text:
Fernando Giovanoli ha 53 onns ed è da Soglio. El è architect ed aveva candidà sco candidat independent. Fin il december dal 2019 è el stà il vicesindaco da Bregaglia. Avant la fusiun da la Bregaglia è el stà durant 10 onns sindaco da Soglio. Ses temp d'uffizi cumenza l'emprim fanadur e dura fin la fin dal 2023.
Gia en l'emprim scrutini, ils 7 da zercladur 2020, aveva Fernando Giovanoli fatg las pli bleras vuschs, aveva dentant manchentà il pli absolut. Il segund scrutini ha el gudagnà cun 399 vuschs. Maurizio Michael ha fatg 356 vuschs, Marco Giacometti 50 e singuls 13 vuschs. La participaziun a l'elecziun è stada tar 69%.
Jau ma legrel surtut da la auta participaziun a l'elecziun. Quai mussa che questa elecziun ha interessà la glieud.
Successur per Anna Giacometti
Anna Giacometti era la sindaca da Bregaglia dapi la fusiun l’onn 2009. Suenter esser vegnida elegida en il Cussegl naziunal l’atun 2019 ha ella decidì la primavaira 2020 da dar giu il presidi da la vischnanca. Il pensum dals dus uffizis ed ils viadis da la Bregaglia a Berna sajan daventads da memia, ha ella declerà la decisiun.


c: text/html

text:
Vsân
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Vsân (Vezzano sul Crostolo (in italiân ) l'é un cmûn ed 3.796 abitânt edla pruvîncia ed Rèz e l'é a mezdé e a cîrca 15 chilômeter dal cèinter ed Rèz Bagnê dal turèint Cróstel a's câta in 'na puṣisiòun ed cèinter tra la pianûra e la muntâgna ch ' a j unés la Strêda Statêla 63 dal Pâs dal Cerêto
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
L'é a mansèina dal Cróstel. Al j urègin de Vsân a s'arfn a l'êlt Medioēv, ind al só teritôri i Rumân ân fât tânti dmus cuntadèini. In època medievêla l' à rapreṣentê un impurtânt presédi difensîv e 'd cuntròl dal véi ed cumunicasiòun da e per l' Apenèin arzân. Al castèl, butê zò int al XV sècol, l'êra, ind la préma metê dal XII sècol, di Canòsa che s'al quistunêve cun i Vèschev ed Rèz e i da Fogliano. Al castèl ed la frasiòun ed Muntêlt l'é stê di Canòsa pó 'd j arzân, pó di da Fogliano préma d'èser unîda al Duchêt Estèins int al 1420, che l'àn infevdê a dal faméj fidêdi. Al Cmûn dal dé d'inco l'é nasû, só decrêt ed Luigi Carlo Farini al 1 de znêr dal 1860; al prém nòm de Vsân, a gh'é stê zuntê int al 1862 ânca còl ed insém al Cróstel. Vsân al s'é fât nutêr, da che indrê, d'ed là che per èser un impurtânt ṣnōd ed cuminicasiòun, ânca per la preṣèinsa ed grândi chêvi ed gès, dōve dimòndi gînta dal pôst a gh'à lavurê. Ind al cèinter stôrich e int al frasiòun a 's vèden incòra soquânti Cà a tòr dal XV sècol. Al 24 ed zógn dal 1944, int la localitê ed La Bètla (La Bettola in italiân), é stê fât da i nâṣi-fasésta l'òrend masâcher dōve în môrt 32 civîl ed tóti al j etê sia mâs'c che fèmni.
La cunuméia[modifica | mudéfica la surzéia]
La cunuméia l' a' s pôgia insém a l'agicultûra ( granâja, óva da vèin, furâg), l'alevamèint e l'indóstria, atîva ind i setōr ed la teṣdûra, metalmecânich (machinâri per l'indóstria alimentêra), ed l' abiliamèint, dal matèri plâstichi, di materiêl da costrusiòun, ed la lavurasiòun dal lègn (imbalâg).
Al Frasiòun[modifica | mudéfica la surzéia]
Vsân[modifica | mudéfica la surzéia]
Vsân l'é al cèinter principêl e l'é al pôst dal minucèpi al ' se ṣvilópa a i fiânch ed la Streda Statela 63 in diresiòun dal pâs dal Cerêto. Post dal pêrch póblich Pineta, cnusû in pruvîncia cme La pinetina, cèinter 'd educasiòun abientêla cun la carateréstica dal recóper dal bèsti frîdi. Famōṣa ânca l'ativitê ed la chêva dal ges in localitê Mûnt Gès. La cēṣa dedicheda a Sân Marèin la gh'à 'na bèla facêda a capâna e un intêren a ònica navêda cun vôlta a bòta e capitê urnê in bundânsa che fân pió bê i sê altêr ed fiânch. Restarvêda int al 1990, dōve, d'ed là ed soquânti pitûri asê bèin fâti, în tgnû dacât sê pajôt in scajôla fôrsi fât tr'al XVII e al XVII sècol, é stê arnuvê ânca 'na pôrta ch' la gh'êra bèlo dal 1515 cun d'ed sōver 'na lunèta ed valōr dōve în sculpî i sègn ed la faméja di Canòsa. La localitê Sèdri l'é numinêda ind i documèint dal 1447 e a la fîn dal 1700 l'é 'na véla dal fèdev di Cassoli. Mó la localitê l'é d'urègin rumâna dal têrd peréiod repoblicân. Ind al cèinter dal bōregh a gh'é un impurtânt tòra a trî livê cun al curdòun dal granêr môrt cun i quadrê més a dèint ed sèiga. Pôch luntân a 's vèd un stâbil sgnurîl dal XVII sècol cun dō tòr e davânti un curiōs mûr. A matèina dal turèint Câmpla a gh'é un stâbil sgnurîl dal sincsèit cun 'na lògia tampunêda e 'na tòr a trî livê.
Carâta[modifica | mudéfica la surzéia]
Al nòm Carâta al diṣvîn da cà in bliṣghêda o in spicajòum. Ind la zôna meridiunêla dal bōregh a gh'é un stâbil dimòndi antîgh cun la schêla d'ingrès avêrta e da 'na maestê a la Beêta Vèrgin dal 1853. La pêrta setentriunêla dal bōregh l'é fâta da soquânti cà in prêda dal prém 900 e da la nōva cēṣa parochiêla in manêra medievêla só prugèt ed l'architèt Baldini.
La Vècia[modifica | mudéfica la surzéia]
Al nòm ed La Vècia sèmbra ch'al deṣvègna da la preṣèinsa ed 'na vècia stâla druvêda, da ché indrê, pr' al câmbi di cavâi. La cēṣa, dedichêda al Cōr Imacolê ed Maria, l'é stêda costruîda a l' inési ed j ân sinquânta só prugèt ed l'architèt arzân Enea Manfredini, al só intêren dmòndi ôvri ed l'artèsta Renato Valcavi in dōve al pôrti rapreṣèinten un dègn bilièt da vîṣita. Interesânt al bōregh Cà Cesari, dal têrd medioēv, fât da un cèinter cun bèin dêṣ cà òna atâch a cl' êtra. Al cèinter dal bōregh a fà mòstra un bèl fōren urnê cun di sègn ed bòuna furtûna. Al carateréstichi dal bōregh în stêdi in grând pêrt scanṣlêdi dal stablidûri. Mûnchi gustōṣa vâl réca ed piânti, ed pûnt ed vidûda e puntegêda da bōregh, ed valōr stôrich e tgnû dacât discretamèint
Muntêlt[modifica | mudéfica la surzéia]
La preṣèinsa di rèst da castèl matéldich, ch' a's vèden incòra ind la séma dal muntarôt Muntêlt, ed la tòra ed l'antîga cēṣa tirêda zò int al 1959 perché l'êra mêl mésa e di bōregh cun di impurtânt fabrichêt cuntadèin ch' al rènden un pôst dimòndi interesânt. Al gh' à un recôrd ch' al mêrita d'èser arcurdêr: la magiōr dal cà a tór unîdi in un sōl pôst. L'é 'na zôna turîda , ch' la gh'à pôch paragòun und al tertôri emiliân. Riôl bōregh d'urègin medievêla cun la preṣèinsa ed soquânt fabrichêt d' urègin antîga ('na cà a tòr cun la clumbêra dal XVII sècol) e'd un bèl pòs cun la quaciadûra a pûnta. Sti pòs, ed sôlit fât in prêda e cun ind la séma 'na sfêra dal bòun avgòri, a's pōlen vèder ânca ind la zôna 'dla burghêda ed Vindé.
Padêrna[modifica | mudéfica la surzéia]
Al paèiṣ l'é divîṣ in cèchi burghêdi ciaschedòna ed lôr la preṣèinta un quêlch elemèint 'd interèsi stôrich e architetônich. La cēṣa dedichêda a Sân Michēl l'é in 'na bèla puṣisiòun ed vésta, la tòr la 's vèd bèin da la S.S.63. Restarvêda int al 1988, al só intêren trî bê altêr ed l'otsèint in scajôla, dû ed quî lé ôvra di Fradê Tondelli ed Rèz. Ònica ind al teritori vesanèiṣ a 'd avèirun ôrghen a câni – Riatti 1932- l'é stêda e l'é pôst ed cuncêrt che dân int l'ôc. Ind al pôst in dōve gh'é la cēṣa adèsa 'na vôlta a gh'êra un castèl butê zò int al 1300 da i Sgnōr ed Rèz. In localitê Mlân un uratôri ed l'otsèint e un bèl bōregh in prêda; a Sgnân un uratôri dal XVIII sècol e di stâbil ed bèla fatûra. In localitê Tvajô 'na bèla cà a tòr cun al balchio (baladōr).
Pecorîl[modifica | mudéfica la surzéia]
Al nòm de sté frasiòun al deṣvîn da la preṣèinsa, in tèimp indrê, ed dimondi ed pegrêr. Int al XIV sècol al fêva pêrt dal fèdev di Canòsa. Dal 1447 al 1605 l'é stê lighê al fèdev de Vsân, pó l'é pasê al fèdev ed Bedògn fât da Cesare d'Este int al XVIII sècol. Pecorîl al se ṣvilópa lòungh a l' antîga strêda fâta fêr da Dóca ed Mòdna int al 1798. Al bōregh al gh'à tânt fabrichêt ed dimòndi impurtânsa architetônica e stôrica fra quisché 'na cà a tòr dal têrd medioēv (dimòndi ruvinêda). Bōregh 'd urègin medievêla més ind al mèz ed la valêda dal turèint Câmpla al gh'à d'ed sōvra al bōregh ed Chêsla ed Canòsa dōve gh'é la cēṣa ed Sânta Eufèmia, ânca lê 'd urègin medievêla. D' ed dèinter la cēṣa l'é dal sê-setsèint cun al sufét a vôlti. Sibèin al mudéfichi fâti al fabrichêt ind i sècol, la cēṣa, l'à mantgnû la diresiòun e l'impiânt uriginêl. D'ed là ed la cēṣa int al bōregh ed Chêsla în da segnalêr soquânt stâbil cuntadèin; in particulêr còl atâch a la cēṣa la preṣèinta 'na cōrt ed impurtânt interèsi stôrich e architetônich.
Personâg famōṣ de Vsân[modifica | mudéfica la surzéia]
- ANTONIO BAZZANI - dutōr (1753 – 1833)
- ANTONIO CASOTTI - architèt (1423 – 1494)
- LUIGI CASOTTI – mèister ed lètri - poēta lèrich (1861 – 1941)
- ANGELO MANINI - scultōr (1814 – 1890)
- Pêder IGNAZIO da Vsân al sècol ORESTE MUSI - poēta lérich e publicésta (1896 – 1952)
- DOMENICO PELLIZZI - pitōr (1818 – 1874)
- RENATO VALCAVI - scultōr (Muntêlt, 1929 – incòra al mònd)
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Guido Agosti ... [e al.] - Le cave di gesso nel comune di Vezzano sul Crostolo : 700 anni di storia - Vezzano sul Crostolo : Sine tempore, 2004
- Luciano Patroncini -Resti di insediamento preistorico sul monte del gesso a Vezzano sul Crostolo. - Reggio Emilia, 1981- Estr. da: Quaderni d'archeologia reggiana. 4/80
- Sauro Rodolfi - Strumenti musicali nel territorio comunale di Vezzano sul Crostolo : campane e organi - Vezzano sul Crostolo : Sine tempore, 2004- Quaderni di storia locale.
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brosi quinta ch’ils lufs pitschens bandunian lur tauna fin mez avust. Dentant, baud ni tard, vegnan era ils lufs novnaschids a bandunar il triep al Calanda.
Ulteriur Grischun La famiglia da lufs al Calanda crescha
La probabilitad ch’i ha puspè dà lufs pitschens en la regiun dal Calanda è fitg gronda. Quai ha Georg Brosi, l’inspectur da chatscha dal Grischun, confermà ad RTR. Las fotografias per avair ina conferma definitiva mancan anc. Dentant hajan els fotografias che mussian la mamma en gravidanza.
sda/hs


text:
Escurjiuns virtuales y propostes da jí sö por munt
Ëise vëia da gní para ti plü bi posć di parcs naturai? Spo gnide ma para a fá na escurjiun virtuala fora por nosta contrada naturala y culturala straordinara.
Chësta é indere ma la secunda miú manira che an á por imparé da conësce nüsc parcs naturai. La miu é tres ciamó chëra da jí instësc a i descorí!
1. proposta da jí sö por munt: Zans - Ju dla Crusc - Forcela de Furcia - Glatschalm - Zans
- Lunghëza: 12.838 m
- Deslivel Söpert: 850 m
- Deslivel Jöpert: 850 m
- Tëmp da jí: 4 h 25 m
- Sort de tru: sëmena n pü' ria
Zanser Alm (1.676 m) - Gampenalm (2.068 m) - Ütia Schlüter (2.303 m) - Ju dla Crusc (2.344 m) - Cresta de Juac (2.421 m) - Medalghes (2.294 m) - Tschantschenon (1.932 m) – Zanser Alm (1.676 m)
Da Santa Madalena demez él na strada sön la pert orografica dërta dl Rü de Funes che condüj sö dala plaza da parché de Zans (1.676 m), olach’al mët man l’escurjiun proponüda. Pian ia dala plaza da parché ti ván do al Rü de Kaserill (sëmena nr. 25) cina olach’al scomëncia le tru nr. 33, che condüj a man dërta sö sön la Gampenalm (2.068 m). An vá spo sö dala Ütia Schlüter (2.303 m) y inant cuntra le Ju dla Crusc (2.344 m). Da chiló ván inant sön l’altavia nr. 3 che coliëia la Forcela de Pütia y le Grup de Pöz (merscia 3/2). Naota ván cun prudënza ite y sö por n giarun cina sö dala cresta panoramica de Juac (2.421 m). Daimproia condüj la sëmena sö Medalghes (2.294 m) y sö dal Ju dla Crusc (2.294 m). Da chiló demez vára spo jö valgamia ërta y do da n’ora röion jö dales üties de Tschantschenon (1.932 m). An vá spo inant fora por la valada cina fora dala burcia olach’al se despartësc la strada forestala che condüj sön la Zanser Alm o sön la Gampenalm. Chiló i ván do al tru de Adolf-Munkel che vá ite y sö tres bosć y pra dala pert orografica ciampa dla valada, mo ma cina sö dala burcia olache le tru se despartësc por jí sö dala Glatschalm (1.907 m), che é jödapé dla cité de peres che s’á destaché dai parëis setentrionai dles Odles. Da dailó vëgnon indô derevers jö por n tru ërt che condüj tres bosć da ciers y pecios cina jö Zans.
2. proposta da jí sö por munt: Lungiarü - Ju dla Crusc - Göma - Lungiarü
- Lunghëza: 16.866 m
- Deslivel Söpert: 1.069 m
- Deslivel Jöpert: 1.069 m
- Tëmp da jí: 6 h 5 m
- Sort de tru: semëna da munt ria
Lungiarü (1.397 m) - Seres (1.568 m) - Ju dla Crusc (2.344 m) - Munt dla Crusc (2.300 m) - Ütia Schlüter (2.303 m) - Göma (2.106 m) - Lungiarü (1.397 m)
Defata sura le zënter da San Martin de Tor oj ite a man ciampa la strada che condüj a Lungiarü (1.397 m), da olach’al pëia ia le tru cun la merscia nr. 4 che condüj fora por pra sö dala vila de Seres (1.568 m) y a man ciampa cuntra le Ju dla Crusc (2.344 m). An se tëgn porchël a man ciampa y do le tru nr. 4 röion ti pra da munt sön la pert meridionala de Munt dla Crusc (2.300 m). An vá inant sö dal Ju dla Crusc y röia spo sö dala Ütia Schlüter (2.303 m). La secunda pert de nosta escurjiun va dal Ju dla Crusc cuntra nord devers dla Forcela de Pütia (merscia 4/35). Bele pro la pröma burcia ojon a man dërta sön les destenüdes de cortesc dla Munt dla Crusc. Do n tru che vá sö y jö röion spo indô pro le Rü de Seres y i pra de Cialneur. Zënza dificoltés röion sön Göma (2.106 m), olach’an á la piza de Pütia bel dant. Da dailó án apëna n’ora y mesa da rové jö zoruch a Lungiarü olach’an é piá ia.
3. proposta da jí sö por munt: Sëlva - Crespëina - Ütia de Pöz - Val - Sëlva
- Lunghëza: 15.922 m
- Deslivel Söpert: 595 m
- Deslivel Jöpert: 1.241 m
- Tëmp da jí: 5 h 30 m
- Sort de tru: semëna de munt ria
Sëlva (1.569 m) - Ju de Cier (2.465 m) - Ju de Crespëna (2.531 m) - Ju de Ciampac (2.359 m) - Ütia de Pöz (2.481 m) - Val Lungia - Sëlva (1.569 m)
Da Sëlva demez ván cun le lift de Dantercëpies cina sö sura Frara. An vá spo inant n toch sot les Pizes de Cier ia y an abina tosc le tru nr. 2 che vëgn dal Ju de Frara sö. Chësc tru se tira ite y sö por otes ërtes amesa na ciaolara de crëp cina sö dal Ju de Cier (2.465 m). Do n pice toch jöpert jö por i giaruns dla Val de Chedul condüj le tru sö dal Ju de Crespëna (2.531 m). Da chiló demez ván dlungia le Lech de Crespëna ia por rové spo sön le Ju de Ciampac (2.359 m). An vá inant dala pert ozidentala de Gherdenacia, olache le tru nr. 4 che vëgn da Calfosch sö y chël che vëgn dal Ju de Gherdenacia ca vá adöm. Te n’ora röion dal Ju de Ciampac ite dala Ütia de Pöz (2.481 m). Da dailó ván spo fora y jö te Val do le tru nr. 2/16 y do da plü o manco trëi ores röion jö dala staziun dl lift de Dantercëpies te Sëlva (1.638 m).
4. proposta da jí sö por munt: Urtijëi - Seceda - Ncisles - Ütia de Col Raiser - Urtijëi
- Lunghëza: 13.482 m
- Deslivel Söpert: 171 m
- Deslivel Jöpert: 1371 m
- Tëmp da jí: 3 h 40 m
- Sort de tru: sëmena de munt saurida
Urtijëi (1.254 m) - Secëda (2.457 m) - Ütia Troier (2.280 m) - Ncisles (2.046 m) - Ütia de Col Raiser (2.104 m) - Gamsbluthütte (1.952 m) - Sacun (1.566 m) - Urtijëi (1.235 m) Da Urtijëi demez ván cun le lift cina sön Secëda (2.457 m), le punt plü alt dl’escurjiun. Chiló án n panorama olach’an vëiga les munts, dala ciadëna zentrala dles Alpes cina les Dolomites meridionales y dal Ortler cina les Tofanes. Do le tru nr. 1 passon sot les pizes dles Odles y vá cina ia dala Ütia Troier (2.280 m) y inant cina pro le Lech de Iman. Dedô röion, passan tres la munt de Ncisles, sö Ncisles (2.046 m). Ara vá spo inant do le tru nr. 4 cina sön Col Raiser (2.125 m) y sö dala Ütia de Col Raiser (2.104 m) y inultima sö dala Gamsbluthütte (1.952 m). Da dailó ván inant, dagnora do la merscia nr. 4, fora por le Bosch de Frëines cina a Sacun (1.566 m) y spo derevers jö dala staziun dl lift a Urtijëi (1.254 m).


text:
U9: La scuadra dla Under 9 ą fat pea n sada ai 28 de utober pra n turnoi tl stadio Pranives de Sėlva. Chisc pitli jugadėures se ą muserą cun la scuadres dl Renon, dl Toblach, dlAlta Badia y dla Venuesta/Vinschgau. La prescion de jughé n cėsa fova granda nce ajache l ie unit truep genitores y tifosi a sustenģ i mutons dl Gherdėina. Ėi ą dat dut nce sce ala fin ne ąla nia for butą a ruvé ala contlujion y fé l gol, ma a duc canc ti ąl sapł scialdi bel a jughé. Ulessan mo rengraziė duc chėi che ą judą ntėurite a fé garaté chėsc turnoi. L proscimo turnoi per la Under 9 sarą n sada ai 11 de nuvėmber a Curvea.
U11: Pra l turnoi de n dumėnia ai 29 de utober a Kaltern ąl fat pea la scuadres dl Gherdėina, dl Kaltern y dla Venuesta/Vinschgau. Pra chėsc turnoi dura uni tėmp 15 menuc y vel coche na partida. I mutons dl Gherdėina ą riesc jugą na partida ndolautra. La prima contra l Kaltern, ulache i ą perdł per 1:6, gol de Alexander Canazei. L segondo tėmp ąi perdł per 0:1. Da dedņ ąi pona jugą mpue miec. La segonda partida ai fat contra l Venuesta, ulache i ą perdł per 0:2 y 0:4. Coche scuadra ą l Gherdėina mo scialdi da mparé, ma son segures che l proscimo iede jirąla miec.
U13 Gherdėina - Sterzing 4:9 (1:1, 0:4, 3:4)
N sada ai 28 de utober ą la scuadra dla Under 13 jugą tl stadio Pranives contra l Sterzing. Tl prim tėmp fova la scuadres feter valives, y l tėmp ie fina via per 1:1. Tl segondo tėmp se ą nosc mutons mpue perdł y ne jugova nia coche scuadra. I se ą giapą cater goi y ne fova nia boni de purté inant la scipa tla zona dl averser. Tl terzo tėmp, do che l trainadėur ti lą cumetuda ai mutons, ąi pona inņ abiną l ritmus y ie stai boni de dé pro deplł y perchėl iel nce garatą trėi goi. Nce sce i mutons dl Gherdėina ą pona ala fin dla finedes perdł per 4:9, ąi te chėsta segonda partida de campiunat mparą truep.
Per l Gherdėina ąl fat i goi: Niklas Piccolruaz (2), Nikolas Hofer y Nicolas Andriolo.
U15 Sterzing - Gherdėina 2:1 (0:0, 1:1, 1:0)
N dumėnia ai 29 de utober ą la Under 15 jugą a Sterzing si partida de campiunat. L Gherdėina ą jugą bėn y nce l verdiaporta ą pią dassėnn. La scuadres fova valives, ma mpo ne nie i nosc nia stai boni de la tré decą y ą perdł, nce sce mé de n gol, per 1:2. Per l Gherdėina ą Leo Messner fat l gol.
U19 Valpellice - Gherdėina 2:3 (0:1, 1:0, 0:2)
La scuadra dla Under 19 ą n dumėnia ai 29 de utober messł fé l viac lonch nchin a Valpellice. La partida fova scialdi valiva y l Gherdėina fova do l prim tėmp danora de n gol. Tl segondo tėmp ą l Valpellice valivą ora, ma bele do 20 secunc dl terzo tėmp ie l Gherdėina inņ jit danora y ą stlut l sach cun gran ueia de vėncer tl ultimo menut dla partida. Purtruep iel nce unģ jugą dur y puech rėidl y n jugadėur dl Gherdėina ą messł se lascé cujģ l slef.
Per l Gherdėina ąl fat i goi: Nicolas Demetz (2) y Andrea Demetz.
Proscima partides di jėuni n cėsa:
Ncuei vėnderdi ai 3.11. dala 16.00 juega la Under 13 contra l Alleghe. Duman sada ai 3.11. dala 17.00 fej la Under 17 contra l Maran. N dumėnia ai 5.11. dala 9.00 ą la Under 11 n turnoi, dala 14.00 juega la Under 15 contra l Toblach y dala 17.00 ą la Under 19 si partida contra l Torino.


text:
Blau, verd, pink cun in muster ni senza - Renato Vitalini piglia encunter ed accumplescha tut ils giavischs sche quai va per ina pertga da pestgar cun mustga. El è sez in pestgader passiunà ed ha perquai avant intgins onns cumenzà da far pertgas.
Jau hai in talent spezial per rumper pertgas. Adina laschar reparar custa temp e raps, perquai ha jau cumenzà da far sez ellas.
Oz è l'ufficina da V-Stick, il link avra en ina nova fanestra betg mo lieu da lavur, ma era il lieu nua che Renato Vitalini chatta ruaus. Qua passenta el bleras uras, cun lavurar ma qua e là era simplamain cun in magiel vin.
Chattar or cun il client tge che quest vul è l'emprim pass. Suenter vai vi da la lavur manuala
Radund 10 uras dovra Renato Vitalini per far ina pertga. 10 uras - quai vul dentant dir senza quintar tut il temp per procurar il material, spetgar cha la colla è sitga ni tut ils pass sper la vaira lavur vi da la pertga.


text:
- Fatschentas che han stuì serrar pervi da las restricziuns da corona duain pajar per quest temp 60% damain dals tschains da locaziun.
- Il Cussegl dals chantuns ha approvà la moziun cun 20 cunter 19 vuschs tar 4 abstenziuns.
Fatschentas che han stuì serrar pervi da las restricziuns da corona duain pajar per quest temp 40% dals tschains da locaziun. Ils 60% restants duain ir sin donn e cust dal locatur. Sin quai è sa cunvegnì il parlament federal. La regulaziun duai valair per tschains fin a 20'000 francs il mais. Manaschis che han stuì reducir lur activitads duain er pudair profitar, almain en rama limitada, da la reducziun. Tar in tschains tranter 15'000 e 20'000 francs pon il locatur ed il locatari er desister sin questa schliaziun.
Per ils locaturs duai il Cussegl federal preveder in fond per cas da direzza da 10 milliuns francs. La regenza svizra ha adina pledà cunter questa regulaziun. La reducziun dal tschains saja in'intervenziun en la garanzia da la proprietad, uschia ses argument.
Gievgia passada ha il Cussegl naziunal gia approvà ina moziun sumeglianta. Las moziuns n'èn dentant betg identicas fin en ils detagls.


text:
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Cras sit amet libero in nunc lobortis accumsan. Sed vehicula ornare quam sit amet tristique.
Another Client
Ce contenu a été publié dans Porfolio Category, Portfolio Category 2. Vous pouvez le mettre en favoris avec ce permalien.


text:
La decisiun per las duas variantas proponidas, d'ina vart la via da mastergn da l'autra vart la varianta da Marias Sid, è vegnida la finala prendida per scrutini. La discussiun avant la decisiun è stada animada, ma la gronda part da las persunas ch'han prendì il pled eran s'exprimidas en favur da la varianta da la suprastanza.
Ils custs da sanaziun da la via restan tar il chantun
In dals motivs principals èn segir ils custs. Tar la varianta acceptada ha la vischnanca da pajar 50'000 francs. Quai èn en cumparegliaziun cun las variantas da fin uss quasi 1,8 milliuns francs pli pauc.
Era la sanaziun da la via existenta tras il vitg ha dà da discussiunar. Uschia vegn quella sanaziun stimada a radund 2,3 milliuns francs. Quests custs restan uss tar il chantun e la vischnanca na sto betg finanziar quella.
Er ils abitants dasper la via pon esser cuntents: Il traffic pesant vegn svià sur la via da mastergn ed els na vegnan betg ad avair ils custs supplementars che fissan resultads dad ina sanaziun da la vischnanca ed ina procedura da perimeter. Sco proxim pass sto la radunanza communala decider l'onn che vegn sur da la revisiun parziala dal plan d'avertura.
La radunanza communala aveva dentant anc da prender autras decisiuns:
- habitar@giuven betg stà dispitaivel:
Il project che vul far ord las anteriuras stanzas da scola a Sumvitg abitaziuns per giuventetgna n'è betg stà dispitaivel. Uschia han ils vischins da Sumvitg decis cleramain da dar il credit da 670'000 francs. L'argument principal è che la depopulaziun da la vischnanca possia uschia vegnir in zic franada.
Planisadas èn trais abitaziuns, ina da 3 ed ina mesa stanza e duas da 2 ed ina mesa stanza, en las stanzas da scola. Las abitaziuns duajan per gronda part vegnir mobigliadas.
Sco il president da vischnanca Armin Candinas ha orientà a la radunanza communala èn gia tut las trais abitaziuns cun in pre-contract affittadas. Las lavurs da sanaziuns e construcziun duajan esser a fin il zercladur dal onn che vegn, uschia ch'ils emprims locataris pudessan viver a partir dal fanadur 2019 en scola da Sumvitg.
- Approvà plirs credits:
Er ha la radunanza communala decis da sanar ils dus stans da sajettar en vischnanca. Surtut èn planisadas lavurs per allontanar las restanzas da ballas e da plum, han ils responsabels orientà.
Ultra da quai ha la vischnanca decis da cumprar in nov auto da pumpiers. Pervi ch'ils pumpiers da Sumvitg ed ils pumpiers da Trun collavureschan tar ils pumpiers han omaduas vischnancas da purtar la mesadad dals custs totals da 300'000 francs.
- Preventiv 2019 è sut tetg:
Il preventiv per 2019 è vegni approvà unanimamain, quel serra cun in surpli d’entradas da radund 170'000 francs tar expensas ed entradas da radund 7,8 milliuns francs.
RR novitads 06:00


text:
Tschientmilli persunas èn sa participadas als marschs da protesta en Chile. Sulet en la chapitala Santiago de Chile han la dumengia tenor indicaziuns da la polizia protestà stgars 100’000 persunas. Tenor ils organisaturs eran 300’000 persunas a la manifestaziun. Demonstraziuns hai era dà en var 50 ulteriuras citads en Chile.
Las protestas sa drizzan cunter il sistem da pensiuns introducì dal dictatur Augusto Pinochet il 1981. Cun quest sistem dependan las pensiuns da la rentabilitad dals fonds da pensiun. Ils protestaders pretendan uss da midar las cassas da pensiun en in sistem da redistribuziun sco l'AVS en Svizra.
RR novitads 08:30


text:
Calònega
Calòniga (nòm uficiàl in Italià: Canonica d'Adda) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem. La se tróa 'n de la basa pianüra bergamasca sö la ria a drécia de l'Ada, che 'n chèl tòch ché l' fà de cunfì tra la pruinsa de Bèrghem e la pruinsa de Milà. Sö l'ótra ria pròpe denàcc a Calòniga gh'è Àer (MI). El cunfìna apò a coi cümü de Brembàt, Cavriàt, Fara Gera d'Ada e Puntiröl
El g'ha 'na popolasiù de 4 474 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,2 km² e 'na densità de popolasiù de 1 398 ab./km²
Ol cümü che l' se tróa a 17 km de la sità e a 142 méter söl lièl del mar.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Calòniga l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Ol patròno[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol patròno de Calòniga l'è San Gioàn Evangelista. Calòniga la fà part de la Diocesi de Milà.
La Francesca[Modifega | modifica 'l sorgent]
Da Calòniga la part la strada Francesca che la ria fina a Ghisalba.
Ol sit[Modifega | modifica 'l sorgent]
www.comune.canonicadadda.bg.it
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Dubstep
El Dubstep a l'è un gener de müsega eletroniga che'l nass in del 2000 de la scena
UK garage de South London. El nòm l'ha inventaa la Ammunition Promotions.
El dubstep a l'è caraterisaa de atmusfer scür, un ritmu adasi e la enfasi del sun del bass. El dubstep l'hann scuminciaa a cugnussel intra la fin del 2005 e'l scuminci del 2006, quand che hinn anca nassüü i prim sit Internet dedicaa cume: dubstepforum, el sit per descargà i cansun Barefiles e blog 'me gutterbreakz.
Intratanta, anca giurnaj 'me The Wire e püblicassiun in ret 'me Pitchfork Media parlaven del dubstep. L'interess a l'è peroo vegnüü propi grant quand che la radiu inglesa BBC Radio 1 l'ha scuminciaa in del genar 2006 a fà un prugrama ciamaa "Dubstep Warz" cun la DJ Mary Anne Hobbs.
Carateristich[Modifega | modifica 'l sorgent]
I radis del dubstep a hinn i prim disch sperimentaj de prudütur de UK garage che eren 'dree a mes'ciaa i element del grime in del 2-step de South London, e che finiven in vinil white label o in de la part B dij vinil de müsega UK garage..
El dubstep a l'è de solit istrümental; el sò sun a l'è de spess scür, i cansun a hinn in ciaf minur e gh'hann dent de spess armunij dissunant e acòrd diminished (de vultà). Carateristich a l'è anca el sub-bass, de solit cunt un temp che l'è dubi de chel del ritmu de la bateria.
Alter inflüens vegnen suratüt del dub e de la techno.


text:
Trais da tschintg restan en Svizra. Uschia ch'ins po dir ch'els han prendì a cor ils pleds da Cusseglier federal Ueli Maurer da l'onn passà:
Faschai vacanzas en Svizra! Dai or qua ils daners. Visitai las bellezzas da la natira. Faschai sport. Giudai il bun da mangiar. Il bun vin, la gervosa, l'aua. Tut quai che nus avain!
Per il president da la regenza Mario Cavigelli vai sco atgnamain mintg'onn a Brissago. E sco mintg'onn prenda el cun el in cudesch tut spezial ch'el vul leger durant sias vacanzas. Quest onn in davart la guerra da 30 onns. E vitiers:
In zic giudair la vita, natiralmain.
Er pauc creativ tge che pertutga vacanzas è Christian Rathgeb. El resta sco bain savens en il Grischun ed è activ cun far turas. Il pli fitg sa legra el sin la tura tar la Chamona da Zapport en Valragn.
Ina cuntrada solitaria, bain cun 1000 nursas, ma cun pauca glieud.
Las reglas da distanza po Christian Rathgeb pia resguardar en sias vacanzas. En Lumnezia duess quai er esser nagin problem. La è numnadamain la basa da Marcus Caduff e sia famiglia. Davent da là vegnì fatg excursiuns curtas e lungas, plans concrets na dettia quai entant anc betg. Perquai:
Uss ha mintgin en la famiglia il pensum da ponderar e far propostas.
Il pass sur cunfin fa Jon Domenic Parolini. El accumpogna sia dunna en il sid da la Frantscha, nua che lezza sto lavurar. E tge fa Jon Domenic Parolini?
Mooo, in zichelin sun jau l'assistent da mia dunna e giudair in zic.
E lura saja el sa chapescha er anc da viadi en il Grischun per ir a viandar u er per ina u l'autra occurrenza culturala. Resta anc Peter Peyer, ed er tar el na datti naginas surpraisas. Sco mintg'onn va el sin l'insla Sardegna.
Sin il plan stat sco emprim sa recrear e lura segiramain er insaquantas excursiuns.
E sche tut giaja bain, sche lura sa legria el da guardar il final da l'Euro2020 cun l'Italia sco victur.


text:
Plinavant han Guy Parmelin e Song Young Moo tractà l’engaschi da la Svizra en il rom da la cumissiun neutrala da surveglianza. Quai ha il Departament federal da defensiun, protecziun da la populaziun e sport communitgà via twitter.
Svizra survegliescha cunvegna d'armistizi
Guy Parmelin è fin dumengia en la Corea dal Sid: L’emprim saja el stà en la zona demilitarisada ed haja sa fatg in maletg da la lingia da demarcaziun. Tar quai saja el era s’infurmà davart la lavur dals uffiziers svizzers al lieu.
Suenter la fin da la guerra en la Corea il 1953 è la Svizra fitg preschenta en il pajais. L'incumbensa dals uffiziers svizzers è da survegliar la cunvegna d'armistizi tranter las partidas da guerra.
RR novitads 09:00


text:
Hirundo rustica
La Hirundo Rustica, mej cognossuda cont el nomm popolar de Randola Comun (parnonzia IPA: /'randulɒ cʊ'myn/), o anca, a segonda de la zonna, Rondola, Rondena, Rondana e, in finn, cont l'italianism Rondin, l'è on usell che 'l pertocca a la fameja di Hirundinidae (passer) e l'è de natura migradora.
Parvenza[Modifega | modifica 'l sorgent]
La randola comun l'è longa di desnoeuv ai vintduu ghej (centimeter), di duu ai sett de quist hinn formaa de la cova, e la pesa di sedes ai vintun gramm (i donn de la randola pesen on cicininn pussee, ciovè di sedes ai vinttrii gramm). La spanda de sgor l'è di trintaduu ai trintaquatter ghej.
La randola comun l'è bella magrolina e la gh'ha chella sova caratteristega cova a ventaj. La sova s'cenna l'è de color metallegh bloeu-negher, menter che la sova panza l'è de color de la panera. La gora inscambi l'è 'l color di castegn. In su i penn de la cova la gh'ha di smaggitt biancaster.
Stil e Rapiditaa de Sgor[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ona Randola comun la sgora a des-vint meter al segond e la sbatt i ar di quatter ai des voeult al segond.[3] La randola, a diffarenza de olter usej de demension compagn, quand che la va a la cascia la sgora bella bassa, la sgora ciovè in tra i sett e i vott meter del terren.[4][5]
Vos[Modifega | modifica 'l sorgent]
El ciam de la Randola l'è bell volt e vun el po sentì 'l so cant sia quand che l'è dree a sgorà che quand che la speccia settada sgiò in su on brocch o in su 'l tecc de 'na cà. El so cant l'è melòdegh, el va su e sgiò, e l'è 'na mestura de scinguettij dolz e linger, ma anca de son pussee ruved.
Habitat[Modifega | modifica 'l sorgent]
La randola l'è de cà sota i tecc di cà, di stall o di er, e in tucc i sitt indova vun el troeuva praa, laghett o anca paltan. I randol passen i mis in tra avril e settember/otober in di zonn indova se cobbien, ciovè on poo departutt in Europa, Nordafrica, Asia e Nordamerica, finn a 1000 meter sora 'l nivell del mar e finn anch al Serciol Polar. I Randol europee passen l'invern in de l'Africa centrala e meridionala.
Nutrizion[Modifega | modifica 'l sorgent]
I randol vann a cascia de insett de tutt i sort a segonda del sitt indova se troeuven, del temp e de la stagion.
Robb Curios[Modifega | modifica 'l sorgent]
La randola comun l'è stada l'usell de l'ann in Germania in del 1979[6] e in del 2004 l'è stada l'usell de l'ann in de la Sguissera.[7]
La randola l'è l'usell naional de l'Estonia.
La randola l'è part de l'emblemma de la ligna aerea orientala chines, ciovè la China Eastern Airlines.
Referiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑
- ↑
- ↑ Liechti, Felix; Bruderer, Lukas (2002). "Wingbeat frequency of barn swallows and house martins: a comparison between free flight and wind tunnel experiments". The Journal of Experimental Biology 205: 2461–2467. The Company of Biologists.
- ↑ Turner, S. 166
- ↑ Turner, S. 227
- ↑ Vogel des Jahres (Deutschland): 1979
- ↑ Vogel des Jahres(Schweiz): 2004


text:
L’OAS, l'organisaziun dals pajais americans, vul dar mesemna ina decleraziun areguard la Venezuela che sa chatta en la crisa. Questa proposta ha l'Argentina fatg. Ins veglia appellar al dialog tranter la regenza socialista dal president Nicolas Maduro e l'opposiziun.
L'opposiziun vul cupitgar Maduro cun in referendum. La regenza renviescha dentant las leschas correspundentas ch'il congress ha relaschà. Il congress vegn dominà da l'opposiziun, uschia l'argumentaziun.
La Venezuela ha da cumbatter cun il bass pretsch per l'ieli e nausch'administraziun. Mangiativas ed autras raubas èn pli e pli charas.
RR novitads 08:00


text:
Il mund sa volva en 24 uras ina giada enturn l’axa, perquai èsi la damaun cler e la saira stgir. Ultra da quai sa volva il mund entaifer in onn ina giada enturn il sulegl. Il mund pon ins parter en duas parts: la part dal nord e la part dal sid. Nus vivin en il nord.
Solstizi
In solstizi (latin solstitium) datti duas giadas l’onn. Ina gida ils 21 da zerlcadur ed ina giada ils 21 da december. Tar il solstizi da stad ils 21 da zercladur ha il sulegl il pli aut stan sur l’orizont. Quai munta era ch’ils 21 da zercladur è il pli lung di da l’onn ed il sulegl splendura quai di bunamain 16 uras. Suenter vegnan ils dis adina pli curts. Ed ils 21 da december è lura il pli curt di da l'onn.
A Stonehenge en il sid da l'Engalterra èn bleras persunas sa radunandas ils 21 da zercladur per observar il solstizi da sulegl e festegiar l'entschatta da la stad. Ed en l'Australia han blers fatg il medem di in sigl en l'aua per beneventar l'enviern.


text:
I sa tractia dals 300‘000 franc ch’eran destinads per stgarpar giu la punt che duajan uss servir a salvar ella. La punt veglia duai servir per il traffic plaun. Persuenter desistan il chantun e la vischnanca sin in passape sin la punt nova.
Desister dal passape signifitga ch'i fa prescha. La fundaziun sto esser en funcziun uschia spert co pussaivel per surprender la responsabladad per la punt veglia.
Sco quai che Rita Cathomas-Bearth, la presidenta da l’uniun NOSSA PUNT, ha ditg ad RTR, stoppia l’uniun uss dir gea a la fundaziun e lura sappia la punt vegnir mantegnida.
La suprastanza da l’uniun NOSSA PUNT ha buna speranza che la radunanza dals 9 d’avrigl 2016 consentischa a la proposta da la suprastanza. Pir cura quest act è fatg, pon ins dir la punt veglia è vairamain salvada.


text:
Botanüch
Botanüch (Bottanuco) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l'è sö la ria sinistra de l'Ada in del teritòre de l'Isola che l'è chèl tòch de pianüra bergamàsca tra Ada e Brèmb.
Ol paìs l' se tróa a 18 km de la sità e a 222 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 5 148 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de poi5,7 km² e 'na densità de popolasiù de 903 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Cavriàt, Chignöl, Cornaa (MI), Filàch, Madù e Süìs.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Botanüch l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Pestgar attentiv e sa fatschentar a moda intensiva cun la natira, quai be ina da pliras particularitads da la pestga cun mustga ed a partir da quest onn, anc la suletta furma da pestga tar il traject tranter Panas-ch e Raschvella. Ensemen cun la Scola auta spezialisada dal Grischun, L'Uffizi da chatscha e pestga e l'organisaziun da turissem regiunala ha l’uniun da mustgers Engiadina Bassa realisà numnadamain l’emprim tschancun en Grischun nua ch’i po exclusivamain be pli vegnir pestgà cun mustga.
Quai cun las finamiras da promover per l’ina ina pestga durabla e persistenta e per l’autra d’attrair mustgers en Engiadina Bassa e daventar uschia in nov hotspot per la pestga da mustga en Svizra.
Sche quai è gartegià – a chaschun da l'emprim di d'aventuras per la pestga cun mustga han ins fatg in'emprima bilantscha dal project da pilot.


text:
Gass natüral
El gass natüral l'è el cumbüstibil fosil gasus che l'è faa suratütt de metan ed una quantità impurtanta de alter gass 'me l'etan, el prupan, el butan (e alter idrucarbür püsee pesant che vegnen pöö traa via 'me cundensaa ), l'anidrit carbonica, l'Asott, l'eli e'l sulfür de idrogen.
El gass natüral el se pö truall insema al petroli e'l carbun o anca indeperlüü. I gass ricch de metan che se fann per decumpusisiun anaerobica di materiaj urganich minga-fosil a hinn ciamaa biugass. El biugass se pö truall anca in dij marscit, in dij padü e se pö ciapall de la ruera e del letamm per sürbüidüra.
Prima de duprall 'me cumbüstibil, el gass natürall l'è lauraa per tö via tücc i alter cumpunent asca el metan: el gass natüral cun dumà el metal l'è ciamaa gass natüral sücc


text:
Il schef da la Swisscom Urs Schäppi sa defenda suenter la quarta panna en tschintg mais.
La societad stoppia emprender ch’ils sistems da communicaziun sajan buns da far adina dapli. Disturbis na sajan però betg d’excluder.
Quai ha Schäppi ditg en in’ intervista cun il «Sonntagsblick». Ils clients da Swisscom stoppian era vinavant far quint cun interrupziuns.
Per las quatter pannas n’ha il schef da la Swisscom betg pudì inditgar ina raschun concreta. Tar l’ultima panna dal mardi passà n’eri durant uras betg pussaivel da telefonar cun il telefonin ed a numers d’affar.


text:
En la Chasa da dunnas grischuna a Cuira han l'onn passà tantas dunnas ed uffants chattà albiert sco anc mai. Sco quai che la fundaziun da la chasa scriva en ses rapport annual, haja la chasa dà suttetg a 30 dunnas e 27 uffants. L'onn avant – il 2015 – ch’era gia stà in onn da record, aveva la chasa anc dà albiert a 25 dunnas e 26 uffants.
Quellas cifras mussian – che la Chasa da dunnas saja vinavant necessaria. Tant pli ch'ils cas da violenza a chasa s'augmentia. L'onn 2016 èn vegnids registrads en il chantun Grischun 259 cas da violenza a chasa, vul dir 75 cas dapli che l'onn avant.
Emprima chasa da dunnas senza barrieras
In grond project da la Chasa da dunnas è stà da realisar l’emprima Chasa da dunnas en Svizra senza barrieras. La Chasa è vegnida renovada per far ella accessibla a persunas cun impediments corporals. Las mesiras cumpiglian dentant era la tgira da persunas cun impediment e la pagina-web che po nov vegnir duvrada da persunas tschorvas ni surdas.
Quint serra cun deficit
La perdita da manaschi da la Chasa da dunnas munta a radund 190’000 francs. La Fundaziun Chasa da dunnas grischuna surpiglia suletta quest deficit. Grazia al sustegn dal chantun, da vischnancas, d’uniuns da dunnas, da las baselgias, da differentas firmas e da persunas privatas èsi pussibel da manar vinavant la Chasa da dunnas.
Cussegliaziun era per terzas persunas
La Chasa da dunnas fa era attent ch’ella na dat betg sulet albiert a dunnas ed uffants ch’èn unfrendas da violenza. Ina gronda part da la lavur cumpiglia era la cussegliaziun da persunas pertutgadas da violenza al telefon. Ultra da quai cusseglia il persunal da la chasa era terzas persunas ch’èn savens sulettas cun lur observaziuns.
RR novitads 11:00


text:
En il prim terz è il CdH Engiadina ì cun 1:0 en avantatg, ma be curt suenter han ils da Küsnacht egualisà il gieu e curt avant la fin dal prim terz han els fatg il 1:2.
Suenter 2 minutas dal segund terz han il Engiadinais però pudì egualisar il gieu sin 2:2.
En il terz terz è il CdH Engiadina puspè i en avantatg ma quest avantatg ha durà sulettamain 6 minutas enfin ch’il SC Küsnacht ha pudì egualisar il gieu sin 3:3. Quai è stà il resultat suenter il temp regular.
En la prolungaziun ha il CdH Engiadina pudì profitar d’in chastì encunter Küsnacht e suenter 24 secundas ha il giugader Diego Andrino sajettà il gol decisiv da 4:3.
Cun questa victoria e il CdH Engiadina ussa sin la segunda plazza. A la testa è il club da hockey da Lai/Valbella.
RR novitads 23.00


text:
- Novas reglas valan davent da glindesdi per persunas betg vaccinadas u guaridas, sch'ellas returnan en Svizra.
- Sch'il temp dals tests gratuits è propi a fin u betg – il Cussegl federal vul anc ina giada ir sur ils cudeschs.
Il Cussegl federal reagescha sin las experientschas fatgas suenter las vacanzas da stad, ed ha decidì novas reglas per glieud che returna da l'exteriur davent da glindesdi ils 20 da settember. El vul uschia impedir che las cifras d'infecziun creschan pervi da viagiaturs e viagiaturas che turnan en Svizra.
Davent da glindesdi ston persunas betg vaccinadas e che n'han betg gì corona, preschentar in test negativ. E suenter quatter fin set dis ston questas persunas sa laschar testar in'ulteriura giada. Quai ha il Cussegl federal decidì ils 17 da settember. Las novas reglas resguardian, che las varianta Delta dal coronavirus possia laschar crescher fitg las cifras en singulas regiuns. Perquai na saja ina glista da pajais da ristg, actualisada regularmain – betg pli la dretga mesira.
Formular per entrar daventa obligatoric
Nov ston dentant tut las persunas che returnan en Svizra emplenir ora in formular electronic che gida da localisar passagiers. Quai vala per tuts – pia per persunas vaccinadas, guaridas u testadas. Uschia possian ils chantuns far provas da controlla – sche persunas che ston far in segund test, fan lura propi era in tal. Excepziuns valan per cunfinaris, per persunas che nizzegian la Svizra sulet sco lieu da transit, per glieud che transporta professiunalmain rauba u persunas, e per uffants e giuvenils sut 16 onns.
Controllas e sancziuns
Tar il traffic sur cunfin vul il Cussegl federal controllas che sa basan sin il livel da ristg. Persunas senza in test ston far quel immediat. Ed er ils chantuns han lur pensums. Quels duain far provas da controlla sche las persunas betg vaccinadas u betg guaridas han propi fatg il segund test obligatoric.
Tgi che vegn traplà senza in mussament da test sto pajar ina multa da 200 francs. E tals che negligeschan d'emplenir ora il formular per localisar passagiers, ristgan ina multa da 100 francs.
La dumonda dals tests gratuits
La strategia actuala dal Cussegl federal saja, che la glieud stoppia pajar per ils tests da corona davent dal 1. d'october. Els sajan da l'avis che la maioritad da la societad haja fatg in grond sforz. Ils tests na sajan nagina sortida da la pandemia, tut auter la vaccinaziun. Il Cussegl federal veglia dentant anc ina giada discutar questa tematica. Per ina gruppa da persunas saja numnadamain difficil da pajar ils tests.
Las infecziuns èn sa reducidas in pau, dentant ellas èn anc adina sin in livel memia aut.
La situaziun actuala en Svizra
Là nua ch'i dettia regularmain tests da corona, sa quieteschia la situaziun, ha ditg cusseglier federal Alain Berset. Quai saja cunzunt il cas en las scolas. Las staziuns intensivas sajan il mument occupadas per 79% – cun 31% pazients e pazientas da Covid.


text:
Alsasia
L'Alsàsia (nòm uficiàl en fransés: Région Alsace ; en todèsch: Elsass) l'è giöna de le 22 regiù de la Francia. La popolasiù totàl de la regiù l'è de 1,793,000 abitàncc (dato del 2004) distribüìcc söndèn'area de 8,280 km², per 'na densità de 209 ab./km².
Sudiviziù aministratìva[Modifega | modifica 'l sorgent]
La regiù de l'Alsàsia l'è dividìda 'ndei dipartimèncc de Réno Bas e Réno Alt, che i ragrùpa 13 circondàre (en fransés: arrondissements) e 903 cümü. La capital de la regiù l'è Strasburgo.


text:
La Federaziun internaziunala da ballape aveva la stad passada pretendì da la Procura publica federala invista en las denunzias penalas cunter Lauber, Infantino ed ulteriuras persunas. Quai aveva la procura refusà cun raschun, sco il Tribunal penal federal ha constatà uss.
Affera Lauber FIFA na survegn betg invista en las actas
Terrada per la FIFA: En la procedura penala davart inscunters betg protocollads tranter il schef da la FIFA, Gianni Infantino e l’anteriur procuratur public general Michael Lauber, na po la FIFA betg prender invista en las actas. Quai ha decis il Tribunal penal federal.
RTR Novitads 15:00


text:
La fin da zercladur ha il Radio Rumantsch emess la davosa episoda da la radionovela «Vita capita». Durant la stad han collavuraturas e collavuraturs da RTR preschentà en quest plaz lur chanzuns preferidas. E dapi ils 22 d’avust aud'ins da glindesdi enfin venderdi, mintgamai a las 10:15 ina nova rubrica.
Glindesdi – Il Digitip
Ozendi essan nus circumdads, gea schizunt inundads da chaussas digitalas. Igl è grev da tegnair la survista. Perquai preschenta la rubrica «Digitip» mintga glindesdi products ord il mund digital, sco applicaziuns nizzaivlas, trics cun software e declera terms ord il mund digital.
Mardi – Linguarias – cun Anna Alice Dazzi
Gist quai mund digital mida era il linguatg. Perquai declera la linguista da RTR Anna-Alice Dazzi mintga mardi en sia rubrica co il linguatg sa mida, tge ch’è u fiss correct en rumantsch e co ch’i fiss da pronunziar tscherts pleds.
Mesemna – La cifra dal di
Di per di arrivan plunas da cifras tar nus. La cifra da l'emna, p.ex. ina cifra ord ina statistica grischuna, è il punct da partenza per in'istorgia. En la rubrica «Avessas Vus savì?» vegnan las audituras ed ils auditurs a savair fatgs pauc enconuschents.
Gievgia – Suvlaki, gyros e capretta – cuschina dals immigrants en il Grischun
Las pussaivladads da giudair tratgas da terras estras en noss chantun èn pulitamain grondas. Ins po ir tar il grec, ins po mangiar tailandais, ed era la cuschina tirca e chinaisa chatt’ins tar nus. Però tge mangian immigrantas ed immigrants a chasa? Nus preschentain mintga gievgia in’autra tratga per cuschinar suenter.
Venderdi – Il cumpliment da l’emna
Cumpliments fan bain al cor! Quai pon esser cumpliments per insatgi che ha fatg il curtin per sia vischina, che fa in transport u per la tatta che fa ils megliers capuns. Audituras ed auditurs pon annunziar lur cumpliment. Gievgia decida la moderaziun tgenin che vegn resguardà. Cun la persuna che fa il cumpliment vegn registrà in curt discurs, e venderdi vegn telefonà a la persuna che ha survegnì il cumpliment.


text:
Era sch’il titel «Amur senza fin» lai pensar ch’il film saja ina romanza, n’èsi betg uschia. Il producent dal film Lukas Hobi ha sincerà ch’i sa tractia d’ina cumedia e betg d’ina romanza u in drama da la muntogna. Il film duai simplamain divertir e purtar il linguatg rumantsch en las autras parts da la Svizra. Uss è il film dentant pir en planisaziun.
Il scenari
La lètg da Mona (giugà da Rebecca Indermaur) è Gieri (giugà da Bruno Cathomas) va in pau pe zop. Quai vul dir, i marscha nagut enta letg.
Cun agid dal nov plevon, in da l’India, che vegn en il vitg emprova Mona da metter puspè en moviment sia vita sexuala. Che Mona survegn agid dal plevon intervegnan era autras dunnas dal vitg ed era ellas vulessan cussegls dal nov plevon. Quai dat natiralmain bler da discurrer. Dapli da l’acziun na vulain nus betg tradir ..Ils giugaders
Il film empermetta d’esser 70% per rumantsch e 30 % per tudestg. Ch’il film è per ina buna part rumantsch sa conferma cun dar in sguard sin la glista dals acturs. Cun Tonia Maria Zindel, Bruno Cathomas, Marietta Jemmi, René Schnoz ed Anita Iselin è la garda d’acturas ed acturs rumantschs bain preschentada.
Ils statists
Sco quai ch’il producent dal film Lukas Hobi di, dovria quai film er blers statists. Concret èn els avisads sin bun 200 statistas e statists. La tschertga da quels cumenza dentant pir l'avust. La filmada sco tala cumenza mez settember e vegn a cuzzar circa dus mais. Ils responsabels quintan ch’il film vegn emess l'atun 2018 en televisiun.
RR actualitad 07:00


text:
Cla Biert (1920-1981) ha marcà la cultura rumantscha. Quai cun ses raquints, il roman «La müdada», cun sias chanzuns, referats, artitgels ed emissiuns da radio. La «Marella» fa reviver el. Quai grazia las regurdientschas da trais dunnas e trais umens che han enconuschì el. L’onn 2006 era Maria Cadruvi sa scuntrada cun Paulina Caduff, Mevina Puorger, Rita Uffer, Iso Camartin, Chasper Pult e Clà Riatsch per discurrer da la persuna e da l’ovra da Cla Biert.
Repetiziun dal mars 2006. Durant la stad preschenta la Marella er quest onn inqual perla radiofonica ord noss archiv.
Aint il chaschuot
Co chatta in autur ses tema e co scrivan ins in bun raquint? En l’emissiun Radiosola dal 1971 aveva Cla Biert prelegì sia istorgia «Aint il chaschuot» e suenter declerà sco che el scriva, tge che è impurtant per el sco autur e daco che el rescriva pliras giadas ses texts.
Il scriptur das-cha bainschi pretender cha seis lectur pensa, ma el nu das-cha descriver üna situaziun be a mezzas quai sto esser precis, plü simpel pussibel e cun ils drets pleds.


text:
L’Ospital regiunal Surselva na collavura betg pli cun la Furger Taxi SA a Mustér. Quai era vegnì communitgà l’emna passada tras l’ospital a Glion. Suenter lungas contractivas cun l’interpresa a Mustér sajan ins sa cunvegnì d’acceptar la visada dal contract entras Furger Taxi. Co reglar il servetsch d’ambulanza en la Cadi en futur è pia en ils mauns da l'ospital a Glion.
Furger Taxi ha visà ils contracts
Sco Stiafen Furger, commember dal cussegl d’administraziun ha ditg sin dumonda hajan els visà ils contracts per pudair evitar deficits. L’interpresa ha vivì ils ultims onns da las sinergias da transports da taxis ed ambulanza e tras l’engaschi da ses bab Ignaz Furger. Ma l’interprendider vegnia entant 70 onns e veglia uss passar pli curt, di ses figl Stiafen Furger. Il deficit annual da radund 60'000 francs vulevan els laschar garantir, ma las contractivas èn idas a fin senza cunvegna pli. En la communicaziun a las medias scriva Furger Taxi che la purschida nova vegnia segir pli chara e las prestaziuns pli pitschnas.
Purschida vegn organisada da nov
La purschida dal servetsch d’ambulanza sto vegnir organisada da nov tras l’ospital. Ma il post en la Cadi vegnia segir era mantegnì en avegnir. Il mument sajan ins en contractivas co organisar tut, quellas sajan gia avanzadas, di la manadra da l'Ospital regiunal Surselva Claudia Käch. Era hajan ins discurrì cun ils medis en la regiun, ch’han da prestar il servetsch d’urgenza medicinal, ed il resun saja che las propostas sajan realisablas. Sin il pli tard la fin da mars duai la proposta esser sin maisa e lura possian ins dir quant ch’il servetsch custa e co quel vesa ora, di Käch.
Furger Taxi fa reproschas davart communicaziun
L’interpresa da transport fa uss attent en in scriver a las medias ch’ella na saja betg cuntenta cun l’agir da communicaziun tras l’ospital. Uschia saja vegnì communitgà la disditga da las contractivas il medem di al manaschi ed a las medias, uschia che plirs collavuraturs hajan survegnì l’infurmaziun tras las medias e betg dal patrun da lavur. L’ospital na vul betg commentar la moda e maniera da communicaziun. Ma la directura Claudia Käch di che tut ils collavuraturs d’ambulanza da l’interpresa Furger Taxi hajan prioritad cura che novas plazzas vegnian occupadas.
RTR actualitad 11:00


text:
Anna Pitschen ha 61 onns e stat en in'abitaziun da trais auzadas amez la citad da Cuira. Cunquai ch’ella ha sclerosa multipla abita ella en il plaunterren perquai ch’autras auzadas fissan memia stentusas e stanclentusas per ella.
Ina malsogna cronica è en perpeten
La sclerosa multipla ha bleras fatschas e sa mussa tar mintgin differentamain. La malsogna sa mussa tras in disturbi da la gnerva tranter tscharvè e dies. Quai fa ch’ils malsauns dovran blera energia e che gia moviments pitschens san esser stanclentus. Tenor Anita Pitschen sa mussa la sclerosa multipla sch’ella stat memia ditg sin pes. Lura dettia muments nua che las chommas na san betg pli tegnair la paisa e lura croda ella savens. Cunquai ch’igl è ina malsogna cronica sto ella emprender da viver cun quella.
Ina lunga intschertezza
Tenor Anita Pitschen haja ella gia baud en l’uffanza gì difficultads cun la gnerva. Ils medis èn ditg stads da l'opiniun ch’i sa tractia d’epilepsia. Pir bler pli tard saja la sclerosa multipla vegnida diagnostitgada. La malsogna ha er engrevgià da lavurar e bainbaud è Anita Pitschen vegnida relaschada. En il 2008 eri lura uschè avanzà ch’ella ha cumenzà a retrair la renta d’invaliditad. Malgrà tut haja ella mai pers la speranza. Sia tenuta positiva e l’acceptanza d’avair la malsogna haja adina gidà fitg. Perquai sa fatschenta la dunna da Cuira er savens cun ses hobis – cuser e zambregiar. Vinavant giaja ella gugent cun il tren per la Svizra enturn, dentant dovra ella per gliez sia sutga da rodas electrica.
RR actualitad 07:00


text:
Sin proposta da la regenza aveva il Cussegl grond declerà l'iniziativa sco nunvalaivla, perquai ch'ella cuntrafetschia a la lescha federala. Il Tribunal federal ha però decidì il november 2017 il cuntrari e dà raschun als iniziants. Ord quai motiv less Christian Mathis – anteriur deputà da da la PPS ed iniziant – enavos daners.
Suenter la sentenzia dal Tribunal federal è numnadamain vegnì a la glisch ch'il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli aveva tegnì enavos documents da l'Uffizi federal d'ambient BAFU – documents che mussavan che l'iniziativa na cuntrafetschia betg a la lescha federala. Sche Cavigelli avessia preschentà quels, avess il parlament forsa decidì auter ed el n'avessia betg stuì ir enfin a Losanna avant il Tribunal federal, argumentescha Christian Mathis sia pretensiun per in'indemnisaziun.
3'000 francs ma betg dapli
Tenor Mario Cavigelli na stoppia il chantun betg pajar tant sco pretendì da Christian Mathis. Els stoppian be pajar tant, sco quai il Tribunal federal haja fixà – numnadamain 3'000 francs. Sco il schurnal regiunal dad SRF rapporta, less Christian Mathis cumbatter vinavant per ses daners. Sco proxim less el ir tar l'uffizi da scussiun.
RR novitads 18:00


text:
Las vischnancas Val Müstair e Lumnezia vulan midar la constituziun communala. En la Val Müstair ha la populaziun decidì cun 83% gea, d'eleger la suprastanza communala sur l'entira Val Müstair. 77% han detg gea en la val Lumnezia da reducir la suprastanza communala da 9 sin 5 commembers.
La regenza n'ha dentant insumma betg plaschair da quests giavischs, els cuntrafan a las constituziuns communalas.
Ils problems sajan stads clers gia tar l'elavuraziun dals contracts
Tant il contract da fusiun da la Lumnezia sco era quel da la Val Müstair na valian betg ad infinitum, declera Barbara Janom-Steiner, scheffa dal departement da finanzas e vischnancas. Sch' il contract sez cuntegnia nagin termin da scadenza, sa fidia la populaziun dentant, che quai contract restia en vigur in cert temps. La regenza haja laschà sclarir la dumonda giuridicamein d' in expert extern. Tenor l'expert restia il contract en vigur segir pli ditg ch'ina legislatura, uschia Janom-Steiner vinavant. Sulettamain, sch' il contract daventia impussibels sappia el vegnir midà avant.
Chantun ha sustengnì avunda
Ch' il chantun avess savì sustener meglier las vischnancas durant elavurar ils contracts da fusiun, na crai Janom-Steiner betg.
Las vischnancas èn vegnidas sustegnidas da dus cussegliaders durant quest process.
Las discussiuns ed ils problems sajan pia stads clers. La damonda davart la durada dals contracts da fusiuns vegn tenor Janom-Steiner era el futur ad esser fitg decisiva.
Il chantun ha d’ina vart chapientscha ma da l’autra vart
Thomas Kollegger, manader da l'uffizi da vischnancas dal chantun grischun, ha chapientscha per las vischnancas, il medem mument accentuescha el, ch'ils contracts da fusiun na lubeschian betg questas midadas. La regenza stoppia prender ina decisiun giuridicamain correcta.
Quai na saja dentant betg uschè simpel, di Andreas Glaser, manader dal center da democrazia ad Aarau. Ils contracts da fusiun n'hajan nagin termin da scadenza, uschia na saja quai betg clar, cura ch'ina vischnanca dastgi midar las ideas ch’ella aveva giu cura ch’ins aveva fusiunà las fracziuns. Las vischnancas stoppian avair l'autonomia da midar lur atgnas constituziuns.
Dal cler votum da la val Müstair e da la Lumnezia n'è Kollegger betg impressiunà. Il resultat na saja betg unanim, ì dettia ina respectabla minoritad che na veglia betg midar la constituziun, e la fin finala na dependia il dretg betg dal dumber dils votants e da las votantas.
Las vischnancas pon uss drizzar la dumonda per midadas dal chantun
Las duas vischnancas pon uss inoltrar las midadas da lur constituziun a la regenza, lezza decida lura, da lubir ellas ni betg. Thomas Kollegger spera sin ina soluziun che cuntenta tuts, tuts sajan la fin finala en la medema bartga.
Auter tuna quai tier Arno Lamprecht, il president da la vischnanca Val Müstair. In na da la regenza fiss in segn encunter la democrazia, encunter la veglia d'in pievel, quai n’acceptian els betg simplamain uschia. En il mender cas ston dretgiras decider, quant ditg ch'ils contracts da fusiun valan anc, avant che las constituziuns communalas dastgan vegnir midadas.


text:
festival da gols a pustget
Trun/Rabius Grp. 1 petga Sargans suenter ina ferma prestaziun cun 6:3.
Pil secund davos giug dalla sesiun ha Trun/Rabius beneventau l’equipa da Sargans a Pustget. Suenter duas terradas stretgas en seria ein ils...
Continue Reading
ina situaziun da standard decida
Trun/Rabius cumbatta, lai denton ils puncts a Landquart.
Continue Reading
dabia schanzas – negins gols
Pil siatavel giug dalla sesiun ha Trun/Rabius astgau beneventar l’equipa da Buchs a Pustget. Suenter haver giu gudignau il davos giug encunter Tusaun ha l’equipa dalla Cadi saviu ir cun confidonza el giug, savend denton che l’equipa da Buchs gioga davontier...
Continue Reading
l’emprema victoria per trun/rabius
Trun/Rabius gudogna ina partida intensiva e suenter bia cumbat cun 2:0 encunter Tusaun-Cazas.
Il CB Trun/Rabius dat a Mutteins ed ils aspectaturs a Tavanasa sustegnan cun tut engaschi il vegl rival. Quei che...
Continue Reading
l’emprema victoria lai spitgar
Trun/Rabius cun ina sperdita insumma buc necessaria.
Cun bia motivaziun entscheiva il CB Trun/Rabius la partida encunter igl FC Triesen. Igl ei beinspert veseivel che l’equipa da casa ha priu avon fermamein da...
Continue Reading
empau discletg il mument
En ina partida intensiva spiarda Trun/Rabius a Brusio cun 0:1 encunter Puschlav.
Giugs ella Val Puschlav ein adina specials. Varga 5 uras viadi per saver dar 90 minutas ballapei ei en mintga cass unic e tgunsch...
Continue Reading
schluein-glion ina runda vinavon
En in giug ulivau gudogna Schluein Glion a Pustget encunter Trun/Rabius cun 2:0.
Continue Reading
dau giu dus puncts ella davosa secunda
L’equipa favorisada da Bogn Ragaz emprova gest l’entschatta da metter sut squetsch Trun/Rabius cun attaccar ella incuntin. L’equipa da casa ha denton spitgau quei squetsch e seriscuda dètg bein, aschia ch’ei dat gia dall’entschatta ina partida...
Continue Reading
vilentau ils favorits – il cb tuorna cun in punct da domat
Tgi che ha persequitau la(s) davosa(s) sesiun(s) dil ballapei regiunal en Svizra orientala ha saviu ch’ei vegn in fetg grev secund giug dalla sesiun pil CB Trun/Rabius Grp. 1. Cul CB Domat spitgava numnadamein in dils – sche buc il – favorit per la...
Continue Reading
ina duscha freida egl emprem giug
Suenter varga in miez onn pausa ha l’emprema equipa dil CB Trun/Rabius puspei astgau beneventar ses fans ad in giug da campiunadi da tiarza ligia – ed ina roscha aspectaturs ha anflau la via a Pustget. Grazia alla nova collaboraziun cull’US Danis/Tavanasa ei...
Continue Reading


text:
Robert Kubica
Robert Józef Kubica (a s diś [ˈrɔbɛrt kuˈbiʦa]) 'l è un pilòta ad màchini pulàc, nâ a Cracòvia al 7 ad Dicémbar dal 1984.
Biugrafìa
Gl'inìsi
Robert Kubica al taca subìt a quàt'r an a cùrar in màchina mèntar a déś an al fà al campiunàt ad go-kart dla Pulógna e al vins 6 tìtui in 3 an. In séguit al sa stablìs in Itâglia par cùrar in di àtar campiunàt e 'l impàra anc a dascórar dimóndi bèṅ in Itagliàn. In fiṅ al 2006 al cur la Monaco Kart Cup, la Margutti Trophy, la Elf Masters races, la Formula Renault, la Formula 3 Euro Series (quand, a séguit 'd un brut incidènt, al và in a risć ad pèrdar un bras) e la Macau F3 Grand Prix.
Durànt un tèst a Barcelóna cun la Renault al vèṅ duciâ par Mario Theissen, respunsàbil dla BMW, ch'al al mét sóta cuntràt par la stagiòṅ 2006.
2006: 'l eśòrdi cun la BMW Sauber
Dòp 'n inìsi cuma culaudadór, al fà al sò debùt in dal sircùit in dal gran prèmi 'd Ungherî al pòst ad Jacques Villeneuve, dvintànd al prim pulàc a córar in Fórmula 1. Al finìs subìt a punt ma al vèṅ squalificâ parchè la sò màchina l'éra tròp alśéra par 2 chìlo. In dal gran prèmi 'd Itâglia al riva tèrs quand in gara 'l ira stâ anc prim par soquànt gir.
2007: na bèla stagiòṅ
La stagiòṅ 2007 la taca mal cun du gari sénsa punt ma dòp al taca far-an sèmpar fiṅ a quànd al fà 'n incidènt spaventóś in Cànada al turnànt "L'Epingle" ma al pèrd sól na gara, quéla in di Stat Unî, rimpiasâ p'r al śóvan Sebastian Vettel. Al tórna a 'l cursi in Frància finénd quàrt. Al finìs pò la stagiòṅ al sèst pòst cun 39 punt e cun dimóndi piasamènt bòṅ.
2008: la prima vìnsita
La prima gara dal 2008 in Austràglia 'l è dimóndi dasfurtunàda parchè, dòp èsar partî in prima fila, al vèṅ buciâ sénsa cólpa par la Williams ad Nakajima durànt i gir da drē a la safety car.
In dla gara dòp in Malèśia al riva secónd da drē a Kimi Raikkonen. Al 5 'd Avrìl dal 2008 al fà la sò prima pole position in sal sircùit dal Bahrein (la prima in dla stòria dla BMW) finénd pò tèrs.
In Spaggna e in Turchìa al finìs quàrt ma la sò giurnàda più bèla la riva 'l 8 ad Śugn dal 2008 quànd al vins al gran prèmi dal Cànada miténd-as anc al prim pòstt dla clasìfica generàla.
La stagiòṅ la và avànti bèṅ cun soquànt piasamènt e finénd in sal pòdi a Valénsia, a Mónśa e in Giapòṅ a Fuji. A la fiṅ al s piàsa al quàrt pòst cun 75 punt.
2009: un diśàstar ad stagiòṅ
Al 2009 'l è stâ 'n an diśastróś par lò anc par cólpa dla màchina ch'la n andàva minga. In dla prima gara al partìs da 'l quàrt pòst ma Sebastian Vettel al al buta fóra in dal tentatìṿ ad pasàr-al quand al pulàc 'l éra al secónd pòst. I prim punt i rìvan sól dòp soquànti gari cun un sètim pòst in Turchìa. In dla stagiòṅ a s pól arcurdàr sól un quàrt pòst in Bélgi e un secónd in Braśìl, in tut al mùcia sù 17 punt finénd quaturdicéśum in clasìfica.
2010: al pasàǵ a la Renault
In dal 2010 al pasa a la Renault par rimpiasàr Fernando Alonso ch'l éra pasâ a la Ferrari. La scuderìa francéśa la gh'à dimóndi prubléma ecunòmic ma Robert al fà bèṅ la sò part finénd da spés a punt, rivànd secónd in Austràglia e tèrs a Muntecârl e in Bélgi. A la fiṅ al mùcia sù 136 punt finénd utàṿ in clasìfica.
2011: 'l incidènt prima d'l inìsi dal campiunàt
Al 6 ad Favràr dal 2011, quand 'l éra drē a cùrar na gara ad rally in Itâglia in Ligûria, al sa stablìs atàc a na céśa e al patìs di dan ad c'l àtar mónd: pèrdidi ad sangṿ dèntar, bruti fratùri e na maṅ mèśa saltàda via. I dutór i 'l aṅ uprâ soquànti vòlti sèmpar bèṅ ma Kubica al và in a risć listés ad n cùrar mai piò. Invéci al pilòta ch'l éra sèg al n s è fat gnint.[1]
Al sò pòst la Renault la tóś in présia al tedésc Nick Heidfeld.
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Grave incidente di Kubica nel rally di Andora Corriere.it, 6 ad Favràr dal 2011


text:
Ella sa basa sin quatter rapports ch'èn vegnids publitgads oz.
La savida davart il chonv e las substanzas psicoactivas che vegnan gudagnadas ordlonder saja vegnida bler pli vasta. La cumissiun sa referescha era sin experientschas fatgas en l'exteriur. Legalisar cannabis haja pussibilità en plirs pajais fieras reguladas ed ina professiunalisaziun da la producziun.
Paucs donns
Tenor resultats da tuttas perscrutaziuns scientificas chaschunia la consumaziun da cannabis mo paucs donns corporals e psichics. I sajan ils products cun grond cuntegn da THC che sajan ristgus, fimà cun tubac ed era sch'i vegn consumà en l'uffanza u sur in lung temp. Perquai sajan mesiras che sminueschan la ristga impurtantas.
RR novitads 12:00


text:
La finamira da l’emissiun Radioscola era simpla: scolaziun e furmaziun cun agid d’ina emissiun da radio. Il radioscola sa drizzava a scolars e scolaras. En tut èn vegnidas producidas varga 400 da questas emissiuns.
L’emprima emissiun da Radioscola è vegnida emessa l’onn 1955, l'ultima il december 1990.
Divers temas
Il tema da l'emprim radioscola: crappa – pli exact ils cristals. Il 1975, a chaschun dal giubileum da 20 onns radioscola – èn vegnids emess in radioscola en atgna chaussa per declerar co l’emissiun vegniva realisada. Davos l’emissiun steva sur onns ina persuna: Alfons Maissen, el vala sco il bab dal radioscola.
RR actualitad


text:
cuntegn
Surselva
-
Tujetsch: Roeschlin candidescha per ulteriura perioda d’uffizi
Tar las elecziuns communalas da Tujetsch èsi da remplazzar da nov divers posts communals.
Da la suprastanza communala sto sulet André Schmid sa retrair pervi da la limita d’uffizi. Il president communal Beat Roeschlin ed ils ulteriurs suprastants stattan a disposiziun per in'ulteriura perioda d’uffizi da trais onns.
Tar il cussegl da vischnanca sa retiran set persunas. Renè Epp sto sa retrair pervi da la limita d’uffizi. Ultra da quai èsi da tschertgar ina nova cumissiun da gestiun. Era tar il cussegl da scola èsi da remplazzar tut ils quatter posts.
Enfin ils 22 da favrer pon ils vischinadis u gruppas da 15 persunas nominar candidatas e candidats per ils posts communals. L’emprim scrutini è ils 2 d’avrigl 2017, il segund ils 21 da matg 2017. La nova perioda d’uffizi cumenza l’emprim da fanadur 2017.
Elecziuns 2017


text:
En in studi che sa basa sin indicaziuns dal center naziunal per la segirezza da cyber NCSC, vegn il servetsch secret da la Russia descrit sco attatgader en l’internet. El haja la finamira da semnar discordia en il mund. Tranter auter fa la Gronda Britannia responsabel il servetsch secret russ per l’attatga da hacker «Bad Rabbit» e sin l’agentura d’antidoping mundiala «WADA» il 2017. Plinavant er per las attatgas sin ils democrats en ils Stadis Unids il 2016 e per l’enguladitsch dad emails d’in emettur da televisiun en la Gronda Britannia il 2015.
Il minister da l’exteriur britannic, Jeremy Hunt, ha numnà las attatgas brutalas ed arbitraras. La Russia n’ha betg prendì posiziun davart questas renfatschas. La relaziun tranter la Gronda Britannia e la Russia è il mument fitg tendida.
RR novitads 06:00


text:
Sin la via dal Pass dal Gottard, al portal nord dal tunnel Fieud hai dà ier saira a las 22:40 in grev accident. Tut las sis persunas, ch'eran en ils dus autos involvids, sajan grevamain blessadas ed ospitalisadas. Duas persunas sa chattan en privel da vita, communitgescha la Polizia chantunala dal Tessin.
In auto cun numera beltga è collidà frontalmain cun in auto registrà en l'Italia. Tenor la polizia n'èsi betg cler, tgi che ha manà ils autos e co l'accident è capità. Il tunnel Fieud ha stuì vegnir serrà. La via dal pass è stada serrada fin questa damaun a las 08:00.


text:
Més
El més (en Lombàrt apò ol mìs; pluràl i mis) l'è 'n ünità de tép, dopràda 'ndèi calendàre e 'ndèi lönàre, lónga piö o méno come 'na lönasiù (29.53 dé), cioè 'l ciclo compléto de le fàzi de la lüna: per ezèmpe de lüna nöa a lüna nöa. De chel che sàlta fò de le ricérche dei archeòlogi, sömèa che l'òm el gàpe cumiciàt a cüntà i dé en relasiù a le fàzi de la lüna amò 'ndèl Paleolìtich.
El més lünar l'è amò 'ncö dopràt come bàze per divèrsi calendàre en tàte bànde del mónt.
El calendàre che se dopèra per la vìta civìl en Italia (el calendàre gregorià) el divìt l'an en dùdes més: Zenér, Febrér, Mars, Bril, Màgio, Zögn, Löj, Óst, Setèmber, Utùer, Noèmber e Dezèmber


text:
Porsona
Homo sapiens (LINNAEUS, 1758; dal latin «porsona che sá ») é la definiziun tassonomica dla porsona moderna. Ara toca pro le jëne Homo, de chël che ara é la sora sort viënta, pro la familia di hominidae, pro l’ordin di primates, pro la classa di mamifers y pro le dominium di eucarioc.
La storia dla porsona vëgn a se le dé tla Storia dla tera. Les periodes dla storia dla porsona é la:
Storia post-classica/medievala
Aladô de reperc ciafá dl 2017 tl Marocco dess la sort Homo sapiens s’avëi svilupé dan da ca. 300.000 inant tl’Africa dl ost, daolache ara é spo piada ia a colonisé i atri continënc [1].
La teoria plü reconesciüda sön la evoluziun dla porsona é che:
• la sot-tribú Hominina s’aís svilupé tl Rift african da na popolaziun de ominids dan da ca. 5-6 miliuns d’agn;
• le jëne Homo s’áis desfarënzié dal Australopithecus dan da 2,3-2,4 miliuns d’agn y che al s’ais slarié fora söla tera sciöche Homo erectus
• che la sort Homo sapiens s’ais svilupé tl’Africa dan da 300.000-200.000 agn y s’áis plü tert (dan da 100.000-65.000 agn) slarié fora sön la tera ince tres ibridaziuns cun sortes somiëntes sciöche Homo neanderthalensis y Homo de Denisova
Valgügn antropologs arata che la sort Homo sapiens áis döes sot-sortes[2]:
• Homo sapiens sapiens, la porsona moderna
• Homo sapiens idaltu, na paleo-sot-sort morta fora
Al é gnü porté ite sciöche paleo-sot-sortes dl Homo sapiens:
• Homo sapiens heidelbergensis (porsona de Heidelberg)
• Homo sapiens neanderthalensis (porsona de Neandertal)
La porsona á n ciorvel dër strotoré y svilupé che é dër gran respet ales dimenjiuns dla porsona, che ti é da svilupé pinsiers tla forma de rajonamënc, lingac, creativité y introspeziun. Chëstes abilités desfarënziëia la porsona dales atres creatöres viëntes. Porater á la porsona d’atres carateristiches fondamentales:
- la postöra rodunta, che pro i mamifers vëgn ma dant ti cangurs
- i mëmbri dessura lëdi y cun gran sensibilité
- la vijiun binocolara che vá debojëgn por la perzeziun dla profondité (stereopsis)
- la prezijiun tl manajé i ogec
Tabela de confrunt[mudé | muda l codesc]
- I inoms dles sortes é evidenziá sce al é dan man tröc fossils. Al é ince porté ite sortes che ne é nia ciamó gnüdes reconesciüdes ufizialmënter.


text:
Durant ir a currer ha il cor da Marco Borradori smess da batter. Ils organs han gì gronds donns, oravant tut il sistem da la gnerva central è vegni donnegià. Per las Tessinaisas ed ils Tessinais era la novitad da sia mort surprendenta. Tant pli gronda è la tristezza. Dal grond cordoli che la mort ha chaschunà è era la redactura dal radio da la svizra taliana RSI Amanda Pfändler surstada. En la citad vegnan purtadas fluras e chandailas, sin raits socialas purtrets da Borradori ed en las gasettas eran bundant 200 annunzias da mort. Insatge uschè n'haja ella anc mai vis en il Tessin, di Pfändler. Tenor ella haja quai da far cun il carisma da Borradori. El eria in ch'ins scheva ch'el enconuschia las abitantas ed abitants cun num, adina dad avair per in discurs e fitg datiers a la populaziun.
Marco Borradori
El è naschi ils 6 da fanadur 1959. Avant la carriera politica ha el lavurà sco advocat e notar. Il 1991 è el vegni elegì per la partida Lega en il Cussegl Naziunal ed il 1992 è el vegni elegì en il cussegl communal da Lugano. Dal 1995 enfin il 2013 è el stà el cusseglier guvernativ da Lugano e suenter president da la citad da Lugano.
Il funeral da Marco Borradori ha lieu mardi. A las 9.30 datti in cortegi davent dal sez da la Lega dei Ticinesi en la Via Monte Boglia. La fin dal cortegi è en il stadion da ballape Cornaredo nua che il funeral cumenza a las 10.00. Tranter auter tegna il Cusseglier federal tessinais Ignazio Cassis in pled al funeral. Il medem di vegn introducì in di da commemoraziun uffizial e perquai restan l’administraziun ed ils servetschs da la citad da Lugano serrads. Plinavant è vegni endrizzada sur fin d’emna ina chombra sepulcrala nua che la populaziun po pigliar cumià da Marco Borradori.


text:
Le Châtelard (CH-FR)
Le Châtelard a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.48 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 359 abitant.
El cumün de Le Châtelard al se tröva a una altitüden de 903 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Grangettes, Marsens, Massonnens, Sorens, Villorsonnens.
RiferimentModifega
Ligam de föraModifega
- Le Châtelard in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Brësa
Artìcol in dialët piaṡintëin
Brësa (Brescia in italian) l'é un cumoin d' la Lumbardia ad 192.165 abitant, capitäla d' la so pruvincia. A l'é la seconda citä lumbärda dop Milan par nümar d'abitant. Il la ciaman Leunësa d'Italia, num ca g'äva dat al pueta Giosuè Carducci. La citä l'é pusisiunä in dua la Val Trompia la finisa e la s' vèra in s' la Pianüra Padana.
La so "area urbana" (i dinturan cun i cumoin tac a la citä) la 'riva a avigh tra i 350.000 e i 500.000 abitant, a seconda d' la manera da msürä


text:
A Cuira va quests dis a fin in pitschen festival da Jazz. Quel ha organisà l'uniun «JazzChur». Dals 9 fin ils 15 d'avust han lieu differents concerts en differentas localitads.
Il iniziant da quel festival, Rolf Caflisch, tira ina bilantscha positiva.
Ina gronda part è fitg led da puspè pudair giudair l'atmosfera d'in concert.
Las mesiras e prescripziuns dals uffizis hajan ins adina pudì tegnair en. Ils organisaturs vulan mantegnair vinavant quest festival. Er proxima stad duain avair lieu uschia occurrenzas a Cuira – sche pussaivel sut circumstanzas normalas.


text:
- Georgia: Ils resultats vegnan publitgads cuntinuant. Joe Biden ha entant surpiglià la testa, cun passa 7'200 vuschs avantatg sin Donald Trump.
- Arizona: L'avantatg che Joe Biden ha a Donald Trump munata a prest 30'000 vuschs. Ulteriurs resultats vegnan spetgads oz.
- Pennsylvania: Actualmain maina Biden en Pennsylvania cun passa 28'000 vuschs avantatg. Ils resultats vegnan publitgads cuntinuant. Las autoritads van da quai ora ch'i pon dumbrar ora oz las pli bleras vuschs.
- Nevada: Biden maina actualmain cun bun 22'000 vuschs avant Trump. I vegn quintà che tuttas vuschs sajan quintà fin dumengia saira. Resultats intermediars duai dentant dar gia oz.
- North Carolina: Actualmain ha Trump in avantatg da passa 76'000 vuschs. En quest stadi èn vuschs dadas giu per brev valaivlas, sch'ellas arrivan enfin ils 12 da november. Quai sch'igl èn vegnidas inoltradas il di da las elecziuns. Il resultat definitiv vegnia betg communitgà avant l'emna proxima.
La cursa resta averta
La dumonda è simpla: Resta Donald Trump (74) president dals Stadis Unids u vegn Joe Biden (77) il nov um pussant a Washington D.C.? La cursa per la Chas'alva è vinavant averta. La decisiun vegn probablamain pir a crudar en in pèr dis.
Trump ha reclamà victoria per el
Malgrà che Donald Trump è anticipadamain sa declerà sco victur da l'elecziun, ha ses contrahent Joe Biden vinavant schanzas da daventar il 46avel president dals Stadis Unids. Tgi che gudogna la finala, vegn decis ina giada dapli en ils Swing States sco Pennsylvania, Wisconsin e Michigan. Wisconsin e Michigan ha entant Joe Biden pudì segirar, quai fan ora total 26 vuschs d'electurs. Ma er en il stadi federativ da Georgia na datti anc betg in cler victur. Per gudagnar il presidi dovri 270 vuschs electoralas. Stan actual vegn Joe Biden sin 253 e Donald Trump sin 213 vuschs.
Probabel status quo en il congress
En la chombra dals represchentants salvan ils democrats la maioritad. En il senat probablamain ils republicans.
Il ticker è a fin
-
10:04
Co vai vinavant?
La dumbraziun da las vuschs en ils stadis federativs decisivs Georgia, Wisconsin, Michigan e Pennsylvania dovran anc pli ditg. Il guvernatur da Pennsylvania, il democrat Tom Wolf, ha declerà sin Twitter che passa in milliun cedels – che sajan vegnids tramess per posta – na sajan anc betg dumbrads.
En tscherts Counties da Pennsylvania ed er citads da Georgia datti uss ina pausa. La dumbraziun da vuschs vegn cuntinuada damaun marvegl (temp local).
-
9:31
Tgi daventa president?
Er pliras uras suenter ch'ils locals electorals han serrà, n'èsi betg cler, tgi che daventa il 46avel president dals Stadis Unids. Er las medias americanas sa tegnan enavos da proclamar in victur. Tenor stan actual n'ha nagin dals dus candidats cuntanschì la maioritad necessaria da 270 vuschs.
Matematicamain han omadus candidats anc la pussaivladad da gudagnar l'elecziun. Cunzunt ils cedels electorals ch'èn vegnids tramess per posta pudessan anc midar il resultat en favur da Biden. Ordavant avevan numnadamain surtut ils democrats annunzià da vulair votar per correspundenza.
Cun in resultat definitiv n'èsi uschia betg da quintar las proximas uras. Er perquai che las dretgiras vegnan probabel anc a sa fatschentar cun l'elecziun.
-
9:15
Arizona va a Biden
Il candidat dals democrats gudogna en il stadi federativ dad Arizona che valeva sco bastiun dals republicans. Quai rapporta l'agentura da novitads AP.
-
9:02
L'elecziun n'è anc betg decidida – malgrà la pretensiun da Trump
Actualmain n'èsi betg cler, cura ch'igl è da quintar cun in resultat final. Fin uss n'èn betg tuttas vuschs dumbradas – cunzunt betg en Swing States sco Pennsylvania, Wisconsin e Michigan.
Stan actual: Joe Biden vegn sin 220 vuschs, Donald Trump sin 213. Necessarias per gudagnar l'elecziun èn 270 vuschs electoralas.
-
8:36
Trump: «Nus avain gudagnà»
Il president en uffizi annunzia en la televisiun ch'el haja gudagnà l'elecziun. Trump pretenda ch'el haja gudagnà a Georgia ed a Pennsylvania. Dentant n'èn quests stadis anc betg dumbrads. Nagin emettur n'ha fin uss confermà.
Plinavant ha Trump ditg ch'ils democrats hajan savì ch'els na possian betg gudagnar ed emprovian uss dad engular la victoria. El ha ditg ch'el veglia ch'il Supreme Court frainia la dumbraziun.
-
7:51
Biden reconquista in district da Nebraska
President Trump ha tenor l'agentura da novitads AP gudagnà 4 da las 5 vuschs electoralas da Nebraska. Biden survegn 1 vusch. Avant quatter onns eran anc tut las vuschs idas als republicans.
Nebraska e Maine èn ils sulets stadis federativs che repartan lur vuschs electoralas.
-
7:31
Trump gudogna a Texas
Ulteriuras 38 vuschs per Trump. El gudogna a Texas. Dapi decennis va il stadi en il sid als republicans. El na vala betg sco Swing State.
-
7:13
Trump gudogna a Montana ed annunzia in statement
Il president en uffizi gudogna 3 ulteriuras vuschs a Montana. Suenter ses contrahent Joe Biden annunzia er el bainprest in statement. Sin Twitter discurra el gia dad ina gronda victoria.
-
7:10
Nancy Pelosi defenda ses sez en il congress
La pledadra da la chombra dals represchentants, la democrata Nancy Pelosi, defenda ses sez. Ella ha cleramain gudagnà en ses circul electoral en la California. Quai rapporta l'agentura da novitads AP.
Tenor calculaziuns da plirs emetturs èn ils democrats sin buna via da tegnair lur maioritad en la chombra dals represchentants.
-
7:05
«Trump e Biden pon anc adina omadus gudagnar»
Tenor l'expert da SRF, Beat Soltermann, procuran la finala ils resultats en ils quests trais Swing States per la decisiun: Michigan, Wisconsin, Pennsylvania. Dentant er a Georgia – là vegnan las vuschs pir damaun ad esser dumbradas a fin.
-
6:52
Biden: «Nus essan optimistics»
En ses pled en la televisiun è Joe Biden optimistic da gudagnar l'elecziun. El haja adina ditg ch'i possia ir in zic pli ditg enfin ch'i dettia in resultat.
-
6:49
Florida va a Trump
Donald Trump gudogna l'impurtant Swing State Florida ed uschia 29 ulteriuras vuschs.
-
6:24
Biden vul dar in statement
Per las 6:45 (temp svizzer) ha Joe Biden annunzià in statement. Quai ha communitgà ses team da campagna. Davart il cuntegn na datti naginas indicaziuns.
-
6:19
Biden gudogna a Hawaii e Minnesota
Sco spetgà gudogna Joe Biden la maioritad a Hawaii (4 vuschs). Quai rapporta l'agentura AP. Tenor agenturas va er Minnesota (10 vuschs) a Biden.
-
6:08
«Nagin republican è vegnì president senza Ohio»
In'ulteriura surpraisa pussibla na datti para betg per ils democrats ad Ohio. Il stadi federativ va sco gia avant quatter onns a Trump. Quai rapportan plirs emetturs sco CNN e Fox News. Per Trump fiss quai ina victoria impurtanta – er perquai: «Nagin republican è vegni president senza gudagnar ad Ohio», di l'expert dad SRF Arthur Honegger.
-
5:47
Democrats salvan maioritad en la chombra dals represchentants
Tenor prognosas dals emetturs NBC e Fox News han ils democrats vinavant ina maioritad en la chombra dals represchentants. Fin uss muntava la maioritad dals democrats a 232 dals 435 sezs.
-
5:44
Republicans gudognan sez impurtant en il senat
En il cumbat per la maioritad en il senat ston ils democrats magunar ina terrada: il republican Lindsey Graham po defender ses sez a South Carolina cunter ses contrahent Jamie Harrison. Quai rapportan medias localas.
Il resultat a South Carolina è ina terrada per la speranza dals democrats da survegnir ina maioritad en il senat.
-
5:29
Focus va en direcziun da «Rust Belt»
Tenor stan actual è Trump meglier en cursa che bleras retschertgas han spetgà. Probabel vegn el a tegnair Florida. A North Carolina vesi ora sumegliant. Ed er a Georgia n'èsi betg sa quintar cun ina surpraisa democratica.
Uschia sa drizza il focus sin ils Swing States en il Midwest. Ad Ohio pari da dar ina cursa stretga. Sche Biden gudagnass qua, fiss el puspè cler favorit. Dentant fiss quai ina surpraisa. L'ultim temp ha Ohio mussà cleramain ina tendenza republicana.
Er senza Ohio po il democrat anc far la cursa, sch'el gudogna a Pennsylvania. Dentant èsi là da quintar cun dumbrar tut las vuschs.
-
5:23
Missouri ed Utah per Trump, New Hampshire per Biden
Sco spetgà gudognà Trump en il stadi federativ da Missouri, il medem vala per Utah. Quai rapportan medias localas. Percunter va New Hampshire a Biden.
-
5:19
«I vegn stretg»
Tenor Beat Soltermann, expert da SRF èsi cler che la cursa per la Chas'alva vegn ad esser stretga. Fin uss n'haja dà naginas surpraisas. Trump haja cunzunt gudagnà en il sid dal pajais, Biden en il nordost – sco spetgà. Tgi che gudogna en ils Swing States, è anc avert.
Daco voteschan ils Americans adina in mardi?
Las elecziuns dal president dals Stadis Unids èn adina il mardi suenter l’emprim glindesdi dal november. Quai ha il congress american fixà l'onn 1875. Il cumenzament da november saja il temp ideal. Ils purs hajan lura schon racoltà. Vinavant na saja l'aura anc betg uschè nauscha, che persunas en regiuns periferas na pon betg ir a votar.
Il di da votaziun hajan ins decidì uschia: Il glindesdi saja in di da viadi, la mesemna e la sonda haja dà fieras, il venderdi saja stà in di da preparaziun per la fiera da la sonda. La gievgia era gia lura il di d'elecziun en la Gronda Britannia – da lez temp l'inimi dals Stadis Unids. La dumengia èn ils Americans ids a messa. Uschia è mo restà il mardi.


text:
Jachen Duri Schleich, creschì si en la Val Müstair, viva gia dapi 13 onns en il Mexico. Ils ultims onns ha l’architect visità sia famiglia che viva entant en Engiadina, per regla ina giada l’onn durant var trais emnas.
Quest onn ha la famiglia pudì prolungar il segiurn sin il dubel. Tant el sco sia dunna lavuran dapi il mars davent da chasa. Ed er lur figl frequenta l’instrucziun da scola via computer. Quai haja funcziunà bain per tuts trais, er cun entant avair midà alloschi da Mexico City a Cinuos-chel.
Unic la differenza dal temp è tut tenor in pitschen dischavantatg.
Previs è ch’ils Schleichs turnan puspè a chasa il cumenzament da settember. L’um da 40 onns fa dentant quint che la situaziun na sa mida betg ferm fin tar lur return. Bain pussibel che lur figl n’ha vinavant nagina instrucziun fisica en scola.
Dus munds differents
Da pudair passentar gist dus mais en Engiadina durant la crisa da corona, saja in grond privilegi, uschia Jachen Duri Schleich. Surtut il pudair ir ord chasa ed esser subit en la natira. Quai na saja betg pussibel a Mexico City. Ch’els sajan perquai vid il ponderar da cumprar in auto. Uschia pudessan els ir las fins d’emna ord citad en la campagna.


text:
Oz cumenza l'onn da scola en il Grischun. Uschia era en la scola bilingua a Cuira a Lachen. Varga 300 scolaras e scolars vegnan instruids ed uschia tutga la chasa da scola tar ina da las grondas en il chantun. La minoritad da quels scolars visitan la scola bilingua rumantsch–tudestg.
Levgiament da puspè turnar a Lachen
Miriam Derungs, che instruescha dapi varga 10 onns gia a Cuira en la scola bilingua, è bain stada in zichel gnervusa avant che l'onn da scola ha cumenzà. Da l'autra vart è ella dentant era sa legrada fitg, cunzunt da vesair puspè scolaras e scolars:
Nus na lain gnanc patratgar vid ina instrucziun da distanza.
Quai saja per ella la pli gronda tema, ch'ins stoppia puspè turnar mintgin a chasa e na sappia betg avair il contact direct cun ils uffants.
Per che quai na vegnia betg il cas sa tegna natiralmain era la scola Lachen vid las mesiras d'igiena e distanza. Uschia han scolaras e scolars per exempel da lavar ils mauns mintga damaun cura ch'els entran en classa e survegnan per quest onn ina boxa speziala da seser, per uschè da dir ina sutga persunalisada.
Visita da RTR
Tranter las 7:00 e las 9:00 ha RTR rapportà live en il radio dal cumenzament da scola en la scola bilingua a Cuira. En il center è stà la visita tar la ceremonia d'entschatta e silsuenter il cumenzament da l'instrucziun da la 5avla/6avla classa tar la scolasta Miriam Derungs:


text:
Washington (stat)
Al stat ad Washington (a s lèś /ˈwɒʃɪŋtən/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla còsta òvest dla nasiòṅ, in dal sò cantòṅ più in élt. Al s è unî a la federasiòṅ in dal 1889.
Al cunfìna a nòrd c'n al Cànada, a èst cun 'l Idaho, a sud cun 'l Òregun e a òvest cun 'l Ucéan Pasìfic. 'L è divìś in trénta-nóṿ cuntèi e in duśènt-nuànta cumùṅ.
Al mùcia sù da piò ad sèt migliòṅ e sènt 'd abitànt (c'n un 77.3% ad biànc, un 7.2% 'd aśiàtic e 'n 3.6% ad négar, stand a i dat dal 2010) par na superfìsi ad 184.827 km². Al ciàpa 'l sò nóm in unōr dal prim presidènt americàṅ George Washington. Al stat al gh'à da piò ad mila dighi e 'l 80% e pasa dla sò energìa l'è idro-lètrica.
La capitàl l'è Olympia ma la sò sità più impurtànta 'l è Seattle, la sità dal grunge, ch'la mùcia sù dagnóra setsènt-mila abitànt. Àtar sènt'r impurtànt i èṅ Spokane, Tacoma, Vancouver, Bellevue, Everett e Renton.
Al sò muntàgni più impurtànti i èn la Cadéna dal Cascàdi in du a gh'è la sò muntàgna più granda, al mònt Rainier, un vulcàṅ punsànt élt 4.392 métar. In dal 1980 invéci a s è daśdâ 'n àtar vulcàṅ, al Mònt ad Sant'Èlena, cupànd sinquànta-sèt parsòni e dimóndi bèsti salvàdghi.
In dgl'elesiòṅ p'r elèś'r al presidènt di Stat Unî al stat 'l è pasâ da la banda di demucràtic da 'l 1988 dòp quàtar vòlti ch'invéci 'l iva vutâ p'r i republicàṅ. Al sò guvernadōr, da 'l 2013, 'l è 'l demucràtic Jay Inslee. In dal stat ad Washington a s pōl dmandàr ajùt par tōr-as la vita, a gh'è 'l matrimòni p'r al parsòni dal stés sès, a s pōl tgnir o véndar la cànnabis e in part anc la marijuàna, tut quèi pasâ cun di referéndum.
Dimóndi impurtànt in dal stat ad Washington l'è la lavurasiòṅ dal légn ma anc la cultivasiòṅ 'd àlbar da fruta cuma i póm, pir, sréśi, lampòṅ e òli 'd mènta (prim pòst in dla federasiòṅ) ma anc ad mugnàghi, spàraś, arvéa, ua, patàchi e lintéci. L'indùstria la prudùś aparéć (Boeing), màchini (Paccar), nâṿ e mìsii, qvéla dal pés invéci la s è specialiśàda in dla pésca dal salmòṅ. Anc l'infurmàtiga chè la fà fòrt (Microsoft, Bungie, Amazon e Nintendo). In dal Śnar dal 2015 al sò tas ad diśucupasiòṅ 'l éra 'l 6,3%. A Washington a n gh'è minga dal tasi p'r al parsòni ma a s paga 'n 6,5% ad baś su i prudót in véndita, pò al sità i èṅ libri ad śuntàr-ag quèl a piaśēr (Seattle e soquànti atri sità i dmànd'n al 9,5%).


text:
Las ultimas duas rundas da la qualificaziun èn vegnidas dadas senza aspectaturs. Enstagl da chant da fans e canerunas giud las tribunas – silenzi! Il scumond da public ha dentant in effect negativ sin dapli che be l’atmosfera en las hallas da glatsch. Hockey da la liga naziunala è business, e gieus senza aspectaturs èn cassas vitas.
Nagins gieus enfin ils 15 da mars
Ils playoffs na cumenzan betg la sonda proxima. Il manaschi dal campiunadi da las duas pli autas ligas da hockey sin glatsch svizzer è uss interrut fin ils 15 da mars. Quai ha decidì la radunanza extraordinaria da la liga. Ils clubs na vulan betg dar ils gieus da playoffs senza aspectaturs. Il motiv sajan las pretensiuns da las autoritads per cumbatter il coronavirus.
L'ulteriur proceder duai vegnir decidì ils 13 da mars.
RTR novitads 14:00