text:
Tge sche roboters giessan en la guerra?
Cura ch'jau hai legì per l'emprima giada il titel dal WEF 2016 hai jau pensà, ma bravo, puspè in motto bravamain avert. Cun leger anc ina giada e surtut cun leger era la decleraziun tiers hai jau pensà, aha. E cun guardar tras il program hai jau stuì dir: wow, quai è in tema concret.
Sche jau pens enavos als ultims forums ch'jau sun stada, pens jau vi dal motto "resilient dynamism", nua che nagin ha propi savì per tge ch'i giaja. Ils ultims dus onns èsi lura ì per recrear il mund u per il nov context global. Temas damai uschia averts, che tut ha gì plazza.
Roboters, segirezza e fugitivs
Quest onn para tut dad esser pli focusà. Sin la crisa da fugitivs, sin la situaziun da segirezza en l'Europa e sin intelligenza artifiziala. Uschia datti discussiuns che vegnan ad empruvar da chattar soluziuns per la crisa da fugitivs, che vegnan a tematisar la situaziun da segirezza en l'Europa, ed i dà ina discussiun che sa dumonda, tge sche roboters giessan en guerra.
Quai tuna bain bler pli concret ed actual, ni betg?
Jau en mintga cas sun spanegiada sche mes ultim forum d'economia mundial vegn ad esser quel forum cun las discussiuns las pli concretas.
Dal rest: mia collega Fabia Caduff rapporta quest onn per l'emprima giada dal WEF. Co ch'ella è sa preparada e cun tge malsegirtads ch'ella ha gì da cumbatter pudais leger en ses diari.


c: text/html

text:
Ils detagls da l'inscunter na sajan però anc betg definids. Quai ha communitgà il pledader dal Cussegl federal.
Ulteriurs inscunters
Plinavant duai Berset era s'inscuntrar cun il president da la cumissiun da l'UE Jean-Claude Juncker u la primministra britannica Theresa May. Gia fixà saja in inscunter tranter Berset ed il primminister da l'India Narendra Modi. Ensemen cun Schneider-Amann veglia Berset discutar cun il primminister da l'India.
Il president da la Confederaziun ed il fundatur dal forum Klaus Schwab avran mardi il 48avel Forum mundial d'economia.
RR novitads 18:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- L'armada dal Israel annunzia la notg passada in'attatga da rachetas en direcziun da lur basa sin il Plateau dal Golan.
- Tenor indicaziuns israelianas duain truppas iranaisas or da la Siria esser responsablas per questa attatga.
- Intginas rachetas hajan ins pudì destruir. Infurmaziuns davart blessadas na datti betg.
- Medias a Damascus rapportan il medem temp d'attatgas israelianas sin territori dal stadi da la Siria.
Plateau dal Golan
Il Plateau dal Golan sa chatta tranter Israel e la Siria. La gronda part dal territori è occupà dapi l'onn 1976 dal Israel. Internaziunal vegn il Plateau dal Golan renconuschì sco part da la Siria. Ina pitschna part dal territori stat dapi il 1974 sut la controlla da l'ONU. Il status dal Plateau dal Golan è in impediment per tractativas da pasch tranter ils duas pajais.
Tar attatgas ord l'aria da l'Israel en direcziun basas militaras iranaisas en la Siria èn tenor il minister da la defensiun Avigdor Lieberman bunamain l'entira infrastructura da l'Iran vegnida tutgada. Percunter na sajan naginas da las 20 rachetas sajettadas en direcziun Plateau dal Golan detunadas. Quai tenor indicaziuns da Lieberman a chaschun d'ina conferenza da pressa. Ins haja pudì destruir quatter rachetas. El speria che questa «episoda» saja ussa a fin. Els n'hajan nagin interess vid ina escalaziun.
Pli u main il medem temp rapportan medias da la Siria d'attatgas dal Israel sin miras en la Siria. Pliras rachetas duain avair tutgà miras en la provinza Quneitra en il sidvest da la Siria. Ed era aviuns da cumbat israelians duain esser stads en acziun.
Las attatgas da rachetas preoccupescha l’entir mund
Las regenzas da la Germania, da la Frantscha e da la Gronda Britannia supplitgeschan las partidas da sa tegnair enavos. Er la Russia è sa mussada preoccupada. Sco il minister da l’exteriur Sergej Lawrow ha ditg, haja la Russia appellà tant l’Iran sco er l’Israel da desister da provocaziuns. Da l'autra vart vesan ils Stadis Unis da l'America ils schabetgs sco cumprovà ch'ins na possia betg sa fidar da l'Iran.
RR novitads 06:00


text:
Il gudogn net è, cumpareglià cun il medem temp da l'onn avant, creschì per passa 80 milliuns francs. Sco quai che Lonza ha communitgà, èn era la svieuta ed il gudogn da manaschi s'augmentads. La svieuta da l'interpresa da chemia munta a duas milliardas francs.
Motiv per las bunas cifras èn tranter auter la sparta Pharma&Biotech che producescha substanzas farmaceuticas, sco er il pli grond segment da chemicalias finas nua ch'ì vegn tranter auter producì substanzas per nutriment u per la cosmetica.
RR novitads 08:00


text:
Rodio
El ròdio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Rh. El g'ha nömer atòmich 45, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de ròdio el g'ha 45 prutù. En natüra se 'l tróa sota fùrma de 'n ünech izòtopo stàbil, el 103Rh.
L'è stat scuprìt del chìmich inglés William Hyde Wollaston endel 1803, póch tép dòpo ìga scuprìt el palàdio. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla gréca rhodon che völ dì ròza, per vìa del culùr de giü dei sò compòscc.
L'è 'n metàl nòbil, che se coróde mìa tat facilmènt, de 'n culùr biànch arzentàt che riflèt 'na gran part de la lùce che 'l ciàpa, dür ma fàcil de laorà. L'è stat per tat tép el metàl piö car de töcc, endel 2008 a crumpàl ghe ülìa de piö de 10000 $ a l'óncia, che corespónt a 350$ al gram[1]


text:
Malgrà che la naiv è quest’enviern vegnida pir tard, pon ils organisaturs dal Maraton da skis engiadinais nudar passa 10'500 annunzias. En tut èn 45 squadras da fatschentas e 35 classas da scola s’annunziadas l'eveniment dals 12 da mars 2017.
Per la 18avla cursa da dunnas èn fin uss s’annunziadas radund 600 participantas (33 squadras), scrivan ils responsabels.
Trais dis avant il grond maraton, ils 9 da mars, è la premiera da la cursa da notg engiadinaisa. Per questa cursa èn s'annunziadas fin uss 145 persunas. Ils organisaturs speran sin 300 fin 400 participants.
RR novitads 10:00


text:
Check this out on Chirbit
Quand ch'as parla 'd batèsim a-i é tante idèje dròle ch'a ven-o an ment a la gent. A-i é pr' esempi coj ch'a penso ch'a sìa mach na formalità, na sòrt ëd benedission, e coj ch'a chërdo ch'a sia squasi na magìa, ch'a basta lòn për cambié la condission ëd col ch'a ven batesà, idèja ch'a l'é nen tant da leugn da na superstission bela e bon-a. La dotrin-a dla tradission a giuta nen tant a fé 'd ciarëssa ambelessì. A l'é sèmpre mej, antlora, resté a lòn ch'a diso le Scriture Sante, ch'a l'é l'ùnica autorità ch'i podoma fidesse, përchè a mostra ciàir lòn ch'a l'era la fej cristian-a a l'origin e lòn ch'a dovrìa 'dcò esse ancheuj.
La sostansa dël batesim cristian a l'é l'istess ëd na diciarassion, na firma, na signatura. A l'é 'n segn che dëspërchiel a l'é gnente, ma ch'a pija tuta soa significassion, sò sens, da coj ch'a lo pràtico (sìa coj ch'a lo fan che coj ch'a l'arsèivo). Ël batèsim che Gioann a ciamava la gent d’Israel a sogetesse, a dovìa esse ‘l segn che coj ch’as na sogetavo a j’ero përdabon pentisse dij sò pecà (ch’a confessavo) e ch’a j’ero sël serio an camin a cambié soa manera ‘d vive për seguité ‘l volèj ‘d Nosgnor. Tanme as deuvra l’eva për netié ‘l còrp, parèj l’euvra ‘d Nosgnor (che ‘l batèsim a n’é ‘l segn) a cambia la vita dël chërdent angagià.
An tra ‘d coj ch’as presentavo al batèsim ëd Gioann a na j’ero tanti che sincer a së prontavo a la vnùa dël Messia con la giusta disposission. D’àutri a j’ero nen sincer e a lo fasìo “tant për fé”. Sti j’ùltim Gioann a l’avìa nen tëmma a ciameje “Rasa ‘d vipre”!
Coma ch’a l’é che ‘dcò Gesù a l’era presentasse a Gioann për fese batesé? Gesù a l’avìa ‘d sicur gnente da fesse përdoné; Gioann as n’ancòrz e a veul nen bateselo. Ël batèsim ëd Gesù a dovìa esse ‘l segn nen mach ëd Soa aprovassion che lòn che Gioann a fasìa a l’era giust, ma la diciarassion ëd lòn che Gesù a l’era vnùit a fé an ësto mond: la trasformassion ëd l’esistensa ‘d coj ch’as fido an Chiel ch’a l’é ‘l prodòt ëd Sò sacrifissi an sla cros. Ant sò batèsim, Gesù a “sotsignava”, a “butava soa firma” për fé ‘l travaj ëd “porté vìa” ij pecà, le colpe ‘d coj ch’a-j confessavo e ‘d rendje ‘d person-e neuve, arconcilià con Nosgnor. Sò batèsim a l’era na proclamassion “visiva” ‘d chi ch’a l’é Chiel e ‘d lòn che Chiel a l’é vnùit a realisé an ësto mond.
L’istess a l’é për coj ch’as bateso o ch’as fan batesé ancheuj: lor a arsèivo ‘l segn che Nosgnor Gesù Crist a veul e peul trasformé soa vita ‘d lor për rendla conform al volèj ‘d Nosgnor. A l’é quejcòsa da fé “an sël serio”: fidé la vita al Salvator Gesù Crist, dventé sò dissèpoj e seguitelo. Se lolì a càpita nen “an pratica”, tuta l’eva dij batèsim dë sto mond veul dì gnente.
Le leture bibliche d’ancheuj as arfan pròpi a sòn.
Batèsim ëd Gesù - "La susta dla venùa dël Messìa a l’era granda an tra la gent e tùit as domandavo s’a le vòlte mai a sarìa nen chiel, Gioann, ël Messìa. Gioann a rëspondìa a tuti parèj: “Mi, antant, iv batëso con d’eva, ma a-i na ven un ch’a l’é pì grand che mi, tant grand che mi i sarìa gnanca degn ëd dëslié le liasse dle sàndole ch’a pòrta. Col-là av batesrà con lë Spirit Sant e con ël feu. Con sò val, chiel a l’é pront a separé la strobia dal gran. Peuj a netierà soa àira: a rabrastrà ‘l forment e l’ambaronrà ant sò grané, ma la strobia a la farà brusé ant ël feu ch’as dëstissa nen”. Con coste e motobin d’àutre esortassion, Gioann a nunsiava al pòpol la bon-a neuva Pì ‘d lòn, Gioan a criticava an pùblich ël tetrarca Eròd përché col-lì a l’avìa vorsù maridesse con Eròdias, la fomna ‘d Flip sò frel, e për càusa ‘d tut ël mal ch’a l’avìa fàit. Parèj, Eròd a l’ha falo buté an përzon, giontand ëdcò cost pecà a tùit j’àutri ch’a fasìa. Ora, antant che la gent as fasìa batesé, ëdcò Gesù a l’é fase batesé. Mentre che Gesù a pregava, ël cél a l’é dovertasse, e lë Spirit Sant a l’é calà an sù chiel sota na forma ‘d còrp, coma col ëd na colomba. Antlora a l’é staje na vos dal cél, ch’a l’ha dije: “Ti’t ses mè fieul, ch’i jë veuj tant bin: i son pròpi compiasume ‘d ti” Luca 3 (15-17,21-22).
Nosgnor, ël Salvator d’Israel. "Ma adess, scota lòn ch’at dis ël Signor ch’a l’ha create, ò pòpol ëd Giacòb, col ch’a l’ha butate ansema: 'Àbie nen tëmma, përchè i son mi ch’i l’hai riscatate; i l’hai ciamate për nòm, ti ‘t ses mè'. Se ti ‘t l’avras da travërsé d’aque ancreuse, i sarai con ti. Se ti ‘t l’avras da passé ‘d rivere, la corent at quatrà nen tant da fete meuire nià. Se ti ‘t l’avras da marcé pr’ ël feu, at brusrà nen, le fiame at consumran nen. A sarà parèj përchè mi, ël Signor, i son tò Dé, ël sant d’Israel, tò Salvator. Për riscatete i darìa l’Egit, l’Etiòpia e Seba a tò pòst. Për mi it ses tant pressios e amà ch’i darìa an barata d’àutra gent an cambi ‘d toa vita. Àbie nen tëmma, përchè mi i’t son dacant! I farai torné tò fieuj da l’orient e da l’ocident. I dirai al nòrd e al meridion: “Porteme andarera ij mè fieuj e le mie fije; feje ven-e dai canton pì distant ëd la tèra tuti coj ch’a pòrto mè nòm, coj che mi i l’hai creà për mìa glòria, përchè i son mi ch’i l’hai formaje e faje. Fé seurte ‘l pòpol ch’a l’ha ‘d euj ma ch’a vëd nen, ch’a l’ha d’orije ma ch’a sent nen” Isaia 43 (1-7).
Orassion. Pare ch'it stas ant ël cél, ch' al batèsim ëd Gesù ant ël fium Giordan it l'has proclamalo tò Fieul bin-amà e ch'i l'has onzulo con lë Spirit Sant: acòrdane che tuti coj ch'a son batesà an sò Nòm a sìo fedej al Pat ch'a l'han fàit e ch'a lo confesso coragios coma Signor e Salvator; che con Ti e con lë Spiri Sant a viv e a regna, un sol Dé, an glòria eterna. Amen.
Leture bìbliche dël lessionari - 10 'd Gené 2016 - Prima Duminica dòp l'Epifanìa


text:
Istorgia
Pro Helvetia marchescha dapi il 1939 la politica culturala svizra. Il Cussegl federal ha fundà ella curt avant la Segunda Guerra mundiala. L’entschatta è ella ina cuminanza da lavur per la «Defensiun naziunala spiertala» cunter la Germania naziunalsocialistica e l’Italia faschistica. Il 1940 sa chasa ella en las emprimas duas localitads da biro al Hirschengraben a Turitg.
Il 1949 vegn Pro Helvetia transfurmada en ina fundaziun da dretg public. Ella ha ussa l’incumbensa da mantegnair la cultura svizra, da la derasar a l’exteriur e da la promover en Svizra. Las incumbensas e l’organisaziun vegnan francadas il 1965 l’emprima giada en la lescha. Las activitads internaziunalas da la fundaziun daventan pli e pli impurtantas.
La mesadad dals onns 1980 sa profilescha Pro Helvetia a l’exteriur. Il 1985 fundescha ella l’emprim post exteriur, il Centre Culturel Suisse a Paris, ed il 1988 inaugurescha ella il biro da colliaziun a Cairo. Pli tard stabilescha la fundaziun ina rait da biros da colliaziun e d’instituziuns partenarias sin tut il globus.
Las incumbensas e l’organisaziun da Pro Helvetia s’adattan dapi la fundaziun adina puspè a las midadas dals basegns socials e culturals. A chaschun da ses giubileum da 70 onns il 2009 scriva la istoricra Rahel Bühler: «La critica è savens stada il motor per midadas, ella ha fatg adattar Pro Helvetia sia organisaziun, ses stil da communicaziun ed ils meds utilisads a las novas premissas».
Il 2012 entra en vigur la lescha per promover la cultura che refurmescha la fundaziun fundamentalmain. Il cussegl da fundaziun vegn sminuì da 25 sin nov commembers. Per l’emprima giada vegn separada cleramain la pussanza strategica ed operativa tranter il cussegl da fundaziun ed il secretariat. Da nov determinescha la «Missiva davart la finanziaziun da la promoziun da la cultura da la Confederaziun» (missiva da cultura da la Confederaziun) ils meds finanzials da la fundaziun.
Indicaziuns bibliograficas:
Ursula Amrein: «Los von Berlin!» Die Literatur- und Theaterpolitik der Schweiz und das Dritte Reich. Chronos, Turitg 2004.
Claude Hauser/Bruno Seger/Jakob Tanner (eds.): Zwischen Kultur und Politik. Pro Helvetia 1939 bis 2009. Pro Helvetia/NZZ Libro, Turitg 2010.
Thomas Kadelbach: «Swiss Made». Pro Helvetia et l’image de la Suisse à l’étranger (1945-1990). Editions Alphil, Neuschatel 2013.
Georg Kreis: Vorgeschichten zur Gegenwart. Ausgewählte Aufsätze, tom 2. Schwabe, Basilea 2004.
Pauline Milani: Le diplomate et l’artiste. Construction d’une politique culturelle Suisse à l’étranger (1938-1985). Editions Alphil, Neuschatel 2013.


text:
Lescha davart ils gieus per daners
52% èn il mument decis u plitost decis persuenter dad approvar la lescha davart gieus per daners. En Svizra tudestga èn ils votants pli sceptics davart la nova lescha che en la Svizra romanda. L'enquista mussa ch'in conflict da generaziuns è vinavant pussaivel. Che gieus da daners en l'internet vegnan serrads en Svizra è il sulet argument cun effect dals adversaris da la lescha. Ils aderents pon il mument profitar da l'argument che la nova lescha pudess impedir che daners svaneschian en l'exteriur.
L'iniziativa per il daner cumplain
49% da las votantas e dals votants svizzers èn decis. En avantatg èn fin uss ils adversaris. L'iniziativa è predisponida negativ. Tuttas partidas èn cunter l'iniziativa. Ils arguments èn ina pli gronda controlla dal stadi cunter ina midada ristgada dal sistem. Tenor l'enquista n'èsi pauc probabel che l'iniziativa pudess vegnir approvada.
Per tge vai insumma?
Gieus da daners: Cun la nova lescha èn casinos online da l'exteriur bloccads en Svizra.
Daner cumplain: Tgi duai avair la pussanza da noss daners? Duai quai da nov esser mo la Banca naziunala svizra (BNS) u sco fin uss la BNS e las bancas privatas?
Enquista dal GfS sin incumbensa da la SRG SSR
L’enquista ha fatg la Societad svizra da retschertgas socialas praticas (GfS) sin incumbensa da la SRG SSR. Per l’enquista han ins dumandà 1'201 votants represchentativs, quai tranter ils 16 e 26 d’avrigl 2018. La quota d’errur è tar +/- 2,9%, quai tar ina probabilitad da 95%. Plinavant fan ils auturs da l'enquista attent, che quels resultats mussan la situaziun mumentana da 50 dis avant la votaziun federala.
RR novitads 06:00


text:
Il lieu dal nov center regiunal per l‘Engiadin’Ota e la Bregaglia è previs sper la staziun da Samedan. Il chantun e la Viafier retica han entant suttascrit in contract preliminar davart l’acquist dal terren. Cun centralisar tut ils uffizis chantunals en in lieu saja la collavuraziun pli effizienta ed chaschunia er damain custs per las localitads. Sche tut va tenor plan cun permiss e consentiment da la populaziun grischuna, cumenzan las lavurs da construcziun en quatter onns. L’avertura dal nov center administrativ, cun 120 plazzas da lavur il segund grond center regiunal dal chantun, fiss previs la primavaira 2025.
9 centers en 12 onns
Cun metter ils servetschs chantunals sut in tetg en in center regiunal na perdia la periferia betg exnum, uschia il cusseglier guvernativ Mario Cavigelli. Michael Pfäffli ch'è en la suprastanza da San Murezzan e dal medem avis. Er sche San Murezzan perdia il post da polizia al nov center a Samedan.
Sumegliant ha quai era tunà cura ch'il chantun ha realisà l'emprim dals total nov centers a Glion. La eran blers leds da pudair salvar almain intginas plazzas en la regiun ord spir tema da stuair dar giu ellas a Cuira. Però lunsch da la Surselva siador ch'ins gieva e pli gronda che l'opposiziun vegniva, sa regorda p. ex. l'anteriur president communal da Mustér, Dumeni Columberg.
RR actualitad 07:00


text:
Whistleblowing: stabilida la prozedöra por segnalé comportamënc ilegai
La Junta á aprové la prozedöra por la segnalaziun di comportamënc ilegai. Al gnará ince tut sö denunzies anonimes, sce argomentades sciöche al alda.
En atuaziun dles normes por la prevenziun dla coruziun y dl’ilegalité tla publica aministraziun á la Junta provinziala aprové na prozedöra nöia por la segnalaziun de comportamënc ilegai. La normativa statala fej bele pert dles prozedöres aministratives dla Provinzia, cun zirca 6 – 7 segnalaziuns al ann che reverda dantadöt le personal y les ativités implü di dependënc “Cun la deliberaziuns nöia á la Junta tut la dezijiun ince da tó en conscidraziun segnalaziuns anonimes sce ares al vëgn argomenté bun y ares reverda fac pesoc. La segnalaziun anonima ne é nia preodüda dala normativa statala”, spliga Eros Magnago, secreter general y responsabl cuntra la coruziun. La regolamentaziun dl “whistleblowing” prevëiga tres na norma la sconanza dl dependënt che fej segnalaziuns de comportamënc ilegai, y garantësc la resservatëza dl’identité y insciö la proteziun da discriminaziuns. “Al ne dess nia gní fat confujiun danter la segnalaziun anonima y le dërt da resté anonims che vëgn garantí tres y pro vigni segnalaziun”, insciö Magnago.
Denunzies eventuales pó gní dades jö sot forma de na lëtra stlüta o tres email diretmënter al responsabl dla prevenziun dala coruziun. “La misciun de posta eletronica é whistleblower@provincia.bz.it y pó ma gní lita da me. Les segnalaziuns sot forma de papier vëgn protocolades cun na prozedöra particolara che garantësc la forma anonima”, spliga Magnago. Al pó presenté segnalaziuns düc i dependënc dl’aministraziun, i lauranc de impreses che laora cun les aministraziuns publiches y plü en general düc chi che vëgn en contat cun l’aministraziun publica y sü dependënc. Al vëgn tut sö te na forma particolara düc i reac cuntra l’aministraziun publica, les violaziuns dl codesc de comportamënt, i fac che comporta n dann finanziar poscibl o d’atres ipoteses de aministraziun nia regolara o de vigni sort de maladoranza o abus. Ti 30 dis do la segnalaziun vëgnel daurí n at ofizial che pó gní archivié o ince mené inant ales autorités competëntes. I documënc nezesciars pó gní desciariá clican chiló.
USP


text:
bele da 25 agn incá, se fistidiëia l’aziënda de familia por le bëgn de sü tliënc’.
La famiglia Seeber adöm a sü colaboradûs é conesciüs por na consultaziun profscionala y en sorvisc de valûr. Al vëgn respeté i debojëgns individuai y abiná cun en bun raport danter prîsc y cualité.
La cerna di produc’ mantëgn istalaziuns de stales, implanc’ da muje y desfridé y emplü aredamont agricul y forestal.
La sodisfaziun dal tliënt é tres al pröm post, porchël vëgnel mâ tut sö produc’ controlês tal sortimënt. La bona colaoraziun con i fornidûs, mpormet da avëi dagnora na bona cualité.
Trasport y istalaziun vëgn fac’dô al debojëgn dal tliënt. L’aziënda Agrartechnik é dagnora a disposiziun cun aiüt e consëi.
Gnide a se ciafé tla sënta prinzipala a San Sciomun (dlungia Bornech).
Sperun da podëi se salüdé!
Cun la fondaziun dla sënta a Großkirchheim tla Val de Möll, unse la poscibilité da ti ester plü dampró ince ai tliënc’ dal’Austria.
Stimá tlienc’ y amisc,
bele da 25 agn incá, se fistidiëia l’aziënda de familia por le bëgn de sü tliënc’.


text:
Digitip – App porscha agid tar strucca da fain
- Glindesdi, 10.4.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 10.4.2017, 10:15, RTR
En Svizra pateschan passa 1,2 milliuns persunas da la strucca da fain. Egls cotschens, in nas che cula, starnidadas da fugir... Ina app da pollen porscha agid.
L'applicaziun ha num «Pollen» ed è telechargiabla per sistems da Android ed iOS. Questa app na dat betg mo infurmaziuns davart la concentraziun da pollen actuala, ella gida er a tschertgar la dretga terapia. Co quai? L'applicaziun integrescha er datas persunalas davart la malsogna, uschia ch'igl è pli simpel da reglar la dosa da medicaments per il mintgadi.


text:
Il posttenent, u sco el vegn numnà ussa l'administratur Robert Arpagaus, va en pensiun. Dapi l'onn 2002 ha el manà la posta da Laax, ed è uschia il davos manader posttenent.
Per ils da Laax na mida nagut, la posta resta averta e quai perfin in'ura pli ditg che fin ussa.
Il davos postenent Robert Arpagaus ha lavurà 47 onns tar la posta. El ha lavurà a Turitg e Cuera, ed el è stà dapi 1982 a Laax. L'emprim a Laax Murschetg e dapi l'onn 2002 a Laax tar la posta principala. La surdada da las clavs questa fin d’emna è il davos act per Robert Arpagaus. Quai act è per el il pass d’ina persuna publica tar in persuna privata.


text:
Enda Kenny
L' Enda Kenny (Éanna Ó Coinnigh in irlandes; Castlebar, 24 de april del 1951) a l'è on politegh irlandes.
Fioeu d'on deputaa, a l'è entraa in parlament in del 1975. In del 1994-1997 l'è staa minister del torism.
In del 2002 a l'è vegnuu el capp del sò partii, el Fine Gael (centrodestra). Dopo i bon sucess elettorai del 2007, in del 2011 a l'è staa bon de fà vegnì el Fine Gael el primm partii del sò paes.
In de l'istess agn a l'è deventaa primm minister (Taoiseach), cont ona coalizion insemma ai laburista.


text:
Contignü prinzipal
- Contignü de chësta plata
Ordinn dl dé (Cunsëi provinziel)
L'ordinn dl dé vëgn metü adöm dal(a) Presidënt(a). Al contëgn dötes les chestiuns che ti vëgn metüdes dant al Consëi provinzial por gnì debatüdes y deliberades. Sön proposta po le Consëi inće deliberé da tó sö tl ordinn dl dé n punt nü. L orden dl di n'é nia ciamò desponibl, deache ël vëgn mëtü adüm tl momënt dla convocaziun (10 dis dan che la sesciun mëtes man).
L orden dl di dl Cunsëi provinziel de Südtirol vën mé scrit tla rujeneda tudëscia y taliana.
Download - Lëtra de convocaziun
- Lëtra de convocaziun 2018 (verjiun todëscia/taliana) [PDF 27 KB]
Download - Calënder dles sentades
- Calënder dles sentades 2018 (Cunsëi provinziel y regiunel) (verjiun todëscia/taliana) [PDF 900 KB]


text:
Stuair nagut - d'astgar tut - Rolf Caflisch a Paris
Tge fa il musicist Rolf Caflisch actualmain a Paris? L’atelier da la Visarta ha pussibilità ad el ina visita da trais mais. Betg forsa per simplamain producir art, na i va per visitar concerts, leger e sa laschar inspirar.
Jau na stoss nagut – e dastg tut.
Ina buna chaussa pe ril battarist grischun. Quai dettia libertad e spazi per novas ideas, di el. Entant ha Rolf Caflisch era gia udì a Paris ina band ch’el vuless engaschar per il Weekly Jazz a Cuira. Dal tut laschar la lavur, na po el pia tuttina betg.
Vairs stgazis en butias da plattas
Bleras uras va Rolf Caflisch per vias e giassas a Paris. En il quartier Latin ha el chattà butias da plattas. Per el vairs stgazis. Ensemen avain nus visità ina da quellas butias. «I savura da plattas, da collecziuns veglias» declera Caflisch durant ch’el tschertga vinavant stgazis musicals.


text:
Ortografìa del Bresà
Cuntegnüü
Contèst[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sicóme che 'l Bresà l'è sèmper stat e amò 'ncö l'è 'na lèngua prim de töt parlàda e mìa scriìda, 'na ortografìa acetàda e ricunusìda de töcc l'è mai stàda definìda. Endèi öltem agn la prudusiù leterària 'n dialèt l'è crisìda 'n pó (suratöt comédie 'n dialèt e cumpunimèncc poétic) ma le régole che i autùr i g'ha doperàt per scrìer le g'ha mìa curìt dré a 'n standard definìt ma piötòst a divèrse tradisiù e quàze sèmper con de le variàncc personài. En piö, endèi öltem agn, en quàc cümü (suratöt chèi aministràcc de la Lega Nord) i g'ha ambiàt a mèter i cartèi stradài de indicasiù de le località, có la versiù bilìngue, (Italià e dialèt local) ma apò a 'n chèsto ògni aministrasiù la g'ha doperàt régole ortogràfiche diferènte e de spès machinùze e 'na grafìa cümü la sömèa amò de lóns de ègner.
Le quistiù che g'ha creàt i pio tacc problémi i è la reprezentasiù dei suòni [s] e [z] (rindìcc a segónda del autùr a le ólte có -ss-, a le ólte có -s- o sedenò có -z-) e 'l suòno [ʧ] en contràst col suòno [k] quant che 'l capèta a la fì de la paròla (rindìt a segónda del autùr có -cc, -c o -ch).
Ortografìa modèrna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le régole dopràde endèi artìcoi marcàcc come scriìcc segónt l'ortografìa modèrna le se rifà a la grafìa del Canossi che l'è sènsa döbe l'autùr dialetàl bresà contemporàneo piö 'mportànte, con apèna 'n quac ritóc, per rindìla piö sistemàtica, endóche 'l poéta l'ìa mìa stàt unìvoco.
Régole ortogràfiche[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le régole i è le stèse che se dopèra per scrìer en Italià föra che per le ecesiù riportàde ché sóta:
Vocài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Se dopèra l'acènto gràve e acùto per distìnguer el fonéma /e/ del fonéma /ɛ/ e 'l fonéma /o/ del fonéma /ɔ/ 'ndèle sìlabe acentàde.
En piö, se dopèra la diérezi per reprezentà le vocài srotondàde /ø/ e /y/.
Üzo del acènto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'acènto gràfic el g'ha dò funsiù:
- Destènguer le vocài deèrte (è e ò) de chèle seràde (é e ó).
- Indicà la sìlaba che la pórta l'acènto tònic 'ndèle paròle che i è mìa monosilàbiche.
L'è importànte che 'na paròla la na pórte apéna giü de acènti gràfic sedenò se pöl mìa capéser quàla che l'è la sìlaba col acènto tònic.
Töte le paròle mìa monosilàbiche le g'ha de ìga 'na sìlaba col acènto gràfic, sedenò pöl vésega dei döbe sö 'ndoche méter l'acènto tònic e chèsto 'l pöl creà cunfuziù e fa confónder le paròle. Per ezèmpe, se se scrìf fiochel sènsa acènti se sà mìa se se völ dì fiòchel (it.: nevica?) o fiochèl (it.: falcetto).
Sicóme che le vocài àtone (mìa acentàde) le g'ha en valùr distintìf minùr, l'è mìa nesesàre discriminà tra vocài deèrte e vocài seràde. Chèsto 'l völ dì che la paròla vedèl la pöl véser prununciàta tat [veˈdɛl] come [vɛˈdɛl] sènsa compromèter la comprensiù.
Chèsto 'l völ dì che se troarà l'acènto gràfic (acùto o gràve a secónda del valùr de la vocàl) apéna sö la sìlaba che la pórta l'acènto tònic.
Quan che l'acènto tònic el stà söndèna vocàl srotondàda (ezèmpe: ödela [ˈødela]) ocór mìa segnàl perchè gh'è zà la diérezi, però quan che 'la capèta söndèna sìlaba con 'na vocàl mìa srotondàda ma la paròla la g'ha dét 'na quac vocàl srotondàda (ezèmpe: rödèla [røˈdɛla]) alùra bizògna segnàl sedenò se pöl pensà che 'l nàghe söla vocàl srotondàda.
Con chèste régole restarès föra póche paròle che le pödarès fa nàser amò dei döbe, cioè paròle come cümü o bötöm 'ndoche le vocài srotondàde i è dò e giöna de le dò la pórta l'acènto tònic. Per chèste gh'è mìa ótra sulusiù che la memória e l'üzo. De sòlit però l'acènto tònic al và söla segónda de le dò vocài srotondàde, compàgn che 'ndèle paròle apéna lüminàde e apò a 'n fügüret [fyˈgyrɛt] (it. figurati) o sügüremel [syˈgyrɛmɛl] (it. assicuramelo). Adognimòdo se tràta d'en nömer picinì fés de càzi.
Consonàncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Le régole per la prunùncia de le consonàncc i è le stèse de chèle de l'ortografìa de la lèngua italiàna föra che per chèle situasiù che l'Italià 'l conós mìa o adognimòdo i è mìa ambìgue. Per ezèmpe:
- Se dopèra 'l digràma -cc en fì de paròla per reprezentà 'l fonéma /ʧ/ (endèle ótre puzisiù chèsto fonéma l'è rindìt per mès de le régole normài de l'ortografìa de l'Italià).
- Se dopèra 'l graféma -z- per rènder el fonéma /z/, compàgn che 'ndèle paròle fazöl (it; fagiolo), zét (it: gente, aceto).
- Se dopèra 'l sègn -s- per rènder el fonéma /s/, compàgn che 'ndèle paròle fasöl (it; fazzoletto), sét (it: sete).
- 'Na sequènsa de consonàncc tìpica dei dialècc de la Lombardìa l'è chèla furmàda de 'na fricatìva alveolar con tacàt 'na africàda postalveolar, compàgn che 'ndèla sequènsa -sʧ-. Per reprezentà chèsta sequènsa se dopèra la grafìa s•c (el Canossi el doperàa la grafìa s.c, ma sicóme che 'l pùnto el g'ha de le funsiù gramaticài zà definìde, se preferés doperà 'l punto a metà rìga.
Chèsta sequènsa, la pöl capetà tat en prensépe de paròla (s•cèt /sʧɛt/) cóme en mès a la paròla (brös•cia /ˈbrøsʧa/) come apò a la fì de la paròla, (giös•cc /ˈʤøsʧ/).
- Endèl Bresà gh'è apò la sequènsa /-sʤ-/, che la vé reprezentàda có la la grafìa -sg- o -sgi-, come in:
- bàsgia /ˈbasʤa/ — bàsge /ˈbasʤe/
- sgionfà /sʤonˈfa/
Diferènse respèt a le régole del Canossi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Canossi el gh'ìa stabilìt de le régole de letüra che i è pò stàde püblicàde 'ndel'apendìce a la sò racòlta de poezìe Melodia e Congedo. Le regole piö ambìgue che s'è sercàt de rasiunalizà i è le seguèncc:
- El suòno [z], el Canòssi el la scriìa 'n dò fòze diferènte, a ólte -s- e a ólte -z- come se pöl véder endèl tòc ché sóta (ciapàt de Melodia e Congedo e che pàrla de le Dés Zornàde de Brèsa:
-
- tè dise chè l’è stada
- ‘na spécie dè ‘na fèsta. Salta ‘n pé
- töcc quancc, tö sö i füzìi e cór èn strada…
- Le dò paròle dise [ˈdize] e füzìi [fyˈzij] i è prununciàde töte dò cól suòno [z].
- En chèsta situasiù, 'ndèi artìcoi de la wikipedia scriìcc en Bresà có l'ortografìa modèrna se dopèra sèmper el sègn -z-.
- El suòno [s] el Canossi 'l la scriìa a ólte -ss- e a ólte -s-. La prìma grafìa quan che 'l suòno [s] l'éra tra dò vocài e l'ótra en töcc i óter càzi, föra che 'ndèna quac ràra ocaziù 'ndóche 'l dopràa -zz- o -z.
- Endèl tòc riportàt ché sóta se tróa töte quàter le grafìe:
-
- La baraónda la s’è ambiada issé:
- öna matina èl Comandant dè Piazza
- (l’era la fi dè marz, ai vintitré),
- èl manda ‘n Municìpio a bàter cassa.
- Èl comanda dè dàga lé pèr lé
- sentrentamila svànzeghe.
- Piazza el vé fat rimà con cassa a dimostrasiù che se tràta sèmper de 'na [s]. La z finàl de la paròla marz l'è ac 'na [s] perchè 'n Bresà, en finàl de paròla, le consonàncc sonóre le gh'è mài .
- Endèi artìcoi de la wikipedia scriìcc en Bresà có l'ortografìa modèrna se dopèra sèmper -s- e mài -ss- perchè adognimòdo se tràta mìa de 'na geminàda compàgn che 'ndèl Italià ma de na [s] sèmpia.
- Per el probléma de distìnguer i suòni [k] e [ʧ] a la fì de la paròla se fa compàgn del Canossi cioè -c per el suòno [k] e -cc per el suòno [ʧ]. Vèt le paròle tòc [tɔk], töcc [tøʧ] e quancc [kwanʧ] endèl tòc riportàt ché sóta, ciapàt ac amò de le Dés Zornàde.
-
- àrmes töcc quancc d’ön tòc dè maranèl
- El Canòssi el gh'éra adotàt la convensiù de mantègner endèla grafìa le consonàncc sonóre en fì de paròla, aisebé che dòpo, 'ndèla apendìce del Melodia e Congedo el gh'éra specificàt che le nàa lizìde come sùrde. Per ezèmpe se 'l scriìa mónd el nàa lizìt [mont].
- Chèsta régola la creàa dèle ambiguità perchè, per ezèmpe, el piat endóche se màia, en Bresà se 'l dis apò tónt e mìa töcc i pöl saì che 'l vé de tondo e che quìndi segóndo le régole del Canossi el narès scriìt tónd.
- Per render piö fàcil la scritüra a töcc, endèi artìcoi de la Wikipedia scriìcc en Bresà có l'Ortografìa Modèrna, s'è prifirìt evità ògna ambiguità e le consonàncc finài se le scrif sèmper compàgn che se le lès (e quìndi, el piat endóche se màia se 'l scriarà tónt).
Per el rèst le régole i è pròpe le stèse del Canossi, con apéna 'na sistematicizasiù de l'üzo dei acènti che però zà 'l Canossi 'l tindìa a doperà de spès per evità cunfuziù cóme 'ndèle paròle dàga, bàter, Municìpio, 'ndoche l'acènto l'è doperàt apò condèle paròle piàne (acènto tònic söla penöltema).
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I tòc ciapàcc de le Dés Zornàde del Canossi se pöl troài apò a söi sicc indicàcc ché sóta:
- http://www.anticabirreria.it/lediecigiornate.html
- http://rsb.provincia.brescia.it/bstovini/la_lingua.htm
Le régole ortogràfiche dopràde del Canòssi i è stàde de lü stès descriìde e püblicàde 'ndel Melodia e Congedo, vülüm cüràt de l'Aldo Cibaldi. Endèi sit riportàt ché sóta i è stàde trascriìde isé cóme le compàr söl lìber apéna lüminàt:
En óter sito de referènsa gramaticàl e de ortografìa l'è chèsto: https://sites.google.com/site/dialetdebresa/grammatica
E ché se tróa un pó de vocabolario: https://sites.google.com/site/dialetdebresa/dizionario


text:
Sânt'Ilâri
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Sant’Ilâri (Sant'Ilario d'Enza in italiân) l’é un cmûn ed circa 10.000 abitânt int la pruvîncia ed Rèz.
Al nòm[modifica | mudéfica la surzéia]
Sant’Ilâri l’ēra ciamê’ ind l’ antichitê Sânt’Eulalia, ch' l'é al tétol ed la Cēṣa parochiêla; al nòm l'é stê cambiê in Sant’Ilâri, probabilmèint per la preṣèinsa ed l' Hospitale S.Hilarii, pôst ed ripôṣ e arsôr per i pelegrèin che fêven l'antîga Via Emélia. Al nòm Sant’Ilâri a's vèd la prèma vôlta in un documèint uficêl int al 1714, ânca se al 's câta bèle int la "Chronica" dal frê Salimbene int al 1233. Al Cmûn ed Sant’Ilâri al tōṣ al nòm d'adès int al 1862 quând, cun la dmânda dal Guvernadōr ed l' Emélia, al Cunséli comunêl l'à stabilî d' unîr al nòm Sant’Ilâri la spiegasiòun "d’Èinsa", atravêrs còst al pôst al pōl èser catê subét e spartî da quî cun l'istès nòm.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Int al peréiod ed l’impēr rumân al pôst in dóv' adès a gh'é Sant’Ilâri l'ēra cun bòuna probabilitê un bōregh ed la sitê ed Tannetum, còst l'é sostgnû da la preṣèinsa ed dimòndi tòmbi rumâni, catêdi specialmèint ind al secònda metê dal XIX sècol. Cun la caschêda ed l’impēr rumân ind la zôna égh vînen dal popolasiòun d' urègin bârbera, cme testimônia la lapîda ed la tòmba ed Mavarta (cun la dâta tr’ al 487 e al 510 d.C.), scréta in carâter barbârich; dôp l’ é stêda la vôlta dal popolasiòun d’ urègin longobêrda, cme testimuniê da divêrs rèst antîgh catê ind al teritōri ed Sânt'Ilâri. L’é stêda pó la vôlta dal popolasiòun frânchi (VIII – IX sècolo) e óngheri (X sècol). Ind al peréiod ed Carlo Magno (774-814) la pēv ed SAnt’Eulalia l’ēra ed sicûr sòta la Diòceṣa ed Pèrma insèm a Campéṣen, Gàida, Calēren, pêrt ed Queriêgh, Bibiân e Bêrch. Finî al peréiod di ungarèiṣ la popolasiòun l’ēra turnêda a ‘n’ ativitê pió stâbila, mó l’é ind i sècol XI, XII e XIII che la via Emélia la vèd crèser i trâfich e l’ é in sté peréiod che vînen fât divêrs hospitali, tra quisché còl ch' l‘ à dê al nòm a Sant’Ilâri. In chî ân l’é Sânt’Eulalia l’ēra préma dal cuntêd, pó dal Duchê ed Pérma e l’ēra un cmûn cèch ch’ al dipendîva da la giurisdisiòun ed Muntèc. Dal 1349 al 1403 Muntèc e al sô véli ēren stêdi dêdi da i Visconti al capitân ed vintûra Alberico da Barbiano; int al 1404 Muntèc e i sô teritôri ēren stê vindû a Ottobono Terzi. A la só môrt al proprietê j ēren pasêdi sóta la sgnurèia ed j Estèins, pó Sânt’Eulalia l’ēra turnêda al Duchêt ed Pèrma e sōl int al 1428 l’ēra pasê dal tót a j Estèins e jostapûnt cme pêrta dal Marcheṣê ed Muntèc. Al pusès estèins, ânca se cun stôri ṣfalsêdi, l’armâgn fîno al 1796, oséja fîn al’uniòun a la Repóblica arzâna ed Sant’Ilâri e Calēren, che s’ ēren stachê da Muntèc per unîres in un lèber cmûn. Ed conseguèinsa int al 1797 Sant’Ilâri al fêva pêrt dal Dipartimèint dal Cróstel ed la Repóblica Cispadâna. Al Cmûn ed Sant’Ilâri a gh’ēren stêdi unîdi al frasiòun ed Calēren e Gàida. Al peréiod dôp l’é stê incòra ‘na vôlta convûls a câvṣa dal guèri napoleônichi, a gh’é stê un cûrt artōren d’ j estèins e a la fîn cun la creasiòun, int al 1800, ed la Repóblica Italiâna da pêrt ed Napoleòun, che dôp la s’é cambiêda 1805 in Règn d’Itâlia. Int al Règn d’Itâlia napoleônic Sant’Ilâri l’ēra cmûn indipendèint. Int al 1814 al Cmûn al gh’îva dèinter Sant’Ilâri, Calēren, Gàida, Tanêto e Marturân. Int al 1815 cun la restaurasiòun ēren turnen j Estèins mó Sant’Ilâri l’ēra ermêṣ cmûn indipendèint fîn al 1 znêr 1828, quând dôp ‘na nôva urganiṣasiòun ed l’aministrasiòun l’ēra ste unî a Muntèc. Int al 1859 la vitôria di frânco-piemontèiṣ a Magenta l’à més fîn per sèimper al pusès estèins e a gh’é stê l’uniòun al Règn ed Sardègna, a la fîn, a partîr dal 1° znêr 1860 al ditadōr Farini l’à promòs Sant’Ilâri a cmûn indipendèint cun la zûta ed la véla ed Calēren. Al 23 mêrs 1860 l’é stêda fâta la préma riuniòun dal Cunsèli comunêl ed Sant’Ilâri cun presidèint al Séndegh Gasparotti Andrea.
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Alfredo Gianolio - Sant'Ilario d'Enza dall'Unita d'Italia alla Liberazione : storia e cronaca - Sant'Ilario d'Enza : Comune, 1998
- G. Ambrosetti, R. Macellari, L. Malnati Sant'Ilario d'Enza : l'età della colonizzazione etrusca : strade, villaggi, sepolcreti - Reggio Emilia : s.e., 1989
- Lina Violi - Sant'Ilario d'Enza dal medioevo all'unità d'Italia : storia e cronaca - Sant'Ilario d'Enza : Comune, 1996
- Sant'Ilario d'Enza: Guida informativa. - Reggio Emilia : Noana, 199
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
La fusiun operativa da las trais pendicularas Corvatsch, Diavolezza e Lagalb haja signifitgà in grond midament da las structuras da gestiun, ha confermà il manader Markus Moser. L’organisaziun saja entant verifitgada, la collavuraziun saja gia bler pli stretga e productiva.
Pass emoziunal vul pli ditg
Fin ch’il midament da las structuras è propi er tar ils emploiads, dovri bler pli ditg che be ina stagiun d’enviern sin il palpiri. Markus Moser discurra ord experientscha. Dal 2007 aveva la Corvatsch SA fusiunà cun la societad da Furtschellas. Anc oz dettia situaziuns nua ch’i vegn differenzià en ils chaus tranter las duas muntognas.
Anc nagina successiun per Jurt
Betg anc cler è sche insumma e tgi che vegn a remplazzar Alois Jurt, il president dal cussegl administrativ, ch'è mort l’october 2017. Sco Franco Tramèr ha infurmà ils acziunaris a la radunanza generala da la Corvatsch SA, na haja la famiglia Jurt anc betg fatg propostas. Per il mument furman nov Emilio Bianchi e Christoph Klemm sco represchentant da la famiglia Niarchos, sco vicepresidents in’unitad en il cussegl administrativ, Franco Tramèr vegn ad avair il presidi. Suenter plirs onns è puspè represchentada la vischnanca da Silvaplauna cun in delegà, quai en la persuna dal president communal Daniel Bosshard.
Puspè in enviern senza naiv
Il rendaquint da la Corvatsch SA 2016/17 serra suenter ina stagiun d’enviern cun fitg pauca naiv cun ina sperdita da 1,33 milliuns francs. Decisiv saja anc adina l’aura ed il curs dal franc svizzer en congual cun l’euro, ha suttastritgà Franco Tramèr, commember dal cussegl administrativ da la societad.
Segirar pista «Lej dals chöds»
Il proxim project che la societad vul realisar è la segirada da la pista da «Lej dals chöds» fin a San Murezzan Bagn cun in’installaziun da far naiv. Entant manchian dentant anc tut las lubientschas da possessurs e da l'organisaziun per la protecziun da l’ambient.


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Auril 2014Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 28 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
DIRETIVA DI SORVISC
Vacanzes bun marćé tla Talia? Nia por zitadins taliansLa familia Rossi da Balsan tol la dezijiun da jì d’isté en vacanza tla Puglia y va te na agenzia de iadi por apostè la vacanza chirida fora tl catalogh de n tour operator austriach. Prisc final: 2.618 euro por döes edemes cun ponsiun completa. Püć dis do la domanda de apostaziun ti lascia alsavëi le tour operator austriach al'agenzia che ai ne poi nia vëne tla Talia. Porvia de süa zitadinanza taliana ne po i consumadus nia apostè süa vacanza tl resort chirì fora.
Tl'UE n’é les descriminaziuns basades sön la residënza o zitadinanza nia amissibles, ater co sce al é criters ogetifs iustificà.
La Zentrala di Consumadus Europeica (ZCE) inviëia düć i consumadus, a chi che al ti é sozedü le medemo, da segnalè so caje cherdan sö le numer de telefonn 0471-980939 o ti ortian na e-mail a info@euroconsumatori.org a na moda da podëi ti ortié inant les segnalaziuns ales autoritês competëntes tla Talia y tl’Europa.
E-COMMERCE
Cumprè möbli de design on-line: i consëis dla ZCE por se stravardè da messëi aspetè tan dîTi ultimi tëmps n’él nia passè n’edema che n consumadù ne cherdass nia sö la Zentrala di Consumadus (ZCE) de Balsan, ajache al n’â assà da aspetè, por damanè assistënza por möbli comanà che al n’à mai ciafè. Ara se trata tres dla medema botëga on-line dër conesciüda, che fej n gran retlam tres banner o te revistes spezialisades de aredamënt y s’anüza dl sit a na moda formidabla da n punt de odüda comerzial. Le problem segnalè é tres le medemo: inće sce al vëgn dè dant avisa i tëmps de fornidöra, ne vëgni nia respetà dal’aziënda. Canche la scadënza dl terminn de fornidöra s’avijinëia, ciafa normalmënter i consumadus comunicaziuns dal sorvisc tliënć olache al vëgn lascè alsavëi che ai é tardis y che le terminn vëgn spostè de n valgügn mëisc.
Liede sön la plata internet dla ZCE cai che é üsc dërć te de te’ caji y co se stravardè bele denant co comanè val’.
IADI
Cumprè vacanzes tl discount: paridlé les ofertes!Por sparagné cùmpron ite tl discount, chël sa pö düć. Mo sön i jorantins de riji y sossa en oferta él da n pez inće ofertes por jì en vacanza. Sparàgnon inće te chësc caje? De plü informaziuns él da ciafè sön la plata internet dla ZCE.
CAJE DL MËIS
Da Nadè dl 2012 â nosc consumadù ciafè sciöche scincunda n bonn por n jore da 100 euro da adorè te n ann. Do da n valgönes edemes ê nosc consumadù jü sön le sit dla compagnia irlandeja y â metü ite düć i dać damanà a pert le codesc dl bonn, mo impede la confermaziun d’apostaziun êl gnü sö n messaje de fal: “Le inom sön le bonn ne ti corespogn nia al inom dl passajier”. Le consumadù â porvè plü iadi da contatè le sorvisc tliënć, passan tröc minuć (bi ćers!) al telefonn, scrion e-mails y menan ćinamai na racomanada. Ala fin âl damanè aiüt ala Rëi dles Zentrales di Consumadus Europeiches (ECC-Net). La ZCE dl’Irlanda â contatè la compagnia y â naôta ciafè na resposta cun chëra che ara n’ê nia stada contënta: le bonn ne po nia gnì trasferì y ara ne va nia da l’adorè por apostè n iade por n’atra porsona. Le consumadù n’â mine porvè da apostè n jore por zacai d’ater.
Intatran êl passè n ann dala prenotaziun y le bonn ê oramai tomè. La ZCE dl’Irlanda â porimpò contatè la compagnia cun n screenshot dl messaje de fal sciöche proa; chësc iade à la compagnia finalmënter respognü spligan le dër problem: canche al ê gnü cumprè le bonn êl gnü metü ite adinfal döes lercs danter le inom y le cognom dl consumadù impede öna. Por chësta rajun n’ê le computer nia bun da reconësce le inom canche al ê gnü fat la prenotaziun mëton ite dërt le inom ma cun öna öna na lerch. La compagnia de fligri à indô dé fora le bonn cun n terminn nü: merz dl 2015, ti conzedon insciö a nosc consumadù da podëi finalmënter s’anuzé de süa scincunda da Nadè.


text:
L’equipa naziunala da hockey dals juniors ha pers la partida per la plazza trais cunter l’equipa dal Canada cun 2 a 5. Ils campiunadis mundials en l'agen pajas van uschia a fin senza ina medaglia per l'equipa svizra.
Gia il start en la partida ha l’equipa svizra mancanta, ed era uschia gia suenter 12 minutas cun 0 a 3 enavos. Anc avant l'emprima pausa ha l'equipa trenada dal anteriur giugader da l'equipa naziunala Manuele Celio pudì nudar dus gols per il interimistic 2 a 3.
En il segund terz ha alura l’equipa canadaisa pudì nudar curt avant la fin dal terz entaifer 138 secundas dus gols tar il resultat final da 5 a 2.
Alura è l’equipa svizra na stada abla pli da reagir ed ha uschia pers la partida.
Sco Celio ha ditg, sajan ins entant cuntents cun la prestaziun da l'equipa. Tar equipas da juniors na saja betg mo il resultat decisiv, surtut saja il svilup e las experientscha per ils giugaders giuvens impurtantas.
RR novitads 20:00


text:
Interpresa
La chasa da medias independenta SSR è in'interpresa da dretg privat organisada a moda federalistica cun var 6000 collavuraturas e collavuraturs. Ella cumpiglia ina direcziun generala e las tschintg unitads d'interpresa Radiotelevisione svizzera (RSI), Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR), Radio Télévision Suisse (RTS), Schweizer Radio und Fernsehen (SRF) e swissinfo.ch (SWI).
La SSR è la pli gronda chasa da medias da la Svizra che fa ina svieuta dad 1,65 milliardas francs. Ella sa finanziescha per 75 pertschient via las taxas e realisescha ils ulteriurs 25 pertschient cun sias offertas commerzialas. La SSR è in'interpresa da non profit che porscha per incumbensa da la Confederaziun in service public audiovisual.
La direcziun generala a Berna è responsabla per la direcziun, la coordinaziun e la communicaziun da l'entira SSR. Las unitads d'interpresa sviluppan e derasan las purschidas en las regiuns linguisticas da la Svizra, SWI swissinfo.ch publitgescha online cuntegns schurnalistics per l'exteriur.


text:
La porcellana da Nyon
- Dumengia, 20.11.2016, 12:45
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 20.11.2016, 12:45, RTR
Meissen, Limoges, Sèvres èn nums che tunan pumpus! Quai èn lieus nua ch'i vegneva fabritgà e picturà la porcellana.
Ma na betg mo la Frantscha e la Germania han fabritgà porcellana. La Svizra ha era empruvà quai. Turitg ma era Nyon, ina pintga citad tar il lai da Genevra speravan ch'ellas pudessan sa metter en concurrenza cun las grondas manufacturas da l'Europa. Il renum n'ha betg durà ditg. En Frantscha han ils aristocrats sustegnì las manufacturas da porcellana pervia d'in tschert prestige.
A Nyon n'è quai betg stà il cas. La manufactura ha existì be circa 50 onns tranter il 1780 ed il 1830. Suenter è anc vegnì fabritgà terracotta per anc ina giada circa 50 onns. Oz na vessan ins pli nagut da quests affars. Ma is resta l'istorgia da la porcellana a Nyon e la vaschella ch'ins po vesair en il chasti da Nyon. U tar in per amaturs che dissegnan inavant cun precisiun ils motivs dal vegl Nyon sco per exempel las flurs da graun.
Redacziun: Donata Vallino


text:
Burkhalter è l'emprim Cusseglier federal che visita la Cuba. Damai ch'ils Stadis Unids da l’America e la Cuba han suenter 54 onns puspè relaziuns diplomaticas, terminescha la Svizra ses servetschs da contact per ils dus pajais.
Exteriur Burkhalter è l'emprim Cusseglier federal che visita la Cuba
Al cumenzament da sia visita en la Cuba è il minister da l'exteriur da la Svizra, Didier Burkhalter sa scuntrà cun ses collega d'uffizi Bruno Eduardo Rodriguez. Burkhalter haja gratulà a Rodriguez da puspè reprender las relaziuns cun ils Stadis Unids, ha il pledader da Burkhalter annunzià.


text:
Da nov vegn la gasetta betg pli stampada cun il sistem dad offset a Cuira, mabain sin la maschina da rotaziun a Haag, en il chantun Son Gagl. Cun quella midada vegn la gasetta stampada sin in palpiri pli satigl, il format da la gasetta resta dentant il medem.
Autras midadas pussaivlas per La Pagina da Surmeir
Diversas gruppas da lavur da la Lia Rumantscha èn il mument vidlonder d'elavurar in concept per l’avegnir da las medias rumantschas. Era La Pagina da Surmeir che cumpara en sia 72avla annada è involvida en quest process. Sco ch’ella vegnia a resortir da l’entira discussiun saja il mument anc pauc concret, è plinavant da leger en la Pagina da Surmeir ch’è cumparida la gievgia. La midada dal palpiri n’haja da far nagut cun questas discussiuns.


text:
Il club da hockey da Tavau ha cuntanschì il mezfinal da la cuppa svizra. Il HCD ha battì a chasa Genevra cun 4:1. Ils gols per Tavau han sajettà Andres Ambühl, Jerome Portmann, Dino Wieser e Marc Wieser.
Ils resultats da las ulteriuras partidas
Ils Lakers gudognan cunter Zug cun 5:1. Bienna gudogna il derby cunter Berna cun 5:3.
Il leader da la Swiss League Rapperswil è medemamain sa qualifitgà per ils mezfinals. Ils da Son Gagl han battì l'EV Zug gist cun 5:1. Cun Ajoje cuntanscha in'ulteriura squadra da l'anteriura liga naziunala B ils mezfinals da la cuppa Svizra. Ajoje han gudagnà cunter ils SCL Tigers cun 4:3 suenter prolungaziun.
Ils mezfinals èn ils 4 da schaner 2018. Tgi che frunta sin tgi, decida la sort ils 23 da november 2017.
RR novitads 22:00


text:
Oxalidaceae
Oxalidaceae (R.Br. 1818) l'è 'l nòm de 'na famìa de piànte angiospèrme. La töl dét piànte erbàcee rizomatùze o tuberùze, boscài e àlber pesègn, difundìcc endèle regiù temperàde e tropicài. 'N Itàlia, le spéci de chèsta famìa che crès endèla flòra spontònea le fà part del zèner Oxalis.
A stà al sistéma de clasificasiù de Cronquist, la famìa de le Oxalidaceae la fà part de l'ùrden de le Geraniales, Segónt la la clasificasiù APG 'nvéce la fà part de l'ùrden de le Oxalidales.
Cuntegnüü
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr, sùi o 'n enfiurescènse, i è ermafrudìcc, atinomòrf e pentàmer. L'ovàre l'è sùpero e l'è furmàt de 5 carpèi. El fröt el pöl véser 'na càpsula o 'na bàca. Le fòie i è compòste, altèrne, dotàde de gambì, perlopiö erbàcee, en quach spéci pò a carnùze a fotosìntezi CAM (p.ez. Oxalis megalorrhiza).
Zèner[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
De la famìa de le Oxalidaceae farès part chèsti zèner:
- Averrhoa (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa separàda, le Averrhoaceae)
- Biophytum
- Dapania (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa separàda, le Averrhoaceae)
- Eichleria
- Hypseocharis
- Oxalis
- Sarcotheca (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa separàda, le Averrhoaceae)
- Xanthoxalis
La famìa l'è sóta reviziù e a segónt del sistéma de clasificasiù e de l'avansamènt dei stüdé càpeta che i ghe tàche dét o che i ghe tìre vià quach zèner.
Sinònim[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Averrhoaceae Hutch. (Gen.-Lug. 1959).
- Dirachmaceae Hutch. (Gen.-Lug. 1959).
- Hypseocharitaceae Wedd. (Nov. 1861).
- Lepidobotryaceae J. Léonard (Giu. 1950).


text:
Promana
Premana (in valsasnatt: [pro'manɛ]; nom ufizial in italian Premana) l'è on comun de la Provincia de Lecch con 2 281 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 33,7 km² e ona densità de 68 ab./km².
El confina con la Provincia de Sondri e l'è el "capploeugh" de la Val Varron.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Promane l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
L'examen da velo a Cuira
En la tschintgavla classa ston tut las scolaras ed ils scolars da Cuira far in examen dad ir cun velo sin via. En quel ston els mussar d’enconuscher las reglas da precedenza ed er sco ch'ins ha dad ir tras ina rundella.
Responsabel per l’instrucziun da traffic a Cuira è René Bonderer da la polizia da la citad. El di che suenter l'examen sajan ils uffants pronts per la via e sin il pli nov stan puncto reglas da traffic. Betg adina saja quai dentant il cas tar ils automobilists.
Il dumber d'accidents
L'uniun Pro Velo avertescha: Dapi l'onn 1992 è il dumber d'accidents cun velos creschì. Dentant ch’il dumber d'accidents cun autos è sa sbassà. Quai vala per la Svizra ed er per il Grischun. Tuttina, tenor Edi Rölli da la Pro Velo Grischun è ir cun velo da principi ina chaussa segira. Ordvart cuntent è Rölli cun la segirtad da velocipedists en la principala grischuna: Qua han las mesiras dals davos onns purtà fritg en furma da fitg paucs accidents cun velos.
Sco reagir sin agressiuns sin via?
Dacurt ha il Club da Touring Svizzer TCS publitgà ina broschura davart las agressiuns sin via. La broschura dat tips ad automobilists co far per na betg sa grittentar davos la roda da palar. Savens dettia agressiuns er pervia da malchapientschas. Per exempel en rundellas, nua che velocipedists van en mez la via.


text:
Gallus Giger ha 70 onns e perquai sa el savens, co maschinas ubain apparats vegls funcziunan, per ex. fiers da resti, rodas da filar ubain mulins da metter grascha. En sia collecziun ha el era rauba che vegn d’ordaifer la Val Medel : mascras da tschaiver da Domat, in armonium ubain ina charrotscha da semnar graun. Ils exemplars ils pli custaivels èn ils quatter tractors (in datescha da 1948). Cun quels va el adina puspè a far viadis. Ils tractors ha el en la part suten dal bajetg, là nua che la stalla da vatgas era. Il museum era pli baud in clavà. Avant ca. 12 onns haja el cumenzà a rimnar rauba.
Surselva In tractor da 1948 e skis da 2.70 meters.
Il museum alpin da Gallus Giger cuntegn varga 500 tocca veglia. Blera rauba haja el survegnì da ses geniturs, per ex. ils talers da sia mamma. Ed el – sco cusunz da professiun – ha sa chapescha era rimnà maschinas da cuser.


text:
Wachseldorn
Wachseldorn a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.51 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 228 abitant.
El cumün de Wachseldorn al se tröva a una altitüden de 990 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buchholterberg, Oberlangenegg, Röthenbach im Emmental, Unterlangenegg.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Stgalim terziar
Noziuns-clav : Furmaziun professiunala svizra / Coordinaziun en il sectur da las scolas autas / Svilup e garanzia da la qualitad en il sectur da furmaziun / Mobilitad e barat / Cussegliaziun da professiun, da studi e da carriera / Expensas per la furmaziun
Al stgalim terziar porscha il sistem da furmaziun svizzer ina vasta paletta da scolaziuns e da studis che pon vegnir absolvids ad ina scola auta u en il rom da la furmaziun professiunala superiura.
Tut tenor il tip da scola auta porschan las scolas autas differents studis d'ina direcziun academica ubain studis che s'orienteschan a la pratica. Tut tenor la scola auta vegn l'admissiun concedida per regla sin basa d'in attestat da maturitad gimnasiala u sin basa d'in attestat federal da maturitad professiunala (autras admissiuns èn pussaivlas). La Svizra ha las suandantas scolas autas:
-
scolas autas universitaras: universitads chantunalas e scolas politecnicas federalas (SPF)
-
scolas autas spezialisadas
-
scolas autas da pedagogia
La furmaziun professiunala superiura pussibilitescha en spezial a glieud da professiun cun ina furmaziun fundamentala professiunala terminada da spezialisar e d'approfundar las enconuschientschas spezialisadas. La furmaziun professiunala superiura porscha las suandantas scolaziuns:
-
examens professiunals federals ed examens professiunals federals superiurs
-
diploms da las scolas spezialisadas superiuras


text:
Il matg e l'amur
- Venderdi, 4.5.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 4.5.2018, 19:00, RTR
Chanzuns veglias cun novas notas
Il mais da matg vegn connotà cun ils sentiments dal cor, cun novas inamuranzas e cun bellas charezzas. A questa occasiun preschentan las perlas in matg plain chanzuns che portan il messadi d'amur en il titel, e quai betg en las versiuns originalas, mabain en represas pli recentas. Qua figureschan betg mo il renumà «All You Need Is Love» u il «Love Is All Around», mabain er titels exotics sco «Äs git kei Kur gäg's Liäbi» (tenor Leonard Cohen) ubain «Ciao amore ciao» (tenor Luigi Tenco). Cun – tranter auters – Rod Stewart e Phil Collins, Diana Krall (foto) e Gianna Nannini.


text:
Thailandia
La Thailandia (ประเทศไทย in thai) a l'è un paes de l'Asia süd-urientala.
A l'è tacada al Myanmar, al Laos, a la Cambogia e a la Malaysia.
La capital a l'è Bangkok.
La gh'ha una süperfiss de 514.000 km² e una pupulaziun de pressapoch 63 miliun d'abitant.
King : Rama X
Nom[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El paes al se ciamava Siam fina al 1949.
La parola Thai la vör dì liber o libertà in lengua thai, ma a l'è anca el nom de l'etnia püssee granda del paes.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Thailandia (nom ufizial: ราชอาณาจักรไทย) a l'è un regn.
El rè a l'è Bhumibol Adulyadej (del 1946).
El guernu l'è staa ciapaa de 'na giunta militar, e 'l sò cap a l'è Prayuth Chan-ocha (del 2014).


text:
L'equipa svizra da curling maschadada è en il final dal gieus olimpics. Uschia cumbatta la Svizra il mardi per aur. Jenny Perret e Martin Rios han gudagnà il mezfinal cunter l'organisaziun dals atlets russ cun 7:5. En il final da mardi dat la Svizra cunter il Canada. Kaitlyn Lawes e John Morris han battì en lur mezfinal la Norvegia cun 8:4.
Il matsch da la Biennaisa e dal Glarunais cunter il duo russ Anastasia Brysgalowa ed Alexander Kruschelnitzki è stà auter, ch'il duel da la dumengia a la fin da la Round Robin. Là eran ils Svizzers l'emprim cun 2:7 en dischavantatg, avant ch'els han gudagnà cun 9:8. En il mezfinal han els d'emprim ennà gì il gieu sut controlla.
RR novitads 14:00


text:
Thomas Zellweger e ses collegas purs en Val Fex e Segl han schon experientscha culla maschina. Avant 2 onns han els schon pudì empruvar or ella ed il resultat cuntenta di Thomas Zellweger. 80% da quellas lavazzas ch’ins veva cumbattì èn betg pli vegnidas.
Aua da 90 grad
Quai è il recept. Cul nettegiader a pressiun ota vegn l’ova squittada en il terrain, las rischs da las lavazzas cotgas or uschè che la planta mora. 12 secundas per planta tanschan. Sch’ins pensa dentant quantas che èn d’enturn, san ins imaginar che i dat anc adina in lavur enorma. Ed in temp senza lavazzas na vegn quai tenor Thomas Zellweger mai a dar.


text:
Check this out on Chirbit
L'onsion ëd Gesù. "Gesù, donca, ses di prima ch'a comensèisso le selebrassion ëd la Pasqua, a l'é rivà a Betania, andoa ch'a stava Lazàr - l'òm ch'a l'avìa arsussità dai mòrt. A l'avìo prontaje na sin-a an Sò onor. Marta a servìa e Lazàr a l'era tra 'd coj ch'a j'ero a tàula con Chiel. Antlora Maria a l'ha ciapà na livra d'unguent d'odor ëd grand valor, fàit con l'essensa 'd nard, a l'ha onzune ij pé 'd Gesù e a l'ha suvaje con ij sò cavèj1. A l'é parèj che la ca a l'é 'mpinisse 'd cola fragransa. Antlora Giuda Iscariot, ël dissépol ch'a l'avrìa bin tòst tradilo, a l'ha dìje: "Përchè col përfum é-lo nen stàit vendù për tërzent dné, e col arzàn dàit ai pòver?". Ora Giuda a disìa lòn nen përchè a volèissa pijesse soagn dij pòver, ma përchè a l'era 'n lader e ch'a tenìa la borsa dl'arzan e a na portava vìa për chiel medèsim ëd lòn ch'a-j butavo. Ma Gesù a l'ha dije: "Lassla fé. A l'ha fàit lolì an preparassion ëd mia sepoltura. I l'avreve sèmper ëd pòver ansem a voi, ma mi i m'avreve pa sèmper!" (Gioann 12:1-8).Ancheuj a son ëd coj ch'a diso 'd "chërde" an Nosgnor e an Gesù Crist. Contut, an che manera lor a dan la dimostrassion che lòn a l'é vera? Che soa fej ëd lor a l'é génita? Che le soe a son nen mach ëd paròle veuide e sensa 'd conseguense e che soa atension a l'é adressà da n'àutra part? S'it l'has capì chi ch'a l'é Gesù Crist e lòn che Chiel a l'ha fàit për nojàutri, as peul nen evitesse 'd manifesté tuta nòstra gòj e arconossensa për Chiel.
An sla sconda letura biblica dë sta Duminica i vëduma coma, për l'apòstol Pàul, ël Signor Gesù Crist a fussa për chiel la përson-a la pì 'mportanta dël mond. Ciamomse përchè.
"Se quejdun a pensa 'd podèj fé afidament a la carn, mi i podrìa felo 'ncora 'd pì. An efet, a l'han sugetame a la circoncision eut di da la nàssita; i son n'Israelita pur-sangh ëd la tribù 'd Biniamin, Giudé da Giudé. Al rësguard ëd la lej i l'hai vivù coma 'n Farisé. Al rësguard ëd mè angagg për Dé, i l'hai daje adòss a la cesa. Al rësguard ëd la giustissia che la lej a pretend, i son stàit sensa rimpròcc. Nopà, da la prospetiva dël Crist, tut lon ch'i l'avrìa podù bin consideré coma 'n vantagi, n'atìv, a l'é 'rvelasse mach na pèrdita, un passiv. Ancora pì 'd lòn, (ancheuj) i stimo ch' an confront ëd l'ecelensa 'd conòsse Gesù Crist, mè Signor, tut ël rest a sìa na pèrdita. Për Chiel i l'hai arnonsià a tut e a lo considero mach ëd drugia - e sossì përch’ i peussa vagné 'l Crist, d’esse trovà 'n comunion con Chiel, nen përchè mi i sìa da consideré n'òm giust për motiv ëd mia osservansa dla lej, ma përchè i l'hai (arseivù) la giustissia ch'a ven da la fidelità dël Crist - na giustissia nen mia, ma ch'a ven da Nosgnor e ch' as fonda an sla fidelità dël Crist. Mè propòsit a l'é 'd conòsse Chiel, fé l'esperiensa dla potensa 'd Soa arsurression, partessipé ai Sò patiment e d’esse tanme Chiel an Soa mòrt, e parèj, an quàich manera, rivé a l'arsurression dai mòrt. Nen ch'i sia già rivaje o ch' i sia già përfet, ma i vad anans për procuré 'd riveje e ciapé col premi tant coma mi i son stàit ciapà da Gesù Crist. Frej e seur, i penso nen d'avejlo già ciapà col premi, ma, an dësmentiand lòn ch'a më stà daré, i tiro anans con determinassion" (Filipèis 3:4-14).Coj ch'a capisso lòn ch'a l'é l'Evangeli, la bon-a neuva ëd lòn che Nosgnor a l'ha fàit për nojàutri an Gesù Crist a podrìa rapresentesse con la figura d'un desert ch'a fioriss. Sossì a l'é lòn ch'a dis nòstra tersa letura biblica, dal lìber dël profeta Isaìa:
"Nosgnor a l’avìa dovertà na stra an mes al mar, un senté a travers d’aque furiose. I l’avìa fàit seurte la poderosa armèja d’Egit con ij sò chèr e cavaj. I l’hai faje tombé ant l’eva e a s’ausseran mai pì. Soa vita ‘d lor a l’é dëstisasse coma ‘l mocin ëd na candèila. Ma dësmentieve ‘d lòn: a l’é gnente an confront ëd lòn ch’i son an camin a fé. Përchè i son press a fé quejcòs ëd neuv. Vardé, a l’é già ancaminasse! I lo vëdde nen? I farai na stra ch’a passa an mes al desert. I son an camin a creé ‘d rivere ant la vàuda sëcca. J’animaj ant le foreste am diran grassie, éh, fin-a ij siacal e j’oloch, përchè ant ël desert i-j darai da bèive. Éh, i farai nasse d’eva ant ël desert, parèj che mè pòpol sernù a peuda bèive. I l’hai creà Israel për mi, e a vnirà ‘l dì che an rendran onor dëdnans al mond antregh” (Isaia 43:16-21).Terminoma con le paròle 'd preghiera dël Salm 126. An arciamand a la ment ij temp ëd liberassion dël passà, ël pòpol ëd Nosgnor, comunità gropà ansema da 'n Pat, a ciama a Dé ch'a-j fasa fé 'd neuve esperiense dël Sò podèj e a pensa: che bel quand nostra tristëssa a sarà cambià an gòj!
"An smijava nen vera 'd vëdde j'esilià arportà dal Signor a Sìon. I j'ero pien d'alegrìa e i cantavo 'd gòj. J'àutre nassion a disìo: "Che grande còse ch'a l'ha fàit për lor ël Signor!". Sensa dubi 'l Signor a l'ha fàit còse maravijose për noi. I j'ero beà! Ò Signor, fane torna vëdde la prosperità 'd Sìon parèj dl'eva dij torent ch'a torna dé vita al desert. Coj ch'a pioro për la fatiga ch'a fan për travajé la tèra, al mësson a crijeran ëd gòj. Coj ch'a pioro an portand ël sach dla smens pr' ansëmné, a l'é sicur ch'a canteran ëd goj quand ch'a 'torneran an portand le gerbe dël forment".Orassion: Nosgnor tut-potent, it ses mach Ti ch'it l'has la fòrsa 'd fé artorné a l'òrdin nòstre volontà arvirose e nòstri sentiment da pecator; arcòrda a tò pòpol la grassia 'd voleje bin a lòn ch'it comande e d'avèj anvìa 'd lòn ch'it promëtte; parèj che, an tra le ràpide e varie trasformassion dë sto mond, nòstri cheur a peudo sté bin ferm là 'ndoa ch'as peul trové 'd gòj génita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Leture bìbliche dël lessionari - 13 'd Mars 2016 - Duminica 'd Quarésima ch'a fà sinch - Isaia 43:16-21 - Filippèis 3:4-14 - Gioann 12:1-8 - Salm 126


text:
Cumpras
San Murezzan, il lö per butiques da moda
In vicinanza, a San Murezzan, chattan quels chi s'interessen per la moda ün paradis da butiques: Da Chanel sur Hermès fin tar Louis Vuitton, co as chatta tuot ils affers da moda da renom internaziunel. Sper divers "fashion-stores" do que a San Murezzan eir divers affers specialisos per vender peidras preziusas, mobiglia da design, vins excellents u üna granda spüerta per delicatessas.
Cuira e Chiavenna (I) sun las prosmas citeds per fer shopping
Tuot in tuot spordscha la regiun Engiadina San Murezzan üna granda tscherna da marchanzia e servezzans. Cuira u eir Chiavenna (Italia) sun las prosmas citeds in vicinanza per cumprer aint.


text:
Valforba
Valforba (nom ufizial in talian: Valfurva) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 2 638 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 215,3 km² e ona densità de 12 ab./km².
A l’è tacaa a Burmi, Martello (BZ), Peio (TN), Put de Lègn (BS), Sondel, Stelvio (BZ) e Val de Sot.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Valforba l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Tl Shantung-Süd êl ma püces comunitês cristianes che ne ê nia fondades o sostegnüdes da Siur Ujöp da Oies. Al jê tres indo a les ciafè. Spezialmënter ti pröms agn êl tres söl iade. Süa ćiasa fo olache al vio i cristiagn. Por arjunje les comunitês plü da lunc, messâl fa cianć de chilometri, a pé o a ćiaval, val iade inće cun n müsc. N vedl cristian y mez verc fo so acompagnadù fedel. Le plü nezesciare se tolôl para: la paramënta da dì Mëssa, i linzos por le dormì, guant, ecc.
Al ê n miscionar itinerant por anunzié al plü jënt poscibla l'Vangele. Olache al â val ocajiun sön sü iadi, baiâl cun la jënt che àl incuntâ dl Vangele o fajô discursc sura la religiun. Ales comunitês ti insignâle a vire da cristiagn. La preparaziun di catecumens al bato y ala pröma comuniun la fajòl cun serieté. Sce ara jê a val moda tignîle instës i cursc y les conferënzes di candidać al bato. Süa catechesis y sües pordiches se basâ dandadöt söla verité dla fede y söla preghiera.
Cun düć sü iadi y impëgns che al â, le P. Freinademetz se tolô dagnëra le tëmp da comuniché por scrit al Vësco sües ativitês, da mët jö tesc por cinej, da scrì fascicui sura la dutrina catolica, les oraziuns dla Mëssa, y la oraziun, ecc.
P. Ujöp Freinademetz é inće ste Superiur te diversci posć: Retur a Puoli, Diretur dla scola a Tsining, Professur prinzipal di catechisć, Provicar (= vicar general), por sis iadi, Aministradù dla misciun in assënza dl Vësco, Diretur de döta la misciun y Provinzial.
Tratan i eserzizi dl 1902 P. Freinademetz â adorè plü iadi l'espresciun de S. Paul fora dla secunda lëtra ai Corinzi: “Ben volentieri io spenderò quel che possiedo e sacrificherò anche me stesso per voi” (2 Cor 12, 15). Chëstes parores de San Paul à fat Ujöp Freinademetz sües. Al ê dagnëra arjigné a dè döt, a dè inće süa vita.
P. IVA: IT02114971001
Ciasa nadè de Sant Ujöp Freinademetz | Str. Oies, 6 | 39036 Badia (BZ) | Tel. +39 0471 839 635 | Email: info@freinademetz.it


text:
milano nerazzurra - 30 anni
Cari amis, nel 1977 un grupp de aficionados de i “Boys” el decid de fondà POTERE NERAZZURRO, che el se mètt al centro de la Curva Nord cont l’intenziòn de mètt insema di tifòs organizzà anche de drè a la porta. In testa a l’organizzaziòn ghè el SCACCHI, el FANTINO e l’ANGIOLINO, che con la sua esperiénza rièsen a ciappàs i simpatìi de quei che per abitùdin frequentén quel settòr de el stadio, tiràndui dénter ne l’organizzà di cori, di cànt e coreografi.
Nel 1979 i “Boys” sé sposten de la Curva Nord e el grùpp, confortà del succèss de la precedé esperiénza, el decid de spostàss nel settòr “Distinti” (adess 1° anell verd), cont l’intént de creà ànca chì un grùpp organizzà con el sostègn de l’allòra respònsabil del “Centro Coordinamento InterClub”, el Dottor SAVERIO GUETTE.
In quell’ann, a seguit de la mort al stadi “Olimpico” del tifòs lazial Vincenzo Paparelli, ghè costringen a cambià nòmm e inscì nàss la MILANO NERAZZURRA, guidada da L’ANGIOLINO e el MARCO.
Nel 1988 el stadi de San Siro el vén ristrutturà e el grùpp el sé sposta nei parterre. La posiziòn l’è infelice e nel 1990 se decìd de tornà al 2° anell insema al rest de la Curva, mèttendus cont el strisciun de fianch a “Brianza Alcolica”… comincià inscì, grazie soratùtt al Marco, una collaboraziòn attiva cont quei che in i iniziativ de la Curva.
Nel 1999 vén a mancà una gran figura a l’interno del grùpp: el MARCO BUCCI. Comincià un period un po’ scùr, che el finiss nel 2002 grazie a la vòeùja de ricomincià de un quai compònent, semm dré laurà a di noeùv progett per spòng l’interess e la curiositàa de nùmm tifòs interisti.
MILANO NERAZZURRA 1977


text:
Sur En: Cun ils patins tras il guaud
- Mardi, 27.12.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 27.12.2016, 11:45, RTR
Sur En, ina fracziun da la vischnanca da Scuol, porscha in'aventura tut speziala: spassegiar cun patins tras il guaud. Radund trais kilometers lung è il traject.
Ils da Sur En tiran a niz il glatsch a differentas manieras. Sper la plazza da giugar a tschoccas ed il clutger da glatsch per rampignar datti anc in traject per spassegiar cun ils patins tras il guaud.
La pitschna fracziun da Sur En sa chatta a dretga da l'En. Durant il december na datti strusch sulegl en questa regiun – cundiziuns idealas per producir glatsch.
Per realisar il traject vegn fatga naiv artifiziala, quella vegn transportada cun in tractor. Ina maschina da far pista prepara la pista e lura suonda in ulteriur tractor che maina l'aua sin la pista.
Gist al lieu pon ins fittar ils chalzers da patinar ed ina chapellina, e lura cumenza l'aventura. Il traject maina tras il lung guaud al flum, ina giada amunt e lura puspè aval. In'attracziun per tuts che charezzan il patinar.


text:
Sco igl è vegnì orientà ils acziunaris saja quai la suletta varianta per sanar la bilantscha ed uschia salvar las pendicularas dad in eventual concurs. Laschar plimas ston dentant betg mo ils acziunaris. Era las bancas desistan sin rodund 6 milliuns francs.
La decisiun è vegnida prendida senza grondas discussiuns, quai che dat satisfacziun al president dal cussegl d'administraziun da las pendicularas Marcel Friberg.
Cun pitschnas excepziuns ha l’entir acziunariat vis che quai è ina buna via, ed ha sustegnì questa cumplainamain.
Holding vegn cun nov chapital
Ils 3 milliuns nov chapital vegnan entras 10 fin 12 investiders che furman la «Anavon Holding». La holding ha uschia la finala 90.8% da las aczias da las Pendicularas Breil Vuorz Andiast SA. Tut ils nums dals 10 fin 12 investiders n’èn betg enconuschents.
Ressort Pradas è la gronda speranza
La sanaziun da la bilantscha na tanscha dentant betg per che las pendicularas hajan success. I dovra novs giasts sin las pistas e perquai vegn mess gronda speranza sin il Ressort Pradas che avra sias portas il december. Las speranzas èn tenor Marcel Friberg giustifitgadas. «Nus vesain che nus pudain avrir ils 26 da december il ressort cun ina fitg, fitg auta occupaziun». Marcel Friberg è persvas che quests ressorts da famiglias hajan success. Quai saja era sa mussà en auters lieus.
Midadas en il cussegl d’administraziun
Marcel Friberg resta sin giavisch dals novs investiders vinavant president dal cussegl d’administraziun. Da nov èn Pierin Vincenz, Richard Caduff e Damian Sac vegnids elegids en quest cussegl. Els remplazzan Anita Vogel, Luzi Pfister e Guido Sgier.


text:
Gionet da Giuv
(Corr.) La finamira dil scribent da questas lingias ei buca da dar in detagliau maletg da quei stupent giug d'affons, creaus da signur scolast Felici Hendry, mobein in cauld engraziament agl autur sco era als acturs, ch'han giu in splendid success. -
Gionet da Giuv ch'ei a nus enconuschents dalla tradiziun, era in um da spir vertids, in grondius discipel da Jesus Cristus e nunstunclenteivel veneratur da Maria Sontgissima, in exempel en casa e sin via. Questa veglia raquintaziun lai signur scolast Felici Hendry reviver en sia lavur, dend agl entir toc in profund senn. Plinavon sedistingua questa oreifra prestaziun muort il lungatg, essend tal elevaus e cultivaus e tonaton fatg capeivels e naturals. -
Ils aspectaturs sesentan veramein in triep tschentaners anavos, enamiez il traffic e menaschi dalla tgeua veta purila al pei dil Crispalt. - Il combat denter Rest e Gionet, dus frars, - fegls d'in beinstont pur da Giuv, ei descrets cun gronda capientscha e finezia ed ina buna dosis experienza ord cruschs e travaglias quotidianas. - Gest igl odi da Rest viers siu frar Gionet ch'ei il preferiu en casa e sil plaz-vischnaunca, ei filaus manedlamein e consequent entochen el pli davos cantun. Rest ei gl'exponent dil schliet. Gionet l'olma pura e schubra, la personificaziun digl um ideal. La finiziun cuntenta, - il bien gudogna.
Igl ei quei mo ina pintga sclarida viaden en quest toc genuin, ed jeu lessel buca tradir memia bia. Ins vegli sez ir e seperschuader. - Dumengia, ils 15 d.q. allas 14.00 ei la davosa producziun.
-d-


text:
Tranter ils observaturs vala il novelegì Groisman sco «construider da punts». Il nov primminister ha plinavant en egl ina colliaziun pli stretga cun l'Uniun europeica. Groisman è stà il candidat giavischà dal president ucranais Petro Poroschenko.
Arseni Jazenjuk aveva declerà sia demissiun la dumengia ed uschia tratg las consequenzas ord la crisa da la regenza che dura gia dapi mais.
Successur da Grosiman
Il successur da Groisman ed uschia nov parsura dal parlament daventa Andrej Parubij. L’um da 45 onns agiva pli baud a l’ur dretg da la politica ucranaisa. Aifer il parlament represchenta el la partida da coaliziun da la «front populara».
Ministeri da finanzas
Nov minister da finanzas duai daventar Oleksandr Daniljuk. El vegn a remplazzar Natalja Jaresko ch’è naschida en ils Stadis Unids da l’America. L’anteriura banchiera d’investment e diplomata americana aveva a curta vista survegnì il dretg civic da l’Ucraina ensemen cun il post sco ministra da finanzas.
Minsteri d’economia
Er in nov minister d’economia e prim viceprimminister è previs, numnadamain Stepan Kubiw. Fin uss è el represchentant dal president en il parlament. L’anteriur minister d’economia Aivaras Abromavicius era sa retratg il favrer – quai ord protest cunter la corrupziun en il pajais.
RR novitads 14:00


text:
Mar Egee
'L mar Egee (in grech: AιYaίo ΠέλaYoς, Aigaío Pélagos, [eˈʝeo ˈpelaɣos], in türch: Ege Denizi ) l'è un mar che l'è part del mar Mediterani e 'l se tröva intra la part sud de la penisula balcanega e quela ovest de l'Anatolia. In alter parol, intra la Grecia e la Türchia. A nord l'è tacaa al mar di Marmara e donca cun 'l mar Negher per via de l'istrec di Dardanel ed il Bosfur. Int 'l mar Egee gh'è i isul egej, e a sud a gh'è i isul de Creta e Rod.
L'Egee l'è cugnussüü tradiziunalment cun 'l nom de Arcipelagh (in grech antigh, ApxιπέλaYoς, dal grech πέλaYoς= mar), nom che pöö i hann tacà a druvà per ciamà i so isul, e adess l'è druvaa per indicà un qualsìa grüp d'isul.


text:
Il schef da l'SBB na vesa nagin avegnir cun augmentar cuntinuadamain ils pretschs. Las tariffas stoppian plitost sa stabilisar u schizuns sa sbassar.
Bus a distanza lunga sajan sulet ils indizis per ina concurrenza creschenta ha ditg Meyer en l'intervista cun la Sonntagszeitung. Sche l'SBB transfereschia ils custs pli auts, sco per exempel ils pretschs da trassé, semplamain sin ils pretschs da bigliets gaja quai forsa bain a curta vista. En diesch onns fiss l'attractivitad dal traffic public restrenschì fitg.
RR novitads 15:00


text:
La Martini na correspundia betg pli a las pretensiuns da segirtad d'ozendi, di Michael Koller, constructur da schluppets da San Murezzan. Pertutgant la segirtad da buis èn las spetgas creschidas. Giavischà èn oravant tut buis sin in aut stan tecnic.
Ina spezialitad en il Grischun è il caliber 10,3 per la chatscha. Quel n'è betg fitg derasà en auters chantuns u en il rest da la Svizra. Cunquai che la muniziun per quest caliber è chara, vulan blers chatschaders era in schluppet cun ina channa variabla. Uschia pon els midar ora la channa senza stuair avair duas buis.
20'000 fr. e dapli per gravuras
Quai che na vegn strusch giavischà èn gravuras sin la buis da chatscha. El haja magari clients che giavischan ina buis exclusiva, ina buis che sa differenziescha d'autras buis. En tals cas veglia il client era ina gravura sin ses schluppet. Per in bel schluppet cun ina gravura exclusiva saja da quintar cun custs da 20'000 fin 30'000 francs ed era dapli. Quests schluppets sajan sco in simbol da status, di Michael Koller.


text:
Il senat brasilian ha votà cun 55:22 vuschs per ina suspensiun intermediara da 180 dis. Durant quels duai vegnir examinà giuridicamain, sche Rousseff haja fatg ils sbagls che vegnan rinfatschà ad ella.
A la presidenta vegn rinfatschà d'avair surdà credits en atgna reschia e d'avair manipulà il preventiv per segirar sia reelecziun il 2014. Dilma Rousseff refusa tut las rinfatschas e discurra dad in putsch.
Suenter la votaziun vul il vicepresident Michel Temer surpigliar l'uffizi.
RR novitads 12:00


text:
Al top-manager Martin Winterkorn renfatschan las autoritads americanas d'esser stà orientà dal scandal da svapurs tar VW gia pli baud che quai ch'el ha concedì enfin uss. Winterkorn era sa retratg da ses post da schef da concern curt suenter ch'ils Americans avevan scuvrì manipulaziuns da svapur tar numerus autos da diesel da VW.
Pervi dal scandal ha VW stuì pajar chastis da milliardas da dollars en ils Stadis Unids. La giustia americana ha gia sentenzià dus collavuraturs a plirs onns praschun ed auts chastis da daners. En ulteriurs pajais n'hai fin uss anc dà naginas sentenzias.
RR novitads 06:00


text:
Schon dal 1966 era quai in problem, quella giada avevan ins memia paucas giuvnas che sa participavan al «bal da la schocca cotschna» ad Ardez. Malgrà la mancanza, fin oz han ins adina chattà avunda giuvnas e giuvens per organisar la festa tradiziunala.
Quest onn n’èn betg las giuvnas il problem, quest’onn datti ina mancanza da giuvens. Andrina Thom, la presidenta da la societad da giuventetgna va perquai sin tschertga da giuvens en ils vitgs vischins. Ella vul far tut il pussaivel per mantegnair la veglia tradiziun ad Ardez.
La Babania è per la giuventetgna d’Ardez in‘eveniment tut spezial, quels che sa participeschan han grond daletg. Andrina Thom na chapescha perquai betg ch'ils giuvens na s’interessan betg per questa bella tradiziun.
TR Telesguard 17:40
Babania ad Ardez
La sort decida cun trair il cedel ord in chapè tge matta che balla cun tge mat. A las 19:30 cumenza il cortegi culs pèrins tras il vitg enfin tar la sala da bal. Ballà vegnan il valzer, la mazurca, il schottisch e la polca sco da temp vegl. Natiralmain èn las giuvnas vestgidas cul costum engiadinais, ils giuvens cun frac e cilinder.


text:
Ils davos onns sa focusava la Scuntrada sin expositurs indigens – expositurs che na derivavan betg dal Surses na pudevan betg esser preschents. Ussa è la fiera puspè libra a tuts, quai cun ina exepziun: «Sch'expositurs na concurrenzeschan betg las firmas localas, alura pon era expositurs dad autras regiuns u chantuns avair in stan a la Scuntrada», ha ditg Roberto Guetg.
La Scuntrada duai quest onn era vegnir pli attractiva per ils uffants, quai cun avair scooters electrics, in chastè cun trampolin e la pussaivladad da sa laschar smincar. Sco higlight saja preschent il bov Elvis da Giatgen Arpagaus – il bov ch’ha era ina rolla en il film da Heidi che vegn il december en ils kinos. La Scuntrada è venderdi, ils set d'avust a partir da mezdi.


text:
Gesa Evangelega
La Gesa Evangelega, anca ciamada Gesa Prutestanta, l'è una Gesa Cristiana fada sü in sü i prenzipi de la Reforma Prutestanta de'l sedecesem secul.
L'Istoria de'l Termen[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Han tacaa sü a druà 'l termen evangelegh (ciuè segund 'l messagg de l'Evangel ) ai temp de la Refurma, inscí de fà cumprend la strepa cunt la Gesa de Ruma (la Gesa Catolega).
I Dogma de la Gesa Evangelega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I denuminadur cumün di Ges Evangelegh hinn i „Quater Soli“ de la Refurma:
- Sola fide – L'è dumà la Fee che la mena l'om in Paradis, minga 'l fà. (Ruman|3|28: Inscí disum, che l'òm 'l vegn salvaa minga de'l so fà, ma dumà cunt la Fee.)
- Sola gratia – L'è dumà la Grazia de Díu che la trà l'om in Paradis, minga quel che'l fa cünt de fà lü.
- Solus Christus – L'è dumà 'l Christ, minga la Gesa, che'l gh'ha Üturidaa sura i fedej.
- Sola scriptura – L'è duma la Sagra Scritüra la preja mijara de la Fee Cristiana, minga la tradissiun de la Gesa.


text:
Mühledorf (SO)
Mudel:Otherplaces3Cuurdinàde: 47°08′N 7°29′E
Mühledorf a l'è un cumün svizzer del distret de Bucheggberg. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch 344 abitant e una süperfiss de 3.32 km², e al se tröva a una altitüden de 557 meter sura al livel del mar.
El cumün de Mühledorf a l'è tacaa ai cumün de Aetigkofen, Aetingen, Brügglen, Hessigkofen, Lüterswil-Gächliwil, Tscheppach, Unterramsern.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit Ufizial
- Mühledorf (SO) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Chelsea Manning
- Mesemna, 18.1.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 18.1.2017, 8:40, RTR
Chelsea Manning, pli baud Bradley Manning, è vegnì enconuschent sco whistleblower. El è stà schuldà en l'Irac ed ha dà vinavant a Wikileaks documents secrets da l'armada.
El è sinquai vegnì arrestà e sentenzià tar 35 onns praschun. Uss ha Barack Obama dentant condemnà e grazia ad el era quai suenter be set onns praschun. En quels set onns è dentant capità bler. Bradley Manning ha midà ses num tar Chelsea ed ha fatg in tractament da hormons per daventar ina dunna.


text:
I giaja per pretensiuns enfin il favrer da quest onn, enfin il mument che la firma aveva fatg in nov start. «Nus avain finanzià la nova fatschenta operativa e nus pudain pajar noss quints», di Martin Niederberger. «Il passà che smatga, stuain nus dentant dumagnar cun ina renunzia parziala.»
Cuncurs smanatscha
Enfin mez zercladur ha la Carna Grischa SA ussa temp da preschentar als derschaders in plan da sanaziun. Cas cuntrari smanatscha il concurs. L’interpresa aveva cun in nov logo, in nov schef ed ina nova pagina d’internet vulì meglierar ses num.
Cunter Carna Grischa è plinavant vegnì instradà ina procedura penala pervi da cugliunaria. L'onn passà era vegnì enconuschent che l'interpresa cun sedia a Landquart, ha tranter auter vendì charn da l'exteriur sco charn svizra u charn sdregliada sco charn frestga.


text:
Fin l’onn passà faschevan part al consorzi da scola A fin Z las vischnancas dad Ardez fin Zernez. Nov van il scolars da Guarda ed Ardez in avegnir a Scuol a scola ed il consorzi n’exista pli.
Da mantegnair la medema purschida cun 6 classas er per ils radund 40 scolars da Lavin, Susch e Zernez che restan a Zernez na rendia dentant betg. Er la qualitad da l’instrucziun cun pliras uras d’instrucziun spezialas patiss sut quel fatg.
Scolars da 5 lieus sut 1 tetg?
Perquai han il cussegl communal da Zernez e las quatter suprastanzas communalas da La Punt, Madulain, Zuoz e S-chanf discutà davart soluziuns pussaivlas. L’idea fiss da realisar in nov campus da scola per ils dus consorzis da scola Zernez e Plaiv a Zuoz e da surdar la gestiun da las duas scolas al Lyceum Alpinum a Zuoz.
Convict cun nova funcziun?
Il lieu potenzial per realisar il tal project pudess esser il Convict a Zuoz. Per instradar ils proxims pass datti dentant anc plirs puncts ch’èn da sclerir. Dad ina vart in clar consentiment da la populaziun da Zernez, da l’autra vuli la lubientscha dal chantun ch’ina scola privata sco il Lyceum Alpinum pudess manar las duas scolas publicas. Pir cura che la regenza dess glisch verda, vul il Lyceum Alpinum s’exprimer concretamain davart ils plans d’investiziun.
La radunanza communala da Zernez ha da decider ils 31 d’avust 2015 in chaussa.
La populaziun da las vischnancas da la Plaiv (La Punt, Madulain, Zuoz e S-chanf) infurmeschan ils cussegls communals ils 25 d’avust 2015 a Zuoz.


text:
Leture bìbliche dël lessionari - 31 Magg 2015 - Prima Duminica dòp Pancòsta - Duminica dla Trinità: Isaiah 6:1-8
; Salm 29
; Roman 8:12-17
Gioann 3:1-17
.
Gesù e Nicodemo.
Àor, a-i era n'òm dij Farisé ch'as ciamava Nicodemo e che a l'era un dij cap dij Giudé. Sto-sì a l'é vënù ëd neuit da Gesù e a l'ha dije: "Rabbì, i savoma che ti 't ses un magìster mandà da Nosgnor, përché gnun a podrìa fé ij sègn miracolos che ti't fas ti, se Dé a fussa nen con chiel". E Gesù a l'ha risponduje: "An vrità, an vrità it diso: 'Se queidun a nass nen n'àutra vira a podrà nen vëdde 'l regn ëd Nosgnor'". Nicodemo a-j dìs: "Com é-lo che quaidun a peussa nasse n'àutra vira quand ch'a l'é vej? Col-là sicur a podrìa nen intré torna ant la pansa 'd soa mare për nasse na sconda vira? Nen vera?". Gesù a l'ha rësponduje: "An vrità, an vrità mi it diso: 'Se quejdun a nass nen da l'eva e da lë Spirit a podrà nen intré ant ël regn ëd Dé. Lòn ch'a nass dla carn a l'é carn, e lòn ch'a nass da lë Spirit a l'é spirit. Sta nen stupì 'd lòn ch'i l'hai dite. A venta che vojàutri i nasse n'àutra vira. Ël vent a bofa 'ndova ch'a veul, e ti't na sente ël son, ma ti 't sas nen da 'ndoa ch'a ven e andua ch'a vada. A l'é l'istess për coj ch'a nasso da lë Spìrit. Nicodemo a l'ha domandaje: "Com é-lo che ste còse a peulo fesse?". Gesù a l'ha rësponduje: "Ti 't ses un magìster an Israel e ti 't conosse nen ste còse? An vrità, an vrità i't diso: 'Lòn ch'i savoma i lo disoma e i podoma testimonié mach ëd lòn ch'i l'oma vëddù. Për lòn vojàutri i peule nen aceté nòstra testimoniansa. S' i l'hai dive lòn ch'a l'é dë stò mond e vojàutri i-j chërde nen, com é-lo ch' i podreve chërde s'iv parlo dle còse del cel? Gnun a l'é montà sù al cel sedësnò col ch'a l'é calà giù dal cel, visadì ël Fieul ëd l'Òm. Giusta coma Mosè a l'avìa alvà ël serpent ant ël desert, parèj a venta che 'l Fieul ëd l'Òm a sia alvà sù, për fé che chionque a chërd an Chiel a perissa nen ma a l'abia vita eterna. Përché Nosgnor a l'ha tant vorsù bin al mond ch'a l'ha dàit Sò Fieul ùnich, për che chionque a chërd an Chiel a perissa nen ma ch'a l'abia vita eterna. An efet Nosgnor a l'ha nen mandà Sò Fieul ant ël mond për condané 'l mond, ma përché 'l mond al sìa salvà da Chiel. A-i é gnun-a condan-a për col ch'a chërd an Chiel, ma col ch'a chërd nen an Chiel a l'é già stàit condanà për avèj nen chërdù ant ël nòm ëd ël Fieul ùnich ëd Dé. Ël giudissi 'd condana a l'é fondà an sël fàit che la lus a l'é vnùa ant ël mond m' a l'han preferì 'l top a la lus, përché lòn ch'a fasìo a l'era nen bon. An efet, tuti coj ch'a fan lòn cha l'é nen bon a l'han la lus an òdio e a s'avzin-o nen a la lus përchè a l'han tëmma che lòn ch'a fan a sìa dëscuvert, ma coj ch'a fan lòn ch'a l'é giust a ven-o a la lus përchè dj'àutri a peusso vëdde che lòn ch'a fan a l'é second la volontà 'd Dé.
N'àutra testimoniansa 'd Gioan ël batesator a rësguard ëd Gesù.
Dòp ste còse Gesù a l'é vnù con ij Sò dissépoj ant ël pais ëd Giudèa. A stasìa lì con lor e a batesava. Ant col temp-là 'dcò Gioann a batesava a Enon, davzin a Salim, përchè là a-i era pro d'eva. La gent a-i vnisìa e a l'ero batesà 'mbelelà. Gioann antlora a l'era 'ncora nen stàit butà an përzon.) Àor a l'é nassuje na question an tra ij dissépoj ëd Gioan e un dij giudé a propòsit ëd la purificassion ritual. A son vnù da Gioann e a l'han dije: "Rabbì l'òm ch'it l'has ancontrà da l'àutra banda dël Giordan, dont it l'has rendù testimoniansa ch'a l'é chiel ël Messia, a l'é là ch'a batesa 'dcò chiel. Tuti a van da chiel e a ven-o pì nen da nojàutri". Gioann a l'ha replicà: "L'òm a peul arsèive gnente ch'a-j sìa nen dàit dal cel. Voi medésim im seve testimòni ch' i l'hai dit: 'A l'é nen mi ch'a son ël Crist, ma i son mandà dë 'dnans a Chiel'. Con ch'a l'ha la sposa a l'é lë spos, ma l'amis ëd lë spos ch'a-i sta 'nsema, as arlegra quand ch'a sent la vos ëd lë spos ch'a pronunsia ij sò vot. Ëdcò mi i l'hai sta gòj, e mia gòj adess a l'é completa.) Chiel a deuv vnì sèmper pì grand e mi i deuvo calé d'importansa. Chiel a l'é vnù da l'àut e a l'é pì grand che qualsëssìa d'àutri. Noi i soma dla tèra e i parloma 'd còse dla tèra, ma Chiel a l'é vnù dal cel e a l'é pì grand che qualsëssìa d'àutri. E 'd lòn ch'a l'ha vëddù e sentù a na rend testimoniansa, ma a son pòchi coj ch'arsèivo Soa testimoniansa. Col ch'arsèiv Soa testimoniansa a certifica che Dé a dis la vrità, përchè col che Dè a l'ha mandà a fà conòsse le paròle 'd Dé, dàit che Dé a-j dà lë Spirit sensa 'n limit. Ël Pare a veul bin al Fieul, e a l'ha daje ògni còsa an man. Coj ch'a chërdo ant ël Fieul a l'han vita eterna, contut coj ch'a j'ubidisso nen al Fieul a vëdran nen la vita ma l'ira 'd Dé a-j sta adòss" (Gioann 3).
Predicassion an italian për costa duminica: La sfida che Dio ci propone (Isaia 6:1-9)
.


text:
Co vai vinavant cun il skatepark?
- Glindesdi, 11.4.2016, 10:15
Avant in onn ha il club da skaters a Cuira inoltrà in concept per in skatepark. Ussa datti novas.
Lur concept prevesa in areal da 1500m2 che duai daventar in lieu da recreaziun per tuts. Element central duai esser la zona per skaters cun differents obstachels.
Ussa mancan numnadamain anc ils raps per la finanziaziun.
Contribuziuns
-
Avant in onn: Il cumbat per in skatepark
Gia dapi onns cumbattan ils skaters da Cuira per in parc. Quest’emna ha il Rollbrettclub Cuira pudì inoltrar lur concept al cussegl dal martgà. Detagls èn anc nagins enconuschents, ma il Battaporta vuleva tuttina savair co e cum.


text:
Grazia a dapli entradas da taglia, ha la vischnanca pudì finanziar sezza sias investiziuns, diminuir ses debits e schizunt finanziar ordavant singuls projects. Tut en tut èn las entradas stadas 9,4 milliuns pli autas che quintà. Las entradas da taglia èn creschidas per 10 milliuns sin 60 milliuns francs.
Areguard il sguard en il futur sa mussa Tavau sceptic, malgrà il bun resultat dal quint annual. Il pli tard davent dal 2016 quinta la vischnanca cun bler damain entradas pervi da l’aboliziun dal curs minimal da l’euro e pervi da l’iniziativa da segundas.
RR novitads 14:00


text:
Seattle
Seattle (a s lèś /siˈætəl/ in ingléś) l'è la sità più impurtànta dal stat ad Washington in dla cuntèa ad King. In dal Luj dal 2011 la psiva cuntàr su 620.000 abitànt a 'l incìrca. Al sò scutmàj 'l è „Emerald City“ (sità ad śmerâld) e la s cata in dal nòrd-òvest di Stat Unî a sènt-sinquanta km a sud da 'l Cànada.
L'è stada tiràda sù su sèt còi: First Hill, Capitol Hill, Queen Anne Hill, Beacon Hill, Denny Hill (pò śbatû śò) e da ùltim Magnolia e Crown Hill ch'i n fàvan mia part dla sità uriginàla.
In sità in di an Nuànta 'l è nâ 'l muimènt metal dal grunge cun di grup quài Nirvana, Mudhoney, Alice in Chains, Foo Fighters, Pearl Jam e Soundgarden.
Al sò sìndig, da 'l 2014, 'l è 'l demucràtic Ed Murray.
Persunàǵ ligâ a Seattle
- Bill Gates, fundadōr dla Microsoft
- Paul Allen, fundadōr insém a Bill Gates dla Microsoft
- Chris Cornell, cantànt di Soundgarden
- Stone Gossard, chitarìsta di Pearl Jam
- Jimi Hendrix, chitarìsta
- Duff McKagan, basìsta di Guns N' Roses
- Stacie Orrico, cantànta
- Frances Farmer, atōra


text:
Ils davos 5 onns è il dumber i enavos en Svizra per 27%, en il Grischun per 23%. Betg uschia a Fontanivas sut Mustér tar Renata Gadola. Ella ha - cun exepziuns - ils davos onns adina gì cifras da giasts creschentas.
Glamping - in nov trend
In nov trend sa numna «glamping», ina maschaida da «glamour» e «camping». Cura exact ch'il camping vegn tar il glamping n'è betg uschè cler. Il factur da glamour variescha. Dorman ins dentant en in chaset da laina cun letg, electricitad, glisch e stgaudament è quai per blers gia «glamping». Als manaders dals campings na plascha quai pled dentant betg uschè bain. Renato Garofani fa la proposta da numnar quai «camping da comfort» pertge cun glamour na haja camping betg da far propi bler.


text:
Lingua simpla
- Mesemna, 1.2.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 1.2.2017, 8:40, RTR
La lingua simpla sa derasa adina pli fitg. Ella ha la finamira che in e scadin, er persunas cun miserias da leger u persunas che na chapeschan betg usché bain la lingua, vegnan ordlunder e pon communitgar cun uffizis e sumegliant.
La lingua simpla ha blers avantatgs, per exempel vegni quintà ch'er custs pon vegnir spargnads perquai ch'i na dovra betg pli uschè blera cussegliaziun. Il disavantatg è dentant ch'infurmaziuns van er a perder, cunzunt er quai tranter las lingias.


text:
Chantar ordadora e cun mauns vids
- Mardi, 6.6.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 6.6.2017, 11:15, RTR
Chantar ordadora fa impressiun ad experts ed al publicum. Co emprend'ins il pli tgunsch ordadora e nua ir cun ils mauns, sche quels èn vids?
Mintgin è abel d'emprender ina chanzun ordadora è Roman Weishaupt, pedagog da teater, persvas. A chantaduras e chantadurs dat el ils suandants tips:
- Trenar, trenar, trenar (durant nettegiar, cuschinar, chavar tartuffels, ir cun lauto...)
- Emprender pass per pass, lingia per lingia
- Chapir il text
- Marcar passaschas difficilas gia en la partitura cun colurs
A dirigentas e dirigents cusseglia Roman Weishaupt:
- Trair a niz l'effect da surpraisa (pretender durant in'emprova da chant da metter da la vart las notas)
- Gnanc parter ora las notas a chantaduras e chantadurs e laschar emprender els be cun l'ureglia la nova chanzun.
Nua metter ils mauns?
Ils mauns n'èn betg impurtants e na dovran nagin'attenziun, di Roman Weishaupt. Il pedagog da teater cusseglia da simplamain laschar pender els e da sa concentrar sin la preschentaziun da chant.


text:
La cifra – 32 grads
- Mesemna, 21.6.2017, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 21.6.2017, 10:15, RTR
Dapi dis mussa il termometer temperaturas enturn 30 grads. Oz ha Meteo Svizra annunzià el Grischun temperaturas maximalas da 32 grads. Quels 32 grads èn dentant anc lunsch davent dal record.
Uschè spert ch'il termometer mussa temperaturas da varga 30 grads, pensan blers ch'i sa tractia da temperaturas da record. Il record svizzer è dentant in toc pli aut. La stad da chaliras da l'onn 2003 è vegnì mesirà a Grono ina temperatura da 41,5 grads. Quella temperatura vala sco temperatura da record en Svizra.
Dis da chalira dependan er da l'umiditad
Dis da chalira, uschenumnads «Hitzetage», n'èn betg mo dependents da la temperatura mabain er da l'umiditad da l'aria, quai tenor l'index uffizial da chalira da la Svizra. Uschia na san ins betg dir, che dis da per exempel 30 grads e dapli valan sco dis da chalira. Pli umid ch'igl è e pli spert ch'in di vala sco di da chalira. Tar in'umiditad dad 80% dovra quai 29 grads per in di da chalira. Tar in'umiditad da mo 30 pertschient sto il termometer mussar 35 grads ni dapli, per ch'in di da chalira è cuntanschì.


text:
Adina puspè datti novs cas da maletgs, che vegnan chattads sin la fiera d’art ni ch’èn en possess da persunas privatas, che vegnan alura declerads sco art spoglia. Ord quai motiv ha la Confederaziun decis a l’entschatta dal onn da metter a disposiziun 2 milliuns francs per examinaziuns en ils museums en Svizra. Quest sustegn ha la Confederaziun fixà en la missiva da cultura per ils onns 2016 enfin 2020.
Er per ils museums el Grischun è art spoglià in tema
«Mintga maletg ha sia istorgia, ch’ins sto l’emprim scuvrir», uschia Thorsten Sadowsky, il directur dal museum Kirchner a Tavau. Sche gie che la gronda part da la collecziun saja dal direct relasch dal artist e da sia famiglia, ston e vulan ins uss tuttina retschertgar tar mintga ovra sia derivanza.
Ina da questas ovras é il maletg «Alpleben» da l’onn 1919 mussads en il video. Quest maletg é vegnì cumprà dal medi da Ernst Ludwig Kirchner ed pli tard vegnids vendids vinavant pliras giadas. Alura è l’ovra puspè vegnida schanegiada al museum a Tavau. Pia questa ovra d’art n’ha nagin connex cun art spoglià.
Ma betg tar tut las ovras è la derivanza clera
Tar tut las ovras n’hajan ins anc betg pudì perscrutar la derivanza, ma quai saja en planisaziun, ha ditg Thorsten Sadowsky. Sch’ins chattass propi art spoglia, alura stuessan questas ovras vegnir restituidas als possessurs legitims u a ses descendents.


text:
Justin Trudeau, il primminister dal Canada, ha chattà pleds clers il mardi al WEF a Tavau: I saja uss ura e temp per agir. Las dunnas sajan gia idas numerusas giadas sin via per lur interess. Promover las dunnas en l'economia saja in tema che tut ils participants dal WEF possian prender per mauns. Per el sco primminister saja ina da las miras prinicipalas d'engaschar e promover dapli dunnas.
Interpresas cun dunnas en posiziun da cader prestan dapli che autras.
Ils participants dal WEF sajan persunas privilegiadas. Ed i saja gist quella glieud che possia duvrar quest privilegi per far dal bun. Mintgin possia decider sch'el u ella veglia viver en in mund, nua ch'ils ins stettian bain entant ch'ils auters pateschian. I saja a mintgin da decider, schebain el u ella veglia midar il mund en in mund pli fair.
Nova cunvegna TTP
Il primminister canadais, Justin Trudeau, ha en pli dà enconuschent al WEF a Tavau che la cunvegna per il commerzi liber en la regiun dal Pacific TPP saja sut tetg. Il president american Donald Trump aveva visà la cunvegna ch'era gia pronta suenter ch'el era entrà en uffizi. Trump vul enstagl negoziar individualmain cun ils ulteriurs pajais. Suenter ch'ils Stadis Unids eran sortids da la cunvegna era quella vegnida tractada da nov. Il mars duai ella ussa vegnir suttascritta en il Chile.
RR actualitad 07:00


text:
Normalmain chattan ins ad open airs e festivals bler rument. Auter vesa quai però or al «One Love Festival». Ils prads èn fitg schubers. Dapertut chattan ins containers e satgets da rument, tut vegn sortà, tut vegn reciclà. Perfin las tualettas èn specialas. I sa tracta da tualettas da cumpost.
I na vegn betg duvrà aua. Suenter mintga fatschenta bitta il giast in cup cun resgim en la tualetta. Tut quai vegn elavurà sco grascha. Pia, in event fitg ecologic, e quai cun 5'000 visitaders.
Sin la dumonda, daco che l'areal saja uschè schubers, respundan ils organisaturs:«Nos giasts èn fitg civilisads.» Ed ils giasts din che tut saja vegnì organisà super dal comité.
Tut en tut è quai in festival admirabel ch'è vairamain en armonia cun la natira. , il link avra en ina nova fanestra
RR actualitad 08:00