c: text/html

text:
19 12
Ol dé 19 de dezèmber l'è 'l 353 ( 354 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 13 dé a finí l'an.
Ul dí 19 de dezèmber al è ul dí da pòost 353 ( 354 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 13 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1359 - Se i sélebra a Cervera (la Segarra) i Corts del Principat, ch'i darà orísen a la Dipütassiú Zenerala de Catalunya o Generalitat.
2001 - Ol cap de l'oposissiú, José Luís Rodríguez Zapatero al visita ol Maroch provocant i ire del goèrn Spagnöl.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1842: Luigi Guanella, prevet italian (m. 1915).
- 1915: Édith Piaf, cantanta francesa (m. 1963).
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
2003 - Badalona (ol Barcelonès): Juan José I möro Cuenca, cognossit come ol Vaquilla, atur e cognossit delinquent contra la propietà privada.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fara
Fara a 'l pöl ìga chès-ce significàcc:
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Fara, 'nsèma de famèe longobàrde tra lure 'mparentàde che i stàa a la bàze de l'organizasiù sociàl e militàr del pòpol Longobàrt.
- Santa Fara, mònega e sànta del sécol VII, che la fài nas in del 627 la Badéa de Faremoutiers 'n Frànsa, che l'à pò metìt sóta la régola de San Colombà.
Nòm di paìs[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Farä, cümü de la pruìnsa de Nuàra.
- Fara Gera d'Ada, ciamàda ach adóma Fara, cümü de la pruìnsa de Bèrghem.
- Fara, cümü de la pruìnsa de Bèrghem.
- Fara, cümü de la pruìnsa de Vicènsa.
- Fara de Soligo, cümü de la pruìnsa de Trevìs.
- Fara d'Alpago, cümü de la pruìnsa de Belü.
- Fara in Sabina, cümü de la pruìnsa de Rieti.
- Fara San Martino, cümü de la pruìnsa de Chieti.
- Fara Filiorum Petri, cümü de la pruìnsa de Chieti.
- Fara Basiliana, ol vècc nòm de Basian cümü de la pruìnsa de Milà.
- Fara, località 'n cümü de Bèrghem, 'n de la sità ólta.


text:
Hersberg
Hersberg a l'è un cumün svizzer del distret de Liestal, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.67 km² e in del Marz 2011 al gh'eva una popolazion de 312 abitant.
El cumün de Hersberg al se tröva a una altitüden de 512 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arisdorf, Lausen, Liestal, Magden (AG), Nusshof, Sissach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Hersberg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Ciür
Sciür (nom ufizial in talian: Chiuro) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 2 534 abitant (dato del Dic 2015 [1]), 'na superfis de 51 km² e 'na densità de 50 ab./km². A l’è tacaa a Castel, Lanzada, Muntagna, Punt, Tej e cunt i cumün svizer de Brüs e Pus'ciaf.
Sciür al se tröva in del mès de la Altelina, in sül fiüm Ada l'è sitüaa a 10 Km da la sità.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1Rü wüxi ga ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu rü Ngechuchu rü norü ngúexü̃gümaã trigunecüwa nachopetü. Rü norü ngúexü̃gü rü inaxĩãcüma yoxocüne trigu nicãũtanü. Rü naxme̱xmaã nanadaxi ga trigu rü nayangṍẽtanü. 2Rü ñuxre ga Parichéugü rü yema ngúexü̃güna nacagü, rü ñanagürügü: —¿Tü̱xcüü̃ ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu penabuxu i trigu? Erü ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu rü nachu̱xu na texé puracüxü̃ —ñanagürügü. 3Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü: —¿Taguma e̱xna poperawa nüxü̃ pedau ga ṯacü na naxüxü̃ ga nuxcümaü̃cü ga ãẽ̱xgacü ga Dabí ga yexguma nataiyagu ga nüma rü natanüxü̃gü? 4—Rü Tupanapatagu naxücu rü nüxü̃ nadau ga yema pãũ ga üünexü̃ ga yexma nuxü̃. Rü yema pãũ rü nachu̱xu ga ngexerǘxemare na nangṍxü̃, rü paigüca̱xicatama nixĩ. Natürü Dabí nanayaxu ga yema pãũ rü nanangõ̱x, rü natanüxü̃maã rü ta nangau —ñanagürü. 5Rü ñanagürü ta ga Ngechuchu: —Tupana Nane ya duü̃xü̃xü̃ ixĩcü rü namaã inacua̱x i ngü̃xchigaarü ngunexü̃ —ñanagürü. 6Rü wüxi ga to ga ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu rü Ngechuchu rü ngutaque̱xepataü̃gu naxücu. Rü inanaxügü ga na nangu̱xẽẽtaexü̃. Rü yéma nayexma ga wüxi ga yatü ga norü tügünewa yumécü. 7Rü yema ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃ rü Parichéugü, rü Ngechuchuxü̃ narüdaunü ngoxita ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu guma yumécüxü̃ namexẽẽ, yerü naxca̱x nadaugü ga ñuxãcü norü ãẽ̱xgacügüxü̃tawa na ínaxuaxü̃güãxü̃. 8Natürü nüma ga Ngechuchu rü nüxü̃ nacua̱x ga yema naãẽwa nagu naxĩnüẽxü̃ ga yema yatügü. Rü yemaca̱x guma yumécüxü̃ ñanagürü: —¡Írüda rü nuxã ngãxü̃tanügu yachi! —ñanagürü. Rü guma yumécü rü inachi rü norü ngãxü̃tanügu nayachi. 9Rü yexguma ga Ngechuchu rü yema yéma yexmagüxü̃na naca, rü ñanagürü nüxü̃: —¿Namexü̃ i ngü̃xchigaarü ngunexü̃gu na wüxie naxüxü̃ i mexü̃ rü e̱xna chixexü̃? ¿Rü namexü̃ i na namaxẽẽxü̃ rü e̱xna yamáxü̃? —ñanagürü. 10Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ nidaugüãchi ga yema duü̃xü̃gü ga yéma yexmagüxü̃. Rü guma yumécüxü̃ ñanagürü: —¡Iyanawe̱xãchixẽẽ ya cuxme̱x! —ñanagürü. Rü guma yatü rü nügü inayarüwe̱xãchime̱xẽxẽẽ, rü narümeme̱x. 11Natürü yema Parichéugü rü ngúexẽẽruü̃gü ga Moĩchéarü mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃, rü poraãcü nanuẽ. Rü nügü nixucu̱xẽgü na ñuxãcü tá Ngechuchuxü̃ na yama̱xgüxü̃. 12Rü yexguma ga Ngechuchu rü dauxchitawa, wüxi ga ma̱xpǘnewa naxũ na yéma yayumüxẽxü̃ca̱x. Rü guxü̃ ga yema chütaxü̃gu rü yéma nayumüxẽ. 13Rü yexguma yangóonegu, rü Ngechuchu norü ngúexü̃güca̱x naca. Rü natanüwa nayadexechi ga 12. Rü yema nixĩ ga yatügü ga Ngechuchu nüxü̃ unetagüxü̃ na tóxnamana nangegüãxü̃ca̱x ga norü ore. 14Rü yema yatügü ga yadexechixü̃ rü Chimáũ ga Pedrugu naxüégaxü̃ nixĩ ga wüxi. Rü to nixĩ ga Aü̃dré ga Chimáũ naẽneẽ, rü Chaü̃tiágu rü Cuáü̃, rü Piripi, rü Baturumé, 15rü Mateu, rü Tumachi, rü Chaü̃tiágu ga Arupéu nane rü Chimáũ ga iporaãẽcüücü, 16rü Yuda ga Chaü̃tiágueneẽ, rü Yuda Icariúte ga yixcama Ngechuchuxü̃ íxuaxü̃xü̃ naẽchita. 17Rü Ngechuchu rü yema yatügü ga yadexechixü̃maã ínarüxĩgü nawa ga guma ma̱xpǘne. Rü wüxi ga nachica ga ínametachinüãnexü̃wa nayachaxãchitanü. Rü yéma nayexmagü ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga guxü̃ ga Yudéaanewa ne ĩxü̃, rü Yerucharéü̃wa ne ĩxü̃, rü taxtü ga taxü̃ãnacüwa ga Chidã́ũwa rü Tiruwa ne ĩxü̃. Rü yéma naxĩ yerü Ngechuchuxü̃ naxĩnüẽchaü̃, rü nanaxwa̱xegü ga Ngechuchu na nameẽxẽẽxü̃ ga norü ḏaawegüwa. 18Rü yema duü̃xü̃gü ga chixexü̃ ga naãẽ nawa yexmagüxü̃ rü ta naxca̱x nitaanegü. 19Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü rü Ngechuchuxü̃ ningõgügüchaü̃, yerü norü poramaã nanameẽxẽẽ. 20Rü yexguma Ngechuchu rü norü ngúexü̃güxü̃ nadawenü, rü ñanagürü nüxü̃: —¡Petaãẽgü i pema ya ingearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxe! Rü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa rü pema rü tá ta pexãchica. 21—¡Rü petaãẽgü i pema i ñu̱xma taiyaexe! ¡Rü tá meãma pingãxcharaü̃gü! ¡Rü petaãẽgü i pema i ñu̱xma auxexe! Rü yixcama rü tá pecugüe. 22—¡Rü petaãẽgü i pema i ngẽxguma duü̃xü̃gü pexchi aiegu, rü pexü̃ ínawoü̱̃xgu, rü ṯacü pemaã yaxugüegu, rü chaugagu chixri pechiga yadexagügu! 23—Rü ngẽxguma ngẽma pexü̃ üpetügu, rü ¡petaãẽgüama rü tama pexoegaãẽgü! Erü daxũguxü̃ i naãnewa rü tá penayauxgü i wüxi i perü ãmare i mexẽchixü̃. Rü dücax, ñaã duü̃xü̃gü i ñu̱xma pexchi aiexü̃ãrü o̱xigü rü yexgumarüü̃ ta nixĩ ga naxchi na naxaiexü̃ ga nuxcümaü̃güxü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃gü. 24—Natürü wüxi i ngechaü̃ tá nixĩ i pexca̱x i pema ya muãrü ngẽmaxü̃ã̱xgüxe erü núma ñoma i naãnewa rü marü petaãẽgü. 25—Rü wüxi i ngechaü̃ tá nixĩ i pexca̱x i pema ya marü ingaxcharaü̃güxe erü tá petaiyae. Rü wüxi i ngechaü̃ tá nixĩ i pexca̱x i pema i ñu̱xma marü cugüexe, erü yixcama rü perü ngechaü̃maã tá pexauxe. 26—Rü wüxi i ngechaü̃ tá nixĩ i pexca̱x i ngẽxguma guxü̃ma i duü̃xü̃gü pexü̃ icua̱xüü̃gügu. Erü ngẽma duü̃xü̃gü i ñu̱xma pexü̃ icua̱xüü̃güxü̃ãrü o̱xigü rü yexgumarüü̃ nüxü̃ nicua̱xüü̃gü ga nuxcümaü̃güxü̃ ga orearü uruü̃güneta. 27—Natürü pema i ñu̱xma na choxü̃ pexĩnüẽxü̃ rü pemaã nüxü̃ chixu rü: —¡Nüxü̃ pengechaü̃ i perü uwanügü! ¡Rü meã nüxü̃ perüngü̃xẽẽ̱x i ngẽma pexchi aiexü̃! 28—¡Rü meã nachiga pidexagü rü naxca̱x ípeca i Tupanaãrü ngü̃xẽẽ naxca̱x i ngẽma pemaã guxchigagüxü̃! ¡Rü naxca̱x peyumüxẽgü i ngẽma chixri pechigamaã idexagüxü̃! 29—Rü ngẽxguma texé cumaã nuxgu rü cuxü̃ tapechiwegu rü name nixĩ i tama cuxütanü ega woo curü tochiwewa rü ta cuxü̃ tapechiwegu. Rü ngẽxguma texé cuxü̃ napuarü gáuxü̃chiruã̱xgu, rü name nixĩ i tüxü̃ cungechaü̃ãma ega woo curü daxũ rü ta cuxna tanapuxgu. 30—¡Rü tüxna naxã ya texé ya curü ngẽmaxü̃ca̱x íc̱axe! Rü ngẽxguma texé curü ngẽmaxü̃ cuxna napuxgu, rü tama name i naxca̱x ícuyaca. 31—Rü ngẽma mexü̃ i pema penaxwa̱xexü̃ na togü pemaã naxüxü̃, rü name nixĩ i pema rü ta ngẽmaãcü mexü̃ namaã pexü. 32—Rü ngẽxguma pema rü ngẽma duü̃xü̃gü i pexü̃ ngechaü̃xü̃xü̃xĩcatama pengechaü̃gu, rü ¿ṯacüwa namexü̃ i ngẽma? Erü ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃ rü ngẽmaãcü nanaxügü. 33—Rü ngẽxguma ngẽma duü̃xü̃gü i cuxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃xü̃xĩcatama curüngü̃xẽẽgu, rü ¿ṯacüwa namexü̃ i ngẽma? Erü ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃ rü ngẽmaãcü nanaxügü. 34—Rü ngẽxguma ngẽma duü̃xü̃gü i ixããrü dĩẽruã́xü̃naxĩcatama cunaxãxgu i curü dĩẽru, rü ¿ṯacüwa namexü̃ i ngẽma? Erü ngẽma duü̃xü̃gü i tama yaxõgüxü̃ rü ngẽmaãcü nanaxügü, erü nüxü̃ nacua̱xgü rü tá nüxü̃́ nanataeguxẽẽ i ngẽma dĩẽru. 35—Natürü pema rü name nixĩ i nüxü̃ pengechaü̃ i perü uwanügü, rü nüxü̃ perüngü̃xẽẽ. Rü ngẽxguma ṯacüca̱x pexna nacaxgu, rü name nixĩ i tama pexoegaãẽãcüma nüxna penaxã ega woo nagu perüxĩnüẽgu na ngürüãchi tãũtáma pexü̃́ nataeguxẽẽãxü̃. Erü ngẽxguma ngẽmaãcü penaxü̱xgu, rü Tupana rü ngẽmaãrü yexera tá poraãcü pexü̃́ nanataeguxẽẽ, rü naxãcügü tá pixĩgü ya yima Tupana ya Poraxüchicü ya nüxü̃ rüngü̃xẽẽcü ta i ngẽma taguma moxẽ nüxna ãgüxü̃ rü ngẽma chixecümagüxü̃. 36—Rü pema rü name nixĩ i pengechaü̃tümüü̃wa̱xegü, ngẽma Penatü ya Tupana ngechaü̃tümüü̃wa̱xexü̃rüü̃. 37—Tama name i togüxü̃ pixu rü penangugü i togüarü maxü̃. Rü ngẽxguma ya Tupana rü tãũtáma nanangugü i perü maxü̃. Rü tama name i poxcu namaã pexuegu i togü. Rü ngẽxguma ya Tupana rü tãũtáma poxcu pemaã naxuegu. ¡Rü togüaxü̃́ nüxü̃ pengechaü̃ i norü chixexü̃gü! Rü ngẽxguma ya Tupana rü tá ta pexü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i perü chixexü̃gü. 38—¡Togüxü̃ perüngü̃xẽẽgü rü namaã pemecümagü! rü Tupana rü tá ta pexü̃ narüngü̃xẽẽ rü tá pemaã namecüma. Rü ñoma wüxi i choca i meãma napaxü̃rüü̃ rü ípoõcuxü̃rüü̃ tá Tupana pemaã namecüma rü pexna nanaxã i ngẽma mexü̃ i penaxwa̱xexü̃ i perü maxü̃ca̱x —ñanagürü. 39Rü ñaã cua̱xruü̃wa duü̃xü̃gümaã nüxü̃ nixu ga Ngechuchu, rü ñanagürü: —¿Ñuxãcü i wüxi i ngexetüxü̃ rü to i ngexetüxü̃xü̃ namaxü̃ nacua̱xẽẽxü̃? Erü ngẽma taxre i ngexetüxü̃ rü wüxi i ãxmaxü̃gu tá nügümaã nayayicu. 40—Rü taxuü̃ma i wüxi i ngúexü̃ rü norü ngúexẽẽruü̃xü̃ narüyexera. Natürü ega aixcüma meã nangu̱xgu rü ngẽmaãcü norü ngúexẽẽruü̃rüü̃ tá nixĩ. 41—¿Rü tü̱xcüü̃ cunangugü i cumücü naxca̱x i ngẽma íraxü̃ i chixexü̃ i naxüxü̃ natürü tama cugütama cungugü naxca̱x i ngẽma chixexü̃ i taxü̃ i cuxüxü̃? 42—Rü ngẽxguma tama nüxna cucua̱xãchigu i ngẽma chixexü̃ i taxü̃ i cumatama cuxüxü̃, rü ¿ñuxũcürüwa i nagu curüxĩnüxü̃ na cunamexẽẽxü̃ i ngẽma cumücüarü chixexü̃ i íraxü̃? Pa Duü̃xü̃ i Meã Maxnetaxü̃x, name nixĩ i cuxira nüxü̃ curüxo i ngẽma chixexü̃ i taxü̃ i cumatama cuxüxü̃, rü ngẽxguma tá cume na nüxü̃ curüngü̃xẽẽxü̃ca̱x i cumücü na nüxü̃ naxoxü̃ca̱x i ngẽma chixexü̃ i íraxü̃ i naxüxü̃. 43—Nataxuma i nanetü i mexü̃ i chixearü oóxü̃. Rü nataxuma i nanetü i chixexü̃ i meãrü oóxü̃. 44—Rü wüxichigü i nanetü rü norü owa nixĩ i nüxü̃ icuáxü̃. Rü wüxi i torawa rü taxucürüwama wüxi i ori̱x i imúxü̃ tayaxu. Rü wüxi i chuxchuxü̃wa rü taxucürüwa uba tayaxu. 45—Rü wüxi ya mecü ya yatü rü mexü̃ i orexü̃ nixu, erü naãẽwa rü aixcüma mexü̃gu narüxĩnü. Natürü wüxi i yatü i chixecümaxü̃ rü chixexü̃ i orexü̃ nixu, erü chixexü̃gu narüxĩnü. Rü ngẽma naãẽwa nagu naxĩnüxü̃ nixĩ i nüxü̃ yaxuxü̃. 46—¿Tü̱xcüü̃ i pema rü: “Pa Torü Corix” ñaperügü choxü̃, natürü tama penaxü i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃? 47—Rü ñu̱xma tá pemaã nüxü̃ chixu na ñuxãcü tiĩxü̃ ya yíxema chowe rüxũxẽ rü choxü̃ ĩnüxẽ rü naxǘxe i ngẽma tümamaã nüxü̃ chixuxü̃. 48—Rü tüma rü wüxi ga yatü ga üpatacü rü yama̱xmaü̃cü ga norü caxta ñu̱xmata nutawa nangucürüü̃ tixĩ. Rü yexguma nama̱xgu ga taxtü rü yabaixü̃gu ga napata, rü woo ga na naporaü̃chiüxü̃, rü tama niwa̱xtaü̃, yerü meãma inapugüarü caxtaã̱x ga guma ĩ. 49—Natürü yíxema nüxü̃ ĩnümarexe i chorü ore natürü tama naxǘxe i ngẽma tümamaã nüxü̃ chixuxü̃, rü wüxi ga yatü ga naxnücüétügumare üpatacürüü̃ tixĩ. Rü yexguma nama̱xgu ga taxtü, rü nibaixü̃ ga napata, rü naporaü̃chiü. Rü niwa̱xtaü̃ ga napata, rü yexma nayarüxo ga guma ĩ.
Copyright
Learn More


text:
Säls
Säls in parmizà (nòm uficiàl en italià Salsomaggiore Terme) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha 19 735 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 81 km², per 'na densità de 244 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alseno (PC), Fidenza, Medesano, Pellegrino Parmense, Vernasca (PC).
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Montréal
Montréal a l'è la cità püssee granda de la pruincia canadesa del Québec, la segunda cità francofuna del mund, e la segunda cità canadesa per pupulaziun e impurtanza. El gh'ha una pupulaziun de 1.620.693 (2006=, che vegnen 3,6 miliun se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. La cità la se tröa in sü l'isula de Montréal, a la cunflüenza di fiüm St-Laurent e St-Pierre, a 246 km a süd-ovest de la cità del Québec, la capital de la pruincia, e a 202 km de Ottawa, la capital del Canada.
Cuntegnüü
Arrondissements[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teritori münicipal de Montréal a l'è dividüü in 19 arrondissements:
- Ahuntsic-Cartierville
- Anjou
- Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce
- Lachine
- LaSalle
- Le Plateau-Mont-Royal
- Le Sud-Ouest
- L'Île-Bizard–Sainte-Geneviève
- Mercier–Hochelaga-Maisonneuve
- Montréal-Nord
- Outremont
- Pierrefonds-Roxboro
- Rivière-des-Prairies–Pointe-aux-Trembles
- Rosemont–La Petite-Patrie
- Saint-Laurent
- Saint-Léonard
- Verdun
- Ville-Marie
- Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension
Edücaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Montréal el gh'ha 6 üniversità e 12 "cégep" (Collège d'enseignement général et professionnel, un'istitüziun d'edücaziun per i agn dopu i scör süperiur carateristiga del Québec e del Canada); a l'è anca la cità nord-americana cun la püssee granda prupurziun de stüdent de edücaziun süperiura per abitant.
Üniversità francofun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Université de Montréal:
- Université du Québec:
- Université de Sherbrooke (a l'è a Sherbrooke, e la gh'ha una campus a Longueuil)
- Université Laval (a l'è a Québec, e la gh'ha una campus a Longueuil)


text:
Bassersdorf
Bassersdorf a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Bülach, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.02 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 11 170 abitant.
El cumün de Bassersdorf al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Dietlikon, Kloten, Lindau, Nürensdorf, Wangen-Brüttisellen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bassersdorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Bassersdorf in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Statistics


text:
Congiunsiòun lògica
In dla lògica e in dla matemàtica, la congiunsiòun lògica (congiunzione logica in itagliàṅ), ch'a s lēś "e" e la se scrìv "", l'è cal conetîv lògic ch'l unìs do propośisiòun A e B dala relasiòun , ch'a s lēś A e B, indû la nóva propośisiòun l'è vera sōl se tùt e dû i só elemèint gl'ìn vēr, màinter ch'l'è fèlsa in tùt chi èter chêś. In dla teorìa di insèm, la congiunsiòun la gh'à al stès comportamèint edl'intersesiòun.
In dl'àlgebra 'd Boole, al só uvradōr lògic 'l è "AND".
La só tabèla dla veritê l'è la seguàinta:
Proprietê
Proprietê 'd idempotèinsa
Proprietê comutatìva
Proprietê asociatìva
Proprietê distributìva
(rispêt ala diśgiunsiòun lògica)
Tiuréma 'd asorbimèint
(rispêt ala diśgiunsiòun lògica)
Lēś dal De Morgan
Vōś lighèdi
Noti e referèinsi
- (EN) Na spiegasiòun in dla réda.
- (EN) Na spiegasiòun in dal sît MathWorld.


text:
Battalia de Des
La Battaglia de Des la gh'ha avuu loeugh a Des el 21 genar 1277 traj sostenidor di De la Torr e quij di Viscont per ottegnì el contròll su Milan e 'l sò territòri.
Anche se la pò somejà, a primma vista, voeuna di tant battaj minor combatuu in de l'Italia del XIII secol in del quader di lòtt traj Ghelf e i Ghibellitt, a bon cunt a l'è la violenta conclusion de ona vicenda politega emblematega de la crisi del sistema democrategh comunal e de l'inizzi de quij process che menarann a la nassida di Signorii.
Cuntegnüü
Aj origin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La battaglia, come emm dii pussee sora, a l'era la conclusion de ona longa crisi politega che la gh'era ormai de ann in del comun de Milan.
El governo de la famiglia De la Torr (ò Torrian) a l'era staa accusaa de corruzion e de vorè sgond al pòpol la miseria del danee pubblich cont el fà di grand òper per la città e comprà esercit mercenari per ona politega de conquista. Vist i gròss spes, a l'è staa minga difficil per l'opposizion comunal tràss de la pròppia part el favor del pòpol.
I tension hinn cressuu el 22 luj 1262 con l'elezion a arcivescov de l'Otton Viscont, canònich de Des, inscambi del Raimond de la Torr, vescov de Còmm: de fatt l'Otton el faseva part de ona famiglia, i Viscont, traj pussee nemis del governo di Torrian.
La nòmina a l'è stada contestada del Martin de la Torr, capp de la Credenza de Sant'Ambroeus, cont el dì che la famiglia Viscont a l'era de confession albigesa. I De la Torr hinn donca riessii a fà cred che i Viscont fussen eretich e per quest el governo el je ha casciaa foeura de Milan. E l'è staa donca allora che i contrast politich hinn diventaa anca militar.
La guerra civil milanesa a l'è durada circa dodes ann, cont el diventà semper pussee violenta: in del genar del 1277 a l'era rivada al massimm nivell de crudeltà. E l'è in 'sto contest che troeuvom la battaglia de Des.
La battaglia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La scerna del loeugh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I trupp di Viscont (ciamaa ribej ò bandii di Torrian) eren dree a provà on attacch de nòrd: de fatt eren staa respingiuu sia a òvest che a sud con battali compagn de quella de la Guazzera, indove eren mòrt i sò esponent maggior del partii e de la famiglia.
I pianur e la brughera de l'òvest eren el camp de battaglia mejor per la cavalleria corazzada milanesa, menter on attacch de nòrd (soratutt dòpo che Còmm - che l'era semper stada rival de Milan - a l'era passada de la part di Viscont) el somejava pussee facil per i ribej. Infatti el territòri de la Brianza, cont i sò bosch e i sò còj vun arent a l'alter, el favoriva i attacch a sorpresa aj soldaa milanes e aj riforniment che vegniven del nòrd Euròpa (specialment de l'Imperi, leaa uffizial del comun de Milan).
I generaj milanes s'eren accorgiuu del pericol che 'l podeva representà el territòri del nòrd e per quest, giamò de on quaj de ann, l'aveva provviduu a trà giò i fòrt brianzoeuj: ma aveven risparmiaa i fortificazion del borgh de Des, paes a circa trenta chilòmeter de Milan, perchè pròppi in quell center abitaa s'incontraven i tre strad che vegniven di confin settentrionaj: quella de Còmm, quella de Erba e quella de Lecch. De la torr de Des se podeven controllà tucc i moviment che 'l nemis podeva fà de nòrd.
E l'è staa per quij motiv chì che 'l 20 genar 1277 l'esercit milanes a l'è sortii de Milan per andà a campàss in del borgh.
La preparazion de la battaglia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La strategia che aveven in ment i generaj milanes la pò vess recostruida facilment: aven cominciaa a mett in del borgh circa 500 cavalier corazzaa che 'l dì dòpo sarien staa raggiont de la fanteria, per rivà a on numer de circa 900 òmen. A lor se sarien unii alter 500 cavalier, che aveven appena respingiuu on attacch ribell aj pòrt de Lecch (probabilment a Civaa, snoeud fondamental de la strada che la portava a Lecch e che poeu la veniva serrada a nòrd tra 'l Corniscioeu e i Coronghej e a sud del Lagh d'Annon; ma per alter stòrich la battaglia la s'era tegnuda a Cantuu).
L'idea a l'era fòrsi quella de taccà i nemis de duu lat: el someja che l'esercit viscontee el fudess compòst per la pupart de fant e arcer, per on total de circa 1200 soldaa, che sarien staa battuu senza problema de la cavalleria milanesa.
Dòpo avè battuu questa avanguardia, l'esercit comunal el se saria riunii in d'on unich contingent per moeuv contra Còmm, vers ona vittòria che la saria stada de segur definitiva.
El cambiament de camp di Desian e la vittòria viscontea[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ma ormai el governo el s'era portaa l'òdi de la popolazion, menter i fòrz de l'opposizion aveven abilment cavalcaa el malcontent e l'esasperazion de la gent: a l'è staa inscì che la nòtt del 20 genar i abitant de Des hann tradii el governo milanes e hinn passaa avertament de la part di Viscont.
A gh'è stada donca ona corsa contra el temp: ona bòna part de l'esercit ribell a l'era giamò rivaa minga lontan de lì, a Seregn; ma se fussen rivaa i renfòrz milanes, che eren attenduu a Lecch, i Viscon gh'avrien avuu de retiràss e tornà vers Còmm. A l'era pròppi quistion de or. Per quest l'intervent del pòpol desian a l'è diventaa inscì important. El moeud cont el qual i Desian sien passaa cont i ribej a l'è ancamò discutuu: el gh'è chi dis che duranta la nòtt vargun (ò el noeuv prevòst del borgh, Don Leonard, ò on òmm de Seregn, on cert Malexeratis) el sia sortii de Des per dì aj Viscont che la gh'era on'òttima occasion de taccà a sorpresa i Torrian; alter inveci disen che i Viscont abbien taccaa per primm, cont el convingg i abitant de Des a ribellàss e a dervì i pòrt del borgh. L'important a l'è che el mattin del 21 genar 1277 l'attacch improvvis contra i fòrz de Milan a l'è riessii e 'l borgh de Des l'è staa ciappaa di Viscont.
I conseguenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Anca se la battaglia l'ha minga portaa a la fin de la guerra civil milanesa, l'ha certament dervii la strada a la vittòria de la famiglia Viscont, che, se sa, a la fin l'ha governaa a l'istessa manera di Torrian, e l'ha portaa el comun de Milan a la dittadura e a la Signoria, fina a trasformà i territòri comunai in d'on Ducaa.


text:
Ronchi dei Legionari
Ronchi dei Legionari (en bisiàch: Ronchi; en furlà: Roncjis di Monfalcon; en slovéno: Ronke; en todèsch stòrich: Ronkis) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Gorisia. El g'ha presapóch 11.121 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 695 ab./km². El cunfìna coi cümü de Doberdò del Lago, Fogliano Redipuglia, Monfalcone, San Canzian d'Isonzo, San Pier d'Isonzo, Staranzano.
El cumü l'è stàt ciamàt dei Legionari perchè l'è stàt ché che l'è partìda la spedisiù a Fiùme de Gabriele D'Annunzio e dei sò legiunàri.


text:
Battalia de Raab
La Battalia de Raab l'è stada voeuna de quei di Guerr Napoleonigh.
Despoeu d'avè ruzzaa l'Arciduga Giovann foeura del nord Italia, el vizerè Ugeni de Beauharnais l'ha segutaa a vanzà, fort di notizzi che ghe rivaven di vittori frances a Abensberg e Eckmühl. Impunemanch, el sò nemis l'è 'gnuu traa anmò sù de la notizzia de la battalia de Aspern-Essling, e l'ha deciduu de combatt. Sistemaa i sò 35.000 omen in d'ona bona posizion difensiva in sul fiumm Raab, l'ha poeu mettuu la cavallaria foeura in d'ona posizion anca lee de favor.
L'Ugeni el gh'eva domà 24.000 omen, ma poeu l'è rivaa el MacDonald a dàggh man forta cont alter noeuvmilla. El quattordes de giugn del 1809, l'Ugeni l'ha menaa inannz on corp de soldaa, inscì de tegnì occupada la cavallaria, menter che 'l gross l'era 'dree a taccà i Austriegh frontalment. La mossa contra la cavallaria la gh'ha 'vuu on effett insperaa, tant de fàlla retirà. El Giovann, che l'eva mostraa el fianch, e sotta l'attacch frontal, l'ha allora deciduu de sistemà part di sò soldaa in d'ona fortezza lì vesina, e retirà i alter omen dopo 'vègghen giamò perduu 5.000 (contra i 3.000 frances). L'Ugeni allora l'ha serciaa la fortezza (che vundes dì dopo l'ha traa sù la bandera bianca) e poeu el s'è movuu vers el Napoleon, per toeu part a quella che la saria vegnuda famosa 'me la battalia de Wagram.


text:
Müsega house
La müsega House a l'è un gener de müsega eletroniga che'l s'è desvilüpaa in dij cumünità afruamerican e latin de Chicago (Chicago House) cun la inflüensa de la disco, del funk e del soul de la metà dij agn '70. Dopu l'house l'è 'ndada in america (New York) e pöö in Europa.
El gener el gh'ha una metriga de solit in 4/4 cun la cassa che la bat ògni quart, anca se el ritm el pö vess püssè cumplicaa. A gh'è semper anca el snare in dij batit par e un piat hat in cuntratemp che'l fa cumpagnia ai gir del bass in vüna o dò batüd. El bass el pö vess sintetich, acüstich o eletrich. La meludia la dipent del gener de müsega house: despess a gh'hinn fras de pianufort, ghitar acüstich o eletrich funky o jazz, assul, sintetisadur, e i vus cumpagn del funk e del soul. La velucità a l'è intra i 105 e i 130 bpm, anca se in general i cansun se sonen a 120-125 bpm. Un toch house al gh'ha una lunga intrudüssiun e una lunga cua perchè servissen al DJ per missà i cansun.


text:
Carara (MS)
Carara l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Massa e Carrara. La g'ha presapóch 65.560 abitàncc, 'na superfìce de 71 km². 'na densità de 923 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fivizzano, Fosdinovo, Massa, Ortonovo (SP), Sarzana (SP).
L'è 'l cèntro piö 'mportànte de l'indüstria italiàna del màrmor, co la prudusiù del famùs Marmor de Caràra, en màrmor biànch pregiàt fés che se càa de le Alpi Apuane.
Ensèma con Massa, tra 'l sècol XV e 'l sècol XIX, la g'ha custitüìt el Dücat de Massa e Carrara.
'Ntra i monümèncc de la cità val la pèna regordà 'l Dòm del sècol XII e 'l palàs dücàl del sècol XVI, che 'ncö lìè la séde de l'Académia de le Bèle Arcc.


text:
Darée teurema da Fermat
Ul darée teurema da Fermat al aferma che l'equazziun diufàntega
la gh'a nissüna sulüzziun intrega par n > 2, e vesseent x, y e z difereent da zero.
Al è vün di teureem plüü famuus da la stòtia da la matemàtica e, fin l'an 1995 sa dispusava mia d'una dimustrazziun (e, par taant, s'al tratava in realtaa d'una cungetüra). Cunsideremm che, cura ca n = 2, l'equazziun la gh'a infiniit sulüzziun intreegh grazzia al teurema da Pitàgura.
Ul matemàtich Francees Pierre de Fermat al è staa ul primm a pruponn ul teurema, però, malauradameent, la demustrazziun ch'al pretendeva d'avé realizada la s'a mai truvada. Fermat a l'a lassaa scrivüü int un màrgin da la suva còpia da l'Aritmètica da Diufaant l'enuncjaa dal teurema e l'afermazziun ch'al en eva truvada la demustrazziun. Int i söö propi paroll:
- Cubum autem in duos cubos, aut quadrato-quadratum in duos quadrato-quadratos, et generaliter nullam in infinitum ultra quadratum potestatem in duos eiusdem nominis fas est dividere cuius rei demonstrationem mirabilem sane detexi. Hanc marginis exiguitas non caperet
i.e.,
- «Al è impussíbil che un cüüb al síes la suma da düü cüüb, che una putenza quarta la síes la suma da dò puteenz quaart e, in generaal, che qual-sa-vöör nümar ch'al síes una putenza süperiuur a düü al síes la suma da dò puteenz da la medésima valuur. A uu descuveert una demustrazziun maravejusa da chesta prupusizziun, però cheest màrgin-chí al è tropp strecc par che la ga staga deent.»
L'afermazziun da Fermat la deventa imediatameent un prublema che un bell puu da matemàtich i tenta da resòolf. Ziich a ziich, i va vegniint sü di demustrazziun parziaal (par esempi, la Sophie Germain la mustra ul teurema íntal caas che n al è un nümar primm e 2n + 1 apó) u demustrazziun da teureem assucjaa a chest-chí. Apó s'al demustra ul teurema par di valuur fisc determinaat da n: ul Euler le demustra par n = 3, l'istess Fermat al lassa pröva da la suva demustrazziun par n = 4, ul Lagrange e Dirichlet par n = 5 i chest darée apó par n = 14.
Al 1993 l Andrew Wiles al núnzia la demustrazziun generala dal teurema, che però la resülta erònia: l'istess la curegiss intra la fin dal 1994 e l'inizzi dal 1995. Cun chesta demustrazziun, ch'a la implica l'üüs da funziun elítich e representazziun da Galois, vün di plüü famuus prubleem da la matemàtica al restava saraa. Mia-da-maanch, al vaar la pena da sa dumandá si realameent Fermat al àbies cunseguii una demustrazziun dal teurema e, in caas afermatiif, che métud a l'a druvaa, gja che ul camin parcurüü pal Wiles al dövra di utiil matemàtich inesisteent a l'épuca da Fermat.
Refereenz e liamm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Wiles, A. "Modular elliptic curves and Fermat's last theorem" Ann. Math. 141, 443-551, 1995. L'artícul uriginaal dal Wiles. (EN)
- Singh, S. Fermat's Enigma (Anchor Books, Nova York 1998).
- Fermat's Last Theorem. Bloc dedicat a presentar de forma entenedora i divulgativa qüestions relacionades amb el teorema. (EN)


text:
Tarasp
Tarasp a l'è un cumün svizzer del distret de Inn. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 348 abitant e una süperfiss de 46.9 km², e al se tröva a una altitüden de 1403 meter sura al livel del mar.
El cumün de Tarasp a l'è tacaa ai cumün de Ardez, Ftan, Scuol, Tschierv, Zernez.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Tarasp al Wikimedia Commons
- Tarasp in Romansh, Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Örgnà
Örgnà (Urgnano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la pianüra a 12 km de la sità e a 173 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 9 735 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 14,0 km² e 'na densità de popolasiù de 695 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Caernàch, Cològn, Cümü Nöf, Ghisalba, Spirà e Sànga.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Örgnà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1Rü Ngechuchu rü ñanagürü ta: —¡Tãxṹ i togüxü̃ pixuxü̃ na tama Tupana pexna c̱axü̃ca̱x! 2—Erü ngẽxgumarüü̃ na togüarü maxü̃xü̃ na pengugüxü̃rüü̃, rü Tupana tá pexü̃ nangugü. Rü ngẽxgumarüü̃ na togümaã penaxüxü̃rüü̃, rü Tupana tá pemaã nanaxü. 3—¿Rü tü̱xcüü̃ i nüxü̃ cudawenüxü̃ i ngẽma cueneẽãrü üxaxetüxü̃ i íraxü̃, ega chi tama naxca̱x cuxoegaãẽgu i ngẽma cuxetüwatama ngẽxmaxü̃ i naĩpüta i taxü̃? 4—Rü ngẽxguma cuxetüwatama nangẽxmagu i wüxi i naĩpüta i taxü̃ ¿rü ñuxãcü i cueneẽxü̃ cuchixewexü̃, rü ñácuxü̃ nüxü̃: “¡Pa Chaueneẽx, cuxü̃ chanayauxchaü̃ i ngẽma curü üxaxetüxü̃!” —ñácuxü̃? 5—Pa Duü̃xü̃ i Meã Maxnetaxü̃x, rü name nixĩ i cunayauxira i ngẽma naĩpüta i cuxetüwatama ngẽxmaxü̃, rü ngẽmaãcü tá mea nüxü̃ cudau na cunayaxuxü̃ca̱x i ngẽma cueneẽãrü üxaxetüxü̃. [Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i cuxira nüxü̃ curüxo i ngẽma chixexü̃ i taxü̃ i cumatama cuxüxü̃, rü ngẽxguma tá cume na nüxü̃ curüngü̃xẽẽxü̃ca̱x i cueneẽ na nüxü̃ naxoxü̃ca̱x i ngẽma chixexü̃ i íraxü̃ i naxüxü̃.] 6—Rü tama name i Tupanaãrü ore i üünexü̃maã penachixewe i ngẽma duü̃xü̃gü i chixecümagüxü̃ i tama yaxõgüchaü̃xü̃, erü ngürüãchi ngẽmaca̱x tá pexü̃ nima̱xgü. Rü ngẽxgumarüü̃ tama name i Tupanaãrü oremaã penachixewe i ngẽma duü̃xü̃gü i tama nüxü̃ cua̱xgüchaü̃xü̃, erü tá ínanata̱xgü. 7—¡Tupanana naxca̱x peca! rü nüma tá pexna nanaxã. ¡Rü Tupanaxü̃tagu naxca̱x pedau! rü tá nüxü̃ ipeyangau. ¡Rü norü ĩã̱xwa: Tu tu tu, ñapegü! rü tá pexca̱x nayawãxna. 8—Erü guxãma ya yíxema naxca̱x íc̱axe, rü tanayaxu. Rü guxãma ya naxca̱x dauxe, rü nüxü̃ itayangau. Rü guxãma ya yixema ĩã̱xwa: Tu tu tu, ñagüxe, rü tá tümaca̱x niwãxna. 9—Rü dücax i pemax, rü ngẽxguma chi wüxi i pexacü pexna caxgu, rü ¿ñuxãcü chi wüxi ya nuta nüxna pexãxü̃? 10—Rü ngẽxguma chi choxnica̱x pexna nacaxgu rü ¿ñuxãcü chi i ãxtape nüxna pexãxü̃? 11—Rü pema na pichixecümachiréxü̃ rü nüxü̃ pecua̱x na mexü̃ i ãmare pexacügüna pexãxü̃. Natürü Penatü ya daxũgucü rü ngẽma pema pexacügüna pexãxü̃ãrü yexera tá tüxna naxã ya yíxema naxü̃tawa naxca̱x íc̱axe. 12—Rü pemaã nüxü̃ chixu, rü ngẽma pema penaxwa̱xexü̃ i togü pemaã na naxüxü̃, rü name nixĩ i pema rü ta ngẽmaãcütama namaã penaxü. Erü ngẽmaãcü tüxü̃ namu i Tupanaãrü ore ga Moĩché ümatüxü̃ rü yema ore ga nuxcümaü̃güxü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃gü ümatüxü̃. 13—Name nixĩ i ngẽma ĩã̱x i íraxü̃waama pichocu. Erü ngẽma ĩã̱x i yuwa tüxü̃ gaxü̃ rü ngẽma nama i yuwa daxü̃ rü nata. Rü muxũchixü̃ma i duü̃xü̃gü nagu naxĩ. 14—Natürü ngẽma nama i maxü̃wa nadaxü̃ rü ngẽma ĩã̱x i maxü̃ca̱x nawa ixücuxü̃ rü naxíra. Rü noxretama nixĩ i duü̃xü̃gü i nüxü̃ iyangaugüxü̃. 15—Rü naxca̱x pexuãẽgü i ngẽma dorata̱a̱xgüxü̃ i nügü ixugünetaxü̃ na Tupanaãrü orearü uruü̃gü yixĩgüxü̃. Erü nümagü rü petanüwa nangugü, rü nügü mexü̃ i duü̃xü̃güneta nixĩgüxẽẽ. Natürü naãẽwa rü poraãcü chixexü̃gu narüxĩnüẽ. 16—Rü pema rü nacümawa tá nüxü̃ pecua̱x i ngẽma duü̃xü̃gü, ngẽxgumarüü̃ i wüxichigü i nanetügü rü norü owa na nüxü̃ icuáxü̃rüü̃ ngoxi name rü e̱xna tama. Rü wüxi i torawa rü taxucürüwama ubagü tayaxu. Rü wüxi i chuchuxü̃wa rü taxucürüwama ori̱x i igu tayaxu. 17—Erü guxü̃ma i nanetü i mexü̃ rü name i norü o. Rü guxü̃ma i nanetü i chixexü̃ rü nachixe i norü o. 18—Rü wüxi i nanetü i mexü̃ rü taxucürüwama nachixe i norü o. Rü wüxi i nanetü i chixexü̃ rü taxucürüwama name i norü o. 19—Rü guxü̃ma i nanetü i tama mexü̃ i norü o rü tayadaxüchi, rü ñu̱xũchi tayagu. 20—Rü ngẽxgumarüü̃ nacümawa tá nüxü̃ pecua̱x i ngẽma duü̃xü̃gü i Tupanaãrü orearü uruü̃güneta ixĩgüxü̃. 21—Rü tama guxü̃ma i duü̃xü̃gü i nügü ixugüxü̃ na chorü duü̃xü̃gü yixĩgüxü̃ rü tá nichocu i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa. Natürü yíxema aixcüma Chaunatü ya daxũgucüga ĩnüẽxẽxĩcatátama tixĩ ya ngẽ́ma ichocuxe. 22—Rü ngẽxguma ngẽma ngunexü̃ i naãneãrü gu̱xwa nanguxgu, rü muxü̃ma i duü̃xü̃gü rü choxü̃ tá ñanagürügü: —Pa Corix, toma rü togü i duü̃xü̃gümaã nüxü̃ tixu i curü ore, rü cuégagu ítanawoxü̃ i ṉg̱oxogü, rü cuégagu tanaxü i muxü̃ma i mexü̃ i taxü̃ i Tupanaãrü poramaã taxüxü̃ —ñanagürügü tá choxü̃. 23—Natürü ngẽxguma rü tá ñacharügü nüxü̃: —Taguma chorü duü̃xü̃gü pixĩgü. ¡Rü choxna pixĩgachi i pema i chixexü̃ ügüe! —ñacharügü tá. 24—Rü ngẽmaca̱x ya yíxema choxü̃ ĩnüxẽ rü naxǘxe i ngẽma choma tüxü̃ chamuxü̃, rü wüxi ga yatü ga meã naãẽxü̃ cuácü ga nuta ga tacüétügu üpatacürüü̃ tixĩ. 25—Rü pucü ga tacü ínangu, rü narüma̱x ga taxtü, rü nixũũchi ga wüxi ga tacü ga buanecü rü guma ĩgu nangu. Natürü guma ĩ rü tama niwa̱xtaü̃ yerü wüxi ga nutaétügu naxü. 26—Natürü yíxema choxü̃ ĩnüxẽ rü tama naxǘxe i ngẽma choma tüxü̃ chamuxü̃, rü wüxi ga yatü ga tama naãẽxü̃ cuácü ga naxnücügumare üpatacürüü̃ tixĩ. 27—Rü pucü ga tacü ínangu, rü narüma̱x ga taxtü, rü wüxi ga tacü ga buanecü nixũũchi rü nagu nangu ga guma ĩ. Rü niwa̱xtaü̃, rü yexma nayarüxo ga guxü̃ma —ñanagürü ga Ngechuchu. 28Rü yexguma yagúegagu ga Ngechuchu ga na yadexaxü̃, rü ga duü̃xü̃gü rü naḇaixãchiãẽgü namaã ga norü ngu̱xẽẽtae. 29Yerü nüma rü Tupanaãrü poramaã nanangúexẽẽ, rü tama yema ngúexẽẽruü̃gü ga ore ga mugüwa ngu̱xẽẽtaegüxü̃rüü̃ nixĩ.
Copyright
Learn More


text:
10 Downing Street
- Mesemna, 13.7.2016, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 13.7.2016, 8:40, RTR
Number 10 Downing Street, quai è l'adressa dal primminister da la Gronda Britannia. Questa via sa chatta amez Londra, be pacs pass dal parlament.
La 10 Downing Street è ina pitschna chasa en lingia amez ina via tut normala. Cumpareglià cun las residenzas dal president american ni franzos ina chasa fitg mudesta.
George Downing: Bajegià la via ha George Downing. Quel ha vivì il 17avel tschientaner. Downing era schuldà e diplomat. Sco renconuschientscha per ses merits ha el survegnì dal retg Charles II in toc terren. Las chasas damanaivel dal parlament duevan esser per persunas da buna qualitad.
Sedia dal primminister: La chasa numer 10 da la Downing Street vegniva duvrada dapi il 1735 sproadicamain sco sedia dal primminister. Dapi il 1902 è la chasa la sedia permanenta. Las stanzas privatas sa chattan en la quarta auzada. Las stanzas sut èn per represchentar e reschaiver giasts.
Via betg dal tut normala: Dapi il 1986 datti grossas portas d'atschal a l'entrada da la Downing Street. Il 1991 han terrorists da la IRA tuttina attatgà Downing Street number 10 cun ina granata. Dapi lura e cunzunt dapi ils 11-09-2011 èn las mesiras da segirtad vegnidas rinforzadas. L'isch-chasa pon ins avrir be da dadens ed ella n'ha nagina fora-clav dador.


text:
Tesàlia
La Tesàlia (Θeσσaλίa/Thessalía ‘n lèngua gréca) l’è öna di regiù o periferéa de la Grécia e la sò capitàl l’è Larisa (Aάpισa ‘n lèngua gréca).
L’è bagnàda dal Mar Egéo a matìna (èst) e pròpe in del mar la se slónga fò in de la penìsula del Pelio, a mesdé l’è tacàda a la Grécia Sentràla, a la sò sìra (ovest) gh’è ‘l Epìr, la Grécia Ucidentàla e a mut (nòrt) la gh'à la Macedònia Sentràla e la Macedònia Ucidentàla.
In del nòrt de la Tesàlia gh’è ol mut Olìmpo, ol piö ólt de la Grécia, ‘ndóe i stàa de cà, segónt ol mito, ol Zéus e töcc i dèi de l’antica Grécia.
I prefetüre[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Tesalia l’è fàcia sö da quàter prefetüre:


text:
La cumissiun dal cussegl grond sustegna l'emprima etappa d'in nov center administrativ a Cuira
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond è sa fatschentada cun la missiva da la regenza davart il center administrativ, project «sinergia». Ella recumonda al cussegl grond d'acceptar il project.
En la sessiun da december 2009, en il rom dal tractament dal rapport davart la strategia d'immobiglias dal chantun Grischun, aveva il cussegl grond concludì da persequitar vinavant la varianta dal project «sinergia» per Cuira. La finamira da quest project è quella da construir in nov center administrativ chantunal cun circa 700 plazzas da lavur a Cuira vest. Sut il presidi dal deputà Ernst Casty ed en preschientscha dal cusseglier guvernativ Mario Cavigelli ha ussa la cumissiun cumpetenta dal cussegl grond predeliberà la missiva da la regenza davart il center administrativ, project «sinergia».
La missiva cumpiglia l'emprima etappa cun la construcziun d'in nov edifizi d'administraziun cun circa 400 plazzas da lavur. Per quest intent propona la regenza al cussegl grond d'approvar in credit d'impegn brut da 69 milliuns francs. Sch'il cussegl grond approvescha quest credit, vegn il pievel a decider definitivamain en chaussa a l'urna, e quai la primavaira 2012. Sch'er il pievel accepta il credit, vegn alura publitgada la stad 2012 ina concurrenza per il project «sinergia».
Renconuschì la situaziun nuncuntentaivla
Per la cumissiun predeliberanta èsi stà incontestà che la situaziun da spazi a Cuira saja nuncuntentaivla per l'administraziun chantunala, perquai che las plazzas da lavur èn repartidas sin 44 differentas immobiglias. Medemamain èsi vegni renconuschì ch'ils andaments interns pon vegnir optimads tras la construcziun d'in nov center administrativ e ch'il project na sposta naginas plazzas da lavur davent da las regiuns en la chapitala chantunala. Discussiuns cuntraversas hai dà pervia da la situaziun da traffic en il sectur da la Ringstrasse e da la Kasernenstrasse a Cuira en cas ch'il center administrativ vegniss realisà, pervia da las consequenzas che resultan en cas ch'ina part da l'administraziun chantunala banduna il center da la citad sco er pervia da la situaziun che sa dat per las lavurantas e per ils lavurants en in center administrativ cun biros che han pliras plazzas da lavur. Las opiniuns èn stadas divididas areguard l'explicaziun en la missiva che la reducziun da spazi permettia effectivamain da spargnar mintga onn custs periodics dad 1,2 fin 1,9 milliuns francs en cumparegliaziun cun il status quo. En quest punct è la maioritad da la cumissiun stada da l'avis ch'il punct essenzial dal project saja quel d'optimar ils andaments da lavur interns e betg quel da spargnar custs en cumparegliaziun cun il stadi actual.
La finala ha la cumissiun sustegnì cun 7 cunter 4 vuschs l'approvaziun da l'emprima etappa per construir in nov center administrativ chantunal a la Ringstrasse/Salvatorenstrasse ed uschia er il credit d'impegn respectiv da 69 milliuns francs. Ella recumonda pia al cussegl grond d'acceptar il project. En cas ch'il cussegl grond dess ses consentiment en la proxima sessiun d'october 2011, han dentant – sco gia menziunà – las votantas ed ils votants grischuns l'ultim pled.
Infurmaziuns:
president da la cumissiun Ernst Casty, tel. 079 445 48 01
Gremi: cumissiun predeliberanta per il rapport davart la strategia d'immobiglias dal chantun
Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per il rapport davart la strategia d'immobiglias dal chantun


text:
Uznach
Uznach a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de See-Gaster, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.55 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 5911 abitant.
El cumün de Uznach al se tröva a una altitüden de 415 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Benken, Ernetschwil, Eschenbach, Gommiswald, Kaltbrunn, Sankt Gallenkappel, Schmerikon, Tuggen (SZ) . La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Uznach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 741 col nom de Uzinaa


text:
Morrens
Morrens a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.68 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 980 abitant.
El cumün de Morrens al se tröva a una altitüden de 702 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Assens, Bretigny-sur-Morrens, Cheseaux-sur-Lausanne, Cugy, Etagnières, Lausanne.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Morrens (Franzés) Official website


text:
Liliana Cavani
La Liliana Cavani l'è na regìsta itagliàna nada a Carp in Pruvîncia ed Mòdna al 12 ad Śnar dal 1933.
Biugrafìa
La Liliana la nas a Carp (Mòdna), fiōla 'd un architét mantṿàṅ e dna màdar cun la pasiòṅ dal cìnema. 'L è acsè ch'la ciapa sù 'n interés p'r i film.
Da granda la tóś na làurea in Létri Antìghi a Bulògna in dal 1959 e pò al diplòma al Séntar Sperimentàl dal cìnema vinsénd al ciak 'd òr cun al curtumetràǵ La battaglia (La batàja).
La taca acsè a far di ducumentàri e di servìsi par la RAI ch'i dascóran dal sociàl e dla pulìtica: La Storia del Terzo Reich (La stòria dal Tèrs Reich), La donna nella resistenza (La dóna in dla reśisténsa), La casa in Italia (La cà in Itàglia) e via dascurénd.
In dal 1966 cun Francesco d'Assisi la gira al sò prim film, prudót par la RAI cun Lou Castel ch'al fà la part dal Sant.
In dal 1968 la firma al nóṿ film Galileo (in cuncórs al Festival ad Venèsia) in du la mét a fóg al cunflìt fra sènsa e religiòṅ.
In dal 1969 la gira I cannibali (I canìbai) ispirâ a 'l Antigone ad Sofocle.
In dal 1971 la Cavani la preśénta a Venèsia (fóra dal cuncórs) al film L'ospite ch'al cònta al vicéndi dna dóna 'd un manicòmi lager ch'la próa a turnàr incóra in dal mónd di saṅ.
In dal 1973 la cgnós al sucès internasiunàl cun la pelìcula Il portiere di notte (Al purtér ad nòt) cun Dirk Bogarde e Charlotte Rampling. In dal film, tréd'ś an dòp la sécunda guèra mundiàla, i s càtan na dóna scampàda al camp ad cuncentramènt naśìsta e al sò agusèṅ ch'al fà, in cal mèntar, al purtér ad nòt.
In dal 1981 la gira La pelle (La pèl), un film ambintâ in dal 1944 a Nâpol durànt la guèra, cun dal vicéndi da patimènt cuma quéli di parśunér tedésc vindû a péś 'd òr, putèṅ dâ a di suldâ maruchèṅ e l'erusiòṅ dal Veśùvi. I atór principài i èṅ Marcello Mastroianni, Claudia Cardinale, Burt Lancaster e Ken Marshall.
Cun Oltre la porta (da 'd là da 'l us) dal 1982 la Cavani la gh'à al sòlit cast all-stars ma fat sōl da di atór europei.
Al minga ciàri perversiòṅ sesuàli 'd Interno berlinese (Intéran berlinéś) i n càtan briśa i favór dla crìtica e gnanc Francesco, ch'al cònta la vita ad Sant Fransésc cun Mickey Rourke, al gh'à al sucès sperâ.
Cun Il gioco di Ripley (Al śóg ad Ripley) dal 2002, film cun John Malkovich trat da un rumànś ad Patricia Highsmith, la regista la tórna ad avér di riscòntar puśitiṿ, anc a 'l èstar.
In dal 2004 la gira la fiction par la televiśiòṅ De Gasperi l'uomo della speranza, cun Fabrizio Gifuni.
Filmugrafìa
- 1966 Francesco d'Assisi
- 1968 Galileo
- 1969 I cannibali
- 1971 L'ospite
- 1973 Milarepa
- 1974 Il portiere di notte
- 1977 Al di là del bene e del male
- 1981 La pelle
- 1982 Oltre la porta
- 1985 Interno berlinese (The Berlin Affair)
- 1989 Francesco
- 1990 La traviata (TV)
- 1993 Dove siete? Io sono qui
- 1996 Cavalleria rusticana (TV)
- 1998 Manon Lescaut (TV)
- 2002 Il gioco di Ripley (Ripley's Game)
- 2005 De Gasperi, l'uomo della speranza (TV)
- 2008 Einstein (TV)
- 2008 Mammt


text:
Elesiòṅ pulìtichi itagliàni dal 2013
Gl’Elesiòṅ pulìtichi itagliàni dal 2013 par la Cambra e 'l Senàt dla Repùblica i gh'èṅ stadi Dméndga 24 e Lunadè 25 Favràr 2013 dòp al dasfacimènt dal cambri dal 22 ad Dicémbar dal 2012, quàtar méś prima dla scadénsa dla XVI Ligiśladùra. La léǵ ch'a s è druàda par stablìr i deputâ e i senadōr elèt l'è la Léǵ Calderoli, cgnusùda anc cuma Porcellum (Léǵ Pursèl).
Gl'eletōr a la cambra i eṅ stâ 51 migliòṅ. I sìmbui ad partî tgnû bòṅ i èṅ 184 in tut.
La circuscrisiòṅ XI dla Cambra, qvéla dl'Emìglia-Rumàgna, l'è la più granda 'd Itâglia (insém a la IV dla Lumbardìa II) parchè l'à purtâ a Róma 45 deputâ. P'r al Senàt a la regiòṅ i gh spèt'n invéci 22 senadōr, 13 garantî par la cualisiòṅ ch'la vins.
Schieramènt
Fra i leader ad cualisiòṅ, candidâ a dvintàr presidènt dal cunsìli, a gh'è al piacintèṅ ad Bétla Pier Luigi Bersani (p'r Itàglia. Bèṅ Cumùṅ). I gh'èṅ anc tri leader ad partî emigliàṅ in camp, i bulgnéś Pier Ferdinando Casini (Ugnòṅ ad Sèntar) e al presidènt dla Cambra Gianfranco Fini (Futùr e Libertà), ch'i daṅ al lōr apòǵ a la cualisiòṅ ad sèntar ad Mario Monti, Sièlta Cìvica - Insém a Monti par l'Itàglia, e al banchēr mudnéś ad Muntéś Gianpiero Samorì (Muderâ Itagliàṅ in Rivulusiòṅ), da la banda ad Silvio Berlusconi.
Cualisiòṅ in camp
- Itàglia. Bèṅ Cumùṅ (Italia. Bene Comune) ad Pier Luigi Bersani - Cualisiòṅ ch'la mét insém al sò Partî Demucràtic cun Sinìstra Eculugìa Libertà dal presidènt dla regiòṅ dla Puglia Nichi Vendola, al Partî Sucialìsta ad Riccardo Nencini e al Sèntar Demucràtic ad Bruno Tabacci. Qvést chè al s éra preśentâ a 'l primàri ad cualisiòṅ dal 25 ad Nuvémbar dal 2012 insém a Matteo Renzi (sìndic ad Firénse) e Laura Puppato dal PD, pardénd in di cunfrònt ad Bersani;
- Sèntar Dèstra (Centro Destra) ad Silvio Berlusconi - Cualisiòṅ ch'la mét insém al sò Pòpul dla Libertà cun la Léga Nòrd ad Roberto Maroni (ex minìstar d'l Intéran e candidâ a dvintar al presidènt dla regiòṅ Lumbardìa), Fradèi 'd Itàglia 'd Ignazio La Russa, Giorgia Meloni e Guido Crosetto, La Dèstra ad Francesco Storace (ex minìstar dla salùt e candidâ a dvintar al presidènt dla regiòṅ dal Lasi), Sud Grand ad Gianfranco Miccichè e Adriana Poli Bortone, al Partî di Pensiunâ ad Carlo Fatuzzo, Muderâ Itagliàṅ in Rivulusiòṅ ad Gianpiero Samorì e àt'r incóra;
- Sièlta Cìvica - Insém a Monti par l'Itàglia (Scelta Civica - Con Monti per l'Italia) ad Mario Monti - Insém a lò i gh'èṅ anc l'Ugnòṅ ad Sèntar ad Pier Ferdinando Casini e Futùr e Libertà ad Gianfranco Fini;
- Cualisiòṅ ch'la gh'à a cap Ottavio Pasqualucci, cun i partî: Nò a la saràda di Uśdài, Tajém a mèś al Stipléndi a i Pulìtic e Viva l'Itàglia.
Partî ch'i vaṅ da par lōr
- Muimènt Sinc Stéli (MoVimento Cinque Stelle) ad Beppe Grillo - Muimènt ch'al pòrta avànti la demucrasìa dirèta e al gh'à sinc téma sentrài in tèsta: àqua pùblica, traspòrt, śvilùp, cunét'r-as insém e ambiènt. 'L à sarnî i sò candidâ via web, cun di elesiòṅ tgnudi da 'l 3 a 'l 6 ad Dicémbar dal 2012;
- Rivulusiòṅ Civìla (Rivoluzione Civile) 'd Antonio Ingroia - Partî ch'al mét insém gl'ex magistrâ Antonio Ingroia, Antonio Di Pietro (leader dal partî Itàglia di Valōr) e Luigi De Magistris, sìndic ad Nàpuli, cun i Vérd e soquànt Partî Cumunìsta. In lista a la Cambra in Emìglia-Rumàgna (pòst nùmar 2) a gh'è anc 'l ex cunsilēr regiunàl dal Muimènt Sinc Stéli, elèt a Mòdna, Giovanni Favia, casâ via al 12 ad Dicémbar da 'l sò vèć partî par Beppe Grillo in parsòna;
- Far par Farmàr al Declîṅ (Fare per Fermare il Declino) 'd Oscar Giannino - Muimènt liberàl nâ da 'l impégn ad soquànt ecunumìsta cuma Luigi Zingales e Michele Boldrin e da 'l giurnalìsta turinéś Oscar Giannino;
- Amnistìa Giustìsia e Libertà (Amnistia Giustizia e Libertà) ad Marco Pannella - Schieramènt di Radicài ch'al vrév impgnàr-as par risòlvar i prubléma di carserâ e dla giustìsia;
- CàPound Itàglia (CasaPound Italia) ch'la gh'à a cap Simone Di Stefano;
- Fiàma Triculōr (Fiamma Tricolore) ad Luca Romagnoli;
- Fòrsa Nōva (Forza Nuova) ad Roberto Fiore;
- I Piràta (I Pirati) cun a cap Marco Marsili;
- Liberài par l'Itàglia (Liberali per l'Italia - PLI) ch'al tîṅ a drē a gl'idéi dla Renata Jannuzzi;
- Mè A Vój Bèṅ a l'Itàglia (Io Amo l'Italia) dal giurnalìsta egisiàṅ Magdi Cristiano Allam;
- Partî Cumunìsta di Lavuradōr (Partito Comunista dei Lavoratori) ad Marco Ferrando;
- Partî 'd Asiòṅ p'r al Śvilùp (Partito di Azione per lo Sviluppo) dal scritōr dal rumànś Labirinto Femminile, Alfonso Luigi Marra;
- Rifurmìsta Itagliàṅ (Riformisti Italiani) dla Stefania Craxi. Chi lē la vliva candidàr p'r al sò partî Luciano Moggi;
- Ugnòṅ Padàna (Unione Padana) cun a cap Giulio Arrighini;
- Vènet Stat (Veneto Stato) ch'al gh'à Antonio Guadagnini cuma leader;


text:
Curtmagiùr
Artìcol in dialët piaṡintëin
Curtmagiùr (Cortemaggiore in italian) l'é un cumoin italian ad 4.116 abitant in Pruvincia d' Piasëinsa.
Alsëin · Altufrèi · Arvargär · Bṡinson · La Bëtla · Bòbi · Burgnöv · La Cadé · Calindàsch · Caminä · Caùrs · Carpané · Castél San Giuàn · Castél Arcuä · Castelvédar · Còr · Curt ad Bargnél · Curtmagiùr · I Farëin · Fiurinsöla · Al Frér · Gasàn · Gaṡöla · Gragnàn · Gruparél · Lügagnàn · Muntṡéi · Murfàs · Nibiàn · Uton · Pügrèra · Piaṡëinsa · Pianél · Piusàn · Pudinsàn · Al Pont da l'Oli · Pontnür · San Ṡòrṡ · San Pédar · Särmat · Ṡèrba · Cerignäl · Ṡiàn · Träv · Uslëingh · La Varnàsca · Vigulsòn · Vilanöva ·


text:
10 07
Ol dé 10 de löi l'è 'l 191 ( 192 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 175 dé a finí l'an.
Ul dí 10 de löi al è ul dí da pòost 191 ( 192 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 175 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1913 - Santa Coloma de Farners (la Selva): Salvadur Espriu, scritur Català.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1099 - València: Rodrigo Díaz de Vivar, cognossit come El Cid, aentürér Castejà.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sant Cristòfor, patrònn di automobilis·c; Festa piö granda de Premià de Mar (ol Maresme).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Courmayeur
Courmayeur (in Arpitan: Cort-Mayor ò Cromëiö/Croméyeui; in Italian, duranta el fascismo: Cormaiore; in Lombard el voeur dì Cort Maggior) a l'è on comun de la Provincia d'Aòsta che 'l cunta 2 837 abitant. El fa part de la Comunità Montana de la Valdigne.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Courmayeur el se troeuva in de l'alta Valdigne (el n'è el primm comun), a 1223 meter sora el nivell del mar. In del sò territòri comunal gh'è el massiv del Mont Bianch e la ghe nass la Dòra Baltea, el fiumm pussee important de la Val d'Aòsta. Quell fiumm chì, nassuu de l'union de duu alter torrent (la Dòra de Ferret e la Dòra de Veny) el traversa tutta la vall e 'l finiss in del Pò, in Piemont. Arent aj frazion de Entrèves e de La Palud el se troeuva el Tunnel de Mont Bianch, che 'l tacca l'Italia a la Francia (comun de Chamonix-Mont-Blanc).
El comun a l'è al confin donca con la Francia, ma anca con la Svizzera (comun de Orsières, in del Canton Valles), che la pò vess giontada de on pass situaa in de la Val Ferret. La Val Ferret e la Val Veny a hinn dividuu del Mont Fréty (nominalment, però la division l'è minga inscì tanto ciara), longh el qual se troeuven i stazion sciistegh del comun (che riven in su la località del Plan Chécrouit, e che pòden vess giontaa anca cont el partì de la frazion de Dolonne).
Oltra ai dò vallad principai, in del territori de Courmayeur la se troeuva anca ona vall pussee piscinina, la Val Sapin, situada tra Villair e La Saxe. Courmayeur l'è lontana de Aòsta domà 27 chilòmeter.
I Frazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Traj frazion pussee important, regòrdom:
- Dolonne (arpitan: Dolénna), aj pee del Mont Chétif, loeugh prettament turistich, ricch de hôtel e cà residenziaj. Chì se troeuva anca el Palazz del Giazz, indove se fann inconter de hockey, spettacoj e pist de pattinagg. El se troeuva in su l'altra riva de la Dòra rispett al capploeugh, cont el qual l'è collegaa con duu pont.
- Entrèves (Éntréve) l'è situaa a circa 1300 meter s.n.m., aj pee del Mont Bianch, a la confluenza de la Val Ferret e de la Val Veny.
- La Saxe (La Saha), in direzion de la Val Ferret, paes piscininn e cont ancamò i vegg cà del secol passaa. El se troeuva sòtta al Col de La Saxe, che 'l delimita la Val Ferret a sud-est.
Oltra aj des frazion, Courmayeur el gh'ha anca on grand numer de località, compagn de Pussey, Pra Neyron, Purtud, Plan Chécrouit, Plan Gorret, Pra Sec, Lavachey, Ermitage, Les Forges, Planpincieux, Chiecco, La Suche, Larzey, Maison Vieille, Zerotta, Gabba, Dzeleuna, Arpnouva, Le Pont, Pré de Pascal, Fréboudze, Pré de Bard, Chapy, Peuterey, Ermitage, La Palud, La Visaille, che hinn per la pupart sitt dedicaa ai residenz di turista. Al contrari del quell che 'l se pò pensà, Verrand, paes taccaa a Courmayeur, a l'è minga ona frazion de 'sto comun, ma de Pré-Saint-Didier, che 'l se troeuva on poo pussee sòtta, vers La Thuile.
In tanti nòmm de località se sent l'origin arpitana.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Loeugh d'interess[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Oltra aj montagn (che duranta l'invern dann vida a on grandissim fluss turistich, sia italian che forest), in del territòri comunal gh'è:
- La gesa de San Pantaleon (patron del comunal)
- El santuari de Notre-Dame de la Guérison, al princippi de la Val Veny.
- La Cà di Guid, in de l'istessa piazza de la Gesa de San Pantaleon.
- El Castell de Entrèves.
A Courmayeur la gh'è anca ona Gesa Valdesa.
El turismo e'l spòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A l'è vun di pussee important center turistich de la region, e per quella reson chì in 'sti ultim ann l'ha vist ona granda cressida. Ògni ann ghe se fann on mucc de celebrazion sportiv, trai quai pòden vess regordaa:
- El The North Face Ultra Trail du Mont Blanc, gara de corsa de duu-trii dì che la part in Francia (Chamonix), la passa per Courmayeur, per la Svizzera per poeu tornà a Chamonix.
- El Grand Trail Valdigne, che 'l traversa tucc i comun de la Valdigne.
A Courmayeur inoltra gh'è dò squader de Hockey sul Giazz, var a dì Les Aigles du Mont Blanc e Hockey Club Courmaosta.
Tucc i agn a Courmayeur el se tegn el Courmayeur Noir in Festival, festival internazional del cinema e de la letteratura noir.
Personalità ligaa a Courmayeur[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Joseph-Marie Henry (1870-1947), prevet, alpinista e botanich, ciamaa pussee semplicement abbé Henry
- Mario Puchoz (1918-1954), alpinista, mòrt in sul K2.
- Marco Albarello (1960), sciator olimpich.
- Giuseppe Petigax, alpinista


text:
Barbarossa
Barbarossa l’è ü film del regista Rènso Martinèl, che l’è ‘ndacc al cinema in del otörno del 2009, per ès piö precìs a partì dal 9 de Otùer del 2009.
La trama[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Barbarossa l’è ü film che l’ pórta sö i schermi ü tòch de la stòria lumbarda, chèla che l’à ést sfidàs ol Imperatùr del Sacro Roman Germànech Impéro Federico I Hohenstaufen ciamàt barbarosa e chèla di cümü lumbàrcc, riunìcc in de la Lega Lumbarda.
Ol Barbarosa l’ pasa i Alp in del 1154 e l’ taca a faga la guera a i cümü de la Al Padana; ol film l’ taca a contà sö la stòria da l’an 1158, quando ü şùen de nòm Albèrt de Giusàn ghe salva la éta a ü caalér che l’è pròpe l’Imperatùr che l’ völ fa sö ün Impéro Universàl che gh’à de rià fina a la Sicilia.
La guèra tra Barbarosa e i cümü lumbàrcc la à ‘nàcc per ü bèl p de agn e ‘n del 1162 l’sömèa che ‘l Barbarosa l’abie venşìt, desà che dòpo ün an de asédio l’à conquistàt, ol 10 de Mars, la sità de Milà, che l fa butà şó töta e l’fà casà vià la sò şét che la é spantegada ‘n di ótre sità lumbarde. Tra i scene piö de efèt del film gh’è pròpe l’asédio de Milà, desà che söl sèt i à fai sö de bèl nöf ü tòch de sità medioeala, con tàt de müra e de tór e pò i l’ l’à asediada del bù e a fórsa de cólp de catapulta i l’ l’à bötada şó töta.
Barbarosa però l’à mia enşìt, i cümü i turna a ribelàs, i se tróa a Puntida, i se giüra fedeltà e i se mèt ‘nsèma in d’öna léga prima ciamada Lega Cremunesa e pò Lega Lumbarda (và precişàt che a l’època di fàcc l’éra ciamada Lumbardéa töta la Al Padana, perciò in de la Lega Lumbarda gh’éra di cümü che al dé de ‘ncö i è ‘n Veneto, ‘n Piemùt, ‘n Emilia). I Milanès i fà sö de bèl nöf la sò sità e dòpo agn de guère se ria a l’öltima bataia, chèla de Legnà: de öna banda l’Imperatùr, de l’ótra i soldàcc di cümü de la Lega strenşìcc intùren al Caròcio. Tra chès-ce la Cumpagnèa de la Mòrt guidada da Albert de Giusà, soldàcc töi vestìcc de nìgher che i a giüràt de mör piötòst che pèrt la bataia e la libertà. La batàia de Legnà la fenès co la vitòria de la Lega e ‘l Barbarosa l’ ghà de ricognòs l’autonomia di cümü lumbàrcc.
Ol cast[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del cast gh’è dét di atùr importàncc e internasiunài, öna particina picinina picinina ghe l’à üda pò l’Umbèrt Bòsi e i è stacc impegnade méler de comparse per i scène di bataie.
I atùr piö ‘mportàncc i è:
- Rutger Hauer (Barbarosa)
- Raz Degan (Albèrt de Giusà)
- Fred Murray Abraham (Siniscalc Barozi)
- Hristo Jivkov (Gherardo Negro)
- Antonio Cupo (Albèrt Dell’Orto)
- Cécile Cassel (Beatrice de Borgogna)
- Kasia Smutniak (Eleonora)
- Angela Molina (Ildegard Von Bingen)
- Elena Bouryka (Antonia)
- Hristo Shopov (Rainaldo de Dassel)
- Federica Martinelli (Tessa)
- Maurizio Tabani (Giovanni da Giussano)
- Riccardo Cicogna (Wibaldo)
- Gian Marco Tavani (Lorenzo della Pigna)
- Robert Alexander Baer (Albèrt de s-cèt)
- Zoltan Butuc (Otto da Giusà)
- Karl Baker (Rainero da Giusà)
- Vlad Radescu (Mastro Guitelmo)
- Marius Chivu (Guidone)
- Stefan Adrian (Ottone)
- Francesca Ruiz (Eugenie)
- Alin Olteanu (Enrico il Leù)
- Stefan Velniciuc (Evandro)
La prima mondiàl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima mondiàl la s’è tegnida al castèl isforsèsch de Milà ol 2 de Utùer del 2009 denàcc a tace ospiti del mónd politèch, econòmech e de l’ispetàcol. De fati i éra presèncc prim fra töcc ol Umbèrt Bòsi che l’à ulìt chèsto film e che l’à brigàt per agn per riaga a fal girà, ma ach ol Silvio Berluscù, la Letisia Morati, ol Robèrto Formigù, ol Fabrisio del Nus, la Simona Ventura, ol Salvatore Ligresti, i atùr Rutger Hauer e Raz Degan, ecc, ecc.
Nòte[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol film l’è costàt sirca 12 miliù de euro e l’è stai giràt per ü bèl tòcc ‘n Romania, sées per spènt de méno, sées per troà di pòscc bèi grancc ‘ndóe püdì girà i scéne di bataie con méla e méla comparse che i gh’èra de püdì möes ‘n libertà.
Ol sito üficiàl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
http://www.barbarossailfilm.com/


text:
1Pa Chauxacügüx, pexca̱x chanaxümatü i ñaã ore na tama chixexü̃ pexügüxü̃ca̱x. Natürü ngẽxguma chi wüxie chixexü̃ ü̱xgu, rü nangẽxma ya tümaẽ́tüwa chogücü nüxna ya Tanatü ya Tupana na tama tüxü̃ napoxcuxü̃ca̱x. Rü yima nixĩ ya Ngechuchu ya Cristu ya aixcüma mecü ixĩcü. 2Rü guma Ngechuchu ya Cristu rü nügü inaxã rü nayu na naxütanüãxü̃ca̱x ga tórü pecadugü. Rü tama tórü pecadugüxicatama naxütanü, natürü guxü̃ma i duü̃xü̃güarü pecadugü ta naxütanü. 3Rü ngẽxguma chi naga ixĩnüẽgu i ngẽma tüxü̃ namuxü̃ ya Tupana, rü nüxü̃ tacua̱x na aixcüma nüxü̃ icuáxü̃. 4Rü ngẽxguma chi wüxie: “Choma rü Tupanaxü̃ chacua̱x”, ñagügu, natürü tama naga taxĩnügu i ngẽma tüxü̃ namuxü̃ ya Tupana, rü wüxi i dorata̱xáxü̃ tixĩ. 5Natürü yíxema naga ĩnüxẽ i ngẽma tüxü̃ namuxü̃ ya Tupana, rü aixcümaxü̃chi Tupanaxü̃ tangechaü̃. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱xgü na aixcüma Tupanaãrü duü̃xü̃gü ixĩgüxü̃. 6Rü yíxema: “Tupanaãrü duü̃xü̃ chixĩ”, ñagüxe, rü name nixĩ na meã tamaxü̃xü̃ yema Ngechuchu ya Cristu meã maxü̃xü̃rüü̃. 7Pa Chaueneẽgüx, tama wüxi i ngexwacaxü̃xü̃ i Tupanaãrü mu nixĩ i pexca̱x chaxümatüxü̃. Natürü ñaãtama noxriarü ügügumama pexü̃́ yexmaxü̃ ga mu nixĩ. Rü ñaãtama nixĩ i Tupanaãrü mu ga nuxcümaü̃xü̃ ga marü nüxü̃ pexĩnüẽxü̃. 8Natürü ñaã Tupanaãrü mu i pexca̱x chaxümatüxü̃ rü guxü̃guma nangexwacaxü̃. Rü ngẽxguma naga pexĩnüẽgu i ñaã Tupanaãrü mu na pegü pengechaü̃güxü̃, rü tama ẽãnexü̃watama pemaxẽ, natürü Cristurüü̃ ngẽma ngóonexü̃ i aixcüma ixĩxü̃wa pengẽxmagü. 9Rü ngẽxguma chi wüxie: “Choma rü ngẽma ngóonexü̃wa changẽxma”, ñagügu, natürü tümaẽneẽchi taxaixgu, rü ẽãnexü̃watama tangẽxma. 10Yíxema tümaẽneẽxü̃ ngechaü̃xẽ rü ngóonexü̃wa tamaxü̃, rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ pecadu taxü. 11Natürü yíxema tümaẽneẽchi aixe, rü ẽãnexü̃watama tamaxü̃, rü ẽãnexü̃gu tixũ. Rü tama nüxü̃ tacua̱x na ngextá taxũxü̃, erü tümaca̱x naxẽãne. 12Pa Chauxacügüx, pexca̱x chanaxümatü erü Cristugagu Tupana marü pexü̃́ nüxü̃ nangechaü̃ i perü pecadugü. 13Pa Papagüx, pexca̱x chanaxümatü i ñaã ore erü nüxü̃ pecua̱xgü ya Tanatü ya Tupana ga noxriarü ügügumama yexmacü. Pa Ngextü̱xücügüx, pexca̱x chanaxümatü erü marü nüxü̃ perüyexera i ngẽma ṉg̱oxo i Chataná i chixexü̃ãrü üruü̃. 14Pa Buxü̃güx, pexca̱x chanaxümatü erü marü nüxü̃ pecua̱xgü ya Tanatü ya Tupana. Pa Papagüx, pexca̱x chanaxümatü erü marü nüxü̃ pecua̱xgü ya Tanatü ya Tupana ga noxriarü ügügumama yexmacü. Pa Ngextü̱xücügüx, pexca̱x chanaxümatü erü peporae, rü guxü̃guma peãẽwa nangẽxma i Tupanaãrü ore, rü marü nüxü̃ perüyexera i ngẽma ṉg̱oxo i Chataná i chixexü̃ãrü üruü̃. 15¡Tãxṹ i pexü̃́ nangúchaü̃xü̃ i ñoma i naãne rü norü ngẽmaxü̃gü! Ngẽxguma chi texéaxü̃́ nangúchaü̃gu i ñoma i naãne rü tama Tanatü ya Tupanaxü̃ tangechaü̃. 16Erü guxü̃ma i ngúchaü̃gü i ñoma i naãnewa ngẽxmaxü̃ rü ñoma i naãneãrütama nixĩ rü tama Tupanaãrü nixĩ. Rü ngẽma ngúchaü̃gü rü ngẽma nixĩ i taxüneãrü ngúchaü̃gü, rü taxetüarü ngúchaü̃gü, rü yigü na icua̱xüü̃güxü̃ tórü ngẽmaxü̃gümaã. 17Natürü ñoma i naãne rü guxü̃ma i ngúchaü̃gü i nawa ngẽxmaxü̃ rü tá nagu̱x. Natürü yíxema Tupanaga ĩnüxẽ rü guxü̃gutáma tamaxü̃. 18Pa Chauxacügüx, paxa tá nagu̱x i ñoma i naãne. Pema rü marü nüxü̃ pexĩnüchiga rü tá ínangu i wüxi i Cristuarü uwanü, natürü marü ínangugü i muxü̃ma. Rü ngẽmawa nüxü̃ tacua̱x na marü nagúxchaü̃xü̃ i ñoma i naãne. 19Rü ngẽma Cristuarü uwanügü rü tatanüwatama nangẽxmagüchire̱x, natürü tama aixcüma tatanüxü̃ nixĩgü, erü ngẽxguma chi tatanüxü̃ yixĩgügu rü tatanügu chitama narücho. Natürü marü tatanüwa ínachoxü̃ na meãma nüxü̃ icuáxü̃ca̱x na tama aixcüma tatanüxü̃ yixĩgüxü̃. 20Natürü pema rü Cristu marü pexna nanamu i Naãẽ i Üünexü̃, rü ngẽmaca̱x meãma nüxü̃ pecua̱x i Tupanaãrü ore. 21Rü ñu̱xma rü tama nixĩ na tama nüxü̃ pecuáxü̃ca̱x na pexca̱x chaxümatüxü̃. Natürü pexca̱x chanaxümatü erü marü meãma nüxü̃ pecua̱x i ngẽma ore i aixcüma ixĩxü̃. Rü nüxü̃ pecua̱x rü ngẽma ore i aixcüma ixĩxü̃wa rü nataxuma i dora. 22¿Texé tiĩxü̃ ya yíxema idorata̱xáxe? Yíxema: “Ngechuchu rü tama aixcüma Cristu ya Tupana Nane nixĩ”, ñagüxe, tixĩ ya idorata̱xáxe. Yíxema tixĩ ya Cristuarü uwanü, erü tama nüxü̃ tacuáxchaü̃ ya Tanatü ya Tupana rü Nane ya Ngechuchu. 23Guxãma ya yíxema tama nüxü̃ cuáxchaü̃xẽ ya Tupana Nane ya Ngechuchu, rü tama nüxü̃ tacuáxchaü̃ ta ya Tanatü ya Tupana. Natürü yíxema Ngechuchuaxü̃́ yaxṍxẽ, rü Tanatü ya Tupanaãxü̃́ rü ta tayaxõ. 24Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i peyaxõgüama i ngẽma ore ga noxri nüxü̃ pexĩnüẽxü̃. Rü ngẽxguma peyaxõgüamagu i ngẽma ore ga noxri nüxü̃ pexĩnüẽxü̃, rü aixcüma norü duü̃xü̃gü pixĩgü ya Tupana Nane ya Ngechuchu rü Tanatü ya Tupana. 25Rü nümatama ya Ngechuchu ya Cristu nixĩ i tamaã inaxunetaxü̃ na tüxna naxããxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃. 26Nangẽxma i duü̃xü̃gü i chixexü̃wa pexü̃ gagüchaü̃xü̃. Rü ngẽmachiga nixĩ i pexca̱x chanaxümatüxü̃ i ñaã ore. 27Natürü pema rü marü Cristu pexna nanamu i Naãẽ i Üünexü̃, rü guxü̃guma pewa nangẽxma. Rü ngẽmaca̱x tama penaxwa̱xe i to i perü ngúexẽẽxü̃ erü nümatama i Naãẽ i Üünexü̃ rü pexü̃ nangúexẽẽ i guxü̃ma. Rü norü ngu̱xẽẽtae rü aixcüma nixĩ rü tama dora nixĩ. Rü ngẽmaca̱x name nixĩ na guxü̃guma Cristuaxü̃́ peyaxõgüxü̃, ngẽma Naãẽ i Üünexü̃ pexü̃ ngúexẽẽxü̃ãcüma. 28Rü ñu̱xmax, Pa Chauxacügüx, rü name nixĩ na meãma Cristuaxü̃́ peyaxõgüxü̃ na tama nüxü̃ imuü̃ẽxü̃ca̱x, rü tama ixãneẽxü̃ca̱x nape̱xewa i ngẽxguma wena nuã naxũxgu. 29Pema nüxü̃ pecua̱x na Cristu rü aixcüma mecü yiĩxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta name nixĩ na nüxü̃ pecuáxü̃ na guxü̃ma i duü̃xü̃gü i mexü̃ ügüxü̃ rü Tupanaxãcügü na yixĩgüxü̃.
Copyright
Learn More


text:
Còsta Masnaga
Còsta Masnaga (nom ufizial in italian Costa Masnaga) al è un cumün da la Pruvincia da Lecch cun 4 841 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 5,6 km² e ona densità de 864 ab./km². Al gh'hà daa i nataj al Carlo Bianconi, che al è staa un òm impurtaant par la storia Irlandesa.
L'è tacaa ai comun de Bülciagh, Garbagnaa Munastér, Lambrugh (CO), Meròn (CO), Multee, Nibiònn, Rògen.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Còsta Masnaga l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Taècc
Taècc (Taleggio in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 37 km de la sità e a 758 méter söl lièl del mar. L'è furmàt de le frasiù de Olda, Peghera, Pisì e Sotacéza 'ndoche gh'è la sede del municìpio.
El g'ha 'na popolasiù de 576 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 46,5 km² e 'na densità de popolasiù de 12 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Camerada, Cassiglio, Füipià, Gerusa, Mòsc (LC), San Gioàn Biànch e Vedeseta
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Taècc l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lümé
Lümé (nom ufizial: Lomello) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 2 206 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 22,2 km² e ona densità de 99 ab./km².
Al se tröva int l'Ümlena central, a la drita de l'Agogna. Al cunfìna coi comün de Frèra, Galiaula, Med, Utibian, San Giorg ad l'Ümlena, Semiäna, Vlèss Ümléna e La Vila.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Lümé l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Prunus
Prunus l'è 'l nòm de 'n zèner botànich inserìt endèla famìa de le Rosaceae. El té 'nsèma de piö de duzènt spéci de piànte a portamènt de piànta o de boscàl, 'ntra le quài gh'è la brògna (Prunus domestica; brügna in Lumbard Ucidental), l'ambrognàga (Prunus armeniaca; mugnaga in Lumbard Ucidental), el pèrsech (Prunus persica; pèrsegh in Lumbard Ucidental), la saréza (Prunus avium; scirésa in Lumbard Ucidental), la maréna (Prunus cerasus) e la màndola (Prunus dulcis; armandura in Lumbard Ucidental), che i è piànte de fröta cunusìde e sfrötàde de l'òm en agricültüra zamò de tancc sècoi.
'Na quach spéce l'è dopràda apò come piànta ornamentàl per la fiuridùra rigugliùza e delicàda, come per ezèmpe 'l Prunus serrulata (sura de töt i cultivar Kanzan, Amanogawa, Pendula), 'l Prunus cerasifera, che 'l gh'à i fòie róse, e 'l Prunus subhirtella. Dovràt de spès per fà i séze in sità, dezà che l'è röstech e 'l sopórta bé de ès teàt, l'è 'l Prunus laurocerasus.
En natüra, endel'àrea de la Pianüra Padàna l'è bastànsa difundìt el Prunus padus e 'l Prunus spinosa o brognöl che se 'l tróa de spès in di séze e 'n di filàr de piànte.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr i g'ha sich pétali e sich sépali e de sòlet i và del biànch al ròza.
La fòia l'è sèmpia e de sòlet lanceolàda. L'òrlo l'è capetàt.
El fröt de töte le spéci del zèner Prunus i è dele drùpe condèn giandì piötòst gròs fài sö de lègn.


text:
L'olter ieer mentär s'aavi intrè 'ndä sul stradon che porta a B'sà
me pars da ved ammò cume una vöölt la cä dal frä, là dopu la curva sul rivon,
cunt i so cupp russ, mess rut e in mess di pasarin i ninn,
pusè sutt tra i tëcc e i muur g'aav anca chai di rundanin:
muur pien da crepp, un quai bucon stacaav e cunt l'usc sbarätaav.
Pö là in fund in mees al prää ho vust la sia Dela, l'aav propi lè,
cunt al sò fularin veerd al coll e cunt in cò un caplin biäänc
che la vultaav al fen cul bastunin e areent Papu, Ingelino e al me Batista.
Pusè innaans a mità prää cunt al fer par taiä l'aarb, al sgäsc,
l'aav stravacaav Ciapin e Luigi che cunt la cud al faav al fil al sò.
Sträc pär al laurä e pär l'arbaton dal so puus ad una gabaav
ätäc al foss la sia Nina e la sia Tugnina avan drè a parlä,
al siu Pedar cunt al fulcin a l'aav adrè a taiä un rubin
l'olter siu Pedar al bivaav dal fiaschet dal vin o forsi dl'äqua frösca
e un queidun pö, sò no chi, scunduuv al pisaav dadrè a un muron.
Pasaav intant pusè luntän Ingiulin cunt al so bö e 'l tumarlin
G'avän tucc mancavi dumà min: pö un clacson dun utumobil
da culp al al mà dasdaav saavi giamò ruvä a B'sà:
e dumà lì ho capiiv che intant ch'andavi saavi drè a sugnä.


text:
La passione turca
La passione turca (La pasiòṅ turca) 'l è 'n film eròtic e dramàtic dal 1994 ad Vicente Aranda, trat da 'l rumànś umònim 'd Antonio Gala, ch'l à vins dū Prèmi Goya cun dódas candidadùri.
In Spaggna al gh'à abû dimóndi sucès ad pùblic cun da piò 'd un migliòṅ e dū ad spetadōr e dagnóra quàtar migliòṅ 'd euro purtâ a cà.
Sunt
La Desideria Oliván (Ana Belén) l'è na dóna ad trént'an ch'la stà a Àvila insém a sò marè Ramiro (Ramón Madaula), un bèl óm ma minga tant pasiunàł. Dòp sinc an ad matrimòni la còpia la n gh l'à minga cavàda incóra a 'vér di fiōi.
Durànt la fèsta ad cumpléan ad Ramiro, i dū i decìd'n ad partìr par na vacànsa in Turchìa insém a di sò amìg. Mént'r al grup al s cata a Ìstanbul, la dóna la cgnós Yaman (Georges Corraface), un śuvnòt ch'al gh fà da ciceròṅ e ch'l è bòṅ 'd impisàr al fōg ad dènt'r a la Desideria. Chi lē la taca a far 'l amōr sèg dapartùt parchè par la prima vòlta in dla sò vita l'à capî dabòṅ a gudér-'s al sès cum a s dév. Dū stmani dòp però al viàś al riva a la fiṅ e lē la gh'à da turnàr in Spaggna insém a sò marè. La gh vōl bèṅ incóra ma a lèt lò al gh fà vgnir al lat a i śnòć.
A cà la Desideria la n pōl far àtar che pinsàr a 'l sò amànt turc, specialmènt quànd la s rénd cònt 'd aspitàr un fiōl da lò parchè Ramiro al n è briśa bòṅ 'd avér-an. Quànd lē la gh cònta incòsa, lò prima al s rabìs ma pò al decìd listés ad far-ag da pàdar. Purtròp al putèṅ al scampa pôc e la Desideria, dòp al funeràł, la decìd ad partìr par la Turchìa p'r andàr a catàr al sò Yaman.


text:
1Rü yema ñaxguwena ga Ngechuchu rü inaxũãchi ga Gariréaarü naãnewa. Rü natü ga Yudáü̃ãrü tocutüwa naxũ ga Yudéaarü naãnewa. 2Rü muxü̃ma ga duü̃xü̃gü nawe narüxĩ, rü nüma ga Ngechuchu rü yéma nanameẽxẽẽ ga yema iḏaaweexü̃. 3Rü Ngechuchuca̱x naxĩ ga ñuxre ga Parichéugü, rü nüxna nacagü rü ñanagürügü: —¿Cuxca̱x namexü̃ i wüxi i yatü na ínatáxma̱xmarexü̃ ega ṯacü rü chixexü̃ taxü̱xgu ya naxma̱x? —ñanagürügü. Rü yemaãcü nüxna nacagü yerü Ngechuchuxü̃ chixexü̃gu nanguxẽẽgüchaü̃. 4Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —¿Taguma e̱xna nawa pengúe i ngẽma Tupanaãrü ore i ümatüxü̃ i nüxü̃ ixuxü̃ ga noxri Tupana naxü̱xgu ga duü̃xü̃gü, rü yatüxü̃ rü ngecüxü̃ na naxüxü̃? 5—Rü ñanagürü ga Tupana: “Rü ngẽmaca̱x ya yatü rü tá nanatü rü naẽna nixũgachi na nama̱xmaã inaxã́ũxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü i ngẽma taxre rü ñoma wüxitama i duü̃xü̃rüü̃ tá nixĩgü”. 6—Rü ñu̱xũchi tama taxre nixĩ, rü wüxitama nixĩ. Rü ngẽmaca̱x taxucürüwa texé nügüna tayaxĩgachitanüxẽẽ i ngẽma taxre i Tupana nügüna mugüxü̃ —ñanagürü. 7Rü yexguma Ngechuchuna nacagü rü ñanagürügü: —¿Tü̱xcüü̃ nixĩ ga Moĩché ga duü̃xü̃gümaã nüxü̃ yaxuxü̃ rü ngẽxguma texé tümama̱xü̃ ítáxchaü̃gu rü name nixĩ i wüxi i popera i ta̱xgüpane ngĩxna taxã, rü ñu̱xũchi ngĩxü̃ ítata̱x? ñaxü̃ —ñanagürügü. 8Rü Ngechuchu nanangãxü̃, rü ñanagürü nüxü̃: —Pegagu nixĩ ga Moĩché ga tama pexna nachúxãxü̃ na pexma̱xü̃ ípetáxü̃. Yerü nüma nüxü̃ nacua̱x na tama aixcüma peyaxõgüxü̃. Natürü noxriarü ügügu rü tama yemaãcü nixĩ. 9—Rü choma pemaã nüxü̃ chixu rü tama name na texé tümama̱xü̃ ítáxü̃ ega tama naĩ ya yatümaã nangẽãẽxü̃gagu yixĩgu. Rü ngẽxguma chi yima yatü rü ñu̱xũchi naĩ i ngemaã naxãxma̱xgu, rü chixexü̃ naxü, rü ñoma naĩ i ngemaãmare nangẽãẽxü̃rüü̃ nixĩ. Rü texé ya ngĩmaã ãmaxẽ i ngẽma nge i ngĩte ngĩxü̃ íta̱xcü, rü ñoma naĩ i ngemaãmare itapexü̃rüü̃ tixĩ —ñanagürü ga Ngechuchu. 10Rü ñu̱xũchi ga norü ngúexü̃gü rü ñanagürügü nüxü̃: —Ega ngẽmaãcü yixĩgu rü name nixĩ i noxtacüma tama naxãma̱x ya yatü rü tama ixãte i nge —ñanagürügü. 11Rü Ngechuchu norü ngúexü̃güxü̃ nangãxü̃ rü ñanagürü: —Taxucürüwa guxü̃ma i duü̃xü̃gü nüxü̃ nacua̱x i ṯacüchiga na yiĩxü̃ i ngẽma ngu̱xẽẽtae. Natürü yíxema Tupana tüxü̃ nüxü̃ cua̱xẽẽ́xẽxĩcatama tixĩ ya nüxü̃ cua̱xgüxe. 12—Rü nangẽxma i nagúxü̃raü̃xü̃ i guxchaxü̃ na tama naxãma̱xü̃ca̱x ya yatü. Erü nümaxü̃ i yatü rü woetama taxucürüwa naxãma̱x erü norü bucüma nangepü̱xüchare. Rü nümaxü̃ i yatü rü taxucürüwa naxãma̱x erü nayauxpü̱xücharee. Rü togü tama naxãma̱x erü Tupanaãrü ngúchaü̃xĩcatama naxügüchaü̃. Rü texé ya ngẽmaãcü maxchaü̃xẽ rü marü name i ngẽmaãcü tamaxü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 13Rü duü̃xü̃gü rü Ngechuchuxü̃tawa nanagagü ga ñuxre ga buxü̃gü na Ngechuchu nüxü̃ ingõgüxü̃ca̱x rü namaã nayumüxẽxü̃ca̱x. Natürü ga Ngechuchuarü ngúexü̃gü rü inanaxügüe ga na yangagüãxü̃ ga yema duü̃xü̃gü ga Ngechuchuxü̃tawa buxü̃güxü̃ gagüxü̃. 14Natürü ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Marü name i chauxü̃tawa naxĩ i buxü̃gü. ¡Rü tãxṹ i nüxna penachu̱xuxü̃! Erü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa rü tümaca̱x nixĩ ya yíxema ñaã buxü̃gürüü̃ meã yaxõgüxe —ñanagürü. 15Rü ñu̱xũchi ga Ngechuchu rü yema buxü̃güétü naxüme̱x. Rü yemawena inaxũãchi ga yéma. 16Rü wüxi ga ngextü̱xücü rü Ngechuchuxü̃tawa nangu, rü nüxna naca, rü ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃ ya Mecüx, ¿ṯacü tá chaxüxü̃ na chanayaxuxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. 17Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ “Mecü” ñacurügü choxü̃? Erü Tupanaxĩcatama nixĩ ya mecü ixĩcü, rü nataxuma i to i mecü ixĩxü̃. Natürü ngẽxguma cunayauxchaü̃gu i maxü̃ i taguma gúxü̃, rü ¡naga naxĩnü i Tupanaãrü mugü! —ñanagürü. 18Rü yexguma ga guma ngextü̱xücü rü ñanagürü: —¿Ngẽxü̃rüüxü̃ tá nixĩ i Tupanaãrü mugü i naga chaxĩnüxü̃? —ñanagürü. Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¡Tãũtáma cumáẽta, rü tãũtáma naĩ i ngemaã icupe, rü tãũtáma cungĩ́ta̱a̱x, rü tãũtáma doraxü̃ quixu i togüchiga! 19—¡Rü tümaga naxĩnü ya cunatü rü cue, rü nüxü̃ nangechaü̃ i cumücügü ngẽma na cugü cungechaü̃xü̃rüü̃! —ñanagürü. 20Rü yexguma ga guma ngextü̱xücü rü ñanagürü: —Guxü̃ma i ngẽma mugü i nüxü̃ quixuxü̃ rü woetama chorü bucüma meã chayanguxẽẽ. ¿Rü ṯacü rü to tá chaxü na choxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. 21Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Ega aixcüma Tupanape̱xewa mecü quixĩxchaü̃gu, rü name nixĩ i namaã cutaxe i guxü̃ma i curü ngẽmaxü̃gü rü togü i ngearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxü̃na cunaxã i ngẽma curü natanü. Rü ngẽxguma tá cuxü̃́ nangẽxma i cuchica i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü ñu̱xũchi marü name i chowe curüxũ —ñanagürü. 22Natürü yexguma yemaxü̃ naxĩnügu ga guma ngextü̱xücü rü poraãcü nangechaü̃, yerü namuãrü dĩẽruã̱xü̃chi. 23Rü yexguma ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃güxü̃ ñanagürü: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü naguxchaxüchi nixĩ na wüxi i duü̃xü̃ i dĩẽruã̱xü̃chixü̃ rü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa na nanguxü̃. 24—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ñoma wüxi i cameyu na taxucürüwama wüxi ya ucumaxẽtüwa naxüpetüxü̃ãrü yexera narüguxchamaẽ naxca̱x i wüxi i duü̃xü̃ i dĩẽruã̱xü̃chixü̃ na yaxücuxü̃ i ngextá Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa —ñanagürü. 25Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga norü ngúexü̃gü rü poraãcü naḇaixãchiãẽgü. Rü nügüna nacagüe rü ñanagürügü: —¿Rü texé tá e̱xna tixĩ ya nayaxúxe i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürügü. 26Rü Ngechuchu nüxü̃ nadawenü rü ñanagürü nüxü̃: —Duü̃xü̃gü rü taxuacüma nügü namaxẽẽ, natürü Tupanaãxü̃́ rü natauxcha na namaxẽxẽẽãxü̃ —ñanagürü. 27Rü yexguma ga Pedru rü ñanagürü nüxü̃: —Pa Corix, toma rü marü ítanawogü ga guxü̃ma ga torü yemaxü̃gü na cuwe tarüxĩxü̃ca̱x. ¿Rü ṯacü tá nixĩ i torü natanü i ñu̱xmax? —ñanagürü. 28Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽma ngunexü̃ i Tupana nagu nangexwacaxü̃xẽẽxü̃ i guxü̃ma, rü choma rü ãẽ̱xgacü ya tacü tá chixĩ. Rü chorü tochica i mexẽchixü̃wa tá charüto. Rü pema i 12 i chorü ngúexü̃gü na chowe perüxĩxü̃ rü pema rü tá ta pexü̃́ nangẽxma i perü tochicaxü̃ i mexẽchixü̃ i chauxü̃tawa. Rü ngẽ́ma tá perütogü na norü maxü̃chigaca̱x nüxü̃ picagüxü̃ i guxü̃ma i Yudíugü. 29Rü guxãma ya yíxema tümapata chauxca̱x ítáxe, rü e̱xna tümaẽneẽgü rü tümaẽya̱xgüxü̃ chauxca̱x ítáxe, rü e̱xna tümanatü rü tümaẽxü̃ chauxca̱x ítáxe, rü e̱xna tümama̱x rü tümaxãcügüxü̃ rü tümaãrü naãne chauxca̱x ítáxe, rü 100 e̱xpü̱xcüna i ngẽma noxri tüxü̃́ ngẽxmaxü̃ãrü yexera tá tayaxu. Rü naẽ́tü tá tanayaxu i maxü̃ i taguma gúxü̃. 30—Natürü muxü̃ma i nümaxü̃ i ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü wixpe̱xewa ügüxẽẽxü̃, rü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana tá wixweama nanaxügüxẽẽ. Rü muxü̃ma i nümaxü̃ i ñoma i naãnewa duü̃xü̃gü wixweama ügüxẽẽxü̃, rü daxũguxü̃ i naãnewa rü Tupana tá wixpe̱xewa nanaxügüxẽẽ.
Copyright
Learn More


text:
Aktuelle Position
Dumandas frequentas
- Tgi sto pajar taxas da recepziun?
- Quant importan las taxas da recepziun da radio e televisiun?
- Pertge pajain nus en Svizra taxas da recepziun da radio e televisiun pli autas ch'en auters stadis da l'Europa?
- Tgi incassa las taxas da recepziun?
- Poss jau sistir las taxas, sch'ils programs na ma plaschan betg pli?
- Stoss jau pajar taxas da recepziun, era sche jau recepesch mo programs esters sur satellit cun ina antenna parabolica?
- Stoss jau pajar taxas, sche jau recepesch programs via computer (Live-Streaming)?
- Stoss jau annunziar il radio da l'auto?
- Stoss jau pajar taxas da recepziun supplementaras per il radio e la televisiun en la chasa da vacanzas?
- Stoss jau pajar era taxas da recepziun sper l'attatg a la rait da cabel?
- Jau retir prestaziuns supplementaras. Tge duai jau far per vegnir dispensà da l'obligaziun da pajar taxas?
1. Tgi sto pajar taxas da recepziun?
Persunas che vivan en Svizra e che recepeschan programs da radio u televisiun oblighescha la lescha da radio e televisiun (LRTV) da pajar taxas da recepziun, independentamain da las emissiuns ch'ellas tadlain u guardan ed independentamain via tge vectur (antenna, cabel, satellit, telefon, telefonin, internet) ch'ellas fan quai. En cumparegliaziun: Mo tgi che ha fatg l’examen d’ir cun auto po ir cun auto, e mo tgi che ha pajà las taxas da recepziun po tadlar radio e guardar televisiun. Mintgin dastga però eleger libramain tge auto ch’el cumpra. Medemamain po era mintgin eleger libramain, sch’el vul recepir sias emissiuns via cabel, satellit, antenna, telefon u internet. Liberadas da pajar taxas pon vegnir mo persunas cun dretg a prestaziuns da l'AVS e da l'AI che retiran prestaziuns tenor la Lescha federala davart las prestaziuns supplementaras tar l'assicuranza da vegls, survivents ed invaliditad.
2. Quant importan las taxas da recepziun da radio e televisiun?
Persunas privatas pajan CHF 165.00 per recepir programs da radio e CHF 286.10 per recepir programs da televisiun.
Las taxas per la recepziun professiunala e commerziala pon vegnir consultadas sin la website da la Billag SA (www.billag.com).
3. Pertge pajain nus en Svizra taxas da recepziun da radio e televisiun pli autas ch'en auters stadis da l'Europa?
La SSR producescha en tut las quatter regiuns linguisticas programs equivalents. Quai è la voluntad politica per garantir il service public. Da preschent cumpiglia l'offerta 7 programs da televisiun e 17 programs da radio. Per in pitschen pajais sco la Svizra è quai relativamain bler, en vista a la concurrenza idigena dals emetturs da radio e la concurrenza estra dals emetturs da televisiun dentant absolutamain necessari. En auters pajais europeics - en blers vegn discurrida mo ina lingua - èn repartidas las taxas sin bler dapli chasadas, perquai èn las taxas per mintga singul pli bassas. Ultra da quai vegnan sustegnids ils emetturs statals en tscherts pajais cun daners da taglia.
4. Tgi incassa las taxas da recepziun?
La Billag SA incassa las taxas da recepziun. Formulars per s'annunziar e desdir la concession e per inditgar midadas d'adressa chattais Vus sin la pagina da la Billag SA (www.billag.com).
5. Poss jau sistir las taxas, sch'ils programs na ma plaschan betg pli?
Entant che Vus possedais apparats da radio e/u da televisiun pronts per funcziunar, essas Vus obligà da s'annunziar tar la Billag e da pajar las taxas. Sche Vus na pajais betg ellas, essas Vus in telespectatur senza concessiun e survegnis da la Billag in'admoniziun, sche necessari As stumescha ella era. Sche Vus desdis la concessiun e disponis vinavant d'apparats pronts per funczinar, essas Vus punibel tenor artitgel 68 da la lescha da radio e televisiun (LRTV) actuala.
6. Stoss jau pajar taxas da recepziun, era sche jau recepesch mo programs esters sur satellit cun ina antenna parabolica?
Las taxas vegnan pajadas a la Confederaziun per pudair recepir programs. Tge programs ch'ins recepescha en tge moda na gioga nagina rolla.
7. Stoss jau pajar taxas, sche jau recepesch programs via computer (Live-Streaming)?
Da princip ston ins annunziar e pajar per quella recepziun da programs. Tgi che ha dentant gia annunzià ses apparat da radio e/u da televisiun convenziunal na sto betg s'annunziar anc ina giada per pudair recepir ils programs via computer, damai che las taxas vegnan pajadas per chasada. Tgi che n'ha annunzià ni in radio ni ina televisiun sto daventar activ en ina da las suandantas situaziuns:
- recepziun da programs da radio: access a l'internet via ISDN u attatg a spectrum lartg (p.es. DSL, rait da cabel, etc.), recepziun sur software correspundenta (p.ex. Mediaplayer, RealOne Player).
- recepziun da programs da televisiun: access a l'internet via attatg a spectrum lartg (p.ex. DSL, rait da cabel), recepziun sur software correspundenta (p.ex. Mediaplayer, RealOne Player), far in abunament cun obligaziun da surpigliar ils custs per la recepziun da programs da televisiun u registraziun tar in purschider che offra gratuitamain access a programs da televisiun.
8. Stoss jau annunziar il radio da l'auto?
La recepziun da programs da radio sto vegnir annunziada e pajada, era sch'ins dovra mo in radio d'auto. Sche Vossa chasada è dentant gia annunziada vala l'annunzia era per il radio da l'auto.
9. Stoss jau pajar taxas da recepziun supplementaras per il radio e la televisiun en la chasa da vacanzas?
Sche la chasa da vacanzas na vegn betg dada en locaziuns valan ils apparats sco annunziads, premess che Vus avais annunzià la recepziun privata en Voss domicil usità. Sche la chasa da vacanzas vegn dentant affittada, ston ins pajar las taxas per la recepziun commerziala (vesair la tabella da taxas sin la pagina web da la Billag SA www.billag.com).
10. Stoss jau pajar era taxas da recepziun sper l'attatg a la rait da cabel?
L'attatg a la rait da cabel e las taxas da recepziun n'han da far nagut ina cun l'autra. L'offerta da la rait da cabel sa basa sin in contract da dretg privat che Vus faschais cun l'administratur da la rait da cabel. Sin fundament da quel survegnis Vus ils programs en ina tscherta qualitad en chasa. La taxa da recepziun pajais Vus a la Confederaziun, sche Vus possedais apparats da radio e/u da televisiun pronts per funcziunar.
11. Jau retir prestaziuns supplementaras. Tge duai jau far per vegnir dispensà da l'obligaziun da pajar taxas?
Persunas che retiran supplementarmamain a lur renta da l'AVS u da l'AI prestaziuns da la Confederaziun, èn dispensadas da l'obligaziun da pajar taxas. Ellas ston però far ina dumonda en scrit a la Billag SA ed agiuntar a quella ina conferma da la cassa da cumpensaziun ch’ellas obtegnian questas prestaziuns supplementaras.
Link
- Billag
Alle Informationen zur Verrechnung der Radio- und TV-Gebühren


text:
Cervo (IM)
Cervo (en lìgure: O Çervo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de 1 204 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 3,4 km² e 'na densità de popolasiù de 354 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Andora (SV), San Bartolomeo al Mare.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cervo (Italia) l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Mudel:Demografia/Cervo (Italia)
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.