text:
Vestito per uccidere
Vestito per uccidere (Vistî par masàr) 'l è 'n film thriller dal 1980 ad Brian De Palma ch'al 'l à anc scrit.
Sunt
La Kate Miller (Angie Dickinson) l'è na raśdóra americàna ch'la gh'à di prubléma a livèl sesuàł (la in vrév) e par cal mutìṿ lè lē la và da 'n psichiàtar ad New York, al dutōr Robert Elliott (Michael Caine). Durànt 'n apuntamènt cun chi lò, la próa a saltàr-'g adòs ma lò al diś ad nò. Più tard la Kate la véd un furastēr ch'a gh piàś dimóndi méntar la s cata in na galerìa 'd art e la fà 'l amōr sèg in dal sò apartamènt. Quànd la vîṅ a savēr, lśénd dal sò carti méntar lò 'l è incóra drē a durmìr, che lò al gh'à al mâl ad la lua, la s in và tuta spavintàda ma pò l'è custréta a turnàr indrē parchè l'iva lasâ là 'l sò anèl. Méntar l'è drē a 'ndàr sù cun 'l asinsōr, a s vèra la pòrta e la gh s para davànti da dóna biónda vistìda 'd négar e cun di uciài da sōl adòs ch'la gh'à un raśōr in dla maṅ. In 'n àtim la la cópa lè dèntar, giùst in tèmp par scapàr via prima che na putàna ciamàda Liz Blake (Nancy Allen) la la vdìs bèṅ da 'n spèć. Chi lē, catànd sù al raśōr pîṅ ad sangṿ da par tèra, la s tira adòs i suspèt dla pulisìa parchè na dóna dal pulisìi la l'iva vduda cun cal śavàj lè in maṅ davśèṅ a 'l asinsōr. Ma la gh'à anc i òć adòs dla sasìna.
Par cal mutìṿ lè la Liz la s mét a pascàr la sulusiòṅ dal śal cun 'l ajùt ad Peter (Keith Gordon), al fiōl inventōr dla vitma.
In cal méntar al dutōr Elliott al ricév in dla sò segreterìa telefònica un mesàǵ dla transesuàla Bobbi, na sò pasìnta dascuntènta 'd lò, ch'la gh diś che lē la n vōl piò andàr a far-as curàr da lò parchè al n gh'à minga firmâ al parmés p'r al cambi dal sès. Cardénd-la 'n perìcul, Robert al decìd 'd andàr a dascórar cun al psichiàtar nóṿ.
Arcgnusimènt
- Saturn Awards dal 1981:
- Prèmi par l'Angie Dickinson cuma atōra mijóra


c: text/html

text:
Equaziån
Artéccol in dialatt bulgnais
Un' equaziån l'è 'na cunpagnänza stra däli espresión matemâtic, ch'al s cunpènsen cun dî valûr ed parameter o variâbil ch'al cunténen. Ed sôlit sti parameter s ciamen incògnit. I valûr ch'äli incògnit àn da tôr par fèr vaira l'espresión as ciamen soluzión d'l equaziån e risolver l'equaziån al vré dîr truèr on ed sti valûr. Par esänpi:
l'è un equaziån cåun un incognita, la x. Cum as pôl fèr vadder fazilmänt, avän dû valûr x = 2 e x = 3 ch'al risolven l'equaziån. Tott i èter valûr risoven l'equaziån. Tott i èter valûr i fàn l'equaziån sbagliè. Un èter esänpi al pôl èser:
che pò l'è una equaziån (brîsa algebrica) d'una variâbil. In sti chès qué äl soluzión én: x = 0, x = 2π, etc. As scrîv anch: .
D'abitudin s drôven anch'äl prémmi letter d'l alfabet latén a, b, c, e vî acsé, par denotèr däl costant int'äli equazión, cura ch'as arserva int'äl letter finèl x, y, z, e vî acsé, par indichèr äli incògnit. Äl dåu espressión cunpâgna s ciamen tèrmin d'l'equaziån.
D'acôrd cun la putänza masuma n elevè a l'incògnita as bacâja d'equaziån ed grèd n, par esänpi equaziån ed prémm grèd, equaziån ed secånd grèd, e vî acsé.
In sti chès, ch'as à da verifichèr däli equazión divêrsi tott al stess tänp, as dscårr ed sistema d equazión.
Al concètt d'equaziån l'è generèl e al s pôl applichèr a una funziån e brîsa acsé a un nómmer, In sti chès qué al guaj l'è ch'as à da truèr una funziån o una famàjja d'equazión ch'äl verifichen däl condizión determinè. Par esänpi, as pôl fèr ed manîra che 'na funziån sìa cunpâgna a la sò derivè:
Quassta qué l'è un' equaziån differenzièl, e äl só soluzión én:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tudesch del Texas
El Tudesch del Texas a l'è un dialet del tudesch che'l parlen in de la Hill Country in Texas i gent d'urigin tudesca imigraa a la metà del 1800. 'Sti imigrant aveven fundaa i cità de New Braunfels, Fredericksburg, Boerne, Schulenburg, Weimar, e Comfort.
Cunt el temp i parlant a hinn vegnüü semper de men per questiun cultüraj. Il dialet el ris'cia de bun l'estinsiun, e'l parlen suratüt i vecc. Incö el Dr. Hans Boas del Üniversità del Texas a l'è 'dree registrà e stüdià el dialet, e'l purta inans i ricerch del Glenn Gilbert in di agn 1960.


text:
Le Chenit
Le Chenit (Lo Chenit in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 99.22 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 4386 abitant.
El cumün de Le Chenit al se tröva a una altitüden de 1013 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arzier, Bassins, Berolle, Bière, Bois-d'Amont (FR-39), Chapelle-des-Bois (FR-25), Chaux-Neuve (FR-25), Gimel, L'Abbaye, Le Lieu, Longirod, Marchissy, Montricher, Mouthe (FR-25), Saint-George.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Le Chenit in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Mapèl
Mapèl l'è ü cümü de la pruìnsa de Bèrghem che l'se tróa a 11 km de Bèrghem e a 255 méter söl mar. L'è 'n de l'ólta pianüra de l’Ìzola bergamàsca, a i pè e a mesdé del Cat. El cunfìna coi cümü de Imbìer, Barsana, Bunàt Sura, Brembat de Sura, Palasàch, Put San Piéro, Prezès, Sóta 'l Mut, Téren. El gh'à 6 815 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]).
Ol paìs vècc de Mapèl l' à conservàt quàze del töt l'aspèt medioevàl d'öna ólta co i stràde strécie, i cà 'n préda e i tùr che öna ólta i éra sèt; gh'éra pò ach ü fosàt 'ntùren al paìs che l'è restàt apéna apéna in "Contràda di Fòse" come l'insègna pò ach ol nòm de la contràda.
I fà part del cümü de Mapèl pò i bórgh de Piàna, Ultrìga e Prezàt 'ndóe l'è nasìt in del 1025 ol Sant Albèrt de Prezàt.
Cuntegnüü
Sariulì[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per Mapèl i pasa 'l Durt, 'l Bülighèt, che l' fenés in del Durt pròpe in del teritòre de Mapèl e la Bülìga e 'l Córen che 'l fenés in de la Bülìga apéna sóta la éla del Gröm. Fò sùra l'è stacc iscàt ü canàl scolmadùr che quàndo gh'è la piéna l' ciàpa i àque del Durt a mùt del paìs e i a böta amò tùrna in del Durt, però a mesdé de Mapèl, isé che 'l paìs 'l vègne piö alagàt.
Strade e ferovìe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol teritòre cümünàl de Mapèl l'è traesàt fò da:
- la Strada Statàl n° 342 mèi cognusìda col nòm de Briantéa che la à da Bèrghem a Còm e Varés,
- la ferovìa Bèrghem - Lèch.
Céze e santöàre[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Mapèl gh'è 'l Madóna de Prada che se la festègia l'òt de Setèmber, menimà la parochiàl l'è dedicàda a San Michél Arcàngel e la se tróa sura 'l paìs sö 'n d'öna còsta del Cat pogiàda pròpe sura al Durt. Gh'è pò la cezìna mediéala e töta 'n préda de San Bartulumì.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La éla del Gröm del sécol XVIII che co i sò giardì la se tróa a sira del bórgh de Mapèl e a mut de Ultrìga sö ü gröm de tèra métit tra la Bülìga a sira e 'l Córen a matina che de lé póch i se 'ncontra apèna a mesdé de la éla.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'evulusiù del nömer de abitàncc l'è ilüstràda 'ndèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Bràtea
La bràtea (o ipsofìl) endèla terminulugìa botànica, l'è 'na fòia mudificàda che compàgna fiùr o 'nfiurescènse.
De l'atacadüra a la sèa de la bràtea se svelöpa 'n fiùr o na 'nfiurescènsa. La pöl vìga fùrme e dimensiù diferènte. La funsiù de la bràtea l'è de sòlet chèla de protèger el böt del fiùr del zél e dei atàch dei parasìcc.
Le bràtee de sòlet le g'ha culùr vért e se pöl cunfundìle co le fòie; en sèrte spéci le pöl véser culuràde e se pöl scunfundìle col fiùr e alùra se dis che le g'ha funsiù vesilìfera perché le fà de reciàm per i insècc empulinadùr. 'N ezèmpe tìpech de bràtea vesilìfera i è la stèla de nedàl (Euphorbia pulcherrima Willd.) e la Bougainvillea.
-
-
-
Invòlucro de bràtee de la 'nfiurescènsa a capulì de la margaréta. L'è mìa 'n càles perchè 'l capulì l'è mìa 'n fiùr ma 'n ensèma de fiùr, ognü col sò calizì.
-


text:
Marìa ad Mòdna
La Maria Beatrice Eleonora Anna Margherita Isabella d'Este, cgnusùda cuma la Marìa ad Mòdna o Marìa Beatrice 'd Este (Mòdna, 5 'd Utóbar dal 1658 – Saint-Germain-en-Laye, 7 ad Maǵ dal 1718), mujér ad Jàcum II Stuart, l'è stada l'ultma regìna catòlica dal Régn Unî, da 'l 6 ad Favràr dal 1685 a 'l 11 ad Dicémbar dal 1688.
Biugrafìa
Luìǵ XIV, cgnusû cun al scutmàj ad Rè Sōl, cun 'l apòǵ dal papa Clemènt X, par di mutìṿ pulìtic al vliva ch'al Catulicéśum al sa stablìs incóra in Inghiltèra. Par far in manéra ch'al ròbi i andìsan cum al vliva lò, 'l iva pinsâ ad far spuśàr al prìnsip ad York, Jàcum II Stuart, ch'l éra catòlic, cun na prinsipésa catòlica. In alóra al rè 'l éra al vèć Carl II, ch'al n gh'iva briśa di fiōi, e a la sò mòrt al sò pòst al sarév stâ tòlt p'r al fradèl Jàcum II ch'al gh'iva quarànt'an e 'l éra véduv cun dū fiōli fémni e sénsa masć.
Luìǵ XIV al vliva na dóna nòbila, 'd un caśâ antìg, catòlica dabòṅ, ch'la piaśìs a 'l duca ad York e ch'la psis dar-ag anc dimóndi fiōi. A vèṅ sarnî la Maria Beatrice, fiōla ad Fòns IV 'd Este duca ad Mòdna e Réś, ma lē la n in vliva savēr, la vliva far-as sōra. La màdar Làura Martinozzi a 'l inìsi l'éra da la sò part, ma tut 'l éra bèla decìś, al papa stés al séra mòs par cunvìns'r-la a spuśàr-as dgénd che par la Cèsa Catòlica 'l éra méj ch'l'andìs in Inghiltèra piutòst che in cunvènt. Par vulēr dal papa, Maria Beatrice la manda śò al ròsp e la và incòntar a 'l sò destìṅ.
Al spuśalìsi
Al 30 ad Setémbar dal 1673, a Mòdna, Jàcum II al tōś in matrimòni par prucùra la prinsipésa 'd Este ch'la gh'iva quind'ś an, sénsa festegiamènt ch'a paréva ch'al spuśalìsi al fus un segrét. Soquànt dè dòp la màdar, ch'la tgniva pruviśòri al régn dal ducâ p'r al fiōl ad tred'ś an, Fransésc II, la partìs cun sò surèla e sò sio, al cardinâŀ Rinàld, par Lóndra, faghénd na sòsta anc a Parìś. Al parlamènt ingléś al n vliva briśa ch'i rivìsan da lōr parchè i pinsàvan al perìcul ch'al catolicéśum al psis turnàr par via dal matrimòni. Finalmènt, dòp avér-ag dâ còntra p'r un muć ad tèmp, al prim ad Nuvémbar dal 1973 cun al parmés in bisàca, Maria Beatrice e tut chi àtar sèg i aṅ psû śbarcàr a Dover p'r andàr a Lóndra a cgnósar sò marè ch'la n iva mai vdû prima.
La vita in dla córt 'd Inghiltèra
In fîṅ a la mòrt ad Carl II, la vita a còrt par Marìa Beatrice l'è stada un masèl parchè i curtiśàṅ i gh l'ìvan sèg tant da ciamàr-la "la fiōla dal papa" o "la papìsta", dascurénd-ag anc da drē par via di còran ch'al gh fava sò marè e tulénd-la in gir par la mòrt ad quàtar di sò siē fiōl ch'l'iva abû in cal mèntar (un sètim a s śuntarà in sèguit).
In dal 1685, cun la mòrt dal fradèl, Jàcum II al dvénta rè dal Régn Unî e al taca a mustràr d'l afèt par sò mujér, la nóva regìna 'd Inghiltèra. Ma i prutestànt i n la psìvan briśa védar, lē e lò, dū catòlic. E al rè adès al gh'iva anc un fiōl masć.
La glurióśa rivulusiòṅ
'L è acsè ch'la gh'à inìsi la glurióśa rivulusiòṅ (o secónda rivulusiòṅ ingléśa) quand al parlamènt ingléś, cun i Whigs ch'i s daṅ dimóndi da far cun 'l apòǵ anc di Tories, al dmanda a 'l prìnsip ulandéś Gujélum III d'Orange, marè ad Marìa II 'd Inghiltèra, fiōla ad prim lèt ad Jàcum, ad dvintàr rè 'd al pòst ad sò nón. Al ròbi i vànan pròpria acsè e al rè 'l è custrét a 'rparàr, cun sò mujér sèg, a Saint-Germain-en-Laye, davśèṅ a Parìś.
In dal 1701 a mōr Jàcum II e Marìa Beatrice la vrév ch'al fus sò fiōl Jàcum Fransésc Duardo a rgnàr par purtàr avànti la sò misiòṅ vluda da Dio. Quànd però i gh śibìsan ad dvintàr rè a cundisiòṅ ad métar da na banda al cristianéśum par spuśàr al prutestantéśum, sò fiōl al para via dal tut arliâ la prupòsta.
Marìa Beatrice, ultma regìna catòlica dal Régn Unî, arcurdàda da gl'ingléś cuma Mary of Modena, la mōr al 7 ad Maǵ dal 1718 e la vèṅ saplìda insém a 'l marè.
In dal 1793, durànt la rivulusiòṅ francéśa, soquànt scalmanâ i śbràgan la sò tómba, stramnànd in gir i rèst di cadàvar.


text:
Aosta
Aosta (en fransés Aoste; en valdostà: Aoûta, Aousta, Ohta o Veulla; en piemontés: Osta; en latì: Augusta Prætoria; en walser: Ougschta) l'è 'na cità italiàna, capolöch de la regiù autònoma de la Val d'Aosta.
La g'ha 34 901 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 1 662 ab./km². El cunfìna coi cümü de Charvensod, Gignod, Gressan, Pollein, Roisan, Saint-Christophe, Sarre.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
DLa la la la la la la la la Am7la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla la DLa la la la la la la la la Am7la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla la HDow will I know, D7M if I'd arrived iD7n time to kGnow you GmIf you'd have taken the time to Dshow me EmAh F♯mAh GAh AAh A7I wouldn't be Dlonely DWhere will I goD7M, who will I have to D7lie beside Gme GmIs it something that's inDside me EmAh F♯mAh GAh AAh A7I Feel So Dlonely A7Tried so hard each time, each time I just can't make it(G--A7 Feelin' fast vibrations and I just can't take it GmLiving from day to day,D7M chasin' a dream EmAh F♯mAh GAh AAh -- EmAh F♯m Ah GAh AAh A7I'm, Dleavin DLa la la la la la la la la la laAm7 la la GmLa la la la la la la la la la la Dla la A7Tried so hard each time, each time I just can't make it(G--A7 Feelin' fast vibrations and I just can't take it GmLiving from day to day,D7M chasin' a dream Em F♯m G A Em F♯m G AAh Ah Ah Ah -- Ah Ah Ah Ah A7 D I'm, leavin DLa la la la la la la la la Am7la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla laD Am7 La la la la la la la la la la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla la Em F♯m G A Em F♯m G AAh Ah Ah Ah -- Ah Ah Ah Ah A7 D I'm, leavin DLa la la la la la la la la Am7la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla laD Am7 La la la la la la la la la la la la la GmLa la la la la la la la la la la Dla la Gm 355333 or 003333 Dmaj7 002222 Submitted By Neville CourtStandard guitar tuning:EADGBENo capo
Terms and Privacy | API | Just Added Tabs | Tags | How to Read Guitar Tab | Music Theory | Contact/Support
© 2017, Songsterr.com.
© 2017, Songsterr.com.


text:
Mörel-Filet
Mörel-Filet a l'è un cumün svizzer del distret de Östlich Raron, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.4 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 679 abitant.
El cumün de Mörel-Filet al se tröva a una altitüden de 746 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün Betten e Grengiols a nordest, con Bister a est, Termen a sud e con Riederalp a ovest.
El cumün l'è el resültaa de la fusion (in del ginee del 2009) dei du ex-cumün de Mörel e Filet.


text:
Franche-Comté
La Franche-Comté (nòm uficiàl en fransés: Région Franche-Comté ) l'è giöna de le 22 regiù de la Francia. La popolasiù totàl de la regiù l'è de 1,133,000 abitàncc (dato del 2004) distribüìcc söndèn'area de 16,202 km², per 'na densità de 70 ab./km².
Sudiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La regiù de Franche-Comté l'è dividìda 'ndei dipartimèncc de Doubs, Haute-Saône, Giüra, Territoire de Belfort che i ragrùpa 8 circondàre (en fransés: arrondissements) e 1.786 cümü. La capital de la regiù l'è Besançon.


text:
La SRG SSR, la Posta Svizra e la Crusch Cotschna Svizra èn purtadras da l’acziun 2xNadal. Dapi 1997 appellescha 2xNadal onn per onn durant il temps da Nadal e Bumaun da regalar pachets.
Il cuntegn va per la mesadad a persunas basegnusas en Svizra, l’autra mesadad va en pajais da l’Europa Orientala, nua che societads localas da la Crusch Cotschna repartan las donaziuns als umans basegnus.
Ils onns passads ha 2xNadal survegnì mintgamai passa 70'000 pachets cun victualias e rauba per il mintgadi. Ultra da quai datti er la pussaivladad da prender part a las collectas cun pachets online. Cun questas donaziuns vegnan victualias cumpradas e repartidas cunzunt en l’Europa Orientala.
2xNadal – Grazia per Voss pachet!
Regalai in pachet online
Cun Vossa donaziun po la CCS cumprar favuraivel e direct en il lieu las victualias e la rauba che mancan e reparter quellas.


text:
DNA
L'Acid desossiribunücleich, cugnusüü cun la sigla DNA, a l'è un acid nücleich che'l tegn dent i infurmaziun genetigh ch'a hinn dupraa per el desvilüpp e'l funziunament de tücc i urganism vivent. El laurà principal del DNA l'è la cunservaziun di infurmaziun per un temp lungh. I toch (segment) del DNA che gh'hann i infurmaziun genetigh a hinn ciamaa "gen", anca se alter sequenz de DNA gh'hann alter funziun per la strütüra o el regulà i prucess che dupren i infurmaziun genetich.
El DNA l'è un lungh pulimer che l'è faa de ünità piscininn ch'a hinn ciamaa nücleutid, che gh'hann un schelter de zücher e grüp fusfaa giuntaa insema cun ligam esterigh. Tacaa al zücher la gh'è vüna di quater bas azutaa. A l'è propi la sequenza de 'sti quater bas del schelter chì che la cudifega i infurmaziun; la sequensa la se legg cunt el codes genetigh che'l specifega la sequensa di aminuacid de la pruteina.
El codes a l'è legiüü sü toch de RNA, che l'è la cobia del DNA. El prucess de cobia el se ciama "trascriziun".


text:
Daillens
Daillens a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.56 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 911 abitant.
El cumün de Daillens al se tröva a una altitüden de 503 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bettens, Bournens, Eclépens, Lussery-Villars, Oulens-sous-Echallens, Penthalaz.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Daillens in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Rü nayexma ga wüxi ga yatü ga Ananíãgu ãẽ́gaxü̃ rü Chacuíra ga nama̱x. Rü nümagü rü namaã nataxegü ga wüxi ga norü naãne. 2Natürü ga yema yatü rü nama̱xmaã nanamexẽẽ na nügüxü̃́ ngĩxne nayauxgüxü̃ ga ñuxre ga yema naãnetanü. Rü ñu̱xũchi yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃xü̃tawa ngĩxü̃ nangegü ga yema nüxü̃́ íyaxücü. 3Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ananíãx, ¿tü̱xcüü̃ ṉg̱oxo i Chatanága cuxĩnü rü Tupanaãẽ i Üünexü̃maã quidora, rü cugüxü̃́ ngĩxne cuyaxu i ñuxre i ngẽma curü naãnetanü? 4—¿E̱xna yexguma tauta namaã cutaxegu, rü tama e̱xna cuxrü yiĩxü̃ ga yema naãne? ¿Rü yexguma namaã cutaxegu, tama e̱xna cuxrü yiĩxü̃ ga yema dĩẽru na ngĩxü̃ cugu̱xẽẽxü̃ca̱x i ngẽma cuma cunaxwa̱xexü̃ãcüma? ¿Tü̱xcüü̃ i cunaxüxü̃ i ñaã? Tama yatügümaãxĩca quidora, natürü Tupanamaã rü ta nixĩ i quidoraxü̃ —ñanagürü ga Pedru. 5Rü yexguma yema orexü̃ naxĩnügu ga Ananíã, rü yuxü̃ma inayangu. Rü poraãcüxüchima namuü̃ẽ ga guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü ga yexguma yemaxü̃ nacuáchigagügu. 6Rü ñuxre ga yéma yexmagüxü̃ ga ngextü̱xüxü̃gü rü nanayauxgü ga naxü̃ne, rü nananuquegü, rü inayata̱xgü. 7Rü tomaẽ̱xpü̱x ga ngora ngupetüxgu rü íingu ga nama̱x. Rü yexma ixücu natürü tama nüxü̃ icua̱x ga ṯacü na ngupetüxü̃. 8Rü Pedru ngĩxna naca, rü ñanagürü: —¿Yema natanü ga ipexunetaxü̃gu yiĩxü̃ ga namaã petaxegüxü̃ ga perü naãne? —ñanagürü. Rü ngĩma rü: —Ngü̃, ngẽxgumaẽ̱xpü̱xgu nixĩ —ngĩgürügü. 9Rü Pedru rü ñanagürü ngĩxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ pegümaã ngẽmaãcü wüxigu perüxĩnüẽ na namaã pidoraexü̃ca̱x i Tupanaãẽ i Üünexü̃? ¡Dücax, ngẽma cutexü̃ iyata̱xgüxü̃ rü marü ínangugü, rü ñu̱xma rü cuxü̃ rü tá ta ngẽ́ma nangegü! —ñanagürü. 10Rü yexgumatama yu̱xcüma Pedrupe̱xegu iyangu. Rü yexguma nachocu̱xgu ga yema ngextü̱xüxü̃gü, rü yu̱xcüma ngĩxü̃ inayangaugü. Rü ngĩxü̃ nayauxgü, rü ngĩtexü̃tagutama ngĩxü̃ nayata̱xgü. 11Rü yexguma nüxü̃ nacua̱xgügu ga yema ngupetüxü̃, rü guxü̃ma ga yema yaxõgüxü̃ rü yema togü ga duü̃xü̃gü rü ta poraãcüxüchima namuü̃ẽ. 12Rü yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃, rü duü̃xü̃güpe̱xewa nanaxügü ga muxü̃ma ga mexü̃gü ga Tupanaãrü poramaã naxügüxü̃. Rü inanawe̱xgü ga muxü̃ma ga cua̱xruü̃gü. Rü guxü̃ma ga yema yaxõgüxü̃ rü guxü̃guma naxĩtaque̱xegüxü̃ nawa ga yema tupauca ga taxü̃neãrü chopetüchica ga Charumóũãrü Chopetüchicagu ãẽ́gaxü̃. 13Rü yema togü ga duü̃xü̃gü ga tama yaxõgüxü̃ rü namuü̃ẽ na yema yaxõgüxü̃tanügu naxãgüxü̃, natürü poraãcü yema yaxõgüxü̃xü̃ nangechaü̃gü. 14Rü nimuẽtanüãma ga yema yaxõgüxü̃ yerü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga yatüxü̃gü rü ngexü̃gü rü Coriaxü̃́ nayaxõgüetanü. 15Rü yema duü̃xü̃gü rü cayegüwa nanagagüxü̃ ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃, rü yexma nayamugüxü̃ naxchápenüü̃maã rü norü caruü̃gümaã na yexguma Pedru yéma üpetüxgu, rü naxchipetamare nüxü̃ na nachixü̃ca̱x. 16Rü yexgumarüü̃ ta rü yéma naxĩtaque̱xegüxü̃ ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga Yerucharéü̃ãrü ngaicamana imugüne ga ĩãnewa ne ĩxü̃. Rü yéma naxca̱x nanagagüxü̃ ga yema iḏaaweexü̃ rü yema ng̱oxoã̱xgüxü̃. Rü guxü̃ma naxca̱x nitaanegü. 17Rü yexguma ga guma paigüeru rü guxü̃ma ga yema natanüxü̃gü ga Chaduchéugü rü poraãcü nixãũxãchigü naxca̱x ga yema mexü̃gü ga naxügüxü̃ ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 18Rü yemaca̱x norü purichíagüxü̃ namu na ínayauxü̃ãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü. Rü ĩãneãrü poxcupataü̃gu nanapoxcue. 19Natürü Coriarü orearü ngeruü̃ ga daxũcü̱̃ã̱x naxca̱x nayawãxna ga yema poxcupataü̃ãrü ĩã̱xgü ga chütacü. Rü ínanamuxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: 20—¡Ngẽ́ma tupauca ya taxü̃newa pexĩ, rü guxü̃ i duü̃xü̃gümaã nüxü̃ pixu na ñuxãcü Tupana inaxãxü̃ i ngexwacaxü̃xü̃ i maxü̃! —ñanagürü. 21Rü yexguma ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃ rü naga naxĩnüẽ ga yema ore. Rü moxü̃ãcü ga pa̱xmamaxü̃chi rü tupauca ga taxü̃newa naxĩ, rü duü̃xü̃güxü̃ nangúexẽẽ. Rü yoxni ga guma paigüeru rü natanüxü̃gü, rü nanangutaque̱xexẽẽ ga guxü̃ma ga yema togü ga ãẽ̱xgacügü ga ãẽ̱xgacügütücumüwa ügüxü̃. Rü poxcupataü̃wa nanamugü ga purichíagü na yagagüãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 22Rü yexguma poxcupataü̃wa nangugügu ga yema purichíagü, rü taxuxü̃xü̃ma inayangaugü. Rü nayawoegu, rü nüxü̃ nayarüxugüe, rü ñanagürügü: —Yima poxcupataü̃ rü narüwãxta, rü meãma nataichire̱x, rü purichíagü nüxna nadaugü i naã̱xwa. Natürü ngẽxguma tayawãxnagu, rü taxuxü̃xü̃ma itayangaugü i aixepewa —ñanagürügü. 24Rü yexguma yema orexü̃ naxĩnüẽgu ga yema paigüeru rü yema togü ga paigü ga ãẽ̱xgacügü ixĩgüxü̃ rü yema tupauca ga taxü̃neãrü purichíagüarü ãẽ̱xgacü rü guxü̃ma naḇaixãchiãẽgü yerü tama nüxü̃ nacua̱xgü ga ngextá tá na nanguxü̃ ga guxü̃ma ga yema rü ñuxãcü tá na iyanaxoxẽẽgüãxü̃. 25Rü yexguma yemagu ínaxĩnüẽyane rü yéma nangu ga wüxi ga yatü, rü namaã nüxü̃ nixu, rü ñanagürü: —Ngẽma yatügü i pepoxcuechiréxü̃, rü tupauca ya taxü̃newa nangẽxmagü, rü ínanangúexẽẽ i duü̃xü̃gü —ñanagürü. 26Rü yéma naxĩ ga tupauca ga taxü̃neãrü purichíagüarü ãẽ̱xgacü wüxigu namaã ga norü purichíagü na yagagüãxü̃ca̱x. Natürü namuü̃ẽ na duü̃xü̃gü nutamaã yamuxü̃tanüxü̃, rü yemaca̱x meãmare yema ngúexü̃güxü̃ nigagü. 27Rü yexguma namaã ínangugügu, rü yema ãẽ̱xgacügüpe̱xewa nanagagü. Rü yema paigüeru rü namaã nidexa rü ñanagürü nüxü̃: 28—Marü poraãcü pexna tanachu̱xu na tama ngẽma Ngechuchuégamaã penangúexẽẽxü̃ca̱x. Natürü i pema rü guxü̃ne ya Yerucharéü̃wa penangúexẽẽ i duü̃xü̃gü, rü ñu̱xũchi toxna penaxuxchaü̃ ga na togagu nayuxü̃ ga yema Ngechuchu —ñanagürü. 29Rü Pedru rü namücügümaã nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Narümemaẽ nixĩ na Tupanaga taxĩnüẽxü̃ rü tama i yatügüga. 30—Guma Tupana ga nuxcümaü̃güxü̃ ga tórü o̱xigü nüxü̃́ yaxõgücü, rü guma nixĩ ga wena namaxẽẽcü ga Ngechuchu ga pema peyamácü ga yexguma curuchawa peyapotagügu. 31—Natürü Tupana rü nanataxẽẽãma, rü nügüarü tügünecüwawa nanatoxẽẽ. Rü tórü cua̱xruü̃ rü maxẽxẽẽruü̃ nayangucuchixẽẽ na tatanüxü̃gü i Yudíugüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x na nüxü̃ naxoexü̃ca̱x i norü chixexü̃gü, rü Tupana nüxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃xü̃ca̱x i norü pecadugü. 32—Rü toma nüxü̃ tacua̱x na aixcüma yiĩxü̃ i guxü̃ma i ngẽma pemaã nüxü̃ tixuxü̃ erü tomatama nüxü̃ tadaugü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta i Tupanaãẽ i Üünexü̃ i Tupana tüxna ãxü̃ ya yíxema naga ĩnüẽxẽ, rü nüxü̃ nacua̱x na aixcüma yiĩxü̃ —ñanagürügü. 33Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga yema ãẽ̱xgacügü, rü poraãcüxüchima nanuẽ, rü nanadaixchaü̃. 34Natürü yema ãẽ̱xgacügütanüwa nayexma ga wüxi ga Parichéu ga Gamariéu ga naẽ́ga. Rü nüma rü meãma nanangúexẽẽ ga Tupanaãrü mugü. Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü nüxü̃ nangechaü̃gü. Rü nüma ga Gamariéu inachi rü nanamu na paxaãchi ínamuxü̃ãxü̃ca̱x ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. 35Rü ñu̱xũchi namücügü ga ãẽ̱xgacügümaã nüxü̃ nixu rü ñanagürü: —Pa Chautanüxü̃x, ¡pexuãẽgü na ṯacü tá namaã pexüexü̃ i ñaã yatügü! 36—Rü nüxna pecua̱xãchie ga ü̃pa ga ñuxãcü ãẽ̱xgacüxü̃ nügü ningucuchixẽẽchaü̃ ga Teudá. Rü nügütama nixu na wüxi ga ṯacü na yiĩxü̃. Rü maneca 400 naguxü̃ ga yatügü nawe narüxĩ. Natürü churaragü nayama̱xgü, rü nayu. Rü guxü̃ma ga yema nawe rüxĩxü̃ rü nangĩãchi, rü yexma nayarüxo ga guxü̃ma. 37—Rü yixcüra ínangu ga to ga yexguma tachiü̃ãneãrü ãẽ̱xgacü duü̃xü̃güxü̃ ixugügu, rü yema nixĩ ga Yuda ga Gariréaanecü̱̃ã̱x ga ãẽ̱xgacüxü̃ nügü ingucuchixẽẽchaü̃xü̃. Rü nayaxucu̱xẽgü ga duü̃xü̃gü rü nawe narüxĩ ga ñuxre. Natürü yemaxü̃ rü ta nima̱xgü rü nayu. Rü guxü̃ma ga yema nawe rüxĩxü̃ rü nangĩãchi. 38—Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü pexü̃ chaxucu̱xẽ na peyange̱xgüxü̃ i ñaã yatügü, rü tama penapoxcuexü̃. Erü ngẽxguma nagagutama yixĩgu i ngẽma nüma naxügüxü̃, rü tá inayarüxo. 39—Natürü ngẽxguma Tupanaãrü yixĩgu i ñaã naxügüxü̃, rü taxuacüma ipeyanaxoxẽẽ. ¡Rü pexuãẽgü na tama ngürüãchi Tupanamaã yiĩxü̃ i penuẽxü̃! —ñanagürü. Rü guxü̃ma ga yema ãẽ̱xgacügü rü naga naxĩnüẽ ga yema norü ucu̱xẽ. 40Rü ñu̱xũchi nanachocuxẽẽ ga yema ngúexü̃gü ga Ngechuchu imugüxü̃. Rü nayac̱uaixgü. Rü nüxna naxãga na tama Ngechuchuchiga yadexagüxü̃ca̱x. Rü yemawena rü nayange̱xgü. 41Rü yema ãẽ̱xgacügüna ínixĩ ga yema ngúexü̃gü. Rü nataãẽgü yerü woetama Tupana nanaxwa̱xe ga yemaãcü Ngechuchuca̱x ngúxü̃ na yangegüxü̃. 42Rü guxü̃ ga ngunexü̃gu tupauca ga taxü̃newa rü ĩpatagüwa, rü nanangúexẽẽãma, rü nüxü̃ nixugüetanü ga ore ga mexü̃ ga Ngechuchu ya Cristuchiga.
Copyright
Learn More


text:
Cürsel
Cürsel (Curso e Oress in Piemuntes; Cursolo-Orasso in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 99 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 21,0 km² e ona densità de popolaziun de 5 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Cavaj (VB), Cussögn, Gür, Malesch, Misgina, Re e cunt el Cantun Tisin (cumün de Cent Vai).
A l'è nassüü da la füsiun di dü cumün de Cürsel e de Urass, in del 1928.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cürsel l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Folk rock
El Folk Rock a l'è un gener de müsega che'l mes'ciaa el rock cun la müsega folk. El nom a l'è riferii a un gener che l'è nassüü in America e in Canada a la metà di agn '60, cunt artista cume el Bob Dylan eletrich e i Byrds. Carateristich a l'era el sun net de la ghitara eletriga (senza efet o distursiun) del ghitarista di Byrds, Roger McGuinn.
De tüta manera, el folk rock a l'è minga dumà una müsega americana, ma a hinn nassüü anca alter stil de folk rock ispiraa de la cultüra pupulara de alter paes. La püssé part di müsicista lumbard fann müsega folk o folk-rock.


text:
Ünitarismu
L'ünitarismu a l'è vüna di famei teulògich vegnüü sü prima da la Refurma Prutestant, e che la sa desvilüpa int al medésim sécul che chesta. A l'è cunsideraa cuma vüna di tendenz da la Refurma Radicala e al sa carateriza par refüdá ul dogma da la Trinitaa e la suva fermaziun da l'ünitaa da Díu e da la natüra ümana da Gesüü Crist, inscí cuma pal sò liberalismu in àmbit teulògich e sucial. Al representa mía una dutrina ünica, ma al gh'ha avüü diferent manifestaziun lungh la stòria. I ven cunsideraa teulugii ünitarist ul süburdinaziunismu, l'arianismu, ul servetismu, tra i òlt.


text:
Caj
Caj (nom ufizial in italian: Caglio in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 451 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 6,5 km² e 'na densità de 69 ab./km².
El se troeuva in de la Valassina, de la qual l'ha condidividuu tucc i avveniment stòrich. Fina al 1947 Caj el faseva part del comun de Santa Valeria, insema aj paes de Rezzagh e Sorman. I abitant del paes hinn ciamaa gòss.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Caj l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Most
El most (ciamaa vin dolz in d'on quai dialett alpin[1] l'è quell liquid che 'l vegn foeura de la spremidura de vegetai (compagn de la frutta), eventualment messedaa con l'aqua.
A l'è vun di primm pass per la produzion de alcolegh, compagn del vin e de la birra. De solet, se l'è minga specificaa, con most se intend soratutt quell de l'uga.
Origin del nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parolla most la vegn del latin (vinum) mŭstum, che 'l voeur dì "gnamò fermentad". L'è comuna a tucc i lenguagg romanz (catalan most, frances moût, spagnoeu, portoghes e italian mosto, rumen must, sicilian mustu), e la s'è spantegada anca in di lenguagg germanegh (ingles must, olandes most), slav, grech e ungheres.


text:
Gropp
On gropp (ciamaa anca noeud, a la francesa; parnonzia in lombard occidental: [grup]; parnonzia in lombard oriental: [grop]; plural metafonetegh in certi dialett alpin: [gryp]) a l'è on lavorà che 'l se fa cont el ligà insema pussee d'ona corda (ma anca domà ona corda deperlee o 'na corda intorna a on oggett).
I gropp vegnen drovaa per on monton de fonzion different: per lazzàss i scarp, in la navigazion, in l'artisanaa, quand che se rampega in montagna e anca per impiccà i personn.
Gh'è tanti maner de fà sù di gropp: ghe n'è de pussee facil e de pussee complicaa, despess anch a segonda de la fonzion del gropp medemm.
La parola gropp la vegn del germanegh kruppa (significaa: cav gross),[1] compagn de l'Italian "gruppo" (che però el voeur dì "rosc de personn o de robb"). La parola a l'estist anca in Sicilian (gruppu) e in l'Italian antigh (groppo).
El termen noeud inveci l'è compagn del frances nœud, che e a soa voeulta el vegn del latin "nodus"[1]. De 'sta parola latina vegnen anca l'italian nodo, el catalan nus, l'occitan nos, el spagnoeu nudo, el portoghes e galizian nó, el sicilian nudu e 'l romen nod (e che l'è compagn del germanegh cnotta, de indove vegnen l'ingles knot (pr ipa: /nɒt/) e 'l todesch knoten[2]).
"Gropp" se dopera in tutt el territori gall-italegh, ma anca in veneto, forlan e istriota. Domà in romagnoeul se dopera la parolla nod, per la soa vesinanza al modell toscan e italian central[3].
Not[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Nicola Zingarelli, Vocabolario della lingua italiana, Zanichelli, 2001.
- ↑ etymoline.com
- ↑ NavigAIS, carta numer 1538


text:
Avers
Avers (Avras in rumanc) a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 171 abitant e una süperfiss de 93.07 km², e al se tröva a una altitüden de 1960 meter sura al livel del mar.
El cumün de Avers l'è sitüaa in de la part alta de la val che la porta l'istess nom (Averstal ciuè Val de Avers), adree a l'Averser Rhein (ciuè el Reno de Avers). El cumün el se tröva a 56 km da Coira — la capital del Cantun di Grisun — e l'è tacaa ai cumün de Bivio, Ferrera, Mulegns, Piür (IT-SO), Bargaja.
El cumün l'è spartii sü in divers frazziun: Campsut (insema con Maxsut, 1668 m), Cröt (1715 m), Cresta (1958 m, l'è el center principal del cumün), Pürt (1921 m), Am Bach (1959 m), Juppa (2004 m), Podestatsch Hus (2046 m) e Juf (2126 m). Juf l'è anca el center abitaa in permanenza (ciuè tüt l'ann) püssee alt de tüta la Svizzera e anca de tüta l'Europa (el segond püssee alt l'è Trepàl, frazziun de Livign).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Avers l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1292 col nom de Anue o Avre.
L'andament istoregh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi desutta:[1]
Situazion linguistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I abitant de Avers parlen in gran magiuranza el Tudesch, 'me eredità di popolaziun Walser che han colonizaa la zona in di secul XII o XIII. La situazion l'è mustrada in de la tabela chi desutta:
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Avers in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Avers in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Quarésma
La Quarésma l'è 'l tép de 40 dé che l' vé prìma de la Pàsqua e che 'l taca col Mercoldé di sènder che l' vé söbet dòpo l'öltem dé de Carneàl, ol martedé gras.
A dìla giösta la Quarésma la düra 'mpó de piö de 40 dé, de fati dal Mercoldé di sènder al Gioedé Sant gh'è 44 dé, in töte i manére la Quarésma la regórda i 40 dé che Nòst Signùr la pasàt in del dezèrt dòpo 'l sò batès in del Giordà. Pròpe per chèsto la Quarésma l'è ü tép dedicàt a la preghiéra, a i penitènse, a i fiorècc per mèi preparàs a la Pàsqua de Nòst Signùr e 'n particolàr i enerdé de Quarésma e 'l Mercoldé di sènder i è ciamàcc dé de màgher e de digiü: de màgher, dezà che gh'è mia de maià la càrne, de digiü dezà che gh'è de maià póch.


text:
18 06
Ol dé 18 de zögn l'è 'l 169 ( 170 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 197 dé a finí l'an.
Ul dí 18 de zögn al è ul dí da pòost 169 ( 170 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 197 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1990 - Barcelona: se la funda la Üniversità Pompeu Fabra.
1845 - Waterloo (Bèlzica): I tröpe napleòneghe i è trade zò a Waterloo per i tröpe Britàneghe.
1942 - Washington (SÜA): ol president Franklin D. Roosevelt al autorisa che ol Corp d'Inzegnér de l'Esèrsit, sota la diressiú del zeneral Leslie R. Groves, al tire inans ol Prozet Manhattan per la fabricassiú de la bomba atòmega.
2006 - Catalunya: Referéndum per l'apröassiú de la reforma del Statüt de Catalunya.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Bresèl
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Bresèl o Bersèl (Barsèl ind al dialèt dal pôst) (Brescello in italiân) l’é un cmûn ed 5.604 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz. Sistemêda atâch al Po, luntâna 30 chilômeter da Rèz, (lòng a la statêla 358) e circa 20 chilômeter da Pèrma. Al cmûn l’é l' insèm ed l’uniòun ed trèi localitê: al Cèinter principêl e al frasiòun ed Lentzòun e Sôrb'l a Man, che se şlêrghen, a sîra, vêrs la pruvîncia ed Pèrma.
Stôria
L’é ind al teramêri ed Ravisa ed S. Genesio e Motta Balestri ch’ a’s pōl fisêr la nâsita ed Bresèl, cun i lōr rèst antîgh es dân la prōva che ‘d la gînta, che stêven int al cà insèma al góci, a s’în fermê in sté zôni bèle da l’etê ed la prēda. Int al turnêr indrē, insém a i sègn di nòm Brixellum (Brèsa cèca), Brixia (Brèsa) Brixen (Bresanòun), a’s pōl dîr cun sicurèsa che i prém pôpol a fermêres in stê i Galli Cenomani ed râsa Cimbrica. Ind al III secolo a.C. i Galli Boi, ch' îven fât ed Bresèl un cèinter impurtânt, àn fât frûnt cun ustinasiòun al j invasiòun ed l’esêrcit rumân, mó intōren al 220 a.C. al Cônsol Quinto Manlio a gh’l’à cavêda a bâter i Cêlti e l’é dvintê padròun ed tót al teritôri Cispâdan, e cme l’arcôrda Plinio al Vèc ind la só Naturalis Historia (III, 15, 115), Bresèl l’é dvintê ‘na colônia ed Ròma e da còl mumèint l’à patî al trasfurmasiòun carateréstichi ed l’ûṣ rumân che j àn bonifichê e divîş al teritôri breselèiş in cardi e decumani ch’ a’s vèden incòra al dé d’incō.
Int al prém sècolo d.C. dòunca, fôrt ed la dinâmica véta lochêla, istitusiònêla, cunômica, socêla, l’é cumincê un peréiod ed grând spiandōr, sgnê ânca da la costrusiòun d’impiânt ed servési póblich cme al pôrt insém al sbòch ed l' Èinsa e al famōṣ acvidòt. Dôp la vicènda ed Marco Savio Ottone, ch’ al s’é masê dôp avèir pêrs la guèra ed Bedriaco per côlpa 'd Aulo Vitelio só aversâri ind la sucesiòun imperiêla, Bresèl al dvèinta ûn di cèinter pió impurtânt ed la zôna per la só poşisiòun stratégica, difèişa in môd naturêl da i râm dal fióm Po. Al III sècolo d.C. al cumbîna per Bresèl cun al calêr pôch a la vôlta ed l'impēr, ch’al mét in prâtica saczédi e şguastamèint, ânca in pideméi ed pèsta che àn şvudê la sitê e al campâgni. Sibèin che la situasiòun l’an fós mìa sicûra, Bresèl l’é dvintê, int al 389, pôst dal Veschév e Sân Genesio (incō Sânt Prutetōr) l’é stê incarichê, cme prém veschév, cun al cûmpit ed cumbâter al reséi purtêdi da i pôpol furastêr. Int al 572 la sitê l’é stêda ocupêda da i Longobêrd e da quisché promòsa a Duchêt.
Tr’ al VI e al VII sècol Bresèl l’é stêda tirêda dèinter in ‘na fadigōşa discusiòun ch' la més in mèz l’Esarchê Bişantèin ed Ravèna e i Potentê Bârber che îven ocupê la Pianûra Padâna. Al trópi guidêdi dal rè longobêrd Agilulfo (int al 603) e ‘na şfîlsa ed disastrôşi aluviòun (int al 589 e intōren al 605-610) àn butê zò quêsi dal tót la sitê cun arduşîrla in ‘na séngia ed pantân e sâbia.
L’é stê acsé ch’l’é finîda la véta ed la Brixellum gâl-rumâna.
Dal Medioēv al dé d’incō
Bisògna spetêr l’època medievêla per vèderla arvivîr, grâsia al gvêren ed Matélda ed Canòsa e a la presèinsa benedetèina: a i frê la cuntèsa la gh’à dê al castèl e, a l’intēra sitê, pîna indipendèinsa dal cuntròl dal veschvêl. Int al XII sècol Bresèl, puliticamèint, al dipendîva da Pèrma, mèinter ind i sècol dôp la stôria dal paèiş la vèd al câmbi dal divêrsi Sgnuréi: i Correggeschi, i Rossi, i Visconti, i Sforza, fîn a j Estèins int al 1479. Al batàli, cun môrt e frî, per cunquistêr al pusès ed la sitê àn cunvînt j Estèins a prugetêr e tirêr só un gîr ed mûri a sînch lê cun fusòun, e fêr ed Bresèl ‘na sitê-furtèsa. Int al 1704 al mûri e la rôca ed Bresèl in stêdi butêdi zò da i Spagnōl e al paèiş l’é andê zò ed nōv cun pôca impurtânsa per pió ‘d un sècol. Al gvêren estèins l’é cuntinvê fîn al 1861, l’ân in dó Bresèl, insèm al j êtri sitê arzâni, l’é andê a fêr pêrta dal Règn d’Itâlia. Ind al 1866 l’éstê fât al famôş pûnt ed barcòun insém al Po, ch’ unîva la rîva Mantvâna cun còla Arzâna ch’ l’ é stê pó cambiê int al 1969. Ind la Reşistèinsa Bresèl l’é impgnêda cun al gróp dal C.L.N. e l’ ativitê ed la 68° Brighêda Garibaldi.
I rèst dal pasê
L'antîga Brixellum rumâna la mantîn i sègn dal só pasê ind l'Antiquarium in via Cavallotti 12 ( al vèc cunvèint benedetèin) in dōv' a’s pōlen mirêr interesânti testimuniânsi e scultûri del peréiod rumân, tra quisché la stâtva ‘d un personâg cun al mantèl (lacerna), dal I sècol dôp Crést. Dègna ed nôta ânca la stâtva d’ Ercole mésa ind la piâsa centrêla, ôvra dal famōş scultōr Jacopo Sansovino (1553), fâta fêr dal dóca Ercole II Este.
Ind al cinéma
Mó pió che pr’ al só antîgh pasê, Bresèl l’é famōş pr’ èser stêda ind al dôp guèra al teâter ed pôşa ‘d un cōrs dal cinéma chêr a la gînta: còl ed Pepòun e Don Camél, interpretê int al félm da Gino Cervi e Fernandel e inspirê da i scrét ed Giovanni Guareschi. A i dû personâg, figûri ed l' Emélia quistionadōra dal dôp guèra, Bresèl la gh’à dedichê un vèir e prôpria muşéo, in dōv' în tgnû da cât dimòndi bagâj ed sēna, tra cuisché ânca… un câr armê. (Al Crucifés ch’ al pêrla a Don Camillo l’é invêci, ânca adès, al só pôst, ind la cêṣa ed Sânta Maria Magiōr), davânti a la 'stèsa cēşa a gh'é dō stâtvi di prutagonésta in altêsa naturêla che a’s salóten da luntân; a la fîn, ind al paèiş, dimòndi pôst arcordên etertânti situasiòun ed la stôria dal félm.
Cunuméia
Bresèl cun: Burèt, Gualtēr, Guastâla e Lusêra al fà pêrt ed la fâsa, lònga 20 chilômeter, ed cmûn ed la bâsa arzâna, cèch e mzân, che dân insém al Po. Al pôrt ed Burèt, ch’ l’é més a mèz dal trât navighê, al pemèt ‘n grôsa ativitê mìa sôl turéstica dal fiòm. L’e-cunuméia dal paèiş l’é còla ‘d la Bâsa arzâna: un setōr agrécol tra i pió favurèvel d’Itâlia, in dōv' al şvilóp l’é stê favurî da la preşèinsa ed dimòndi cōrs d’âcva, prém fra tót al Po, e da ‘na sèria ed bunéfichi fâti lòng i sècol (da i Benedetèin ind al Medioēv, da j Estèins int al Rinasimèint e incòra ind l’Itâlia repoblicâna fîn a la metê dal ’900). Dimòndi şvilupê în l’ativitê zotènica, lighêda préma ed tót a l’alevamèint di nimêl, e tót al setōr alimentêr (da i salóm, al pió ed valōr l’é al Culatèl, a i furmâj, an s’ pōl mìa numinêr al Grâna (Parmigiano-Reggiano), al tót compagnê da un bòun bicêr ed vèin, (al Lambrósch Arzân naturalmèint). Ind al secònd dôp guèra l’é andê sèimper pió a şvilupêres al setōr industriêl, lighê a l’indóstria mecânica e metalmecânica. Atâch a un nómer cèch ed grôsi imprèişi, a s’é a drē vèder al fiurîr 'd indóstri céchi e mzâni , soquânti cun prestasiòun sèins’ êter ed celèinsa.
I personâg famōş
- Antonio Panizzi (Brescello, 1787 – Londra 1870), inteletvêl, pateriôta, senadōr dal Règn d'Itâlia, esiliê, diretōr dal British Museum ed Lòndra. La biblitotēca comunêla, cme còla ed Rèz, la pôrta al só nòm.
- Mario Nizzoli (Brescello, 1498 – 1576), studiōş dal savèir e leterê, al s’é dê a l'insegnamèint e a la publicasiòun dal j ôvri insém a Cicerone, stimê dal mònd ed la cultura italiân e ânca dal pensadōr tedèsch Leibniz.
- Carlo Zatti (Brescello, 1809 – 1899), pitōr, inteletvêl, s’ arcôrden ôvri ind la cêşa fiurintèina ed Fiumalbo, al côpi dal Tiziano fâti a Venèsia,i quêder e al pêli presèint ind la Cêşa parochiêla ed Bresèl.
- Carlo Pisi (Poviglio, 1897 - Brescello1979), scultōr, artésta, s’ arcôrden al famōşi stâtvi dal pêpa Giovanni XXIII, tgnûda da cât a Ròma, e ‘d Padre Pio da Petralcina.
- Carlo Bisi (Brescello, 1890 - 1984), âvtōr ed figûri, al fà dimòndi personâg ed sucès pr’ al Corriere dei Piccoli, cme al Dotor Piramidone (1927), Sor Pampurio (fât ind al 1928) e la Famiglia Doggidì (1953).
Êtri fotograféi
Colegamèint d’ed fôra
Materiêl pr'andêregh in fònda
(manca):
- Mario Degani - Scavi preistorici alla Motta Balestri di Brescello - Milano : Istituto Lombardo di Scienze e lettere, 1967
- Carlo Zatti - Cenni storici ed iscrizioni di Brescello antica - Reggio Emilia : Tipo-Litografia degli Artigianelli, 1881
- Anselmo Mori - Gli uomini illustri di Brescello e sua antica castellanza- Parma : premiate tip. riunite Donati, 1929
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
Ostrya
Ostrya, l'è 'n zèner de piànte che töl dét 10 spéci (giöna de chèste l'è 'n fòsil) de àlber de dimensiù pötòst pesène, a fòie che cröda 'n envéren e che fà part de la famìa botànica de le Betulaceae. L'è uriginàre de l'Europa meridiunàla, de l'Asia meridiunàla e orientàla, de l'America setentriunàla e centràla.
Le piànte de le spéci che fà part del zèner Ostrya i è alber de dimensiù pesène co la chiòma a fùrma cònica o iregolàr e la scórsa rügùza. Le fòie i è altèrne a dentadüra dópia e de longhèsa che và dei 3 ai 10 ghèi. I fiùr i compàr en primaéra, chèi mascc i è de 5÷10 ghèi e chèi fèmina de 3÷10 ghèi. I fröcc i vé a furmà 'na gratilìna che pindùla zó de 3÷6 ghèi de longhèza con 6÷20 granì de somésa.
Spéci[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ostrya carpinifolia Scop. o tàera.
- Ostrya chisosensis Correll
- Ostrya guatemalensis Rose
- Ostrya japonica Sarg.
- Ostrya knowltonii Coville
- Ostrya multinervis Rehder
- Ostrya rehderiana Chun
- Ostrya virginiana (Mill.) K.Koch
- Ostrya yunnanensis W.K.Hu
- † Ostrya oregoniana (fòsil)


text:
Horatio Nelson
L' Orazzi Nelson (Burnham Thorpe, 1758 - Trafalgar, 1805), viscont e ammiraj ingles, el s'è miss in mostra in di guerr contra la Francia revoluzionaria e contra el Napoleon.
In del 1798 l'ha traa giò la flotta francesa al largh de Abukir, poeu l'è andaa a Napoli a comandà la repression contra i omen de la Repubbliga Partenopea, creada di Frances in del 1799.
In del 1803 l'è staa nominaa comandant de la flotta inglesa del Mediterrani e, in del 1805, al largh de Trafalgar, l'ha battuu ancamò el Napoleon, col lassàggh però la pell a la fin de la battalia.


text:
Rheinfelden (AG)
Rheinfelden (Aleman: Rhyfälde, [ˈɾiːˌfældə)]) a l'è un cumün svizzer, caplöch del distret de Rheinfelden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 11 960 abitant e una süperfiss de 16.12 km², e al se tröva a una altitüden de 280 meter sura al livel del mar. El se tróa 15 chilòmetri a est de Basilea.
El cumün de Rheinfelden a l'è tacaa ai cumün de Kaiseraugst, Magden, Möhlin, Olsberg, Rheinfelden (DE-BW), Schwörstadt (DE-BW).
La cità la se tróa sö la spónda svìsera del fiöm Réno en mira a la cità todèsca omònima, endèl Baden-Württemberg. Le dò cità i éra ünìde prìma che Napuliù Bonapart 'l stabilìes el cunfì 'ntra Germània e Svìsera söl fiöm Réno endèl 1802. Amò 'ncö le dò bànde i è ligàde del pont de vìsta sociàl e eeconòmich.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (Todesch) Sit ufizial
- (Inglés)La birerìa Feldschlösschen


text:
Villars-Tiercelin
Villars-Tiercelin a l'è staa un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 5.02 km² e in del dicember del 2010 al gh'eva una popolazion de 408 abitant.
In del mes de lüi del 2011 i cumün de Villars-Tiercelin, Montaubion-Chardonney, Sottens, Villars-Mendraz e Peney-le-Jorat s'hinn ünii per furmà un cumün ünegh ciamaa Jorat-Menthue[1].
L'abitaa de Villars-Tiercelin al se tröva a una altitüden de 813 meter sura al livel del mar e quand che l'eva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Corcelles-le-Jorat, Dommartin, Froideville, Montaubion-Chardonney, Peney-le-Jorat e Poliez-Pittet.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz püblicàt del Ufìcio Federal Svìser de Statìstica, vizitàt ai 17 de febrér del 2011


text:
Soldanella alpina
Soldanella alpina l'è 'na spéce de piànta erbàcea de la famìa botànica de le Primulaceae.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è 'na piànta de 30 ghèi de altèsa, co fòie dispunìde endèna rüzitìna bazàl, col gambì lónch de 1 a 6 ghèi co pilizì glandulàr cürcc cürcc, che va vià prèst e che düra mìa 'nfìna a la madürasiù de la piànta. La làmina de la fòia l'è spèsa, a fùrma de rugnù, quàze circolàr, làrga de 1,5 a 6 ghèi, condena scaadüra a la bàze, a ólte de 1/6 de la longhèsa, vérde scüre, löstre, de spès entréghe, co l'òrlo pià e scorzégne a tocàle. El gambì del fiùr l'è lónch dei 5 ai 15 ghèi quan che l'è fiurìt, 'nfìna a 30 ghèi quan che 'l pórta 'l fröt. La 'nfiurescènsa l'è a ombrèla de 2 a 5 fiùr ermafrudìcc, de culùr celèst-viòla, co pedezèi de 3 a 15 mm.
El càles el g'ha 5 sépali tacàcc ensèma, de culùr maròn-rós. La coròla l'è de 8 a 13 mm, de lar biànca, dividìda 'nfìna a la metà de la longhèsa o pò a de piö en 4, 5 o 6 lòbi o lacìnie lineàre e strète, con 5 pétali tacàcc ensèma endèla zòna inferiùra a fùrma de turtaröl, de 7 a 15 mm de longhèsa, 5 stam mìa pilùs saldàcc edèla tèrsa part bàsa, co filamèncc piö cürcc dei sachèi del pòlen. L'ovàre l'è súpero. El fröt l'è 'na càpsula de 10 a 15 mm de longhèsa, deisènta, che se dèrf en 10 décc. La pulinizasiù la se fà per mès dei insècc.
Habitat[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La preferés i teré frèsch, piö o méno gras. La é sö 'ndèi pracc alpì ömecc per enfiltrasiù, valète nevùze e depresiù. Se la tróa dei 1350 a 2600 méter söl leèl del mar.
Distribusiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'N Europa, se la tróa 'n Spàgna, Francia, Germània, Svìsera, Austria, Italia, Bulgaria e Repüblica Céca.
Sinònim[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Soldanella alpina subsp. alpina L.
- Soldanella alpina subsp. cantabrica Kress
Bibliografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sandro Pignatti, Flora d'Italia, Bologna, Edagricole, 1982. ISBN 8850624492
- González Corregidor J. & Parejo Ana, (1999): Plantas Silvestres de la Flora Ibérica, Toledo : Grijalbo, ISBN 84-253-3336-9


text:
Luscinia megarhynchos
El rossignoeu (Luscinia megarhynchos) al è on usel de la fameja di Muscicapidae che viv indela foresta, de preferenza arent a l'aqua, però se poeul troval anca int i giardin, i boschett e i ort. El sò cant al è l'un di pussée melodiós, ma anca di pussée compless: se dis ch'al canta, grignòta o trilla, da dí comè da nòcc. Al ha fassinaa i ressercadór, ch'i han cuntaa entra 120 et 260 sequens diferent, ch'i duren de 2 a 4 second. El mas-c gióin al impara a cantà scoltant i pussée anzian e al marca iscí el sò territòri, o al tenta a seduí i fémin. Da quand che i s'han cobiaa, i mas-c i desmeten generalment de cantà la nocc. Vargòt al lassa supònn che ul celéber cant de nocc al serviss dabord a tirà i fémin. I tréj del rossignoeu i era revudaa calmà la dolór, accelerà i varison e dolsà la mort, comè l'evoca la cunta del Hans Christian Andersen, l'imperadór de Cina e el rossignoeu'
Aspett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La sò avertura la mesura entra 22 et 24 cm per ona altura d'arent 16 cm ; al pesa da 18 à 27 g. El sò piumagi al è brun, i sò gamb lóngh.
Alimentazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al mangia bacch, d'aragn o d'insett piscin.
Nidifiation[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La toeu loeugh da magg a giugn. El sò nid al è pòch ordinaa e bass (rarament sora de 30 cm), a vidé parfin al soeu. La fémina la ponn 4 o 5 œuf chi'a hinn bloeu- o verdaster, on poo magiaa. L'incubazion la dura aproeuf 14 dí. L'emancipazion la dura 11 a 12 dí e el gór al siguta a poeu pré. La prima nidifiazion la vegn a la prima dopu e i rossignoeu i viven finn a 6 agn.
Migrazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In Setember, al migra vers l'Afriga sotasahariana passant par el strecc da Gibraltéra, o per di sitt che la sò estension marina a l'è mia importanta.
Liamm esteriór[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ BirdLife International (2004). Luscinia megarhynchos. 2006 Lista Rósa de le spéci menasàde IUCN]]. IUCN 2006. Consültàt ai 18 febrero 2011.


text:
Magnitogorsk
Magnitogorsk (in rüss MarHиTorópck) l'è una cità indüstrial de la Rüssia (pruvincia de Čeljabinsk), in di munt Ürai de la part uriental (Siberia), in sül fiüm Ural; la gh'ha una pupulaziun de 418545 abitant (censiment 2002).
La citaa l'è nassüda in di ann '30, cumé cunseguenza de la presenza de un muntun de minier de minerai de fer in de la zona; Stalin gh'ha faa custrüii stabiliment per lavuràll e l'ha pupulada cunt i lavuradur di stabiliment (che eren quasi tücc paisan trapurtaa a lavurà in di fabrich). La citaa l'è dunca muderna, e la gh'ha una strutüra tipica di citaa-stabiliment (ch'hin staa custrüii anca in alter part de la vegia Üniun Suvietica), cunt i abitaziun propi arent di stabiliment.
Daj sò stabiliment a hin vegnüü föra la metà di pruietil duperaa da l'Armada Rusa in dela segunda guera mundial.
Al dì d'incöö de minerai de fer ghe n'è pü; adess i rüss a i importen da i giaciment del visin Kazakistan.
La cità la gh'ha un aeruport e tre üniversità.


text:
el hobbit 2 cinetux, el hobbit 2 cinetux pelicula HD online, ver Pelicula el hobbit 2 cinetux Español Online, el hobbit 2 cinetux en Español Latino, el hobbit 2 cinetux HD online, ver el hobbit 2 cinetux en Español Castellano, ver el hobbit 2 cinetux online español, el hobbit 2 cinetux online español, mira en HD el hobbit 2 cinetux, el hobbit 2 cinetux cine HD online, el hobbit 2 cinetux castellano, el hobbit 2 cinetux online latino HD, ver pelicula el hobbit 2 cinetux online, ver el hobbit 2 cinetux online HD, pelicula el hobbit 2 cinetux online gratis, ver pelicula el hobbit 2 cinetux subtitulada, pelicula el hobbit 2 cinetux online gratis, descargar el hobbit 2 cinetux, el hobbit 2 cinetux online, el hobbit 2 cinetux sin cortes, mira el hobbit 2 cinetux pelicula, ver el hobbit 2 cinetux online gratis, ver el hobbit 2 cinetux latino, ver el hobbit 2 cinetux español, pelicula en linea el hobbit 2 cinetux, el hobbit 2 cinetux online, ver el hobbit 2 cinetux online, ver gratis el hobbit 2 cinetux online, ver gratis el hobbit 2 cinetux, bajar el hobbit 2 cinetux latino, ver gratis online el hobbit 2 cinetux, bajar el hobbit 2 cinetux, el hobbit 2 cinetux español latino, peliculas online hd, el hobbit 2 cinetux en vk online Peliculas online, ver Peliculas Online, Peliculas Online Subtituladas, Watch Movies online Free, Peliculas en Español, peliculas gratis, ver peliculas en formato HD gratis.
Catalogo de archivos : 0-9 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z


text:
Palast da Recep Tayyip Erdogan
- Glindesdi, 18.7.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 18.7.2016, 8:40, RTR
Dapi dus onns sa chatta la sedia dal president da la Terchia en il nov palast. 1'000 fin 1'100 stanzas ha quel, repartì sin 210'000 meters quadrat. Tranter 270 e 490 milliuns euros ha il palast custà.
Palast illegal: Cun ses 210'000 meters quadrat è il palast dad Erdogan pli grond che la Chas'alva a Washington u il Buckingham-Palace a Londra. Ma en sasez è il palast illegal perquai ch'el è vegnì construì en ina zona da protecziun. Ina dretgira ha constatà quai.
Motiv per palast: L'anteriur sez uffizial da la Terchia sa chattava ad Ankara en ina villa. Tenor Erdogan avevi là cacherlacas.


text:
Lista de diputados del Parlament de Catalunya
La siguiente es una lista de diputados del Parlament de Catalunya.
[editar] Listas
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la I Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la II Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la III Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la IV Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la V Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la VI Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la VII Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la VIII Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la IX Legislatura
- Lista de diputados del Parlament de Catalunya de la X Legislatura


text:
Treni Antey-Saint-Andrè (Collegamenti ferroviari da / per Antey-Saint-Andrè)
Treni Aosta (Collegamenti ferroviari da / per Aosta)
Treni Arnad (Collegamenti ferroviari da / per Arnad)
Treni Arvier (Collegamenti ferroviari da / per Arvier)
Treni Avise (Collegamenti ferroviari da / per Avise)
Treni Ayas (Collegamenti ferroviari da / per Ayas)
Treni Aymavilles (Collegamenti ferroviari da / per Aymavilles)
Treni Bard (Collegamenti ferroviari da / per Bard)
Treni Bionaz (Collegamenti ferroviari da / per Bionaz)
Treni Brissogne (Collegamenti ferroviari da / per Brissogne)
Treni Brusson (Collegamenti ferroviari da / per Brusson)
Treni Challand-Saint-Anselme (Collegamenti ferroviari da / per Challand-Saint-Anselme)
Treni Challand-Saint-Victor (Collegamenti ferroviari da / per Challand-Saint-Victor)
Treni Chambave (Collegamenti ferroviari da / per Chambave)
Treni Chamois (Collegamenti ferroviari da / per Chamois)
Treni Champdepraz (Collegamenti ferroviari da / per Champdepraz)
Treni Champorcher (Collegamenti ferroviari da / per Champorcher)
Treni Charvensod (Collegamenti ferroviari da / per Charvensod)
Treni Chatillon (Collegamenti ferroviari da / per Chatillon)
Treni Cogne (Collegamenti ferroviari da / per Cogne)
Treni Courmayeur (Collegamenti ferroviari da / per Courmayeur)
Treni Donnas (Collegamenti ferroviari da / per Donnas)
Treni Doues (Collegamenti ferroviari da / per Doues)
Treni Emarèse (Collegamenti ferroviari da / per Emarèse)
Treni Etroubles (Collegamenti ferroviari da / per Etroubles)
Treni Fénis (Collegamenti ferroviari da / per Fénis)
Treni Fontainemore (Collegamenti ferroviari da / per Fontainemore)
Treni Gaby (Collegamenti ferroviari da / per Gaby)
Treni Gignod (Collegamenti ferroviari da / per Gignod)
Treni Gressan (Collegamenti ferroviari da / per Gressan)
Treni Gressoney-la-Trinitè (Collegamenti ferroviari da / per Gressoney-la-Trinitè)
Treni Gressoney-Saint-Jean (Collegamenti ferroviari da / per Gressoney-Saint-Jean)
Treni Hone (Collegamenti ferroviari da / per Hone)
Treni Introd (Collegamenti ferroviari da / per Introd)
Treni Issime (Collegamenti ferroviari da / per Issime)
Treni Issogne (Collegamenti ferroviari da / per Issogne)
Treni Jovencan (Collegamenti ferroviari da / per Jovencan)
Treni La Magdeleine (Collegamenti ferroviari da / per La Magdeleine)
Treni La Salle (Collegamenti ferroviari da / per La Salle)
Treni La Thuile (Collegamenti ferroviari da / per La Thuile)
Treni Lillianes (Collegamenti ferroviari da / per Lillianes)
Treni Montjovet (Collegamenti ferroviari da / per Montjovet)
Treni Morgex (Collegamenti ferroviari da / per Morgex)
Treni Nus (Collegamenti ferroviari da / per Nus)
Treni Ollomont (Collegamenti ferroviari da / per Ollomont)
Treni Oyace (Collegamenti ferroviari da / per Oyace)
Treni Perloz (Collegamenti ferroviari da / per Perloz)
Treni Pollein (Collegamenti ferroviari da / per Pollein)
Treni Pontboset (Collegamenti ferroviari da / per Pontboset)
Treni Pontey (Collegamenti ferroviari da / per Pontey)
Treni Pont-Saint-Martin (Collegamenti ferroviari da / per Pont-Saint-Martin)
Treni Prè-Saint-Didier (Collegamenti ferroviari da / per Prè-Saint-Didier)
Treni Quart (Collegamenti ferroviari da / per Quart)
Treni Rhemes-Notre-Dame (Collegamenti ferroviari da / per Rhemes-Notre-Dame)
Treni Rhemes-Saint-Georges (Collegamenti ferroviari da / per Rhemes-Saint-Georges)
Treni Roisan (Collegamenti ferroviari da / per Roisan)
Treni Saint-Christophe (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Christophe)
Treni Saint-Denis (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Denis)
Treni Saint-Marcel (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Marcel)
Treni Saint-Nicolas (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Nicolas)
Treni Saint-Oyen (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Oyen)
Treni Saint-Pierre (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Pierre)
Treni Saint-Rhémy-en-Bosses (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Rhémy-en-Bosses)
Treni Saint-Vincent (Collegamenti ferroviari da / per Saint-Vincent)
Treni Sarre (Collegamenti ferroviari da / per Sarre)
Treni Torgnon (Collegamenti ferroviari da / per Torgnon)
Treni Valgrisenche (Collegamenti ferroviari da / per Valgrisenche)
Treni Valpelline (Collegamenti ferroviari da / per Valpelline)
Treni Valsavarenche (Collegamenti ferroviari da / per Valsavarenche)
Treni Valtournenche (Collegamenti ferroviari da / per Valtournenche)
Treni Verrayes (Collegamenti ferroviari da / per Verrayes)
Treni Verrès (Collegamenti ferroviari da / per Verrès)
Treni Villeneuve (Collegamenti ferroviari da / per Villeneuve)


text:
Funziú ulumorfa
Le funziú ulumorfe i è l'ugett centraal da stüdi da l’anàlisi cumplessa: i è da le funziú definide int un sübcungjuunt deerf dal plà cumpless cun valuur a (u int una süperfiis da Riemann), e diferenziàbile in sentüü cumpless in töcc i puunt. Chesta chí a l’è una cundizziú fisc plüü forta che la diferenziabilitaa reala e la implica che la funziú a l’è infinidameent diferenziàbila e sa la pöö descriif par la suva séria da Taylor. Ul tèrmin funziú analítica al è druvaa da spess cuma sinònim da "funziú ulumorfa". Una funziú ch’a l’è ulumorfa in tütt ul plà cumpless sa la nòmina funziú intrega. La frasa "ulumorfa int un puunt a" la significa mia noma "diferenziàbila in a", plütòost "diferenziàbila in tütt un diisch deerf centraa in a" íntal plà cumpless. Biulumorfa al è una funziú ulumorfa bigetiva cunt una funziú inversa apó ulumorfa.
Cuntegnüü
Definizziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Si U al è un sübcungjuunt deerf da e al è una funziú, disemm che f a l’è "diferenziàbila in sentüü cumpless" íntal puunt z0 da U si al esiist ul límit
- .
Ul límit chí sa l töö sura tüte le sequenze da nümar "cumpless" tendeent a z0, e par tüte cheste sequenze ul quozzieent diferenzial al gh’a da sa aprussimá al istess nümar f '(z0). Intuïtivameent, si f a l’è diferenziàbilaa in sentüü cumpless in z0 e na aprussimemm a z0 par la direzziú r, alura le imàgen sa i aprussimarà a f(z0) par la direzziú f '(z0) r, indúe ul darée prudüit al è la mültiplicazziú da nümar cumpless. Cheest cuncett da diferenziabilitaa al cumpartiss certe prupietaa cun la diferenziabilitaa reala: che i è:
- la linearitaa,
- le régule dal prudüit, dal quozzieent e da la cadena.
Si f a l’è diferenziàbilaa in sentüü cumpless in "töcc" i puunt z0 in U, disemm che f a l’è "ulumorfa in U". Disemm che f a l’è ulumorfa íntal puunt z0 si a l’è ulumorfa int un intuurn da z0. Disemm che f a l’è ulumorfa int un cungjuunt mia deerf A si a l’è ulumorfa int un cungjuunt deerf che al cunteegn a A.
Una definizziú equivalenta a l’è la seguenta. Una funziú cumplessa f(x + iy) = u + iv a l’è ulumorfa si e noma si la satisfà le equazziú da Cauchy-Riemann e u e v i la gh’a le prime derivade parziale cuntínüe par rapòort a a x e y.
Esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tüte le funziú polinòmiche in z cun cueficeent cumpless i è ulumorfe in , e apó al i è ul sinus, ul cosinus e la funziú espunenziala. (Da fatt le funziú trigonométriche i è fisc relazziunade cun la funziú espunenziala e i pöö vess definide a partí da chesta duvraant la formula d'Euler). La branca principala da la funziú lugariitm a l’è ulumorfa íntal cungjuunt . La funziú ariis quadrada sa la pöö definí cuma
e par taant a l’è ulumorfa in cada àrea indúe al síes ul lugariitm . La funziú 1/z a l’è ulumorfa in {z : z ≠ 0}.
Esempi típich da funziú che i è mia ulumorfe i è la cunjugazziú cumplessa e töö la paart reaal.
Prupietaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gja che la diferenziazziú cumplessa a l’è lineara e la ubediss a le régule dal prudüit, dall quozzieent e da la cadena, le sume, i prudüit e cumpusizziú da funziú ulumorfe i è ulumorfe, e ul quozzieent da dò funziú ulumorfe al è ulumòorf in cada àrea indúe ul denuminaduur al è mia zero.
Cada funziú ulumorfa a l’è infinidameent diferenziàbila in töcc i puunt. La cuinciit cun la suva pròpia séria da Taylor e la séria da Taylor la cunveerg in töcc i diisch deerf deent al domini U. Le série da Taylor i pöö cunveerg int un diisch plüü graant; par esempi, la séria da Taylor dal lugariitm la cunveerg in töcc i diisch ch’i cuntegn mia 0, e apó aprööf la línia reala negativa. Vidé le funziú ulumorfe i è analítiche par la demustrazziú.
Si sa l identifica cun , alura le funziú ulumorfe i cuinciit cun chele funziú -diferenziàbil da dò variàbile reale che i cumpiss le equazziú da Cauchy-Rieman, un cungjuunt da dò equazziú diferenziale in derivade parziale.
Aprööf di puunt da derivada difereent da zero, le funziú ulumorfe i è cunfurme íntal sentüü che i preserva i àngul e la furma (però mia la misüra) da figüre petite.
La fórmüla integrala da Cauchy la afirma che cada funziú ulumorfa int un diisch a l’è cumpletameent determinada paj söö valuur in la fruntera dal diisch.
Da un puunt da vista algebràich ul cungjuunt da le funziú ulumorfe int un cungjuunt deerf al è un anell cumütatiif e un spazzi veturiaal cumplett. Da fatt, al è un spazzi veturiaal tupulògich lucalameent cunvess, cun la seminorma dal süpremm in cungjuunt cumpatt.
Diverse variàbile[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Una funziú analítica cumplessa da diverse variàbile cumplesse sa la definiss cuma analítica e ulumorfa int un puunt si sa la pöö esteent lucalameent (int un prudüit cartesià da diisch, centraa in cheest puunt) a una séria da potenze cunvergeent in le variàbil. Chesta cundizziú a l’è plüü forta che le equazziú da Cauchy-Rieman; da fatt sa pöö afirmá che:
Una funziú da diverse variàbile cumplesse a l’è ulumorfa si e noma si satisfà le equazziú da Cauchy-Rieman e a l’è lucalameent da quadraa integràbil.
Estensiú a l'anàlisi funziunala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul cuncett da funziú ulumorfa sa l pöö esteent aj spazzi da dimensiú infinide da l’anàlisi funziunala. L'artícul da la derivada da Fréchet al revisa ul cuncett da funziú ulumorfa int un spazzi da Banach.
Terminulugía[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Incöö, la plüpaart di matemàtich i preferiss ul tèrmin "funziú ulumorfa" a "funziú analítica", gja che cheest darée al è un cuncett plüü generaal. Vargott al è apó par che un resültaa impurtaant da l’anàlisi cumplessa al diis che cada funziú ulumorfa a l’è analítica cumplessa, un fatt che s’al dedüiss mia diretameent da le definizziú. Ul tèrmin "analítich" al è da tüta manera anmò ampiameent druvaa.
La parola "ulumorfa" la deriva dal Greech "holos" ch’al significa "intreegh" e "morphe" che significa "furma" u "aparenza".


text:
Puntìc
Puntìc (en Italià: Pontevico), l'è 'n cümü de 7 105 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Centràl a 32 km a Sud de la cità de Brèsa al confì có la pruvìncia de Cremùna.
El teretóre l'è töt pià e l'è streersàt del fiöm Òi. I abitàncc de Puntìc i vif suratöt de atività agrìcole, ma 'na part emportànta de l'economìa del paés l'è reprezentàda apò de la prudusiù de vistìcc e calsècc.
El nòm el vé del latì Pons Vici, cioè del put (pons) del paizì (vicus). Puntìc l'è abitàt zamò de l'antichità e l'è postàt endèna puzisiù stratégica söl Òi, che 'l costetöés el cunfì natüràl co la pruvìncia de Cremùna. Se pènsa che Puntìc l'ìes el portus brixianus, cioè el pòst endóche riàa le mercansìe che vignìa trasportàde dré al Pò, per pò descargàde söla tèra férma e dòpo fàle rià a Brèsa.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Mezzani
Mezzani (endèla parlàda locàl: Mzàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 3055 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 28 km², per 'na densità de 109 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brescello (RE), Casalmagiur (CR), Colorno, Parma, Sorbolo, Torrile, Viadana (MN).
El cümü l'è furmàt de divèrse frasiù de piö o méno la stèsa grandèsa. Töcc i paizì i éra 'na ólta ìzole del fiöm Po. Casale, Mezzano Rondani, Mezzano Inferiore, Mezzano Superiore i è le frasiù principài, Bocca d'Enza, Ghiare Bonvisi e Vale i è località piö pesène.
Palàs de éder[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- S. Maria Nascente Céza de Mezzano Inferiore
- Beata Vergine delle Grazie Oratóre de Mezzano Inferiore
- S. Silvestro Céza de Casale
- S. Michele Céza de Mezzano Superiore
- Palàs del Vèscof a Mezzano Superiore


text:
05 08
Ol dé 5 de óst l'è 'l 217 ( 218 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 149 dé a finí l'an.
Ul dí 5 de óst al è ul dí da pòost 217 ( 218 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 149 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1939 föselament di trédes Röse Rosse.
1955 - Wolfsburgh (Zermania): dat fò de la fàbrega de la Volkswagen la vetüra ü milió del model "balóres".
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1862, Leicester, (Regn Ünit): Joseph Merrick, cognossit come L'Òm Elefant.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1962 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Marilyn Monroe atura Stadünidenca (tröada morta daspus d'öna aparent suradose de sonífer).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Dielsdorf (distret)
El Distret de Dielsdorf l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl Dicember 2011 l'ìa de 81 432 abitàncc. L'è sitüàt endèla part nord-ucidentàl del cantù.
La citadìna de Dielsdorf l'è 'l capolöch del distrèt zamò del 1871, ma prim de alùra 'l distrèt el se ciamàa Bezirk Regensberg, e 'l sò capolöch l'ìa la cità de Regensdorf, l'ünica cità del distrèt.
Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Dielsdorf l'è spartìt sö 'ndèi vintidù cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Algeria
L' Algeria (الجزائر in arab) a l'è un paes de l'Africa setentriunala.
A l'è tacada al Maroch, a la Repübliga Saharawi, a la Mauritania, al Mali, al Niger, a la Libia e a la Tünisia e l'a bagna el Mar Mediterani.
La capital a l'è Algeri.
La gh'ha una süperfiss de 2.381.741 km² e una pupulaziun de pressapoch 33 miliun d'abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Algeria a l'è stada un pussediment frances] del 1830 al 1962, quand che l'ha cunquistaa l'indipendenza dopu d'una guera de liberaziun.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Algeria (nom ufizial: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية) a l'è una repübliga.
El president a l'è l'Abdelaziz Bouteflika (del 1999).
El prim minister a l'è l'Abdelmalek Sellal (del 2014).


text:
Gresciagh
Gresciagh (parnonzia local: [gra'ʃaːk]) o anca Gresciaa (nomm ofizzial in italian: Grezzago) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Milan che 'l cunta 3 030 abitant. El paes se troeuva a 27 km a nòrd-est del capploeugh, vers el fiumm Adda e al confin con la Provincia de Monza e Brianza (comun de Busnagh).
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I origin de Gresciagh paren incert, ma se pòden segurament portà al Medioev Alt, quand che in de la Pianura Padana hinn staa creaa òper d'irrigazion che hann permiss la represa di coltivazion dòpo el period di invasion barbarich. Hinn nassuu inscì nucli abitaa piscinitt in zòn intorna a ges costruii cont el svilupp del Cristianesim. A Grezzagh l'è stada fada inscì la cappella de San Martin che, come 'l ven foeura de document del 1200, la partegniva a la Piev de Pontiroeu. Gresciagh l'era donca on fond legaa a Trezz, per quell che 'l reguardava la vita social e a Pontiroeu per la vita religiosa. In del Quattercent ai cà rustich de la popolazion el s'è giontaa el palazz Zoja, la sede del signor del loeugh. A partì del 1861 (quand che a Gresciagh ghe viven circa 555 abitant) fina al dì d'incoeu la popolazion del paes l'è pradigament triplicada.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Grezzagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Munt Ciap
El Ciap 1.699 m. (in talian Monte Chiappo; in ligür: Monte Ciappo) l'è una muntagna erbusa indè che s'incontren i cunfin aministrativ di region del Piemont, Lumbardia e Emilia-Rumagna. L'è la terza muntagna püssè alta del grüp de l'Andula, dop el Lesima e l'Ebro.
La straa püssè cürta per rivà al Ciap l'è un sentee ch'el parta da i Caban de Cösla.
La Via dla saa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ins el Ciap ghe pasava la via dla saa lumbarda che la partiva da Pavia e la rampegava sü per la vala Stafura fin insima al Buglej e pö l'andava a ridoss tra la val Boreca e la val Burbera per vegnì zü a Turilia e pö fin a Genua, indè che i cumerciant i cargaven sach de saa insima d'asi e mül per pö fa 'ncura tüt el percurs a l'incuntrari e 'ndà indree a vend la saa. Per cumpletà 'stu viag chì gh'andava dai 6 ai 8 dì.


text:
L'Itâlia l'é’na repóblica ch'l’as câta ind l' Europa meridiunêla. La só pusisiòun l'è pió zò dal j-Èlpi, in pêrt dedsōver al cuntinèint (Bâsa padâna), in pêrt dedsōver a 'na peníṣola ciamêda stivêl per la só fôrma lòunga e strèta, e in pêrt dedsōver a dal j-íṣoli; al pió grândi în la Sicélia e la Sardègna.
La capitêl 'd la repóblica italiâna l'é Ròma fîn d'al 1870. Préma al capitêli în stêdi Turèin (1861-1865) e Firèinsa (1865-1870).
La popolaziòun l'é 'd circa 58 miliòun d' abitânt (stéma ‘d l' Istat dal 2005); al dòni în dû miliòun ed pió ed ch'j-òm e la densitê l'é ed 196 abitânt per km2. La divisiòun aministratîva ‘d l'Itàlia l'é ed 20 regiòun e 110 pruvînci.
Èter progêt
L'Itâglia l'è na ripòbblica ch'l as trova int'l Europa meridiunèla. La sò pusiziån l'è pio zå dagli Elp, in pèrt in vatta al cuntinänt (Basa padèna), in pèrt in vatta a 'na penîsla ciamè stivèl par la sò forma longa e stratta, e in pèrt in vatta a dagli îsel, ali piò grandi én: la Sizégglia, e la Sardàggna.
La capitèl d'la ripòbblica itaglièna l'è Råmma fén dal 1870. Prémma al capitèl én sté Turén (1861-1865) e Fiuränza (1865-1870).
La popolaziån l'è ed stra sé e nå 58 migliòn ed cristiàn (stéma d'Istat dal 2005); al dòni én du migliòn ed piò ch'i omen e la densitè l'è de 196 cristiàn par km2. La divisiån amministrativa d'l'Itâglia l'è de 20 regiòn e 110 pruvénzi.
L'Itàglia l'è na repóblica ch'la s cata in dl'Euròpa meridiunèla. La sô pusiziòun l'è pió żò d'i Élpi, in pêrt dedsóver a 'l cuntinèint, cun la Basa padèna, in pêrt dedsóvra 'na penìsula ciamèda stivêl par la sô forma lónga e strátta, e in pèrt dedsóver a d'ìsoli; i pió grandi i én la Sicélia e la Sardágna.
La capitêl dla repóblica itagliàna l'è Rámma fîn da 'l 1870. Prémma él capitèli i én stèdi Turèin (1861-1865) e Firèinza (1865-1870).
La popolaziòun l'è a l'incìrca 58 miliòun ed cristiân (stìma d'Istat dal 2005); al dánni i én du miliòun ed pió ch'i ámm e la densitê l'è ed 196 cristiân par km2. La divisiòun aministratìva dl'Itàlia l'è ed 20 regiòuni e 110 pruvèinzi.
Èter progêt
L'Italia l'é una repüblica d' l'Europa meridiunäla. La so pusision l'è a süd d'i Älp, una pärt in sal cuntinëint (Val Padana), un'ätra in s'una penisula ciamä "Al Stiväl" par la so furma longa e strëta e un'ätra pärt l'é fata da di ìsul, ricurdùm il dü principäi: la Sicilia e la Sardigna.
La capitäl d' la Repüblica Italiana l'é Ruma dal 1870. Prima d' custa ché, i capitäi i en a stä Türëin (1861-1865) e Firëinsa (1865-1870).
La pupulasion l'é d' 58 milion ad parsoni pö o menu (càlcul d'Istat dal 2005); il don i en circa du milion püsé d'i om e la densitä l'é d' 196 parson par km2. La division aministrativa d' l'Italia l'é ad 20 region e 110 pruvinci.
L'Italja l'è na arpùblica ch'l as tröva int'la Europa meridiōnèlâ. La sò pôsiziòn l'è pù sòra dilij Älpî, in pärtâ in tal continént (Basa padàna), in pärtâ in tla penîsola ciamäda stivèl par la sò forma longa e strica, e in pärtâ in't îsolî, ed cui coli pù grandi j'én: la Sisilia, e la Sardégna.
La capitälâ d'la arpùblica italjana l'è Róma da la fén'na dal 1870. Primma la capitälâ l'è städa Torén (1861-1865) e Firênsë (1865-1870).
La popolasiòn l'è pù o meno 58 miliòn ed cristiàn (stimma d'Istat dal 2005); al dòni j'én du migliòn äd pù ch'i òmmi e la densita l'è äd 196 cristiàn par km2. La divisiòn amministrativa d'l'Itälia l'è'd 20 regiòn e 110 provìnci.


text:
Segonda Guerra de Indipendenza italiana
La Segonda guerra de indipendenza italiana l'è staa on conflitt che gh'è staa in del 1859.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopo i accord de Plombières, el Regn de Sardegna l'eva scominciaa a provocà l'Austria per fà s'cioppà la guerra, indove che i Frances aveven proness de intervegnì. In d'on famos discors al Parlament sardagnoeu del genar del 1859, el re Vittori Emanuel II l'eva ditt che 'l podeva minga restà lì bell quiett senza scoltà quei che vosaven de dolor in tutta l'Italia occupada di Austriegh. Tutti quei che ghe daven contra a l'Austria podeven semper trovà on sitt indove sgondes in Piemont.
L'Austria la ciamava al Regn de Sardegna in scus cont on ultimatum che 'l Cavour l'ha respingiuu; inscì, el 26 de april, la guerra l'è s'cioppada. I Austriegh hann taccaa e 'l duu de magg hinn entraa a Vercei, el pont pussee innanz de la soa vanzada. Inveci de andà innanz per Turin de fatt s'hinn fermaa perchè i Piemontes even lagaa i risai, de modo che l'esercit nemis el podeva minga vanzà svelt. I Piemontes s'hinn minga retiraa a Turin, come che 'l saria staa logigh, ma s'hinn fermaa sui coll del Monferraa, pront a colpì i nemis in sul fianch se i avessen provaa a vanzà. Intrattant gh'è rivaa el Napoleon III a dàggh ona man ai Piemontes.
Intant che i Piemontes tegniven occuppa el nemis, i Frances riessiven a passà el Tisin e 'l 4 de giugn, a Magenta, ghe daven ona gran sconfitta ai tognitt; inscì, quatter dì dopo, i duu re leaa hann poduu entrà insemma a Milan. La guerra l'è segutada e 'l 24 de giugn gh'è staa i vittori de Solferin e San Martin: a l'è staa chì che l'è nassuda l'idea de ona cros rossa internazional, quand che i dottor curaven i ferii de tutt i part.
Minga content de come l'è che l'andava la guerra, e dopo d'avè sentii che 'l sò popol el vedeva maa l'operazion, el Napoleon III l'ha deciduu de fermàss senza taccà el Venet (come che inveci eren i pian al princippi de la guerra) e l'ha firmaa l'armistizzi de Villafranca (vundes de luj). I Austriegh s'hinn refudaa de recognoss la Lombardia al Piemont, inscì a november la Pas de Zurigh la confermava la cession de la Lombardia a la Francia; lee poeu l'ha passada al Piemont.
Intant ona motta de statt piscinitt in del centro de l'Italia hann faa di plebisciti per scernì se giontàss o nò cont el Regn de Sardegna: i sì hann vinciuu de brutt, inscì el Piemont el s'è vist grandì de tant el sò territori, anca foeura di sò intenzion. In del 1860 poeu el Garibaldi (che cont i sò omen l'eva giamò faa di operazion militar in del nord de la Lombardia) l'è partii per el Sud Italia con la soa spedizion di Milla, che l'ha portaa a conclusion 'sto period del Resorgiment.


text:
Unterseen
Unterseen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.1 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 5492 abitant.
El cumün de Unterseen al se tröva a una altitüden de 567 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Beatenberg, Därligen, Habkern, Interlaken, Leissigen, Ringgenberg.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
ό


text:
Wetzikon
Wetzikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.73 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 22 669 abitant.
El cumün de Wetzikon al se tröva a una altitüden de 535 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bäretswil, Gossau, Hinwil, Mönchaltorf, Pfäffikon, Seegräben. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
-
-
Aabach in Wetzikon
-
Auslikon and its Strandbad (lido) on Lake Pfäffikon shore
-
-


text:
Hilterfingen
Hilterfingen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.80 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 3977 abitant.
El cumün de Hilterfingen al se tröva a una altitüden de 562 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Heiligenschwendi, Oberhofen am Thunersee, Spiez, Thun.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Hilterfingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1175 col nom de Hiltolfingen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hilterfingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Schloss Hünegg
- Swiss Sailing School Thunersee


text:
Sorvisc
Sorvisc por categories
L’aministraziun publica, i comuns, les comunitês raionales y l’Aziënda sanitara presentëia sü sorvisc. Ai é partis sö aladô dla categoria. Chiride fora aladô de üsc bojëgns.
Sorvisc A-Z
Sce I chirëis fora na lëtra dal catalogh rovëise pro na lista de parores tle, che Ves dëida chirì le sorvisc che I adorëis.
Sorvisc d’ütl
Chilò ciafëise informaziuns d’öga por la vita da vigni dé. Chisc sorvisc Ves dà informaziuns sön les tarifes dl telefonn, i orars di mesi de trasport publich, les chertes geografiches, les leges provinziales y la terminologia iuridica. Implü él na lista di salfs publics por manifestaziuns culturales dla Provinzia y i ciafëis inće düć i contać d’emergënza.
Servijes d’abunamënt
Cun l servisc-abo debant giapëis uni di per email la previjions dl tëmp atueles, la previjions dla levines, i comunicac stampa y/o nfurmazions sun la cunzentrazions y l jol dl stuep dla flëures.
Rë zivica mubila
Pertes de utl dla Rë zivica de Südtirol pudëis nce ciarië ju sun vosc fonin. Particulermënter saurì iel avëi a despusizion la previjions dl tëmp, l’apoteches de turnus, l nutizier dl trafich y l liber de telefonn dl’aministrazion provinziela.


text:
Taxi Driver
Taxi Driver (Tasìsta) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1976 ad Martin Scorsese, vinsidōr dla Palma 'd òr a 'l 29śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
Travis Bickle (Robert De Niro) al gh'à vint-siē an, al stà a New York e 'l à cgnusû la guèra in Vietnam. Al fà al tasìsta ad nòt parchè al fà fadìga a durmìr, inóltar 'l è 'n alienâ e anc deprès. Durànt al dè al viṿ da par lò, al scriv un diàri e al guàrda la televiśiòṅ. Quànd al và fóra, al s pasa 'l tèmp a védar di film pòran in di cìnema a luś rósa.
Travis 'l è tòlt dimóndi da la Betsy (Cybill Shepherd), n'impiegàda ch'la lavóra p'r al senadōr Charles Palantine (Leonard Harris) candidâ a dvintàr al presidènt di Stat Unî. Quànd chi lò al gh la cava a purtàr-la fóra, al fà al śbali più grand dla sò vita purtànd-la a védar òṅ di chi film lè spurcaciòṅ e acsè al vèṅ dascargâ in quàt'r e quàt'r òt.
Al tasìsta 'l è daśgustâ da qvél ch'al véd e da 'l cumpurtamènt da schiva dla sucietà. Quànd na baghéta ad tréd'ś an, l’Iris (Jodie Foster), la gh dmanda un pasàǵ par scapàr via da 'l sò prutedōr Matthew "Sport" (Harvey Keitel), lò al vrév in tut al manéri salvàr-la da 'l sò destîn ma lē la n gh astà briśa dgénd che, quànd l'è muntàda sù, l'éra drugàda pódga. La ragasōla la tórna acsè da Matthew.
Travis al và śò 'd tèsta e al taca a cumpràr dal pistòli.


text:
Andiast
Andiast (Andest in tudesch storich; Andestis in latin) a l'è un cumün svizzer del distret de Surselva. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 228 abitant e una süperfiss de 13.63 km², e al se tröva a una altitüden de 1178 meter sura al livel del mar.
El cumün de Andiast a l'è tacaa ai cumün de Elm (GL), Linthal (GL), Pigniu, Rueun, Waltensburg/Vuorz.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Andiast in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Andiast in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Bataja de Jemappes
La bataja de Jemappes (Bataille de Jemappes in frances; Schlacht von Jemappes in tudesch; Slag bij Jemappes in ulandes), che la gh'ha avüü lögh el 6 nuvember 1792, la fa part de la guera deciarada de l'Assemblea Legislativa francesa a l'Austria e l'è stada cumbatüda de l'esercit frances (cumandaa del Carl Francesch Dumouriez) e de quel austriach (cumandaa del düca Albert de Austria-Teschen).
La Bataja e i sò cunseguenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El düca, che 'l gh'aveva avüü lassà un mucc de repart e che cunt i 26000 omen che ghe eren restaa el s'era metüü in d'una pusiziun favurevul arent a Jemappes per spetà renfòrz, l'è staa tacaa senza preavis di trüp frances, che eren süperiur per nümer (46000 omen).
La bataja l'era stada cundota per tüta la matinada dumà cun cuntinuv culp de canuni, quand che 'l Dumouriez, vers mezz dì, l'ha ciapaa diretament el cumand di uperaziun.
Menter l'istess Dumouriez el tacava i Ridot a manzina, el general Thouvenot el tacava l'ala destra e 'l giuvin Luis Filip de Burbun-Orléans, ciamaa "général Égalité" e fütür re de Francia (a partì del 1830, cunt el nom de Luis Filip I) l'andava cuntra el düca de Teschen.
I austriach s'hinn retiraa a Mons, cunt el perd 7000 omen e 8 canuni, menter i vincidur hann perdüü 4000 suldaa.
Dopu la bataja, tüt el Belgi austriach e 'l Principaa vescuvil de Liegi hinn finii in man francesa.
Cunt i trüp frances l'aveva ciapaa part a la bataja anca el fradel minur del Luis Filip, var a dì l'Antoni de Burbun-Orléans (1775-1807), düca de Montpensier.


text:
Mar Baltegh
El Mar Baltegh l'è on mar de l'Europa del Nord.
El bagna i riv de noeuv statt: Danimarca, Svezia, Finlandia, Russia, Estonia, Letonia, Lituania, Polonia e Germania. I isol pussee important a hinn la Selandia, Gotland, Öland, Saaremaa, Hiiumaa, Osmussaar, Bornholm, Rügen, Usedom, Wolin. Ghe vann denter i fiumm Oder, Vistola, Njemen, Daugava e Neva.
Nomm del mar in vari lenguagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Per ciamà 'sto mar (cognossuu ai temp di Roman 'me Mare Suebicum o Sarmaticum) gh'è almeno tre maner: chi che ghe dis mar de l'Est, chi mar de l'Ovest e chi inveci mar Baltegh.


text:
1Pa Timutéux, choma i Pauru nixĩ i cuxca̱x chanaxümatüxü̃ i ñaã popera. Rü choxü̃ nixĩ ga yamuxü̃ ga Ngechuchu ya Cristu na norü puracü chaxüxü̃ca̱x, yerü yemaãcü nanaxwa̱xe ga Tupana ya tüxü̃ maxẽxẽẽcü rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu ya ínaṉg̱uxẽẽgücü. Rü cuma Pa Timutéux, rü chaune quixĩ i Tupanaãrü orewa yerü chauxü̃tawa nixĩ ga cunayaxuxü̃ ga Tupanaãrü ore ga noxrix. Rü chanaxwa̱xe ya Tanatü ya Tupana rü tórü Cori ya Ngechuchu ya Cristu rü poraãcü cuxü̃ narüngü̃xẽẽgü rü nüxü̃́ cungechaü̃tümüü̃ rü cuxü̃ nataãẽxẽẽgü. 3Yexguma cuxna ichaxũãchigu na Machedóniããnewa na chaxũxü̃ca̱x rü cumaã nüxü̃ chixu na Epéchiuarü ĩãnegu na curüxã́ũxü̃ca̱x. Rü chanaxwa̱xe i ngẽ́ma cungẽxmaẽcha erü nangẽxmagü i duü̃xü̃gü i doramaremaã ngẽ́ma nangúexẽẽxü̃ i ngẽma yaxõgüxü̃, rü chanaxwa̱xe i cuyanaxoxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma ngu̱xẽẽtaegü i doragümare ixĩgüxü̃. 4Rü chanaxwa̱xe i ngẽma duü̃xü̃gümaã nüxü̃ quixu na nüxü̃ naxoexü̃ca̱x na namaã nangúexẽẽãxü̃ i ngẽma oregü rü nacümagü ga nuxcümaü̃güxü̃ ga duü̃xü̃gü nagu ĩxü̃. Erü guxü̃ma i ngẽma oregü rü doramare nixĩ, rü ngẽmagagu düxwa nügümaã nanuẽ i duü̃xü̃gü. Rü ngẽma oregü rü tama aixcüma nüxü̃ narüngü̃xẽẽ i duü̃xü̃gü na meã Tupanaãxü̃́ yaxõgüãxü̃ca̱x. 5Natürü Tupana nanaxwa̱xe i tórü maxü̃newa na ingearü pecaduã̱xgüxü̃, rü na mexü̃gu rüxĩnüẽxü̃, rü aixcüma meã na yaxõgüxü̃. Rü nüma tüxü̃ namu na ngẽmaãcü imaxẽãcüma yigü na ingechaü̃güxü̃. 6Natürü ñuxre i duü̃xü̃gü rü marü nüxna nixĩgachi i Tupanaãrü ore na nawe naxĩxü̃ca̱x i ngẽma ore i taxuwama mexü̃ i nuẽwa nagagümarexü̃. 7Erü nümagü tüxü̃ nangúexẽẽchaü̃ i ngẽma mugü ga Moĩché tüxna ãxü̃, natürü tama nüxü̃ nacua̱xgü i ṯacüchiga na yiĩxü̃ i ngẽma tamaã nüxü̃ yaxugüexü̃ rü tüxü̃ nangúexẽẽxü̃ woo nüma nagu naxĩnüẽgu rü meãma nüxü̃ nacua̱xgü. 8Rü nüxü̃ tacua̱x rü ngẽma mugü ga Moĩché tüxna ãxü̃ rü tüxü̃́ name ega Tupana naxwa̱xexü̃ãcüma naga ixĩnüẽgu. 9Natürü nüxü̃ tacua̱xgü rü guxü̃ma i mugü rü ngẽma duü̃xü̃gü i chixexü̃ ügüxü̃ca̱x nixĩ. Rü ngẽma nixĩ i ngẽma duü̃xü̃gü i tama irüxĩnüẽchaü̃xü̃, rü ngẽma tama norü ãẽ̱xgacüga ĩnüẽxü̃, rü ngẽma chixexü̃ ügüxü̃, rü ngẽma pecaduã̱xgüxü̃, rü ngẽma tama Tupanaga ĩnüẽxü̃, rü ngẽma nanatüxü̃ rü naẽxü̃ ima̱xgüxü̃, rü guxü̃ma i ngẽma máẽtagüxü̃, rü ngẽma naxü̃neãrü ngúchaü̃we rüxĩxü̃, rü ngẽma yatügü rü ngexü̃gü i naxrüü̃ yatüxü̃ rü ngexü̃maã ngẽãẽgüxü̃, rü ngẽma duü̃xẽgümaã taxegüxü̃, rü ngẽma idorata̱a̱xgüxü̃, rü ngẽma ãẽ̱xgacügümaã idoragüxü̃, rü guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i naxügüxü̃ i ṯacü rü togü i chixexü̃gü i tama Tupanaãrü ngu̱xẽẽtaemaã wüxiguxü̃. 11Rü ngẽma Tupanaãrü ngu̱xẽẽtae, rü nüxü̃ itayangau nagu i norü ore i mexü̃ i tüxü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽxü̃ i ñuxãcü tüxü̃́ na nangẽxmaxü̃ i maxü̃ i taguma gúxü̃. Rü ngẽmaxü̃ na chixuxü̃ca̱x nixĩ ga choxü̃ namuxü̃ ga nüma ya Tupana ya aixcüma mexẽchicü. 12Rü moxẽ nüxna chaxã ya Ngechuchu ya Cristu ya tórü Cori erü nüma choxü̃ nangugü rü wüxi i mexü̃ i norü duü̃xü̃ chixĩ, rü ngẽmaca̱x choxü̃ naxuneta na norü puracü chaxüxü̃ca̱x. Rü nüma guxü̃guma choxü̃ narüngü̃xẽẽ na nüxü̃ chixuxü̃ca̱x i ngẽma norü ore. 13Ü̃pa ga choma rü chixri nachiga chidexa ga Cristu, rü naxchi chaxai ga yema duü̃xü̃gü ga nüxü̃́ yaxõgüxü̃, rü poraãcü chixexü̃ namaã chaxü. Natürü woo yemaãcü na chamaxü̃xü̃, rü Tupana choxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ ga yema chorü chixexü̃, yerü tama aixcüma nüxü̃ chacua̱x ga ṯacü na chaxüxü̃, yerü tauta nüxü̃́ chayaxõ ga Cristu ga yexguma. 14Rü yemaãcü ga tórü Cori ya Ngechuchu rü poraãcüxüchima chomaã namecüma yerü choxü̃ narüngü̃xẽẽ na nüxü̃́ chayaxõxü̃ca̱x rü nagagu nüxü̃ changechaü̃xü̃ca̱x i guxü̃ma i duü̃xü̃gü. 15Rü pemaã nüxü̃ chixuxchaü̃ i wüxi i ore i aixcümaxü̃chi ixĩxü̃ i inaxwa̱xegüxü̃ na guxãma nüxü̃ cuáxü̃. Rü Ngechuchu ya Cristu rü ñoma ga naãnewa nangu na namaxẽxẽẽãxü̃ca̱x i pecaduã̱xgüxü̃. Rü natanüwa rü choma nixĩ ga guxü̃ãrü yexera na chixexü̃ chaxüxü̃. 16Natürü Tupana choxü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ ga yema chorü chixexü̃ na chowa duü̃xü̃güxü̃ nüxü̃ nadauxẽẽxü̃ca̱x ga ñuxãcü nüma ga Ngechuchu ya Cristu yaxna chomaã na naxĩnüxü̃ ga woo guxü̃ ga pecaduã̱xgüxü̃ãrü yexera chixecü na chiĩxü̃. Rü ngẽmaãcü wüxi i cua̱xruü̃ chixĩ naxca̱x i guxü̃ma i duü̃xü̃gü na nümagü rü ta nüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 17Rü ñu̱xma tanaxwa̱xe i guxü̃gutáma nüxü̃ ticua̱xüü̃gü rü tanataxẽẽgü ya yima nüxĩcatama Tupana ixĩcü. Rü woo tama nüxü̃ tadaugü i ñu̱xma natürü guxü̃guma tórü Ãẽ̱xgacü ya Rei nixĩ rü tagutáma nayu. Rü ngẽmaãcü yiĩ. 18Pa Chaune, Pa Timutéux, ñaã nixĩ i chorü ore i cumaã nüxü̃ chixuxü̃. Rü ü̃pa ga yexguma Tupana yadexaxẽẽgu ga ñuxre ga taeneẽgü, rü nüxü̃ nixugügü na cuma rü tá mexü̃ i Tupanaãrü orearü uruü̃ quiĩxü̃. Rü ñu̱xma chanaxwa̱xe i yemagü nüxü̃ ixuxü̃rüü̃ meã cuyanguxẽẽ i ngẽma puracü i mexü̃ i Tupana nawa cuxü̃ muxü̃. Rü chanaxwa̱xe na aixcüma cuyaxõxü̃ rü cuãẽwa cumatama nüxü̃ cucuáxü̃ na aixcüma namexü̃ i ngẽma puracü i ícuxüxü̃. Ñuxre i duü̃xü̃gü rü nüxü̃ nacua̱xgüchire̱x i ṯacü nixĩ i mexü̃ na naxügüãxü̃, natürü chixexü̃ãma naxügü. Rü ngẽmaca̱x düxwa nüxü̃ narüxoe na Cristuaxü̃́ yaxõgüãxü̃. 20Rü yemaãcü nüxü̃ naxüpetü ga Imenéũ rü Aleyã́dru. Rü düxwa choma Chatanána chanawogü ga yema taxre na Chataná ngúxü̃ nüxü̃ ingexẽẽgüxü̃ca̱x na ngẽmawa nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x na tama namexü̃ na chixri Tupanachiga yadexagüxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Suris
Suris (Soris in Piemuntes, prunünciaa cume 'l nom lumbard; Soriso in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 780 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 6,3 km² e ona densità de popolaziun de 124 ab./km².
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Vercej (cumün de Valdügia).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Suris l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
08 08
Ol dé 8 de óst l'è 'l 220 ( 221 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 146 dé a finí l'an.
Ul dí 8 de óst al è ul dí da pòost 220 ( 221 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 146 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1235 - Guijem de Montgrí al conchesta i ísole d'Eivissa e Formentera.
1900 - Ol matemàtegh David Hilbert al presenta i sò 23 probleme, ch'i guidarà la resserca matemàtega dürat ol s. XX.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Promana
Premana (in valsasnatt: [pro'manɛ]; nom ufizial in italian Premana) l'è on comun de la Provincia de Lecch con 2 281 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 33,7 km² e ona densità de 68 ab./km².
El confina con la Provincia de Sondri e l'è el "capploeugh" de la Val Varron.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Promane l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
30 12
Ol dé 30 de dezèmber l'è 'l 364 ( 365 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 2 dé a finí l'an.
Ul dí 30 de dezèmber al è ul dí da pòost 364 ( 365 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 2 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1242 - Alzira (la Ribera Alta): Jaume I al conchesta la éla.
1930 - Núria (Queralbs, ol Ripollès): al ghe ríal ol pröm tren cremajera.
1922 - se la cositüiss la Üniú de Repübleghe Sossialiste Soviéteghe.
1953 - i Stacc Ünicc: se ghe i ponn a la véndita i pröm televisur a colur.
1965 - i Filipine: Ferdinand Marcos n'al de·enta ol president.
1993 - Israel e ol Vaticà: i du stacc i stabiliss di relassiú diplomàteghe.
1997 - Algèria: i insörgenc i causa 4 sentenér de morc in 4 paes diferenc.
2000 - Manila (i Filipine): gh'i s&miccot;cjòpa öna séria de bombe ch'i ghe causa 22 morc e ü sentenér de fericc.
Nassemenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1865 - Bombaj (Maharashtra, l'Índia): Rudyard Kiplingh, scritur Indi d'orísen Britànega, premi Nobel de Literadüra de 1907.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1998 - Barcelona: Joan Brossa, pueta Català.
1896 - Manila (i Filipine): José Rizal, föselat per i autorità Spagnöle.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Mara Carfagna
Maria Rosaria Carfagna dita Mara l'è na pulìtica itagliàna, nada a Saléran al 18 ad Dicémbar dal 1975. In dal pasâ l'à fat anc la balarìna, la mudèla e la show-girl in televiśiòṅ prima ad dvintàr minìstar di Ucaśiòṅ pâra par tut in dal Guéran Berlusconi IV, in càrag da 'l 8 ad Maǵ dal 2008.
Biugrafìa
Furmasiòṅ
Dòp avér tòlt i diplòma sintìfic e ad bal in dla scóla dal San Carlo ad Nâpol, Mara Carfagna la cuntìnua la sò furmasiòṅ ad balerìna a New York, la stùddia recitasiòṅ e p'r òt an la s impratichìs a 'l pianofòrt in cunservatòri.
In dal 1997 la và a Säls a Miss Italia rivànd sèsta e vinsénd al tìtul ad Miss Cinema.
In dal 2001 la tóś la laùrea in Giurisprudènsa a l'Università ad Saléran cun 110 e lòd, dascurénd na téśi in Dirit dl'infurmasiòṅ e sistéma raddioteleviśìṿ.
Lavór ad mudéla, balarìna e valéta
La taca a lauràr in televiśiòṅ in dal 2000 su Rete 4 in di prugràma ad Davide Mengacci La domenica del villaggio e la gh stà in fiṅ al 2006 quànd la pasa a Rai 2 a dar na maṅ a Giancarlo Magalli e la sò Piazza grande.
Mara la fà pò anc part dal traśmisiòṅ I cervelloni, Vota la voce e Domenica In.
In dal 2005 Mara Carfagna la s cava śò p'r un calendàri ad Max in du la s véd dimóndi daśvastìda.
In dal Śnar dal 2007, durànt la traśmisiòṅ di Telegat, Silvio Berlusconi al gh fà di cumplimènt esplìcit: «S'a n fus minga spuśâ a ta spuśarév subìt!». «Mè a 'ndrév dapartùt vòsc!» l'è stada la rispòsta ad la Carfagna. Veronica Lario, mujér ad Silvio, la s in tóś a mal parchè lì lò al gh'iva mancâ ad rispèt e la manda na létra al giurnàl la Repubblica par dmandàr a sò marè ad scuśàr-as sèg in pùblic. 'L epiśòdi 'l à fat scalpór in tut i giurnài dal mónd.
La pulìtica
La Carfagna la gh à al mistér ad respunsabìla dal muvimènt dal dóni ad Forsa Itàglia (in séguit Pòpul dla libertà).
In di elesiòṅ pulìtichi dal 2006 la và in Parlamènt in dla Cambra di Deputâ, ròba ch'la fà incóra anc du an dòp dvintànd minìstar di Ucaśiòṅ pâra par tut.
La s preśénta anc a gl'elesiòṅ regiunàli dla Campàgna e la fà sù un muć ad preferénsi: cun 55.695 vōt l'è al cunsiliér più vutâ ad tut i tèmp. La decìd però ad restàr in Parlamènt.
Al 19 ad Nuvémbar dal 2010 la diś a tut ch'la gh'à intensiòṅ ad dimet'r-as da minìstar e da deputàda dla Repubblica e ad mulàr anc al PDL par di cuntrast su la gestiòṅ dal rusc in dla sò regiòṅ ma pò la tórna indrē sinc dè dòp.
Sèmpar in dal Nuvémbar dal 2010 la s litga cun la sò culéga ad partî Alessandra Mussolini, anvóda dal Duce, dand-ag dla Vajassa (che in campàṅ a vul dir Dunàsa petégla e sarvidóra) parchè la l'iva tòlta śò cun al telefunèṅ mèntar la discuréva cun Italo Bocchino, un pulìtic ad Futuro e Libertà arvèrs a Silvio Berlusconi. La Mussolini la gh rispónd “A t dag adòs e i tò òć śgranâ i saràṅ incóra più vèrt”.