mì ciollatononna de massee
compramm i corna cont i mee danee!
Olter che corna! l'ha tentaa per fina
250de taccamm ona pesta bolgironna;
e se no sont allesta ona mattina
a tirà i ciapp indree t'el me le sonna.
Per fortuna del ciel che intanta fina
che hoo faa per compagnamel in la monna
255hoo miss i did in mezz a on masarott
de filapper consciaa cont el scirott.
Eppur: coss'eel?... l'eva inscì tant vergnon,
tant marcadett e tanto fin d'ingegn,
che hoo avuu de grazia a fagh la remission;
260anzi l'ha tiraa i coss finna a quel segn.
de pacciamm (direv squas) anca i mincion,
perchè a furia de vend e de fà pegn
el m'ha sbiottada e el m'ha redutt in pocch
come on oss spuvaa foeura d'on pitocch.
265No gh'aveva olter pù che el lecc, i scagn,
la cros de perla e quatter strasciarij,
inscì tra robba dora e quij pocch pagn,
quand besognos de vendem anca quij
on dì el m'è vegnuu in cà, torber compagn
270de quand el s'è vorsuu tajà i cannij,
e piovend giò daj oeucc acqua a monton
press a pocch el me parla de sto ton.
Sent Ninetta, el me dis, i creditor
m'hin taccaa al cuu come tanc can mastin;
275se no i paghi in sti pocch vintiquattr'or
gh'è già in pront la fameja e i manezzin;
donca on fioeu par mè! on fioeu d'onor
l'avarà de reduss a fà sta fin?...
Ah nò Ninetta!... innanz de famm granì
280già l'è on moment... faroo quell che soo mì.
Mì dolza come l'uga, appenna senti
dove van a fornì sti ultem paroll,
deventi smorta, tremi, me spaventi,
e poeù al solet ghe metti i brasc al coll;
285infin voo al cantarà: lì me resenti
della cros, di peritt, del tornacoll,
e ghe dighi, piangend, Ciappa antecrist,
deggià ch'eet mangiaa el rest, mangia anca quist.
Redutta che son stada ona pitocca
290senza credet, nè robba, nè danee,
s'hoo avuu de pagà el ficc, de mett in bocca,
hoo proppi dovuu mettem al mestee.
Ma fina che gh'hoo avuu taccaa alla socca
sto sanguetta fottuu d'on perucchee,
295on quattrin che on quattrin, nanca a pagamel
sont mai stada patronna de vanzamel.
Infin per compì l'opra adess mò sent
cossa ghe solta in coo a sto porch infamm!
Giust on mes fa el ven chì, el me sara dent,
300e el me dis ch'el gh'ha voeuja de ciavamm;
voo sul lecc: me le mett lì inscì on poo arent,
e poeù, paffeta, el fa per inculamm;
mì allora streng el ghicc, dagh on button,
e dighi... Ovej!... coss'hin sti pretension!
305Nanca el cuu poss salvamm sangua de dì!
Malarbetto ludron, brutto pendizzi!
el cuu l'è mè, vuj fann quell che vuj mì
nè hoo besogn de cavatt de sti caprizzi.
S'avess vorsuu dall via, a st'ora chì
310sarev fors maridada a vun d'offizzi.
Figuret mò se sont inscì cojonna
de mettem sott a tì a fà la seggionna!
Infin vedend che dura come on sass
no dava a scolt pù al piang nè al sospirà,
315nè al solet sloffi de vorè mazzass,
el s'è ressolt de fammela pagà;
nè savend toeù oltra straa de vendicass
l'è andaa a cercà on poetta e el m'ha faa fà
ona dianzer d'ona bosinada
320de famm fà la minee perfinna in strada.
Ecco el mè Baldissar, ecco on trattin
la reson bolgironna di passion
che me deslenguen come on candirin.
Ma el pussee pesc anmò di mee magon
325l'è a vedè che sta birba d'on bosin
tra i lapp ch'el dis per mettem in canzon
el ghe ne infira voeuna, el mè car nan,
che tend nient manca che a famm perd el pan.
L'è rivaa fina a dì che gh'hoo in di oss
330on morbo vecc de brusà via l'usell!
Ma se pò dà on trattà pussee balloss,
on'azion pussee infamma e de cortell?
Pacciamm tutt, godemm tutt, e de maross
taccamm anca in l'onor, toeumm anca quell?
335Questa per cristo no la poss capì:
mì impestada?... Buffon!... dighel mò tì.
Dighel mò tì, per brio! se gh'è ona donna
pussee sana de mì in tutt quant Milan!
Te le taccarà ben lì alla Coronna
340la Mora del sciall giald, ma mì, doman!
Ma ovej!... varda che aria bolgironna
l'ha ciappaa sto tò cioll!... scià... scià el mè nan...
dammel car... toeù... l'è tova... ah dio!... ciccin...!
Vegni... ve... gni... ghe sont... Cecca?... el cadin.


text:
Formular interactiv
Il formular interactiv è adattà per emplenir e per stampar il rapport da furmaziun sco er per al arcunar sco exemplar da cumprova electronic entaifer l'administraziun da l'agen manaschi.
Formular da PDF
Infurmaziun: Il formular da PDF emplenì po er vegnir arcunà. Nus recumandain da duvrar la versiun da PDF.
Rapport da furmaziun sco formular da PDF (618 KB)
Formular da word
Infurmaziuns: Il formular da word è vegnì fatg en la versiun da word 97-2003. Sche Vus duvrais ina versiun da word pli actuala, sto il document vegnir arcunà en il modus da cumpatibilitad per ch'il cuntegn vegnia mussà en moda correcta.
Da nov stat er a disposiziun ina versiun che n'è betg protegida. Uschia pon vegnir fatgas adattaziuns ch'èn specificas per la professiun u per la firma.
Rapport da furmaziun sco formular da word, versiun protegida (252 KB)
Rapport da furmaziun sco formular da word, versiun betg protegida (253 KB)
Rapport da furmaziun sco part dal program per emplenir il contract d'emprendissadi
En il program per emplenir il contract d'emprendissadi è il rapport da furmaziun gia integrà.


text:
Fonté
Funté (nòm uficiàl en italià: Fonteno) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa sö i culine tra la Al Caalina e la ria del lach de Sàrnech.
El g'ha 'na popolasiù de 637 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 11,1 km² e 'na densità de popolasiù de 57 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 41 km de la sità e a 606 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de San Ròch, Énden, Monestaröl, Parsànega, Rìa de Sólt, Sólt e Ìgol.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Da Funté s'gót d'ü gran bèl panorama sö ü bèl tòch del lach de Sàrnech.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Fonté l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Rüssia
La Rüssia o Federaziun Rüssa (Poccийckaя Фeдepaция o dumà Poccия in rüss) a l'è un paes de l'Europa e de l’Asia. A l'è tacada a la Nurvegia, a la Finlandia, a l'Estonia, a la Letonia, a la Bielurüssia, a la Lituania, a la Pulonia, a l'Ücraina, a la Georgia, a l'Azerbaigian, al Kazakistan, a la Cina, a la Mungolia e a la Curea del Nord.
La capital a l'è Musca.
A l'è el stat püssee grand del mund, cunt una süperfiss de 17.075.200 km², e una pupulaziun de pressapoch 142 miliun e mez d'abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Federaziun Rüssa (nom ufizial: Poccийckaя Фeдepaция) a l'è una repübliga federala.
El president a l'è 'l Vladimir Vladimirovič Putin (del 2012).
El prim minister a l'è 'l Dmitrij Anatol'evič Medvedev (del 2012).


text:
Metan (chimega)
El metan l'è l'idrocarbur alcan pussee sempliz possibel, descovert del Lissander Volta in del 1776. La soa formula chimega a l'è
o anca:
Ciaschedun di atom d'idrogen el se uniss al carboni per mezz d'on liamm covalent.
A l'è ona sostanza minga polara che la se presenta in forma de gas a temperadura e pression ordinari. A l'è incolor e per negott solubel in aqua in la soa fasa liqueda.
In natura el se produsiss come final de la decomposizzion anaerobega de la materia organega. On bell poo de microrganism anaerobegh el je genera cont el drovà el CO2 come acettor final d'elettron. El costituiss fin al 97% del gas natural. In di miner de carbon el se ciama grisô e l'è ben pericolos, già che l'è facilment infiamabel e esplosiv.
A l'è on gas serra, per el sò contribuì al scoldament global.
Proppietà[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Pont de fusion: -183 °C
- Pont d'ebulizzion: -161.5 °C


text:
Ena
Ena (ciamada Ennaan da i Sicani, Henna da i Greci e da i Romà; Enna in Italià), la s'è ciamada Castrogiovanni da l'època di arabi féna al mela e nöf (1900) e l'è öna sità de la Sicilia che la fà pò pruinsa.
Ena la se tróa 'n del cör de la Sicilia, sö sö i mùcc Erei e, co i sò 936 méter söl lièl del mar de la sità ègia, l'è la sità che fà pruinsa piö ólta de la Repüblica Italiana.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ol castèl de Lombardéa.
- Ol Dòm.
- La pórta de Janniscuru.
Impó de siti sö Ena[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit del Cümü de Ena
- Per chi che öl saìn de piö sö Ena
- Stòria, cultüra e tradisiù a Ena e pruinsa
- Pallamano Haenna - ol sito üficiàl


text:
Aktuelle Position
Il radio digital DAB
Tge è DAB?
Digital Audio Broadcasting, abrevià DAB, è ina tecnica standardisada en l'entir mund per transmetter a moda digitala signals da radio tras l'aria. La tecnica da DAB permetta da recepir dapertut – per exempel er en l'auto – e senza disturbis programs da radio en ina fitg buna qualitad acustica.
La SSR emetta tut ses programs da radio via DAB. Tranter auter pudais Vus recepir da nov programs ch'ins pudeva fin ussa tadlar mo via cabel u satellit. Actualmain èn disponibels en Svizra, tut tenor regiun linguistica en in'autra cumbinaziun, 10 fin 13 programs da radio via DAB/DAB+. Il commerzi spezialisà offra oz ina vasta paletta da radios digitals.
Per recepir ils programs da radio da la SSR a moda digitala sur l'antenna, duvrais Vus in radio digital dal standard DAB/DAB+. DAB+ remplazza DAB, il standard d'enfin ussa. En il commerzi spezialisà datti gia ina gronda purschida da radios digitals DAB+.
La SSR promova il radio digital
La SSR sustegna il success dal radio digital cun pliras activitads: en il center stat d'ina vart la collavuraziun intensiva cun il commerzi spezialisà ed ils importaders (material da marketing, promoziuns, scolaziuns, etc.), da l'autra vart la propaganda cun ils spots da televisiun ed ils trailers da radio.
Documents
Links
- Digitalradio. Das Schweizer Portal.
Informationen zum digitalen Radioempfang in der Schweiz.
- Digitalradio (DAB)
Informationen von Broadcast zu DAB


text:
Cvetana Pironkova
La Cvetana Pironkova-Kirilova (Plovdiv, 13 ad Setémbar dal 1987, a sa scriv ЦBeTaHa ПиpoHkoBa-KиpилoBa in bùlgar) l'è na tenìsta bùlgara, prufesiunìsta da 'l 2002. L'è élta 180 cm e la péśa 65 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
La śóga bèṅ dimóndi in sl'èrba in dua l'è rivàda in semifinàl a Wimbledon in dal 2010.
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar trént'òṅ dal mónd al 13 ad Setémbar dal 2010 e l'à vins siē tìtui ITF, 'l ùltim in qvél da sènt-mila dòlar ad Bordeaux cóntar la nisàrda Alizé Cornet, e 'n tìtul Premier WTA a Sydney cóntar l'Angelique Kerber in dal Śnar dal 2014.
Caréra
La taca la sò caréra in dal mónd dal tènis in dal 2002 in dua la śóga dū finàli ITF vinsénd-an una cóntar la Monica Niculescu ma 'l an dòp la fà incóra méj parchè la s in mét in bisàca tri.
La bùlgara la śóga al sò prim turnèo WTA in dal 2005 a Ìstanbul. Dòp avér fat al qualificasiòṅ, la céd giùst in semifinàl a la Venus Williams par 1-6 3-6. In Luj la gh'à di punt asâ par tōr part a 'l turnèo ad Palèrum. Chè la fà fóra subìt la nùmar òṅ dal tablòṅ, la Silvia Farina Elia, par 7-6 2-0 bandòṅ e pò anc l'Anna Smashnova e la Nathalie Vierin ma pò la s férma in semifinàl cun l'Anabel Medina Garrigues. La sèra 'l an a la puśisiòṅ utànt'òt.
In dal 2006 la vèra 'l an mandànd a cà subìt la Venus Williams da gl'Australian Open, 2-6 6-0 9-7 al puntéǵ, anc se pò l'è lē a far al valìś al tùran dòp. A Miami la pasa 'l qualificasiòṅ baténd na śóvna Viktoryja Azaranka in tri sét ma pò la s férma lè. In sl'èrba ad Birmingham la pèrd in di utàṿ da la Francesca Schiavone par 6-3 3-6 1-6 mént'r a Wimbledon l'incróśa in dal secónd tùran l'Agnieszka Radwańska, in alóra nùmar 217 dal mónd, e la gh pèrd par 5-7 6-7. In Agóst la bat in di quàrt la Na Li a Stucólma ma pò cun la Jie Zheng la và a cà in dū sét. In Utóbar la mùcia sù dū scunfìti cun la Jelena Janković a Stucàrda (utàṿ) e a Śurîg (prim tùran).
La taca mâl al 2007 pardénd subìt a Melbourne da l'Akiko Morigami par 5-7 6-2 4-6 e la cuntìnua acsè anc a Doha, Indian Wells, Miami, Bùdapest, Varsàvia e Praga in dua l'è bòna ad bàtar sōl la Stéphanie Foretz Gacon pardénd invéci cun la Francesca Schiavone, cun la Marion Bartoli, cun la Kaia Kanepi, cun la Gisela Dulko, cun l'Agnieszka Radwańska e cun la Julia Schruff. In Agóst, baténd la Stéphanie Cohen-Aloro in tri sét, la riva in semifinàl a Stucólma ma incóra na vòlta la pèrd da l'Agnieszka Radwańska par 4-6 3-6. Dòp un secónd tùran a gl'US Open (4-6 0-6 da la Justine Henin), la s mét in dal bisachèṅ 'l ITF ad Bordeaux cóntar la padròna ad cà, l'Alizé Cornet.
In dal 2008 la s fà nutàr a Róma in dua, parténd da 'l qualificasiòṅ, la mét in riga la Klára Zakopalová 6-4 6-2, l'Ana Ivanović 6-4 5-7 6-2 e la Viktoryja Azaranka 6-2 1-0 bandòṅ. In di quàrt la pèrd però in tri sét da l'Anna Čakvetadze acsè cum a sucéd anc a Ìstanbul cun l'Agnieszka Radwańska ch'la vins sèg in semifinàl par 7-6 3-6 6-1. A New Haven la bat la carta salvàdga Bethanie Mattek-Sands par 7-6 0-6 6-0 ma pò la pèrd da la Marion Bartoli, nùmar trédas dal mónd. In Setémbar la tōś part a 'n ITF a cà sua a Sòfia ma la 'l pèrd in finàl cun la Nuria Llagostera Vives.
In dal 2009 la partìs cun gl'utàṿ a Brisbane (7-6 5-7 3-6 da la Sara Errani) e c'n i quàrt a Hobart (4-6 1-6 da la Virginie Razzano) ma a gl'Australian Open la pèrd incóra na vòlta da la Marion Bartoli a 'l secónd tùran. In Primavéra la mét in fila tri prim tùran a Miami (3-6 7-5 3-6 da la Francesca Schiavone), a Marbella (7-6 2-6 4-6 da la Roberta Vinci) e a Barcelóna (1-6 6-3 0-6 da la Lucie Šafářová). A Stucàrda la pèrd da la sò bistiàsa négra, l'Agnieszka Radwańska, e pò la 'l fà cun tuti, tacànd da la Flavia Pennetta a Róma, la prima ad déś scunfìti a 'l prim tùran. Quànd pò la śóga 'l qualificasiòṅ, cuma a Eastbourne, a New Haven e a Linz, la n è bòna gnanc ad pasàr-i. Giùst a Mósca la cumbìna quèl, rivànd in di quàrt vinsénd cun l'Anastasija Pavljučenkova e cun la Vera Zvonarëva.
'L inìsi dal 2010 par la bùlgara al sà da pôc parchè in fiṅ a Maǵ la n è bòna ad pasàr mai a 'l secónd tùran. A Varsàvia la riva in di quàrt par via ad dū partìdi vinti cun l'Aleksandra Wozniak e cun l'Elena Dement'eva ma pò la s férma cun la ruména Alexandra Dulgheru par 4-6 5-7. In Istâ la śóga al turnèo dla vita a Wimbledon. La Pironkova la riva fàcil in semifinàl sénsa mai pèrd'r un sét, dand anc la paga a la Marion Bartoli par 6-4 6-4 e a la Venus Williams par 6-2 6-3. Cun la Vera Zvonarëva la vins al prim sét ma pò la s férma lè, cun la rusa ch'la gh'à la méj sèg par 3-6 6-3 6-2. A 'ndàr a la fiṅ d'l an però la mùcia sù sōl di prim e di secónd tùran.
Diśàstar cumplét par lē in dal 2011. La bùlgara la vins sōl quàt'r incóntar in siē méś pardénd-an invéci quatórdas cun la Shuai Peng, la Monica Niculescu, la Barbora Záhlavová-Strýcová, la Svetlana Kuznecova, l'Alizé Cornet, la Lourdes Domínguez Lino, la Dinara Safina, la Marion Bartoli, l'Alberta Brianti, l'Ágnes Szávay, la Daniela Hantuchová, la Francesca Schiavone, la Gisela Dulko e la Serena Williams. A Wimbledon però la tórna a far la vóś grôsa baténd la Camila Giorgi 6-2 6-1, la Petra Martić 6-1 6-4, la Vera Zvonarëva 6-2 6-3 e la Venus Williams 6-2 6-3. Sōl la Petra Kvitová, e sudànd dimóndi, la la bat in tri sét in di quàrt. Dòp 'n àtar quàrt a Palèrum (2-6 2-6 da la Flavia Pennetta), la tórna a pasàr i prim tùran a fadìga, muciànd sù dal scunfìti cun la Christina McHale, cun la Monica Niculescu, cun la Shuai Peng, cun la Vera Zvonarëva, cun la Samantha Stosur e cun la Svetlana Kuznecova.
In dal Śnar dal 2012 la pèrd a 'l secónd tùran a Hobart cun n'Anna Čakvetadze, in cal méntar crudàda śò a 'l 234śum pòst. A gl'Australian Open e a Parì a 'l quèrt la n fà minga méj, bcand-as un 4-6 4-6 da la Galina Voskoboeva e un 0-6 3-6 da la Klára Zakopalová. A Doha la bat la Polona Hercog par 6-0 6-4 e l'Angelique Kerber par 6-4 6-1 ma in di utàṿ la céd a la Marion Bartoli par 3-6 3-6. A Miami, dòp avér pigâ la Petra Martić, la và a cà cun la Roberta Vinci par 5-7 1-6. Dòp quàtar prim tùran, a Bruxelles la gh'à la méj cun l'Eleni Daniilidou e cun la Nadia Petrova ma minga cun la Kaia Kanepi in di quàrt. A 'l Roland Garros la pèrd a 'l secónd tùran da la Francesca Schiavone in tri sét. In Śugn la taca la stagiòṅ in sl'èrba baténd fàcil l'Agnieszka Radwańska par 6-2 6-4 e pò anc la Stéphanie Dubois par 6-0 4-6 6-4. In di quàrt la cata però 'l us sarâ cun la Tamira Paszek. A Wimbledon la pòrta la Marija Šarapova a 'l tèrs ma da piò la n pōl briśa far e la fà 'l valìś a 'l secónd tùran. A gl'US Open la s insfìlsa in di utàṿ baténd la Camila Giorgi, l'Ayumi Morita e la Silvia Soler Espinosa par pò farmàr-as cun l'Ana Ivanović c'n al puntéǵ ad 0-6 4-6. A la fiṅ d'l an la tōś part a 'l Master "B" ad Sòfia cun na carta salvàdga in bisàca e la vèṅ batùda in semifinàl da la Caroline Wozniacki par 4-6 1-6.
In dal prim turnèo dal 2013, a Hobart, la Cvetana la pasa dū tùran e pò la và a cà cun la Mona Barthel par 3-6 3-6. 'L è 'l inìsi 'd un arbgàt dimóndi lung fat ad sèt prim tùr'n ad fila. A Marrakech la tórna a vìnsar cun la Karolína Plíšková ma pò la in pèrd sinc una a drē a c'l atra. In sl'èrba la s tira sù, faghénd secónd tùran a Birmingham (4-6 4-6 da la Sorana Cîrstea), quàrt a 'S-Hertogenbosch (6-2 4-6 4-6 da la Carla Suárez Navarro) e utàṿ a Wimbledon. Chè la bat l'Anastasija Pavljučenkova 6-0 6-1, la Barbora Záhlavová-Strýcová 7-5 6-3 e la Petra Martić 6-1 4-6 6-2. La pèrd pò da l'Agnieszka Radwańska in tri sét. Cum a 'l sòlit, dòp Wimbledon, al sò śōg al fà vgnir al lat a i śnòć. La bùlgara la pèrd subìt a Båstad, a gl'US Open e in Lussembûrgh, la n pasa minga al qualificasiòṅ a Cincinnati, a New Haven, a Tokyo e a Pechîn e la pèrd tri partìdi su tri a 'l Master "B" ad Sòfia, in dua lē la pōl śugàr sōl par via dna carta salvàdga parchè in dla sò caréra la n à mai vins gnanc un tìtul WTA.
Crudàda in clasìfica, da 'd là da 'l sentéśum pòst in clasìfica, la Pironkova l'è custréta a śugar al qualificasiòṅ a Shenzhen in Cina ma la gh và mâl parchè la pèrd da la nùmar 196 dal mónd, la śvisra Viktorija Golubic. In Śnar la i pasa invéci a Sydney. Chè la và avànti baténd subìt la Sorana Cîrstea 6-4 6-1 e pò anc la Varvara Lepchenko 6-3 6-2 e la Sara Errani 7-6 6-3. 'L éra da 'l 2010 che la bùlgara la n éra minga bòna ad pasàr i quàrt in un turnèo WTA. La Cvetana la gh cata gust e la bat pò anc la Petra Kvitová in semifinàl par 6-4 6-3 e l'Angelique Kerber in finàl par 6-4 6-4.


text:
Bullet
Bullet a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.85 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 593 abitant.
El cumün de Bullet al se tröva a una altitüden de 1137 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Fiez, Fontaines-sur-Grandson, Grandevent, Novalles, Vugelles-La Mothe, Sainte-Croix.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bullet in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Tenebre
Tenebre (Tènebri) 'l è 'n film śal e ad scarésa dal 1982 ad Dario Argento.
Cun cla pelìcula chè Argento al tórna a 'l gènar thriller 'd gl'inìsi, miténd da na banda 'l horror di dū film pecedènt, Suspiria e Inferno. Chè i gh dànan 'n ajùt a la regìa, faghénd anc dū cameo pìcui, Lamberto Bava e Michele Soavi, in séguit regìsta ad scarésa anca lōr.
Sunt
Anne (Daria Nicolodi) la fà l'asisténta d'l agìnt Bullmer (John Saxon) che, insém a 'l sò culéga Gianni (Christian Borromeo), al fà in manéra ad spìnś'r in élt in Itâglia i lìbar śai dal scritōr americàṅ Peter Neal (Anthony Franciosa), 'l ùltim di quài al pòrta 'l tìtul ad Tenebrae. Rivâ a Róma chi lò al taca a ricévar dal telefunàdi 'd òṅ ch'l à lèt al sò rumànś e ch'al gh diś ch'al masarà tgnénd cònt ad quél ch'a gh'è scrit insìma.
La prima a pèrdar la vita l'è na ladra (Ania Pieroni) ch'la vèṅ masàda a cà sua a cólp ad raśōr, cun la bóca impinìda ad paǵni ad Tenebrae. In cal mèntar Neal al rispónd a dal dmandi di giurnalìsta in sal sò lìbar, cun al crìtic Cristiano Berti (John Steiner) ch'al vōl savér incòsa a riguàrd dal mutivasiòṅ di masamènt e s'a gh'è dla difarénsa fra i cumpurtamènt deviànt e quéi parvèrs, méntar la Tilde (Mirella D'Angelo) la gh dà adòs par cum al trata 'l dóni in di sò lìbar („cal lèśbichi lè i śbràgan tant i cajòṅ parchè i vrévan avér-gh-i lōr“ al bacàja Bullmer in di sò riguàrd).
Cla sira lè l'amànta ad Tilde la s pòrta a cà un masć catâ sù in un bar ma, pròpria mént'r al dū dóni i èṅ drē a litgàr-as, i èṅ fati fóra da 'l killer misterióś ch'al n supòrta minga al dóni ch'i s làs'n andàr a di cumpurtamènt deviànt.
Na śóvna amìga 'd Ann, Maria (Lara Wendel), par scapàr via da 'n dobermann rabî mat, la và dèntar a na vila mudernìsta e lè la cata al fòto dal dóni masàdi e par cal mutìṿ lè la vèṅ cupàda anca lē a cólp ad manàra. Al sasèṅ al manda pò na létra a Neal dmandànd-ag scuśa p'r avér masâ na śuvnòta ch'la n gh in 'ntràva gnint e pò al fà savér ch'al purtarà avànti listés la sò òpra par far sparìr via la perversiòṅ umàna e pò al sarà al tùran dal grand curutōr, ch'al sarév pò lò. Neal, arcurdànd-'s al paròli dla sò intervìsta, al pènsa ch'al manìac al prév èsar Berti parchè al dascór pròpria cuma lò, fisâ cun la perversiòṅ cuntàda in dal sò rumànś. Al decìd acsè 'd andàr a cà sua cun Gianni sèg. Rivâ lè, i dū i s divìdan e Gianni al sènt al crìtic dir «A i ò cupàdi tuti mè» prima ad ciapàr-'s un cólp ad manàra in dal crani. Turnâ in présia in si sò pas, al cata Peter par tèra ch'al gh diś 'd avér ciapâ na śgiarunàda in tèsta p'r òpra dal sasèṅ ch'l éra drē a scapàr via.
In cal méntar la muróśa americàna ad Neal, la Jane McKerrow (Veronica Lario), la riva a Róma par star insém a 'l sò amànt Bullmer. I dū i s dànan apuntamènt p'r al dè dòp in na piàsa dal quartēr ma pròpria lè 'l óm al s ciàpa dal curtlàdi in dla pansa e al mōr. Su indicasiòṅ dal capitàṅ Germani (Giuliano Gemma), ch'al tîṅ a drē a gl'indàgini, Peter al decìd ad śluntanàr-as da lē par mét'r-as a 'l sicûr méntar Gianni al vèṅ strusâ cun na lasa in dla sò màchina parchè 'l iva capî, turnànd in dla vila ad Cristiano, ch'a gh'éra quél ch'a traśàva, parchè al manìac 'l éra lò e qualchidòṅ àtar al 'l iva masâ.
In mèś a cal masèl lè, la Jane, ch'la s catàva in piàsa cun al sò scarpi rósi adòs che qualchidòṅ al gh'iva regalâ al dè prima, la dmanda par telèfun a 'l Ann ad gnir a catàr-la a cà ad Bullmer parchè la gh'à da cuntàr-ag quèl e dir-ag parchè l'à fat cal ròbi lè.


text:
Gal
Artéccol in dialètt mudnés
Al pui (Gallus gallus domesticus o Gallus sinae, pollo in italiàn) 'l è 'n uśèl dumèstic ch'al daśvèṅ da dal spèci selvàdghi indiàni.
Definisiòṅ
Al masć (tirâ sù par far di fiói e par la carna) al s ciàma gal, la fémna (ch'la fà i óṿ) l'è la galìna.
A secónd di an e dal péś di pui, gai e galìni i s ciaman anc:
- pulàstar, fiṅ a 3/4 méś e un péś ad siesènt gram
- pui dal graṅ, fiṅ a 'n an e un chilo ad péś
- pui o pulàstra, fiṅ a ch'i dvèntan grand, cun un péś 'd un chìlo e mèś a 'l incìrca
- galét, al masć śóvan fiṅ a siē méś ad vita
- gal ruspànt un masć ch'al gh'à méno ad dèś méś ad vita
- capòṅ, un masć sénsa cajòṅ ch'al riva a 2 chilo e mèś ad péś, castrâ a du méś ad vita
- pulśèṅ, i putèṅ ad pui péna nâ
- ciòsa, la galìna fémna ch'la cóva i óṿ o i pulśèṅ
Descrisiòṅ
I pui i màgnan da tut. Quand i èṅ lìbar i rànan par tèra par catàr dal rumèli, insèt e dal bèsti pìculi cuma la luśèrta. Na ròba ch'i faṅ da spés l'è quéla ad bcar dla sàbia, di giarunsèṅ o di pès ad plàstica par via ad réndar più dūr i gus di óṿ.
I pui in natùra i pólan vìvar da sinc a und'ś an a secónd dla rasa. In di alivamènt intensìṿ, i pui da carna i vènan ad sòlit masâ quand i gh'aṅ da siē a quartórdas stmani. Al rasi tiràdi sù par far i óṿ i gh la càvan a far-an tarśènt in 'n an ma quand na galìna la gh'à 'n an, l'in fà ad méno e alóra i èṅ druàdi par far di umugeiniśâ, di alimènt p'r i putèṅ o p'r al bèsti. Al pui più vèć 'l è mòrt a séd'ś an.
I pui i èṅ di uśèi ch'i n gh la càvan minga a vulàr luntàṅ, quéi più alśēr i pólan però saltàr da 'd là 'd un recìnt o da 'n ram a c'l àtar.
I pui i èṅ dal bèsti ch'i vìvan insém naturalmènt. In un grup, soquànti galìni i cmàndan e i gh'aṅ al dìrit ad bcar par primi o ad sarnìr i lōg in du far al gnal. S'a s tira via un pui dal grup, a gh vèṅ dla cunfuśiòṅ in dla gerarchìa e a gh vól dal tèmp par rimétar al ròbi a pòst. Se invéci a s śònta di pui in un grup bèla fat a s va in a risć ch'i bècan, specialmènt s'i èṅ śóvan.
Al galìni i téndan a far i gnal in di pòst in du a gh'è bèla di óṿ dèntar, dal vòlti i i tóśan anc da di atri ciòsi par met'r-i in di sò gnal. 'L è acsè che gl'alevadór i dróan di óṿ fint (i éndas) par far far i gnal in du a gh par a lór. Da nutàr ch'i éndas i èṅ anc i óṿ mars ch'i pùsan un muć o i óṿ fint ad légn ch'i s dróan par cuśìr i calsét.
Al rasi ad galìni dimóndi famóśi i èṅ quéla faraòna e quéla padvàna.
Pruvèrbi e mód ad dir
- Andàr in gal śòp: èsar śòp
- Śampi ad galìna: quand a sa scriv ch'a n s capìs gnint
- La prima galìna ch'la canta l'à fat 'l óṿ: Andàr in dascōrs par prim a vul dir da spés èsar culpévul 'd na ròba
- At pus cuma 'n éndas: quànd òṅ al gh'à un tànfar ad c'l àtar mónd
- Insaplâ cum un pulśèṅ in dla stópa: far fadiga a far un quèl
- Èsar cuma dū gai in dal pulâr: quand a n s va minga 'd acòrd
- A la galìna inśgórda a gh'è carpâ al gòs: quànd a s vōl tròp pò a n s pòrta a cà gnint
- Próa a cambiàr galét!: cunsìli a 'l dóni ch'i n gh la càvan minga a 'vér fiōl
- Avéragh anc al lat ad galìna: avér-ag di quèl dimòndi ad lùs e anca 'l impusìbil
- Galìna vècia la fa bòṅ brôd: un quèl ad vèć al rènd, al prodûś méj e da più che 'n quèl ad nōṿ
- Méj 'n óṿ incō che na galìna dmàṅ: méj cuntintàr-as 'd un quèl cìc incō che 'd un quèl mìa sicùr edmàn
- A li galìni dla Cuncòrdia li gh'à ligà li gàmbi cun li curdèli ròsi[1] (tiritéra): di fiòc ròs ligâ ai sampèt dal galìni dla Cuncòrdia
Referènsi
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta


text:
Curt Nöa
Curt Nöa (nòm uficiàl en italià: Cortenuova) l'è ü cümü de la pruìnsa de Bèrghem e l'è metìda 'n de la mèza pianüra bergamàsca tra la ria mans'na del Sère e 'l Oi.
El g'ha 'na popolasiù de 1 978 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 7,1 km² e 'na densità de popolasiù de 279 ab./km²
Ol paìs 'l se tróa a 24 km de la sità e a 133 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Cals, Seedàt, Cóv, Martinènch E Romà.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Curt Nöa l'è mostràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Dreux
Dreux (Durocassium o Drocæ in latin; Durocasse l'è 'l nomm frances de coltura traa foeura de quell latin) l'è ona città francesa cont ona popolazion de pussee de 31.000 personn.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dreux la se troeuva in de la region del Centro, in del dipartiment de Eure-et-Loir. Lì arent passen i fiumm Blaise, Avre e Eure. Situada in sù la strada per la Normandia, Paris e la region de la Beauce, Dreux a l'è de on bell poo de temp on centro important del pont de vista economigh, zona de scambi e de commercc.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dreux l'è nassuda ai temp di Gai cont el nomm de Durocassium, perchè l'era la capital de la tribù di Durocass ("i soldaa de la collina fortificada"). Giamò al temp l'era on centro important per i comunicazion, già che l'era minga troppa lontana de Paris.
In del Medioev a l'era ona città de confin tra el Ducaa de Normandia e la Francia, e l'è stada disputada on bell poo de volt tra i scioron de la zona. In del 1000 gh'è staa on assedi di Normann.
L'è stada el centro d'ona contea importanta (sotta al comand de member de la famiglia real) e l'è vegnuda comun in del 1108 o in del 1092.
L'è stada assediada anca in del 1188 (di Ingles), in del 1412 (di Borgognon), in del 1421 (de noeuv de part di Ingles); el re Rich IV de Borbon l'ha assediada dò voeult: in del 1590, senza success, e poeu in del 1594. Quand l'ha vinciuu l'ha faa trà giò la fortezza de Dreux. On quai ann prima gh'era stada ona battaja tra i cattoligh de Caterina de' Medici e i protestant de Coligny: hann vinciuu i cattoligh, ma hann lassaa ben vottmilla mort.
In l'età contemporanea, ma giamò a partì del XVIII, Dreux l'ha vist nass e cress industri de tutt i sort; dopo avè vivuu on brutt moment dopo de la Segonda Guerra Mondial, l'è tornada a cress.


text:
Puntagùci
Al puntagùci (Puntaspilli in Itagliàn) 'l è cal cusèin cìc cìc in dû a s fìca i gucîn e 'l gùci, in manéra da psér-i sàimper avér pròunt da tôr sù, sàinsa pèrd'r-i o avér-egh da punś'r-es.
A gh' è i puntagùci da tèvel, da pōls, e da cuêrć edla stèsa scatlèina dal gùci.
El sèrti i s i pògen anca in sìm'a 'l stòmegh ed manca mèinter ch' i fan dal próvi 'd sartorìa, in manéra che la só màṅ drìta la i cata lè sàimper pròunt subìt.
Vôś lighèdi
Culegamèint estèren
Èter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Puntagùci


text:
Drone music
La Drone music, che l'è ciamada anca in ingles drone-based music, drone ambient o ambient drone, dronescape o dronology, o püssé a la svelta drone, a l'è un gener de müsega che la dupra in manera carateristiga sun, not o tones-clusters in manera ripetüda, che hinn ciamaa burdun o in ingles drone.
Gent che l'ha sunaa müsega drone a l'è Theater of Eternal Music (aka The Dream Syndicate), Charlemagne Palestine, Eliane Radigue, Kraftwerk, Klaus Schulze, Tangerine Dream, Robert Fripp & Brian Eno, Stars of the Lid, Earth, Coil, Disinformation, Sonic Boom, Phill Niblock e Sunn O))).


text:
Rostock
Rostock (un temp, Roztoka in pulach) a l'è una cità in del nord de la Germania che la gh'ha 199.108 abitant. El quartier de Warnemünde, 12 chilometer a nord, al se tröa diretament in sü la costa del mar Baltich. La cità l'hann fundada in del 1218 e l'ha faa part de la Lega Hanseatica di Cità, insema a Brema e Ambürgh.
Rostock a l'è la cità püssee granda del stat federal del Mecklemburg-Pumerania Ucidentala (Mecklenburg-Vorpommern), e'l segunt port püssee grant in sül Mar Baltich, dopu de Lübeca. L'Üniversità de Rostock, fundada in del 1419, a l'è cunsiderada la püssee vegia de l'Europa del Nord.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Stetin, Pulonia.
- Turku, Finlandia.
- Dunkerque, Francia.
- Riga, Letonia.
- Anversa, Paes Bass.
- Århus, Danimarca.
- Göteborg, Svezia.
- Bergen, Nurvegia.
- Varna, Bülgaria.
- Fiüm, Cruazia.
- Brema, Germania.
- Dalian, Cina.
- Raleigh, Stat Ünii.


text:
Flims
Flims a l'è un cumün svizzer del distret de Imboden. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 2689 abitant e una süperfiss de 50.46 km², e al se tröva a una altitüden de 1081 meter sura al livel del mar.
El cumün de Flims a l'è tacaa ai cumün de Elm (GL), Laax, Pfäfers (SG), Sagogn, Trin, Valendas, Versam.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Flims l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Fleme.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Flims al Wikimedia Commons


text:
23 07
Ol dé 23 de löi l'è 'l 204 ( 205 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 162 dé a finí l'an.
Ul dí 23 de löi al è ul dí da pòost 204 ( 205 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 162 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2004 - Peralada (Alt Empordà): al Festival de Peralada i met-in-sena l'òpera 1714. Mont de guère, d'Albert Mestres.
2004 - Mostar (Bòsnia e Herzegovina): s'al inaügüra ol pont sura ol fiöm Narènta, recostrüit daspus che i milíssie Croate d'Herzegovina i l'éa destrüit dürat la guèra.
2006 - Paris (Fransa): Floyd Landis s'al proclama adagnadur del Tour de Fransa, Óscar Pereiro al è segont e Andreas Klöden ters.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
1953
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
28 02 - Cambridge (Anglatera): James Watson e Francis Crick i núnzia el descuvrimeent de la strütüra chímega de l'ADN, otegnüda al Cavendish Laboratory.
26 03 - Pittsburgh (Pennsilvània, SÜA): Jonas Salk al descuvriss el vacin cuntra la poliomielitis.
02 05 - Amman (Jordània): Hussein ibn Talal, rei efetiif del paees del 11 08 de l'an anterior, al n'ocüpa el tron compieent 18 agn.
26 07 - Santiago (Cuba): 165 gjúin comandaa par Fidel Castro i assalta el quartée de la Moncada (Revulüzziun Cubana).
30 12 - i Statt Ünii: sa i mett a la véndita i primm televisuur in coluur.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
25 02 - Madrid: José María Aznar, polítegh Spagnöö, Presideent de la comunitaa de Castella e Lleó (1987-1989), Presideent del Guveern Spagnöö (1996-2004).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
05 03 - Muscova (Rüssia): Sergej Prokof'ev, composituur Rüss, d'orígen Ucraïnesa (n. 1891) || Muscova (Rüssia): Josif Vissarionovič Džugašvili, cognossüü coma Josif Stalin, polítegh Suviétich d'orígen Georgjana, cap de staa del 1924 (n. 1879).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Ebnat-Kappel
Ebnat-Kappel a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 43.57 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4924 abitant.
El cumün de Ebnat-Kappel al se tröva a una altitüden de 630 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amden, Gommiswald, Hemberg, Kaltbrunn, Nesslau-Krummenau, Rieden, Schänis, Wattwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kappel l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1218 col nom de Capelle.[1] Infina a l'ann 1762 Ebnat l'eva cognussüü col nom de Ober-Wattwil.[2]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1][2]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Ebnat-Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ 2,0 2,1 Ebnat in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Ebnat-Kappel in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Abdelmajid Lakhal
Abdelmajid Lakhal, ànca scrit cume Abdel Majid Lakhal, (Biserta, 29 de nuémber 1939 - Tunis, 27 de setèmber 2014) l'è stài un atur e un regista Tünisìn.
Biugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasìd a Biseta el 29 de nuémber 1939, el passa quasi tüta la giuentü a Hammam-Lif. L'ha cumnicàa a recità in d'el 1948 quàn l'era amò un fiulìn in Khatimatou Ennafaf (La fin d'un morfinomane).
A sédes ann el dìs "...la pasiòn per el Teàter la m'ha ciapà definitvament..." La sò prima regia de profesiunista a l'è d'el 1971. In d'el 1974 el dirigg el Mercànt de Venèzia de Güglièlm Shakepseare.
In Italia l'è famus suratüt per i sò part indì film religiùs: in d'el Gesü de Frànco Zeffirelli, 1976, l’è stai el Zelota; el Fariseo ind’el Messia de Rubért Rossellini, in d'el 1975; el prìm guardiàn de Sedéq in d' Un fiulìn de nùm Gesü de Francésc Rosi in d'el 1990.
In d’i ültimm ann, el s’è dedicà particülarment al Teater, e in paticular manéra a fàà i tradüsiòn di grandi Classici in Àrab.
In del 2000 l’à fai i Barüf a Chioggia de Càrlu Goldoni, e in d’ell 2001 el Gabiàn de Antóni Tchechov. Ièn stà recità prima al Festival Internasiunal de Cartàgin e dòpu al Teàter Münicipal de Tünis.
L'è mòrt el 27 de setèmber 2014[1] el l'hann purtàd sü el stèss dì.[2]
Altre futugrafíe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimént[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Actor and Director Abdelmajid Lakhal Passes Away
- ↑ « Nécrologie : décès de l'acteur Abdelmajid Lakhal », Tunivisions, 28 septembre 2014


text:
Ramones
I Ramones eren un grüp american cunsideraa de spess el prim grüp punk.
El grüp el s'è furmaa a Forest Hills, Queens, New York, in del 1974. Tücc i member dupraven el cugnòm "Ramone" 'me suranòm, anca se nissün de lur al se ciamava inscì. In tüta la cariera hann faa 2263 cuncert in 22 agn. In del 1996, dopu d'un tour al festival Lollapalooza, hann desmetüü de sunà. Tüc i member fundadur, el Joey Ramone, el Johnny Ramone e'l Dee Dee Ramone a hinn mort.
I Ramones hin staa i prim a tacà sü a sunà canzun e toch de müsega bei cürt, lungh dumà vün - düü mignüü, trii mignüü al pü. In quij temp lá l'eva in voga sunà toch de müsega che finissen pü, 'ma peresempi, Stairway to Heaven, Bohemian Rhapsody, e.i.v.
Gh'han faa anch un film in del 1979 ciamaa Rock 'n' Roll High School indua gh'è i Ramones che suna.
Anca se hinn staa vün di grüp püssee impurtant e inflüent de semper, hann minga avüü un grant sücess cumercial in di USA: dumà la racolta Ramones Mania l'ha vingiüü el disch dor.
El 18 mars del 2002 i Ramones i hann metüü in de la Rock and Roll Hall of Fame.
Cuntegnüü
Discografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Videugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Rock 'n' Roll High School (1979)
- Lifestyles of the Ramones (1990)
- We're Outta Here! (1997)
- Ramones - Around the World (1998)
- End of the Century: The Story of the Ramones (2003)
- Ramones: Raw (2004)
- Too Tough to Die: a Tribute to Johnny Ramone (2006)
- It's Alive 1974-1996 (2007)


text:
27 05
Ol dé 27 de magio l'è 'l 147 ( 148 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 219 dé a finí l'an.
Ul dí 27 de magio al è ul dí da pòost 147 ( 148 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 219 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1076 - Barcelona?: Ramon Berenguer I, ol Vecc, cunt de Barcelona, Girona e Osona.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Aqua
L'aqua o agua a l'è on compòst chimegh, trasparent, inodor, insipid, formaa de idrògen e ossigen, e la soa formula chimega l'è H2O. In d'on staat pussee impur la crea pioeuva, el mar, i lagh...
In del stat natural, l'aqua la sa troeuva meessedada cont alter sostanz (come saa mineraj, etc.). L'agua, quella pura, la se troeva domà in di laboratòri, grazzia a d'on quaj process de purificazion, per esempi la distillazion.
L'agua l'è ona sostanza cont ona struttura chimega particulara: la disposizion del spazi di duu atom de idrògen, a rappòrt con l'atom central d'ossigen, la permett la formazion de ligamm flebij intra l'atom de ossigen e quell d'idrogen con different pont d'idrogen. Chess chì l'influenza i propriedaa fisegh de l'aqua, soratutt:
- I temperadur de fusion e bujzion, relativament alt se paragonaa a di sostanz chimegh de pes molecular compagn, come, per esempi, el metan, l'amoniega o l'etan.
- La sova capacitaa de dissòlv i sostanz polar.
- La curva densità/temperatura olterada (par vergott el giazz el galleggia sora l'aqua liqueda).
Come tutt i sostanz, l'agua la pò mudà el sò stat.
- Agua: Stat liquid
- Giazz: Stat sòled
- Vapor: Stat gassos


text:
Belprahon
Cuurdinàde: 47°17.112′N 7°24.322′E
Belprahon a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.79 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 297 abitant.
El cumün de Belprahon al se tröva a una altitüden de 627 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Moutier, Roches, Grandval, Eschert.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Belprahon l'eva anca cognussüü cul nom de Tiefenbach ma al dì d'encö quel nom chi l'è minga pü ütilisaa.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Belprahon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Pfeffikon
Pfeffikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Sursee, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.49 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 739 abitant.
El cumün de Pfeffikon al se tröva a una altitüden de 542 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gontenschwil (AG), Menziken (AG), Reinach (AG), Rickenbach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Pfeffikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1045 col nom de Faffinchouen ma se trata de una copia del secul XIV del docüment original. In de l'ann 1173 inscambi l'eva staa menziunaa col nom de Phafinchon.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Pfeffikon in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Subcategories 1
Related categories 1
Sites 18
Confoederatio Helvetica
Las autoritads federalas da la Confederaziun svizra: Assamblea federala, Cussegl federal, Tribunal federal
Agüd svizzer per mamma ed uffant
Iniziativa per la protecziun da l'uffant betg naschi e per l'agid a sia mamma en basegn.
Biblioteca chantunala dal Grischun
[Cuira] Sco biblioteca d’archiv grischuna maina diversas collecziuns da purtaders d’infurmaziun ch’èn vegnids producids en il Grischun u che han il Grischun sco tema. Temps d'avertura, novitads, catalog online.
Biblioteca-Laax
Temps d'avertura, novitads, catalog online.
Chantun Grischun
La pagina offiziala dal chantun grischun.
Clostra San Jon a Müstair
Sguard en la vita da las Benedectinas da Müstair e infurmaziuns per visitar il museums e la butia da la claustra.
Decleranza universala dals drets da l'uman
Charta da las Naziuns unidas.
Fonoteca Naziunala Svizra
Ha l'incumbensa da rimnar, da render accessibles e metter a disposiziun portatuns cun in cuntegn che sa referescha en ina moda u l'autra a l'istorgia e la cultura da la Svizra.
Giuventetgna Cadi
La lavur da giuventetgna Cadi ei in project dalla fundaziun Tür auf - mo vinavon.
Giuventetgna Rumantscha
Uniun che ha per finamira da promover la lavur da giuventetgna e furmar contacts tranter giuvenils da las differentas regiuns rumantschas.
Lia Rumantscha
Organisaziun da tetg da tut las uniuns linguisticas e culturalas rumantschas. Sustegn, promoziun e coordinaziun da las lavurs da las societads linguisticas e culturalas, curs da lingua. Vendita online da cudeschs, discs compacts, cassettas da musica.
Ligia perpetna digl Uost 1291
Ligia denter Uri, Sviz e Unterwalden.
Octopus
Chasa editura da Cuira: historgia, cudeschs rumantschs, links.
Perdüttas da Jehova
Paginas da la religiun e la Bibla.
Pleiv catolica s. Gions Mustér
Pagina dalla Pleiv S. Gions da Mustér e dal cussegl pastoral.
Pro Patria
Fundaziun per mantegnair e tgirar ils bains culturals svizzers. Actul, products, projects.
Societad Retorumantscha SRR
En las Register da las Annalas, l’annuari da la Societad Retorumantscha che cumpara dapi il 1886, chatt’ins ina vasta paletta da tractats scientifics e scientific-populars davart lingua e cultura rumantscha.
Uniun dals Grischs
Uniun per promouver e sustegner la lingua rumantscha. Cuors intensivs da rumantsch, chalender ladin.
Other languages 88
Last update:February 10, 2016 at 10:06:52 UTC
Societad
Sport
All Languages
Art
Affairs
Computers
Sanadad
Chasa
Novitads
Recreaziun
Referenza
Regiunal
Scienza
Cumpras


text:
Sennwald
Sennwald a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Werdenberg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 41.53 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4922 abitant.
El cumün de Sennwald al se tröva a una altitüden de 446 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altstätten, Buchs, Eschen (LI), Gamprin (LI), Gams, Ruggell (LI), Rüte (AI), Wildhaus. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Sennwald al Wikimedia Commons


text:
Il cumponist e musicist Paul Anka festivescha 75 onns
- Sonda, 30.7.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 30.7.2016, 8:40, RTR
Per vegnir cun sias emprimas cumposiziuns tranter la glieud ha el empristà 100 dollars da ses bab, cun 19 onns era el dentant gia milliunari.
Cun ina da sias emprimas chanzuns, Diana, è el daventà sur notg in star da teenagers. El avess gia lura pudì chalar e viver dal success da sias emprimas cumposiziuns.
Paul Anka ha dentant fatg vinavant e cumponì uschè blers tocs ch'el n'ha gnanc pudì registrar tuts. Tranter auter era el da la partida tar la cumposiziun She's a Lady per Tom Jones ni My Way da Frank Sinatra. Auters hits da Paul Anka èn Lonly Boy u er Put Your Head On My Shoulder. Sias chanzuns ha Paul Anka adina vendì a la firma da discs che pajava il meglier ed uschia fatg milliuns.
Entant concertescha Paul Anka anc adina fitg savens. Cumposiziuns novas edescha el però be pli sporadicamain. Dapi 1993 tutga el tar la Hall of Fame dals pli renomads cumponists.


text:
Ghana
El Ghana a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'è tacaa a la Costa d'Avori, al Burkina Faso e al Togo e 'l a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'é Accra.
Al gh'ha una süperfiss de 238.534 km² e una pupulaziun de pressapoch 22.200.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Ghana a l'è staa un pussediment del Regn Ünii, cunt el nom de Costa d'Or, del 1874 al 1957, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Ghana (nom ufizial: Republic of Ghana) a l'è una repübliga.
El president a l'è el John Dramani Mahama (del 2012).


text:
1923
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1 de setember: inver ul mezdì, un teremòtt da forta intensitaa al trà gju la gran part de la citaa de Tokyo in Gjapuun.
- 09 01 - Madrid (Spagna): Juan da la Cierva ga fa ul primm guur in autugiir.
- 22 02 - Barcelona: Albert Einstein al vísita la citaa, invidaa pal sientífich Esteban Teradas i Illa, cuma paart di cuurs munugràfich d'Aalt Stüdi e d'Interscambi urganizaa par la Mancomunitaa da Catalunya e dirigii par Rafael da Campalans.
- 25 03 – Santiago (Cili): sa ga la inízzia la V Cunferenza Internazziunala indúe sa al signa ul Trataa da Gondra, par regulá i conflitt intra i diferernt Statt american.
- 13 09 - Spagna: Cuulp da Statt da Primo da Rivera che al suspeent la Custitüzziun, dissolta ul Parlameent e al instaura la ditadüra.
- 21 12 - ul Nepal: cheest paees, fin alura un pruteturaa Britànegh, al deventa independent.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 26 10 - Lleida (ul Segrià (Catalunya)): Joan Oró, biochímich Catalan (m. 2004).
- 28 05 - Dicsőszentmárton, in la resgjun da Transilvània, Romania: György Ligeti, cumpusituur gjüdée Ungarées (incöö residesnt e citadin d'Àustria).
- 18 09 - Stockton-on-Tees (Durham, Anglatera): Peter Smithson, architett (m. 2003).
- 02 12 - Növa York (i Statt Ünii): Maria Kalogeropoulos, cugnussüda cuma Maria Callas, soprano Noort-americana (m. 1977).
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 10 03 - Barcelona: Salvador Seguí ul Noi dal Sucre, avucaa laburalista Catalan, sassinaa (n. 1886).
- 26 03 - París (Francja): Henriette Rosine Bernard, cugnussüda cuma Sarah Bernhardt, atura teatral e cinematogràfica Francesa (n. 1844).
- 27 12 - Gustave Eiffel, ingegneer civiil. (n. 1832)
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Manèrbe
Manèrbe (en Italià: Manèrbio), l'è 'n cümü de 13 083 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna a 20 km a Sud de Brèsa e 25 a Nòrt de Cremùna.
El teretóre de Manèrbe l'è abitàt amò de l'età de la préda (Neolìtic, 5000 A.C.), cóme testimuniàt dei repèrcc che gh'è stat troàt e adès conservàcc endèl Museo Cìvic del paés.
Dei óter repèrcc datàbii a l'età del bróns, dei óter amò de urìgin Etrüsca e pò amò 4000 monéde d'arzènt de urìgin cèltica del II sècol prìma de Crìsto le dimóstra l'importànsa che Manèrbe la g'ha ricuprìt amò prìma che i riàes i Romàni.
Sitüàt sö l'as Brèsa-Cremùna, al dé d'encö Manèrbe l'è amò come alùra en cruzàl importànte per le vìe de cumunicasiù 'ndèla Bàsa Bresàna.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Manèrbe l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Trâma
La trâma, in dla tesidûra, l' è cl' insèm urdnè 'd fîl che, pasènd un p'r òun in mèś a quī 'dl' urdî, i fàn al tisû: s' a s' guèrda al tisû mèinter ch' l' è incòri in sìma al tlèr, egl' în chi fîl ch' i pàsen uriśonté in mèś a la stófa.
I fîl 'dla trâma i vìnen fàt pasèr da mèś a qui (tgnū avért in dū bandi dai lìs dal tlèr) 'dl' urdî da 'na navèta u spulèta che, mèinter ch' la còr da un cô a cl' èter dal tlèr, la gh' làsa śò al sô fîl ch' al gnarà po' batû dal pèten per schisèr'l atàc al fîl ed trâma 'dla rîga prìma. Rîga dòp rîga la gnarà tisùda la stôfa.
I fîl edla trâma i pólen anca èser 'd piò culòr u 'd diferèint materié, traversèr un p'r òun i fîl 'dl' urdî u piutòst saltèren (tramadûra mìa lighèda) u dupièren (tramadûra lansèda) soquànt.


text:
Ersìli Tonini
Ersìli Tonini (Centuéra de San Giórg Piasentìn (PC), 20 de lüi 1914 - Ravenna, 28 de lüi 2013) l'è stài un Cardinal e Arcivèsc católic, Arcivésc emérit de Ravéna dal 1990.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'é diventàd prét el 18 d'aprìl 1937, quanch'el gh'aveva apéna 22 ann. L'é stài prevòst de la césa de San Vitál a Salsmagiùr (PC). El 2 de giügn 1969 l'é cunsacrà Vésc de Macerata-Tulentì.
El 22 de nuémber 1975 lé prumós a l'Arcidiocesi de Ravena-Cervia, e el ghe restarà fin al 27 utùber 1990. In ch'el periodo chì l'é stái anca (1988-1989) Aminsitradùr Apustólic de la Diocesi de Rimini.
Televisón[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La só nuturietá l'é cuminciada in d'el 1991, quan che l'ha fài in televisión el prugrama I dés cumandamènt (I dieci comandamenti), cun Énso Biagi. Per ch'el prugrama chi l'é numinàd "...esempi d'el Catechismo mudérn...". Incö, el partecipa amòo in televisión a certi prugrámi, cume upiniunista.
Cardinál[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El 26 nuémber 1994 el Papa Giuánn Pául II l'ha fái Cardinál cul tìtul del Santìsim Redentùr in Val Melania.
Dal 30 d'aprìl 2010 al 28 de lüi 2013, dì d'la sò mort, l'é stài el püsé vécc de tütt i Cardinái del mùnd.


text:
Escholzmatt
Escholzmatt a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Entlebuch, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 61.29 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3138 abitant.
El cumün de Escholzmatt al se tröva a una altitüden de 852 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Flühli, Marbach, Romoos, Schüpfheim, Trub (BE). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Escholzmatt l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1160 col nom de Askolvismatte. In del ann 1240 inscambi l'eva menziunaa col nom de Askoltispach e Asholtismate e in del 1275 col nom de Aeschelsmat.[1]
Geography[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Escholzmatt in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Cerveteri
Cerveteri l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha 37 230 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 134 km² e 'na densità de 278 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anguillara Sabazia, Bracciano, Fiumicino, Ladispoli, Santa Marinella, Tolfa. L'è cunusìda per le sò necròpoli etrüsche che i è 'nserìde 'ndèl patremóne stòrich de l'umanità de l'UNESCO.
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Co nettegiar endretg l’auto?
- Venderdi, 27.2.2015, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 27.2.2015, 11:15, RTR
In auto stuess vegnir pulì cun sistem manegia Reto Christen. El é spezialist per pulir autos e sa co chins sto schubregiar correct lauto per survegnir in resultat optimal.
Differents programs, differentas funcziuns
En ina lavandaria per pulir l'auto a man datti differents programs per schubregiar lauto. Mintga program ha ina funcziun speziala. Per survegnir in auto schuber na basti betg da duvrar be in program. Ins stuess duvrar il differents programs e quai en la dretga successiun.


text:
Barometer d'elecziuns naziunal dals 31.03.2015
-
PPS segira en sella - PLD pli ferma, PVL e PBD pli flaivlas
Sch'i fiss vegnì elegì mez mars...
-
La Banca naziunala svizra ha agì gist
Tenor la retschertga da gfs.bern per la SSR attestescha ina gronda maioritad in agir gist a la Banca naziunala svizra.
-
Ils dumandads furman ils suandonts profils da las partidas
Las schliaziuns haja la PPS per la migraziun e per l'Europa plitost la PLD.
-
«Migraziun» ed «Europa» èn ils quitads principals
Tenor la retschertga da gfs.bern per la SSR è il quità principal dals dumandads tut ils temas enturn la migraziun.
-
Credibladad dals presidents da partida
Darbellay resta il president il pli popular.


text:
Quiee
El Tit Fulvi Giuni Quiee, ciamaa spess domà Quiee (Titus Fulvius Iunius Quietus in Latin; ...-261) l'è staa vun di Macrian, ona famiglia che l'aveva provaa de ciappà el comand de l'Imperi Roman sòta el regn del Gallien.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Quiee l'era fioeu del Macrian Maggior e de ona nobildonna ciamada (forsi) Giunia. L'Historia Augusta la dis che l'era on tribun de l'esercit del Valerian, ma i storigh de adess le pensen minga. L'è diventaa imperador insema al fradell Macrian, dopo che 'l Valerian l'era staa ciappaa di Sasanid (260). Quest perchè l'esercit roman l'era vanzaa molto drent al territori di nemis e perchè el ver imperador (Gallien) l'era lontan, in Occident. L'elezion a imperador de part de l'esercit l'è stada aiutada del sò pà e del prefett del pretori Ballista.
Menter i duu Macrian andaven in Occident a combatt el Gallien, el Quiee e 'l Ballista restaven in Asia. Ma quand che i alter duu hinn staa mazzaa in Tracia, i provinz orientai s'hinn rebellaa e hann reconosuu l'autoritaa del re Odenaa de Palmira, leaa del Gallien. Quiee l'è scappaa in de la citaa de Emesa, indove l'è staa faa foeura de la popolazion, fòrsi per istigazion del Ballista.


text:
15 03
Ol dé 15 de mars l'è 'l 74 ( 75 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 292 dé a finí l'an.
Ul dí 15 de mars al è ul dí da pòost 74 ( 75 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 292 dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1311 - Cefis (Gréssia): i Català i ghe trà zò l'esèrsit Franses: è la darera granda bataja di almogàver.
1992 - Catalunya: CiU la adagna i elessiú al Parlament de Catalunya per la tersa ölta: ghe la otegn masöransa assolüda.
1493 - Palos de la Frontera (Huelva, Andalusia, Spagna): Cristòfor Colomb al ghe ría daspus de descuvrí l'América.
1848 - Budapest (Ungària) Sándor Petöfi al ghe les ol sò poema Nemzeti Del (Cant Nassiunal), che descadena la reölta contra l'ocüpassiú austríaca.
1922 - Madrid (Spagna): ol Partit Comünesta de Spagna al sélebral pröm congress.
1939 - Séchia: daspus de l'ocüpassiú de Praga, i nazzi i convertiss ol paes in del "protetorat Todèsch" de Boémia e Moràvia.
1957 - Santo Domingo (la Repüblega Dominicana): in del III Congress Iberoamericà d'Edücassiú al se cositüiss l'Organisassiú de stacc Iberoamericà per l' Edücassiú la Siensa e la Cültüra (OEI), a partí de l'Ofissina d'Edücassiú Iberoamericana.
1990 - ol Brasil: Fernando Color de Melo al è sernit president del paes.
1994 - i Stacc Ünicc e Rössia: chès·c du paes i ría a ün acord per permett la söpervisiú mütua del desmantelament de l'armament nüclear.
1996 - Malabo (Guinea Equatorial): Teodoro Obiangh, fí alura president del paes, se proclama cap del stat.
2006 - Madrid - Ol Tribunal Suprem al amet mial recurs presentat al 02 11 del 2005 contral Pruset de Nöf Statüt de Catalunya.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1825 - Santiago (Sile): Aníbal Pinto, aocat e polítegh Siles, president del paes intra 1876 e 1881 (m. 1884).
1977 - Glendale, Califòrnia (SÜA): Joe Hahn, DJ e editor audiovisüal de Linkin Park.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
44 aC - Roma: Züli Sésar, polítegh, militar e scritur romà, sassinat per ü gröp de senadur (n. 100 aC).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dé mondial di drecc di consumadur
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Muscasà
Muscasà o Muschesà, Moschesà (Moscazzano in Italià) l’è ‘n paìs da 810 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) da la Pruincia da Cremuna.
L'è tacàt ai cümü de Credéra e Rübià, Muntóden, Riólta Grasa, Riultelina, Türà (LO) e Bertònech (LO)
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Muscasà l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Pagin tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Capiagh e Intimian
Capiagh e Intimian (in Italian: Capiago Intimiano) l'è on comun de la Provincia de Còmm con 5 584 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 5,7 km² e 'na densità de 980 ab./km². L'è nassuu intel 1928 de l'union di comun de Capiagh e Intimian, ai quai se gionta ona frazion, Olmeda. El nòmm de Capiagh el vegn de Cà dij Piagh, perchè el sitt l'era nassuu comè on ospedal.
La division tra Capiagh e Intimian la gh'ha di radis stòregh: el primm l'era de la part de l'Imperi, l'alter inveci l'era on leaa de Milan. Per quest a Capiagh (indove el gh'è anca l'òrghen pussee vegg d'Euròpa) el rit religios l'è quell roman, menter a Intimian el ritt l'è ambrosian. Tra l'alter, a Intimian l'è nassuu vun di pussee important arcivescov milanes del Medioev, l'Aribert.
Capiagh e Intimian l'è gemelaa cont el comun ungares de Buják.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Capiagh e Intimian l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Font
Font a l'è un cumün svizzer del distret de Broye, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.52 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 356 abitant.
El cumün de Font al se tröva a una altitüden de 462 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bollion, Châbles, Châtillon, Estavayer-le-Lac, Lully, Seiry, Vaumarcus (NE).
El cümü de Font l'è en magiurànsa francòfun (95%, 2000) e de religiun catòlega (74%).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial (Franzés)
- Article Font in the historic lexikon of Switzerland (Franzés)
- Font in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La finestra sul cortile
La finestra sul cortile (La fnèstra in sal curtìl) 'l è 'n film thriller americàṅ dal 1954 'd Alfred Hitchcock trat da 'n racònt ad Cornell Woolrich ciamâ It had to be a murder (A gh'à d'èsar stâ 'n masamènt). 'L è stâ preśentâ a 'l 15śum Fèstival ad Venèsia.
In dal 1997 'l è stâ mis in dla lista di film ch'i fànan part dal National Film Registry dla Bibliutéca dal Cungrès di Stat Unî méntar 'l an dòp 'l è stâ fat 'n arfacimènt ad cla pelìcula chè cun Christopher Reeve cuma prutagunìsta, in alóra ardùt dabòṅ a vìv'r in sna scrana a rudèli.
Sunt
Un fotorepòrter ad sucès, L.B. "Jeff" Jeffries (James Stewart), 'l è custrét a vìvar in sna scrana a rudèli dòp ch'al s è scavśâ na gamba par lavōr. Stand in dal sò apartamènt, a n saénd mia cuśa far e spetànd 'd armét'r-as, al s pasa 'l tèmp butànd 'l òć ad fóra par védar, c'n al sò binòcul, i sò vśèṅ e cuś i fànan durànt al dè: na còpia spuśàda da pôc dè, na balarìna (Georgine Darcy), un cumpiśidōr in criśi (Ross Bagdasarian), na còpia sénsa fiōi c'n un caṅ par cumpagnìa, na puta ch'la pésca 'l amōr (Judith Evelyn), una ch'la tîṅ a drē a l'art e na còpia ch'la litga sèmpar, Lars Thorwald (Raymond Burr) e sò mujér (Irene Winston).
In cal méntar la sò muróśa, la Lisa Freemont (Grace Kelly), la 'l và a catàr da spés e la gh dmanda ad spuśàr-la. Na nòt Jeff al s déśda p'r un sîg dla sgnóra Thorwald. Da cal mumènt lè al taca a tgnir 'd òć 'l apartamènt ad Lars cunvìnt ch'a sia sucès quèl ad brut, parsuàś che lò 'l àppia sćiancâ a pès al còrp ad sò mujér par pò far-la sparìr. Jeff al fà anc a mènt ch'al caṅ dla còpia al và da spés a naśàr in dal giardèṅ di Thorwald e che chi lò al s fà di girtèṅ ad nòt purtànd fóra dal rusc. La la pénsa cuma lò anc la sò infarméra Stella (Thelma Ritter), mént'r al sò amìg investigadōr Thomas J. Doyle (Wendell Corey) al gh'à 'n quàlc dubi.
Soquànt tèmp dòp a vèṅ catâ mòrt al cagnulèṅ. La Lisa la s śibìs alóra 'd andàr a védar in dla cà di Thorwald.


text:
Furmézen
Artéccol in dialètt mudnés
Furméżen (Formigine in italiân) l'è un cumûn ed 31.402 cristiân ed la pruvèinza ed Mòdna. Al so frazioni i én Casnèlb, Clumbèr, Corel e Magreda.
Da vader a ghè al Castèl ed Furméżen, dal XI sécol, la villa Gandini, c'l'è dvinteda la Bibilioteca Comunèl e la Césa ed San Bartolomeo.
Ardundlà · Bastìa · Bumpòrt · Campgaiàn · Campsànt · Chèrp · Castelfrànch · Castelnóv · Castelvéder · Cavèss · Fanàn · Finèl · Fiumèlb · Fiuràn · Furmézen · Frasnùr · Gùia · La Cuncòrdia · La Miràndla · La Sèra · Làma · Maranèl · Maràn · Medòla · Mòdna · Muntecrê · Muntfiurèin · Muntés · Nonàntla · Nóv · Palàghen · Pavóll · Pergnàn · Pivpélegh · Pulinègh · Ravarèin · San Felìz · San Gèr · San Pussidòni · San Pròsper · Sasól · Savignàn · Sèstla · Suléra · Spilambèrt · Vgnóla · Zòca


text:
Geulugia
In general[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La geulugia, dal grech Yῆ- (gê-, "tèra") e λoYoς (lógos, "discurs"), l'è la scienza che la stüdia la cumpusiziun, la strutüra, la storia e l'evulüziun del pianeta Tera, a partì da quand al s'è indürii fin al dì d'incö; la geulugia la tegn dunca cünt anca de fenomen fisich, biulogich e chimich. Da la fin del secul XX, la geulugia l'ha cumenciaa a met i man anca in del stüdi di alter pianeta e alter corp del Sistema Sular.
La geulugia l'è, in tüt i möd, dumà una broca di scenz de la tera: i alter scienz ligaa sü stregg cun la geulugia a hin:
- la geufisica, che la varda el dent de la Tera, duperand istrüment metüü in sü la süperfis upür in di puzz fin a poch chilometer suta tera; la geufisica muderna la dupera anca rilevament da satelit;
- la mineralugia, che la stüdia i minerai cuntegnüü in dii prei;
- la paleuntulugia, che la stüdia l'evulüziun di urganismi vivent che han vivüü in sü la Tera;
- l'astrunumia, quand i fenomen geulogich a vegnen da l'interaziun de la Tera cun di alter corp spazziai (per esempi cunt un meteurit).
Broch de la geulugia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La geulugia la pò vess spartida in d'un badalüch de broch diferent, semper dent in del grüp dii scienz de la tera:
- Geulugia general: stüdi di mecanism e di prucess che han faa nass e han mudificaa la Tera;
- Litulugia: la varda, la descriv e la classifica i prei segund i sò carateristich de culur, tessidüra, urganizaziun di sò element (fabric);
- Sedimentulugia: la stüdia i prucess e i ambient ca permeten la furmaziun di prei sedimentari;
- Stratigrafia: a l'è 'l stüdi de l'urganizaziun in del temp e in del spazi dii sücessiun de tipi diferent de prei e de la sua età. Sa sa duperen i fossil, sa va dent in del camp de la biustratigrafia; sa sa cunsidera anca el temp, e sa meten in urdin in sequenza i straa de preia, se lavura in del camp de la cronustratigrafia;
- Geucrunulugia: el stüdi de l'età di prei, in sens assulüt;
- Geulugia tetonica: la stüdia i maner de sturziàss de la crusta de la Tera;
- Geulugia strutüral: la stüdia i maner de sturziàss di préi;
- Geumurfulugia: a l'è 'l stüdi di furm de la süperfiis de la Tera e de tüti i fenòmen che ghe dan urigin;
- Vulcanulugia: la stüdia, uviament, i vülcan;
- Climatulugia: la ciapa in esam el clima, saria a dì i andament de la cumpunent atmusferica de la Tera;
- Idrulugia: la stüdia l'aqua che gh'è nurmalment in natüra, e tüt i sò manifestaziun; (precipitaziun, fald idrich, basitt idrich);
- Pedulugia: la stüdia i teren, cusa hin, cume s'hin furmaa, la sò distribüzziun;
- Geuchimica: la stüdia i distribüziun di element chimich in tüti i cumpart de la Tera.
A gh'hin di alter südivisiun, duperaa per definì el camp de lavurà di geolugh: ghe poden vess la geulugia ürbana, che la varda i ambieent di cità, la geulugia aplicada, che la dupera i cugnussenz geulogich per met a pòost i prublema de l'om, la geulugia marina, per stüdià i mar, la geulugia mineraria, che la varda cunt l'ögg del geolugh i maner de mandà inanz i minier, e.v.i..


text:
Saint-Pierre
Saint-Pierre a l'é 'l nòm:
- d'un comun italian ant la region dla Val d'Osta
- d'un comun fransèis ant ël dipartiment dël Bass Ren
- d'un comun fransèis ant ël dipartiment ëd Cantal
- d'un comun fransèis ant l'ìsola ëd Martinica
- d'un comun fransèis ant ël dipartiment d'Alp d'Àuta Provensa
- d'un comun fransèis ant ël dipartiment ëd Jura
- d'un comun fransèis ant l'ìsola ëd la Reunion
Ambelessì a-i son tute cole pàgine che a-j giuto a la gent a gavessla quand che a-i son vàire artìcoj che a fan arferiment a n'istess nòm.


text:
1Rü ngẽxguma petanügu naxãxchaü̃gu i wüxi i peeneẽ i tama perüü̃ meã Tupanaãrü orexü̃ cuáxü̃, rü name nixĩ i meã penayaxu. Natürü tama name i namaã pegü pechoxü̃ga naxca̱x i nacümagü i nagu yaxũxü̃ i Tupanape̱xewa. 2Rü dücax, nangẽxma i ñuxre i taeneẽgü i nagu rüxĩnüẽxü̃ na namexü̃ na guxü̃raü̃xü̃ i õna nangõ̱xgüxü̃. Natürü nangẽxma i togü i taeneẽgü i tama aixcüma meã Tupanaãrü orexü̃ cua̱xgüxü̃ i tama namachi ngõ̱xgüchaü̃xü̃. Rü nümagü nüxü̃ nacua̱xgügu rü Tupanape̱xewa nachu̱xu na ṯacü rü namachi nangõ̱xgüxü̃, rü ngẽmaca̱x nixĩ i nabü rü ori̱xgüxicatama nangõ̱xgüxü̃. 3Rü ngẽxguma tangẽxmagu ya texé ya namachi ngṍxẽ, rü tama name i nüxü̃ taxoo̱x i ngẽma togü i duü̃xü̃gü i tama namachi ngõ̱xgüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta ya yíxema tama namachi ngṍxẽ, rü tama name na nüxü̃ tixuxü̃ i ngẽma duü̃xü̃gü i namachi ngõ̱xgüxü̃, erü nümagü rü ta Tupanaãrü duü̃xü̃gü nixĩgü. 4¿Rü texé quixĩ i cuma rü ngẽmaca̱x nüxü̃ quixu i to i coriarü duü̃xü̃gü? Rü dücax, pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽma norü cori tá nixĩ i nangugüxü̃ rü ngoxi mexü̃ naxü̱x i ngẽma norü duü̃xü̃, rü e̱xna tama. Rü ngẽma duü̃xü̃ rü Tupanape̱xewa rü tá name, erü nüma ya tórü Cori ya Cristu rü nüxü̃́ nangẽxma i pora na nügüca̱x namexẽẽãxü̃ i ngẽma duü̃xü̃. 5Rü dücax, nangẽxma i ñuxre i duü̃xü̃gü i nagu rüxĩnüẽxü̃ na ngü̃xchigaarü ngunexü̃ rü togü i ngunexü̃ãrü yexera namexü̃ na nagu Tupanaxü̃ yacua̱xüü̃güxü̃. Rü nangẽxma i togü i duü̃xü̃gü i nagu rüxĩnüẽxü̃ na guxü̃ma i ngunexü̃gü rü nawüxiguxü̃ i Tupanape̱xewa. Natürü wüxichigü i yixema rü tanaxwa̱xe i meã taãẽwa nüxü̃ tacua̱x na aixcüma Tupanape̱xewa namexü̃ i ngẽma taxüxü̃ rü tixõxü̃. 6Rü yíxema duü̃xẽ ya ṯacü rü ngunexü̃ Tupanaca̱x íxüxüchixe, rü ngẽmaãcü tanaxü na ngẽma ngunexü̃gu tórü Corixü̃ ticua̱xüü̃xü̃ca̱x. Rü yíxema namachi ngṍxẽ, rü ngẽmaãcü tanangõ̱x na tórü Corixü̃ ticua̱xüü̃xü̃ca̱x, rü Tupanana moxẽ taxã naxca̱x i ngẽma tangṍxü̃. Rü yíxema tama namachi ngṍxẽ, rü ngẽmaãcü tanaxü na tórü Corixü̃ ticua̱xüü̃xü̃ca̱x, rü tüma rü ta Tupanana moxẽ taxã naxca̱x i ngẽma nabü i tangṍxü̃. 7Rü ñu̱xma na ñoma i naãnewa imaxẽxü̃, rü taxúema tügüca̱xtama tamaxü̃ rü e̱xna tügüca̱xtama tayu. 8Erü ñu̱xma na imaxẽxü̃, rü tórü Coriarü ngúchaü̃ na ixügüxü̃ca̱x nixĩ i imaxẽxü̃. Rü ngẽxguma iyuegu, rü ngẽma rü ta tórü Corime̱xẽwa nangẽxma. Rü ngẽmaãcü nüxü̃ tadau rü woo imaxẽgu rü e̱xna woo iyuegu, rü tórü Coriarü duü̃xü̃gü tixĩgü, rü name̱xwa tangẽxmagü. 9Rü yemaca̱x nixĩ ga nayuxü̃ ga tórü Cori ya Cristu rü wenaxãrü namaxü̃xü̃ na tümaãrü Cori yiĩxü̃ca̱x ya guxãma ya guxema yaxõgüxe ga marü yuexe rü guxãma ya yíxema yaxõgüxe ya ñu̱xma rü ta maxẽxẽ. 10Rü ngẽmaca̱x Pa Chaueneẽx, ¿rü tü̱xcüü̃ i nüxü̃ quixuxü̃ i cueneẽ i yaxõxü̃? Rü cumax, Pa To i Chaueneẽx, ¿rü tü̱xcüü̃ i nüxü̃ cuxoxü̃ i cueneẽ? Erü guxãtáma i yixema rü Tupanape̱xewa tá tangugü na nüma tüxü̃ nangugüxü̃ca̱x rü ngoxi ime rü e̱xna tama. 11Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü ya tórü Cori: “Ngẽma aixcüma na chamaxü̃xü̃rüü̃ tá ta nixĩ i aixcüma guxü̃táma i duü̃xü̃gü chope̱xegu caxã́pü̱xügüxü̃, rü guxü̃táma choxü̃ icua̱xüü̃güxü̃”, ñanagürü. 12Rü ngẽmaãcü nüxü̃ tacua̱x na wüxichigü i yixema rü aixcüma tá Tupanape̱xewa na ingugüxü̃ na namaã nüxü̃ ixuxü̃ca̱x na ñuxãcü imaxẽxü̃ rü ṯacü na ixüxü̃. 13Rü ngẽmaca̱x nixĩ, Pa Chaueneẽgüx, i tama namexü̃ na tamücügüxü̃ ixuechaü̃. Natürü narümemaẽ nixĩ i nüxü̃ perüxoe i guxü̃ma i ṯacü i peeneẽgüxü̃ pecadugu yixẽẽxü̃ rü e̱xna norü õxü̃ chixexẽẽxü̃. 14Choma nüxü̃ chacua̱x rü nataxuma i õna i Tupanape̱xewa chixexü̃. Rü aixcümaxü̃chi nüxü̃ chacua̱x i ngẽma erü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃ chixĩ, rü nüma choxü̃ nüxü̃ nacua̱xẽẽ i ngẽma. Natürü ngẽxguma chi texé nagu rüxĩnügu na tama Tupanape̱xewa namexü̃ i ṯacü rü õna na tangṍxü̃, rü name nixĩ i noxtacüma tama na tanangṍxü̃ ega nagu tarüxĩnügu na tama namexü̃ i ngẽma. 15Rü ngẽxguma ngẽma cungṍxü̃ca̱x tümaãẽwa cunangu̱xẽẽgu ya cueneẽ, rü cumaã nüxü̃ chixu rü tama aixcüma tüxü̃ cungechaü̃. Rü tama name i ngẽma cungṍxü̃gagu chixexü̃gu tüxü̃ cunguxẽẽ rü tüxü̃ icuyarütauxẽẽ ya yíxema cueneẽ ya Cristu tümaca̱x yuxe. 16Rü ngẽmaca̱x, woo cuxca̱x namexgu i ngẽma cuxüxü̃, natürü tama name na cunaxüamaxü̃ ega ngẽmaca̱x togü tá cuxü̃ ixuxgu na pecadu yiĩxü̃ i ngẽma cuxüxü̃. 17Rü ngẽma Tupanape̱xewa na imexü̃ca̱x rü tama ṯacü rü õna na ingṍxü̃ rü e̱xna ṯacü rü axexü̃ na ixaxüxü̃gagu nixĩ. Natürü nape̱xewa na imexü̃ca̱x rü tanaxwa̱xe i Naãẽ i Üünexü̃ãrü ngü̃xẽẽmaã meã tayanguxẽẽ i ngẽma Tupana naxwa̱xexü̃ rü yigümaã itarüngüxmüẽ rü aixcüma tataãẽgü nape̱xewa ya Tupana. 18Rü yíxema ngẽmaãcü Cristuca̱x maxü̃́xẽ, rü Tupana rü tümamaã nataãẽ, rü guxü̃ma i duü̃xü̃gü rü ta tümamaã nataãẽgü. 19Rü ngẽmaca̱x, ¡ngĩxã naxca̱x tadaugü i guxü̃ma i nacüma i mexü̃ i yigümaã tüxü̃ rüngüxmüẽxẽẽxü̃! ¡Rü ngĩxã yigü tarüngü̃xẽẽ na yexeraãcü iyaexü̃ca̱x i tórü õwa rü Tupanaãrü orewa! 20Rü tama name i ṯacü rü õna na cungṍxü̃gagu icuyanax-oxẽẽ i Tupanaãrü puracü i cueneẽãrü maxü̃wa. Rü aixcüma nixĩ i guxü̃ma i õnagü i namexü̃ i Tupanape̱xewa. Natürü wüxi i chixexü̃ nixĩ ega ngẽma õna i ingṍxü̃gagu chixexü̃gu nayixẽẽgu i taeneẽgü. 21Rü ngẽmaca̱x tama name i cunangõ̱x i namachi, rü e̱xna cuyaxaxü ya binu, rü e̱xna cunaxü i ṯacü i to, ega ngẽmagagu chixexü̃gu cunanguxẽẽgu i cueneẽ i yaxõxü̃. 22Rü ngẽxguma cuma nagu curüxĩnügu na namexü̃ na cunangṍxü̃ i ngẽxü̃rüüxü̃mare i õna, rü Tupanape̱xewa rü name nixĩ i cuxicatama nüxü̃ cucua̱x i ngẽma. Rü tataãẽ ya yíxema tümaãẽwa nüxü̃ cuáxe na Tupanape̱xewa namexü̃ i ngẽma taxüxü̃. 23Natürü ngẽxguma wüxie nagu rüxĩnügu na tama namexü̃ i Tupanape̱xewa na ṯacü rü õna na tangṍxü̃, rü pemaã nüxü̃ chixu rü chixexü̃ taxü ega tanangõ̱xomagu, erü tümaãẽwa nagu tarüxĩnü na tama aixcüma namexü̃ i ngẽma taxüxü̃. Rü guxü̃ma i ngẽma tümaãẽwa nagu tarüxĩnüxü̃ na nachixexü̃ rü aixcüma pecadu taxü ega tanaxüamagu.
Copyright
Learn More


text:
Toggenburg (distret)
El Distret de Toggenburg l'è giü dei òt distrecc eleturài (en todèsch: Wahlkreis) del Canton San Gal, en Svìsera,
El distret de Toggenburg l'è sitüàt endèla la regiù centro-setentriunàla e ucidentàla del cantù. El cunfìna a nordèst col distrèt de Wil, a èst col Cantù Apenzèl de Dét, a sudèst col distrèt de Werdenberg, al sud col distrèt de Sarganserland, a sudòvest col distrèt de See-Gaster, a òvest coi distrècc de Hinwil e Pfäffikon (ZH), e al nordòvest col distrèt de Münchwilen (TG).
Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La popolasiù totàl del distrèt l'è de 45070 abitàncc (stìme del Dicember 2011), repartìda 'n 16 cümü.
References[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Toggenburg (distret) al Wikimedia Commons


text:
I fioe
Fiöe de bifùlch o fiöe de Re fiöe de bagàscia o de pulè fiöe del scacìn o del prevòst tucc fiöe ‘me el mè tucc fiöe‘me el vòst Fiöe della cùlpa o regular fiöe de magnàn o miliardàr fiöe de maghùtt fiöe d’ingegnè tucc fiöe ‘me el vòst tucc fiöe‘me el mè l’è sul crescènd che a na farà òmen divèrs la società (2 volte) Fiöe d’uperàri o de padrùm fiöe de dutùr o de stregùn stèss el murbìli stèss i uregiùn la varicèla la dentisiùn Stèss baticöer stèss sentiment per l’aquilùn scapâa nel vent per la farfàla impresunâa nei ragnatèl ai bord d’un prâa l’è sul crescènd che a na farà òmen divèrs la società( 2 volte) Fiöe de campagna o de cità di mamasantìsima o quaquaraqua fiöe del latàio o del pustìn fiöe del Signor o del Ciapìn Fiöe del to fiöe o de nisun gh’è no un nanìn vün ch’el sia vün al quàl ghe sìum mîa debitùr nünc gli adulti i ”superiùr” Per quel so giro-giro-tondo che una lesiùn l’è per il mondo del “come” andare verso il domàn cantando e la mano in la man in barba ai lesg cudificâa di questa nostra società che ognün el po’ dìn fin che ne voër ma uguài se nàs e uguàì se möer (2 volte)
ilDeposito.org non fornisce file o audio o registrazioni dei canti presenti ma ci limitiamo a segnalare altri siti dove è possibile ascoltare e/o scaricare i canti.
Link per ascoltare e/o scaricare il canto:
Per il presente canto sono disponibili le seguenti traduzioni:
Informazioni
Il "Collettivo Ticino riva sinistra" fu attivo a Castano Primo (MI) negl' anni '70/'80.
Indicazioni bibliografiche
Fiorenzo Gualandris, Graziano Carlessi
Condividi
Strumenti
Scheda del canto
Lo staff de ilDeposito.org non condivide necessariamente il contenuto, che viene inserito nell'archivio unicamente per il suo valore storico, artistico o culturale (maggiori informazioni).


text:
1992
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 15 03 - Catalunya: sa i célebra i elezziun al Parlameent da Catalunya; CiU la veenc-i cun magjuranza assulüda.
- 16 01 - Citaa da Mèssich (Mèssich): di representaant dal guvèern salvadureench e dal FMLN ga i signa i Acòort da Chapultepec, ch'i ponn fin a una guèra civil ch'a l'era drée a dürá da dúdas agn.
- 11 09 - ul Pakistan i ul nòort da l'Índia: fòort tempèest munsònich ga i causa la mòort d'un para da mila da personn.
- 28 09 - Katmandú (ul Nepal): sa al fracassa un Airbus-300 pakistanées i en möör e 167 passagée e l'equipacc.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 21 06 - Sueca (l'Horta de València): Joan Fuster, scrituur valencià.
- 23 03 - Fribuurgh da Brisgòvia, Germania: Friedrich Hayek, ecunumista austríach, Premi Nobel d' Ecunumía da 1974.
- Gianni Brera, giurnalista e scritùr italiàn.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Eveniments chaschunads da privels da la natira n'èn da princip betg evitabels. Cun mesiras adattadas sa laschan dentant reducir las consequenzas d'eveniments da la natira per ils umans, per ils edifizis e per l'ambient. Contribui Vossa part en chaussa cun in cumportament correct avant, durant e suenter eveniments chaschunads da privels da la natira.
En cas d'in eveniment emprovan las autoritads responsablas da far tut per minimar uschè bain sco pussaivel las consequenzas per ils umans e per las valurs materialas. En quest connex èsi fitg impurtant che la populaziun sa cumportia en moda correcta areguard l'eveniment da la natira e sias consequenzas. En cas d'eveniments chaschunads da privels da la natira, ma er en cas d'autras catastrofas e situaziuns d'urgenza èsi central che mintga singula e singul saja abel da prestar agid a sasez ed agid spontan. Mintgina e mintgin sto perquai esser en cas da proteger sasez fin ad in tschert grad. Differents posts spezialisads han publitgà perquai recumandaziuns da cumportament. Las mesiras da prevenziun avant, las mesiras da dumogn durant e las mesiras da reparaziun suenter eveniments chaschunads da privels da la natira sa differenzieschan tut tenor il tip da privel. Resguardai per plaschair las recumandaziuns da cumportament specificas en cas da terratrembels, schelira, urizis, chalira, auas grondas, lavinas, moviments da massa, plievgia, naiv, vias glischas, incendis da guaud e vent.
Sch’in eveniment ha lieu actualmain, ston en mintga cas vegnir suandadas las instrucziuns da las autoritads localas dal lieu correspundent. Sche Vus essas en ina miseria acuta, telefonai al numer d'urgenza 112. As infurmai sur il radio, sur la televisiun e sur l'internet davart la situaziun da privel actuala e resguardai ils avertiments ed ils signals d'alarm.
Per esser preparà en general sin in eveniment chaschunà da privels da la natira vegnan recumandadas intginas mesiras simplas. Faschai ina planisaziun per cas d'urgenza, controllai mintga onn Voss edifizi e scleri, sche Vossas assicuranzas èn suffizientas. Tips:
- As infurmai davart il potenzial da privel general en Voss lieu da domicil e da lavur. Las chartas chantunalas da privels infurmeschan en chaussa.
- Hajas a disposiziun ils numers da telefon d'urgenza ils pli impurtants.
- Endrizzai ina provisiun d'urgenza (en cas d'eveniments chaschunads da privels da la natira na po il provediment cun victualias e cun aua betg vegnir garantì en mintga cas).
- Hajas a disposiziun in'apoteca da chasa.
- Guardai almain ina giada per onn, sche Voss edifizi ha eventuals donns, e controllai las fixaziuns da las antennas, dals implants solars, da las antennas parabolicas, da las storas e.u.v. sco er la stabilitad da penslas e d'avantcorps.
- Verifitgai, sche l'Assicuranza chantunala d'edifizis paja en Voss chantun ils donns che eveniments elementars chaschunan vi da Voss edifizi.
- Sche Voss chantun n'ha betg in'assicuranza chantunala d'edifizis, vegni recumandà da far in'assicuranza d'edifizis privata.


text:
Frantic
Frantic (Diav'l adòs) 'l è 'n thriller dal 1988 ad Roman Polański girâ tut in Frància. La culòna sunóra, 'd Ennio Morricone, la pōl cuntàr su di pès di Simply Red, I'm Gonna Lose You, e dla Grace Jones, I've Seen That Face Before (Libertango).
C'n un cóst ad vint migliòṅ ad dòlar, al film al n gh 'l à minga cavàda a far cònt para parchè al 'n à fat sù sōl darsèt migliòṅ e mèś.
Sunt
Al dutōr Richard Walker (Harrison Ford), cirùsic ad San Francisco, al riva a Parì par tōr part a 'n incòntar mèdag internasiunàł. Al gh'à sèg sò mujér Sondra (Betty Buckley) parchè al vōl amprufitàr-as dl'ucaśiòṅ par far na vacànsa e p'r arcurdàr la luna ad mēl ad vint an prima.
Rivâ a destinasiòṅ, Richard al s rénd cònt 'd avér tòlt la valìś śbaliàda a 'l aeropòrt. Dòp avér cuntâ incòsa a 'l impiegâ par telèfun e èsar-'s fat na dócia, 'l óm al n cata più sò mujér, sparìda acsè cuma la valìś. Ninsòṅ a sà gnint, sōl un barbòṅ al gh diś 'd avér vdû na dóna fata muntàr sù in na màchina cun la fòrsa. Andâ sèg in sal pòst, Richard al cata par tèra al brasalét dla Sondra e al s cunvìns che i l'àppian purtàda via dabòṅ.
'L óm al taca a 'ndar-'g a fónd da par lò parchè cun la pulisìa e al purtēr d'l albêrg a n gh'è gnint a maṅ. Tgnéd a drē a 'n śavàj catâ in dla valìś, Richard al riva a cà 'd un sèrt Dedé (Boll Boyer), traficànt ad dròga, ma 'l al cata masâ. Subìt dòp al cgnós la Michelle (Emmanuelle Seigner), na ragàsa ch'la lauràva par Dedé par purtàr la dròga in Frància: la valìś l'éra la sua ma qualchidòṅ al gh l'à purtàda via. Insém i decìdan 'd andàr avànti par risòlvar 'l mistēr e par catàr la Sondra.


text:
Giuli Vindes
Cai Giuli Vindes (Caius Iulius Vindex, ?-68) l'è staa on official roman de origin gàllega. L'è famos per la soa rebellion contra el Neron.
Lù l'era el fioeu de on Senator roman, ma la soa fameja, comè dis anca el nòmm Vindex, l'era derivada de quèlla de dij re de l'Aquitània. L'è staa nomenaa propretor de la Gallia Lugdunens vers la fin del regn del Neron, che peroo 'l s'era creaa on numer assee grand de nemis traj famej senatoriaj, e vun di quèst l'eva pròpri el Vindes.
In del marz del 68, el Vindes el s'è ribellaa, e con lù ona bona part de la Gallia. Peroo lù el voreva nò diventà imperador, e donca l'ha invitaa a vessel el governador de l'Aragona Servi Sulpissi Galba, che l'ha refusaa, anca se'l s'è unii a la revoeulta. Ma minga tutt i region occidentaj eren de la part dij ribej: el Virgini Rufo l'ha taccaa la cittaa de Besanzon. Vindes l'è coruu a difendela, e i dù generaj hann trovaa on accòrd. Ma per ona incoprension, i soldaa de Rufo hann scomenzà a combatt e'l Vindes el s'è sucidaa.


text:
29 01
Ol dé 29 de zenér l'è 'l 29 dé de l'an del calendare gregorià; manca 337 (338 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 29 de zenér al è ul dí da pòost 29 dal an dal calendari gregurian; i manca 337 (338 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1848 - Cili: ul paées al adota ufizzialament ul sistema métrich decimaal.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1860 - Taganrog (Ucraïna): Anton Cèkhov, dramatüürgh Ucraïnées in lengua Rüssa.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
11 02
Ol dé 11 de febrér l'è 'l 42 dé de l'an del calendare gregorià; manca 324 (325 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 11 de febrér al è ul dí da pòost 42 dal an dal calendari gregurian; i manca 324 (325 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1419 - Andorra: ol vèscuf d'Urgell ghe autorisa la creassiú del Consel General d'Andorra, cognossit come Consel de la Tera.
1972 - Vandelòs (ol Baix Camp-Catalunya): al entra in funsionamet la centrala nöcleara Vandelòs I.
1869 - Madrid (Spagna): se i costitüiss i Corc Costituents daspus ol derocamet d'Isabela II.
1873 - Madrid (Spagna): Se proclama la Pröma Repüblega Spagnöla.
1929 - Roma (Itàlia): la Santa SéI e ol stat Italià i signa i Pacc del Laterà, che, intra óter acord, i ratífega la creassiú del stat del Vaticà.
1990 - Sità del Cap (Süd-àfrica): i líbera Nelson Mandela despus de 27 agn de presú a Robben Island.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1847 - Milan (Ohio, SÜA): Thomas Alva Edison, físegh e prolífegh inventur Stadünindench.
1977 - Agoura Hils, Califòrnia (SÜA): Mike Shinoda, vocalista, ghitara e raper de Linkin Park.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1998 - Paris (Fransa): Manuel Viusà, pitur e patriota Català.
1650 - Stocolma (Suèssia): René Descartes, filòsof e matemàtegh Franses.
1948 - Moscòa (Rössia): Sergei Eisenstein, diretur de sínema soviétegh.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Festa localaa d'Esparreguera, a la comarca del Baix Llobregat
Dé de la Vitòria de la Revolüssiú, a l'Iran
Kenkikukinen no Ghe (Dé Nassiunal de la Fondassiú), al Zapú ----
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Fabri Fibra
Fabri Fibra (ver nom: Fabrizio Tarducci) l'è ü cantant rap nasüü a Senigalia ül 17 da utubar dal 1976 e al ga un fredel cal fa anca lü rap e'l sa ciama Nesly Rice.
Cuntegnüü
L'esordi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fabri Fibra al cumincia a interesas de musica da adulescent, incidend ül prim bran a 17 an. In dal 1995 al registra ül sò prim demo. In dal 1996 al sa uniss al DJ e beatmaker Lato, al realisa Del mare quest'el gruv, seguì da Il rapimento del Vulplà in dal 1997 quand al sa uniss anca ul rapper Shezan Il Ragio. Ul trio ciapa ul nom da Qustodi Del Tempo. In dal 1999] Fabri Fibra' e Lato' publican Sindrome Di Fine Millennio, suta ül nom da Uomini Di Mare, culaburand cun El Presidente (cugnusu cumé Esa), Seca sek, Inoki, Joe Cassano e ül fredel Nesly Rice.
Teste Mobili e Piante Grasse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quand Fabri Fibra cumincia a esibiss in tuta Italia, a vegn fundada la Teste Mobili Records, eticheta e culettif che in dal 2000 edita ül mixtape Dinamite. In cal periud ül rapper al culabura in album com Novecinquanta da Fritz Da Cat; Z000 da Dj Zeta, In Teoria dai Sottotono e 50 MC's Vol.2 mixtape, dai artist italian, prudot dai ATPC. In dal 2001 la Teste Mobili cumincia la culaburasiùn cul culetiff da Men In Skratch, da cui nass ül grup Piante Grasse, cal realisa l'album Cactus. Sempar in dal 2001 al partecipa insèma a Fede dai Lyricalz cumé MC fiss a l'album da Fritz da Cat Basley Click (cun la partecipasiùn da Lugi, Al Castellana, Nesly Rice e Turi).
Cariera sulista[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ultra à ess cugnusu in da la scena rap underground per gli album cun Uomini di Mare; Fabri Fibra l'ha aumentò la sua fama per mess di sò esibisiùn in di freestyle, anca grasie a la vincita dal Mortal Kombat. In dal 2002 ess ül prim album da sulista da Fabri Fibra intitulò Turbe Giovanili, e l'ann dopu ess Lato & Fabri Fibra, album cal sara sù ül prugett Uomini Di Mare cun Lato. Ul 1 settembre 2004 esan cuntempuraneament Home da Nesly Rice e Mr. Simpatia da Fabri.
Turbe Giovanili[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Turbe Giovanili l'è ül prim album sulista da Fabri Fibra dopu la partecipasiùn in da la crew dai Uomini Di Mare. L'album parla di prublem da relasiùn vers la nòva sucietà e ül raport tra i person.
Mr. Simpatia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Mr. Simpatia l'è ül sò second album sulista, l'e' sto stampò in dal 2004. Ul disc cuntien 18 tracc cantò da Fibra e una cun Nesli (Nesly Rice). Ul disc al ga permis da ess cuntatò da la Major da la Universal che in dal 2006 l'ha ingagiò per publicà ul ters album.