text:
69
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Se süceden quater imperadur ruman: Galba, Utun, Viteli e Vespasian.
- 22 12 - Roma (Italia): cun la mort de l'Auli Viteli, el Vespasian el deventa imperadur ruman dopu che -l'istess an- el Tiberi Alessander, prefett d'Egit, el pruclamass a Alessandria.
Nassiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 22 12 - Roma (Italia): Auli Viteli, imperadur ruman, mort sassinaa a Roma dal general Prim.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


c: text/html

text:
La casa dalle finestre che ridono
La casa dalle finestre che ridono (La cà dài fnèstri chi rìdun), l'è un film italian dal 1976 diret da Pupi Avati.
L'è el prìm film giàld de Avati, che el pàsa da la cumèdia a l'horror; dòpu, el girarà anca Zeder in del 1983 e L'arcano incantatore in del 1996.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El film el cünta d'le brüte storie che sücèdun in d'un paesìn de campagna quand el riva un pitur ch'el g'ha de fa el restauro del San Sebastiàn che gh'è in d'la cesa. Püsè và inàns el restauro, e püsè süta a mör d'la gènt. La vegn masàda anca una fiöla d'la qual el pitùr el s'era inamuràd.
Tüta la storia la se pògia in s'un alter pitùr del paès, che el s'era masàd 40 ani prima, e che l'eva pituràd el San Sebastiàn, sü le sò dù surèle, e sü un ex-taxista imbariagòn.
Premi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El film l'è stai premiad cul prèmi de la Critica al Festival du Film Fantastique de Paris. [1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Giusepp Clement de Wittelsbach
El Giusepp Clement de Wittelsbach (Joseph Clemens von Wittelsbach in todesch; Joseph-Clément de Wittelsbach in frances; Mònach de Baviera, 5 dicember 1671 - Bonn, 12 november 1723) a l'è staa on arcivescov cattòlich todesch.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Giusepp Clement a l'era el terz fioeu del Ferdinand Maria de Baviera e de la soa miee, l'Enrichetta Adelaide de Savòia. Vist che l'era minga el primm nassuu, l'è staa subit destinaa a la vida de òmm de gesa. L'è staa eleggiuu arcivescov de Colònia in del 1688, dòpo la mòrt del zio Massimilian Enrich, còssa che l'è stada voeuna di caus de la Guerra di Noeuf Ann. On quaj de ann dòpo l'è staa nomenaa princip-vescov de Liegi e voescov de alter diòcesi de la Germania.
Compagn del sò fradel Massimilian Emanuel II de Baviera, el Giusepp Clement el s'è leaa a la Francia duranta la Guerra de Succesion Spagnoeula e per quest l'è staa costringiuu a retiràss in de la soa residenza a Bonn ò a la cort francesa.
Quand che la guerra l'è finida, in del 1713 (Trattaa de Utrecht) al Giusepp Clement hinn tornaa indree i sò diòcesi, che ghe eren staa confiscaa. A l'è mòrt a Bonn e l'è staa seppellii in de la Cattedral de Colònia. Ona bòna part di sò diòcesi hinn staa "ereditaa" del sò nevod Clement August.
Duranta la soa vida l'è staa:
- Vescov de Frisinga (1685-1694), succeduu del Johann Franz Eckher von Kapfing und Liechteneck;
- Vescov de Ratisbona (1685-1723), succeduu del Clement August de Wittelsbach;
- Arcivescov de Colònia (1688-1723), succeduu del Clement August de Wittelsbach;
- Prevòst de Berchtesgaden (1688-1723), succeduu del Julius Heinrich von Rehlingen-Radau;
- Princip-vescov de Liegi (1694-1723), succeduu del Giòrg Luis de Berghes;
- Vescov de Hildesheim (1702-1723), succeduu del Clement August de Wittelsbach;


text:
Selvì
Selvì l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa sö sö ün altipià tra la Al Seriana e la Al Serina che l'è öna lateràl de la Al Brembana.
El g'ha 'na popolasiù de 1 999 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfìce de 6,4 km² e 'na densità de popolasiù de 312 ab./km².
Ol paìs l' se tróa a 21 km de la sità e a 926 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Albì, Àlgua, Aviàdech e Nèmber.
Per Selvì la pasàa la Strada Mercatorum che la 'ndàa da Bèrghem sö fina 'n de la Al Telina. La Strada Mercatorum l'è pò stàcia bandunàda a partì dal 1592/1593 quàndo i à dervìt fò la Strada Priula.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Selvì l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Maria, mader de Gesü
Maria (in ebraich מרים Miryam, o Myriam, in aramaich Maryām, in grech di Setanta Mapίau, Maríam, o Mapίa, María, in arab: مريم, Maryam; ? - Gerüsalem o Efes, 42/45) a l'è la mader de Gesü.
Tücc i nom de Maria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'è cugnussüda anca 'me Santa Maria, Vergin Maria e la Madona.
I catoligh e i urtudoss (che ghe dan el titul de Θeotόkoς, Theotókos) la veneren 'me Santissima Mader de Diu (theotókos el vör dì propi "mader de Diu"); anca la gesa anglicana e di ges prutestant 'me quela Lüterana recugnussen la sò Santità.
A la Madona i gh'hann dedicaa una sura del Curán, anca se in de l'Islam la gh'ha minga el titul de santa.


text:
22 01
Ol dé 22 de zenér l'è 'l 22 dé de l'an del calendare gregorià; manca 344 (345 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 22 de zenér al è ul dí da pòost 22 dal an dal calendari gregurian; i manca 344 (345 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1670 - Prats da Motllun (ul Vallespir): i abitaant sa i revölta cuntra la duminazziun Francesa (Revölta dal Vallespir).
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 2000 - Barcelona: Xavier Turull e Creixell, violinista e cumpusituur Catalan (n. 04 03 dal 1922).
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Festa lucala da Cabrera da Mar, a la comarca dal Maresme.
Festa lucala da Navas, a la comarca dal Bages.
Festa lucala da Vallrumanes, a la comarca dal Vallès Oriental.
Festa lucala da Gualba, a la comarca dal Vallées Oriental.
Festa lucala da Guils da Cerdanya, a la comarca da la Cerdanya.
Festa lucala da Músser, frazziun da Lles da Cerdagna.
Festa lucala da Viliella, frazziun da Lles da Cerdagna.
Festa lucala da Sant Vicenç da Castellet, a la comarca dal Bages.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Régn Unî
Artéccol in dialètt mudnés
Al Régn Unî (Regno Unito in itagliàṅ, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland in ingléś) 'l è 'n stat dl'Europa ucidentàla cun capitàla Lóndra. A n gh'è minga da cunfónd'r-al cun l'Inghiltèra (ch'l'è sōl una dal sò regiòṅ) o cun la Gran Bretàggna (ch'l'è sōl l'ìśula più granda in du a s cata al régn). Al sò mòt 'l è „Dieu et mon droit“ (Dio e al mè dirìt), scrit in Francéś e minga in Ingléś ch'la sarés invéci la sò léngua uficiàla. Àtri léngui regiunàli druàdi lè i èṅ al Galéś, al Gaèlic Scuséś, al Gaèlic Irlandéś, al Còrnic dla Curnuvàglia, al Scots dla Scòsia e al Scots d'l Ulster in dl'Irlànda dal Nòrd.
La sò ultma regìna catòlica (di Stuart) l'è stada la mudnéśa Marìa ad Mòdna méntar quéla 'd adès l'è la Śabéta II di Windsor da 'l 6 ad Favràr dal 1952.
Al Régn Unî ad Gran Bretàggna e Irlànda al nas cun 'l At 'd Ugnòṅ dal 1800 ch'al mitìva insém al Régn ad Gran Bretàggna cun al Régn 'd Irlànda anc se pò na bèla part ad cl'ìśula chè l'è andàda par sò cònt in dal 1922 dand vita a 'l Stat Lìbar 'd Irlànda. Sōl l'Irlànda dal Nòrd (siē cuntèi su nóṿ ad la regiòṅ d'l Ulster) l'è armàsta in du l'éra dand vita a 'l Régn Unî insém a l'Inghiltèra, a 'l Galles e a la Scòsia. Al stat 'l è guernâ p'r un sistéma parlamentàr. Al prim minìstar 'd adès 'l è David Cameron dal Partî Cunservadōr (da 'l 11 ad Maǵ dal 2010).
Al Régn Unî, catànd-as mis prinsipalmènt su dū ìśuli, al gh'à tut 'd intóran dagl'àqui: al Mar dal Nòrd (a èst), al Canàl dla Mandga (a sud) e al Mar 'd Irlànda e 'l Ucéan Atlàntic (a nòrd e a òvest). Àtri ìśuli più pìculi i èṅ quéli ad Man, Wight, Urcàdi, Shetland e Ebridi a nòrd dla Scòsia.
'L è mémbar d'l ONU (in du al gh'à na scrana permanénta), dal G8, dla NATO e dl'Ugnòṅ Europea da 'l 1973.
Stòria
Scòsia e Inghiltèra i gh'éran bèla cuma dū quèi dastacâ a 'l inìsi dal X sècul. Al Galles 'l è pasâ sóta 'l cuntròl ingléś in dal 1284 par pò tacàr a far part dal Régn 'd Inghiltèra da 'l 1536. Al 1 ad Maǵ dal 1707 a véd la luś al Régn ad Gran Betàggna cun al curóni 'd Inghiltèra (cun i Galéś dèntar) e Scòsia misi insém. Cun 'l At 'd Ugnòṅ dal 1800 a s śònta anc al Régn 'd Irlànda e a nas acsè al Régn Unî ad Gran Bretàggna e Irlànda.
In di elesiòṅ dal Dicémbar dal 1918, al partî dal Sinn Féin, ch'al vliva al dastacamènt d'l Irlanda da 'l Régn Unî, al mùcia sù 73 séǵ di 106 dispunìbii a la Cambra di Cumùn e gl'elèt i decìdan ad n andàr minga a Westminster stand in un parlamènt par sò cònt fóra dla léǵ, al Dáil Éireann. Dòp na dichiarasiòṅ 'd indipendénsa e na guèra, in dal 1921 al guèran britànic e al gabinét irlandéś (Aireacht) i s métan 'd acòrd par catàr na sulusiòṅ ch'la pòrta a la separasiòṅ dal dū ìśuli a part siē cuntèi dal nòrd, ad religiòṅ prutestànta, ch'i decìdan ad restàr sèg. A nas acsè al Stat lìbar 'd Irlànda (Saorstát Éireann in Gaèlic Irlandéś, pò Repùblica 'd Irlànda o Eire) ch'al gh'iva dèntar anc tri cuntèi d'l Ulster (Cavan, Monaghan e Donegal) e al Régn Unî ad Gran Beràggna e d'l Irlànda dal Nòrd.
Pulìtica
Al Régn Unî 'l è na munarchìa parlamentàra sóta la cà di Windsor. Al parlamènt 'l è divìś in du Cambri (Houses): la Cambra di Lòrd (House of Lords) cun di mémbar minga elèt e ad fat sénsa putēr, e la Cambra di Cumùn (House of Commons) ch'la fà al léǵ. In dal dū cambri, ch'i s riunìsan insém sōl durànt 'l evènt dal "State Opening of Parliament", i gh'èṅ sèmpar i rapriśintànt 'd Inghiltèra, Scòsia, Irlànda dal Nòrd e Galles. I tri partî più impurtànt dal Régn Unî i èṅ al Partî Cunservadōr dal prim minìstar David Cameron, al Partî Laburìsta e al Partî Liberàl-Demucràtic, dimóndi vutâ in Scòsia.
Al quàtar nasiòṅ dal Régn Unî
Al Régn Unî al gh'à dèntar quàtar regiòṅ, o méj, nasiòṅ: Inghiltèra, Scòsia e Galles ch'i s càtan in dl'ìśula ad Gran Bretàggna, e Irlànda dal Nòrd che invéci la s cata in dl'ìśula 'd Irlànda (a la sò sinìstra).
Al sità
La capitàla dal Régn Unî l'è la sità ad Lóndra ch'la cònta 7.744.942 abitànt e ch'la s cata in dal sud dla Gran Bretàggna, bagnàda da 'l fiùm Tamìgi.
Albania Andorra Austria Belgio Bielorussia Bosnia-Ezegovina Bulgaria Cipro Croazia Danimarca
Estonia Finlandia Francia Germania Grecia Irlanda Islanda Italia Lettonia Liechtenstein
Lituania Lussemburgo Macedonia Malta Moldavia Monaco Montenegro Norvegia Polonia Portogallo
Regno Unito Repubblica ceca Romania Russia San Marino Serbia Slovacchia Slovenia Spagna
Svezia Svizzera Turchia Ucraina Olanda Ungheria Città del Vaticano


text:
Also Spartacus: Driftglass, If I Ran the Zoo, Blue Gal, and Evil Mommy, to whom the hat-tip goes.
Update: The Heretik writes,
And these people are too: Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.
That Spartacus dude? He’s everywhere: Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.
Update 2: More Spartaci,
Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus. Spartacus.


text:
Abdelmajid Lakhal
Abdelmajid Lakhal, ànca scrit cume Abdel Majid Lakhal, (Biserta, 29 de nuémber 1939 - Tunis, 27 de setèmber 2014) l'è stài un atur e un regista Tünisìn.
Biugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasìd a Biseta el 29 de nuémber 1939, el passa quasi tüta la giuentü a Hammam-Lif. L'ha cumnicàa a recità in d'el 1948 quàn l'era amò un fiulìn in Khatimatou Ennafaf (La fin d'un morfinomane).
A sédes ann el dìs "...la pasiòn per el Teàter la m'ha ciapà definitvament..." La sò prima regia de profesiunista a l'è d'el 1971. In d'el 1974 el dirigg el Mercànt de Venèzia de Güglièlm Shakepseare.
In Italia l'è famus suratüt per i sò part indì film religiùs: in d'el Gesü de Frànco Zeffirelli, 1976, l’è stai el Zelota; el Fariseo ind’el Messia de Rubért Rossellini, in d'el 1975; el prìm guardiàn de Sedéq in d' Un fiulìn de nùm Gesü de Francésc Rosi in d'el 1990.
In d’i ültimm ann, el s’è dedicà particülarment al Teater, e in paticular manéra a fàà i tradüsiòn di grandi Classici in Àrab.
In del 2000 l’à fai i Barüf a Chioggia de Càrlu Goldoni, e in d’ell 2001 el Gabiàn de Antóni Tchechov. Ièn stà recità prima al Festival Internasiunal de Cartàgin e dòpu al Teàter Münicipal de Tünis.
L'è mòrt el 27 de setèmber 2014[1] el l'hann purtàd sü el stèss dì.[2]
Altre futugrafíe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimént[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Actor and Director Abdelmajid Lakhal Passes Away
- ↑ « Nécrologie : décès de l'acteur Abdelmajid Lakhal », Tunivisions, 28 septembre 2014


text:
Nümar 3
Ul nümar 3 al è ul nümar intreegh ch'al sigüta ul 2 e al ven prima dal 4.
Nomm dal nümar in difereent dialett: M.trii... F.trè...
- Ul 3 al è ul seguunt nümar primm e ul primm nümar primm díspari. Da plüü ul 3 al è ul primm nümar primm da Fermat e ul segueent al è ul 5.
- Ul 3 al è apó ul seguunt nümar triangülaar, dapress dal 1 i prima dal 6.
- Ul 3 al è ul quaart tèrmen di Nümar da Fibonacci, dapress ul 2 e prima dal 5.
Si sa mültiplica un nümar par 3 s'utegn ul trípel da cheest nümar, cura ca dividiint par 3 na s'utegn un teerz, si cheest al è divisíbel par 3. Ul cübi d'un nümar s'al representa cul 3 a espuneent: e cura ca l'espuneent al è 1/3 s'al diis ariis cüba.
Al esiist difereent prefiss ch'i significa 3 e i participa in la custrüzziú d'una gran cumpagnía da parole d'üüs da tücc i dí: ter i tri, cuma in terziari e trinitaa.
Int un bell puu da cültüre, ul 3 s'al representa par trii puunt u tirett (urizuntaal u verticaal): par esempi, in la nümerazziú rumana (III) e in la nümerazziú cinesa (三).
Ucürenza dal 3:
- Intal cristianiism al è un nümar símbul da Déu, gja che trè i è i custaa dal triàngul cun che sa la representa e trè i è le persone ch'i al furma. Par taant al pariss int un bell puu da övre religjuse.
- Le trè fase dal prucess dialèttich da Hegel
- S'al referiss al tèrmien medià, al equilibri
- Ul nomm d'un strümeent a corda
- Tri tiip dànima in acrodi a Aristòtil
- Le dimensiú aparente dal üniveers
- I trii pudée dal Statt da Drecc: esecütiif, legislatiif e gjüdizziaal
- Le negazziú da Sant Pédar
- Le culuur primàrie: russ, gjaalt, bleu


text:
Pizz di Trii Signor
El Pizz di Trii Signor (parnonzia local: [pits di: tri: si'ɲu:r]; in Italian: Pizzo dei Tre Signori) l'è ona montagna de la Lombardia, alta 2554 meter.
La se troeuva in la cadenna di Orobi e l'è spartida in tra la Provincia de Lecch (la val Biandin, in Valsassina), la Provincia de Sondri (la val Sgeroeula) e la Provincia de Bergom (la val Brembana).
Quella division chì la se liga anca al nomm de la montagna: de fatt, i trii territori, finna a la fin del Settcent, partegniven a trii patron different (la Valtulina ai Grison, la Valsassina al Ducaa de Milan e la Bergamasca ai Venezian).
I pared principai de la scima hinn quei che scenden giò vers i vai ch'emm dii de soravia, e presenten di itinerari de salida minga complicaa, anca s'hinn bei longh; vun di pussee interessant però a l'è quell che 'l riva in sul pizz a partì de la Valsassina per la cresta ovest: sotta a la scima se ved on gran bell paesagg de rosc con cadenn speciai per rampegàss sù, e che l'è ciamaa Il Caminetto.
De la part de la Valtulina se fa anca del sci alpin, già che l'è on percors bell longh e ghe passa pocca gent per scià. La scima, frequentada squas tutt l'ann, la mostra on panorama bell grand e interessant, che 'l mostra anca i montagn valtellines (compagn del Masen e de la Bernina) e i vai bergamasch.
In Valsassina se troeuva el Rifugio Grassi, vun de quei storigh per l'alpinismo lombard.


text:
Ballape: Huggel terminescha carriera
-
- Zoom
- Dapi il 1998 gioga Benjamin Huggel per l’FC Basilea.
Benjamin Huggel terminescha sia carriera sco profi da ballape. El sa retira la fin da questa stagiun, ha el annunzià oz.
Huggel (34) gioga dapi il 1998 per l’FC Basilea e quai cun prest naginas interrupziuns. Cun il Club da Basilea ha il giugader amez gudagnà 6 giadas il titel dal campiun Svizzer, e festivà 4 victorias da cup. Per la squadra naziunala Svizra ha Benjamin Huggel giugà 41 partidas. (gc/sda)


text:
La Badia (LC)
L'Abadia (nom ufizial in italian Abbadia Lariana) l'è on comun de la Provincia de Lecch con 3 235 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 17,1 km² e ona densità de 189 ab./km².
L'è nassuu de l'union de duu vegg comun intel 1928 (L'Abadia sora l'Adda e Linzanigh).
El confina con la Provincia de Còmm (comun de Valbròna) e cont el pròppi capploeugh de provincia.
Oltra ai duu vegg centri comunai, l'Abadia la gh'ha i frazion de Borbin, Castell, Gesa Ròtta, Crebbi, Lombrin, Molin, Noveghen, Oned, Robianigh, San Ròcch e Zana.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de la Badia l'è mostraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Vares
Varés (tajan: Varese; latin: Baretium; frances: Varèse; piemuntes: Varèis; tudesch storich: Väris) a l'è ‘n comùn de la Lumbardia de 80 927 abitant (dato del Dicember 2013[1]), capital de la pruìncia cunt l'istess nomm. Ul sò nomm ul par che 'l riva sü de la paròla celtiga, var (aqua), per via d' ul fat che 'l sa tröa arent a un lagh, che 'l gh'à l'istess sò nomm. La zona de l'interland l'è ciamaja Varesòtt.
Giugrafìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La citàa de Varés la sa tröa a i pé dul Sacher Munt de Varés, che l'è 'n tòcch de la cadéna de munt dul Camp di Fiur. La cità la varda giò sül lagh de Varés. Ul sò territori ul sa tröa de sotta i Alp e l'è furmàj de bricch (par ul 46%) e de munt (32%). I sa tröen anca di fiüm (Tesin e Olona) e sètt lagh: tri hinn grand (lagh Magiur, lagh de Lügan e lagh de Varés) mentar quater hinn püssee pinitt (lagh de Cümabi, lagh de Munàa, lagh de Ghirla e lagh de Gana). Ul teritori meridiunal de la pruìncia l'è un tòcch da la pianüra padana.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vares l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Amministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul sindich da Vares l'è Attilio Fontana, da la Lega Lumbarda, dul 2006
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Adliswil
Adliswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Horgen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.79 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 17 518 abitant.
El cumün de Adliswil al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Kilchberg, Langnau am Albis, Rüschlikon, Stallikon, Zürigh. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Adliswil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1050 col nom de Adelenswile.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Adliswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Illi, M: Adliswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
08 01
Ol dé 8 de zenér l'è 'l 8 dé de l'an del calendare gregorià; manca 358 (359 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 8 de zenér al è ul dí da pòost 8 dal an dal calendari gregurian; i manca 358 (359 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Cuntegnüü
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1959 - Francja: elengjüü Charles da Gaulle presideent da la quinta Repüblega.
- 1959 - l'Havana (Cuba): la triumfa la Revulüzziun Cubana cun l'entrada a la citaa da i trupp da Fidel Castro.
- 1994 - Tyuratam (cosmòdrom da Baikonur, ul Kazakhstan): la partiss l'astrunaaf Rüssa Soyuz cun destinazziun a la stazziun spazziala Mir.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1935 - Tupelo (Mississippi, SÜA): Elvis Aaron Presley, cugnussüü cuma Elvis Presley, cantaant da rock Nòort-american.
- 1942 - Oxford (Anglaterra): Stephen Hawkingh, físich e cosmòlegh Anglées.
- 1947 - Brixton (Anglaterra): David Robert Hayward-Jones, cugnussüü cuma David Bowie, cantaant da rock Anglées.
- 1957 - Valenza: Juan Ignacio Duato Barcia, cugnussüü cuma Nacho Duato, balarin Spagnöö.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1941 - Gneri (Kegna): Robert Baden-Powell, militaar Anglées, fundaduur da l'escoltiism. (n.1857)
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text: 1Rü Ngechuchu rü nanangutaque̱xexẽẽ ga yema 12 ga norü ngúexü̃gü. Rü pora nüxna naxã rü nüxna naxãga na ínawoxü̃ãxü̃ca̱x ga nagúxü̃raü̃xü̃ ga ṉg̱oxogü, rü na nameẽxẽẽãxü̃ca̱x ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 2Rü nayamugü na duü̃xü̃gümaã nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x ga ore ga mexü̃ na ñuxãcü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ ya Tupana, rü na nameẽxẽẽãxü̃ca̱x ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 3Rü ñanagürü nüxü̃: —¡Rü taxuxü̃táma ípinge i perü namawaü̃, rü bai ya perü caxü̃chigüxü̃ ya naĩxmena̱xã, rü bai i perü choca, rü bai i perü pãũ, rü bai i perü dĩẽru. Rü wüxitama i perü daxũ ípinge, rü tama i taxre! 4—Rü ngẽxguma wüxi ya ĩãnewa pengugügu, ¡rü wüxi ya ĩpatagutama perücho rü ñu̱xmata ipexĩãchi nawa ya yima ĩãne! 5—Rü ngextá tama pexü̃ ínayauxgüxü̃wa, ¡rü ípechoxü̃ nawa ya yima ĩãne! Rü ngẽxguma ngẽ́ma ipexĩãchigu ¡rü ipepagücutü i perü üxaxü̃cutü na ngẽmawa nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x na chixexü̃ naxügüxü̃ i ngẽma duü̃xü̃gü! —ñanagürü. 6Rü inaxĩãchi, rü guxü̃ma ga ĩãnexãcügüwa naxĩ. Rü nüxü̃ nixugüetanü ga Tupanaãrü ore ga mexü̃. Rü guxü̃wama nanameẽxẽẽtanü ga duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 7Rü Gariréaaneãrü ãẽ̱xgacü ga Erode, rü nüxü̃ nacuáchiga ga guxü̃ma ga yema Ngechuchu üxü̃. Rü poraãcü nagu narüxĩnü rü naxoegaãẽ ga Erode, yerü nümaxü̃ ga duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: —Cuáü̃ ya baiü̃xẽẽruü̃ nixĩ ya yima, rü marü wena namaxü̃ —ñanagürügü. 8Natürü togü rü ñanagürügü: —Nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ería nixĩ, rü wena nango̱x —ñanagürügü. Rü togü rü ñanagürügü: —Guma nixĩ ga náĩ ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃, rü wena namaxü̃ —ñanagürügü. 9Natürü Erode rü ñanagürü: —Chomatama chanamu ga churaragü na Cuáü̃xü̃ yadaenaxãgüxü̃ca̱x. ¿Rü ṯacü e̱xna nixĩ i ngẽma yatü i duü̃xü̃gü ngẽmaãcü poraãcü nüxü̃ ixuchigagüechaxü̃? —ñanagürü. Rü Erode rü naxca̱x nadau ga ñuxãcü Ngechuchuxü̃ na nadauxü̃. 10Rü yexguma nawoeguxgu ga yema Ngechuchuarü ngúexü̃gü ga yamugüxü̃, rü Ngechuchumaã nüxü̃ nixugüe ga yema naxügüxü̃. Rü yexguma ga Ngechuchu rü wüxi ga nachica ga taxúema ixãpataxü̃wa nanagagü ga Bechaídaarü ĩãneãrü ngaicamana. 11Natürü yexguma duü̃xü̃gü nüxü̃ cua̱xgügu ga ngextá na nayexmaxü̃, rü Ngechuchuwe narüxĩ. Rü Ngechuchu rü meãma yema duü̃xü̃güxü̃ nayaxu, rü namaã nüxü̃ nixu na ñuxãcü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ ya Tupana. Rü nanameẽxẽẽ ga yema duü̃xü̃gü ga iḏaaweexü̃. 12Rü yexguma marü nayáuanegu, rü Ngechuchuca̱x naxĩ ga yema 12 ga ngúexü̃gü ga yamugüxü̃. Rü ñanagürügü nüxü̃: —¡Íyamugü i ñaã duü̃xü̃gü na ĩãnexãcügü rü ĩpatagü ya ngaicamana ngẽxmagünewa na naxĩxü̃ca̱x, rü ngẽxma na napegüxü̃ca̱x rü norü õnata̱a̱x yataxegüxü̃ca̱x! Erü nuã íingẽxmagüxü̃wa rü nataxuma i ṯacü rü õna —ñanagürügü. 13Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Pematama penaxüwemü! —ñanagürü. Rü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Wüxime̱ẽ̱xpü̱x i pãũ rü taxre i choxnixĩcatama toxü̃́ nangẽxma. ¿Rü e̱xna cunaxwa̱xe na naxca̱x tayataxegüxü̃ i õna naxca̱x i guxü̃ma i ñaã duü̃xü̃gü? —ñanagürügü. 14Rü 5000 ga yatügü nixĩ ga yema yéma yexmagüxü̃. Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —¡Ẽcü ípenatogüxẽẽ̱x rü 50 chigü i wüxi tücumüwachigü! —ñanagürü. 15Rü yemaãcü nanaxügü ga norü ngúexü̃gü. Rü ínanatogüxẽẽ ga guxü̃ma ga duü̃xü̃gü. 16Rü yexguma ga Ngechuchu rü nanade ga yema wüxime̱ẽ̱xpü̱x ga pãũ rü yema taxre ga choxni. Rü daxũgu nadawenüãcüma Tupanana moxẽ naxã, rü ñu̱xũchi inanabücu ga yema pãũ rü choxni. Rü norü ngúexü̃güna nanaxã na nüxü̃ yanuãxü̃ca̱x ga yema duü̃xü̃gü. 17Rü guxü̃ma ga yema duü̃xü̃gü rü meãma nachibüe. Rü yemawena rü 12 ga pexchigü nanapagüamatama namaã ga yema pãũ rü choxnichipe̱xegü ga iyaxügüxü̃. 18Rü wüxi ga ngunexü̃ rü Ngechuchu norü ngúexü̃gümaã noxrüwama yayumüxẽgu, rü nüma rü norü ngúexü̃güna naca, rü ñanagürü: —¿Ñuxũ ñaxü̃ i duü̃xü̃gü i chauchiga i choma na texé chiĩxü̃? —ñanagürü. 19Rü norü ngúexü̃gü nanangãxü̃gü rü ñanagürügü: —Nangẽxma i duü̃xü̃gü rü: “Cuáü̃ ya baiü̃xẽẽruü̃ quixĩ”, ñagüxü̃, rü togü i: “Ería quixĩ”, ñagüxü̃, rü togü rü: “Wüxi ga nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ i wena maxü̃cü quixĩ”, ñagüxü̃ —ñanagürügü. 20Rü yexguma Ngechuchu nüxna naca rü ñanagürü: —¿Rü pema i ñuxũ ñapegüxü̃ choxü̃ na texé chiĩxü̃? —ñanagürü. Rü Pedru nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Cuma nixĩ i Cristu i Tupana Nane —ñanagürü. 21Rü Ngechuchu rü nayaxucu̱xẽgü ga norü ngúexü̃gü na taxúemaãma nüxü̃ yaxugüexü̃ca̱x ga nüma rü Cristu na yiĩxü̃. 22Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü poraãcü ngúxü̃ tá chinge. Rü choxü̃ tá naxoo̱xgü i Yudíugüarü ãẽ̱xgacügü i yaguã̱xgü, rü paigüarü ãẽ̱xgacügü, rü ngẽma ngúexẽẽruü̃gü i Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃. Rü tá choxü̃ nima̱xgü, natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃gu rü wena táxarü chamaxü̃ —ñanagürü. 23Rü yixcama rü guxü̃ma ga norü ngúexü̃güxü̃ ñanagürü: —Rü ngẽxguma texé chowe rüxũxchaü̃gu, ¡ẽcü nüxü̃ tarüxo i tümaãrü ngúchaü̃, rü namaã tapora i ngẽma guxchaxü̃gü i tümaca̱x ínguxü̃ i ñoma curuchawa tipotaxü̃rüü̃ tüxü̃ ixĩxẽẽxü̃, rü ngẽmaẽ́tüwa chowe tarüxũãma! 24—Erü yíxema tügü maxẽchaxẽẽchaü̃xẽ rü tá tayu, natürü yíxema chauxca̱x yuxe rü aixcüma tá tüxü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃. 25¿Rü ṯacüwa i nüxü̃́ namexü̃ ya wüxi ya yatü ega nayauxãgu i guxü̃ma i ñoma i naãneãrü ngẽmaxü̃gü, natürü iyanatauxẽẽãgu i norü maxü̃? 26—Rü ngẽxguma texé chauxca̱x ãnegu rü naxca̱x taxãnegu i chorü ore, rü choma i Tupana Nane i duü̃xü̃xü̃ na chiĩxü̃ rü tá ta tümaca̱x chaxãne i ngẽxguma ãẽ̱xgacü chixĩãcüma núma chaxũxgu. Rü ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu rü Chaunatü ya Tupanarüü̃ tá chapora, rü daxũcü̱̃ã̱x i Tupanaãrü orearü ngeruü̃gü i üünegüxü̃rüü̃ tá chamexẽchi. 27—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñuxre i duü̃xü̃gü i nuã ngẽxmagüxü̃ rü tá nüxü̃ nadaugü na ñuxãcü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ ya Tupana naxü̃pa na nayuexü̃ —ñanagürü. 28Rü 8 ga ngunexü̃guwena ga na yema ñaxü̃, rü Ngechuchu rü wüxi ga ma̱xpǘnewa naxũ na yéma yayumüxẽxü̃ca̱x. Rü ínayaxümücügü ga Pedru rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃. 29Rü yexguma ínayumüxẽyane ga Ngechuchu rü nachiwe rü ngürüãchi niy̱auracüü, rü naxchiru rü ta niy̱auracüü, rü poraãcüxüchima nacómü. 30Rü yexguma rü yéma nango̱x ga taxre ga yatügü ga Ngechuchumaã idexagüxü̃. Rü Moĩché nixĩ ga wüxi, rü Ería nixĩ ga to. 31Rü yema taxre íyexmagüxü̃wa rü poraãcüxüchi nangóone. Rü ínidexagü nachiga ga ñuxãcü Yerucharéü̃gu tá na nayuxü̃ ga Ngechuchu. 32Rü woo ga Pedru rü namücügü rü poraãcü na nayaxtaexü̃ rü tama napee. Rü nüxü̃ nadaugü ga ñuxãcü poraãcü na nangóonexü̃ ga naxü̃tawa ga Ngechuchu rü yema taxre ga yatügü ga namaã yexmagüxü̃xü̃tawa. 33Rü yexguma yema taxre ga yatügü Ngechuchuna ixĩgachitanügu, rü Pedru rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, namexẽchi nixĩ na nuã ingẽxmagüxü̃. ¡Rü ngĩxã tanaxü ya tomaẽ̱xpü̱x ya düxenü, rü wüxi ya cuxca̱x, rü náĩ ya Moĩchéca̱x, rü náĩ ya Eríaca̱x! —ñanagürü. Natürü ga Pedru rü tama nüxü̃ nacua̱x ga na ñuxũ ñaxü̃ yerü poraãcü naḇaixãchiãẽ. 34Rü yexguma íyadexayane ga Pedru, rü wüxi ga caixanexü̃ natanügu nayanga̱i̱xema. Rü poraãcü namuü̃ẽ ga yema ngúexü̃gü ga yexguma yema caixanexü̃ natanügu yanga̱i̱xemagu. 35Rü yema caixanexü̃wa inanaxũ ga wüxi ga naga ga ñaxü̃: —Daa nixĩ ya Chaune ya nüxü̃ changechaü̃xü̃chicü. ¡Rü naga pexĩnüẽ! —ñaxü̃. 36Rü yexguma yema ñaxguwena ga yema naga rü Ngechuchuarü ngúexü̃gü rü taxúexü̃ma ga toguexü̃ nadaugü, rü Ngechuchuxü̃xĩcatama nadaugü. Rü yema ngúexü̃gü rü taxúemaãma nüxü̃ nixugüe ga yema nüxü̃ nadaugüxü̃. 37Rü yexguma moxü̃ãcü ga guma ma̱xpǘnewa yanachoü̃gu, rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü yexma Ngechuchuxü̃ nayangaugü. 38Rü yema duü̃xü̃gütanüwa rü wüxi ga yatü tagaãcü Ngechuchuxü̃ ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, ¡choxü̃ rüngü̃xẽẽ, rü tüxü̃ nadau ya chaune! Erü tügümaã choxü̃́ tawüxica̱x, rü wüxi i ṉg̱oxo tümawa nangẽxma. Rü ngẽxguma tüxü̃ naxüxgu, rü aita tüxü̃ naxüxẽẽ, rü tüxü̃ naxãũãẽxẽẽ, rü tüxü̃ narüchia̱xẽẽ. Rü chixexü̃ tümamaã naxü, rü tama tüxü̃ ningéxchaü̃. 40Rü marü nüxü̃ chaca̱a̱xü̃ i curü ngúexü̃gü na tümawa ínata̱xüchigüãxü̃ca̱x i ngẽma ṉg̱oxo, natürü tama nüxü̃́ inaxĩnü —ñanagürü. 41Rü yexguma Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —Pa Duü̃xü̃gü i Tama Yaxõgüxü̃x, ¿Ñuxguratáta i pemaã chanuxmaxü̃ rü yaxna pemaã cha xĩ-nüxü̃? ¡Nuã naga ya cune! —ñanagürü. 42Natürü yexguma Ngechuchuxü̃tawa nanguxgu ga guma bucü, rü yema ṉg̱oxo rü guma bucüxü̃ ñaxtüanegu nayanguxẽẽ, rü nanaxãũãẽxẽẽ. Natürü Ngechuchu nananga ga yema ṉg̱oxo, rü nanamexẽẽ ga guma bucü. Rü ñu̱xũchi nanatüxü̃tawa nanamu. 43Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü ga yexguma nüxü̃ nadaugügu ga ñuxãcü na naporaxü̃ ya Tupana. Rü yexguma duü̃xü̃gü namaã ḇaixãchieyane ga yema Ngechuchu üxü̃, rü ñanagürü ga Ngechuchu nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: 44—¡Meã iperüxĩnüẽ i ñaã ore i pemaã nüxü̃ chixuxü̃! ¡Rü tãũtáma nüxü̃ ipeyarüngümaẽ! Choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü chauechita tá choxü̃ ínaxuaxü̃gü i duü̃xü̃gü na ãẽ̱xgacügü choxü̃ iyauxgüxü̃ca̱x —ñanagürü. 45Natürü ga norü ngúexü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga yema namaã nüxü̃ yaxuxü̃. Yerü Tupana rü tama naxca̱x nanango̱xẽẽ ga yema ore na nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ca̱x. Rü yema ngúexü̃gü rü namuü̃ẽ ga Ngechuchuna na nacagüxü̃ na meã namaã nango̱xẽẽãxü̃ca̱x ga yema namaã nüxü̃ yaxuxü̃. 46Rü yexguma ga norü ngúexü̃gü rü inanaxügüe ga nügümaã na yaporagatanücüüxü̃ nachiga ga texé tá tiĩxü̃ ya natanüwa guxããrü yexera ixĩxẽ. 47Natürü Ngechuchu rü nüxü̃ nacua̱xama ga yema norü ngúexü̃gü nagu rüxĩnüẽxü̃. Rü yemaca̱x wüxi ga buxü̃ nügüxü̃tawa naga, rü nügüxü̃tagu nayachixẽẽ. 48Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Texé ya ñaã buxü̃xü̃ meã yaxúxe chauégagu, rü choxü̃ nixĩ i tayaxuxü̃. Rü yíxema meã choxü̃ yaxúxe, rü Chaunatü ya núma choxü̃ mucüxü̃ rü ta meã tayaxu. Rü yíxema guxããrü yexera tügü írüxíraxe, rü yíxema tixĩ ya guxããrü yexera ixĩxẽ —ñanagürü. 49Rü yexguma ga Cuáü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Ngúexẽẽruü̃x, nüxü̃ tadau ga wüxi ga yatü ga cuégagu ṉg̱oxogü íwoxü̃xü̃. Rü toma nüxna tanachu̱xu ga yema yerü tama tatanüxü̃ nixĩ ga nümax —ñanagürü. 50Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Tama name i nüxna na penachu̱xuxü̃. Erü texé ya tama taxchi aixe, rü tórü ngü̃xẽẽruü̃ tixĩ —ñanagürü. 51Rü yexguma marü yangaicagu ga Ngechuchu ga daxũguxü̃ ga naãnewa na naxũxü̃, rü tama namuü̃ãcüma inaxũãchi ga Yerucharéü̃wa na naxũxü̃. 52Rü nügüpe̱xegu nayamugü ga ñuxre ga norü orearü ngeruü̃gü. Rü nümagü rü nawa naxĩ ga wüxi ga ĩãnexãcü ga Chamáriaanewa yexmane, na yexma naxca̱x yadaugüxü̃ca̱x ga wüxi ga ĩ na Ngechuchu nagu pexü̃nexü̃. 53Natürü yema Chamáriaanecü̱̃ã̱x rü tama nanayauxgüchaü̃, yerü nüxü̃ nacua̱xgü ga Yerucharéü̃wa tá na naxũxü̃. 54Rü yexguma yemaxü̃ nadaugügu ga norü ngúexü̃gü ga Chaü̃tiágu rü Cuáü̃, rü ñanagürügü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, ¿cunaxwa̱xexü̃ na Tupanana naxca̱x tacaxü̃ na daxũwa ne namuãxü̃ca̱x ya üxü na nagu̱xẽẽãxü̃ca̱x i guxü̃ma i ñaã duü̃xü̃gü, yema nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Ería üxü̃rüü̃? —ñanagürügü. 55Rü yexguma ga Ngechuchu rü nüxü̃ nadawenü, rü nayangagü, rü ñanagürü nüxü̃: —Pema rü tama nagu perüxĩnüẽ na texéarü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃. 56—Erü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü tama duü̃xü̃güarü tauxexẽẽwa núma chaxũ, natürü núma chaxũ na duü̃xü̃güxü̃ chamaxẽxẽẽxü̃ca̱x —ñanagürü. Rü yexguma rü náĩ ga ĩãnexãcüwa naxĩ. 57Rü yexguma namagu naxĩxgu rü wüxi ga yatü Ngechuchuxü̃ ñanagürü: —Pa Corix, cuwe charüxũxchaü̃ i ngextá cuma ícuxũxü̃wa —ñanagürü. 58Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Ngowagü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxmaxü̃gü, rü werigü rü nüxü̃́ nangẽxma i naxchiãü̃gü, natürü choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, rü nataxuma i chauchica i ngextá nagu chicuxeruxü̃ —ñanagürü. 59Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃ ga wüxi ga to ga yatü: —¡Chowe rüxũ! —ñanagürü. Natürü nüma ga yema yatü rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, noxri chanawa̱xe i chaunatüxü̃ ichayata̱xira —ñanagürü. 60Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: — Nüẽ́ ngẽma cutanüxü̃ i tama yaxõgüxü̃ iyata̱xgü i ngẽma naxrüü̃ yuexü̃, natürü cuma rü curü puracü nixĩ na paxa duü̃xü̃gümaã nüxü̃ cuyarüxuxü̃ i Tupanaãrü ore na ñuxãcü guxããrü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ i nümax —ñanagürü. 61Rü wüxi ga to ga duü̃xü̃ rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, ngẽmáãcü cuwe charüxũxchaü̃, natürü noxri chanaxwa̱xe i nüxü̃ chayarümoxẽ i ngẽma chopatacü̱̃ã̱xgü —ñanagürü. 62Natürü Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —Texé ya yíxema inaxügüxe na Tupanaãrü puracüwa tapuracüxü̃ natürü tümaãrü ngẽmaxü̃guama rüxĩnüxẽ, rü tama tame na Tupanaãxü̃́ tapuracüxü̃ —ñanagürü.


text:
Martin
Martin (cgnusû anc c'n al nóm ad Wampyr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1976 ad George A. Romero. 'L è stâ girâ c'n un budget ad sōi utànta-mila dòlar a Braddock (Pennsylvania) in dl'istâ dal 1976 e preśentâ a 'l Fèstival ad Cannes dal 1977.
P'r al marcâ europeo, Dario Argento al 'l à 'rmuntâ in na manéra difarénta śuntànd-'g anc al mùśichi di Goblin.
Sunt
Martin (John Amplas), un śóvan ad darsèt an sénsa genitōr, al créd 'd ès'r un vampîr e al dròga cal dóni par pò ciuciàr-'g al sangṿ faghénd-ag di taj a i pōls cun na laméta. Chi lò al và a star in Pennsylvania a cà ad sò sio Tada Cuda (Lincoln Maazel), catòlic luteràṅ, e ad sò cuśìna Christine (Christine Forrest).
Tada 'l è sicûr che sò anvō al sia 'n vampîr dabòṅ e 'l al tōś in cà malvluntéra ma pò al próa a paràr-al via stramnànd in gir dal cadnìni 'd aj e 'n crusifìs che però i n gh'aṅ minga efèt.
Martin al và a pascàr al sò vitmi in sità, fra dóni, làdar e vendidōr ad dròga. In cal méntar al lavóra anc in dla pcarìa ad sò sio. Durànt na cunséggna al cgnós na raśdōra ch'la viṿ da par lē, la sgnóra Saltini (Elyane Nadeau).


text:
1975
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Descuverta, pal matemàtich Mitchell Feigenbaum dij nümar da Feigenbaum.
04 03 - Londra (el Reegn Ünii): la reina Isabela II la nòmena cavalée Charles Chaplin.
24 03 - Madrid (Spagna): Fernando Herrero Tejedor, minístar Segretari generaal del Movimiento, al nomena Adolfo Suárez vice Segretari generaal del Movimiento.
09 05 - Madrid (Spagna): el governameent al apröva un decret-legg ch'al regula la greva.
22 08 - Madrid (Spagna): el governameent al apröva un düür decret-legg antiterorista, ch'al comporta la restrizziun d'amò püssée libertaa.
27 09 - Madrid e Burgos (Spagna); Barcelona: a füsílan trii mémbar del FRAP e düü d'ETA.
01 10 - Madrid (Spagna): par cuntrastá la pressiun internazziunala contrària, el règim franchista al convoca una gran manifestazziun de süpòort a Franco in la plaza de Oriente.
12 10 - Madrid (Spagna): Franco al pariss in püblich par la darera völta, int un att a l'Istitüto de Cultura Hispánica.
17 10 - Madrid (Spagna): sa celebra el darée consej de minístar presedüü par Franco.
23 10 - Madrid (Spagna): una setmana dapress de patí el primm infaart, s'emet el primm comünicaa ofizzial in che sa la recognoss la malatia de Franco.
25 11 - Surinam: cheest paees s'independiza di Paees Bass.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
24 04 - Sacramento (Califòrnia-SÜA): Samia Doumit atriis Noort-americana.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
20 11 - Madrid (Spagna): Francisco Franco, polítigh e militaar Spagnöö, cap del staa; al podria vess mòort trii dí prima, in realtaa.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Stèd d'la Cîsa
Artéccol in dialatt bulgnais
Al Stèd d'la Cîsa (in itagliàn Stato della Chiesa) l'è stè un stèd itagliàn prémma d'l Unitè.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Al Stèd d'la Cîsa l'era nèd dal 756, quand al rà franzais Pepén al dé una ciupatta d'l Itâglia (Al cminzéppi såul al Lâzi) al Pèpa. Col tänp i teritòri i se slarghénn tant ch'a la fén la Cîsa l'era rivè a tgnîr såtta una bòta d'l Itâglia centrèl.
Dal 1506 i suldè dal pèpa Giólli II i gnénn atåuren Bulåggna; da alåura fén al 1860, Bulåggna l'è stè quèsi sänper såtta al Stèd d'la Cîsa.
Dal 1598 i tulénn såtta anch Frèra che prémma l'era stè una zitè inpurtanta dal Duchèd Estense.
Dal 1631, al pèpa Urbàn VIII al zonté anch al Duchèd d'Urbén ch'al controlèva bèli dal 1625.
Al 14 ed setànber dal 1791 i dgénn dèr só a la zitè d'Avignon in Fränza parché al Napoleån la vlé indrî. Dal 1798 i franzîs i ocupénn la zitè ed Råmma e al pèpa, Pio VI, al fó fât parsunîr e purtè in Fränza, indóvv ch'al muré l'àn dåpp.
Dal 1809 anch'la zitè ed Råmma la fó zuntè a l'Impêr franzais.
Dal 1815 int'al Cunsélli ed Vienna al Stèd d'la Cîsa al fó arméss insamm.
Al 20 ed setànber dal 1870, Råmma la fó tôlta dai suldè dal rà Vittorio Emanuele II e al Stèd d'la Cîsa al dsmitté ed èsri.
Guèrda anch'[modifica | mudéfica la surzéia]
I lîber ch'in dscårren (in itagliàn)[modifica | mudéfica la surzéia]
- Ludovico Carolus Farini, Storia dello Stato Romano dall'anno 1815 al 1850


text:
Emis Killa
Emiliano Giambelli, meij cugnusüü cunt ul pseudonim da Emis Killa (Vimercaa, 14 nuvembar dal 1989), l'è un rapper italian.
Cuntegnüü
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Al ven de una fameja prublematega e apus de var prublema i genitur i han traa in l'ari. La mader, de urigin de Palermo, l'ha semper lavuraa 'me fabrizera metalmecanega; inscambi el pader, de urigin de Vimercaa, a l'era un sunatur de piano in di grüpp brianzöö. Chest chì l'era malaa de distürb bipular, e a l'è mort in del 2009 de crepacör. Al gh'ha anca un fredelaster püssee grand de part del pader cunt ch'el gh'ha mai vivüü insema. Apus de i scör medi in pais, el rapper l'ha frequentaa un istitüt tecnegh e apus un albergher senza tö un diploma, perchè l'ha lassaa perd prima i stüdi per fà sö di lavur, 'me chel de magütt. A la fin al s'è descantaa in sö la via de la müsega, suratüt freestyle. In chel temp lé, el Giambelli al tö el nomm d'art de Emis Killa.
Discugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Mixtape[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Singul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 2012 - Cashwoman
- 2012 - Parole di ghiaccio
- 2012 - Dietro front (feat Fabri Fibra)
- 2012 - Cocktailz
- 2012 - Se il mondo fosse (feat J-Ax, Club Dogo, Marracash)


text:
1883
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
27 de aguust: ul vülcaan Krakatoa, in Indunésia, al s·cjopa definitivameent dopu una faas erütiva dürada trii mees.
Ul tèrmin nümar reaal al pariss par la prima völta par Georg Cantor int i söö püblicazziun sü i fundameent da la teuría di cungjuunt.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
29 de lüj: Benito Mussolini, ditatuur italian.
Necrulògi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
La regenza grischuna ha approvà il project d'exposiziun per il sviament da Schmitten. Tras quel vegn meglierada considerablamain la qualitad da viver en il center dal vitg da Schmitten. Ultra da quai ha la regenza revedì – a chaschun da sia ultima sesida – las prescripziuns da pestga ed engaschà in cumissari da la regenza per la vischnanca da Mesauc.
Il sviament da Schmitten po vegnir realisà
La regenza grischuna ha approvà il project d'exposiziun per il sviament al sid da Schmitten. Suenter avair fatg ina consideraziun cumplessiva dals interess attribuescha ella dapli impurtanza a l'augment da la qualitad d'abitar e da la valur dal maletg dal center dal vitg da Schmitten che a las influenzas negativas dal project dal sviament.
Gia dapi blers onns resenta la populaziun da Schmittan la grevezza tras il traffic da transit sco insupportabla. En las vias stretgas e malsurvesaivlas da Schmitten sa furman regularmain colonnas, ed il traffic pesant chaschuna schizunt donns vi d'edifizis. Sin l'entir traject entaifer il vitg manca ultra da quai in passape. Las pedunas ed ils peduns sco er las abitantas ed ils abitants èn exponids senza protecziun al traffic sin via. Gia pli baud han ins discussiunà davart differentas variantas da sviar il traffic al nord dal vitg e da far adattaziuns entaifer il vitg. Quellas n'èn dentant betg vegnidas acceptadas. Silsuenter han ins elavurà in project per in sviament d'ina lunghezza da 2'270 meters al sid dal vitg. Il sviament banduna la via da la Landwasser en il sectur da Valtära, traversa la foppa champestra Annawisa sin l'autezza dal terren fin a l'aual da Schmitten e maina il traffic enturn l'abitadi dad Osterhubel. Alura maina la via per lung dal con da Guot. La finala ascenda ella sut Parfurgga puspè siador en la via da la Landwasser.
La fin da l'onn 2010 è il project dal sviament inclusiv il rapport davart la cumpatibilitad ecologica, l'adattaziun dal plan directiv chantunal e la runcada vegnì exponì publicamain en la vischnanca da Schmitten. En las posiziuns ed en las protestas hai dà reacziuns cuntradictoricas. En ina petiziun beneventan var 65 pertschient da las abitantas e dals abitants cun dretg da votar il sviament al sid da Schmitten. Ils arguments cunter il sviament èn la fragmentaziun da la cuntrada da terrassas e dal spazi da recreaziun, l'influenza negativa sin il maletg dal vitg e da la cuntrada ed il disturbi da l'agricultura sco er dals spazis da viver da differentas spezias d'animals. En il rapport davart la cumpatibilitad ecologica vegnan descrittas bleras mesiras da cumpensaziun a favur da la natira e da la cuntrada. En in rapport da giudicament pretenda il post spezialisà chantunal per la protecziun da l'ambient mesiras da cumpensaziun supplementaras che van anc in pass pli lunsch en cas ch'il project dal sviament vegn realisà.
Pervia da las posiziuns e da las protestas cuntradictoricas ha la regenza fatg ina consideraziun dals interess cumplessiva sco basa per sia decisiun d'approvaziun. Ella è conscienta che la realisaziun dal project chaschuna ina intervenziun en ils spazis da viver ed en la cuntrada. Perquai ston vegnir exequidas stringentamain tut las mesiras da cumpensaziun. Tut en tut attribuescha la regenza dentant dapli impurtanza a l'augment da la qualitad d'abitar e da la valur dal maletg dal center dal vitg da Schmitten che a las influenzas negativas dal project dal sviament.
Ensemen cun l'approvaziun dal project da vias dat la regenza er il consentiment per runcar il guaud e per adattar il plan directiv chantunal. Ils custs totals vegnan calculads cun var 17 milliuns francs, inclusiv las expensas per las mesiras da cumpensaziun. I vegn fatg quint cun in temp da construcziun da 2 fin 3 onns. (Link Uffizi da construcziun bassa dal Grischun)
La pestga en ils lais vegn prolungada
La stagiun da pestga en ils lais vegn prolungada per 1 mais. La regenza grischuna ha adattà las prescripziuns da pestga ed acceptà uschia in giavisch dals circuls turistics. La stagiun principala da pestga cumenza il 1. da matg e dura en auas stagnantas da nov fin e cun ils 15 d'october (fin ussa fin ils 15 da settember). La prolungaziun da la stagiun da pestga na vala dentant betg en lais, nua ch'i sa chattan l'atun las plazzas da fregar impurtantas per il sistem d'auas. En auas currentas dura la stagiun da pestga vinavant fin e cun ils 15 da settember. Mantegnì vegn er il traject dal Rain alpin, nua ch'i dastga vegnir pestgà tenor il dretg vertent a partir dal 1. da favrer. Il medem vala per la zona da protecziun per las litschalas en Engiadin'ota. Per proteger las litschalas cumenza la stagiun da pestga là pir il 1. da zercladur. Da nov vegn scumandada la pestga da litschalas en l'intschess da la Moesa.
Ulteriuras novas prescripziuns èn vegnidas relaschadas areguard las mesiras dals peschs che vegnan pigliads ed areguard la pestga d'exercizi. Il scumond da pestgar il di da la rogaziun federala è vegnì abolì. Las disposiziuns per tractar ils peschs en moda adequata èn vegnidas precisadas parzialmain. Pitschnas adattaziuns hai dà en connex cun la determinaziun da las zonas da protecziun. Parzialmain cumplettada ed adattada è la finala vegnida la glista da las multas disciplinaras.
Las prescripziuns da pestga revedidas vegnan inoltradas a la confederaziun per l'approvaziun.
Nominà in cumissari da la regenza per Mesauc
La regenza grischuna ha decidì d'engaschar in cumissari da la regenza per la vischnanca da Mesauc. Questa mesira ha la regenza prendì, perquai che la suprastanza communala da Mesauc n'è betg pli abla da decider dapi ils 12 da settember 2011. Dapi questa data n'han dus commembers da la suprastanza betg pli prendì part a las sesidas. La constituziun communala fixescha dentant che l'abilitad da decider è mo dada, sche tut ils commembers da la suprastanza en uffizi èn preschents. La decisiun da la regenza sa basa sin ina proposta da la cumissiun da gestiun communala d'engaschar in cumissari da la regenza. A chaschun d'ina discussiun ils 17 d'october 2011 è l'entira suprastanza communala s'exprimida a favur da questa mesira. La cumissiun da gestiun da la vischnanca sco er represchentantas e represchentants da l'uffizi da vischnancas èn stads preschents a questa discussiun. L'engaschament d'in cumissari da la regenza senza cumpetenza da decisiun è la mesira la pli moderada en questa chaussa per restituir l'abilitad d'agir da la suprastanza communala. Sco cumissari da la regenza vegn mess en uffizi l'advocat e deputà Mirco Rosa da Lostallo. La mesira è limitada temporarmain fin la fin da l'onn 2011.
La regenza regla las indemnisaziuns per la tgira
La regenza ha fixà las tariffas per la tgira acuta e transitorica en chasas da persunas attempadas e da tgira sco er en gruppas da tgira en il chantun Grischun. Las tariffas sa drizzan tenor custs da 0.95 francs per minuta da tgira e tenor la durada dal basegn da tgira per di (il stgalim minimal 1 correspunda al basegn da tgira da fin a 20 minutas per di, il stgalim maximal 12 al basegn da tgira da passa 220 minutas). Da l'assicuranza obligatorica per la tgira da persunas malsaunas resultan pia custs da 4.30 francs (stgalim 1) fin a 98.30 francs per di da tgira (stgalim 12) per las assicuranzas da malsauns. Quai correspunda ad ina part dals custs da 45 pertschient. La part dal maun public importa 55 pertschient.
La regenza grischuna ha stuì fixar las tariffas, perquai che la federaziun grischuna "chasas ed ospitals" e las assicuranzas da malsauns ch'èn affiliadas a tarifsuisse n'èn betg vegnidas da sa cunvegnir en las tractativas davart las tariffas per il 1. da schaner 2011.
Da vischnancas e da regiuns
- Avras: La revisiun parziala da la lescha da construcziun, concludida da la vischnanca dad Avras il 1. da fanadur 2011, vegn approvada.
- Regiun Valposchiavo: L'ordinaziun davart l'elavuraziun da la planisaziun directiva regiunala da la Val Puschlav ch'è vegnida concludida da questa regiun ils 23 da mars 2011, vegn approvada.
- Ruschein: Cun resalva che la confederaziun paja sia contribuziun garantida, vegn concedida a la vischnanca da Ruschein ina contribuziun chantunala da maximalmain 212'970 francs per renovar las vias champestras principalas.
Projects da vias
La regenza ha approvà totalmain 5'900'000 francs per construir e per sanar il suandant traject da via:
- via sursilvana: lavurs d'impressari, Trin Mulin – Felsbach
Gremi: regenza
Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun


text:
Le età di Lulù
Le età di Lulù (Gl'età dla Lulù) 'l è 'n film eròtic dal 1990 ad Juan José Bigas Luna trat da 'n rumànś 'd Almudena Grandes. La prutagunìsta Francesca Neri, chè a 'l sò debùt, l'à tòlt a 'l pòst dl'Ángela Molina ch'la s éra tiràda indrē a 'l ùltim minùt.
In dal film a s sènt la canta Walk on the Wild Side ad Lou Reed. Par cla pelìcula chè, la María Barranco l'à vins al Prèmi Goya dal 1991 cuma mijór'atōra minga prutagunìsta.
Sunt
La Lulù (Francesca Neri) l'è na ragasōla ad Madrid ch'la taca a cgnósar al sès a quìnd'ś an. La 'l fà cun Pablo (Oscar Ladoire), 'n óm dimóndi più grand ad lē e amìg ad sò fradèl Marcelo (Fernando Guillén Cuervo). Dòp avér fat un viàś p'r i Stat Unî p'r andàr a insgnàr là, Pablo al tórna da lē dmandànd-ag ad spuśàr-al.
Cun al matrimòni chi lē la capìs che 'l ùnic quèl ch'al i tîṅ insém 'l è al sès. Dòp avér mis a 'l mónd na putìna, la Lulù la taca a spinś'r-as sèmpar da piò in dla perversiòṅ faghénd-as tiràr dènt'r a 'n rapòrt a tri cun sò marè e 'l travestî Ely (María Barranco). Vlénd incóra da piò, a n avénd-ag mai abàsta, 'd acòrd cun sò marè, la decìd ad pruàr a 'ndàr a lèt cun 'n óm sénsa véd'r-al, cun na fasóla adòs: chi lò 'l è sò fradèl Marcelo.
'N àtar quèl ch'la vōl pruàr 'l è quél ad far dal sès cun di fnòć parchè i gh piàś'n i film pòran ad cal gènar lè. Na sira la và in un bar par gay e, dòp avér cgnusû Jimmy (Javier Bardem), la in pòrta a cà tri dand-ag di bèsi par far n'òrgia sèg. Avénd catâ qvél ch'la pascàva, la Lulù la gh'à 'l prubléma ad muciàr di sòld par pagàr-as da spés al sò visi. La decìd acsè ad dir ad sè a Remy (Juan Graell), un rufiàṅ ch'al gh'à un lucàl par scambìsta, par far la part dna vitma in un spetàcul sadumàś par di imprendidōr visiōś pîṅ ad bèsi. Rivàda là la cata Jimmy e la decìd ad tiràr-'s indrē ma la n pōl briśa parchè la vèṅ bindàda e ligàda p'r èsar dada in past a na vècia cun na mascra ad grugn ad nimàl adòs.
In sò ajùt la riva l’Ely, ch'la la vōl purtàr via da cal masèl lè, ma Jimmy, incasâ négar, al la masa dòp na quistiunàda śbaténd-ag la tèsta cónt'r un puntàl.


text:
Bräm
Bräm o anca Brämi (nom ufizial: Breme) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 814 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 19,2 km² e ona densità de 42 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Candia, Frassineto Po (AL), Sartiräna, Val e Valmacca (AL).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Bräm l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il promontorio della paura
Il promontorio della paura (Al prumuntòri dla paùra) 'l è 'n film thriller americàṅ dal 1962 ad John Lee Thompson trat da 'n rumànś ad John D. MacDonald ciamâ The Executioners.
Martin Scorsese al 'n à fat 'n arfacimènt in dal 1991, Cape Fear - Il promontorio della paura, cun Robert De Niro in dla part dal prutagunìsta. In dal remake al regìsta ad New York 'l à vlû anc Gregory Peck, Robert Mitchum e Martin Balsam ch'i ìvan recitâ in dal film uriginàri.
Sunt
Dòp avér tòlt part a 'n prucès, 'l avucàt Sam Bowden (Gregory Peck) al s véd rivàr par da drē, in fiṅ a la sò màchina, Max Cady (Robert Mitchum), un criminàl péna mandâ lìbar dòp avér pasâ òt at in parśòṅ p'r avér piciâ, e quàśi cupâ, na dóna dand-ag dal bòti. Sam 'l éra stâ in alóra al testimòni ciàṿ par far-al cundanàr e adès al capìs ch'al manìac al gh'à sōl vója ad far-'g-la pagàr cara, a lò e a la sò famìja.
Par diféndar sò mujér, la Peggy (Polly Bergen), e la sò putìna Nancy (Lori Martin), 'l avucàt al dmanda ajùt a 'l sò amìg Mark Dutton (Martin Balsam), ispetōr ad pulisìa. Chi lò al próa in tut al manéri a mét'r-al dènt'r incóra ma a n gh'è vèrs parchè al laśaròṅ al n fà minga di quèi a 'l arvèrsa anc s'al visi ad dar di marùc a cal fémni al n 'l à minga pardû. Na dóna ch'la i ciàpa da lò la n diś gnint par paùra che lò al gh faga quèl dòp.
Max al cata prèst al pòst in du a viṿ la famìja Bowden e al vlèna al caṅ par mandàr-ag subìt un signàl ciàr. In séguit al s para anc cónt'r a la Nancy quànd chi lē la vèṅ fóra da scóla. Sam al n in pōl piò e al pénsa ad far-as giustìsia da par lò ma la Nancy la gh fà cambiàr prupòśit. Chi lò al s mét acsè in tèsta ad śibìr di bèsi a Cady par śluntanàr-al da la sò vita ma chi lò al gh diś ad nò, a n è minga quàl lè ch'al pésca. Sam al ciàma alóra in sò ajùt al detective privâ Charles Sievers (Telly Savalas) par tgnir-al 'd òć.


text:
06 05
Ol dé 6 de magio l'è 'l 126 ( 127 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 240 dé a finí l'an.
Ul dí 6 de magio al è ul dí da pòost 126 ( 127 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 240 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1889 -La é 'naügüràda a Parigi la Tur Eifèl.
2000 - València: se la sélebra ol pröm tröáss d'assesur di Paes Català.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Kaiseraugst
Kaiseraugst (Chaiseraugscht in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Rheinfelden, in del Canton Argovia. El gh’ha pressapoch 5 242 abitant e una süperfiss de 4.91 km². El se tröva a una altitüden de 269 meter sura al livel del mar.
El cumün de Kaiseraugst a l'è tacaa ai cumün de Augst (BL), Giebenach (BL), Grenzach-Wyhlen (DE-BW), Olsberg, Rheinfelden (DE-BW), Rheinfelden.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Kaiseraugst in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Conthey (distret)
El Distret de Conthey (en fransés: District de Conthey, en todèsch: Bezirk Gundis) l'è giü dei quatórdes distrècc del canton Vales, en Svìsera. Endèl Dicember 2011 el gh'ìa 'na popolasiù totàl de 24 824 abitàncc. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Conthey.
Cümü[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I cümü del distrèt de Conthey i è:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Swiss Federal Statistical Office-Land Use Statistics 2009 data (Todesch) accessed 25 March 2010
External links[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Conthey District in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Oberrohrdorf
Oberrohrdorf a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 3 880 abitant e una süperfiss de 4.30 km², e al se tröva a una altitüden de 493 meter sura al livel del mar.
El cumün de Oberrohrdorf a l'è tacaa ai cumün de Fislisbach, Killwangen, Neuenhof, Niederrohrdorf, Remetschwil, Spreitenbach.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oberrohrdorf l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1179 col nom de Rordorf.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Oberrohrdorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Yangsan
Yangsan (Hangul: 양산시; Hanja: 梁山市) a l'è una cità in del est de la pruvincia de Süd Gyeongsang in de la Curea del Süd. La cità la cunfina cun Busan (al süd), Ulsan (al nordest), Miryang (al nordoest), e Gimhae (al südest).
La gh'ha circa 250,000 abitant.
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'era ciamada uriginalment Samnyang-ju sott el regn de Silla. In del 665, Samnyang-ju l'era pö dividüda in de trè part, cunt el teritori de la cità muderna cume part de Ryang-ju. In del 1414, dürant la dinastia Joseon, la regiun l'era renuminada cume Cuntea de Yangsan (양산군). La cuntea l'è devegnüda cità el 1 de marz del 1996.
Sit impurtant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tongdosa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sitüada al nord de la cità a l'è 'l tempi de Tongdosa, un di tempi püssee impurtant del Budisem curean.
Trasport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feruvia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Yangsan el gh'ha dò staziun sü la Linia feruviaria Gyeongbu: la Staziun de Mulgeum (물금역) e la Staziun de Wondong (원동역).
Metrupulitana[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La linia 2 de la Metrupulitana de Busan la serv la cità, cunt el funziunament atüal de quater staziun: Yangsan, Namyangsan, Campus de la Üniversità naziunala de Busan a Yangsan, e Hopo. Atüalment, dò növ staziun i hinn prupost.
Autobus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è servida da un sistema lucal e da lini intercity a Busan, Ulsan, e un quaj alter.
Autustrad[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Autustrada Gyeongbu (#1) e la Bretela de l'Autustrada Jungang (#551) passen per la cità.
Edücaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Yangsan el gh'ha trè üniversità:
- el Campus de l'Üniversità naziunala de Busan a Yangsan
- l'Üniversita Yeongsan
- l'Üniversita de Yangsan.
El campus de l'Üniversità naziunala de Busan se dedica ai stüdi medegh, spezialment al nivell post-laurea.
Al nivel di scöl segundari, gh'è anca 10 licee in de la cità.
Simbul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fiur: Magnolia kobus
- Pianta: Chionanthus retusa
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è dividüda in de vott distret (dong; 동), vün eup (읍) e quater myeon (면).
- Deokgye-dong (덕계동; 德溪洞)
- Gangseo-dong (강서동; 江西洞)
- Jungang-dong (중앙동; 中央洞)
- Samseong-dong (삼성동; 三城洞)
- Seochang-dong (서창동; 西倉洞)
- Soju-dong (소주동; 焼酒洞)
- Pyeongsan-dong (평산동; 平山洞)
- Yangju-dong (양주동; 梁州洞)
- Mulgeum-eup (물금읍; 勿禁邑) (4 ri)
- Dong-myeon (동면; 東面) (8 ri)
- Sangbuk-myeon (상북면; 上北面) (9 ri)
- Wondong-myeon (원동면; 院東面) (8 ri)
- Habuk-myeon (하북면; 下北面) (8 ri)


text:
1950
De Wikipedia
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 26 de genee - l'Índia: cheest paees-chí al riva a la indipendenza.
- 23 de marz - A va in viguur el conveegn da l'Organizazziun Meteorològica Mundiala.
- 14 de dicember - Sa crea l'ACNUR, par una resolüzziun da l'Assemblea Generala di Nazziun üniit.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulògi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 9 de macc - Madrid (Espanya): Esteban Terradas i Illa, Dutuur in sceenz esatt e in sceenz Físich; ingegneer da straat, Canaal e Pòort e ingegneer indüstriaal catalan.
- 27 de genaar - Santiago (Chile): Augusto d'Halmar, pueta e scrituur dal Cile.


text:
Barbé
El Barbé l'è el mesté de quel che'è taia i cavei, rasa la barba e met a post barbis e sintiglion.
El barbé el laura ind una butega (de solit ciamada salon) ma, al bisogn o su dumanda dal client, el pöd anca andà a cà. Un barbé el diventa perüché par l'om, quand l'artigian l'è anca specialisad ind una petenadüra püssè elaburada e a la moda. Quele ch'i taiun i cavei d'i don i en püssè de suent ciamad parüchére.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quel del barbé l'è un mesté ben antich. In Egit i henn staa retruvaa di rasù intra i relit de l'età del bronz (circa 3500 p.del S.). In temp indree, e fin al principi del XX secul i barbé i fevun anca di laurà de chirürgia. Per esempi, i rancavun i dent guast, e i fevun salass per la töta del sangh.


text:
Ptòun avtomàtic
Al ptòun avtomàtic, ciamê anca ptòun a presiòun 'l è cal ptòun ed metâl u 'd plâstica ch' al sèra di vistî, del giàchi u di giubòt quànd al sulamèint 'l à da èser śvélt, pràtic e robùst.
'L è furmê da dū cumpunèint l' un in fàcia a cl' èter in dal dū bàndi 'd giachèt ch' a bśògna sulèr: al màsć, cun un pirulèin bumbadèin in fòra, e la fèmna, śbuśìda e cun 'na mòla cìca mo robusta per tgnìr strìc al masć ch' à s' egh cùcia dèinter. L' è pràtic perchè per sulèr, al ptòun al và cucê e per dessulèr al va destachê vìa 'd sèc.
La só aplicadûra
Per aplichèr i ptòun avtomàtic ai vistî (mo anca a di burslèin, a 'l bórsi, a 'l sìngi e via descurènd) a gh' è biśògn 'd un turchièt, mèj s' l' è cun l' aria cumprèsa, cun in sìma i punśòun 'd volta in volta giùst p'r el diferèinti m'śùri e fórmi 'd ptòun: al schisamèint sòta 'l só punśòun 'dal cumpunèint masć u fèmna, atàc al pès ed stòfa u 'd pèla ch' a gh' è biśògn, al fisarà definitivamèint i dū cumpunèint al pès, pròunt per la suladùra.
Vôś lighèdi
Manéri 'd dîr
- (EGL) Tachèr di ptòun, (IT) Attaccare delle pezze, cominciare dei discorsi lunghi e noiosi.
- (EGL) Tachèr ptòun, (IT) Cominciare un approccio parlato (per provarci).


text:
Mòsc
Mògg o Mòsg (Mòsc in del dialett del loeugh; Moggio in Italian) l'è on comun de la Provincia de Lecch con 495 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 13,4 km² e ona densità de 37 ab./km². L'è situaa al confin con la Provincia de Bergom (Vedeseta). L'è ona località de la Valsassina, che la gh'ha avuu in di ann '80 ona certa popolarità come loeugh per i vacanz, grazie anca a ona funivia che la portava ai Pian de Artavagg e che l'è stada dervida de noeuv in del 2006 dòpo ses ann de inattività. Duranta el period invernal, la popolazion la riva a cuntà quas 2000 persònn, che in general vegnen di paes de la provincia lecchesa, comasca ò milanesa.
L'è tacaa ai comun de Barz, Casina in Valzasna, Murterun, Taleggio (BG), Vedeseta (BG).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Mògg l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Battaglia de la Beresina
La Battaja de la Beresina l'è stada on sconter armaa in tra i Frances e i Russ, combattuda in di dì che vann del 26 al 29 de november del 1812.
Quell che 'l restava de la Grande Armée de Napoleon (49.000 soldaa e alter 40.000 personn minga bonn de combatt) l'era dree a retiràss invers l'ovest. I esercit russ, comandaa de Peter Wittgenstein, Michail Kutuzov e Pavel Čičagov, con 140.000 omen, hann cercaa de bloccàggh el passagg arent al fiumm Beresina (al dì d'incoeu in Bielorussia) e fà foeura i Frances ona voeulta per tutt.
El primm problema per el Napoleon l'è rivaa quand, dopo vess rivaa in sù la Beresina, l'ha viduu che 'l fiumm l'era minga giazzaa, e donca el podeva nò fàggh passà sora i sò omen. El dì dopo (el vintisett), l'è scominciada la battaja.
El pont pussee vesin l'era staa traa giò, ma el general Jean-Baptiste Eblé l'ha ditt de vess bon de fànn sù vun noeuv. L'important a l'era de dàggh protezion a lù contra el Čičagov, che 'l se trovava al de là del fiumm. El maresciall Oudinot a l'è andaa a sud per proteggel e i genier de l'Eblé hinn riessii a mett giò on ponton de cent meter.
La cavallaria francesa l'è passada de corsa per organizzà e defend ona testa de pont. I frances hann miss giò on alter pont e hann faa passà anca i cannon. L'è staa appena in temp, perchè 'l Čičagov l'ha capii el sò error e 'l s'è slanzaa invers i 11.000 frances giamò passaa al de là de la Beresina.
A mezzdì el Napoleon e la soa guardia hann passaa el ponton. Lilinscì el problema l'è staa quell de fà passà anca l'altra part de la retroguardia, che l'era dree a combatt contra i omen del Wittgenstein.
A la bassora vun di ponton l'è staa s'ceppaa, ma i omen de l'Eblé hinn staa bon de giustàll prima de sera. El maresciall Davout e i soldaa de l'Eugeni de Beauharnais hann passaa el pont. In sù l'altra banda i restava domà i soldaa del maresciall Oudinot.
Despoeu de la mezzanott, anca l'Oudinot l'è passaa de l'altra banda del pont, e inscì i Frances hann poduu suttà la retirada. I frances aveven perduu 25.000 omen in del combatt e alter 20.000 in de l'aqua giazzada. Alter 10.000 hinn staa coppaa di cosacch intant che se retiraven.


text:
I Diabolici
I Diabolici (I Diabòlic) 'l è 'n film thriller in biànc e négar dal 1955 dal francéś Henri-Georges Clouzot trat da 'l rumànś Celle qui n'était plus (Quél ch'a n gh'éra piò, distribuî in Itâglia cuma I Diabolici) ad Pierre Boileau e Thomas Narcejac.
Sunt
In un culéǵ par baghét in di dintóran ad Parì, la diretōra Christina Delassalle (Véra Clouzot), malàda ad cōr, l'è misa sóta ad cuntìnuṿ e tgnuda schisa da sò marè Michel (Paul Meurisse) ch'al gh mét anc i còran e ch'al l'iva spuśàda òt an prima sōl p'r interès. L'amìga e mistra Nicole Horner (Simone Signoret), amànt d'l óm e piciàda da spés anca lē, la la cunvìns che l'ùnica manéra par tar-'g un taj e catàr la libertà, par tuti e dū, la sarés quéla ad cupàr-al e lē la gh'à bèla in mènt un piàṅ parfèt. Durànt un lung fiṅ ad stmana, quànd al culéǵ al sarà sarâ dal tut, al dū dóni i andaràṅ in dla sità in du l'è nada la Nicole, Niort, a déś óri ad màchina da la capitàla francéśa, e pò i faràṅ rivàr lè anc Michel par andgàr-al e purtàr-al pò indrē mòrt, faghénd-al catàr dèntar la pisìna dla scóla. Al piàṅ al vèṅ acsè purtâ a cumpimènt ma quànd pò i tórnan in culéǵ i tàcan a sucédar di quèi straṅ e spavintóś. Al cadàvar al sparìs sénsa che ninsòṅ al al vdis, òṅ di sò vistî al finìs in lavandarìa, e la Christina, pina ad sèns ad cólpa, la s cata acsè in un stravènt ad scarésa.
Quèi curiōś
- Al film 'l è cgnusû cuma òṅ di prim thriller dla stòria, òpra ad quél ch'l è stâ batśâ cuma 'l Alfred Hitchcock francéś. A far crésar incóra da piò la tensiòṅ a cuntribuìs al fat che in dal film i n gh'ènan minga dal mùśichi. La culóna sunóra, scrita par Georges Van Parys, la cata difàti spasi sōl par 2 minùt e 21 secónd (1:57 in di tìtui ad tèsta e 0:24 a la fiṅ).
- La pelìcula l'à ciapâ al prèmi Louis-Delluc dal 1954, al prèmi cuma film furastér fat méj a i New York Film Critics Circle Awards dal 1955 e a i Edgar Allan Poe Awards dal 1956.
- In dal 1996 i americàṅ i aṅ arfàt al film cun al tìtul Diabolique cun la Sharon Stone, Chazz Palminteri, l'Isabelle Adjani e la Kathy Bates.


text:
Hochdorf (distret)
El Distret de Hochdorf (en todèsch: Amt Hochdorf) l'è giü dei sich distrècc (en todèsch: Ämter) del cantù de Lucèrna. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Hochdorf. Endèl més de Dicember 2011 el gh'ìa 'na popolasiù de 67 073. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e de religiù cristiàna catòlica.
El distrèt de Hochdorf l'è furmàt dei 14 cümü elencàcc endèla tabèla ché sóta:
- ^a el rileamènt del 1992/1997 el dàa 'na àrea de 177.50 chilòmetri quadràcc ma l'includìa mìa la superfìce de 'n quach lach gròs. El rileamènt del 2000 'nvéce 'l té cönt apò a dei lach.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ LUSTAT-Canton of Lucerne Statistical Office as of 2000 survey, (Todesch) accessed 25 August 2009
External links[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hochdorf (Amt) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
L'Uomo che verrà
L'uomo che verrà (L óm ch'al vgnarà) 'l è 'n film dal 2009 ad Giorgio Diritti gnû fóra in dal sali itagliàni al 22 ad Śnar dal 2010. 'L è stâ girâ in Dialètt bulgnais, cun di pès in itagliàṅ e in tedésc.
Ambintâ in dal 1944, al film al cònta gl'avenimènt ch'i èṅ gnû prima dal masàcar ad Marzabòt, vist cun i òć dna putìna 'd òt an. 'L è stâ girâ a Radicondoli in pruvìnsa ad Siena e in Pruvénzia ed Bulåggna, cun un budget ad 3 migliòṅ 'd euro e 'l apòǵ ad Rai Cinema e dal Ministér di bèṅ culturài.
L'uomo che verrà 'l è stâ preśentâ al Festival dal film ad Róma in dal 2009 in du 'l à vins al prèmi Marc'Aurelio 'd òr dal pùblic e anc al prèmi dla giurìa. 'L à anc vins tri David di Donatello e tri Nàstar 'd argènt.
In dla cupertìna dal disiunàri di film dal 2011 di Morandini, ch'i gh'an dat 4 stéli, a gh'è in sima na foto dal film.
Sunt
In d'l invèran dal 1943 in s'l apenèṅ emigliàṅ, la pìcula Martina (Greta Zuccheri Montanari), 'd òt an, la viṿ cun i genitór e cun la sò famìja numróśa, ch'la fà fadìga a tiràr avànti. Da quànd al sò fradlèṅ più pìcul 'l è mòrt, Martina l'à śmis ad dascórar e i sò amig i la tóśan in gir, ma al sò duciàdi dal mónd ch'a gh'è lè 'd intóran i èṅ dimóndi prufóndi. Purtròp la guèra la riva anc in dal sò muntàgni quaciàdi dla néṿ, i rìvan i tedésc, sèmpar più invadènt, e anc di grup ad partigiàṅ.
Lena (Maya Sansa), la màdar dla putìna, la rèsta incóra préggna e Martina la tèṅ 'd òć i nóṿ méś dla gestasiòṅ. In cal mèntar al vicéndi dla guèra i ś mìsćian sèmpar da piò cun quéli dla vita ad tut i dè: al bucâ, i sést fat in dla stala, i caplét fat in cà p'r al dóni cun tant ad tulér e canèla, la pcarìa dal ninèṅ, i amór di śóvan e la prima cumugnòṅ.
Al fradèl ad Martina al nas in cà a la fiṅ ad Setémbar dal 1944, ma quand a nas al dè, i naśìsta i rìvan in cal campàgni lè faghénd di rastrelamènt e i màsan sensa cór 560 parsòni, principalmènt di vèć, dal dóni e di putèṅ dòp ch'i i aṅ muciâ sù in di simitèri, in dal cèśi e in di caśulàr, par quél ch'l è pasâ a la stòria cuma al masàcar ad Marzabòt.
Martina, ch'la gh l'iva fata a scapàr via, la vèṅ catàda li stés e saràda dèntar a na ciślìna insém a di àtri parsòni. Dòp avér sarâ i us, i tedésc i gh fìcan dèntar dal bómbi e i faṅ na carnificìna. La putìna, p'r un mìracul, la n s fà gnint e la tórna a cà ma la cata sól sò fradlèṅ e al cambri vódi. Dòp avér catâ sù la sésta cun al putèṅ dèntar e avér-ag cantâ la nana, la cata incóra la paròla.
Fra la véra e la finsiòṅ
Anc s'in di tìtui dal film a s diś ch'i persunàǵ e i fat i èṅ frut ad fantaśìa, al regìsta e al scritór i aṅ sercâ ad métar insém verità e finsiòṅ, cuma méj i psìvan. Difàti, soquànt di prutagunìsta dla pelìcula i èṅ visû dabòṅ:
- Don Giovanni Fornasini 'l éra un śóvan prevòst antifasìsta.
- Don Ubaldo Marchioni 'l è stâ masâ in s'l altâr dla céśa ad Casaglia. La pìsside ch'al tgniva in maṅ in cal mumènt la gh'à incóra un buś e un bòsul dèntar e l'è tgnuda da cat anc incō in dla céśa.
- Al partigiàṅ Lupo (Lóv), dla brigàda Stella Rossa.
- L'è véra la stòria ad dla dóna sòpa masàda in céśa parchè la n éra minga bòna 'd andàr fóra subìt cuma i gh'ìvan urdnâ i suldâ.
- 'L è vér al fat ch'utantaquàtar parsòni i èṅ stadi fati fóra cun al midrajadór in dal simitèri ad Casaglia e che un grup ad na stantìna ad dóni, vèć e putèṅ i èṅ stâ masacrâ a 'l intèran dna céśa dòp ch'i tedésc i gh'aṅ butâ adòs dal bómbi.


text:
Trogen (AR)
Trogen a l'è un cumün svizzer del Canton Apenzel de Föra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.01 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1687 abitant.
El cumün de Trogen al se tröva a una altitüden de 903 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altstätten (SG), Bühler, Gais, Oberegg (AI), Rehetobel, Speicher, Wald.
L'è séde de l'autorità giüdisiaria del Canton.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Erur in de la funzion Cite: Marcatore
non valido; non è stato indicato alcun testo per il marcatore
AR
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official Page (Todesch)
- Media relaa a Trogen (AR) al Wikimedia Commons
- Pestalozzi Children Foundation


text:
Sicilia
La Sicilia (Sikelía in grech; Sicile in frances) l'è l'ìsola piö granda del Mar Mediteraneo e l'è pò a' öna regiù a statüt ispeciàl de la Repüblica italiana.
Cuntegnüü
Trinacria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Sicilia l'éra ciamada Trinacria che l'è ü nòm gréch che l' völ dì trè pónte e l' nas da la furma de la Sicilia che l'è pròpe ü triàngol in mès al mar. I trè pónte i è ol capo Peloro a matina (est) apröf a Mesina, ol capo Boeo o Lilibeo di bande de Marsala a sira (ovest) e 'l capo Passero di bande de Portopalo a mesdé (sud).
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I rèscc archeològich gréch, specialmènt la Al di Templi a Agrigento, che l'è Patrimòne de l'Ümanità de l'Unesco.
I méla testimonianse del baròch sicilià che i è 'mpó despertöt in Sicilia e specialmènt a Noto.
L'Etna co i sò 3.000 mèter, la lava e la nif.
I ótre belèse de la natüra e suèrtöt ol mar.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Sicilia l'è stacia abitada da i Fenici e da i Cartaginés suertöt ol tòch a sira (est) de l'isola e da i Greci suertöt ol tòch a matina (ovèst) de l'ìsola.
Dòpo i guère tra Roma e Cartagine la Sicilia l'è pasada sóta 'l contròl de Roma fina a che i è riàcc i barbari. Gh'è riacc pò i Arabi che i restàc in Sicilia fina al 1060 quando i Normani i à casàcc vià.
Per sücesìù dinastega la Sicilia l'è finida a Federico II, suernominàt stupor mundi, imperadùr del Sacro Romà Germànech Impér che l's'è stabilìt pròpe 'n Sicilia. Ol sò s-cèt Manfredi in del 1266 l'è stacc isconfìt dal Carlo d'Angiò e isé pò la Sicilia l'è dientada angioina e dopo i Angiò gh'è riàcc i Aragonés e i Spagnöi.
In del 1713 la Siclia l'è pasada a i Savoia, pò in del 1718 a l'Austria e in del 1734 ü cadèt da la famèa di Burbù che la regnàa 'n Ispagna, ol Don Carlos, l' conquistà la Sicilia e töt ol süd italia.
A l'època del Napoleù la Sicilia l'è töt chèl che ghe rèsta a i Burbù, desà che 'l süd italia l'è gornàt dal Gioachino Murat.
La dinastia di Burbù la fenès quando in del 1860 l'isbarca in Sicilia ol Garibaldi, i sò mèla e tace óter melér de soldàc piemontés, dòpo che i gh'à dacc öna bèla mà la flòta 'nglésa a sbarcà. Se dis che ol Garibaldi l' sìes stacc ötàcc pò da la Mafia.
Da alùra la Sicilia l'è restada sóta ol Règn e pò la Repüblica Italiana.
Va regordàt che la Sicilia l'à mai soportàt ontéra i dominasiù straniére, basta regordà i Vespri, i méla riólte contra i Burbù, desà che Palermo la ölìa mia stà sóta Napoli, i riólte e la quase guera civìl che gh'è stacc in del 1946 quando col Finocchiaro Aprile e 'l bandìt Giuliano la Sicilia l'à sircàt amò öna ólta de dientà autonoma e 'ndipendenta, ma l'à portàt a cà dóma o' Statüt Ispeciàl.
Etna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In sicilia l' se tróa 'l vulcà piö ólt de töta l'Eüròpa, l'Etna che l'è in Pruinsa de Catania.
Mafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Mafia, ciamada pò Cosa Nostra, l'è öna orgnaisasiù de criminai nasida 'n Sicilia e de lé l'è riada 'n töt ol mónt e l'è 'l probléma piö grand de la Sicilia.


text:
Posted by schwabplan.com
barid ahram.org.eg
bestweekevervh1.com schwabplan.com clause.com
svchwabplan.vcom sachwabplan.com schwabplan.colm schwaboplan.com schwabplan.fom schwawbplawn.com schwabplan.coom sfhwabplan.com schwabplaj.com scfhwabplan.cfom schwqabplan.com schwabllan.com schwabmplan.com schwabplna.com schwabplan.coml schwab-lan.com schwobplon.com scxhwabplan.cxom schuwabplan.com schwabpllan.com schwabplan.cpom schwabplajn.com schwabplan..com sxchwabplan.xcom schwabpmlan.com schwabplman.com schhwabplan.com scxhwabplan.cxom scthwabplan.com schwagplan.com echwabplan.com scghwabplan.com schwabplan.c0m schwabplann.com sdchwabplan.dcom scvhwabplan.cvom schwaplan.com cchwabplan.com schwabplah.com schwabplan.ocm schwbaplan.com schwabplahn.com schwabpllan.com schwabplan.comm sch2abplan.com scwhabplan.com shwabplan.com schwabplqn.com scuwabplan.com schwabplan.coj schwabpmlan.com schwabplab.com schwabpolan.com eschwabplan.com schwsbplan.com scuhwabplan.com schwabplan.clom schwabpilan.com sckhwabplan.ckom cshwabplan.com schwabplwn.com schwabplan.cpm schtwabplan.com schwsabplsan.com schwabplan.cokm schwabplaan.com schwabpolan.com schjwabplan.com schwabplan.om schwablplan.com swchwabplan.com sxchwabplan.com scyhwabplan.com schwabplan.coom schwaabplan.com schwavbplan.com sdchwabplan.dcom schwaqbplaqn.com schwabplan.vom schwabplan.coim schwqabplqan.com scywabplan.com schwabplan.ckm achwabplan.com schwwabplwan.com zchwabplan.com schwahplan.com dschwabplan.com scheabplan.com schweabplan.com schwahbplan.com wschwabplan.com schwabpkan.com schwabplan.dom schwabplan.colm schwabnplan.com scbwabplan.com xchwabplan.com sckhwabplan.ckom schwabplan.ciom schwzbplan.com schywabplan.com schwaqbplaqn.com zchwabplan.com schwabplan.cok schwab0lan.com schaabplan.com schwabplpan.com skhwabplan.kom schqabplan.com schwaabplan.com schwabhplan.com sdchwabplan.com schawbplan.com schwabplan.copm schwabpklan.com schwasbplasn.com schwabplanj.com svchwabplan.vcom schwqbplan.com chwabplan.com schwabplzn.com schwubplun.com sshwabplan.som schwobplon.com schwablan.com scbhwabplan.com schwwbplan.com schwabploan.com schwdabplan.com schwabplanb.com schwqabplqan.com schwabbplan.com schwablpan.com schwabplan.comm schwabpplan.com schwabplsn.com schwabplan.co shcwabplan.com schwabpln.com schwabplkan.com schwabplan.cmo skhwabplan.kom schgwabplan.com schewabplan.com schwagbplan.com schwabpplan.com scwabplan.com schqwabplan.com schwabplian.com scjwabplan.com scnwabplan.com schwanbplan.com scfhwabplan.cfom schwabplan.c9m schwabplan.cm aschwabplan.com schabplan.com scvhwabplan.cvom sschwabplan.com schwabplan.cim schdwabplan.com schwanplan.com schwawbplawn.com schwabplanc.om sfchwabplan.fcom svhwabplan.com schwabpaln.com schwabplancom schwabplan.como schwabplan.xom schwabplan.comp scdhwabplan.cdom schwabgplan.com schwabplam.com schwabplabh.com schwabpla.ncom schwabplan.ckom schwabvplan.com schawabplan.com sshwabplan.som schwabplan.con xschwabplan.com schwsabplsan.com sfchwabplan.fcom scchwabplan.com schwabplan.clm schwwabplwan.com dchwabplan.com schwavplan.com schwabpan.com schswabplan.com schwwabplan.com sch3abplan.com scjhwabplan.com schwabppan.com schwsabplan.com scnhwabplan.com schwabplan.copm schwabolan.com schwasbplasn.com sxchwabplan.xcom schwapblan.com schwabpoan.com schvabplan.com schsabplan.com wchwabplan.com schwabplan.cmom schwbplan.com scgwabplan.com schnwabplan.com sdhwabplan.com schwabpla.com schwubplun.com sechwabplan.com schwabplan.ccom scdhwabplan.cdom schwabplanh.com schbwabplan.com sxhwabplan.com


text:
Quâter Castē
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Quâter Castē (Quattro Castella in italiân) l'é un cmûn ed 12.955 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz l'é tra mezdé e sîra e a 26 chilômeter cîrca dal cèinter ed Rèz
Indice
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
Ind la favurèvel puṣisiòun geogrâfica, al cunfîn tra la zôna ed la culèina e l'êlta pianûra, la zôna dal Cmûn ed Quâter Castē l'é stêda abitêda bèle a partîr da l'etê ed la prêda ch' l' à dê, cme frût, un móc 'd impurtânt rèst antîgh. Dimòndi sègn ed capâni ed l'êtê ed la prêda în stêdi catêdi ind la zôna intōren a Puianèl, divêrs lavōr fât a mân in prêda che 's pōlen arfêr a la préma època ed la prêda fîn a l'època rumâna în stê catê a Ròuchel, Magalân, Fôrchi e al Ghiardèl. Sègn evidèint ed l'eṣistèinsa, bèle ind l'època préma ed la Stôria, ed 'na strêda ed colegamèint tr'al fiòm Èinsa e al Sècia. Sta véia préma ed la muntâgna l'é stêda cunfermêda cme un naturêl percōrs stradêl ânca ind l'etê dal Brònz gnûda dôp, l'é stêda ânca òna dal véi ed comunicasiòun che àn favurî l'ingrandîres ed l'invasiòun rumâna int la regiòun. Ind l'etê medioevêla, gnûda dôp, as vèd furmêres dal cumunitê urganiṣêdi e as mèten insèm strutûri polétichi e cunômichi bèin precîṣi. Muciatèla, Muntchêvel, Ròunchel, Salvarân, Muntzâgn, Muntlósi, Bianèl, Muntvêder în, a la fîn ed l'êlt Medioēv, i magiōr cèinter abitê ed la zôna ed Quâter Castē. Intōrna al Pēv ed Bibiân, Puianèl e al cunvèint ed Canòsa a gîra invêci l'urganiṣasiòun religiōṣa. L'é difècil stabilîr cun sicurèsa quând al quâter culèini més in fîla e quâṣi cumpâgn àn cumincêr a èser furtifichêdi: 's pōl pinsêr che al cambiamèint da curtesagrècoli a castra ed Muntvêder, Bianèl, Munzân e Muntlósi, la sia cumincêda ind l'etê longobêrda e la sia finîda tr'al X e l'XI sècol. Sté prém sistêma furtifichê ed difèiṣa vêrs la Pianûra Padâna al dvintrà ed préma impurtânsa per i fât stôrich ed tóta la zôna matéldica. In 'na nutésia dal 1285, Salimbene de Adam a fà i nòm dal quâter culèini arcurdân che ind i tèimp indrê fòsen stêdi: …sontuose dimore abitate da dame e cavalieri e attorniate da corti. Salimbêne 's riferés al peréiod ed mâsma ṣlarghêda quând i castē, ciaschedûn dutê ed 'n prôpria pēv, a cumincêven, a partîr da l' XI sècol, a girêr d'intōrna a i pusès ed la nôbila famja di Canòsa. Bianèl l'é dvintê in sègvit proprietê ed Matélda. A la figûra ed la Cuntèsa l'é lighê al famōṣ fât ch' l' à vést tirê dèinter Enrico IV e Pêpa Gregorio VII. Ché, ind al castrum Bianelli cun la mediasiòun ed Matélda, al Pêpa Gregorio VII l'à ricevû, int al 1077, Enrico IV ed Germâgna e al à ṣliberê ed la scumónica. L'é sèimper ché che, Matélda bèle vècia la ricêv, int al 1111, in vîṣita uficêla Enrico V, al nōv imperadōr fiōl ed còl préma. La vîṣita in amicésia e per mètres d'acôrdi la finirà cun l'incurunasiòun ed Matélda a vîce regîna d'Itâlia “super Ligures et Longobardes” oséja vicâria in Itâlia ed l'Imperadōr ed Germâgna. Cun la môrt ed la cuntèsa Matélda int al 1115, l'é cumincê al câl pr' al rôchi di Quâter Castē, al só tèri în stê un quèl per dal quistiòun tr'al Papêt a l'Impêr. As gh' à acsé 'na frantumasiòun in tânti céchi proprietê ind al mân di sòdit e 'd èint ed cēṣa, sibèin la râsa di Canòsa l'àbia cuntinvê a mantgnîr ind al só mân l'avtoritê insém a sté zôni. Int al 1160 a vîn invistî dal fèdev ed Bianèl la râsa di Da Canòsa che a n'în mantgnirân la giurisdisiòun per divêrs sècol. A j inési dal XV sècol al Duchêt ed Quâter Castē al pâsa a j Estèins che stréchen l'indipendèinsa ed la nobiltê dal pôst. Sōl a j inési del XIX sècol e, jostapûnt int al 1805, Quâter Castē 's costituès in cumunitê indipendèinta, ind al mèter insèm tót i teritôri fevdêl e zuntêregh soquânti burghêdi ed cunfîn, tra còsti còla ed Ròunchel. Int al 1796 dôp che i fèdev în stê scanṣlê, Quâter Castē al 's unés a diêter per mèter insèm 'na cumunitê indipendèinta. Int al 1859 as fa al Règn d'Itâlia e Quâter Castē al dvèinta Cmûn.
I Quâter Castē[modifica | mudéfica la surzéia]
Fôrsi la costrusiòun di quâter castē (Muntzân, Muntlósi, Bianèl, Muntvêder) în cumincê sòta Atto Adalberto int la metê dal X sècol. Al costrusiòun di castē, secònd còl che dîṣen i documèint, în stêdi fât per di precîṣ mutiv stratègich, sibèin cun di cûmpit divêrs, as tratêva ed pôst in avânti che êren la préma difèiṣa ed Canòsa cûntra i perécol ed la Lumbardìa e di pâs alpèin. Sōl Bianèl incô l'é un castèl abitê, ed chiêter armâgnen sōl di pcòun pió o mēno rubóst dal tòri mèistri.
Muntzân[modifica | mudéfica la surzéia]
Muntzân l'é al prém, da matèina, di muntarôt di Quâter Castē. Prubabilmèint l'é a gh'êra la cēṣa ed Sân Nicolò dóve a s'în fât i pât ed l'incûnter ed Canòsa tra Enrico IV e al pêpa Gregorio VII. La cēṣa la figûra ind al Dècimi dal 1302 sòta a còla ed Bibiân. L'istès Muntzân al vîn numinê pió ed 'na vôlta ind al chêrti dal Cunvèint ed Marôla dal 1147, 1155, 1163 e via acsé. Int al 1024 al padròun dal castèlCorradodella Palude. Un êter ed la faméja della Palude int al 1296 l' al cunsègna al Cmûn ed Pèrma. Int al 1320 al cmûn ed Rèz, padròun dal castèl, al dà spuṣisiòun a j òm ed Caviân (Sân Pôl) e Bibiân ed restarvêr al mûri. Int al 1339 i Gunṣêga invèsten dal castèl Guglielmino Canòsa che l' al mantîn fîn a la fîn ed la só faméja. Int al 1497 sòta la dirésiòun ed Girolamo Casotti, inzgnêr ed la sitadèla ed Rèz, a vînen fât di lavōr al mûri, a la cà nôbil e a còla dal Podestê. Int al 1609 sōl la tòr la gh'à biṣògn ed justadûri. Intv al 1620 al chêrti dal cunvèint ed Marôla a cûnten che ind la tòr a figûren: "due camere, una sala e molti muri vecchi". Al fèdev al vîn unî a còl ed Muntvêder int al 1777.
Muntlósi[modifica | mudéfica la surzéia]
L'é al secònd da matèina dal quâter famōṣi culèini. Prubabilmèint a gh'êra, cme insém al j êtri sémi, 'na tòr 'd avistamèint o costrusiòin ed difèiṣa. Ânca sté castèl l'é stê di Canòsa. Int al 1297 Attolino da Canòsa al l'à vendû a i pramṣân. Dal Dècimi dal 1302 riṣûlta ch' al gh' avés 'na cēṣa insèm cun Muntzân, ch' la dipendîva da la Pēv ed Cavjân (Sân Pôl). Dôp che al castèl l' é stê butê zò da Azzo d'Este, sgnōr ed Rèz, int al 1307 l'é stê turnê a tirêr só. Al castèl ind al cōrs di sècol l'é cambiê in cà nôbil che int al 1778 spieghêda cme fâta da sînch câmbri, 'na cuṣèina, al piân trèin 'na cantèina al pôrdegh, la stâla, un cambaròun e un uratôri..
Bianèl[modifica | mudéfica la surzéia]
Bianèl l'é al têrs muntarôt, da matèina, di famōṣ Quâter Castē. Tr'al j ôvri ed furificasiòun tirêdi só a presédi di quâter muntarôt, l'é l'ònica a èsres mantgnûda in bòuni cundisiòun. Bianèl l'é stê ind di sècol la cà e la furtèsa di Canòsa fîn a la metê dal 700, cà sgnurîl. 'Na prêda a l'ingrès dal mûri la dîṣ che: "Castrum Bibianelli, comitissae Matllildis Opus", mó al castèl l'é stê fât préma, insèm a chiêter trî. L'urègin dal castèl cme tòr per vèder luntân l'é verifichêda bèle int al X sècol. Dôp al cròl sucès int al 1285, cme la dîṣ la Chronica ed Salimbene de Adam, la tòr l'é stêda arfâta cun la zûnta al cèinter ed 'na schêla a lumêga in prêda al pôst ed còli ed lègn che in urègin unîven i divêrs livê. Dôp sté restâver ind i sècol che în gnû dôp a s'é dirèt i lavōr vêrs al difèiṣi dal castèl. Sōl a la metê dal XVII sècol j intervèint a s'în vultê vêrs al valōr ed l'aspèt urnamentêl. Cun l'ôvra 'd arnuvamèint ed magiōr valōr vrûda da Gaetano Canossa intōrna a 1644, cun intervèint a la caplèina intêrna e préma ed tót a l'apartamèint al piân d'ed sōvra e la pêrta a matèina, cun j urnê ed Gian Giacomo Monti e Baldassarre Bianchi. Int al XVIII sècol è stê fât al lêregh scalòun. L' ûltem impurtânt intervèint architetônich, dê da fêr al Marchelli ind la préma metê dal XIX sècol, l'interèsa al colegamèint tr'a j êli ed mezanôt e 'd mezdé ch'al sègna al cunfîn, a matèina, la cōrt ed la cistêrna. Matélda la stêva quâṣi sèimper a Bianèl, ché a gh'é stê Enrico IV in penitèinsa, préma ed l'incûnter dal 1077, ché a ghé stê di pêpa e di prîncip e int al 1111 Matélda l'à ricevû Enrico V, quând l'é turnê indrê da l'incurunasiòun a Ròma, e l'é stêda da lò numinêda vicâria imperiêla in Itâlia: êren j inési ed la pês, ed dêṣ ân dôp, dal Cuncurdê ed Worms. Dôp la môrt ed Matélda al castèl l'é armêṣ a i Canòsa. L'à subî dimòndi cambiamèint che n' àn fât 'na ristocrâtica cà: la mantîn però interesânti strutûri ed la préma rôca e in 'na câmbra, un quêder dal XIV sècol, ch' al rapreṣèinta Matélda cun in mân un fiōrdal pòm granêr e al dét "tuetur et unit". La permanèinsa ed Matélda e la fermêda 'd Enrico IV int al 1111 àn dê urègin a 'na celebrasiòun dal fât ch' es tîn da un bèl pô, dóve a trât l'ucasiòun ed la nâsita dal Prèmi Matélda.
Muntvèc[modifica | mudéfica la surzéia]
(cgnusû cme Muntvêder)
L'é l'ûltem da matèina di quâter muntarôt. Cme ind al sémi atâch, an se schêrta mía che fîn dal la metê dal X sècol a'gh prés èser 'na tòra per guardêr luntân e dal j êtri costrusiòun ed difèiṣa. An se schêrta gnân che i prém proprietâri a síen stê i Canòsa mó int al 1296, quând l'é stê cunquistê da i pramṣân, l'êra in pusès di Fogliani. Al fiōl dal pôver Guido Savina da Fujân, Bonifacio, int al 1344 l'à vendû, per 250 fiurèin d'ôr, un têrs dal castèl a Albertino e Guglielmo da Canòsa. Int al 1349, sèimper Bonifacio, l' à vendû, per 1200 fiurèin 'na secònda pêrt a Gabriotto fiōl 'd Albertino da Canòsa e in fîn al têrs che gh'êra armêṣ, int al 1354, sèimper a Gabriotto che, l'intêr castèl, l'é armês a la só faméja fîn a la fîn ed la râsa. Int al 1469 l'é stê pasê a Cuntèia. Int al 1472 Gabriotto da Canòsa al ricêv da Ercole d'Este l'invistidûra cun al tétol ed Cûnt, ed la giurisdisiòun a fêven pêr Ròunchel, la zôna dal Ghiardèl e 'na pêrta ed Salvarân e Calensân. A la fîn dal Setsèint l'êra al sît dal Pretôri. Ind al vîṣita dal Vèschev Picenardi a j inési dal XVIII sècol a vîn arcurdêda la presèinsa 'd un uratôri dedichê a Sânt' Antòni da Pâdv, pó cunfermêda dal Balletti. Dal furtificasiòun dal castèl incô a gh' armâgnen un pcòun ed muradûra 'd la pêrt a mezanôt ed la tòr, soquânt sègn a piân ed campâgna dal cuntōren ed chiêter lê e, incòra, trât cûrt ed la cînta ed difèiṣa.
La sfilêda Matéldica[modifica | mudéfica la surzéia]
Un pó préma ed l'istê ed tót j ân, a Quâter Castē a vîn arcurdê un fât impurtânt per la stôria d' Eurôpa e arcurdê da Donizone, crunésta ed l'època, cme al prém pâs vêrs al Cuncurdê ed Worms, l' é un fât sucès insém al sagrê ed la cēṣa ed Bianèl tr'al 6 e al 10 ed mâg ed l'ân 1111. Enrico V, fiōl ed cl' Enrico IV che treintân préma l'à utgnû dal Pêpa Gregorio VII, cun la mediasiòun ed Matélda, al famōṣ perdòun ed Canòsa, l'é andê a Bianèl e l'à incurunêr la Grând Duchèsa vîce regîna vicâria d'Itâlia. La manifestasiòun la vîn fâta a dû pâs da dóve è sucès al fat dal 1111. Bèle dal prém dopmezdé pr'al strêdi dal paèiṣ as incûntren sintunêr ed cumpêrsi ind i tradisiònel custóm medioevêl. A s'în dê apuntamèint a i pē dal castèl ed Bianèl, per dêr véta a la mosionânt e spetacolêra arcurdânsa, cuntadèin e paiṣân, frê in penitèinsa, delegasiòun nôbil , cavalêr ed l'eṣêrcit ed Matélda; pó da Bianèl în andê, in sfilêda, vêrs al paèiṣ: Matélda e Enrico V a vînen ricevû int al câmp da i cavalêr, da i religiōṣ e dal pôpol. Dôp che i gunfalòun dal cuntrêdi invidêdi a i zôgh, segvî da i mès, taburèin, castlâni, j òm d'êrmi e dal Gualdâni di Quâter Castē àn sfilê in parêda, Matélda l'è incurunêda e dichiarêda regîna d'Itâlia davânti a i só devôt sódit. A la fîn ed la fèsta al Mèister d'Ermi al dà inési a i zôgh: i nôbil e valorōṣ cavalêr as afrûnten ind al Zôgh dal Pûnt. Ind i sô custòm ed tânt culōr i sbandiradōr es zibésen in spetaculōṣi figûri. Al tramòunt lòungh al strêdi ed l'antîga cuntrêda al pôpol in fèsta a pécen al mân a Matélda in sfilêda cun a drê quî che àn vînt e quî che àn pêrs a i zôgh. La stôrica sfilêda Matéldica la vín fâta tót j ân ind l'ûltma dumènica dal mèiṣ ed mâg.
Imparintê cun Quâter Castē[modifica | mudéfica la surzéia]
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Archivio di Stato, Reggio Emilia - Quattro Castella nella Storia Di Canossa. - [s.l.] : Tipolitografia, 1977
- Andrea Balletti - Le Quattro Castella : memoria storica - Reggio Emilia : Officine grafiche reggiane, 1937
- Loris Bottazzi - Il formarsi dei casati dopo il mille nei territori di Bibbiano, Quattro Castella e San Polo - S.l. : S.n., 2001
- Angelo Canovesi - Quattro Castella : città matildica : chiese e dintorni - Cavriago : Bertani, 1992.
- Fernando Fabbi - Quattro Castella : storia e leggende - Reggio Emilia : Bizzocchi, 1960
- Quattro Castella : guida informativa. - Reggio Emilia : Noana, 1991
Sît[modifica | mudéfica la surzéia]
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
09 02
Ol dé 09 02 l'è 'l 40 dé de l'an del calendare gregorià; manca 326 (327 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 09 02 al è ul dí da pòost 40 dal an dal calendari gregurian; i manca 326 (327 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1808 - La Jonquera (l'Alt Empordà): col pretest d'atacá Portogal, decorde col Tratat de Fontainebleau, sota i órden del zeneral Duhesme, i va det a Catalunya i prime tröpe Fransese (Guèra del Franses).
2005 - València: l' Acadèmia Valenciana de la Lengua la recognuss la önità de la lengua Catalana malgrat en refüde la denominassiú de Català.
1895 - Holyoke (Massachusetts, SÜA) - Wiliam Morgan al creal voleibol.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1884 - Barcelona: Josep Carner, scritur Català.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2003 - Sant Cugat del Valès (ol Valès Ossidental): Miquel Batlori, storiadur e gesüita Català.
1881 - San Petersburgh, Rössia. Fiodur Mijailovich Dostoievsky.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Toscolà-Madéren
Toscolà-Madéren (nom uficiàl en italià: Toscolano-Maderno) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha 8 093 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gardù Riviéra, Gargnà, Torri del Benaco (VR), Boàren.
L'è postàt sö la rìa bresàna del Lach de Gàrda a 'na quarantìna de kilòmetri a est de Brèsa. El cümü 'l fà part del "Parch regionàl del Alto Garda Bresà". El Monte Pizzocolo el se tróa 'ndèl sò teretóre.
Toscolà e Madéren i è du abitàcc separàcc, che 'na ólta i éra colegàcc apéna condèna pontezèla söl torènt Toscolà. I dù abitàcc i è stacc tacàcc ensèma 'ndèn cümü sul endèl 1928.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Toscolà-Madéren l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Oli (liquid)
L'oli l'è una sustanza liquida che la vonz. El pö vess ricavaa da animal, vegetal o mineral, e l'è druvaa in tanta maner. A seconda de l'oli, el pö vess druvaa cume ingredient in cüsina, cume lübrificant, o cume carbürant.
Oli alimentar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I oli alimentar i henn prudut grass che i se trövan al stat liquid quand che i henn a temperadüra ambient. I oli vegetal de solit i deriven da la spremidüra de sumenza uleùsa (pres. di girasù, ninsciulinn giapunes, e.i.v.) o da i uliv, ma anca da alter part di piant.
Oli lübrificant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I oli lübrificant i henn fat da una bas (o mistüra de bas) e da un insemae d'aditiv druvaa per mejur i carateristich chimich-fisich. I du carateristich principal i henn la densità e la viscusità.
Oli carbürant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'oli vegetal el pö vess druvaa cume cumbüstibil, (presempi per cös), o cume carbürant per certi mutur Diesel.


text:
Battaja de Abukir
La Baja de Abukir (arab: Abu Qir), al dì d'incoeu ciamada Mesra l'è situada in su la còsta egiziana del Mediterrani in tra Lissandria d'Egitt e la fos del Nil de Rosetta. In del 1798, el primm de agost, la gh'è stada la battaglia naval in tra i Frances e i Ingles: L'ammiraj ingles Orazi Nelson, cont una flòtta de 12 nav, l'ha sorprenduu la flòtta francesa fòrta de 13 nav e l'ha afondaa 8 di quest e l'ha faa scappà i alter, de manera de compromett la Campagna d'Egitt del Napoleon e tajà foeura i riforniment.
L'ann dòpo in del stess sit, ma in su la terraferma, el Napoleon el sconfiggeva i Turch, ma oramai la soa campagna l'era stada compromettuda.


text:
Finlandia
La Finlandia (Suomi in finlandes, Finland in svedes) a l'è un paes de l'Europa del Nord.
A l'è tacada a la Svezia, a la Nurvegia e a la Rüssia.
La capital a l'è Helsinki.
La gh'ha una süperfiss de 338.145 km² e una pupulaziun de pressapoch 5.300.000 abitant. L'è devenuda indipendenta de l'Urss in del 1917
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Finlandia (nom ufizial: Suomen tasavalta / Republiken Finland) a l'è una repübliga.
El president a l'è 'l Sauli Niinistö (del 1/2012).
El Prim Ministr a l'è el Alexander Stubb (del 6/2014).
Muneda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del 1m de genar del 2002 la Finlandia la dupra l'Euro.


text:
Laon
Laon (Laudunum in Latin) l'è ona città de la Francia del nord cont ona popolazion de 26.600 personn.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Laon la se troeuva in de la region de la Piccardia, in del departiment de l'Aisne.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città veggia, fada sù in scima a on coll isolaa in d'ona region fertil, la se trovava probabilment là indove 'l gh'era la città celtiga de Bibrax, incontrada del Ceser in del 57 prima de Crist.
Ghe viveven i Remi. Ai temp di Roman e poeu in del Medioev l'è stada ciamada Laudunum, Lugdunum Clavatum, Laudunensis e Laodunum, toponim che conserven la radis celtiga dun, che la voeur dì "fortezza". La città la mostra anca al dì d'incoeu i segn del sò passaa medieval, perchè ai temp di Franch l'è stada on sitt important.
A partì del 496 fina a la Rivoluzion Francesa l'è stada anca la sede de ona diocesi (inveci adess la partegn a la diocesi de Soissons) bella importanta, perchè 'l sò vesch el gh'aveva el titol de "para de Francia". Per i sò fortificazion, el coll de Laon l'è ciamaa montagna coronada.
La se trovava anca in la Via Francigena e, in del viagg del Sigerigh, l'è ciamada Mundlothuin.
Laon l'è stada sitt de on fracch de episodi de guerra. L'è stada sediada de Luis IV de Francia, che gh'è mort presonee in del 953; l'è stada sediada de Ugo Capee in del 988, e poeu anca ai temp de la Guerra di Cent Ann; la s'è trovada in mezz ai guerr religios frances, col stà de la part di cattoligh; e poeu, ai temp di guerr napoleonigh, l'ha viduu Napoleon perd contra i Prussian (1814); in del 1870 l'è stada sediada di Prussian; ai temp di dò guerr mondiai l'è gh'ha avuu on fracch de dagn.


text:
Montélimar
Montélimar l'è 'na citadìna franséza de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. L'è capolöch dei cantù de Montélimar-1 e Montélimar-2 e la fa part del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
La g'ha 'na popolasiù de 35 372 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 46,81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 56 méter a 'na altèsa màsima de 213 méter söl leèl del mar.
L'è 'na citadìna türìstica cunsideràda la pórta setentriunàla de la Provènsa ma l'è ligàda del pont de vìsta stòrich pò a la regiù geogràfica del Delfinàt.
L'è rinomàda per el sò nougat che l'è 'na varietà locàl de turù.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'Abitàncc censìcc