text:
Depeche Mode
I Depeche Mode (in francéś a ś diś /dəˌpɛʃ ˈmoʊd/) i èṅ un grup ad rock letrònic ingléś, uriginàri ad Basildon, mis in pē in di prim an Utànta. In dal lōr caréra i aṅ vindû da piò ad 100 migliòṅ ad disc.
Biugrafìa
Gl'inìsi
In dal 1976 Vince Clarke e Andrew Fletcher i métan sù na banda cun al nóm ad No Romance in China ma i n gh'aṅ minga furtùna.
'L è par qual lè ch'in dal 1979 Vince al s unìs a Martin Lee Gore di Norman and the Worms par dar vita a i French Look e pò a i Composition of Sound quand anc Andrew al và sèg.
'L an dòp al pòst da cantànt al vèṅ tòlt par David Gahan (par tut Dave) e chi lò al prupòṅ cun sucès ad cambiàr al nóm dal grup in Depeche Mode (Buletèṅ ad Moda e briśa Mòda par la présia cuma dimóndi gint la créd śbaliànd, faghénd dal caśèṅ cun al vèrb francéś se dépêcher ch'al vōl dir Dar-'s na mòsa/Far in présia).
I Depeche Mode i faṅ al sò debùt in manéra uficiàla a la fiṅ d'l an quand i dànan al sò braṅ Photographic a la compilation ciamàda Some Bizzarre ch'la gh'iva dèntar dal canti anc di àtar grup nóṿ, cuma The The e Soft Cell. In séguit, sóta 'l òć dal prudutór Daniel Miller, i regìstran Dreaming of Me (57śum pòst in dla clasìfica dal Régn Unî) e pò New Life (11śum pòst), dū braṅ ch'i gh'aṅ la furtùna ad pasàr dimóndi da spés a la ràddio e ch'i gh parmétan al 5 'd Utóbar dal 1981 ad far gnir fóra 'l àlbum Speak & Spell, scrit praticamènt tut da Vince Clarke a part Tora! Tora! Tora! e la strumentàla Big muff fati da Martin Lee Gore ch'al canta pò in Any Second Now (Voices). I sìngui tirâ fóra i èṅ la bèla cgnusùda New Life ma specialmènt al martèl Just Can't Get Enough, sunàda dimóndi in dal discutéchi.
Al sucès, rivâ tut 'd un cólp, al mét al grup in dal cundisiòṅ ad tacàr a far na vita on the road, un quèl ch'al n stava minga tant bèṅ a Vince ch'al decìd ad mulàr-i, fundànd subìt al grup di Yazoo insém a la Alison Moyet e pò quél di Erasure insém a Andy Bell.
I prim sucès
Andâ via Vince Clarke, 'l ùnic mémbar armàst in grâd ad scrìvar di pès cuma cumpiśidór 'l è Martin Gore. P'r al secónd lavōr dal grup, A Broken Frame (Na vampa śbragàda) dal 1982, Martin al tōś di sò pès fat soquànt an prima, quànd al 'n iva sédas. La cupertìna dal disc la véd na vècia ch'la lavóra in un camp ad grâṅ cun na mśóra. La canta ad punta l'è The meaning of love. P'r al tour ch'al gh'à da gnir, al grup al gh'à biśógn ad 'n àtar tasterìsta e acsè a vèṅ tòlt Alan Wilder ch'al dvénta acsè un mémbar nóṿ.
Cun cla furmasiòṅ lè, e cun un Gore ispirâ sèmpar da piò (i èṅ tut suo i pès, incóra na vòlta), i Depeche Mode i faṅ gnir fóra Construction Time Again (Cantér in córs) in dal 1983. Al disc al gh'à in cupertìna un frap śóvan ch'al dróa na masa in muntàgna e dèntar òṅ di sìngui dal grup più cgnusû, Everything Counts.
In dal 1984 i gh la càvan a sfundàr anc in d'l Amèrica dal Nord cun al sìngul People Are People, òṅ di braṅ dal furtunâ disc Some Great Reward (Soquànt premi bèi grand) insém a Master and Servart e Somebody (cantàda da Gore).
In dal 1985 a vèṅ fata na racòlta di sìngui di prim disc, The Singles 81-85 (Catching Up with Depeche Mode p'r al marcâ americàṅ), cun dèntar dū canti nóvi, Shake the Disease e It's Called a Heart.
Mùśichi p'r al masi
In dal 1986 la taca na faś nóva p'r al grup quand in Mars a véd la luś Black Celebration (Selebrasiòṅ négra, ùnic tìtul dla lōr discugrafìa cun al nóm di òṅ di sò braṅ), un lavōr dimóndi più madûr, ma anc più scur e malincònic di precedènt. I sìngui i èṅ Stripped, A Question of Lust, A Question of Time.
Cun al braṅ Here Is the House Martin (che chè al canta quàtar vòlti) al tōś incóra a sunàr la chitàra, mulàda lè in dal primi òpri dla banda ch'iva sarnî un sòṅ più letrònic.
Al 28 ad Setémbar dal 1987 cun la gnuda fóra dal sèst disc dal grup, Music for the Masses (Mùśica p'r al masi), i Depeche Mode i càtan la cunsacrasiòn in di Stat Unî definitivamènt, cun tut i sìngui ad c'l an lè (Strangelove, Never Let Me Down Again e Behind the Wheel) ch'i s fànan pòst in dla clasìfica ad Billboard. Al cuncèrt dal Rose Bowl ad Paśàdina (in frònt a 60.000 parsòni a 'l incìrca) al sarà tirâ śò par far-an na caséta vìddeo, 101, e un disc dal viṿ dòpi.
Al tìtul dal disc al nas da n'idéa ad Gore mèntar 'l éra drē a viśiunàr di disc e al séra imbatû in òṅ ad quéi cun un tìtul blèṅ, Music for the Millions.
Al sucès mundiàl
Al sètim lavōr in studi al véd la luś in dal 1990 e al s ciàma Violator (Traśgresōr), al disc più vindû ad tut cun da piò ad trédas migliòṅ ad còpi. Gore (ch'l à scrit tut i braṅ e ch'al canta in Sweetest perfection e Blue dress) al taca a druàr la chitàra cum al n iva mai fat prima, cuma in dal sìngul Personal Jesus gnû fóra siē méś prima d'l àlbum e druàda pò anc da Marilyn Manson par la sò racòlta dal 2004 Lest We Forget. Enjoy the Silence (secónd sìngul) invéci l'è la cansòṅ di Depeche Mode più vindùda ad tuti e l'è cumpagnàda p'r un vìddeo in dua Gahan, vistî da rè, al s pòrta sèg da drē da lò un scranèṅ e pò al s mét a sédar in mèś a un prâ ad muntàgna da par lò a gustàr-as al paiśàǵ e al silénsi. I àtar sìngui i èṅ Policy of Truth e World in My Eyes, quésta chè cantàda in séguit anc p'r i The Cure.
Al tour seguènt (The World Violation Tour) al fà al pîṅ: in siē óri i vènan vindû 40.000 bijét p'r al Giants Stadium dal New Jersey e 48.000 p'r al Dodger Stadium ad Los Angeles. A la fiṅ dal tour però a taca un perìud ad criśi par via dal stress ad 'n an intér ad lavōr e ad cuncèrt sénsa dal pàuśi. In dal 1991 Dave al cgnóś na dóna nóva (Theresa Conway) e al mòla lè la sò famìja e al grup par spatinàr a Los Angeles.
Al 23 ad Mars dal 1993 i Depeche Mode, dòp tri an ad silénsi, i faṅ catàr in di negòsi Songs of Faith and Devotion (Canti ad fêd e devusiòṅ) al lōr disc più rock, anc se la letrònica la n vèṅ minga mulàda lè. Incóra na vòlta, tut i pès i èṅ firmâ par Martin ch'al dà la vóś anc a Judas e One caress, mèntar David al canta in di sìngui I Feel You, Walking in My Shoes, Condemnation (la canta ch'la gh piàś da piò) e in dla trista In Your Room.
Alan Wilder al taca a druàr na baterìa véra dabòṅ anc se pò al sistetiśadōr al n vèṅ minga mis da na banda.
'L àlbum 'l à vindû sinc migliòṅ ad còpi a 'l incìrca in tut al mónd, dvintànt anc di disc 'd òr e ad plàtin in Europa e in di Stat Unî.
La criśi
I Depeche Mode i partìsan par na tournée ciamàda The Devotional Tour al 19 ad Maǵ dal 1993 e i s pòrtan sèg 18 parsòni, 80 adét a la manutensiòṅ e 'n cunsiliér spirituàl. Al tour al tóca al nòstar cuntinènt e quél americàṅ ma 'l è lè che Dave 'l è sèmpar più stuf e sfinî par via dl'eruìna e dal speedball ch'al tōś. Durànt la tapa ad New Orleans, al 5 'd Utóbar dal 1993, Dave al patìs 'n infàrt esénd in overdose e al vèṅ ricuverâ a 'l uśdàl p'r èsar rianimâ.
A la fiṅ di cuncèrt in dal Régn Unî, i Depeche Mode i s férman p'r un méś e mèś prima ad turnàr a sunàr dal viṿ in Àfrica, Àśia, Amèrica Latìna e in di Stat Unî in d'l àmbit di tour ciamâ The Exotic Tour e Summer Tour '94. In cal mèntar Alan Wilder al và in di Windmill Lane Studios ad Dublìn par mixàr i braṅ d'l àlbum Songs of Faith and Devotion Live dal 1993, la versiòṅ dal viṿ dal disc precedènt, e quéi dla caséta vìddeo Devotional, dirèta par Anton Corbijn.
P'r al grup i èṅ di mumènt brut. I èṅ divìś fra lōr e fóra di cuncèrt i vaṅ tut par sò cònt (Martin e Alan i n s pōlan minga védar). Mèntar Alan Wilder al pénsa ad mulàr-i lè, Martin Gore al s taca a la butìglia e al patìs dal criśi epilètichi e Andrew Fletcher al finìs dèntar a la depresiòṅ (par cal mutìṿ lè al sarà pò rimpiasâ par Daryl Bamonte in dla tapa braśiliàna d'l Avrìl dal 1994 a San Paolo). Dal cant suo, Dave Gahan al và in a risć ad murìr soquànti vòlti, cun di mumènt dimóndi dificìi da pasàr, al sa śbraga anc dū custajóli butànd-as śò in dal pùblic durànt 'l ùltim cuncèrt dal tour a 'l Deer Creek Music Center. Al cantànt di Primal Scream Bobby Gillespie al dirà pò 'd avér ciapâ un spaghét guardànd tut la dròga ch'la prilàva 'd intóran a Dave.
Al tour al finìs a Indianapolis 'l òt ad Luj dal 1994 dòp 154 cuncèrt e 14 méś in gir p'r al mónd, lasànd i quàtar sprufundâ sò in na crìśi ad c'l àtar mónd. A 'l inìsi dal 1995 Dave al próa a dar-as la mòrt tajànd-'s al véni dòp avér tòlt dal sustànsi lucinógeni ma al la scampa. In séguit però al mòla sò mujér.
In c'l ambiènt lè malsàṅ Alan al n gh la cava piò ad andàr avànti e acsè al prim ad Śugn dal 1995 al mòla definitivamènt al grup, lasànd a bòca vèrta Martin e Fletcher che però i decìdan ad cuntinuàr in tri sénsa pascàr-an 'n àtar al sò pòst. In dal Nuvémbar dal 1995 i dū i s càtan pò in studi par lavuràr a dal materiàl nóṿ insém a 'l prudutōr Tim Simenon ch'al s éra purtâ sèg al baterìsta Christian Eigner. Al registrasiòṅ i vaṅ avànti bèṅ ma 'l è Dave ch'al gh'à di prubléma parchè 'l è mis mâl, drugâ pódag cum 'l è, e al n gh la cava minga a cantàr gnanc na canta.
Par cal mutìṿ lè 'l è custrét a turnàr a Los Angeles par curàr-as ma al 28 ad Maǵ dal 1996 al patìs n'overdose ad speedball (un mix d'eruìna e cucaìna) e par tri minùt 'l è mòrt clinicamènt ma par furtùna i gh la càvan a rianimàr-al. Gnû fóra da 'l uśdar, al finìs drit in parśòṅ parchè al suicìdi in Califòrgna 'l è un reàt, acsè cuma tgnir sèg dla dròga. Dave al finìs pò in un sèntar specialiśâ par tiràr-as via la dipandénsa dla dròga. Finî al tratamènt, al cantànt 'l è prònt par turnàr in studi cun i sò cumpàgn par registràr al disc nóṿ.
La ripréśa
I Depeche Mode i pàran finî ma quànd al 14 'd Àvrìl dal 1997 a véd la luś Ultra (Da 'd là), un lavōr più madûr e nutùran di precedènt cun di braṅ trist e dark cuma The Love Thieves, a s capìs che la pensiòṅ l'è là da gnir, tant ch'l àlbum al finìs al prim pòst in dal clasìfichi ingléśi, spagnōli, śvedéśi e tedéschi, al secónd in quéli dal nòstar paéś e al quint in quéli americàni.
I prim dū sìngui tirâ fóra, prima ch'a gnis fóra al disc, i èṅ Barrel of a Gun e It's No Good, mèntar Gore al canta in dal tèrs Home, un braṅ dimóndi sintî, a und'ś an dal precedènt A Question of Lust. A gh'è anc al tèmp ad far gnir fóra un quàrt sìngul in Utóbar, Useless, cun un riff ch'al gh vèra al pòrti dal discutéchi.
Al disc al finìs cun un braṅ lugâ, al dudicéśum, Junior Painkiller.
P'r al fat che Gahan al n s éra minga armìs a pòst dal tut, par cla vòlta lè i Depeche Mode i n vaṅ minga in tour ma i faṅ sōl dū cuncèrt: òṅ a Lóndra e òṅ a Los Angeles, cun Dave Clayton a 'l sistetiśadōr e Christian Eigner a la baterìa. I gh turnàran pò a la granda 'l an dòp (ssanta dati in tri méś) par la prumusiòṅ dla racòlta The Singles 86-98 cla fà sù i sìngui gnû fóra in di ùltim tréd'ś an in mèś a i quài a gh'è anc al braṅ nóṿ Only When I Lose Myself.
Dòp na pàuśa ad tri an, al grup ingléś al tórna in dal 2001 cun al dècim disc in studi, Exciter, e chè a s sènt un puchinèṅ la mancànsa di arangiamènt 'd Alan. I sìngui i èṅ la sugnànta Dream on, al braṅ dance I Feel Loved, la balàda Freelove e al gòspel ad Goodnight Lovers.
In dal 2003 Gahan al fà gnir fóra 'n àlbum da par lò, Paper Monsters, mèntar 'l an dòp 'l è la vòlta dna racòlta ad remix, Remixes 81-04.
Playing the Angel al capulavōr
A òt an da Ultra, cun dū racòlti in dal mèś e un disc piàt cuma Exciter a impinìr al vōd sénsa cavàr-gh-la dal tut, i sustenidōr i s dmàndan cum al sarà al disc nóṿ di Depeche Mode. Playing The Angel (Recitàr la part d'l Àngil) al vèṅ fóra in d'l Utóbar dal 2005 e 'l è un capulavōr séns àtar, cun un pachét ad canti da nuànta sparàdi tuti subìt, i sìngui A pain that I'm used to, la martlànta John the Revelator, Suffer well (prìm braṅ scrit par David Gahan sarnî cun cal còmpit lè) e Precious, cun in mèś na canta dark parfèta fata a la sò manéra, The sinner in me. Anc la secónda part dal disc la s difénd bèṅ, cun di giujèi cuma la stranìda Nothing's impossible o al pès cantâ par Gore, Damaged people. A la fiṅ a s riva a The darkest star, 'n àtar braṅ dark ch'al sèra al lavōr lasànd 'l amàr in fónd a la góla.
La cupertìna dal disc, ch'al dascór dal rapòrt fra 'l bèṅ e al mâl, Àngil (paròla dita in di braṅ Suffer Well, John the Revelator, Precious e The Darkest Star) e Diàvul, al véd un putòcio in prim piâṅ fat ad plumi e péni ciamâ Tubby Goth (Ciciòṅ gòtic) p'r al grup e Mister Feathers (Sgnór plumi) par la cà discugràfica e i fans. Martin Lee Gore in cal perìud lè 'l éra drē a lasàr-as cun sò mujér.
Par la prima vòlta, al cantànt Gahan al dà al sò cuntribùt in faś ad scritùra, cumpunénd i tèst ad Suffer Well, I Want It All e Nothing's Impossible mèntar la mùśica l'è fata par Christian Eigner e Andrew Phillpott. Tut chi atri canti, cum al sòlit, i èṅ farìna dal sac ad Martin Lee Gore.
Dal punt ad vista dal vénditi, al disc al riva quàśi a sinc migliòṅ ad còpi, tucànd al prim pòst in clasìfica in dimóndi paéś dal nòstar cuntinènt, anc in Itâglia in dua al dvénta disc ad plàtin dòpi, quàrt marcâ p'r al grup ingléś. 'L è anc al disc dl'etichéta Mute Records più vindû di prim an Dumìla.
Dòp la publicasiòṅ d'l àlbum, i Depeche Mode i partìsan p'r un tour in gir p'r al mónd, cun 124 tapi in tut. I rìvan anc in Itâglia, al 18 e 19 ad Favràr dal 2006 a Milàn (cun al Forum pîṅ stóp), al 16 ad Śugn dal 2006 dal nòstri bandi a Iómmla a 'l Heineken Jammin' Festival e al 17 ad Luj dal 2006 a 'l stadi ulìmpic ad Róma insém a i scuséś Franz Ferdinand in frónt a 40.000 parsòni.
In ucaśiòṅ dla tapa lumbàrda, i regìstran un DVD dòpi fat bèṅ, Touring the Angel: live in Milan, cumpagnâ anc par na selesiòṅ su CD muśicàl 'd òt braṅ, tut tirâ fóra da Playing the Angel.
I an 'd adès
Al 13 ad Nuvémbar dal 2006 al grup al s tōś dal tèmp faghénd gnir fóra na racòlta ad daśdòt cansòṅ intitulàda The Best of Depeche Mode - Volume 1 cun al braṅ inèdit, scart dal disc precedènt, Martyr.
In cal mèntar a vèṅ dada na secónda vita a i prim déś lavōr in studi, cun al canti rimixàdi e cun un bonus DVD dèntar cun di eśibisiòṅ dal viṿ, filmâ râr e di intervìsti 'd in alóra.
In dal 2007, Fletcher e Gore i s daṅ da far faghénd i deejay in soquànti tournée mèntar Gahan al dà in past a i negòsi al sò secónd lavōr da sulìsta, al disc Hourglass.
P'r avér un disc nóṿ, al grup al fà spétar al 17 'd Avrìl dal 2009 quand Sounds of the Universe (I sòṅ d'l Univèrs) 'l è a dispuśisiòṅ in di negòsi dū méś dòp al sìngul Wrong ch'al fà gnir in mènt al vèć braṅ Barrel of a gun. Al vìddeo dla canta al fà gnir al magòṅ dabòṅ: 'n óm in camìśa e cravàta ligâ e cun na mascra in sal grugn 'l è custrét a giràr ad nòt in màchina a cûl indrē in séns cuntràri p'r al stradi ad Los Angeles, dal tut imputènt, miténd sóta tut quél ch'a cata in cal mèntar e stablénd-as a la fiṅ atàc a un furgòṅ.
I braṅ dal disc i èṅ a firma ad Martin Lee Gore a part Hole to Feed (àtar sìngul insém a Fragile Tension e Peace), Come Back e Miles Away/The Truth is fat, incóra na vòlta, par David Gahan insém a Christian Eigner e Andrew Phillpott. Al disc 'l à vindû da piò ad tri migliòṅ ad còpi in tut, restànd al prim pòst in Itâglia par dū stmani.
Al 14 ad Maǵ dal 2009, prima 'd un cuncèrt ad Aténe, a Dave a gh vèṅ catâ un càncar a la psiga dl'urìna. Uperâ in présia, al s rimét a pòst e al pōl cuntinuàr al tour mundiàl dal grup, rivànd anc a Bulógna al 25 ad Nuvémbar.
Al 3 ad Śugn dal 2011 al grup al fà gnir fóra la sò secónda racòlta ad remix, Remixes 2: 81–11, in dū versiòṅ, quéla nurmàla cun trédas braṅ dèntar, e quéla speciàla cun 37 cansòṅ in tri disc.
Furmasiòṅ
Quéla 'd adès
- Dave Gahan - vóś (1980 - incō)
- Martin Gore - tastéri, chitàra, percusiòṅ e vóś (1980 - incō)
- Andy Fletcher - tastéri e percusiòṅ (1980 - incō)
Ex cumpunènt
- Vince Clarke - tastéri e chitàra (1980 - 1981)
- Alan Wilder - tastéri, piâṅ e percusiòṅ (1982 - 1995)
Discugrafìa
Àlbum
- Speak & Spell (1981)
- A Broken Frame (1982)
- Construction Time Again (1983)
- Some Great Reward (1984)
- Black Celebration (1986)
- Music for the Masses (1987)
- Violator (1990)
- Songs of Faith and Devotion (1993)
- Ultra (1997)
- Exciter (2001)
- Playing the Angel (2005)
- Sounds of the Universe (2009)
dal Viṿ
- 101 (1989)
- Songs of Faith and Devotion Live (1993)
- Recording the Angel (2006)
- Touring the Angel: Live in Milan (2006)
- Recording the Universe (2009)
- Tour of the Universe : Barcelona 20/21.11.09 (2010)
Racòlti
- People Are People (1984)
- The Singles 81→85 (1985)
- Catching Up with Depeche Mode (1985)
- Greatest Hits (1987)
- The Singles 86>98 (1998)
- The Singles 81>98 (2001)
- Remixes 81–04 (2004)
- The Best of – Volume 1 (2006)
- The Complete Depeche Mode (2006)
- Remixes 2: 81–11 (2011)
Sìngui
Vìddeo
- The World We Live In and Live in Hamburg (1985)
- Some Great Videos (1985)
- Strange (1988)
- 101 (1989)
- Strange Too (1990)
- Devotional (1993)
- The Videos 86>98 (1998)
- Some Great Videos 81>85 (1998)
- One Night in Paris (2002)
- Videos 86>98 (2002)
- Touring the Angel: Live in Milan (2006)
- The Best of - Volume 1 (2006)
- Tour of the Universe : Barcelona 20/21.11.09 (2010)
Tour
- 1980 Tour 1980
- Speak and Spell Tour 1981
- UK Tour 1981 1981
- 1982 Tour 1982
- See You Tour 1982
- A Broken Frame Tour 1982-1983
- Construction Time Again Tour 1983-1984
- Some Great Reward Tour 1984-1985
- Black Celebration Tour 1986
- Music For The Masses Tour 1987-1988
- World Violation Tour 1990
- Devotional Tour 1993
- Exotic Tour/Summer Tour '94 1994
- The Singles 86-98 Tour 1998
- Exciter Tour 2001
- Touring the Angel 2005-2006
- Tour of the Universe 2009-2010
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (IT) Tut i tèst dal grup in ingléś cun la tradusiòṅ in itagliàṅ
- (EN) Al vìddeo 'd A pain that i'm used to in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd A question of lust in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd A question of time in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Barrel of a gun in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Behind the wheel in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad Boys say go in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Condemnation in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Dream on in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Enjoy the silence in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Everything counts in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Fragile tension in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Goodnight lovers in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Home in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd I feel loved in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd I feel you in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd In your room in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd It's no good in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad John the revelator in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Just can't get enough in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Only when i lose myself in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Martyr in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Master and servant in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Never let me down again in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Peace in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Personal Jesus in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Policy of truth in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Precious in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Route 66 in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Strangelove in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Stripped in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Suffer well in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad The meaning of love in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad The sinner in me in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Useless in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Walking in my shoes in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad World in my eyes in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Wrong in sal Youtube


c: text/html

text:
Altipian
In geugrafia un altipian, a l'è una süperfiss piana de tera che la se tröa a un'altitüdin granda. I altipian poden vess bej estendüü o anca piscinit. Se ciama altipian vulcanich un altipian che'l s'è furmaa per atività vulcaniga.
L'altipian püssee grant del mund a l'è l'Altipian Tibetan, ciamaa el tecc del mund, che'l s'è furmaa per la culisiun de la Placa Indo-Australiana adoss a quela Eurasiatiga. L'area de l'altipian Tibetan a l'è de 2,5 miliun de kilometer quadraa e la sò altitüdin a l'è de pressapoch 5000 meter in sül nivel del mar.
L'altipian püssee grant de l'Europa al se tröa in Venet e l'è l'Altipian de Asiagh o di Set cumün.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Stresa
Stresa (inscì anca in Italian) a l'è un cumün sitüaa in de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula, in sül Lagh Magiur.
El gh'ha ona popolaziun de 5 002 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 33,2 km² e ona densità de popolaziun de 151 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Bavén, Belgiraa, Bruvél-Campugnin, Gignés, Gravaluna, Laven-Mombell (VA), Leggiun (VA), Lesa (NO), Umegna e Verbania.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Stresa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Non expedit
Non expedit l’è öna manéra de dì latìna che la öl dì ‘l convé mia e che de sólet l’è dovràda da la Céza Catòlega, quàndo la öl respónt de nò a öna quach domànda che la ghe é presentàda. L’è öna manéra de dì che la é dal Nöf Testamét, dezà che se la tróa zamò in di Corinsi X, 23 ‘ndóe s’lès Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt.
Piö ‘n particulàr chèsta manéra de dì l’è stàcia dovràda da la Cèza Catòlega al tép del Papa Pio IX per impedì a i catòlech de das de fà ‘n de la éta politìca del Règn d’Italia, dezà che chèsto ‘l portàa ‘nacc co la sò polìtica risorgimentàla öna polìtica anticatòlega e aconfesiunàla che la porterà in del 1870 a ciapà Roma e a finìla fò col potér temporàl del Papa, potér consideràt da la Céza Catòlega indispensàbel per garantìga ‘ndipendènsa e libertà al Papa.
Chèsta proibisiù l'à mia mancàt de fà ét ol pis del eleturàt catòlech, tat che ai elesiù generài del noèmber del 1870 l'à otàt adóma 'l 45,5% di eletùr iscrìcc. Ol diviét l'è restàt in vigùr ach per töt ol puntificàt del Leù XIII e del Pio X e l'è stài abrogàt adóma in del 1919 dal Papa Benèt XV, ma zamò da i prim agn del sécol la gh'éra stàcia piö de öna dispènsa, a partì dall'enciclica Il fermo proposito (Ol propózet salt) del 1905 e sùra de töt dòpo 'l Patto Gentiloni del 1913 che l'à permetìt a catòlech de candidàs e de votà. Ol Non expedit l'è stài bandunàt per tègnega tèsta a i socialìs-cc che i res-ciàa de èns i elesiù dòpo che 'l 30 de zögn del 1912 l'éra entràt in vigùr ol süfràgio üniversàl e isé l'è stàcia metìda de bànda la questiù romàna.


text:
Musanega
Musanega (Italià: Mozzanica) l'è ü cümü de la bassa bergamasca de 4 669 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condèna süperfis de 9,3 km² e 'na densità de popolasiù de 502 ab./km².
El se tróa 'n de la pianüra, arènt al Sère, a presapóch a 26 chilometri de Berghem vers mesdé.
Andamènt demogràfegh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Musanega l'è mustràt in de la tabela ilüstrada ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Furna
Furna a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch 186 abitant e una süperfiss de 33.25 km², e al se tröva a una altitüden de 1400 meter sura al livel del mar.
El cumün de Furna a l'è tacaa ai cumün de Grüsch, Jenaz, Peist, St. Peter-Pagig, Schiers, Trimmis, Valzeina.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Furna l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1479 col nom de Furnen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official homepage (Todesch)
- Furna in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Wildhaus-Alt St. Johann
Wildhaus-Alt St. Johann a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 87.53 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 2604 abitant.
El cumün de Wildhaus-Alt St. Johann al se tröva a una altitüden de 895 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amden, Grabs, Nesslau-Krummenau, Quarten, Stein, Walenstadt. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Alt St. Johann Sit ufizial
- Wildhaus website
- Alt St. Johann in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Pro Helvetia: Cussegl sustegn directur Knüsel
-
- Zoom
- Pius Knüsel, il directur da la fundaziun culturala Pro Patria, è vegnì en la critica cun ses cudesch "Kulturinfark". (Reuters)
Il cussegl da fundaziun da la fundaziun culturala, Pro Helvetia sustegn ses directur Pius Knüsel. Era sch'il gremi sa distanziescha dal pamflet da Knüsel cun il titel "Kulturinfarkt", survegn il directur in attestat positiv per sia lavur sco directur.
Il cudesch "Kulturinfark" ha Pius Knüsel scrit ensemen cun 3 cunauturs tudestgs. Las propostas ch'els fan èn vegnidas discutadas da pliras varts. Tranter auter la pretensiun da far cesuras radicalas tar la promoziun da la cultura en la Germania. (fc/sda)


text:
Irak
L'Irak (scriüü anca Iraq; العراق in arab) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a la Türchia, a l'Arabia Saudita, al Kuwait, a la Siria, a la Giurdania e a l'Iran e'l Gulf Persegh al bagna i sò cost.
La capital a l'è Baghdad.
Al gh'ha una süperfiss de 438.317 km² e una pupulaziun de pressapoch 26.700.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Irak (nom ufizial: جمهورية العراق, Jumhūrīyat al-`Irāq, in arab; كۆماری عێراق, Komara `Îraqê, in cürd) a l'è una repübliga.
In del 2003 l'esercit di Stat Ünì d'America e de alter paes ucidentaj hann ucüpaa el paes.
Del 2004 al gh'ha un guern pruvisori.
El president a l'è el Jalāl Tālabānī (del 2005).
El prim minister a l'è el Nūrī al-Mālikī (del 2006).


text:
25 03
Ol dé 25 de mars l'è 'l 84 ( 85 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 282 dé a finí l'an.
Ul dí 25 de mars al è ul dí da pòost 84 ( 85 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 282 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1927 - Barcelona: Catalunya la zöga la pröma partida de bàsket de la sò stòria.
1244 - Tratat d'Almizra, per ol che Aragó e Casteja i i signa la pas e la conchesta de Múrcia la speta a Casteja.
1810 - la Val d'Aran: i tröpe napoleòneghe i ocüpa la val (Guèra del Franses).
1892 - Manresa (ol Bagès): se ghe i scumensa a debatí i Base de Manresa, orísen insipienta de la dotrina catalanesta.
1752 - Buenos Aires (l'Arzentina): la vegn zò la piöpart de la catedrala.
1806 - Ocomere (Venessöela): Francisco Miranda al pröa desbarcá con tri vassej, però i forse reale al reböta indré e al gh'a de retirá-ss a l'Ísola de la Trinità.
1814 - San Mateo (Aragua, Venessöela): i patriot de Simón Bolívar i trà zò i realis·c a la bataja de San Mateo.
1824 - Rio de Janeiro (ol Brasil): l'imperadur Pere I del Brasil al züra öna Costitüssiú liberala presentada per ol Consel de stat.
1835 - Dinamarca: Andersen al pöblega ol pröm quadernet di sö famuse cöntade.
1917 - Rössia - ol goèrn reformesta de Kerenskij al aboless la pena de mort, che se restablirà in l'ÜRSS daspus del descadenament de la Guèra Civila.
1923 - Santiago (Sile): se ghe scomensa la V Conferensa Internassiunala in che se signal Tratat de Gondra, per resolví i conflicc intra i diferenc stacc Americà.
1924 - Gréssia: se proclama la Repüblega.
1933 - Zermania: i nazzi ghe proibiss i sindicacc líber.
1937 - Esit: chèst paes ametit a la Sossietà di Nassiú.
1955 - l'Índia: ol parlament declara ilegale i discriminassiú de che i è vítime i pària.
1962 - Algéria: i mör 110 persone e 147 i è feride in atentacc de l'OAS.
1968 - Fransa: ghe scumensa la reölta di stüdenc che se cognossarà come ol "Mas Franses".
1977 - l'Arzentina: ol zeneral Alejandro Lanusse n'è designat president.
1983 - Austràlia: i implanta con ésit ün embriú conzelat a öna dona.
1984 - Nicaragua: se ghe apröa la les eletorala.
1987 - la Sità del Vaticà: Gjuà Paol II al pöblega "Redemptoris Mater", la sò sèsta ensíclega, che versa sura la Màder de Déu.
1994 - Somàlia: i darér soldacc Stadünindench destacacc al paes i al bandona, l'indomà de la firma d'ü tratat de pas intra líder guerijér.
1996 - la Üniú Öropea: ol Comitat Veterinari al proibiss i esportassiú de vaca Britànega, assí come i prodot che i en deriva, a causa de la malaté di "vaca passa" (ensefalopatéa sponsiforma boina).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1881 - Nagyszentmiklós, Ungària (atüalament Rumania): Bela Bartok, compositur.
1942 - Memphis, Tennessee, Stacc Ünicc: Aretha Franklin, cantant.
1947 - Pinner, (Middlessex, Anglatèra): Reginald Kenneth Dwight, cognossit come Elton John, cantant e compositur Angles.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1918 - Paris, Fransa: Claude Debussy, compositur.
1914 Frederic Mistral (Malhana, 08 09 dal 1830 - 25 03 dal 1914), scrituur e lessicògraf pruvençaal, laureaa dal premi Nobel da la literadüra.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
AOL Instant Messenger
Ol AOL Instant Messenger (AIM) l’è ü progràm de instant messaging fai sö da la AOL, America On Line, che l’ dóvra i protocòi de mesagìstega ciamàcc OSCAR e TOC e che i è bù de permèt a i dovradùr de scrìes tra de lur a l’istànt.
Chèl progràma ché l’è stai metìt fò da la AOL per la prima ólta in del Mas del 1997.
Ol client üficiàl l’è stai desvilüpàt da la AOL è l’è dispunìbel per la Microsoft Windows, la Mac OS, la Mac OS X e ‘l Linux.
Bùna part de la zét la dóvra cóme progràm de mesagìstega pròpe ol AIM e sura de töt in di Stacc Ünìcc ‘ndóe ol 52% de chèi che i dóvra Internet i dóvra pròpre ol AOL Instant Messenger.
A partì dal 2000, chèi che i dóvra ol AIM e chèi che i dóvra ol ICQ i pöl scrìes tra de lur dezà che i dù sistemi i dóvra l’istès protocòl de comunicasiù.


text:
Carl Friedrich Gauss
Johann Carl Friedrich Gauss (Gauß), (Braunschweig, Bàsa Sasònia, 30 de bril del 1777 - Göttingen, 23 de febrér del 1855) l'è stat en matemàtich, astrònomo e fìzich todèsch, cunsideràt el prìncipe de la matemàtica e giü dei matemàtich piö grancc e inflüèncc de töta la stória per le sò scopèrte 'mportànte en divèrsi camp de chèsta scènsa.
Biografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gauss l'è nasìt a Braunschweig, endèl dücàt de Brunswick (al dé d'encö Germania) de 'na famìa modèsta, endèla qual i sò genitùr i gh'ìa póca istrusiù.
Amò de zùen el gh'ìa dimostràt de ìga 'na predispuzisù particolàr per la matemàtica isé che 'l Duca de Brunswick, quan che l'è nit a saì de le sò dòti, el g'ha cuncidìt 'na bórsa de stüde (1792) per pirmitìga de 'na 'n nacc co la sò istrüsiù. L'è stat alùra mandàt al Collegium Carolinum (encö Technische Universität Braunschweig) che 'l g'ha frequentàt fìna al 1795; lé 'l g'ha seguìt el córs del entomàlogo Johann Christian Ludwig Hellwig (1743-1831). En chèsto perìodo el g'ha furmulàt el método dei mìnimi quadràcc e 'na congetüra sura la ripartisù dei nömer prim, congetüra che la vegnarà pröàda 'ndèl 1896 de Jacques Hadamard.
Endèl 1796 el g'ha scuprìt el método de custrusiù del Eptadecàgon, e 'l g'ha troàt el prensépe nesesàre e süficènt perchè 'n polìgon el pöde vègner desegnàt apéna co la rìga e col compàs (Teoréma de Gauss-Wantzel) e isé 'l g'ha completàt el laurà che i gh'ìa ambiàt i matemàtich de la Grecia antìca. Gauss l'ìa restàt isé sudisfàt de chèsti sò rezültàcc che 'l gh'ìa domandàt che vignìes sculpìt en polìgon de 17 lati sö la sò làpide.
L'è stat el prim a pröà 'n maniéra rigurùza 'l Teoréma Fondamentàl de l'Àlgebra (disertasiù per la sò tézi de duturàt endèl 1799), aisebé che 'na pröa quàze compléta l'ìa zamò stàda troàda prim de lü del Jean Le Rond d'Alembert.
Endèl 1801 el g'ha püblicàt el lìber Disquisitiones Aritmeticae, con sés capìtoi dedicàcc a la Teorìa dei nömer, e isé 'l g'ha dat a chèsto ram de la matemàtica 'n enquadramènt sistemàtich. Endèl öltem capìtol del lìber el spiéga la sò tézi de duturàt. El stès an el rìa a predì l'òrbita de l'asteròide Cérere col método de l'aprosimasiù dei paràmetri per mès dei mìnimi quadràcc.
Endèl 1809 l'è stat numinàt diretùr del Oservatóre de Göttingen. El stès an el püblica la Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis Solem ambientium che la descrìf come che se fà per calculà l'òrbita de 'n pianéta e cóme fà per dòpo perfesiunà 'l càlcol. E pò amò l'aprofondés le equasiù diferensiài e le sesiù còniche.
Gauss l'entöés le posibilità de la geometrìa mìa euclidèa ma 'l püblica negót de chèsta scopèrta. Se riarà a capéser la sò 'ntüisiù de le lètere che i sìa scambiàcc co Farkas Wolfgang Bolyai e sò fiöl). Bolyai 'l proarà sènsa riàga per divèrsi agn a dimostrà 'l postulàt de la paraléla a pàrter dei asiòmi de la geometrìa de Euclide. El fiöl de Bolyai, János Bolyai, el scopresarà le posibilità nöe de le geometrìe mìa euclidèe endèl 1820; el sò laurà 'l vegnarà püblicàt endèl 1832.
Endèl 1818, Gauss el vàmbia 'n stüde geodézich del Stat de Hannover, laurà che 'l portarà piö tàrde a svelöpà l'edèa de le distribusiù normài per descrìer i erùr de mizüra e che 'l compórta 'n enterès endèla geometrìa diferensiàl; e 'l sò teorema egregrium el permetarà de stabeléser 'na propietà de la nusiù de cürvadüra.
Endèl 1831, en colabortasiù col profesùr de fìzica Wilhelm Weber el stüdia sèrte aspècc del magnetìsmo, e i sò stüde i sègna l'inìsio de la scopèrta de le légi de Kirchhoff de l'eletricità e pórta a la custrusiù de 'na spéce de telègrafo primitìf.
Gauss l'ìa 'n grat credènt e conservadùr. L'ìa 'n sostenidùr de la monarchìa e 'l se upuna a Napuliù che 'l vidìa come 'n seminadùr de revulusiù. La vìta privàda de Gauss l'è stàda marcàda de la mórt amò zùina de la sò prìma moér, Johanna Osthoff, endèl 1809, a la qual par che 'l ghe ülìes en gran bé. Póch dòpo mörarà apò a giü dei sò fiöi, Louis, e isé Gauss el narà 'n depresiù de a qual el riarà mìa piö a ègner fò del töt. El turnarà a spuzàs co Friederica Wilhelmine Waldeck (Minna) ma quan che pò a la sò segónda spùza la mör endèl 1831 dòpo de 'na malatìa lónga, giöna de le sò fiöle, Therese, la se 'ncargarà de cüràl enfìna a la sò mórt a Göttingen el 23 de febrér del 1855


text:
Mantenimënt dla vita de familia y dla cësa
N sorvisc di raiuns soziai
Descriziun generala
Ala persones singules o a families ti vëniel cunzedù n cuntribut al mëns per permëter che la vita familiera y de cësa vede inant, danter l auter nce per schivé de messëi tò su zachei te na cësa de cura o de paussa. Acioche chësc cuntribut posse unì cunzedù, muessel unì dant chësta zircostanzes dutes deberieda:
- i cumëmbri de familia o la persona singula ne ie nia bona de mantenì la vita de familia y de manejé nstëssa la cësa
- mutons y genitores che ne viv nia tla medema cësa ne ie nia boni de judé assé,
- la ne va nia da giapé na soluzion per la situazion de bujëni tres l servisc de assistënza a cësa o n auter servisc con i medems fins
- na persona fulestiera se festidiëia per mantenì la vita de familia y de cësa y juda scencaje nce diretamënter i cumëmbri dla familia secudida.
Condiziuns d’azès
La persones nunziedes tlo dessot à la rejon de giapé prestazions de assistënza economica sce les sta, dan fé na dumanda, da almanco sies mënsc stabilmënter y tresora te Südtirol:
- zitadins talians
- zitadins de n stat dla Union europeica
- zitadins de stac terc cun na permiscion de permanënza-Ue a tëmp lonch data ora dala Talia
- persones a chëles che l ti ie unit recunesciù l status de muciadifs
- persones a chëles che l ti ie unit recunesciù l status de defendura sussidiera.
Oradechël à nce chësta persones rejon de giapé la prestazins de assistënza economica, sce dan fé na dumanda àles si residënza anagrafica permanënta y stabila da almanco sies mënsc te Südtirol:
- zitadins de stac terc
- persones zënza zitadinanza.
Terminns
Te uni mumënt iel mesun fé dumanda pra l Servisc soziel cumpetënt – Servisc de assistënza ecunomica soziela.
Documënć che va debojëgn
- DOMANDA PRESTAZIUN DE TERZO LIVEL
- „Autozertificazion de bujën de cura“
- „Autozertificazion genitor singul“
Cosć
La nuzazion de chësc servisc ie gratis.
Referimënt a normes de lege; regolamënć
- Regulamënt d’esecuzion en cont di pruvedimënc de assistënza ecunomica soziela y dl paiamënt dla tarifes ti servijes soziei: Decrët dl Presidënt dla Jonta pruvinziela di 11 de agost dl 2000, nr. 30, tla verscion en forza
- Regolamënt sön le relevamënt unifiché dl davagn y dl patrimoni: Decrët dl Presidënt dla Provinzia di 11 de jenà dl 2011, n. 2
Plata internet:
Per d'autra nfurmazions prions bel de jì sun la plata dla istituzion cumpetënta per chësc servisc.
Ënt competënt
Sozialsprengel Obervinschgau
Unité aministrativa competënta
Finanzielle Sozialhilfe
Misciun
Marktweg 4, 39024 Mals
Telefonn
0473 83 60 00
Fax
0473 83 60 06


text:
360
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La citaa romana de Bezabde (incoeu Cizre, in Turchia) l'è tacada e ciapada del re Persian Sapor II, che 'l massa on mugg de abitant.
- El Vadomari el comanda i Alemann in d'on attacch a tradiment contra el cæsar Giulian.
- I Sasson invaden per la prima voeulta la Britannia.
- El Giulian l'è proclamaa imperador di sò soldaa a Paris.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Pelagi, teòlogh ed eretich ingles.
- San Ninian, missionari in Scòzzia.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Elena, tôsa del Costantin I.
- Flavia Eusebia, segonda miee del Costantin I.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
San Bortol (CO)
San Bòrtol (San Bortol in del dialett del loeugh; San Bartolomeo Val Cavargna in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 1 038 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 11,1 km² e ona densità de 94 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Carlasc, Cusin, Garzee e San Nazzar.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de San Bortol (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Katowice
Katowice (parnúnzia: [katɔ'vʲitsɛ] (Cech: Katovice, Tudeesch: Kattowitz; Slesian: Katowicy) l'è la décima citaa plüü granda da Pulònia, inscí cuma la capitala da la resgjun da Silèsia, al süüt da la Pulònia, a la vora di valdej Kłodnica e Rawa. Chesta citaa-chí l'è vün di principaj céntar indüstriaal da Pulònia, e la citaa la plüü impurtaant da la Zona indüstriala da la Alta Silèsia, una megalòpoli da 3.487.000 abitaant (2001).
Cuntegnüü
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'àrea intuurn a Katowice, l'Olta Silésia, a l'è stada abitada da Silesiaan ètnich finn daj primm sécuj. L'è stada da prima guvernada da la dinastía Pulunesa di Piaast finn a l'estinziun, burlaant dopu int i dumini di Asbüürgh. La citaa medésima l'è stada fundada íntal sécul 19, una períuda in la quaal l'àrea l'era sota al dumini Prüssian, e Katowice l'a gagnaa ul status da citaa íntal 1865. Abitada principalmeent da Tudeesch, Silesian, Gjüiif e Pulunees, Katowice l'è deventada paart da la Secunda Repüblica Pulunesa grazzia aj Powstania śląskie (videe anca, in Inglees: Silesian Uprisings), intra 1918 e 1921. L'àrea l'è stada dividüda da una cumussiun alliada, lassaant Kattowitz dal custaa Pulunees, cunt una autunumía impurtaant. La citaa l'a fiurii grazzia a un laarg depòsit da mineraal int i muntaagn vesinn. Una esensiva cressüda da la citaa la dependeva sü l'estrazziun dal carbun e i indüstrii da l'azzaal, scumenzaant düraant la revulüzziun indüstriala. Da receent, grazzia a di refuurm ecunòmich, a gh'è staa un despiazzameent da l'indüstria pesaant veers ul setuur terziari. Intra 1953-1956 Katowicw l'è stada reanuminada Stalinogród daj Cumüniist Pulunees. Un bell puu da dagn eculògich i-è staa faa düraant ul guveern cumünista, però di cambi receent aj regulameent, prucedüür e pulítich i-a faa turná indree la plüpaart di dagn.
Distrecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cültüra e ozzi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Teatru[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Teatre de Silèsia (Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego)
- Teatru Ateneum (Teatr Ateneum)
- Teatru Korez (Teatr Korez)
- Teatru Cogitatur (Teatr Cogitatur)
- Teatru-cínema Rialto (Kinoteatr Rialto)
Müsica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Filarmònica de Silèsia (Filharmonia Śląska)
- Estrada Śląska
- Scena GuGalander
- Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
Cínema[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- IMAX
- Cinema City - Punkt rozrywki 44
- Cinema City - Silesia City Center
- Centru de Cinema Helios (Centrum Filmowe Helios)
- Cínema Cosmos (Kino Kosmos)
- Cínema Światowid (Kino Światowid)
- Teatru-Cinema Rialto (Kinoteatr Rialto)
Müsee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Müseu of Silesia (Muzeum Śląskie)
- Müseu d'història Katowice (Muzeum Historii Katowic)
- Müseu Archidiecezjalne
- Müseu Misyjne OO. Franciszkanów
- Müseu Biograficzne P. Stellera
- Müseu Prawa i Prawników Polskich
- Müseu Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego
- Izba Śląska
- Centrum Scenografii Polskiej
- Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
Media da cumünicazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- TVP 3 Katowice
- TVN24 - department Katowice (TVN24 - oddział Katowice)
- Radio Katowice
- Radio Flash
- Radio Roxy FM
- Radio Planeta
- Dziennik Zachodni
- Gazeta Wyborcza - department Katowice
- Fakt (gazeta) - oddział Katowice
- Echo Miasta
- Metro (gazeta) Katowice
- Nowy Przegląd Katowicki
Personn famuus da Katowice[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Hans Bellmer, fotògraf surrealista
- Henryk M. Broder, periodista
- Maria Goeppert-Mayer
- Kurt Goldstein, neurologista
- Jerzy Kukuczka
- Kazimierz Kutz
- Franz Leopold Neumann
- Hans Sachs
Videe anca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Àrea metropolitana da l'Alta Silèsia (Górnośląski Okręg Przemysłowy)
- Kopalnia Wujek (Kopalnia Wujek)
- Aeropoort internazziunaal da Katowice (Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice-Pyrzowice)
- Lista da síndich da Katowice (Prezydenci Katowic)


text:
Piu XII
Pio XII, (Roma, 1875-1958) nasù coma Eugenio Pacelli a l'è stait el 260° Papa d'la Cesa Catolica. L'era nait en Roma subit dòp l'ario dj Piemontejs, a la creasiun d' l'Itaja. An t'el 1939 a l'è stait elesù coma Papa dop esi stait prima Arcivòsco d'Monaco d'Baviera e pòi Segretari de Stat sota el sò predecesor Pio XI. N't la II guera mondial a l'ha salvà tanti Ebrej e l'ha cercà d'riportè la pas en t'el mond. Dop la guera l'è schierase contra i comunistj 'n t'la guera freida. Mòr el 8 d'otober a Castel Gandolfo.


text:
Prunus
Prunus l'è 'l nòm de 'n zèner botànich inserìt endèla famìa de le Rosaceae. El té 'nsèma de piö de duzènt spéci de piànte a portamènt de piànta o de boscàl, 'ntra le quài gh'è la brògna (Prunus domestica; brügna in Lumbard Ucidental), l'ambrognàga (Prunus armeniaca; mugnaga in Lumbard Ucidental), el pèrsech (Prunus persica; pèrsegh in Lumbard Ucidental), la saréza (Prunus avium; scirésa in Lumbard Ucidental), la maréna (Prunus cerasus) e la màndola (Prunus dulcis; armandura in Lumbard Ucidental), che i è piànte de fröta cunusìde e sfrötàde de l'òm en agricültüra zamò de tancc sècoi.
'Na quach spéce l'è dopràda apò come piànta ornamentàl per la fiuridùra rigugliùza e delicàda, come per ezèmpe 'l Prunus serrulata (sura de töt i cultivar Kanzan, Amanogawa, Pendula), 'l Prunus cerasifera, che 'l gh'à i fòie róse, e 'l Prunus subhirtella. Dovràt de spès per fà i séze in sità, dezà che l'è röstech e 'l sopórta bé de ès teàt, l'è 'l Prunus laurocerasus.
En natüra, endel'àrea de la Pianüra Padàna l'è bastànsa difundìt el Prunus padus e 'l Prunus spinosa o brognöl che se 'l tróa de spès in di séze e 'n di filàr de piànte.
Descrisiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I fiùr i g'ha sich pétali e sich sépali e de sòlet i và del biànch al ròza.
La fòia l'è sèmpia e de sòlet lanceolàda. L'òrlo l'è capetàt.
El fröt de töte le spéci del zèner Prunus i è dele drùpe condèn giandì piötòst gròs fài sö de lègn.


text:
Madison
Madison A l'è la capital del Wisconsin, vün di stat di Stat Ünì d'America. El gh'ha una pupulaziun de 208.054 abitant (2004), 366.905 se cuntum tüta l'area metrupulitana (2000), e l'è la segunda cità püssee pupulada del Wisconsin. El se tröa in de la Cuntea de Dane e l'è famusa perchè a l'è la sede de l'Üniversità del Wisconsin.
La cità a l'è ciamada anca la cità di quater lach perchè inturna a gh'hinn i lach Mendota, Monona, Wingra e Waubesa. El center de Madison a l'è in sü un istmo intra i lach Mendota e Monona. I dü lach se culighen pöö al lach Kegonsa a travers el fiüm Yhara. El Yhara el finiss pöö in del Rock River e, dunca, in del Mississippi.


text:
Al lunedè meti deent la prema
spazzeti'l muund cui tergicristai
pizzi i fanai per majà la cürva
banana negra che la voer scapà
ma me la ciapi cunt el vulaant
el me mutuur la digerirà
i cupertoni san giamò a memoria
ogni chilometro de spetascià
All'autogrill prima del Gottardo
gh'è Johnny Cash che voe sultà soe
el voer un passagg fin in funt al tunnel
verdi la porta el foe setà giò
el paltò l'è negro cume la chitara
la facia düra cume sti muntagn
el dis me spiàs sun dumà un fantasma
ma svolza la radio che me canti amò
Hey Johnny Cash scià che vèmm scià che vèmm
e tant anca 'l Gottardo l'è un oltru anell de fööch
e canta cry cry cry ghost rider in the sky
e visto che te seet te te lassi anca fümà
In sull'autostrada a Casalpusterlengo
gh'è una gran pulver se veed nagott
l'è menga nèbia l'è menga foemm
l'è tüta sabia e in mezz gh'è un omm
el gh'ha soe un capell che'el par quasi un strasc
el gh'ha i salopett i scarponi gross
el riid un zicc e po'l tussis
g'ha la tera in facia e in fuunt ai pulmòni
Hey Woody Guthrie scià che vèmm scià che vèmm
questa tèra l'è la tua tèra ma adess però mangen pioe
l'onda verde la diis nagott ma questa nigula finirà
de dree gh' è mia la California ma a Cesenatico podum
ruva
All'usteria visén a Faenza gh'è un fio elegant cun't i
oecc de matt
el beev gio whisky cume beev gazusa
la sua chitara par che la va a tocch
el g'ha i dii cume dees anguillla pèll maron
e la vuus de dona
el me diis g'ho de scapà del diavul c
he'l me cerca cun scià el me cuntratt
Hey Robert Johnson scià che vèmm scià che vèmm
Comacchio non è la Louisiana ma i zanzar i henn püssèe catiiv
gnanca el diavul el se fa vedè quaand l'è scià l'ura del tramuunt
e non temere per il crocevia che che in Italia urmai i henn tücc rondò
E rua voenn in fund alla pianüüra che l'è vestiì cume un arcubalen
la sua chitara a l'è incendiada de dre de lüü pasa el tempuraal
el dupèera i tron el dupèera i fulmin i a liga insema i a sona amo
la tèra gialda la paar el so palco e tutt el cieel un amplificaduur
Hey Jimi Hendrix scià che vèmm scià che vèmm
Forli l'è menga Woodstock e fra un po' brüset anca te
e a suon de purple haze little wing e woodoo child
adess gh'è scià la grandin e i cuntadini i henn mea taant cunteent
E al casell de Cesena Nord la stradal l'ha ma fermà
fann el giir del camion varden l'abitacul
varden departutt e poe se varden luur
"ma è strano sembravate in cinque
dentro la cabina un minuto fa"
"ci son solo io con tutti i mei dischi ma prego pòduf cuntrulà"


text:
22 02
Ol dé 22 de febrér l'è 'l 53 dé de l'an del calendare gregorià; manca 313 (314 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 22 de febrér al è ul dí da pòost 53 dal an dal calendari gregurian; i manca 313 (314 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1923 - Barcelona: Albert Eistein visita la sità, invidat per ol sientífich Esteban Teradas e Ila, come part di curs monogràfich d'Alt Stöde e d'Intercambe organisacc per la Mancomunitat de Catalunya e dirisicc per Rafael de Campalans.
1931 - Barcelona: Francesc Macià al torna de Bèlzica, in doe al era esiliat a causa di facc de Prac de Moló
2004 - Roma: Fondassiú del Partit Verd Öropé.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1857: Robert Baden-Powell, fondador del scoutismo.
- 1889: Olave Baden-Powell, fondadora del guidismo.
- 1953 - Londra (Regn Ünit): Nigel Planer atur e novelesta Britànegh.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1985 - Barcelona: Salvadur Espriu, scritur Català (n. 1913).
1942 - Petropolis (stat de Rio de Janeiro, ol Brasil): Stefan Zweigh, scritur e passifesta Austríach, in se süissidá con la sò dona Lotte Zweig (n. 1881).
1987 - Nöa York, SÜA: Andy Warhol, pitur seguidur de la corent artístega de la pop art.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Lachen (SZ)
Lachen a l'è un cumün svizzer del distret de March, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.20 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 7850 abitant.
El cumün de Lachen al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altendorf, Galgenen, Rapperswil-Jona (SG), Wangen.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lachen l'è menziunaa la prima volta inturen al 1217-22 col nom de de Lachun.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official website (Todesch)


text:
Marìa ad Mòdna
Maria Beatrice Eleonora Anna Margherita Isabella d'Este, cgnusùda cuma Marìa ad Mòdna o Marìa Beatrice 'd Este (Mòdna, 5 'd Utóbar dal 1658 – Saint-Germain-en-Laye, 7 ad Maǵ dal 1718), mujér ad Jàcum II Stuart, l'è stada l'ultma regìna catòlica dal Régn Unî, da 'l 6 ad Favràr dal 1685 a 'l 11 ad Dicémbar dal 1688.
Biugrafìa
Luìǵ XIV, cgnusû cun al scutmàj ad Rè Sōl, cun 'l apòǵ dal papa Clemènt X, par di mutìṿ pulìtic al vliva ch'al Catulicéśum al sa stablìs incóra in Inghiltèra. Par far in manéra ch'al ròbi i andìsan cum al vliva lò, 'l iva pinsâ ad far spuśàr al prìnsip ad York, Jàcum II Stuart, ch'l éra catòlic, cun na prinsipésa catòlica. In alóra al rè 'l éra al vèć Carl II, ch'al n gh'iva briśa di fiōi, e a la sò mòrt al sò pòst al sarév stâ tòlt p'r al fradèl Jàcum II ch'al gh'iva quarànt'an e 'l éra véduv cun dū fiōli fémni e sénsa masć.
Luìǵ XIV al vliva na dóna nòbila, 'd un caśâ antìg, catòlica dabòṅ, ch'la piaśìs a 'l duca ad York e ch'la psis dar-ag anc dimóndi fiōi. A vèṅ sarnî la Maria Beatrice, fiōla ad Fòns IV 'd Este duca ad Mòdna e Réś, ma lē la n in vliva savēr, la vliva far-as sōra. La màdar Làura Martinozzi a 'l inìsi l'éra da la sò part, ma tut 'l éra bèla decìś, al papa stés al séra mòs par cunvìns'r-la a spuśàr-as dgénd che par la Cèsa Catòlica 'l éra méj ch'l'andìs in Inghiltèra piutòst che in cunvènt. Par vulēr dal papa, Maria Beatrice la manda śò al ròsp e la và incòntar a 'l sò destìṅ.
Al spuśalìsi
Al 30 ad Setémbar dal 1673, a Mòdna, Jàcum II al tōś in matrimòni par prucùra la prinsipésa 'd Este ch'la gh'iva quind'ś an, sénsa festegiamènt ch'a paréva ch'al spuśalìsi al fus un segrét. Soquànt dè dòp la màdar, ch'la tgniva pruviśòri al régn dal ducâ p'r al fiōl ad tred'ś an, Fransésc II, la partìs cun sò surèla e sò sio, al cardinâŀ Rinàld, par Lóndra, faghénd na sòsta anc a Parìś. Al parlamènt ingléś al n vliva briśa ch'i rivìsan da lōr parchè i pinsàvan al perìcul ch'al catolicéśum al psis turnàr par via dal matrimòni. Finalmènt, dòp avér-ag dâ còntra p'r un muć ad tèmp, al prim ad Nuvémbar dal 1973 cun al parmés in bisàca, Maria Beatrice e tut chi àtar sèg i aṅ psû śbarcàr a Dover p'r andàr a Lóndra a cgnósar sò marè ch'la n iva mai vdû prima.
La vita in dla córt 'd Inghiltèra
In fîṅ a la mòrt ad Carl II, la vita a còrt par Marìa Beatrice l'è stada un masèl parchè i curtiśàṅ i gh l'ìvan sèg tant da ciamàr-la "la fiōla dal papa" o "la papìsta", dascurénd-ag anc da drē par via di còran ch'al gh fava sò marè e tulénd-la in gir par la mòrt ad quàtar di sò siē fiōl ch'l'iva abû in cal mèntar (un sètim a s śuntarà in sèguit).
In dal 1685, cun la mòrt dal fradèl, Jàcum II al dvénta rè dal Régn Unî e al taca a mustràr d'l afèt par sò mujér, la nóva regìna 'd Inghiltèra. Ma i prutestànt i n la psìvan briśa védar, lē e lò, dū catòlic. E al rè adès al gh'iva anc un fiōl masć.
La glurióśa rivulusiòṅ
'L è acsè ch'la gh'à inìsi la glurióśa rivulusiòṅ (o secónda rivulusiòṅ ingléśa) quand al parlamènt ingléś, cun i Whigs ch'i s daṅ dimóndi da far cun 'l apòǵ anc di Tories, al dmanda a 'l prìnsip ulandéś Gujélum III d'Orange, marè ad Marìa II 'd Inghiltèra, fiōla ad prim lèt ad Jàcum, ad dvintàr rè 'd al pòst ad sò nón. Al ròbi i vànan pròpria acsè e al rè 'l è custrét a 'rparàr, cun sò mujér sèg, a Saint-Germain-en-Laye, davśèṅ a Parìś.
In dal 1701 a mōr Jàcum II e Marìa Beatrice la vrév ch'al fus sò fiōl Jàcum Fransésc Duardo a rgnàr par purtàr avànti la sò misiòṅ vluda da Dio. Quànd però i gh śibìsan ad dvintàr rè a cundisiòṅ ad métar da na banda al cristianéśum par spuśàr al prutestantéśum, sò fiōl al para via dal tut arliâ la prupòsta.
Marìa Beatrice, ultma regìna catòlica dal Régn Unî, arcurdàda da gl'ingléś cuma Mary of Modena, la mōr al 7 ad Maǵ dal 1718 e la vèṅ saplìda insém a 'l marè.
In dal 1793, durànt la rivulusiòṅ francéśa, soquànt scalmanâ i śbràgan la sò tómba, stramnànd in gir i rèst di cadàvar.


text:
Johann Ludwig von Cobenzl
El Johann Ludwig Joseph Graf von Cobenzl (Bruxelles, 1753 - Vienna, 1809) a l'è staa on diplomatigh e omm politigh austriegh.
L'era cusin el cancellee Philipp Graf von Cobenzl. L'è staa ambassador austriegh in Russia a partì del 1779. In del 1795 l'ha tolt part a la terza spartizion de la Polonia e l'è riesii a fàggh avè a l'Austria on bell poo de territori.
Duu ann dopo l'ha firmaa cont el Napoleon el Trattaa de Campoformio e, in del 1800, l'è vegnuu minster di esteri. L'ha reconossuu el titol imperial al Napoleon, ma quest l'ha minga impedii che l'Austria la ghe movess guerra in del 1805, con la terza coalizion. La sconfitta in de la Battalia de Austerlitz l'ha segnaa la fin de la soa carrera.


text:
Repüblica Ceca
La Repübliga Ceca (Česká republika in cech) a l'è un paes de l'Euròpa center-urientala.
A l'è tacada a la Sluachia, a l'Austria, a la Germania e a la Pulonia.
La capital a l'è Praga.
La gh'ha una süperfiss de 78.866 km² e una pupulaziun de pressapoch 10.300.000 abitant.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El president de la Repübliga Ceca a l'è el Václav Klaus (del 2003).
El Prim Minister a l'è el Petr Nečas (del 2010; dimissiunari).


text:
Niederweningen
Niederweningen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.88 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 2 758 abitant.
El cumün de Niederweningen al se tröva a una altitüden de 505 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Otelfingen, Schleinikon, Schneisingen (AG), Siglistorf (AG), Unterehrendingen (AG), Wettingen (AG). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Niederweningen is first mentioned between 1096 and 1111 col nom de Waningen. In del 1269 l'eva menzionaa col nom de Nidirunweningin.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]


text:
Traian Băsescu
El Traian Băsescu (Basarabi, quatter de november del 1951) a l'è on politegh romen.
L'è on member del Partii Democrategh Liberal, de center-destra. Giamò sindegh de Bucarest (2000-2004), l'è staa eleggiuu president del sò paes in del 2004, ma in del 2007 el gh'ha 'vuu de lassà el sò post perchè sospenduu del parlament. On quai mes dopo l'è staa anmò eleggiuu president. L'è staa sospenduu 'na segonda voeulta in del 2012, anca se poeu la sospension l'è stada anulada de la Cort Costituzional.


text:
Brot-Dessous
Brot-Dessous a l'è un cumün svizzer del distret de Boudry, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.95 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 97 abitant.
El cumün de Brot-Dessous al se tröva a una altitüden de 857 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Boudry, Brot-Plamboz, Val-de-Travers, Rochefort. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Brot-Dessous l'è mustraa in de la tabela chi de sutta[1]:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ "Evolution de la population des communes 1850-2000", archivi descargàbil söl sit de l'Office fédéral de la statistique (Ufìcio Federàl de Statìstica Svìser). Vizitàt ai 13/01/2009
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Brot-Dessous in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Marcel Lefebvre
Ol Marcel Lefebvre (Tourcoing, 29 de nuémber 1905- Martigny, 25 de márs 1991) a l'è stacc ü arcivèscov fransès, poi scomünegàt del Papa Gioàn Paòl II.
La sò éta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nasìt in Fransa el 29 de nuémber 1905, lé stácc Misionare 'n Africa nigra per 40 agn, superiùr de la congragasiù misionaria di Pàder de l'Ispìret Sant, arcivèscov de Dakar per 15 agn, responsàbel del seminare francés a Róma.
L'é mórt el 25 de márs 1991
Fraternità San Pio X[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopo 'l Concilio Vatigà secónd l'à fondàt nel 1971 la Fraternità San Pio X che la gh'à séde a Ecône in Sguisera.
L'idea de l'Arcivèscov Lefebvre l'éra chèla de das de fà cóntra i troade moderniste e liberale egnide fò dal Vatigà secónd per salvà la Tradisù (la véra Féde) isé cóme l'éra stacia tramandada dal Magistero (la Césa Catòlega) da la fì de la Rivelasiù 'n poi.
Acusàt de ès restàt 'n del pasàt, lü l' repondìa che che "l'è mia questiù de pasàt, presènt o fütùr, perchè la Erità la gh'à mia età, l'è etèrna".
I précc che i è formàcc in di sò seminare i pórta la talàr e i dis ol Sant Sacrifése de la Mèsa 'n latì segónt ol rito Tridentìn stabiliti da Papa Pio V.
Bibliograféa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- "Lettera aperta ai cattolici perplessi"


text:
Cremùna
Cremùna (nòm uficiàl en Italià: Cremona) l'è 'na cità de la Lombardia, capolöch de la pruvìncia de Cremùna, sitüada 'ndèla Lombardìa meridiunàl. La cità la vé sö póch de lóns del fiöm Pò, che per Cremùna, col sò pórt flüviàl, l'è sèmper stat e l'è amò 'ncö 'n importànte vìa de comünicasiù. El cümü de Cremùna el cönta 71 184 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]).
Cuntegnüü
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt stòrich del nömer de abitàncc del cümü de Cremùna l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Antichità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cremùna l'è mensiunàda la prìma ólta 'ndèla stória come 'n insediamènt dei Cenomani, 'n popolasiù cèltica che gh'è riàt endèla piàna del Pò entùren al 400 prìma del Signùr. El nòm Cremùna però l'ìa amò piö ècc, fórse atribüìt zamò dei prim òm che s'è 'nsediàt endèl pòst, i antìchi isé i g'ha tiràt fò 'n bèl pó de interpretasiù fantaziùse per spiegàl. Endèl 218 prìma del Signùr i Romàni i g'ha stabilìt endèla zòna en prìm avampòst a nòrd del fiöm Pò e i g'ha mantignìt el nòm uriginàl. Cremùna e la sò vizìna (la modèrna Piacensa, sö la spónda sud del fiöm), i è stàde fondàde 'l stès an, co l'obietìf de penetrà 'ndèla pianüra che piö tàrde la deentarà la Pruvìncia de la Gallia Cisalpina. Cremùna en póch tép l'è nìda a éser la giöna de le cità piö gròse de l'Italia del Nòrt, aidiàda pò a del fàt de éser sö la stràda che colegàa Gènova a Aquileia, ciamàda Via Postumia. La g'ha furnìt soldàcc a Giùlio Cézare e la 'na 'ncaàt dei favùr quan che chèsto l'è stat al potére, piö tàrde però la s'è mitìda de la bànda de Bruto de del Senato Romàno endèl sò conflìt col Augusto, e chèsto, dòpo ìga insìt, endèl 40 prìma del Signùr el g'ha confiscàt la töte le tère de Cremùna e 'l i ha distribüìde ai sò òm. El poéta Virgìlio, che 'l gh'ìa fat le scöle a Cremùna, el s'è ést portà vià el podére de famìa ("tròp derènt a la disgrasiàda Cremùna"), ma piö tàrde l'è riàt a riutignìla. La prosperità d ela cità l'è nàda 'n nacc a crèser enfìna al 69, quan che l'è stàda sbatìda pelària 'ndèla segónda Batàia de Bedriacum de le trùpe de Vespasiano, che combatìa per mitìl sö come Imperadùr cùtra 'l sò rivàl Vitellio. Cremùna l'è stàda ricustrüìda col sostègn del stès Vespasiano, ma par che la sàpe mai piö riàda al leèl de prosperità che la gh'ìa prìma perchè l'è de fat sparìda de la stória 'nfìna al sècol VI, quan che la ricompàr come avampòst militàr de l'Impéro Romano de Ucidènt (Bizantì) ai tép de la guèra Gòtica.
Alt Medioévo[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quan che i Longobàrcc i g'ha 'nvadìt l'Italia 'ndèla segónda metà del sècol VI, Cremùna l'è restàda 'n caposàlt dei Bizantì come part del Ezarcàt de Ravenna. La cità la s'è spandìda vèrs nord-òvest, co la creasiù de 'n camp trinceràt de föra de le müre. Endèl 603, Cremùna la vé cunquistàda e distrugìda del rè longobàrt Agilulfo. El sò teretóre 'l vé dividìt entra i Dücàcc de Brèsa e Bèrghem. Póch agn dòpo però, endèl 615, la regìna Teodolìnda, devóta Catòlica co l'edèa de convertéser i cremunés, la g'ha fat recoströéser la cità e turnàt a stabeléser en Vèscof. El contròl de la cità isé l'è pasàt de menemà 'ndèle mà del Vèscof, che l'è deentàt piö tàrde en vasàl del Sacro Romano Impero dòpo che Carlo Magno 'l g'ha batìt i Longobarcc e cunquistàt l'Italia. Isé Cremùna la g'ha püdìt slargà 'n pó 'l sò potére e la sò prosperità e 'n quach vergü dei sò Vèscof i g'ha ìt de le pàrcc importàncc 'ntra 'l sècol X e 'l sècol XI. El Vèscof Liutprando de Cremùna l'è stat mèmber de la cort imperiàl sóta la dinastìa Sàsone e Olderico el g'ha utignìt dei privilégi importàncc per la cità de l'Imperadùr Ottone III. L'economìa de la cità l'è stàda spuciàda pò a de la custrusiù del pórt söl Pò en curispondènsa presapóch del camp fortificàt bizantì.
Envéce, i du vèscof Lambèrt e Ubaldo i g'ha creàt discòrdie co la zét de Cremùna. L'imperadùr Corrado II, per mèter a pòst la quistiù, el g'ha duzìt vègner a Cremùna 'ndèl 1037 ensèma col papa Benedèt IX amò zuinì.
Perìodo comünàl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sóta Enrìco IV, I cremunès i g'ha tacàt a rifüdàs de pagà le tàse al imperadùr e al vèscof perchè i ia ritignìa tròp opresìve. Segónt 'na legènda, el "gran gonfaloniér" (càrica paragunàbil al sìndech d'encö) "Zanén de la Bàla" (Giovanni Baldesio) el s'è confrontàt a duèl col imperadùr stès. Enrico el sarès finìt dizarciunàt e isé la cità la sarès stàda izimìda de pagàga la tàsa de l'an che la curispundìa a 'na bàla de ór de 3 chìli. La legènda la dìs pò che chèla bàla de ór che gh'ìa destinàt come pagamènt de le tàse la sarès ghe stàda dunàda a la Berta, la murùza del Zanén, per dopràla come dòte per quan che i se sarès spuzàcc.
Le prìme nutìsie stòriche de 'n cümü lìber de Cremùna i è del 1093, quan che 'l g'ha partecipàt a 'na aleànsa cùtra l'imperadùr comandàda de Matilde de Canossa, ensèma ai cümü de Lodi, Milà e Piacènsa. El cunflit l'è finìt co la scunfìta de Enrico IV e la sò famùza ümiliasiù de Canossa de nacc a papa Urbano II endèl 1098. En chèsta ocaziù Cremùna la g'ha utignìt la Insula Fulcheria, che l'ìa 'l nòm dat al teretóre del Cremàsch.
De chèl momènt lé, el nöf cümü el g'ha ambiàt pò a lü a fàga guèra ai cümü vizì per slargà 'l teretóre e crèser el sò potére. Endèl 1107, Cremùna la g'ha cunquistàt Turtùna, ma quàtr'àgn dòpo 'l sò ezèrcit l'è stàt batìt de bröt de le bànde de Bressanoro. A la stèsa maniéra che 'ndèle ótre cità de l'Italia setentriunàla, la popolasiù l'ìa spartìda 'n dò fasiù opòste, i Guèlfi, a favùr del Papa, che i ìa 'n magiurànsa 'ndèla cità nöa, e i Ghibilì a favùr de l'Imperadùr, che i gh'ìa la sò rocafòrt endèla cità ècia. Le dò fasiù i éra isé irecunciliàbii che i guèlfi i éra riàcc al pónt de fa sö 'n Palàs Comünàl nöf, che 'l ezìste amò 'ncö e l'è ciamàt "Palazzo Cittanova".
Quan che 'l Barbarósa l'è nìt en Itàlia per riafermà la sò autorità, Cremùna la s'è schieràda 'nsèma a lü co l'edèa de otègner 'na mà cùtra Crèma, che 'ntàt, aidiàda de Milà, la sìa ribelàda. La vitòria utignìda dei imperiài e la sò lealtà 'ndèi confròncc del Barbarósa la g'ha pirmitìt de otègner endèl 1154 el dirìt de mèter en pé 'na zèca e de bàter monéda.
Endèl 1162, le fórse del Imperdùr amò aidiàcc dei cremunés i g'ha asaltàt Milà e i là defàda fò. Póch agn dòpo però, 'ndèl 1167 la cità la g'ha cambiàt spónda e la s'è ünìda a la Léga Lombàrda. Le sò trùpe le g'ha fat part de l'ezèrcit che 'l 29 de màgio del 1176, 'l g'ha scunfigìt el Barbarósa 'ndèla famùza Batàia de Legnà.
La Léga Lombàrda l'è mìa però nàda 'n nacc tat tép dòpo la vitória cùtra l'Imperadùr: el 17 de löj del 1191 'na guèra sciopàda 'ntrà Brèsa e Milà de 'na bànda e Bèrghem e Cremùna de l'ótra per el contròl de Sàrnech, la vegnarà a có 'ndèla batàia de Pontòi, ciamàda pò a batàia de la Malamórt. El "carroccio" cremunés el vegnarà portàt a Brèsa e mitìt en móstra 'ndèl Dòm. Endèl 1213, a Castigliù (Castelleone), i Cremunés i g'ha batìt 'na aleànsa furmàda de Milà, Lodi, Crèma, Novàra, Cóm e Brèsa.
Endèl 1232, Cremùna la s'è aleàda col nöf Imperadùr, el Federìco II, che l'ìa turnàt a ègner endèl nord de l'Italia per pröà a restabeléser la sò autorità. Endèla Batàia de Cortenuova, i cremunés i è stacc de la bànda dei vinsidùr. En conseguènsa el Federìco II de spès el g'ha stabilìt la só córt en cità. Endèla batàia de Parma, però, i Ghibilì i n'ha ciapàt 'na bèla rebatìda e 'n pér de miér de Cremunés i è stacc facc prizunér. Quach agn dòpo Cremùna la s'è endicàda e la g'ha scunfigìt l'ezèrcit de Pàrma. Comandàt de Umberto Pallavicino l'ezercit dei Cremunés l'è riàt a catürà 'l "Carroccio" dei Parmezà e per sècoi i g'ha ubligàt a tègner tacàde vià le bràghe del rivàl a la Catedràl de Pàrma come sègn de ümiliasiù.
Endèl 1301, Luchetto Gattilusio l'ìa podestà de Cremùna e 'n chèst perìodo la cità la g'ha prosperàt enfìna a rià a 'na popolasiù de presapóch 80.000 abitàncc, de piö dei 69.000 del 2001.
La Signurìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Endèl 1266, el Pallavicino l'è stat casàt vià de Cremùna, e 'l goèrno dei ghibilì l'è finìt dòpo che 'l sò söcesùr, el Buoso de Dovara, el g'ha cidìt el potére a 'n consórse de citadì ciamàt "Pàce e Fede". Endèl 1271, vé creàt la càrica de Capità del Popol, ma 'ndèl 1276 el potére 'l vegnarà ciapàt en mà del marchés Cavalcabò Cavalcabò, che 'ndèl 1305 el sarà rimpiasàt de sò fiöl, Guglielmo Cavalcabò, che 'l la mantegnarà 'nfìna al 1310.
En chèsto perìodo vegnarà facc sö o restaüràcc divèrsi palàs e custrusiù, comprés el Toràs, la céza romànica de San Fransèsch, el transèt del Dòm e la Lòza dei Militi. En piö, l'agricültüra la vegnarà sustignìda condèna nöa rét de canài e fòs. Dòpo 'na quach invaziù forestére (en particolàr chèla de l'imperadùr Enrìco VII endèl 1311), el Cavalcabò l'è düràt enfìna al 29 de noèmber del 1322, quan che 'na famìa amò piö potènta, chèla dei Visconti del Galeàs I, i è deentàcc i Signùr de Cremùna. I dürarà per en sècol e mès, interumpìcc endèl 1327 de Ludovìco 'l Bàvaro, endèl 1331 de Gioàn de Boémia, e 'ndèl 1403 de 'n ritórno sporàdich dei Cavalcabò. Ai 25 de löi del 1406, el capità Cabrino Fondulo el g'ha copàt el sò padrù Ubaldo Cavalcabò e töcc i mèmber màs•cc de la sò famìa, e 'l g'ha ciapàt el contròl de Cremùna ma pöch piö tàrde, l'è stat cunsideràt mìa bù de portà 'n nacc el sò còmpito, e l'è stat ubligàt a molà la cità tùrna ai Visconti dòpo 'n pagamènt de 40,000 fiurì dór.
El Filippo Maria Visconti el farà deentà la Signurìa de Cremùna ereditària. Cremùna la deentarà part del Dücat de Milà, e la ghe narà dré a le sò vicènde 'nfìna a l'ünificasiù de l'Italia. Sóta i Visconti e piö tàrde sóta i Sfórsa, Cremùna la g'ha ìt 'na grant evulusiù cültüràla e religiùza. Endèl 1411, el Palàs Cittanova l'è deentàt la séde de l'Üniversità dei mercànt del fustàgno. Endèl 1441, Cremùna la vegnàra catàda fò per véser la séde del le spùze de Fransèsch I Sfórsa e Bianca Maria Visconti endèla capèla fàda sö dei Frà Biniditì, e che 'ncö l'è stàda sustitüìda de la céza de San Sigismónt. En chèla ocaziù lé par che 'l sàpe stat servìt per la prìma ólta en dóls nöf, che piö tàrde 'l vegnarà ciamàt e 'l deentarà famùs col nòm de turù. Ludovich el Móro 'l sostegnarà la custrusiù de custrusiù e divèrse òpere per el Dòm, per la céza de Sant'Agata e per el Palàs de Cümü.
I ucupasiùn furèst[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In del 1446 Cremòna l'è stàda serciàda di trüp del Francesco Piccinino e del Luigi dal Verme. I Venesiàn gh'han mandaa in sò sucùrs Scaramuccia da Forlì, che l'è riessii a süperà l'asédi, e l'ha pruvucà inscì 'l falimént de l'imprésa di dü cunduté e la liberasiùn de la cità.
Cun la guèra tra Lüduvìch el Mòru e la Frància del Lüìs XII, Cremòna l'è passàda per un bréf perìut (1449-1509), sòta la Repübliga de Venésia. La sitüasiùn l'è restàda inscì fìna a la Batàlia de Gnidèl, 11 maccn del 1509), che l'ha vìst vìncc i francumilanés.
I vicend cumplicaa di guèr d'Itàlia, che véden bàtes i vün cùntra i àlter Spàgna, Frància, Venésia e Milàn, la tröa la sùa fin in del 1516, quànt el Trataa de Noyon el sancìss l'esìli del düca milanés Massimiliàn Sfòrsa. I Spagnöö, i nöf padrùn del Milanés, cunquìsten definitivamént Cremòna in del 1524, quànt che ciàpen el Castèl de Sànta Crus.
L'ucupasiùn spagnöla (cunfermàda cul trataa de Madrid del 1526) la sarà pütòst düra per la pupulasiùn cremunésa, in del séns ch'i Spagnöö i tuaràn vìa un frach de resùrs ecunòmich de purtà in pàtria, sénsa però fàch di reinvestimént in sül teritòri. A bun cünt, a Cremòna vegnaràn faa sü anmò un bèl puu d'edifìssi religiùs e palàss.
La sitüasiùn la sarà un puu migliùr sòta la duminasiùn ustrìega, che la partìss del 1707 e la finìss (se cüntum mìnga 'l perìut napuleònich) fìna 'l 1859.
Ai témp del Dücaa milanés e fìna al 1786 Cremòna l'è stàda 'l caplöch del Cuntàt de Cremòna, che pöö l'è staa trasfurmaa in la Pruvìncia de Cremòna. Ai témp del Napuleùn e del Régn Itàlich invéci Cremòna l'éra 'l caplöch del dipartimént del Pò de Sùra (Haut-Pô).
Economìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'economìa de la cità l'è ligàda al sistéma prudutìf de la sò pruvìncia che l'è per lo piö bazàt amò sö l'agricültüra. Gh'è però apò a de le indüstrie alimentar 'ntra le piö 'mportànte de töta Itàlia: per ezèmpe la Negroni per el setùr dei insacàcc, la Sperlari, la Vergani, la Barilla/Mulino Bianco per el setùr dolciàre e pò amò l'Oleificio Zucchi, e la Auricchio per i formài.
Gh'è apò 'na sèrta prezènsa de 'ndüstrie metalmecàniche (aciaierìa Arvedi e Off. Mecc. Feraboli), de trasformasiù del Petrolio (Rafinerìa Tamoil), energética (AEM Cremona), e telecomünicasiù (AEMcom).
L'artigianato Cremusnés l'è caraterizàt de 'n gran nömer de butìghe de liutai specializàde 'ndèla prudusiù de strümèncc a arch, recunusìde 'n töt el mónt pe la qualità dei strümèncc che i è bùne de fà sö e che le se rifà a le figüre stòriche de Stradivari. Guarneri e Amati.
Cremùna l'è cunusìda apò a per la prudusiù del turù e dei materiài en còt.
L'è famùza apò a la mostarda cremunéza fàda co la fröta candìda endèn bagn de sénape.
El dialèt cremunés[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El dialèt cremunés l'è 'n dialèt lumbàrt che 'l partégn al grüp urientàl de la léngua.
A càusa però de la sùa pusisiùn adree al curs del Pò e de la sùa stòriga duminasiùn milanésa, el Cremunés el gh'ha vàri inflüéns emiliàn e insübrich (suratüt ludesàn). El cremunés l'è mìnga parlaa in tüta la pruvìncia: a Casalmagiùr defàt el dialèt l'è mùltu püssee 'miliàn, ménter in la zòna de Crèma, la parlàda l'è anmò püssee legàda ai standard del lumbàrt urientàl.
'Na caraterìstiga impurtànta del Cremunés l'è la sùa cadénsa fòrta, che le pòrta a prunüncià i vucài acentaa bei slungaa.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cremunés importàncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Persùne ligàde a Cremùna:
- Claudio Monteverdi (composidùr, 15 de mas del 1567 – 1643)
- Antonio Stradivari (liutaio, 1643 – 1737)
- don Primo Mazzolari (1890 – 1959)
La squadra de fùbal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La squadra de fùbal de la sità l'è la Cremonese che la gh'à i maiète a bande grìze e róse.
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Alaquàs, Spagna, del 2004
- Krsnoiarsk, Rüsia, del 2004
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Black Friday
Ol Black Friday (Venerdé Nìgher) l’è öna spécie de fèsta mia üficiàla che la se tè in di Stacc Ünìcc ol dé dòpo ol Thanksgiving Day, ol Dé del Ringrasiamét, e la dèrf fò la sesù di sàldi e di còmpere de Nedàl. De regordà che i saldi in di Stacc Ünìcc i taca prima del Nedàl.
Piö che óter l’è óna fèsta comerciàla e la dà ön idea de cóme i’ndarà i vèndite in del tép de Nedàl e l’è isé ‘mportàt per l’economéa che l’è tegnìt d’öcc pò da i analìst finansiàre.
Ol nòm l’istà a indicà che ‘n chèl dé ché i negòse i pàsa dal rós al nìgher, cioè da i pèrdite a i guadàgn, dezà che l’ taca ol tép di bù afàre ‘ndóe se ènt pròpe tat.


text:
Gondiswil
Gondiswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 710 abitant.
El cumün de Gondiswil al se tröva a una altitüden de 660 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Huttwil, Auswil, Madiswil, Reisiswil, Melchnau, Grossdietwil (LU), Fischbach (LU), Zell (LU) e Ufhusen (LU)..
El teritori del cumün de Gondiswil al ciappa dent anca le frazzion de Brüggenweid, Freibach, Haltstelle, Staldershaus e Schwendi
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Article on Gondiswil in the Historical Dictionary of Switzerland.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gondiswil in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Stela
Una stela a l'è un corp celest che'l sberlüsiss per la sua lüs. Per l'astrunumia, una stela a l'è una sfera de plasma (gass bel junizaa a temperadüra propi granda) propi granda e sberlusenta che la genera energia in del sò nücli per prucess de füsiun nücleara; 'sta energia chì la va in del spazi cume und eletrumagnetich e neütrit. Un bel poo de element chimigh püssee pesant del idrogen e del eli (quij che ghe n'è püssee in del Ünivers) a hinn sintetizaa in di nücli di stel cunt el prucess de nücleusintesi.
La stela che l'è püssee arent a la Tera a l'è el Suu, che'l da la püssee part de l'energia de la Tera. I alter stel, asca i süpernov, se poden vidè duma a la nocc e paren di puntit sberlusent e che tremen per i efet destursiv de la nostra atmusfera.


text:
L'immensità
L'immensità l’è öna cansù del 1967 scricia dal Mogol ‘nsèma al Detto Mariano e al Don Backy e l'è stacia cantada sées dal Johnny Dorelli, sées dal Don Backy e quach mis dòpo po’ la Mina n’à facc öna sò versiù.
La cansù l’è stacia preşentada al Festival di Sanremo 'n del 1967 e l’è riada al nöf pòst, pò però ol Jonny Dorelly l’è riàt al segónt pòst ‘n del la hit parade, ol Don Backy al quint e la Mina al quatórdes.
In tance i à però fai notà che L’immensità la sömeàa ‘mpó tròp compagna a Un giorno ti dirò de Gorni Kramer e sura de töt a I put a spell on you, cansù di agn '50 del bluesman [[Screamin' Jay Hawkins] che ‘n del 1966 l’éra stacia portada de bèl nöf in di clasifighe ‘ngléşe dall'Alan Price Set.
La versiù de L’immensità del Johnny Dorelli l’è egnida fò come ü 45 gir e ‘l B side l’è Soltanto il sottoscritto.
I Negramaro i n’à fai öna cover in del 2005 che l’è dèt in del album Mentre tutto scorre.


text:
Jenna Jameson
Jenna Marie Massoli, in arte Jenna Jameson (nassüda al 9 d'april dal 1974 a Las Vegas, Nevada, Stat Ünii) l'è 'na pornoatrice e diretrice da la dita cinematografica "Club Jenna". L'è probabilment la pornostar püssee famosa dal mond e par chesto l'è anca cognosüda come "The Queen of Porn“ (la regina dal porno).
In la sò carriera da pornoatrice l'ha vinciüü püssee che 20 premi internazionai. Nal 2004 l'è gnicia fö la so autobiografia "How to Make Love Like a Porn Star" (come ciolà 'me 'na pornostar), che l'è staia par 6 mes na la classifica di bestseller dal New York Times.
Cariera da pornoatrice[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nal 1993 l'ha tacaa la sò cariera d'atrice nal film "Fantasy Women", 'sto film l'eva però un erotico senza toch pornografici; lee l'eva in una scena lesbica con la sò amisa Nikki Tyler.
Al prim vero film porno che l'ha fai l'è stai "Up and Cummers 10" nal 1994. La gh'ha 'vüd sübit molto sücess e l'ha 'mò fai altri film giamò che la stava a Las Vegas.
'Pena dopo che l'ha fai i 20 agn l'ha fai n'operazion par sgrandiss i tet.
Püsee in la, ma mo nal 1994 l'è naia a stà da cà a Los Angeles insema a Nikki Tyler e l'ha 'mò tacaa a fa la fotomodella.
Nal 1995 l'ha pö scernüü da fa carriera da bon come pornoatrice. Al sò prim film dopo 'sta scelta l'è stai "Silk Stockings". Nal stess agn l'ha firmaa un contrat cola compagnia cinematografica "Wicked Pictures". Al sò prim film con un gran budget l'è stai "Blue Movie", mò nal 1995. Nal 1996 l'ha vinciüü i trii premi püssee importanti par növa pornoattice: al "XRCO Best New Starlet Award", l' "AVN Best New Starlet Award" e l' "Fans of X-Rated Entertainment (Foxe) Video Vixen Award". L'è staia la prima attrice a vinciai tücc e tri. Püssee inanz l'ha 'mò vinciüü un bordel da altri premi.
Vita privada[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Jenna Jameson l'ha dii da vèss bisessual e che in la so vita privada (fò di film) l'ha fai sesso con circa 100 donn e 30 oman. Tra i muruss che la gh'ha 'vüd g'è anca i cognossü artisti metal Marilyn Manson e Tommy Lee.
Al 20 da dicembro dal 1996 la s'è sposada col pornoatore Brand Armstrong, i è stai però insema domaa fign al marz dal 1997.
Al 22 da giügn dal 2003 l'ha sposaa Jay Grdina: al ricco proprietari da un studio da film porno. Da la metà da 2004 l'ha prövaa senza fagla da 'végh fiöö. La s'è pö dopo trövada incinta par cas e l'ha dovüü piantà lì coi film porno.
Nal 2009 l'ha fai un film dark comedy (Zombie Strippers) che l'è bastanza famos.
Club Jenna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nal 2000 l'ha traa in pee insema a Jay Grdina la ditta cinematografica "Club Jenna", che la faseva vedee i film su Internet. Al sito ClubJenna.com l'è stai vün di primi che oltre che foto e video u dava anca consigli sül sesso par clienti che pagava. Al sito gh'ha 'vüd sübit un un gran sücess e u s'è sgrandii come coordinator da altri siti porno e dal 2001 u gh'ha anca 'vüd 'na sò prodüzion da film.


text:
Ratisbona
Ratisbona (Regensburg in tudesch; Rengscburg in bavares; Ratisbonne in frances; Ratisbona anca in italian, spagnö e purtughes; Ratisbon in ingles storich; Castra Regina in latin; Ratyzbona in pulach; Řezno in cech; Rezno in sluvach storich) l'è una cità de la Germania, che la gh'ha anca una famusa università antiga (induve l'ha insegnaa anca el papa Benedet XVI). L'è una cità de 120.000 abitant che la se tröva in del Land de la Baviera. A partì dal 2006 el center storich de la cità l'è staa deciaraa Patrimoni Mundial de l'Ümanità da l'UNESCO.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik – Tabelle 12411-001: Fortschreibung des Beölkerungsstandes: Bevölkerung: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (Hilfe dazu)


text:
Lamezia Terme
Lamezia Terme l'è 'n cümü de 70 452 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El teretóre aministràt del cümü el quàrcia zó 'na superfìce de 162,43 km² e 'l g'ha 'na densità de popolasiù de 434 ab./km². El cunfìna coi cümü de Conflenti, Curinga, Falerna, Feroleto Antico, Gizzeria, Maida, Martirano Lombardo, Nocera Terinese, Platania, San Pietro a Maida e Serrastretta.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Basōra
Artécol in dialèt arzân
La basōra (crepuscolo in italiân) l'é l'intervâl ed tèimp dôp al tramûnt caraterişê da la permanèinsa 'd un ciarōr sparpagnê. In lêregh as pêrla ânch ed 'na basōra a la matèina, sibèin in cól chêş ché despès as preferés parlêr dal fêr dal dé o 'd l' êlba.
Cme d' acôrdi a vînen arcgnusû trî gèner ed basōra: la "basōra civîla", basōra marèina", basōra astronômica".
Basōra civîla
Per basōra civîla (crepuscolo civile in italiân) a 's intènd al peréiod ed tèimp ch' al pâsa tr'al tramûnt dal Sōl e al mumèint in dōve ló al rîva a l'altèsa ed -6° da l'urizûnt. In st'intervâl ed tèim in dó l'é pusébel cgnòser i bagâj ch' a ghé lé intōren e fêr dal j ativitê a l' avêrta sèinsa druvêr ed la lûş in pió. Int al tèimp ed la basōra civîla in cēl as vèden sôl soquânti strèli e pianēta dimòndi luşèint.
L'inési (la matèina) o la fîn (la sîra) ed la basōra civîla a sègnen in môd imaginâri al mumèint in dó rispetivamèint as pōlen smursêr o l'é necesâri impiêr la lûş artificêla per fêr dal j ativitê a l' avêrta.
Basōra marèina
Per basōra marèina (crepuscolo marino in italiân) la represèinta lintervâl ed tèimp che al Sōl al drôva a pasêr da -6° a -12° da l'urizûnt. L'impurtânsa de sté acôrdi l'é int al fât che in sté peréiod ed tèimp as vèden int l'istès mumèint la lénia ed l'urizûnt e al strèli pió impurtânti.. In st' al cundisiòun, s'es drōven di strumèin marèin cme al sestânt, l'é pusébil stabilîr la prôpria puşisiòun geogrâfica.
Basōra astronômica
La basōra astronômica (crepuscolo astronomico in italiân) l'argnòs l'intervâl ed tèimp tr'al tramûnt e al mumèint che al Sōl al rîva a i -18° da l'urizûnt. Quând al Sōl as câta d'ed sòt de sté intervâl an dà mia pió ajót a l'inluminasiòun dal cēl e as pōlen vèder, a ôc nûd, tóti al strèli fîn a còli da sē dal grandèsi dal luşōr.
Durêda
La durêda ed la basōra l'é stabilîda da dû elemèint: la latitódin geogrâfica e la stagiòun. A latitódin êlti a gh'é dal basōri pió lònghi, che int al regiòun polêri a pōlen durêr ânca soquânt mèiş. In pió ind i giōren quand al dé l'é cumpâgn a la nôt la basōra la gh'à 'na durêda pió céca ed l'ân, mèinter ind al dé pió lòngh d'istê e in còl pió cûrt d'invêren l'é mâsima. Sôl a l'equatōr la durêda dal basōri l'é sèimper còla.
Galeréia ed fotograféi
-
Basōra int l' Untersee, pêrta dal lêgh ed Costanza
-
Basōra civîla dal pêrti ed la Chiesa del Soccorso a Forio, işòla d'Ischia
-
-
Basōra ed la sîra int i parâg ed San Giovanni Rotondo
-
Basōra a Porto Covo ed Sines, Portogâl
Vōş cleghêdi
Êter prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Basōra
Collegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed Crepuscolo trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Rezzoaglio
Rezzoaglio (en lìgure: Rezoaggi) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 1 041 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 105,2 km² e 'na densità de popolasiù de 10 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Borzonasca, Favale di Malvaro, Ferriere (PC), Fontanigorda, Lorsica, Montebruno, Orero, Ottone (PC), Rovegno, San Colombano Certénoli, Santo Stefano d'Aveto.
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Rezzoaglio l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Cusin
Cusin (nom ufizial in italian: Cusino) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta 229 abitant (dato del Dicember 2013[1]), 'na süperfis de 9,7 km² e 'na densità de 24 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Carlasc, Garzee, Grandola e San Bortol
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cusin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Stasiòun ed Rèz
Artécol in dialèt arzân
La stasiòun ed Rèz (stazione di Reggio Emilia in italiân) l'é 'na stasiòun dal ferovéi ed la lénia Milân-Bulògna. [1]L'é stêda inavgurêda int al 1859 e l'é caplénia dal trèi léni dal Ferovéi Arzâni:
La gestiòun di lochêl comercêl l'é ed la socetê Seintestasiòun mèinter i spâsi lighê a l'ativitê feroviâria în gestî da la Reda dal Ferovéi Italiâni 'na socetê dal Gróp Ferovéi dal Stêt
Indice
Architetûra[modifica | mudéfica la surzéia]
Al prém stâbil viazadōr uriginêl l'é stê cambiê int la secònda metê ed j ân trèinta da un nōv prugetê da l'architèt Angelo Mazzoni
Al nōv e-stâbil, dôp pôch ân, l'é stê tirê zò da i bumbardamèint ed la Secònda Guèra Mundiêla e cambiê cun còl ch' a gh'é adès prugetê da l'architèt Roberdto Narducci
Al fabrichêt l'é fât da trí côrp: côrp centrêl l'é fât da 'na fîla ed clòuni fât da ôt clòuni quacêdi ed mêlmer e tra ògni clòuna a gh'é na grôsa invedriêda ch' la dà lûş a i spâsi intêren, i dû fabrichêt a i lê a se şvilópen a la stèsa manēra rispèt al côrp centrêl e în vistî ed quadrē.
Al côrp centrêl al se şvilópa su trî piân (dóve sōl al piân tèra al vîn druvê p'r i viazadōr) mèinter i stâbil ed fînch în fât ed dû piân.
'Na tetòia in muradûra la quâcia j ingrès dal fabrichêt sia da la pêrt dal fèr sia da la pêrt ed la facêda mèinter i fabrichêt ed fiânch a gh' àn la tetòia sôl da la pêrt dal piasêl dal fèr.
La stasiòun la gh'à un setōr mêrci cun al magaşèin: incō (2010) al magaşèin l'é stê cunvertî in depôşit. L'architetûra da magaşèin l'é cumpâgn a còla dal j êtri stasiòun feroviâri italiâni.
La piânta di fabrichêt l'é fât a retângol.
Arnuvamèint[modifica | mudéfica la surzéia]
A mâg 2007 în finî i lavōr 'd arnōv ed la stasiòun. L'intervèin finansiê da Rêda dal Ferovéi Italiâni e da Seintestasiòun, l'é custê cîrca ûn miliòun e dû 'd euro. I lavō àn interesê quêşi tót al fabrichêt viazadōr: a s'ìécumincê a scartêr j elemèint ch' an centrêven mia fât dōp i bumabradmèint Ed la Secònda Guèra Mundiêla, muntâg di nōv inpiânt ed lûş, şlargamèint di spâsi per i servési comercêl, l'arnōv di bâgn e adatamèint a nôrma ed lèg ed j impiânt tètnich.
Impalcadûra e impiânt[modifica | mudéfica la surzéia]
Al piasêl da fèr l'é fât da sînch binâri: i binâri trî e quâter în insém percōrs gióst (al binâri 3 a 's fêrmen i trêno cun i nōmer pêra e al 4 chî dèsper) chiêter binâri în insém al percōrs deşviê e a vînen druvê per i trêno ch' a gh'àn cme caplénia cla tsasiòun ché o 'pr al precedèinsi.
Tót i binâri (fōra dal 2 ch' l' é un binâri ed servési) a gh'ân al marcapē, quacê da 'na tetòia e unî tr' a 'd lōr da un sotpasâg.
In pió a gh'é tânt êter binâri (sèinsa marciapē) ch'a vînen druvê p'r al depôşit di câr e p'r al servési mêrci.
Servési[modifica | mudéfica la surzéia]
La stasiòun la gh'à chi servési ché:
- Bilieteréia a sportèl: avêrta tót i dé da 6 ōr a 9 ōr ed sîra [2]
- Bilieteréia fà da tè in funsiòun 24/24 h[3].
- Parchèg mâchina[3] sia sòt tèra che dedsōver
- Sotpasâg
- Bâgn
- Bar-Ristorânt
- Edécola-Libreréia
- Caplénia di trâm [3]ACT
- Servési póblich
- Sêla 'd aspèt
- Parchèg bici[3]
Movimèint[modifica | mudéfica la surzéia]
Viazadōr[modifica | mudéfica la surzéia]
Al servési viazadōr l'é fât da Trenitâlia (controlêda dal gróp Ferovèi dal Stêt) insém a la lénia Milân-Bulògna mèinter insém [Ferovéi Arzâni| a còli ch'e gh' armâgn]] al servési l'é fât da Ferovéi ed l'Emélia-Rumâgna.
I trêno în ed trî gèner Regionêl, Esprès, Intercity, Intercity Nôt, Eurostar City e 'na cōpia ed Freciaròsa. In tót în cîrca 165[4][5] i trêno ch' a fân servési in cla stasiòun ché e i pôst dó vân în al stasiòun ed: Turèin, Pèrma, Bulògna Centrêla. Al nòmer di viazadôr che in ûn ân a frequèinten la stasiòun l'é 'd cîra 4 miliòun.
Mêrci[modifica | mudéfica la surzéia]
(Cla sesiòun ché l'é incòra vōda dâs 'na mân per scréverla)
Êter prugèt[modifica | mudéfica la surzéia]
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Stasiòun ed Rèz
Nôti[modifica | mudéfica la surzéia]
- ↑ RFI – Tóti al stasiòun in Emélia-Rumâgna
- ↑ Urâri 'd avêrta bilieteréi Trenitalia in Emélia-Rumâgna
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 [1]
- ↑ Urâri di trêno ch' a fân servési in cla stasiòun ché
- ↑ Al nòmer di trêno a 's arfà ai servési fât da Trenitâlia; però agh' in mia dèinter i trêno FER.
Colegamèin d'ed fōra[modifica | mudéfica la surzéia]
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Stazione di Reggio Emilia trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Laufen (distret)
El Distret de Laufen o Laufental (en fransés: District de Laufon) l'è giü dei sich distrècc (en todèsch: Bezirke) del Canton Basilea Campagna, en Svìsera. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Laufen. Prìma del 1994 el distrèt el fàa part del cantù del Canton Berna. Endèl 1979, i distrècc francòfoni del cantù de Berna i g'ha utignìt de furmà 'n cantù nöf de per lur, chèl del Giüra. El distrèt de Laufen l'ìa alùra restàt come 'n exclave de Berna, enseràt dét entrà 'l Canton Giüra, el Canton Suleta, el Canton Basilea Campagna e la Francia. Endèl 1980, la popolasiù del distrèt la g'ha votàt el referèndum per destacàs del cantù de Berna e tacàs a chèl de Basilea Campagna. Dòpo de 'n perìodo de tranzisiù, l'üniù al contù de Basilea Campagna l'è deentàt efetìf endèl 1994.
Endèl més de Marz 2011 la popolasiù totàl del distrèt l'ìa 18 962 abitàncc, en magiuranza de lengua todèsca.
Südiviziù aministratìva[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El distrèt de Laufen l'è dividìt endèi trédes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
23 01
Ol dé 23 de zenér l'è 'l 23 dé de l'an del calendare gregorià; manca 343 (344 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 23 de zenér al è ul dí da pòost 23 dal an dal calendari gregurian; i manca 343 (344 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1641 - Catalunya: íntal giir d'una semana dapress avé pruclamaa la Repüblega Catalana, ul presideent da la Generalitat de Catalunya Pau Claris sa al viit ubligaa -par pudé mantegní ul süpòort Francées- a pruclamá Luiis XIII da Francja cuma rei dal paées.
- 1579 - i Paées Bass: i pruviinz dal nòort dal paées i crea la Üniun d'Utrecht.
- 1719 - Liechtenstein: l'imperaduur Caarl VI al instaura cheest paées cuma principaa dal Sàcar Imperi Rumanu-Germànich fusiunaant i segnuríi da Vaduz e Schellenberg.
- 1958 - Venezzuela: un moviment cívico-militaar al finiss cun la ditadüra da Marcos Pérez Jiménez.
- 2006 - ul Canadà: sa ga i célebra di elezziun legislatiif vadagnaa pal Conservative Party of Canada, cumandaa par Stephen Harper.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 1989 - Figueres (l'Alt Empordà Catalunya): Salvador Dalí, pituur Catalan.
- 1889 - Santiago (Cili): Ignacio Domeyko, geòlegh e mineralugista Cilées d'urígen Pulunesa.
- 1893 - Madrid (Spagna): José Zorrísula, pueta e dramatüürgh Spagnöö.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text: 1Ayaa pu jajcua ɨmɨ Dioj mui'itɨ tihua'uta'ixaa ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ, mui'icaca cɨme'e ɨ nyuucari. Ajna'ɨmɨ Dioj pu ayan seica huataityaca'a mej mi tyu'utaxaj Dioj jetze ma'acan. 2Ma ajta ijii, tyaj huatyaɨte, tɨj na'a tɨ nain araurastejsin, aɨn Dioj ayan tiraijca ɨ ruyauj tɨ ij aɨn titaata'ixaate'en ɨ Dioj jetze ma'acan. Aɨ pu ajta ayan ra'antihuau tɨ'ij nain ti'ijcɨ'ɨti aɨjna ɨ ruyauj. Dioj pu ajta jamuan tyu'utaahuaca'a ɨ chaanaca ɨ tyaj japuan yan seijre'e. 3Ajta aɨn ɨ yaujra'an, ayaa pu nain cɨn che'eta na'a rɨ'ɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e tɨj ajta ɨ Dioj. Ajta ɨ tevijra'an, ayaa pu che'eta na'a seijre'e tɨj ajta ɨ Dioj. Aɨ pu ajta ravi'i tɨj na'a tɨ iiyan ti'iseijre'e ɨ chaanaca japua, ajta u tajapua. Runyuuca pu cɨn huapɨ'ɨ antyujmua'aree, aɨ pu ayan rɨcɨ tɨ'ij a'ateevi'in. Tɨ'ɨj aɨn yaujra'an tihua'aca'ari'iri'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aj pu'i aun a'ujyeijxɨ ɨpuari japua ɨrɨɨta'an aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree, tɨ ute'e e'eseijre'e. 4Ayaa pu een cɨn huarɨj, ajta ayan te'irajraa tɨ aɨn ayan huapɨ'ɨ eitze'e re'enya'a a'araa macai aɨme ɨ xaijnyu'ucari ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Ajta eihua pu eitze'e ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj ari raatamuá'a ɨ ruyauj cai aɨjna ɨ nyuucari tɨ ajta cɨn hua'utamuá'a aɨme ɨ mej tajapua ti'ivaɨre'e. 5Ayaa pu'u xaa, Dioj capu a'anaj ayan tiraata'ixaa seij tɨ hua'a jetze ajtyama'acan tɨj ayan tiraata'ixaa ɨ ruyauj tɨcɨn: Muaa paj niyauj pueen. Nyajta inyaa, ijii nu mua'antíhuau. Ajta ayan tɨcɨn: Nyaa nu ya'upuaara'an pueenya'a na'ame. Ajta amɨn, amɨ pu niyauj pueenya'a a'ame. 6Ajta, tɨ'ɨj ayan ya'araavi'itɨ iiyan chaanaca japua aɨjna tɨ jajcua ɨmɨ seijra'acaa, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: Miche'e maɨn raatyaanajche matɨj mana'a pua'amua ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi. 7Ajta, ayaa pu hua'a cɨme'en ti'ixa aɨme ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e tɨcɨn: Ayaa pu hua'aruure aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua mej mi meyan seijra'a tɨj aaca, majta mej mi meyan seijra'a tɨj taij tɨ a'ataa aɨme ɨ tɨ tihue'ijte'e. 8Ma ajta, cɨme'en ɨ ruyauj, ayaa pu ti'ixa tɨcɨn: Muaa, mɨ paj Dioj pueen, muaa paj anti'amua'areera pua'ame tɨj na'a rusen cɨme'e. Papu'uri icu ru'iteechui ɨ ’itzɨj ɨ maj cɨn raamua'aree paj uraré'en cɨn seijre'e, paj pajta xa'apɨ'ɨn ti'ijta a'ij tɨ tiraavijte'e. 9Muaa paj raataxe'eve maj rɨ'ɨ ti'ityujcha'ɨ tzaahuati'ira'a cɨme'e. Ajta, capu a'atzu mua'aránajchaca'a maj a'ij pua'a ti'ityújchaɨca. Aɨj pu cɨn, aɨn Dioj ɨ paj jemin seijre'e, aɨ pu ayan rɨ'ɨ timuaatyajtuaa pata'aj eitze'e huata'atyamua'ave'en macai aɨme ɨ mej mueetzi jamuan seijre'e. 10Ajta ayan tɨcɨn: Muaa, nyavastara'a, jajcua ɨmɨ paj raatyataahuaca'a ɨ chaanaca. Ajta, tɨj na'a tɨ iiyan seijre'e u tajapua, amuajca'a paj cɨn raatyataahuaca'a. 11Aɨ pu te'entipua'ari tɨj na'a pua'amua tɨ ti'iseijre'e. Ma pajta muaa, pauche'e paj huatyavaa pua'ame. Ajta tɨj na'a tɨ tyu'utaavijhuaca'a, ayaa pu tyu'utémí'ima'acantari tɨj cɨɨxuri tɨ cai che'e ti'itɨj vaɨre'e. 12Ayaa paj raatyáxu'uta'inaxɨ'ɨsin tɨj cɨɨxuri tɨ mi'ima'acan, ɨ maj raatyajtutzi. Naimi'i pu saɨque ruruuren. Ma pajta muaa, pauche'e peyan che'eta pana'a seijre'e tɨj na'a rusen cɨme'e. Capaj a'anaj á'apua'aren. 13Dioj capu a'anaj ayan tiraata'ixaa seij tɨ tajapua ti'ivaɨre'e silu ruyauj pu xaa ayan tyu'uta'ixaa tɨcɨn: Pata'aj ye a'ujyéijxɨ'ɨn nya'ɨrɨɨta'a. Pata'aj peyan huacati asta nyana'a cai hua'antimue'itɨn aɨme ɨ maj muájchaɨre'e mej mi meyan timua'ara'astijre'en mueetzi. 14Capu xaa nya'u ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej tajapua ti'ivaɨre'e a'ini aɨ mu aɨn pueen ɨ xaijnyu'ucari tɨ Dioj ayan tihue'ijte'e mej mi meyan ti'ivaɨra'a ma'ujhua'anye'en, mej mi hua'utyavaɨre'en aɨme ɨ tɨ hua'acɨ'ɨti tɨ Dioj hue'irajtuaani.