text:
Revestimeent tupulògich
I síes e düü spazzi tupulògich: una aplicazziun cuntínua sürgetiva a l'è un revestimeent tupulògich si cada puunt al gh'a un intuurn deerf taal che la restrizziun da a cada cumpuneent cunessa da a l'è un omeumurfiism da sura .
Regurdemm che una aplicazziun cuntínua la gh'a la prupietaa dal elevameent di cüürv si, par cada cürva e cada al esiist una cürva tala che e .
Ul resültaa segueent al è stàndard: (vidée par esempi KLA, sezziú 9.3): Un omeumurfiism lucaal sürgetiif intra düü spazzi tupulògich al è un revestimeent tupulògich si e noma si al gh'a la prupietaa dal elevameent di cüürv.
Refereenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
KLA: Klaus Jänich: Topology, Springer Verlag, 1994.


c: text/html

text:
La nova ustaria «Ogna» sa chatta el bajetg principal dal campadi. Ella porscha plaz per 40 enfin 45 persunas e posseda in buffet, ch'è el medem mument era ina pitschna bar ed in kiosc. En ina construcziun annexa èn integradas las tualettas ed insaquantas duschas.
Bajetg sanitar anc betg finì
Atgnamain era previs d'avrir ensemen cun l'ustaria era il segund bajetg cun dapli installaziuns sanitaras per ils campaders. Quai bajetg cun ulteriuras duschas, tualettas e pussaivladads da lavar resti, n’è dentant anc betg finì. Il stgavament per il fundament haja cuzzà pli ditg che planisà e duas giadas haja il fundament betg savì vegnir betunà pervia da naiv.
Il gestiunari dal campadi Ruedi Wanninger quinta, che quai segund bajetg saja finì vers la fin zercladur. Sche las tualettas da l’ustaria na tanschian betg en il fratemp, vegnia el ad installar ina schliaziun provisorica cun tualettas mobilas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Budapest
Budapest (Aquincum in latin; Budimpešta in di lenguf jugoslav, del tudesch Bud im Pest; Budapešt' in cech e sluach) a l'è la capital de l'Üngheria.
A l’è anca la prima cità de l'Üngherìa per pupulaziun, cun 1.698.106 abitant, 2.571.504 se cuntum anca tüta l'area metrupulitana (2007).
Cuntegnüü
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fiüm Danubi el traversa la cità de Budapest.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Budapest a l'è nassüda in del 1873, quand che hinn staa giuntaa insema i cità de Buda, Obuda e Pest.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bùdapest a l'è gemelaa cun:
- Berlin, Germania
- Bucarest, Rumania
- Fort Worth, Stat Ünì d'America
- Franchfort sül Men, Germania
- Istanbul, Türchia
- Lisbuna, Purtugal
- New York, Stat Ünì d'America
- Sarajevo, Bosnia e Erzegovina
- Tel Aviv, Israel
- Varsavia, Pulonia
- Viena, Austria
- Zagabria, Cruazia


text:
Ils 32 atlets han purtà plant perquai ch'il Comité olimpic internaziunal als ha exclus dals gieus olimpics d'enviern che cumenzan quest venderdi a Pyeongchang. Tenor ina communicaziun dal TAS èn las audiziuns la mesemna.
Era sch’ils atlets survegnan dretg, n’èsi betg cler sch’els pon anc participar als gieus.
Tenor il TAS èn tranter quests atlets era Viktor Ahn ch’è daventà sis giadas campiun olimpic. Dapi il 2011 è el burgais russ. Avant ès el ì a la partenza per ses pajas da naschientscha, la Corea dal Sid.
RR novitads 08:00


text:
Numerus studis avevan mussà che la regiun e la marca Tavau Claustra sa differenzieschia memia pauc dals concurrents, sco la destinaziun scriva.
La nova posiziun saja sulettamain turistica e n'haja nagin connex cun ulteriurs secturs da l'economia.
Motiv che la decisiun è crudada per il tema sport è che nagin dals concurrents da Tava Claustra sa posiziunescha sur quest tema. La nova posiziun è vegnida approvada unanimamain da la squadra da coc dal project.
Fin il zercladur han 12 gruppas da lavur uss l'incumbensa da preparar il proxims pass per realisar la nova posiziun da Tavau Claustra.
RR novitads 17:00


text:
El na possia cun la meglra buna veglia betg suandar l'expressiun da Merkel «Wir schaffen das», ha ditg Seehofer. Il problem saja memia grond e las schliaziuns memia simplas e betg cuntentaivlas. Ma el e Merkel vegnian a s’inscuntrar a moda faira, ha ditg Seehofer.
La Bavaria cun nov concept da segirtad
Seehofer vesa en il grond dumber da migrants in privel per la segirtad en la Germania. Perquai haja la Bavaria uss in dals pli vasts concepts da segirtad da l’entira Germania. Uschia duajan il dumber dals policists vegnir augmentà fin l’onn 2020.
Seehofer vesa en il grond dumber da migrants in privel per la segirezza en la Germania. La limita saja dentant er in premissa per pudair integrar ils carstgauns che hajan in vair basegn da protecziun, uschia Seehofer.
RR novitads 18:00


text:
Cun in act festiv ha la vischnanca da Vaz surdà il premi da cultura. Suenter l’onn 2005 surdat Vaz mitga trais onns in premi cultural ad ina persuna ch’ha fatg insatge special per la cultura. Fritz Ludescher ha lavurà 41 onns sco emplojà per la vischnanca da Vaz ed ha da quels lavurà 23 onns sco chanzlists. Il purtader dal premi cultural 2015 è en quests quatter decennis era s’engaschà ferm per la vita culturala da Vaz sco cronist, archivar ed autur. El è sa profundà cun l’istorgia locala, cun las tradiziuns ed ils usist dal lieu, plinavant ha el s’engaschà ferm per il museum local da Zorten.
Grischun Central Vaz: Fritz Ludescher survegn premi cultural
Chanzlist, cronist, archivar, autur ed actur. Quai èn varsaquantas activitads da Fritz Ludescher, che la vischnanca da Vaz ha remunerà cun surdar il premi da cultura. Quai scriva l’Agentura da Novitads Rumantscha.


text:
La tecnica
L' elaborazion di dac dialetai, fotografics y acustics registrés sun l ciamp per l ALD-II – che fova cotanc deplù che chi dl ALD-I – s'à damané n gran sforz organisatif y tecnich.
Per l ALD-II él vegnù svilupé aposta chisc programs:
- DMG ("Dialect MapGenerator") per l inseriment y l'aministrazion di dac dialetai
- MapGenerator (integré te DMG) per la creazion dles chertes linguistiches
- SDB la banca dac acustica, che vegn adoreda per aministré y per scouté su I dac acustics y che é bele dant man te na 2a verscion mioreda
- SuBIReS ("Supplementary Book and Index Retrieval System") n sistem per la redazion di indesc stampés, di volums de suplement y e.i.
Duc chisc programs se baseia sun na infrastrutura Client-Server, chel vuel dì che i dac vegn aministrés da pert dl server con n program y ti vegn metus a desposizion dl client/utent tres n pont de interconescion. A la basa dl DMG él la tecnologia EJB (Enterprise Java Beans) depierpul che a la basa dla SDB2 y dl SuBIReS él servisc web.
Per podei aministré duc i dac y programs, à l projet ALD-II a desposizion da d'auton 2010 encà n "dret" server, aloghé tl zenter informatich dla Université de Salzburg y conlié a l'autra infrastrutura informatica dla Université.


text:
Julian Cathomas pren cun Vus sin in viadi futuristic e muossa a Vus ella Tegia Rasuz la veta e las tradiziuns da ses antenats. Cheu dat ei in'aventura dalla cultura dil Grischun senza folclora!
Cun bia carezia tiel detagl han Julian e Maurus Cathomas transportau in mises (tegia d'alp) decadent el vitg ed han baghegiau si da niev el. Julian Cathomas cuschina leu spisas purilas tradiziunalas sil fiug - fascinaziun pur!
Ina viseta guidada e sin giavisch era spisas dat ei tenor cunvegnientscha.
Julian Cathomas: Telefon 0041 79 613 57 34.


text:
Naziunal/Internaziunal
-
HCD batta SCB
Il club da hockey da Tavau ha mussà ina reacziun. A chasa ha il HCD battì l'SC Berna cun 3:1. Suenter ina seria da quatter terradas ha l'equipa da Arno del Curto cumbattì cun success cunter ina pitschna crisa.
La basa per la victoria ha Tavau fatg a la fin da l'emprim terz. Entaifer ina minuta han Marc Wieser e Sven Ryser sajettà il HCD en avantatg da 2:0. En la 42avla minuta ha Andres Ambühl lura sajettà il 3:0. Il capitani ha sajettà ses emprim gol en la stagiun actuala.
Grazia a questa victoria fa il HCD era en la tabella puspè in pass sur il stritg.
Il gieus da la 6. e 7. runda:
Hockey: 47. runda liga naziunala A
La tabella:
Hockey: Classament liga naziunala A (stan 26-02-2016)


text:
Iridio
L'irìdio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ir. El g'ha nömer atòmich 77, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de irìdio el g'ha 77 prutù. En natüra se 'l tróa sota fùrma de du izòtopi 191Ir (37.3%) e 193Ir (62,7%).
L'è stat scuprìt a Londra del chìmich inglés Smithson Tennant endel 1803. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla gréca Ἶpις (corespondènt del latì iris), divinità de l'arcobaléno, perchè tacc dei sài che se oté de chèsta sostànsa i g'ha dei culùr bèi fòrti.
L'iridio el vé a 'nsomeàsen al plàtino; l'è 'n metàl de culùr biànch condena sfömadüra apéna apéna zaldìna. L'è dür fés ma l'è fràgil e dóca difìcil de laorà. L'è cunusìt per véser el metàl piö rezistènt de töcc a la curuziù chìmica. El pöl véser atacàt apéna a temperadüra elevàda con dei sài fundìcc compàgn del cloruro de sodio o del cianuro de sodio.


text:
Tschalers da protecziun (4/4) – nagin plan da catastrofa
- Venderdi, 6.1.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 6.1.2017, 11:15, RTR
En il chantun Grischun datti avunda plazs en ils tschalers da protecziun. Per ils ins en lur agen tschaler, per auters en ils tschalers publics. Ma la repartiziun da las persunas sin ils plazs n'è anc betg reglada dal tut.
Persunas che han sez in tschaler da protecziun giessan en quest en ina situaziun da privel. Ma betg uschè cler èsi per las persunas che ston ir en in tschaler da protecziun public. I na dat numnadamain nagin plan, tge persunas ch'avessan dad ir nua. Quai vegniss actualmain decidì pir en cas da catastrofa, da las persunas da la protecziun civila.
Il chantun è dentant vidlonder d'elavurar in plan per tut las vischnancas, uschia che mintga persuna po mirar en la rait en tge tschaler da protecziun ch'ella ha da fugir en cas da privel. Enfin ussa è il plan fatgs per radund 45 vischnancas. Sin la fin dal onn 2018 vulan ins avair in tal plan per tut las vischnancas en il Grischun.


text:
A Cuira han oz tut ils fans da shopping che possedan la «ChurCard» savì profitar da rabats en differentas butias. Per l'acziun da reclama da la citad da Cuira e Cuira Turissem han ils organisaturs envidà bleras butias da la citad veglia da far part da l'acziun.
participaziun da butias magra
L'invit per mail n'haja dentant betg gì in grond resun, ha declerà la directura da Cuira turissem, Leonie Liesch. Uschia hajan mo 12 butias fatg part da l'acziun. La citad veglia dumbra però circa 80 butias. Retschertgas per telefon hajan mussà, che pliras fatschentas da la citad n'hajan betg gì enconuschientscha da l'acziun. Per l'onn proxim ponderescha Cuira turissem perquai da midar la moda da communitgar talas acziuns e forsa schizunt ir sperasvi persunalmain tar las differentas butias.
RR Telesguard 17.40


text:
Christian Rathgeb è creschì si a Razén. Là ed a Cuira ha el frequentà las scolas. Silsuenter ha el studegià giurisprudenza a l'universitad da Turitg ed ha era fatg il docter. Politicamain è el gia baud vegnì activ: Cun 16 onns è el stà in dals fundaturs da la PLD giuvna dal Grischun. Suenter ses studi ha el lavurà sco advocat ed ha fatg in praticum tar il departament ch'el maina uss. Il 2012 è el vegnì elegì sco cusseglier guvernativ.
Christian Rathgeb
Lieu: Cuira
Annada: 1970
Professiun: Manader dal departament da giustia, segirezza e sanadad
Hobis: Viandar, turas cun chalzers da naiv, sport, far curtin
Famiglia: En partenadi, trais uffants
In tip sportiv
Sco schef dal departament da sanadad sto Christian Rathgeb ir ordavant cun bun exempel. E quai fa el gugent, moviment tutga tar ses mintgadi. La damaun avant che cumenzar a lavurar va el magari a currer. Ed er las fins d'emna èn emplenidas cun turas cun chalzers da naiv u viandadas cun la famiglia.
Far patgific en curtin
Mintgatant fa dentant er Christian Rathgeb patgific e giauda il temp liber en ses grond curtin a Cuira. Ed apropos curtin: Sco buobet vuleva el vegnir ni politicher ni giurist. El vuleva daventar pictur da saivs da curtin. Ad el pareva quai ina lavur tut patgifica ed el contemplava gugent il pictur dal vitg da Razén che colurava savens saivs.


text:
Ovis orientalis aries
La péra demèstega, nom scientifich Ovis orientalis aries, (ciamàda de spès pégora, ma ach bèra in dela ólta Al Brembàna e en Lumbard ocidentàl) l'è ü mamìfer a quàter sànfe, ungulàt, rüminànt, che l'òm el g'ha 'mparàt a leà fò per sfrötà la sò pèl, el sò pelàm (la làna) e la sò càrne. El sò lat se 'l dopèra per fà sèrte tìpi de formài.
La péra demèstega l'è 'l rezültàt de la selesiù a pàrter del muflone (Ovis orientalis ssp. musimon o Ovis musimon a segónda de la clasificasiù) che l'òm el g'ha demestegàt endèl Médio Oriènt presapóch endèl IX milénio prìma del Signùr.
La péra la pöl scampà 'nfìna a 18 o 20 agn.
El mas·cc de la péra l'è ciamàt apò bócc o bòs, l'è ciamàt bar in de la dela ólta Al Brembàna e bagùt in lombàrt ocidentàl.


text:
448
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Al scumenza ul regn da Rechiari, rei di sueu
- Cundanameent dal monufisiism da Gesüü cuma erésia
- Intentameent par paart da Roma da cuntegní i avanzaat d'Àtila par di patt
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Per Armin Candinas è quai la segunda perioda d'uffizi sco president communal. La radunanza communala da Sumvitg ha er reelegì la suprastanza cun Robert Candinas, Ignaz Deplazes e Marcus Duff. Per il quart sez en la suprastanza communala datti in segund scrutini ils 5 da zercladur.
Plinavant ha ella elegì ils commembers da la cumissiun da quint e gestiun. A quella fan part Claudio Cajacob, Gion Lutz e Rafael Decurtins. Ed en la cumissiun da construcziun èn elegids Eduard Tuor, Erwin Monn, Martin Bundi e Felix Flepp.
La participaziun a l'urna è stada tar 40,1% da la populaziun.
RR novitads 15:00


text:
Lir (PV)
Lir (nomm uficial: Lirio) a l'è un comun italian, de la region de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 10 091 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 51,5 km² e ona densità de 196 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Muntalt, Muncalv, Préda di Giorg e La Madòna.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Lir l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
A Friburg èn questa fin d'emna 30 giuvenils sa participads al final da la concurrenza da scriver per giuvenils «Linguissimo». Tranter ils set megliers auturs èn er duas Grischunas. Plinavant han trais Turitgaisas, trais giuvenils tessinais ed ina da la Turgovia pudì persvader.
En gruppas da dus u trais han els scrit ils texts premiads. I sa tracta da texts da chanzuns en pliras linguas. Chantadurs da las quatter regiuns linguisticas han sustegnì ils finalists dal «Linguissimo». Tranter els er il rappunz rumantsch «Giganto».
500 francs per il Liceo Lugano
Er classas han la pussaivladad da sa participar. Questa giada è il premi da 500 francs per la meglra classa ì sin il conto da la 2DJ dal Liceo Lugano.
250 annunzias
Ils finalists èn vegnids elegids or da las 250 annunzias. Ils participants han scrit duas texts en duas linguas naziunalas davart in lieu spezial ed in'autobiografia.
Il proxim linguissimo ha lieu l'atun 2018.
Organisaziun
La concurrenza da scriver «Linguissimo» vegn organisada dapi 10 onns dal Forum Helveticum.
Infurmaziuns davart la concurrenza
RR novitads 06:00


text:
Tranter la Somedia e la Basler Zeitung na datti nagina collavuraziun. Sco er ils davos 150 onns vegnia la Somedia vinavant a far l'entira gasetta sezza, uschia l'editur da la Somedia Hanspeter Lebrument. Anc l'october aveva el dentant ditg che las contractivas sajan gia fitg avanzadas e ch'i vegnia a dar ina collavuraziun sch'il resultat da las contractivas correspundia ad omaduas redacziuns.
Nus avain discurrì cun la BaZ, ma nus avain er discurrì cun il Tagesanzeiger e cun las AZ Medien.
Davart la raschun per il naufragi da las contractivas manegia Hanspeter Lebrument, che quai na rendia betg suenter la reacziuns ch'i ha dà sin ils plans da collavurar. Da differentas varts aveva quai dà critica.
Appel da betg collavurar
La partida socialdemocratica dal Grischun aveva schizunt fatg il november in appel a la Somedia da betg ir en la collavuraziun. Ils auturs da l'appel temevan ina collavuraziun cun la Basler Zeitung perquai ch'ella tutga per in terz a l'anteriur cusseglier federal da la PPS Christoph Blocher. Tenor l'appel possia il schurnalissem independent esser periclità tras pussanzas economicas.
In ulteriur problem tar las contractivas saja er ch'i dovra dapli temp per vesair tge ch'ins vuless far, uschia Hanspeter Lebrument. E perquai haja ins ditg ch'ins veglia sco emprim guardar persul.
RR novitads 12:00


text:
Stat Ünì d'America
I Stat Ünii d'America (United States of America o USA in ingles) a hinn un paes del America del Nort. I sò cunfin a hinn: el Canada a nort e'l Messich a süd. I bagnen a est l'Ucean Atlantich e a ovest l'Ucean Pacifich.
La capital a l'é Washington.
La gh'ha una süperfiss de 9.826.630 km² e una pupulaziun de 303.833.000 abitant (2008).
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La prima culonia americana a l'è 'ndel 1621.
I Stat Ünì a hinn indipendent 'ndel 1776.
The Star Spangled Banner[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vardee anca l'articol principal: The Star-Spangled Banner
El Star Spangled Banner (El banderun che l'è faa sberlüscià di stell), scriüü in del 1814 de l'aucat american Francis Scott Key l'è l'in naziunal american.
Urganizaziun politiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I Stat Ünì d'America a hinn una federaziun de 50 stat cun pü el distret federal de la capital, el (Distret de Columbia).
El president a l'é el Donald Trump, un democratech, dal 2017


text:
Contignü prinzipal
- Contignü de chësta plata
Dërc y duvieres
Dërc dla cunselieres y di cunseliers
Nce ti cunfronc di cumëmbri dl Cunsëi dla Provinzia autonóma de Bulsan vën a valëi la regula tipica dla democrazia reprejentativa, cunseguenta al articul 67 dla Costituzion y defineda tecnicamënter cun l inuem "pruibizion dl mandat imperatif" o "mandat liede". Chësta pruibizion, o sce n uel la tlamé te na esprescion positiva, chësc cumandamënt o prinzip, vëij danora che la cunseliera o l cunselier, che reprejentea duta la populazion dla Provinzia de Bulsan y no mé si litadëures o grupes de nteres de uni sort (lobbies), ne ie lià a deguna maniera a ndicazions de coche ël o ëila dassëssa dejëujer si mandat, ma i ie liedesc y ndependënc, ënghe sce i se tulerà, sambën, a cuer de se nciarië di bujëns y dla esigënzes particuleres de si litadëures. N basa ala pruibizion dl mandat imperatif ne ie la cunselieres y i cunselieres provinziei nia respunsabli politicamënter per l tëmp dla dureda de si ncëria. Tl urdinamënt giuridich mancia defati defin i strumënc per pudëi fé valëi si respunsabltà politica (tres, p.e., la revucheda dl mandat):
La cunselieres y i cunselieres provinziei, gòd, sciche i cumëmbri parlamenteres, de na cërta imunità limiteda, n basa a chëla che ëiles y ëi ne muessa nia respuender dla minonghes purtedes a esprescion o dla stimes dates ju ntan l eserzize de si funzion. La rejon de chësta garanzia persunela ududa danora per uni cunseliera y cunselier tl'esecuzion de si funzion (no mé tla sales dl Cunsëi, ma nce tla sozietà) ie tlera: n uel ti garantì ala cunseliera y al cunselier la plu ampla liedëza de valutazion y de dezijion tl'eserzitazion de si mandat, zënza che ëila o ël muesse se temei che na minonga purteda n iede a esprescion o na stima data ju posse cumpurté respunsablteies (zeviles, penales, aministratives, disciplineres, patrimonieles). Chësta imunità vel, per rejons tleres, nce do la fin dl mandat.
La cunselieres y i cunselieres giata na ndenità fisseda cun lege (tl mumënt mo cun la lege regiunela dl 26 de fauré 1995, n. 2). Chësta ndenità y i autri paiamënc udui danora dëssa seguré da una na pert la ndependënza economica dla cunseliera y dl cunselier (la/l defendan nsci da nfluenzes o prescions da dedora) y, dal'autra pert, lascé pro che la persones litedes posse eserzité si mandat te na maniera prufescionela y durëivla dedican al lëur tl Cunsëi provinziel (y al lëur tl Cunsëi regiunel, ajache i la cunselieres y cunselieres provinziei à nce la ncëria de cunselieres dla Region) la majera pert de si tëmp.
Duvieres dla cunselieres y di cunseliers
La cunselieres provinzieles y i cunselieres provinziei ne à nia mé dërc, ma nce ublianzes. Chëstes se porta pro dala desposizions spezifiches cuntenides tl Statut de autonomia y dantaldut ti regulamënc dl Cunsëi provinziel de Südtirol. Chisc regulea duta l'atività dl Cunsëi provinziel de Südtirol y si organs. Prima, almanco tl orden de tëmp, ie la ublianza dla cunselieres y di cunselieres nueves chëla de dé ju l juramënt. L juramënt (la cunseliera y l cunselier jura fedeltà ala Costituzion) ie defati na cundizion ndespensabla per dejëujer la funzions de cunseliera o cunselier. L juramënt vën normalmënter fat n la prima senteda do la veles. Sce per vel mpedimënt giustificà ne ëssa na cunseliera o n cunselier nia pudù juré tla prima senteda, vën l juramënt fat dadedò, n ucajion de si prima partezipazion ai lëures dl Cunsëi. La cunseliera y l cunselier à po l duvier mpurtant de partezipé a duta la sentedes dl Cunsëi y di autri organs te chëi che ëila o ël ie unic cherdëi a tò pert. Sce ël o ëila ne pudëssa per vel' rejon nia tò pert a vel' senteda per gaujes persuneles o per ademplì a d'autri duvieres istituziunei de mpurtanza, muessi giustifiché si assënza ti l fajan al savëi danora ala Presidënta dl Cunsëi o dl organ nteressà (p.e. na cumiscion).
Na lingia d'autri duvieres possa unì definei "regules de cumpurtamënt": l ie duvieres che à l fin de seguré l orden ntan la sentedes dl Cunsëi provinziel y de si organs y de garantì ala cunselieres y ai cunselieres che les/i posse eserzité si dërc cun liedëza. Y propi perchël vëij l regulamënt ntern dl Cunsëi danora la ublianza de n cumpurtamënt che sibe for sciche l se toca y adatà ala denità y al bon inuem dla istituzion per schivé l desturb dla sentedes, la pruvocazion de tumulc o dejordens, l se purté pro de rebec o azions viulentes y nce l'adurvanza, a usc o per scrit de esprescions ufensives o urdeneres.
Ciuna straufonghes ie pa ududes danora per la cunselieres y i cunselieres provinziei che ne respetea nia chësta regules?
- Na prima sort de straufonghes ie lieda al duvier dla cunseliera o dl cunselier de nfurmé l presidënt o la presidënta de na cumiscion uni iede che ëila o ël ne po nia tò pert a na senteda. La straufonga ududa danora do trëi assënzes nia giustifichedes ndaloauter ie la destumënza dla ncëria de cumëmber dla cumiscion. Chësta straufonga ne ie nia ududa danora ti caji de assënza nia giustificheda dala sentedes dl Cunsëi provinziel, nce sce la vën dant plu suënz, davia che la ncëria ti ie unida sëurandata ala cunselieres y ai cunselieres dai litadëures y dala litadëures y perchël ti respuend i cumëmbri dl cunsëi provinziel mé a chisc.
- D'autra straufonghes possa unì aplichedes diretamënter dala Presidënta dl Cunsëi ai cunselieres y ala cunselieres sce i/les ne respetea nia una dla normes dl regulamënt ntern che garantësc l mantenimënt dl orden ntan la sentedes. Chësta straufonghes ie: l'esortazion ala cunseliera o al cunselier de usservé i tëmps de ntervënt o i argumënc de discuscion tl cajo che chiche rejona ne tënie nia ite i lims metui dant o sce ëila o ël desviessa dala tematica trateda (do doi iedesc che la Presidënta ti l'à cumetuda zënza resultat possela ti tò la parola a chëla o a chël che rejona) y la cherdeda dla cunseliera o dl cunselier, la/l tlaman cun si inuem, tl cajo che ëila o ël desturbe la dejëuta regulera dla senteda ti tulan la parola a chiche rejona iust, ciaculan cun d'autra o d'autri cunselieres o te uni cajo sce la cunseliera o l cunselier se cumporta a na maniera da desturbé la bona dejëuta di lëures dl Cunsëi. Sce na cunseliera o n cunselier ne lascia nia de desturbé l orden dla senteda, scebën che l ti ie unit cumetù doi iedesc de la finé, possa la Presidënta dl Cunsëi cumandé l'espulsion dala sala per l rest dla senteda y, te caji particularmënter grieves, la zensura. Chisc pruvedimënc possa unì adotei ndependentmënter dal fat che la cunselieres y i cunselieres ie bele unic cherdei al orden, canche na cunseliera o n cunselier gauja tumulc o dejordens o sce i vën a se dé. La zensura cumporta la pruibizion de azes ala sala per la senteda suzessiva y per na cumpëida de sentedes suzessives stabilides dal Cunsëi, te uni cajo per nia plu che de n dut cater sentedes.
Download - L Cunsëi provinziel - suraodüda
- L Cunsëi provinziel - suraodüda [PDF 161 KB]


text:
Valitaziuns gidan da reservar l'hotel per las vacanzas
- Glindesdi, 2.10.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 2.10.2017, 11:15, RTR
Las valitaziuns dals hotels èn in bun agid per s'infurmar avant da cudeschar las vacanzas. Avant in pèr onns eran anc bleras notas e commentaris falsifitgads. Ma la situaziun è sa meglierada.
Da tschertgar sin ils divers portals en la rait las valitaziuns dad auters giasts ch'èn stads en in hotel, po gidar tar la decisiun da cudeschar las vacanzas u in viadi. Bunas valitaziuns mainan normalmain era tar bleras cudeschaziuns. Perquai avevan hotels era cumenzà a falsifitgar las notas ed ils commentaris. Ma tenor l'expert da hotellaria Norbert Hörburger è la situaziun ussa bler meglra. Ils portals hajan engrondì las equipas che sa stentan da filtrar ora valitaziuns manipuladas.
Notas e commentaris èn fitg impurtantas per ils hotels
Mintga hotelier duess tenor Hörburger avair grond interess vi da las valitaziuns dals giasts. Ins na possia betg far nagut e guardar tge che capita. El cusseglia als hoteliers dad esser activs, e da motivar ils giasts da scriver commentaris e da dar notas. Era da duvrar ils portals per communitgar cun ils giasts saja d'avantatg per ils hotels.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Pfingstblitter (Pfingstblütter, Pfingstsprützlig)
Descripziun
Ad Ettingen, a Sulz ed a Gansingen va la damaun marvegl da Tschuncaisma ina gruppa dad umens giuvens en il guaud per tagliar frastgas verdas da fau, per lura sa vestgir cun quellas. Vestgids sco chaglias returnan els en il vitg. Suenter il cult divin passan els sunond e givlond tras il vitg. En differents lieus s'enclinan ils giuvens e fan reverenzas. Durant la tura vegn er bavì bler. Pli baud vegnivan ils «Pfingstblütter» tratgs a la fin da l'occurrenza en il bigl da la vischnanca. En il decurs dal temp è il batten en il bigl dentant vegnì transfurmà: Ils giuvens sezs han cumenzà a bagnar ils attatgaders en il bigl. Cun frastgas bletschas emprovan els oz da sprizzar sin ils aspectaturs. Oravant tut las giuvnas èn la mira dals giuvens vestgids cun chaglias. A la fin fan ils «Pfingstblütter» sezs in bogn en il bigl. Suenter survegnan els ina dunsena.
Gallaria d'illustraziuns
Documents da video
«Pfingstsprützlig» a Sulz, Sulz, ils 12 da zercladur 2011 © Karin Janz
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Eduard Strübin: Jahresbrauch im Zeitenlauf. Kulturbilder aus der Landschaft Basel. Liestal, 1991
- Dossier
- Pfingstblitter
Ausführliche Beschreibung Ultima modificaziun: 05.09.2012
Dimensiun: 100 kb
Tip: PDF
- Pfingstblitter


text:
Il Podest
- 1. Petra Vlhova (Slk) 1:50,53
- 2. Frida Hansdotter (Sd) +0,10
- 3. Wendy Holdener +0,52
Wendy Holdener ha cuntanschì a Lai ses 5avel podest da la stagiun. A Lai è crudada or la gronda dominatura da la stagiun, l'Americana Mikaela Shiffrin curt avant l'arrivada dal segund percurs. Uschia è la via stada libra per la Slovaca Petra Vlhova. Per ella èsi stà la segunda victoria da la stagiun en in slalom. Ses meglier resultat en in slalom insumma ha realisà la Vallesana Mélanie Meillard. Ella è vegnida quarta.
Las ulteriuras Svizras
- 4. Mélanie Meillard +0,71
- 10. Denise Feierabend +2,46
- 15. Michelle Gisin +3,22
- 19. Aline Danioth +3,61
- 23. Carole Bissig +4,66
Avant ils gieus olimpics en la Corea dal Sid han las skiunzas be pli ina cursa sin il program. Ils 30 da schaner è la cursa parallela a Stockholm en Svezia.
RR novitads 14:00


text:
Ils emprims dus quartals da l'onn sajan stads relativamain ferms. En il terz quartal sajan las reservas da lavur dentant idas in zic enavos. Tuttina saja la svieuta dals emprims nov mais dal 2017 pli auta che durant la medema perioda da l'onn passà. La svieuta munta a 15,4 milliardas francs ed è cunquai 4% pli auta che l'onn 2016.
Ristgs tar construcziun d'abitaziuns crescha
Dapi insaquants onns vegnian dapli abitaziuns bajegiadas che duvradas. Adina dapli da las 50'000 abitaziuns ch'èn vegnidas bajegiadas restian uschia vitas. Quai pervia che l'augment da la populaziun saja marcantamain pli bass ch'anc avant intgins onns, scriva l'Uniun svizra dals impressaris constructurs en lur statistica da quartal.
Il dumber da permissiuns da construcziun mussian ch'il martgà reageschia sin quest svilup: I vegnia bajegià pli paucas abitaziuns, dentant sajan quellas pli pitschnas e pli bunmartgadas. L'Uniun svizra dals impressaris constructurs parta dal fatg che las svieutas tar la construcziun d'abitaziun sa reduceschian gia l'onn proxim.
RR novitads 09:00


text:
- En in’intervista cun la «New York Times» la scheffa da l’agentura russa d’antidoping ditg ch’i haja dà ina «conspiraziun instituziunala».
- Quai è nov: Fin uss ha la Russia adina accusà ils sportists traplads.
- L'agentura d'antidoping dementescha las renfatschas che sia scheffa ha concedì.
En il rapport d’antidoping da McLaren vegn rinfatschà a la Russia d’avair fatg diever da doping sistematicamain. Enfin uss refusava il pajais las reproschas. Uss ha la scheffa da l’agentura d’antidoping russa concedì ina conspiraziun instituziunala.
Uschia ha l’agentura d’antidoping concedì ina zuppentada sistematica da doping durant ils gieus olimpics en Russia il 2014. Quai era ina conspiraziun instituziunala ha ditg Anna Anzeliowitsch a la gasetta New York Times.
Ella saja stada schoccada da las scuvertas, la regenza n’era dentant betg involvida. Ulteriurs citats da Anzeilowitsch na datti nagins en il rapport.
Mussaments per avair zuppentà doping
L’investigader principal da l’agentura d’antidoping mundiala Richard McLaren aveva rinfatschà en ses rapport a la Russia d’avair promovì doping sur plirs onns ora e durant plirs occurrenzas pli grondas. Era durant ils gieus olimpics d’enviern il 2014 en Russia.
Il president russ Wladimir Putin aveva decis il fanadur da fundar ina cumissiun d’antidoping. Uss ha il schef da questa cumissiun Witali Smirnow ditg a la New York times che ord da sia vista sco minister da sport e president dal comité olimpic hajan els fatg sbagls. Uschia stoppian uss vegnir eruids ils motivs daco che sportists giuvens prendian doping e sa decidian uschia per questa via.
Refusà las reproschas
La Russia ha adina refusà las reproschas. En Russia n’haja quai mai dà in sistem da doping naziunal ni la promoziun da doping, aveva ditg il president russ Wladimir Putin.
RR novitads 07:00 / 17:00


text:
Il grond interess dals giuvenils per in emprendissadi en il sectur da tgira è bain allegraivels, dentant muntia quai insumma betg che la situaziuns da persunal saja sa meglierada l’ultim temps, di Marlis Alig, la manadra da fatschenta da l'uniun da tgirunzas e tgirunzs dal Grischun.
Igl ha anc adina memia paucas tgirunzas e tgirunzs.
«Ils manaschis èn anc adina dependents da mintga persunas che lavura en quest sectur respectiv che vul far qua l’emprendissadi», di Marlis Alig. «Igl ha anc adina memia paucas tgirunzas e tgirunzs.» Las plazzas d’emprendissadi en il sectur da tgira sajan uschè dumandadas, perquai ch'i na dat betg uschè bleras. Blers manaschis na scrivian simplamain betg ora da quellas plazzas.
Ils custs èn ina raschun
Las raschuns èn differentas: Tar in ni l'auter na va quai per exempel betg pervia da la grondezza dal manaschi. Dentant era ils custs per in tala plazza è ina raschun daco ch'ellas na vegnan betg screttas ora.
Il recept per meglierar la situaziun è tenor la manadra da l’Uniun da tgirunzas e tgirunzs dal Grischun: Far in pool da daners, nua che mintga instituziun che na porscha betg plazzas d’emprendissadi stuess pajar insatge, e quellas instituziuns che porschan emprendissadis survegnissan perencunter daners or da quest pool per mintga plazza d’emprendissadi.
«Ina buna schliaziun per reparter ils custs pli gulivà sin tuts», manegia Marlis Alig. Pertge praticamain mintga instituziun, mintga chasa da tgira ed era la Spitex cumbattian cun ils custs e sajan uschia sut squitsch.
Uschè grond che l’interess da vegnir tgirunz è tar ils giuvenils, constatain nus era che blers chalan era puspè.
L’interess per in mastergn da tgirunz è bain grond tar ils giuvenils, blers chalan dentant era puspè – baud ni tard. «Igl è in mastergn, nua ch’ins sto schon esser conscient ch’ins sto era lavurar la fin d’emna e la notg», di Marlis Alig. «Blers percorschan pir pli tard che quai n’è en sasez betg quai ch’els vulan e bandunan lura il mastergn.»
Engraziaivels per las mammas che turnan
Zunt engraziaivels èn ins perquai che bleras dunnas vulan puspè turnar en il mastergn da tgirunza suenter ina pausa da famiglia. Persunas ch'i dovri fitg il mument, concluda Marlis Alig, la manadra da fatschenta da l'uniun da tgirunzas e tgirunzs dal Grischun.


text:
Il proxim temp ha Sedrun Mustér Turissem da remplazzar tant il mainafatschenta Hans-Kaspar Schwarzenbach sco er il president da l'organisaziun Curdin Brugger. Ils 23 da december 2017 è vegnì enconuschent che Schwarzenbach banduna la Surselva, cura exact n'è anc betg enconuschent.
Motivs per sia demissiun
Curdin Brugger ch'è stà trais onns president da «Sedrun Mustér Turissem» sa retira pervi dad opiniuns differentas areguard la strategia da l'organisaziun. Sco el ha confermà envers la gasetta «La Quotidiana» vulevan els suenter bleras discussiuns davart structuras puspè metter il giast en il center da l'activitad. Sco i para giaja ussa dentant anc adina per structuras e fatgs politics. Ord quest motiv haja el sa decidì da chalar era sch'el n'haja anc betg cuntanschì la limita dal temp d'uffizi.
Proxim proceder
Uss duaja Corinne Staub succeder ad Curdin Brugger sco presidenta. Quai proponan las suprastanzas communalas. Staub è possessura d'ina abitaziun secundara a Mustér e s'engascha tar Viva Disentis. La radunanza extraordinaria è ils 18 da schaner 2018.
RR novitads 06:00


text:
Bunamain duas uras ha il duo da Martina Hingis e Sania Mirza duvrà per gudagnar. Sur tut en l'emprim set èn Hingis e Mirza stadas dumandadas. Ellas han incassà in break tar 5:6, dentant han ellas pudì sfurzar in Tiebreak nua ch'ellas han stuì sa defender cunter trais bals da set. Il medem mument n'han ellas dentant betg pudì nizzegiar las schanzas per gudagnar sezzas.
En il mezfinal fruntan Hingis e Mirza sin las victuras dal duel tranter las Tschecas Hravackova e Hradecka e las Russas Makarowa e Wesnina. Cunter Wesnina e Makarowa aveva Hingis pers cun Timea Bacsinszky als gieus olimpics a Rio.
RR novitads 12:00


text:
Andrea Cavegn-Beer, mamma ed ustiera da Rueras è ina da las quatter finalistas per il titel «chatschadra svizra» che la revista Schweizer Jäger surdat per la terza giada.
Andrea Cavegn-Beer ha 29 onns ed ha ertà la passiun per la chatscha da ses bab. Uss va ella sezza a chatscha e vul esser ambassadura per in maletg positiv da la chatscha grischuna ed en general. Andrea vuless communitgar che «la chatscha na saja betg mo ir a sajettar animals, mabain ina materia cumplexa cun blers facturs davostiers».
La nova «chatschadra svizra» vegn preschentada la sonda, ils 17 da favrer a Berna en il rom da l'exposiziun da pestga, chatscha e tir.
RTR Telesguard 17.40


text:
ROBERTO BENIGNI - FRANCESCO GUCCINI- ONDA LIVBERA- AL TREST
Francesco Guccini con Juan Carlos "Flaco" Biondini suonano e cantano il blues in dialetto modenese "Al trèst" nel programma di Benigni "Onda libera"
A m sun desdé stamatéina l'è primavéra ma al piòv
a m sun desdé stamatéina l'è primavéra ma al piòv,
a n pos purtéret fòra anch sl'lè dmanga
perchè a n gh'ò ménga al vsti nòv,
a n gh'ò ménga al vsti nòv, oh sé...
A gh'era tò péder sù l'òss, a I m'à dmandè quand a té spòs,
ma gh'era tò péder sù l'òss, a I m'à dmandè quand a té spòs
mé, ch'a fagh fadiga a magnér per mé,
péinsa mò béin s'a x'foss in dò,
péinsa mò béin s'a x'foss in dò...
E quand l'é gnuda tò médra a gh'ò dmandé in dòv t'ér té,
Ho dét, quand l'é gnuda tò médra a gh'ò dmandé in dòv t'ér té, oh sé,
la m'ha rispòst ch'tér andéda via
con un ch'al gh'à più sòld che mé,
con un ch'al gh'à più sòld che mé, oh sé...
E mé a sun ché in mez a la stréda séinza savéir csa pòsia I fé
l'é bròtt débòn sté a la dmanga a bsaca vòda e séinza té
e intant a m piòv sòvra a la testa
e a sòn tòt mòi còmm un pulséin,
a sòn tòt mòi còmm un pulséin, oh sé...
A sòn da sòl d'lòngh a la stréda e a zigh dabòun còmm un putéin,
A sòn da sòl d'lòngh a la stréda e a zigh dabòun còmm un putéin,
l'é primavéra ind al lunari,
ma a pér che invéren sia turné
l'é primavéra ind al lunari,
ma a pér che invéren sia turné, oh sé


text:
Minisguard dals 12-03-2016
- Sonda, 12.3.2016, 17:40
Velafrica
In velo ch'è defect, quel na ston ins betg bittar davent, quel pon ins reparar. U ch'ins fa quai sez u ch'ins porta en la garascha al mecanist. Era tar Eco Grischun pon ins laschar far reparaturas da velo. Il velo reparà va dentant en l'Africa, nua ch'el vegn duvrà per far transports u era per scolar là mecanistas e mecanists da velo.
Glischs polaras
L'emna passada han ins pudì vesair glischs polaras en Germania. Per il solit è quest fenomen da la natira visibels pli en il nord. Il Minisguard declera co glischs polaras e lur colurs sa furman e cura ch'ellas èn visiblas pli en il sid da l'Europa.


text:
Gievgia grassa a Lucerna la bun’ura a las 4:30. I spizza dad alcohol. Clowns, urs, nanins, strias e schlumpfs, tut il pussibel s'inscuntra sin viadi vers il Kapellplatz a Lucerna. En ina mes'ura èsi uschè lunsch ed il tschaiver cumenza cun il «Urknall».
Sajan quai tar ils tighers, las schimgias, ils pirats, ils monsters u las princessas – l'agitaziun è scritta a tuts en fatscha. Ed ina indiana conferma, il puls saja aut uschè curt avant l’Urknall. Per ella è il tschaiver in sentiment nundescrivibel. I saja sco in virus.
Ubain che ti has il virus u betg!
Ed infizads dal virus paran dad esser tut quels ch'èn da questas uras d’inscuntrar sin via. Millis da persunas èn gia qua ed i vegnan e vegnan adina dapliras. Uschia era il musicant Dominik, u meglier ditg ina sort «Wickinger». Da pudair sunar cun sia gugga al tschaiver, saja per el sco dad esser en il 7avel tschel.
Ils nars èn libers
L’euforia è gronda a Lucerna avant l’Urknall, era tar ils grenadiers da la «Zunft zu Safran». Els èn figuras impurtantas al tschaiver da Lucerna. Els spetgan lur schef, il «Fritschivater». Cura che quel arriva cun la bartga ensemen cun sia famiglia lura datti l'Urknall.
Flo, in dals grenadiers cun in'unifurma sco or dal cudesch d’istorgia ed in schluppet sin il dies di, ch'ins haja quest sentiment da «cribla» e quai betg mo durant il tschaiver, mabain anc blers onns suenter. Suenter l’Urknall cumenza in temp, cura ch’ins po laschar ora tut ed emblidar il stress ch’ins haja uschiglio tut l’onn.
I cribla e quai mintg'onn da nov.
Era gia ils pli pitschens sa legran enorm dal tschaiver. In urset ed ina strietta spetgan, spetgan, spetgan e na pon betg pli spetgar. Gnervus sajan els dus. Els spetgian gia dapi l’ultim tschaiver sin il proxim tschaiver, dian els cun egls glischants.
RR actualitad 11:00


text:
Rusna da fradaglia
- Mardi, 17.1.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 17.1.2017, 8:40, RTR
La rusna da fradaglia, per tudestg «Kälteloch», nascha grazia ad aria polara che sa rimna èn rusnas en furma da chazzettas en il terren.
En quellas rusnas èsi schizunt en Svizra pussaivel ch'i dat temperaturas da passa minus 50 grads. Per exempel sin la Glattalp èsi vegnì mesirà 52,5 grads minus, a La Brévine, il lieu abità il pli fraid 41,8 grads minus ed er en il Grischun po quai far fradaglia, a Buffalora è il record tar 32,3 grads minus.


text:
Cun quella revisiun parziala è il fundament legal per la realisaziun d’insaquants gronds projects vegnì stgaffì – projects impurtants per il futur da Mustér : Uschia per exempel il nov resort da vacanzas Catrina per 90 milliuns francs previs sper la staziun a val da las pendicularas, l’engrondiment dal Hotel Disentiserhof cun in ulteriur hotel da cura per 20 enfin 30 milliuns francs sco era ina nova part da la zona da mastergn Pignola ed ils indrizs d’ennavar en il territori da skis da Mustér/Caischavedra.
Nov schlantsch per Mustér
Ils projects planisads pudessan procurar per nov schlantsch en la vischnanca, oravant tut al turissem. Ils ultims onns è il dumber da letgs chauds numnadamain sa reducids marcantamain a Mustér. Plirs hotels han serrà lur portas.
RR novitads 12:00


text:
Certificat Q2E per la Scola mercantila
La Scola mercantila a Glion ha la fin fevrer 2018 terminau cun success il process da certificaziun Q2E. Suenter il Hearing da certificaziun ha ella astgau retscheiver il mars il certificat da Q2E, scalem "MASTER". Q2E stat per qualitad entras evaluaziun e svilup e cumpeglia in model cumplessiv per sviluppar la qualitad en scolas ed autras instituziuns da formaziun.
La Scola mercantila dil Center da formaziun Surselva meina sut siu tetg la Scola media propedeutica (FMS), La Scola media mercantila (HMS) e la Scola professiunala commerciala (KV). El rapport dil hearing vegn attestau ad ella ina cultura da scola e da qualitad zun iniziativa, engaschada ed attractiva. La Regiun Surselva sco purtadra, la direcziun e tut ils emploiai dalla Scola mercantila Surselva selegran dil certificat contonschiu.


text:
Kerč
Kerč (Kepч in cirilligh; Kepчb/Kerč' in russ; Keriç in tater de Crimea; Kerç in turch; traslitteraa anca 'me Kerch; Πavtιkάπaιov/Pantikápaion in grech antigh) l'è ona città de l'Ucraina de circa 160.000 abitant.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kerč la se troeuva in la region de la Crimea, pussee precisament tra el Mar d'Azov e 'l Mar Negher.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Là indove adess la gh'è Kerč on temp la gh'era la città greca de Panticapee (cioè strada del pess) de la qual la resta 'nmò i ruvinn. Panticapee l'era stada fondada di colon de Milee in la segonda metà del VI secol prima de Crist. L'è stada on'important città-statt in del Mar Negher e part d'on statt ellenistigh. A 'sto regn (el Regn del Bosfor Cimmeri), la città la gh'ha daa anca on re. Col passà del temp, Panticapee l'è finida sotta l'influenza romana.
In del 375 Panticapee l'è stada trada giò di Unn. In del sest secol, i Bizantin hann faa sù in la zona ona città ciamada Bospor, sede de ona diocesi. In del 576 l'ha resistii a on noeuv assedi di Unn.
In del secol dopo, i Cazar hann ciappaa la città e gh'hann daa el nomm Karča o Charša, del qual el ven foeura la forma del dì d'incoeu. A bon cunt, el Cristianesim l'è restaa la religion principal de la città e de la region (de 'sto period hinn la gesa de San Giovann Battista e quella di Apostol).
In del X secol gh'è rivaa i Slav, che l'hann ciamada Korčev. Trisent ann dopo l'è staa la voeulta di Mongol, che hann conquistaa tutta la Crimea. E poeu in del 1318 hinn rivaa i Genoves, che l'hann fada vegnì ona soa colonia col nomm de Cerco.
In del 1475 Kerč l'è 'ntrada a fà part de l'Imperi Ottoman: sotta el sò domini, la città l'è vegnuda on mercaa di s'ciav e l'ha conossuu la decadenza. Longh i secol successiv, tutta la Crimea l'è staa el teater de tanti guerr tra Turch e Russ, fina a quand in del 1774, col trattaa de Küçük Kaynarca (incoeu Kajnardža, in Bulgaria), l'è passada finalment a la Russia. In del 1790 i nav russ de l'ammiraj Fëdor Ušakov hann battuu quei Turch in la Battalia del Strett de Kerč.
Vista la soa posizion, sotta el domini russ Kerč l'è diventada on port important per el commercc e la pesca. Gh'è stada dervida on'industria del ferr e on musee. Ai temp de la Guerra de Crimea (1855) però la città l'è stada bombardada pesantement di Ingles.
Duranta la II Guerra Mondial Kerč l'è staa vun di sitt di combattiment pussee tremend tra i Russ e i armad de l'Ass. Dopo 'na dura resistenza, la città l'è stada ciappada di todesch in del november del 1941. El 30 de december i Russ l'even giamò liberada, grazzie a on'operazion naval. Ma in del 1942 hinn tornaa i todesch. In di sconter per el controll de la Penisola de Kerč, hinn mort 160.000 sovietigh. El 31 ottober 1943 i Russ hinn tornaa a la cariga cont ona noeuva operazion naval, che l'è riessida a liberà la città ona voeulta per tutt el 11 de april 1944.
I Todesch hann coppaa 15.000 abitant e n'hann deportaa alter 14.000. I crimin de la forza de occupazion todesca hinn staa presentaa anca al Process de Norimberga. Dopo la Guerra, la città la gh'ha avuu el titol de Città Eroe.
Per el rest, l'è andada dree a la storia del rest de l'Ucraina e de la Crimea.
I italian de Kerč[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Kerč a l'esista ona comunità piscinina de Italian de origin pujesa (zona de Bisceglie e Trani), rivaa in Crimea in del Vottcent con la speranza de guadagnà on quaicoss. On temp eren tremila, ma dopo i deportazion sovietigh e i migrazion denter l'URSS adess a hinn domà trisent.


text:
Almain ina persuna da la Svizra franzosa e dal Tessin u duas persunas da la Svizra franzosa èn praticamain adina stadas commembras dal Cussegl federal. La cultura da consens da la Svizra correspunda a la persvasiun che decisiuns èn mo duraivlas, sch'ellas na vegnan betg mo purtadas da la maioritad, mabain er acceptadas da las minoritads. Perquai derivan las set commembras e commembers dal Cussegl federal da differents chantuns, da differentas regiuns linguisticas e da differentas partidas.
Almain ina persuna da la Svizra franzosa e dal Tessin u duas persunas da la Svizra franzosa èn praticamain adina stadas commembras dal Cussegl federal. La cultura da consens da la Svizra correspunda a la persvasiun che decisiuns èn mo duraivlas, sch'ellas na vegnan betg mo purtadas da la maioritad, mabain er acceptadas da las minoritads. Perquai derivan las set commembras e commembers dal Cussegl federal da differents chantuns, da differentas regiuns linguisticas e da differentas partidas.
Chantuns – ina represchentanza equilibrada
Maximalmain ina cussegliera federala u in cusseglier federal per chantun. Quai ha prescrit la Constituziun federala il cumenzament dal stadi federal. Ina dominanza dals chantuns gronds dueva vegnir impedida uschia. Tgi che appartegneva a tge chantun era reglà ditg sin basa dal chantun d'origin, pli tard sin basa dal chantun da domicil u dal chantun da l'anteriura activitad guvernativa. Dapi l'onn 1999 è la regla formulada en ina moda pli averta en la Constituziun: I "sto vegnir procurà che las regiuns dal pajais e las regiuns linguisticas vegnian represchentadas adequatamain".
Regiuns linguisticas – regla 5 : 2
Ina represchentanza equilibrada da las regiuns linguisticas en il Cussegl federal è stada gia dal cumenzament dal stadi federal ennà da gronda impurtanza. Schebain che quai n'è betg prescrit per lescha, sesevan gia en l'emprim Cussegl federal dus represchentants da la Svizra "latina". Da la relaziun 5 a 2 è vegnì devià mo darar e mo temporarmain. Dapi l'onn 1999 regla la disposiziun constituziunala ultra da la represchentanza regiunala er la represchentanza da las regiuns linguisticas. Las regiuns linguisticas ston esser represchentadas adequatamain. La Svizra franzosa ha gì trasora in cusseglier federal dapi l'onn 1848. La Svizra taliana n'è percunter betg stada represchentada permanentamain en il Cussegl federal. Ses ultim represchentant è stà Flavio Cotti (1987-1999).
Ultima midada 14.09.2017


text:
Al Turbi
Al Turbi (Retorbido in talian) l'è un cumün de la pruvincia de Pavia che'l fà 1 538 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 11,7 km² e ona densità de 131 ab./km². U se tröva int l'Ultrepò Paves, arent a indè che la Vala Stafura la sbuca fö int la pianüra.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun dal Turbi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
-


text:
Litecoin
El Litecoin (breviaa "LTC") a l'è 'na crittomoneda derivada del Bitcoin, de che la cambia l'algoritm de hashing cont el scrypt. A l'è la quinda moneda per capitalizzazion e l'è stada despess indicada 'me alternativa o addirittura successor del Bitcoin.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è staa distribuii el 7 de ottober 2011 in sul GitHub del Charlie Lee, ex dipendent Google.
In del 2013 el riva a 'na capitalizzazion de 1 miliard e l'è citaa de l'Economist comè alternativa a Bitcoin.
In del 2014 a l'è sortida la version senza el bug Heartbleed.
Differenz cont el Bitcoin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I differenz principai cont el Bitcoin, che in l'intenzion di desviluppador l'avaria faa el protocoll pussee bon, a hinn:
- La red Litecoin la elabora on blocch in 2,5 menguu, quella Bitcoin ogni 10. A l'è donca pussee velos de gestì, ma la Blockchain a l'è pussee granda e gh'è pussee blocch orfan
- Litecoin dopera scrypt per el proof-of-work: ona fonzion che la domanda pussee memoria di hash classich
- El Litecoin el pò fà 84 milion de unità, Bitcoin 1/4
Fonzionament[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sistema a l'è gestii a nivell P2P e gh'è no on sistema centralizzaa. El massim de moneja a l'è de 84 milion de Litecoin, e la recompensa la demezza ogni 4 agn. I adress Litecoin scomincen cont la lettera "L", foeura che per quej multisig che scomincen con 3.
I operazion a hinn registraa in d'ona blockchain, a l'è giontaa on blocch ogni 2,5 megnuu. Ona transazion a l'è considerada bona dopo 6 blocch, circa dopo 15 megnuu. Per i operazion pussee piscinitt a l'è possibil che servissen men de 6 blocch per consideràj segur.
Bug famos[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sistema di wallet multisig, ossia che i gh'ha besogn de pussee firm per permett ona transazion, a l'è copiaa intregament di Bitcoin, anca in del prefiss doperaa, ossia el "3". A l'è donca impossibil destingov in tra on'adressa multisig Bitcoin e vuna Litecoin, cont el ris'c che sien perduu i danè se di Litecoin a hinn mandaa a 'n adressa Bitcoin e viceversa.


text:
Fascia – Cauriol 2 – 0 (goi de Zanoner e Trottner)
Lorenz Manuel, Bernard, Trottner, Deflorian Gio., Dallio (20’ s.t. Lorenz. Matteo), Debertol, Porcu, Pezzei, Dellafior, Zanoner (35’ s.t. Deflorian Giu.), Toma (1’ s.t. Kola).
Cognea esser na venta e venta la é stata, e chest l’é dassen chel che più conta. Che dapò no se posse esser massa contenc per coche la é ruèda, chest l’é n’auter descors.
I motives per venjer la partida de en domenia passèda i era desvalives e no i se fermèa demò ai trei ponc che bensegur l’é l prum obietif. Te chest campionat l Fascia no aea amò vent na partida sul ciamp de cèsa e chest l’era dalbon n resultat negatif da descancelèr. Venjer dedant a la propria jent, l’era una de la pruma condizions che l’alenador fascian aea metù dant a sie jiadores al scomenz dei nonanta menuc. Apede chest, sessaben che n derby l’é semper na endesfida particolèra, amò de più se desche sozedù chest an vegn jià da na man, per l Fascia, per se trèr fora deldut da la zona de chi che sauta jù tel campionat mender, e da l’autra, per la Cauriol, per tegnir amò empeèda chela fiégola speranza de se salvèr. En più l’era ence l met de ciapèr en clasifica la Dolomitica che aea perdù contra l Fiem.
Vedede donca coche i trei ponc i era sì emportanc ma che metan ensema dut, chesta l’era na garejèda che valea n muie di più. Emben, i goi de Zanoner e Trottner rué tel secondo temp, a fat scì che se podesse realisèr te n soul colp na lingia de robes positives. Ampò, te la pruma partida de l’aisciuda olache l Fascia pontèa via desche favorì ajache jièa contra na squadra metuda piec en clasifica, i ladins no à palesà dut l bon moscià te la ultima partides, jian piutost sot ritm e no troan soraldut tel prum temp, chela gaissa e conzentrazion che à dat l met te chisc meis de se trèr fora da na situazion senestra. Se cogn dir che la pecia calità di ghesć à fat scì che i joegn de cèsa, enceben jian mèl, no abie beleche mai risćià de ciapèr gol, ma chel che più l’é restà ti eies l’é l marudel de goi falé aldò de la desvaliva bona ocajions. Soraldut tei prumes carantacich menuc, i fascegn aessa cognù essere en vantac de dotrei goi ma soraldut Zanoner se à magnà no se sà co, n par de ocajios co l’usc vet. A blochèr la trates del Fascia, l’é stat per doi outes tel prum temp e una tel secondo, ence i remenac, ma più che desfortuna se à tratà ence enlouta de ocajions falèdes.
La seconda frazion de jech à vedù Bernard e sozi ruèr te ciamp co na convinzion maora, proan sobito a schicèr la formazion da Juan te sie mezciamp e troan pech dò l scomenz l vantac de gra a n bel passaje de Porcu per Zanoner che enstouta l se à tout dut l temp per se meter jù delvers la bala e la spenjer te usc. L gol l’é stat desche na liberazion e à didà l Fascia a jièr mingol miec e a troèr sobito dò ence l doi a nia su na trata dal cianton, olache Trottner é sutà più aut de duc petan l balon vindò la schena del portier ghest.
L dopie vantac à serà sù la endesfida coi fiamaces che proan a se spenjer inant lascèa post teis ai contrataches fascegn olache ampò se à vedù da nef la pecia concreteza di atacanc del Fascia, con Kola e Deflorian che à falà gran ocajions.
L triple scìgol del diretor de jech no à lascià gran legreza tei jiadores e tei alenadores fascegn, coscienc de na partida zompa assà. Purampò resta l resultat e dut chel che aldò l’é ruà. Che pech no l’é!
Per chel che vèrda la formazions di joegn del Fascia, i Arleves seghita a destrujer duc chi che i se troa dedant jan segures envers la venta del campionat. A zeder per 7 a 1 (goi: 2 Gabriele Riz, 1 Dennis Rasom, 1 Daniele Brunel, 1 Matteo Lorenz, 1 Julian Aleksi e 1 Giuseppe Demarinis) enstouta l’é sta la Solandra. Gran suzess ence per i Giovanissimi che à vent 12 a 0 contra l Telve (goi: 6 Massimo Lorenz, 3 Jannes Debertol, 2 Samuele Ruggiero e 1 Matteo Bernard). Per la doi squadres di Esordienc envers l’é ruà doi desfates per 3 a 1 e 3 a 0.
En ocajion de la Pèsca jia demò la pruma squadra del Fascia, lunesc ai 17 de orìl da les ot da sera ja Pardac contra la Dolomitica.


text:
Stäfa
Stäfa a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Meilen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.59 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 13 886 abitant.
El cumün de Stäfa al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Freienbach (SZ), Hombrechtikon, Männedorf, Oetwil am See, Richterswil, Wädenswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Rob de vedè[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cità l'è bela cugnussüda per el centri cultüral Rössli, che 'l se tröva in sü la riva del lagh. L'è pütost impurtanta anca la prudüziun de vin, suratüt el Riesling.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (German)
- Local Tourist Authority (German)


text:
Il cumbat per las scolinas la fin dals onns 80
- Mardi, 23.6.2015, 20:03
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 23.6.2015, 20:03, RTR
La scoletta u la scolina, per tudestg «Kindergarten». Il tudestg Friedrich Fröbel vala sco il bab da las scolettas en il 19avel tschientaner. L'actual cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini aveva realisà la fin dals onns 80 in'emissiun per il Radio Rumantsch cun il titel «Il cumbat per las scolinas». Da quest temp eran las differenzas da las scolettas da vitg tar vitg en il Grischun anc fitg grondas. Quai pertutgant l'instrucziun sco era las pajas da las mussadras. In grond problem era plinavant da chattar mussadras da scoletta en pitschnas vischnancas. E lura devi anc vischnancas che gnanc avevan ina scoletta.
Redacziun: Flavio Huonder


text:
Che las elecziuns per il presidi american sa sviluppan en tala maniera a disfavur da la candidata democrata Hillary Clinton è ina gronda surpraisa per observaders e commentaders sin tut il mund.
L'anteriura favorita è svanida da la publicitad
Hillary Clinton haja telefonà e gratulà, ha raquintà il nov president Trump tar sia emprima cumparsa presidiala. Gia avant aveva ses schef da campagna, John Podesta, clamà giu la party electorala en il Jacob K. Javits Convention Center en il vest da Manhattan a New York e cusseglià als aderents da Clinton dad ir a chasa. Hillary Clinton na vegnia betg pli a s’exprimer en la notg sin mesemna.
Clinton è rivada al plafond da vaider
Clinton svaneschia silenziusamain da la tribuna politica, scriva la reportra da dpa e sda a Washington. Ella haja cumbattì durant tut sia vita per quest mument, per vegnir l’emprima presidenta dals Stadis Units. Ed ussa haja ella pers encunter in demagog ed ina fulla dad uschenumnads umens alvs ravgentads, scriva la sda vinavant.
Represchentanta dad in temp dad elitas e dinastias
Clinton è stada sco First Lady (1993-2001), senatura e ministra da l’exteriur (2009-2013). Radund 25 onns en la publicitad politica. Ella saja stada ina candidata logica per vegnir presidenta, n’haja dentant betg pli gì lieu en il temp dad oz.
Cun sa decider cunter ella hajan sa decidì ils Americans e las Americanas encunter l’elita e las dinastias politicas. La glieud saja unfisa da Clintons e Bushs en la Chasa Alva.
RR novitads 09:00++


text:
6 milliuns francs aveva il suveran d'Engiadin'Ota fatg bun l'onn 2011 per la renovaziun e restauraziun dal Museum Engiadinais a San Murezzan. Il preventiv n'è betg vegnì surpassà. Quai di Monzi Schmid, la presidenta da la cumissiun da fabrica per il circul d'Engiadin'Ota. Las finanzas eran ina sfida, ins haja fatg tut quai ch'era necessari, dentant laschà davent bler che fiss stà giavischà.
100 onns pulvra e merda èn svanids
Futur finanzial intschert
Dapi il 1920 è il circul d'Engiadin'Ota purtader da la fundaziun Museum Engiadinais. El gestiunescha il museum cun in preventiv da 250'000 francs l'onn. A partir dals 1. schaner 2018 datti betg pli il circul. Las vischnancas d'Engiadin'Ota stuessan surpigliar la gestiun dal museum. Quai sto dentant anc vegnir tractà. Il president da la fundaziun, Gian Duri Ratti è dentant da buna speranza che quai funcziuna. La finamira a lunga vista saja dentant, ch'il museum sa porta savess. Perquai duvrassi 10'000 fin 15'000 entradas l'onn.


text:
Quai di Jürg Brandenberger, el è stà là per la Rundschau. Ils blers dals fugitivs nizzegian il champ a Subotica per ruassar, per mangiar, baiver e per sa lavar. Lura cuntinueschan els lur viadi, e quai malgrà ch’i dat ina saiv tranter la Serbia e l’Ungaria.
Blers dad els han vis sgarschur, han stuì tras champs da minas ed han vis, co auters fugitivs èn vegnids sajettads dasper els. La suletta finamira dals fugitivs è tenor Jürg Brandenberger da vegnir en l’Europa dal Vest, il pli gugent en Germania. La raschun è ch’i è sa tschantschà enturn tar ils fugitivs che las schanzas da survegnir asil en Germania èn las pli autas. Perquai vegnian els er a surmuntar la saiv tranter la Serbia e l’Ungaria.


text:
Festa del Dialetto Alessandrino Sabato 9 maggio alle 17 Museo Etnografico "C'era una Volta" - Piazza della Gambarina, 1 - Alessandria
An tüti j'usteréi ch'is cmòndu, quòndi ch'at vài a bitè i pé sùt' la tóula per 'na paciàda digurdìa, at cménsi sémper da l'antipàst...
E ònche nujàter ad Lisòndria an Pìsta a fùma parig!!!
Prìma dla siràda, a la fén del méiš, del cuncùrs Fòzzi / Lucàrdi, andónda ch'u sarà cumünicà el tìtul dl'elaburà pü bèl del 2015 e ch'l è 'l piàt fòrt, u dišnè, av servùma doudimòn in cìt antipàst, prešentòndvi el puéšìji, el próši, j'artìcul an dialët, o lisandrén o dla pruvìncia 'd Lisòndria, ch'òn chicà di prémi j'àni pasà.
La sarà 'na bèla siràda ampruntàja ans l'alegréa (i murgnatón 'l è méj ch'is n'a stàgu a cà) e ans u nòster dialët pü scët e al só réguli, a la fàcia 'd cui ch'i vóru trasfurmè u nòster vernàcul ant in piemuntéiš ch'l è sémper ammàchi ešistì ant el servéli ciaputàji ad chich cunvìnt!
E alùra av spiciùma tüc
sàbet nóv màg, a sìngh ùri du dopmešdì,
ant el mušéo dla Gambarénna (piàsa dla Gambarénna), chì a Lisòndria.
Gént dla fòrsa 'd Esia ŠULFAREN (a sùma cavajé a a cmensipiùma dal dòni), Luréns BIONCH, Màrch BIORCI, Alfiët CRUVESIO, Tunén FRISENNA, Cianén ULIVIERI e Giuanén PASEN i šbardléron in pò 'd bón umùr.
S'u sarà bón a rés-si an pé, al prešenterà Antunén SILVON.
Pü tònta gént ai sarà, pü tònt as divertirùma e cui ch'i vénu nénta i póru andè a pièsesla ant l'ušlìru!
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
Dapi ch'il rumantsch è sa manifestà sco lingua uffiziala è il dumber da texts administrativ-giuridics creschì succesivamain. Quests texts cuntegnan ina ritgezza immensa da material linguistic ed istoric-cultural per la regiun rumantscha.
Il tom Fontaunas da dretg romontschas ch'è cumparì en la retscha da la Romanica Raetica cumplettescha la collecziun da funtaunas da dretg rumantschas ch'èn vegnidas stampadas dapi il 1965. La stampa è vegnida realisada da la Societad Retorumantscha sin iniziativa da Martin Bundi ch'è er stà responsabel per la redacziun.
Il Register da las Fontaunas Online sco index electronic accumpogna la publicaziun en furma da cudesch.
Utilisai per Vossa retschertga ils menus qua sura... Cuntegn | Artitgels | Index
Perquai che las Fontaunas da dretg romontschas n'èn betg vegnidas digitalisadas na stat il text betg a disposiziun en furma electronica.
Er cun l'agid dal Register da las Fontaunas Online ston ins la finala consultar il cudesch per guardar tge che l'artitgel giavischà cuntegna effectivamain.
Quel po vegnir retratg da l'Institut dal DRG.
Fontaunas da dretg romontschas
ROMANICA REATICA 17
Redacziun e preparaziun Martin Bundi
Ediziun Societad Retorumantscha.
Pretsch CHF 59.00 (excl. spediziun).


text:
El cézio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Cs. El g'ha nömer atòmich 55, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de cézio el g'ha 55 prutù. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla latìna "Caesius", che völ dì "celèst compagn del cél", per vìa del culùr de 'n pér de rìghe caraterìstiche del sò spétro de emisiù.
En natüra, el cézio el se prezènta sóta fùrma de en ünech izòtopo stàbil, el 133Cs, ma el ghe n'ha apò a 38 instàbii, de piö de töcc i óter elemèncc föra che el francio; le màse atòmiche de chèsti izòtopi le và de 112 a 151.
L'è 'n metàl mulzì, de culùr arzentàt/doràt, El fà part dei metài alcalì terùs, l'è 'n elemènt che reagés facilmènt e 'l fónt a póch de piö de la temperadüra ambiént (28,44°C).
L'è 'n espluzìf potènte semài che 'l vé 'n contàt co l'àiva, se l'è de cunsiderà tòsech. L'idròsido de cézio l'è 'na bàze 'n gran gaiàrda e la pöl coróder el védre.


text:
Ina premissa per in sistem d'alimentaziun persistent è che las vanzadiras da victualias vegnan reducidas per la mesadad, e sin las surfatschas da cultivaziun na dastg'ins betg producir maglias per la biestga. Consequentamain stuess ins reducir il consum da products d'animals per dus terzs. Omaduas chaussas èn per ils auturs dal studi realisticas. Vi da l'exempel dal Danemarc hajan ins vesì ch'i saja pussaivel da reducir las vanzadiras en 25 onns per in quart.
Ils auturs concedan dentant ch'in tal sistem d'alimentaziun persistent duvrassia sforzs enorms, tant da la politica sco era da la societad.
RR novitads 21:00


text:
Exteriur
-
48 uras pausa da cumbat en la Siria
Per pliras citads en il nord-vest da la Siria è vegnì fixà ina pausa da cumbat da 48 uras. Sco quai ch'il post d'observaziun sirian rapporta, sajan las truppas da la regenza, la Hisbollah ed ils rebels islamistics sa cunvegnids che quella duai valair a partir dad oz en damaun a las 6:00.
Las duas partidas da conflict negozieschian il mument plinavant davart ina retratga ed ina fin da l'occupaziun da pliras citads, uschia il post d'observaziun che sa referescha sin infurmaziuns d'ina rait da medis ed activists en Siria.
RR novitads 11:00


text:
Naziunal/Internaziunal
-
HCD e ZSC gudognan
Il club da hockey da Tavau gudogna l’emprima partida da la Hockey Champions League cunter l’equipa svedaisa Färjestad cun 4: 0. L'emprim gol per il HCD ha sajettà Andres Ambühl en la 23avla minuta. Era ils ZSC Lions han gudagnà l’emprima partida cunter l’equipa franzosa Gap, quai cun 5:4.
Pers ha dentant Fribourg Gottéron. Cunter l’equipa da la Finlanda Lukko Rauma ha Fribourg pers suenter sajettar penaltis cun 3:4. Suenter 60 minutas eri 3:3.
RR novitads 06:00


text:
L'aviun aveva 60 passaschiers e 6 persunas da persunal a bord, cura ch'el sgulava da l'eroport Teheran-Mehrabad a Yassudsch en l'Iran dal sidvest, communitgescha la societad aviatica iranaisa Aseman Airlines. Curt avant la citad da Semirom, saja l'aviun collidà cun ina muntogna e crudà. Tenor l'agentura da novitads iranaisa Fars èn las unitads da salvament sin via.
Dumber da las unfrendas n'è betg cler
Il dumber exact da las unfrendas na possian ins anc betg inditgar, citescha l'agentura da novitads Isna in pledader da la societad aviatica. Tras circumstanzas spezialas en la regiun n'hajan gidanters anc betg access al lieu da la crudada da l'aviun dal tip ATR-72. Tgeninas circumstanzas spezialas concretas che quai è n'ha la societad aviatica betg concretisà.
Societad aviatica sin glista naira
La societad aviatica Asemann Airlines è actualmain sin la glista naira da la cumissiun da l'Uniun europeica - la glista naira da las societads aviaticas malsegiras. Ils ultims onns ha quai dà plirs accidents grevs cun aviuns en l'Iran. Savens era para il nausch stan tecnic dals aviuns stà la culpa. Ils ultims 15 onns ha quai dà almain 6 accidents grevs cun plirs tschients da persunas mortas.
RR novitads 11:00+


text:
L'idea da l'iniziativa No Billag da finanziar radio e televisiun en Svizra sulet tenor quai ch'il martgà lascha tiers avess per las regiuns periferas ed il turissem en il Grischun consequenzas fatalas. Quai scriva la partida Verda. Senza taxas svanissan radios locals e televisiuns regiunals e cunquai la plattafurma e la promoziun da minoritads linguisticas, da la cultura locala e da bleras disciplinas da sport. Il Grischun ristga da daventar ina regiun senza ina purschida audiovisuala.
Al nov urden da finanzas che vegn era en votaziun il cumenzament da mars din ils Verds grischuns gea.
RR novitads 10:00


text:
Innertkirchen
Innertkirchen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 120.0 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 857 abitant.
El cumün de Innertkirchen al se tröva a una altitüden de 625 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Engelberg (OW), Gadmen, Grindelwald, Guttannen, Hasliberg, Kerns (OW), Meiringen, Schattenhalb, Wolfenschiessen (NW).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Innertkirchen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- (Todesch) http://www.innertkirchen.ch - official site
- Dubler, A-M: Innertkirchen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera. Version of 2006-05-01.


text:
Il Chapella Open Air festivescha il 35avel anniversari quest onn. La Giuventetgna Rumantscha GiuRu fa festa per ses 25avel anniversari. Perquai sa mettan Chapella e la GiuRu ensemen e fan festa cun musica durant l'open air a Chapella. L'ediziun 2016 dal Chapella Open Air preschenta nums da bands svizras sco "The Birthday Girls" che èn gist stads il Best Talent dal radio SRF3. Chapella metta dentant era accents indigens cun bands per part rumantschas: "ME+MARIE" da Roland Vögtli e Maria Moling portan tuns melancolics, sulvadis e sensibels en Engiadin'Ota. Era "Giganto-Mattiu" arrivan a Chapella: Il rappunz Giganto ensemen cun il giuven chantadur sursilvan Mattiu Defuns. I dat dentant era rock sco pli baud: per exempel cun la band da rock rumantscha "Galiots".
Il 35avel Chapella Open Air è dals 5 enfin ils 8 d'avust.


text:
Magunza
Magunza (Mainz in tudesch e in aleman; Mayence in frances; Magonza in italian; Maguncia in spagnö; Mogontiacum in latin; Mogúncia in purtughes storigh) l'è una cità de la Germania del süd-ovest cunt una pupulaziun de quasi 200.000 abitant.
Cuntegnüü
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Magunza l'è la capital del stat federal (en tudesch Land) de la Renania-Palatinaa e l'è föra di circundari. L'è bagnada del fiüm Renu e propi quasi in mira a 'ndue el ricev le acque del fiüm Menu.
El fiüm Renu al fa anca de cunfin con el Land de l'Assia e de l'altra banda del fiüm gh'è la cità de Wiesbaden che l'è la soa capital.
Magunza l'è la sede de una diocesi catoliga e un'üniversità, ultra a vess famusa per el sò Carnaval.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teritori de la cità del dì d'incö l'ha uspitaa tempurani de caciadur düranta l'ültima era glacial circa vintmila agn fa e le dimustren i retruvament archeulogigh ch'hin staa faa in del 1921.
El prim insediament stabil però l'è de urigin celtiga, già che in Renania ghe viveven i Celta. I Ruman j'han batüü e han faa sü l'insediament de Mogontiacum, tuponim che 'l ciapa el nom de la dea celtiga Mogon. A partì del 89 l'è staa el caplögh de la pruvincia de la Germania de Sura.
Giamò ai temp di Ruman la gh'era forsi una cumünità cristiana, e 'l par che in del 343 ghe füss un vescuv ciamaa Marin: a bun cünt, l'esistenza de la diocesi de Magunza l'è demustrada dumà a partì de VI secul. El svilüp de Magunza l'è staa caüsaa anca del sò röl d'evangelizzaziun di popul germanigh e slav, guidaa del vescuv Bunifazz (746-754): cul passà del temp, l'arcidiocesi de Magunza l'ha ciapaa inscì tant pudè che l'era l'üniga, ultra a Roma, a vess ciamada Santa Sede. L'arcivescuv l'era ciamaa "primas Germaniæ".
L'arcivescuv Adalbert I el gh'ha daa di privilesg fiscai ai sò citadin, anca se pö el Barbarussa j'ha tolt via, cul trà giò anca i mür de la cità. Cul passà del temp però la cità l'ha ciapaa anmò i sò libertà cumünai. L'è vegnüda la sede de vün di vescuv eletur de l'Imperi; in del 1477 la gh'è stada fada l'Üniversità e propi chichinscì in del 1450 el Johannes Gutenberg l'aveva inventaa la stampa a carater mobil. Quand che l'è rivada la Refurma Prutestanta, Magunza l'è riessida a restà catoliga.
Düranta la Guera di Trent'Agn l'è stada cunquistada di Svedes, anca se la gh'eva di mür bei fort, ma dopu la fin de la guera la s'è ripresa ben assee.
Ai temp de la Revulüziun Francesa l'arcivescuv de Magunza l'ha sustegnüü la ligna düra cuntra i revulüziunari, ma la cità l'è stada cunquistada di Frances in del 1792, che gh'han faa nass una republiga giacubina. La Repübliga de Magunza l'è stada forsi la prima demucrazia de la storia tudesca. In del 1793 i Prüssian han scasciaa via i Frances, che però hin turnaa quatr'agn dopu. Sota Napuleun, Magunza l'era capital d'un departiment frances.
In del 1816 l'è finida sota al Principaa de Assia-Darmstad. In del 1837 el nass el sò Carnaval. Pö l'è finida sota el növ Imperi Tudesch (1871) e l'ha perdüü el sò röl storigh de furtezza, cul cugnuss un periud de svilüp.
Dopu la Prima Guera Mundial l'è stada ucüpada di Frances, e l'è vegnüda una cità libera dumà in del 1938: quel an istess l'è finida sota la Germania nazista. Düranta la Segunda Guera Mundial hin staa depurtaa quasi tücc i sò 3000 giüdee e l'è stada trada giò per quasi el 80% di bumbardament di Leaa.
In del 1945 Magunza l'è stada ucüpada per la terza volta di Frances, menter in del 1950 l'è vegnüda el caplögh del sò Land al post de Cublenza.
Gemelagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Watford, Regn Ünii.
- Francia:
- Zagabria, Cruazia.
- Valencia, Spagna.
- Haifa, Israel.
- Baku, Azerbaigian.
- Erfurt, Germania.
- Louisville, Stat Ünii.


text:
Il club da hockey Partenz Signuradi gudogna cunter Bellinzona cun 8:2, uschia gudogna Partenz Signuradi l’emprima runda da playoff cunter Bellinzona cun 3:0. En il quartfinal frunta l'equipa da la Partenza sin ina ulteriura equipa tessinaisa, sin Chiasso.
Stagiun a fin per Lai-Valbella
Per las duas ulteriuras equipas grischunas ha i dà terradas. L’EHC San Murezzan perda ordaifer cunter Illnau Effretikon cun 0:4. En la seria statti 2:1 per Illnau Effretikon.
È la stagiun è a fin per Lai-Valbella. L’equipa da Lai perda er la terza partida da playoff cunter Dürnten ordaifer cun 1:6. Dürnten gudogna la seria cun 3:0.
RR Novitads 23:00


text:
I Love You
I Love you (A t vój bèṅ) 'l è 'n film dramàtic dal 1986 ad Marco Ferreri preśentâ a 'l 39śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
Michel (Christopher Lambert) 'l è 'n śōvan put ch'al lavóra par n'agensìa 'd viàś. Al viṿ da par lò in un magaśèṅ a Parì dòp ch'al s è separâ da la sò muróśa parchè al n vliva minga avér di fiōi. Dal dóni però a gh 'n à sèmp'r a basta, i s śibìsan vluntéra, ma lò al n in vōl savér, piutòst al tîṅ a drē a la sò mòta, a i prugràma dla televiśiòṅ e a i sò giachét ad pèl. Al sò amìg più impurtànt par lò 'l è Yves (Eddy Mitchell), sénsa lavōr da tri an.
Un dè al cata sù da par tèra un pòrtaciàṿ cun na fàcia ad dóna e di làbar pîṅ ad rusét. Quànd lò al fà 'n fisć, al śavàj al gh rispónd dgénd-ag “a t vój bèṅ”. Michel al pèrd la tèsta dabòṅ p'r al portaciàṿ: 'l al fà védar a i sò amìg, 'l al carésa da spés e al dvènta gelóś quànd cal quèl lè al dascór anc cun chi àtar ch'i gh fìsćian adrē. Michel al gh la cava a far 'l amōr cun al cióndul davànti a la televiśiòṅ. Durànt al lavōr in agensìa al cgnós Pierre (Marc Berman), òṅ ch'al gh'à 'n portaciàṿ cumpàgn dal suo e ch'al s è fidansâ sèg.
Un dè, dòp un strabùc, al ragàs al pèrd un dènt e al n è più bòṅ ad fìsćiar. Par lò 'l è 'n drama, 'l è cuma s'al fus dvintâ imputènt. Par sintìr incóra la vóś dla sò "amàda" 'l è custrét a sunàr 'n urganèṅ ma par lò a n è briśa 'l stés quèl, a n gh cata minga gust. Al decìd acsè ad śbragàr-al.


text:
Ince iniann dis de formaziun politica: iscriziuns cina ai 28 de forá
“Tëma. Podëi. Coraje” é la tematica di dis de aziun de formaziun politica. Scomenciadies y aziuns vëgn ciamó chirides.
I dis de aziun de formaziun politica vëgn organisá vigni ann dai 23 de aurí ai 9 de ma dl 2018 te de plü Paisc d’Europa, insciö ince tl’Austria y tl Südtirol. Por l’ediziun dl 2018 sarál poscibl da dé jö ciamó cina ai 28 de forá idees, scomeciadies y proiec tl Ofize Formaziun permanënta dla Provinzia.
Democrazia, dërc dles porsones, partezipaziun y zitadinanza ativa – de chëstes tematiches nen vará pro i dis de aziun de formaziun politica. Ai é n’ocajiun por amplié les conescënzes sön la tematica ince tl Südtirol, cun tl zënter le slogan dl’Uniun europeica “Education for Democratic Citizenship”, che reverda la formaziun por na zitadinanza democratica.
“Tëma. Podëi. Coraje” sará le moto prinzipal di dis de aziun da iniann. L’Ofize Formaziun permanënta é ciamó tl laur da chirí scomenciadies che podess paissené te chësc contest. Les uniuns dla jonëza y d’atres assoziaziuns, sciöche ince scores o organisaziuns interessades pó mené propostes cina ai 28 de forá. Les scomenciadies vëgn spo inserides tl calënder ofizial da ciafé sot a www.provinz.bz.it/aktionstage.
Por de plü informaziuns
Ofize Formaziun permanënta
amt.weiterbildung@provinz.bz.it
Tel. 0471 413390
Contac: Christine Spögler und Anika Michelon
USP


text:
Kànsas City (Missouri)
Kansas City l'è na sità di Stat Unî ad quatarsènt-stantamìla abitànt a 'l incìrca ch'la s cata in dal stat dal Missouri, in dal cuntèi ad Jackson, ad Clay, ad Cass e 'd Platte. A n gh'è minga da cunfóndar-la cun la Kansas City ch'la s cata in dal stat dal Kansas da cl'atra banda dal cunfîṅ. Insém i daṅ vita a na sōla àrea metrupulitàna.
La s cata a 'l incróś fra i fiùm Kansas e Missouri. Al sò scutmàj 'l è La sità dal funtàni parchè la gh 'n à da piò ad duśènt, la secónda a 'l mónd dòp Róma.
Al sò sìndig 'l è 'l indipendènt Sly James.
Persunàǵ ligâ a Kansas City
- Eddie Griffin, atōr
- Robert Altman, regìsta
- Maurice Greene, curidōr di sènt mètar piàṅ
- Virginia Henderson, infarméra
Àtar prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Kànsas City (Missouri)


text:
Eupili
Eupili (nom ufizial in italian: Eupilio in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm che gh'ha 2 633 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 6,5 km² e 'na densità de 405 ab./km²
El comprend i frazion de Carela, Cornén, Gajàn, Mariaga e Pensciàn. Se troeuva aj pee del mont Corniscioeu, in ona zòna prealpina cont on fracch de lagh e situada in de l'òlta Brianza. L'è staa loeugh d'on cas de cronaca negra in del giugn del 1975 per el rapiment de la Cristina Mazzotti, finii con la mòrt de la tosa, che adess l'è in del cimiteri de la frazion de Gajàn.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Eupili l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Élber
'L élber 'l è cla pianta 'd lègn ch'la crès in dla só altèsa pugènd-es a 'l tròunc. 'L è diferèint da 'l arbùst pròpia p'r al só śvilùp in n'altèsa più granda, indû 'l spiana anca i só ràṁ e 'l só fój per la mijóra espuśisiòun ai ràǵ dal sōl.
I élber gl'ìn dal piànti perèni ch'i vìven soquànt an, a dìr anc un quèlch lùster, na quèlch vòlta soquànt sècol e però mia tant despès, mo a gh'n è 'd quī ch'i stàn al mònd p'r un quèlc milèni.
La só chióma, cumpòsta dai ràṁ e dal fói, la pól èser a fórma 'd piràmid cuma in dl abē, 'd culòuna cum' in dal siprès, 'd un tònd cum' in dal sréś, o a umbrèla c'm' in dal pìṅ ed mèr.
I élber i s divìden incòri p'r avér-'gh el fój a fórma 'd gùci o cun la fója lèrga; s'i tìnen da cât el só fój anch' in dl invèren o s' a i fàn caschèr.
L'utilitê dl élber
I élber gl'ìn di amîg edl òm e dla natùra in generêl: 'l òm e 'l bésti i respìren 'l usìgen ch'i prodùś'n el piànti; 'l òm al pōl druèr-egh la lègna sèca da bruśèr, al lègn per custruìr dal mubìli, la celulóśa per fèr dla cherta. El bésti cichìni i gh mèten sù cà. P'r a n' cuntèr di só frût, dal castàggni, ai pòm, ai pìr, ai fîg, a 'l sréśi, a 'l brùgni, e vìa descurènd, nutrimèint p'r i òm e p'r el bésti. El raìś di élber i van śò in dla tèra e i jùt'n acsè a tgnìrla sòdi al só pòst, quand a vin śò tròpa piōva o di èter só bliśgamèint vers al bâs.
Manéri d dìr
- (EGL) Mèt śò bèin cl albarèin[1] lè! (IT) Pianta bene, quell'alberino!
- (EGL) Èlber bugnōś, (IT) Albero scabbioso.[2]
Vóś lighèdi
Galerìa
Noti e referèinsi
Èter progêt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Élber
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Élber
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Élber»
Colegamèint estèren
- (IT) La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani.
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it.


text:
Mercoldé
El Mercoldé l'è giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Martedé e prìma del Giöedé.
El nòm Mercoldé el vé del Latì Mercurii dies, che völ dì dé de Mercùrio che l'éra 'na divinità per i antìchi Romà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa 'l sò nòm a la stésa maniéra: Mercredi 'n Fransés, Mercoledì 'n Italià, Miércoles en Spagnöl, Dimecres en Català, Miercuri 'n Ruméno ecc, En Portoghés envéce l'è ciamàt Quarta Feira che significarès quàrt dé. Apò a 'n Galés (Dydd Mercher) e 'n Albanés (e Mërkurë) el nòm el vé del Mercùrio latì.
Per le lèngue germàniche 'nvece, el nòm el derìa quàzi sèmper del dio Wodan (Odìno) che ai tép dei antìchi Romà l'éra ac amò asociàt a Mercùrio. Isé 'ndèle lèngue germàniche el Mercoldé l'è ciamàt Wednesday 'n Inglés modèrno e Wēdnes dæg 'n Inglés antìc, Oðinsdagr en Norvegés antìc, Onsdag en Danés, Norvegés e Svedés, Woensdag 'n Olandés, ecc, En Todèsc envéce l'è ciamàt Mittwoch, che völ dì metà setemàna.


text:
Exteriur
-
Polizia retegn 1'700 fugitivs en l'Eurotunnel
Danovamain s'augmentan las tensiuns a l'entrada da l'Eurotunnel tranter la Frantscha e l'Engalterra. La notg passada han 1'700 persunas empruvà da fugir tras il tunnel per cuntanscher l'insla britannica. Tenor la polizia sajan millis migrants vegnids retegnids, 700 hajan ins pudì tschiffar.
Cumpareglià cun la fin d'emna è s'augmentà marcantamain il dumber dals migrants ch'emprovan dad ir tras il tunnel sut il Chanal da la mongia. Cun dapli policists han ins registrà la sonda e la dumengia sulet 300 fin 400 emprovas da fugir tras il tunnel.
RR novitads 14:00


text:
Edvard Grieg ed ils frars Haydn; Joseph e Michael
- Dumengia, 17.9.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 17.9.2017, 19:00, RTR
La classica cun musica plain colurs.
Edvard Grieg, il maister da las colurs musicalas, el ha cumponì 1872 la musica da tribuna Sigurd Jorsalfar. Da quest gieu tadlain nus il renumà Marsch d'ovaziun (Huldigungsmarsch). E daspera udin nus dus da ses quatter sauts sinfonics e la commoventa chanzun da Solvejg ord Peer Gynt chantada da Letizia Scherrer.
Michael Haydn, il frar giuven da Joseph, el ha cumponì 1771 in concert per flauta ed orchester. Emmanuel Pahud interpertescha quest concert a moda maistrila. Accumpagnà vegn el dal Haydn-Ensemble Berlin che dat per finir dus scherzis da Joseph Haydn.


text:
Cun questas mesiras vul la scola da Schiers daventar pli attractiva per scolars da l'aglomeraziun da Cuira.
Sco attatga agressiva sin la scola chantunala da Cuira na vesa il prorectur Hans-Andrea Tarnutzer dentant betg quai.
Nus avain in’offerta supplementara che la scola chantunala n’ha betg il mument e vulain naturalmain pledentar en special scolaras e scolars che mussan interess vi d’ina matura bilingua tudestg-englais.
Il mument è la dumonda per introducir la matura bilingua dentant anc tar la regenza. Tenor Hans-Andrea Tarnutzer adempleschi la scola da Schiers dentant tut ils criteris, uschia che la matura bilingua tudestg-englaisa possia vegnir introducida.
RR novitads 11:00


text:
La votaziun istorica per il rumantsch
- Dumengia, 18.2.2018, 17:25
Cuntrasts Discurs ina giada viceversa: Rico Valär è il giast.
Avant 80 onns, la saira dals 20 da favrer 1938, avevan las vischnancas rumantschas laschà strasunar ils zains. In di da plaschair per il mund rumantsch, per la lingua rumantscha: Cun 92 pertschient vuschs aveva il suveran svizzer numnadamain approvà quella dumengia da vulair resguardar il rumantsch sco quarta lingua naziunala. Curt avant che la Segunda Guerra mundiala prorumpia en Europa, era quest resultat in impurtant signal da coesiun e defensiun naziunala. Pertge atgnamain? E tge consequenzas ha gì questa decisiun per l’acceptanza e la promoziun dal rumantsch?
«Cuntrasts» prenda la chaschun per discutar davart la votaziun istorica d’avant 80 onns. Expert en chaussa è Rico Valär, professer designà da rumantsch a l’Universitad da Turitg e normalmain sez il moderatur dals «Cuntrasts Discurs». Questa giada mida Rico Valär dentant la rolla: El è sez giast da la moderatura Anna Serarda Campell.


text:
Quatter albums cun il predicat «aur»
- Sonda, 29.4.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 29.4.2017, 19:00, RTR
Il Soundcheck gizza adina las ureglias per scuvrir musica d'auta qualitad en la sparta indie. E perquai ch'i dat gist tants albums novs ch'èn cumparids la fin d'avrigl, n'ha il Soundcheck betg pudì sa decider be per in album da l'ema.
Uschia datti quest'emna quatter albums, che nus as preschentain:
La chantautura canadaisa Feist avra per exempel ses cor dal tuttafatg e mussa tut sia fraschladad sin ses nov album «Pleasure».
Cun «Humanz» han ils Gorillaz edì in album, che porscha sper sound innovativ er inqual surpraisa.
La band Vök da l'Islanda lascha siemiar da las cuntradas magicas da lur patria cun lur bellezza musica sin lur album da debut «Figure».
Ed il nov star svizzer da la musica da New Wave Crimer noda sin in'unda da success cun sia emprima EP «Preach».


text:
L'emprim quartal dal 2016 en vegnidas radund 8300 dumondas d'asil. Cumpareglià cun l'ultim quartal dal 2015 è quai in minus da radund 45%, sco il secretariat da stadi per migraziun communitgescha.
Il dumber da dumondas d'asil saja i enavos cuntinuadamain ils ultims trais mais. Il mars sajan vegnidas 1992 dumondas, in quart pli pauc ch'il favrer. La pli bleras dumondas sajan vegnidas or da l'Afghanistan, la Siria e l'Irak.
Malgrà qest trend avertescha il secretariat da stadi che la situaziun restia volatila e betg previsibla. I na saja betg pussaivel da far ina prognosa per l'entir onn.
RR novitads 11:00


text:
Svizra
-
Litteratura a Soloturn – sco ina sentupada da classa
Per la 40avla giada ha lieu quest onn la Sentupada litterara a Soloturn. Gievgia saira è stada l'avertura – cun blera prominenza da la scena da litteratura.
Maletg
1 / 3
Legenda:
L’avertura è era in lieu da sentupada – qua ils auturs Grischuns Gion Mathias Cavelty ed Andri Perl.
RTR, Esther Berther
Maletg
2 / 3
Legenda:
Durant l’avertura da la Sentupada litterara a Soloturn.
RTR, Esther Berther
Maletg
3 / 3
Legenda:
Pled da Franz Hohler durant l’avertura.
RTR, Esther Berther
In'avertura cun giuvens auturs da tut las quatter regiuns linguisticas, in pled da Franz Hohler ed ils bainvegnis dals organisaturs – uschia pudess ins resumar curt l’avertura a Soloturn.
Suenter quella, l’apero per tuts envidads. Là han ins gì temp avunda per discurrer cun ils preschents e las preschentas. Per ils ins in'avertura gartegiada, per auters plitost ina lungurusa. Cler è dentant, l’avertura è oravant tut ina sentupada.
RR actualitad 11:00
Novitads
Svizra


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Poyas – la chargia d'alp
Descripziun
En il dialect da Friburg è il pled da duas silbas «poya» il pled per la chargiada d'alp. Dapi ils onns 1960 vegn questa noziun duvrada atgnamain per maletgs da quest impurtant eveniment da la vita purila. La «poya» è in simbol per il cumenzament dal temp da vegetaziun ed è vegnida reproducida a partir dal cumenzament dal 19avel tschientaner sin las fatschadas dals bains purils en las Prealps friburgaisas. Mintga allevatur da muvel ha malegià sin sia chasa in maletg da sia atgna scossa che va ad alp cun il cumenzament da la primavaira. Ina «poya» mussa in lung cortegi che traversa tut il maletg: vatgas ed auters animals dal bain puril, signuns cun chapels auts ed ulteriurs elements tipics per la vita d'alp.
Sylvestre Pidoux (1800-1871), che derivava da Vuadens, vala sco emprim pictur artist da quest gener. Sias ovras èn stadas musters durabels e productivs che expriman las midadas da l'economia d'alp e da l’allevament da muvel. En il fratemp chattan ins sin ils bains purils da la regiun pliras tschient «poyas» ed i dat circa 15 picturs che fan tals maletgs. Schebain ch'il dumber d'allevaturs da muvel e da signuns sa diminuescha, s'augmenta actualmain l'interess per las «poyas» ed ellas chattan novs cumpraders: Sco element decorativ e turistic servan ellas ad embellir locals e vegnan reproducidas sin numerus objects.
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Denis Buchs : Les poyas. Neuchâtel 2007
Denis Buchs, Stefan Sonderegger, Marcel Zuend: Poya. Alpfahrtsbilder aus dem Greyerzerland. Herisau, 2001
Guy Filippa: Blick in eine Idylle Schweizer Volkskunst und naive Malerei aus vier Jahrhunderten. Bern, 1983
Etienne Fragnière : La poya. In : Annales fribourgeoises no. 4-5, Fribourg, 1915, p. 158-172
Alain Glauser : Frontons et poyas. Les frontons peints et les peintures de montée à l’alpage en Gruyère, Glâne, Sarine et Veveyse. Neuchâtel 1988
Henri Gremaud : Les peintures de la montée à l'alpage en Gruyère. Survivance et illustrations des « poya ». In : Costumes et coutumes no. 2, Zürich, 1972, p. 2-14
Raymond Gremaud : 1956. Poya d’Estavannens. Des armaillis plein le village. In : La Gruyère, 8 octobre 2007
Claude Haymoz : La Poya d’Estavannens. Bulle 2001
- Dossier
- Les poyas
description détaillée Ultima modificaziun: 29.08.2012
Dimensiun: 86 kb
Tip: PDF
- Les poyas


text:
Abram
Abram (in ebreu: אַבְרָהָם, Avraham, "Pader d'un frach de popuj/di popuj"; arab: ابراهيم, Ibrāhīm) a l'è el prim patriarca de l'Ebraism, del Cristianesim e de l'Islam, che hinn dunca ciamaa anca religiun abramitigh. La sò storia a l'è cüntada sü in del liber de la Genesi e la va inanz anca in del Curan. Gh'en è minga de dati storigh de la sò esistenza fö di test sacher: segund la tradiziun ebrea a l'è nassüü in de l'ann 1948 de la creaziun, che l'è el noster 1812 a.C.. Segund Gen17,5 el sò nom uriginal a l'era אַבְרָם (Avram), ma pöö Diu ghe l'ha müdaa in in Avraham, אברהם.


text:
Berlin vala sco il pli spert traject da maraton dal mund. Ils quatter megliers temps èn vegnids currids en la chapitala tudestga. Neuenschwander, che ha 35 onns, aveva renunzià sin il campiunadi mundial a Peking.
Quai è stà datiers da la cursa perfetga
Cun ses temp è la curridra svizra sin plazza 9 tranter las meglras curridras da maraton da l'Europa.
Tar ils lumens ha Christian Kreienbühl dumagnà la limita per Rio.Il Turitgais da 34 onns è stà cun 2:13:57 per 3 secundas sut la limita per ils gieus olimpics da l'auter onn en la Brasilia.


text:
Las emprovas avant la represchentaziun èn perquai da grond’impurtanza per l’anteriur magister che è puspè turnà sin il palc suenter ina pausa da passa 13 onns.
Il «Cabaret Rotstift» aveva sa retratg en matg dal 2002 cumplettamain suenter che l’ensemble ha pudì giudair passa 50 onns da success.
Adina puspè elavurà
Per che Jürg Randegger fetscha part da «Rotstift reloaded» ha il scriptur dal toc Christian Jott Jenny duvrà trais onns lavur da persvasiun.
La tema ch’i dat in recycling dal «Cabaret Rotstift» è stada fitg gronda
Finalmain sajan las emprimas ideas da Jenny stadas persvadentas. Entant ha l’ensemble gia mussà passa 40 represchentaziuns.
Inauguraziun d’ina rundella
Durant 90 minutas insceneschan Christian Jott Jenny, Andreas Matti e Jürg Randegger in’emprova per inaugurar ina rundella en onur dal «Cabaret Rotstift» entamez la citad da Schlieren.
Accumpagnads dals quatter musicists datti in mix da chant, dialogs cun paiver e poesias recitadas. Jürg Randegger gioga a sasez ed è giast d’onur tar la festa per il nov obstachel.


text:
Arnold Schwarzenegger
- Sonda, 29.7.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 29.7.2017, 8:40, RTR
Bodybuilder, star da film e politicher, Arnold Schwarzenegger ha fatg il detg svilup e gudagnà milliuns. Sa ruassar e giudair ils daners vegn dentant tuttina betg en dumonda. Damaun festivescha il superstar ses 70avel anniversari.
Naschì en in pign vitget en la Steiermark ha il mat gia savì ch'el veglia daventar star da film ed emigrar en ils Stadis Unids da l'America. Quai ha el dumagnà, ed anc bler dapli. Dentant hai era dà disditgas en la vita dal superstar. Sia dunna ha laschà sparter perquai ch'el ha gì onns a la lunga in'affera cun sia chasarina. Schwarzenegger ha admess ses sbagls ed è sa sviluppà.


text:
Suenter la qualificaziun per ils campiunadis mundials han ils giugaders franc motiv da far festa. Ils fans dentant n’han betg celebrà fitg quest success. La qualificaziun sa chapescha numnadamain prest da sasez. Per ina naziun pitschna sco la Svizra n’è quai dentant betg ina chaussa evidenta. Nagut sa chapescha da sasez, sch’ins mira tge equipas che ston star a chasa, per exempel l’Ollanda.
Er sche la Svizra n’ha betg gì la pli ferma gruppa da qualificaziun, ha ella persvadì la finala. Cun 10 victorias ord 12 gieus ed ina suletta terrada a Lissabon encunter il campiun d’Europa il Portugal ha ella pli che merità dad esser da la partida al proxim grond turnier.
Generaziun dad aur
A Vladimir Petkovic èsi reussì da furmar in’equipa che funcziunescha, in’equipa cun giugaders rutinads e giugaders giuvens. Petkovic ha tranter auter gughegià da betg pli nominar il capitani Gökhan Inler e da dar la schanza a giuvens sco in Manuel Akanji u in Denis Zakaria. Plinavant han blers giugaders sco Granit Xhaka (Arsenal), Xherdan Shaqiri (Stoke City), Ricardo Rodriguez (AC Milan) u Haris Seferovic (Benfica) pudì s’etablir tar gronds clubs en las meglras ligas dal mund e quest giugaders èn ussa en la meglra vegliadetgna da procurar per in exploit als proxims campiunadis mundials.
Dapli sang fraid avant il gol
Cun questa equipa actuala sto la finamira esser da vegnir ina gia pli lunsch che als davos turniers. Vul dir sa qualifitgar per ils quart finals, quai che è franc realistic. Perquai sto l’equipa da Petkovic dentant anc lavurar vid intgins detagls, ina gia vid la davosa consequenza avant il gol. Per avair success ston ins sajettar gols, oravant tut en gieus decisivs ed encunter grondas equipas.
Tut en tut po la Svizra dentant mirar cun optimissem vers il proxim punct culminant, ils campiunadis mundials il 2018 en Russia.
RR actualitad 11:00


text:
Concret han ils pumpiers d’agid da via emprendì e trenà da salvar persunas ch'èn involvidas en accidents cun camiuns.
L’exercizi è vegnì fatg sper la basa da pumpiers da San Bernardino. Era ils blers participants da l'exercizi eran da San Bernardino. Els gidan en cas dad accidents en il tunnel: Cun l’experientscha ch’els han gia pon els profitar il pli ferm dad in tal curs.Da las autras basas da pumpiers d’agid da via ha mo pudì prender part ina persuna - e quai era il cumandant.
Nus avainsa darar accidents cun camiuns en nossa regiun. Tant pli interessant ed impurtant èsi da savair co reagir en in tal cas.
Quai sto esser il tip per esser pumpier. I vul passiun, plaschair e la voluntad da gidar.
Jau sun pumpier e gid ad auters. Sche jau sun en privel sun jau era engraziaivel sch'i vegn gidà a mai.
Savair ch’ins po gidar ni perfin salvar ad insatgi dat la motivaziun dad investir tut quellas uras ed il temp liber per ils pumpiers.
Als participants da l'exercizi para il curs dad avair plaschì. L’exercizi era in exercizi da pilot. Sche i dat anc plirs da quests curs vegn evaluà e dependa era dals feedbacks dals pumpiers che han pudì prender part. En ils cader da pumpiers grischun vegn silsuenter discutà co proseguir cun il cas spezial dals camiuns.
RR Actualitad 07:00


text:
La gruppa da lavur ha preschentà emprimas ideas a la populaziun, co la nova vischnanca pudess esser organisada ed i ha dà nagina opposiziun. Il datum da votaziun è fixà sin ils 19 da zercladur. Sche la fusiun vegn acceptada, sto igl atun anc vegnida elegida ina nova suprastanza. La nova vischnanca giess en vigur l’entschatta da schaner 2016.
Surselva Fusiun da Mundaun e Sursaissa planisada per 2016
Strusch 1 onn suenter ch’il giavisch da fusiun da las duas vischnancas Mundaun e Sursaissa è sin maisa, vegnan las votantas ed ils votants gia a pudair decider en chaussa.


text:
Durant la sessiun vargada ha il Cussegl grond...
- elegì a Michael Pfäffli sco ses president.
- fatg ina revisiun parziala da la lescha da persunal per emploiads dad il chantun. Da nov decida il Cussegl grond dad onn tar onn per quant che las pajas pon vegnir auzadas.
- elegì a Davide Pedrotti sco nov commember da la dretgira chantunala. Norbert Brunner è vegni reelegì sco president per la perioda d'uffizi 2017 enfin 2020.
- decidì, che tut las vischnancas duain pajar tuttina bler per fugitivs minorens. Vul dir che vischnancas cun blers fugitivs na ston betg pli surpigliar tut ils custs e vischnancas senza fugitivs ston pajar ina cumpart ord solidaritad.
- dat glisch verda che la fusiun da Grono, Leggia e Verdabbio en il Mesauc po ir en vigur sin l'entschatta dal 2017. La vischnanca nova ha num Grono.
- decidì la revisiun totala da la lescha per sanadad. Il punct il pli dispitaivel era da schluccar il scumond da fimar. Suenter ina discussiun en lung ed en lad ha il Cussegl grond decìdi cun gronda maioritad da laschar il scumond da fimar uschia sco el è.
- decidì, ch'il Uffizi per la natira ed l'ambient resta en il departament per la protecziun da l'ambient. Ina incumbensa vuleva spustar el en il departament per economia.
Lapsus linguistics ed auter legher...
Igl è vegnì discutà e debatta uras a la lunga e cler ch'i ha durant questas discussiuns er dà entgins muments umoristics, in u l'auter lapsus linguistic u era sgnoccas.
Qua pudais udir che politica po er esser legra.


text:
L trasport de persones cun stuel a rodes y de popsci tl bagl ie udù danora per chëi mesuns de trasport cun na scrita de chësc viers y, cumpatibilmënter, cun la lerch a despusizion.
Sun l mesun nstës muessa l stuel a rodes o l bagl vester cuncei ite tla lueges aposta y ntan l viac muessi resté fërms. Sce la lerch per i stuei a rodes y i bagli ie bele nuzeda sun la curiera, ne iel nia puscibl lascé ite viagiadëures cun i medemi bujëns.
Per rejons de segurëza muessa i viagiadëures pudëi jì ite y ora zënza mpedimënc y nterferënzes.
I mutons ti bagli possa mé unì traspurtei cun na persona che i acumpaniea.


text:
Zucchero: «Streets of Surrender (S.O.S)»
- Venderdi, 16.12.2016, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 16.12.2016, 9:30, RTR
Il november 2015 è stà in mais da tristezza, suenter ils attentats sanguinus en il local da concerts Bataclan a Paris, er in temp da ravgia. Quel eveniment tracta er ina chanzun da Zucchero che cumpara uss – bundant in onn pli tard – sco single.
El elavurescha quella tragedia a Paris cun dus da ses buns amis. Cun Bono ha el gia collavurà pliras giadas, ed il chantadur da U2 ha scrit il text deditgà a Paris, ina da sias citads ch'el ama fitg. A la ghitarra è Mark Knopfler, ed els han fatg ensemen in imni ed in statement musical cunter l'odi. E Zucchero chanta: ed uss, en il temp da Nadal, poss decider, da perdunar ubain da ta regurdar.


text:
Tema da l’inscunter saja tranter auter stà la situaziun pertutgant las firmas fictivas en il Mesauc. En il Cussegl grond ha questa problematica dà da discutar ils ultims mais. Cunzunt deputads da las valladas dal sid renfatschan al chantun da far memia pauc cunter talas firmas. En egl dat cunzunt il grond dumber, en l'entir Mesauc dettia sin 8'300 persunas bunamain 1'600 firmas.
Er la sanaziun dal tunnel dal Gottard ed il program d'aglomeraziun da la quarta generaziun per l'aglomeraziun da Bellinzona, èn stadas sin la glista da tractandas.
RR novitads 15:00


text:
Sin la via dal lai da San Murezzan atras la chasa da parcar Serletta fin tar la via Serlas datti da nov da vesair 31 maletgs sur da l’istorgia dal maraton da skis engiadinais. Ils maletgs exposts raquintan l’istorgia da la pli gronda occurrenza da cursa lunga en Svizra. Quai ch'ha cumenzà l’onn 1969 cun stgars 1000 participants ed è creschì durant l’ultim mez tschientaner enormamain. Ozendi sa participeschan varga 13’000 curriders al maraton.
Exposiziuns ed acziuns en divers lieus
L’exposiziun da maletgs che raquintan l’istorgia ed il svilup dal maraton da skis en Engiadina è l’emprima da numerusas acziuns en connex cun il giubileum da tschuncanta onns.
Fin tar l’ediziun da giubileum dal maraton ils 11 da mars 2018 spetgan anc diversas autras occurrenzas. Tuttas cun l’intent da mussar il svilup dal maraton dals emprims pass fin tar la cursa populara enconuschenta sin tut il mund. E sa chapescha era cun la renconuschientscha necessaria per tut quels che han attribuì al grond success dal maraton ils davos tschuncanta onns.