text:
Cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer/2/locaziun
Otgavel titel:90 La locaziun
Emprim chapitel: Disposiziuns generalas
Art. 253
Tras il contract da locaziun s’oblighescha il locatur da surlaschar ina chaussa al locatari per ses diever, ed il locatari s’oblighescha da pajar in tschains da locaziun per quai al locatur.
Art. 253a
1 Las disposiziuns davart la locaziun da localitads d’abitar e da fatschenta valan er per chaussas ch’il locatur surlascha al locatari per ses diever ensemen cun questas localitads. 90 Versiun tenor la cifra I da la LF dals 15 da december 1989, en vigur dapi il 1. da fanadur 1990 (CULF 1990 802 834; Fegl uffizial federal 1985 I 1389); vesair er l’art. 5 da las disposiziuns finalas tar ils titels VIII ed VIIIbis a la fin dal DO III. Surannaziun e dretg dals ertavels da purtar plant IV. Mort dal donatur A. Noziun e champ d’applicaziun I. Noziun II. Champ d’applicaziun 1. Localitads d’abitar e da fatschenta Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 69 220 2 Ellas na valan betg per abitaziuns da vacanzas che vegnan prendidas en locaziun per maximalmain 3 mais.
3 Il Cussegl federal relascha las prescripziuns executivas.
Art. 253b
1 Las disposiziuns davart la protecziun cunter tschains da locaziun abusivs (art. 269 ss.) valan confurm al senn per contracts da locaziun betg agriculs e per auters contracts che reglan principalmain la surlaschada da localitads d’abitar u da fatschenta cunter ina bunificaziun.
2 Ellas na valan betg per la locaziun d’abitaziuns e da chasas d’ina famiglia luxuriusas cun sis u dapli locals d’abitar (senza quintar la cuschina).
3 Las disposiziuns davart la contestaziun da tschains da locaziun abusivs na valan betg per localitads d’abitar, las qualas èn vegnidas messas a disposiziun cun agid da meds publics e da las qualas ils tschains da locaziun vegnan controllads d’ina autoritad.
Art. 254
Ina fatschenta cumbinada che stat en connex cun la locaziun da localitads d’abitar u da fatschenta n’è betg valaivla, sche la conclusiun u sche la cuntinuaziun dal contract da locaziun vegn fatga dependenta da questa fatschenta cumbinada e sch’il locatari surpiglia en quest connex in’obligaziun vers il locatur ubain vers ina terza persuna che na stat betg en ina relaziun directa cun il diever da la chaussa da locaziun.
Art. 255
1 La relaziun da locaziun po esser fixada per in temp limità u per in temp illimità.
2 La relaziun da locaziun è limitada, sch’ella duai finir – senza ch’ella stoppia vegnir desditga – cun la scadenza da la durada fixada.
3 Las ulteriuras relaziuns da locaziun valan sco illimitadas.
Art. 256
1 Il locatur è obligà da surdar la chaussa al termin fixà en in stadi ch’è adattà per il diever previs e da la mantegnair en quest stadi. 2 Cunvegnas divergentas a disfavur dal locatari n’èn betg valaivlas, sch’ellas èn cuntegnidas en: a. cundiziuns generalas da fatschenta preformuladas; b. contracts da locaziun per localitads d’abitar u da fatschenta. 2. Disposiziuns davart la protecziun cunter tschains da locaziun abusivs B. Fatschentas cumbinadas C. Durada da la relaziun da locaziun D. Obligaziuns dal locatur I. En general Dretg d’obligaziuns 70 220
Art. 256a
1 Sch’igl è vegnì fatg in protocol da restituziun, cur che la relaziun da locaziun precedenta è vegnida terminada, sto il locatur preschentar quest protocol al nov locatari a chaschun da la surdada da la chaussa, sche quel al vul vesair.
2 Il locatari po ultra da quai pretender ch’i vegnia communitgà ad el l’autezza dal tschains da locaziun da la relaziun da locaziun precedenta.
Art. 256b
Il locatur porta las grevezzas e paja las taxas publicas ch’èn colliadas cun la chaussa.
Art. 257
Il tschains da locaziun è la bunificaziun ch’il locatari debitescha al locatur per la surlaschada da la chaussa.
Art. 257a
1 Ils custs accessorics èn la bunificaziun per las prestaziuns dal locatur u d’ina terza persuna che stattan en connex cun il diever da la chaussa.
2 Il locatari sto pajar ils custs accessorics mo, sch’el ha concludì quai spezialmain cun il locatur.
Art. 257b
1 En cas da localitads d’abitar e da fatschenta èn ils custs accessorics las expensas effectivas ch’il locatur ha per prestaziuns che stattan en connex cun il diever, sco custs da stgaudament, d’aua chauda e custs sumegliants dal manaschi, sco er per taxas publicas che resultan tras il diever da la chaussa.
2 Sin dumonda sto il locatur conceder al locatari invista dals mussaments.
Art. 257c
Il locatari sto pajar il tschains da locaziun ed eventualmain ils custs accessorics per la fin da mintga mais, il pli tard dentant per la fin dal temp da locaziun, sch’i n’è betg vegnì concludì in auter termin u sch’in auter termin n’è betg usità al lieu. II. Obligaziun da dar infurmaziuns III. Taxas e grevezzas E. Obligaziuns dal locatari I. Pajar il tschains da locaziun ed ils custs accessorics 1. Tschains da locaziun 2. Custs accessorics a. En general b. Localitads d’abitar e da fatschenta 3. Termins da pajamentLescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 71 220
Art. 257d
1 Sch’il locatari è – suenter ch’el ha surpiglià la chaussa – en retard cun pajar ils tschains da locaziun u ils custs accessorics scadids, po il locatur fixar ad el en scrit in termin da pajament e smanatschar da desdir la relaziun da locaziun, sch’il termin scada senza ch’i vegnia pajà. Quest termin importa almain 10 dis, en cas da localitads d’abitar e da fatschenta almain 30 dis. 2 Sch’il locatari na paja betg entaifer il termin fixà, po il locatur desdir immediatamain il contract da locaziun, en cas da localitads d’abitar e da fatschenta cun in termin d’almain 30 dis per la fin d’in mais.
Art. 257e
1 Sch’il locatari da localitads d’abitar u da fatschenta presta ina garanzia en daners u en vaglias, sto il locatur depositar quella tar ina banca sin in conto da spargn u en in deposit, e quai sin il num dal locatari.
2 En cas da la locaziun da localitads d’abitar dastga il locatur pretender maximalmain trais tschains mensils sco garanzia.
3 La banca dastga dar ora la garanzia mo cun il consentiment da tuttas duas partidas u sa basond sin in avis da pajament cun vigur legala u sin ina sentenzia giudiziala cun vigur legala. Sch’il locatur n’ha betg fatg valair giuridicamain in dretg vers il locatari entaifer 1 onn dapi la terminaziun da la relaziun da locaziun, po il locatari pretender che la banca restitueschia la garanzia.
4 Ils chantuns pon relaschar disposiziuns cumplementaras.
Art. 257f
1 Il locatari sto duvrar cun quità la chaussa.
2 Il locatari d’ina chaussa immovibla sto prender resguard dals avdants sco er dals vischins.
3 Sch’il locatari violescha vinavant sia obligaziun d’avair quità u da prender resguard vers ils vischins malgrà in’admoniziun en scrit dal locatur, uschia ch’ins na po betg pretender dal locatur ubain dals avdants da supportar vinavant la relaziun da locaziun, po il locatur desdir immediatamain il contract da locaziun, en cas da localitads d’abitar e da fatschenta cun in termin d’almain 30 dis per la fin d’in mais. 4 Il locatur da localitads d’abitar u da fatschenta po dentant desdir immediatamain il contract da locaziun, sch’il locatari chaschuna intenziunadamain grond donn a la chaussa. 4. Retard dal pajament dal locatari II. Garanzias dal locatari III. Quità e resguard vers vischins Dretg d’obligaziuns 72 220
Art. 257g
1 Il locatari sto annunziar al locatur mancanzas ch’el na sto betg eliminar sez. 2 Sch’il locatari tralascha l’annunzia, è el responsabel per il donn che resulta tras quai al locatur.
Art. 257h
1 Il locatari sto tolerar lavurs vi da la chaussa, sch’ellas èn necessarias per eliminar mancanzas ubain per reparar u per evitar donns.
2 Il locatari sto permetter al locatur d’inspectar la chaussa, uschenavant che quai è necessari per il mantegniment, per la vendita u per la relocaziun.
3 Il locatur sto annunziar lavurs ed inspecziuns a temp al locatari e prender resguard dals interess dal locatari tar l’execuziun da talas lavurs ed inspecziuns; eventuals dretgs dal locatari sin reducziun dal tschains da locaziun (art. 259d) u sin indemnisaziun da donns (art. 259e) restan resalvads.
Art. 258
1 Sch’il locatur na surdat la chaussa betg al termin fixà u cun mancanzas che excludan u che sminueschan considerablamain l’abilitad per il diever previs, po il locatari proceder tenor ils artitgels 107–109 davart il nunadempliment da contracts.
2 Sch’il locatari surpiglia la chaussa malgrà questas mancanzas e sch’el insista ch’il contract vegnia ademplì en moda correcta, po el far valair mo ils dretgs ch’el avess en cas da mancanzas che sa mussan durant la locaziun (art. 259a–259i).
3 Il locatari po er far valair ils dretgs tenor ils artitgels 259a–259i, sche la chaussa ha – il mument da la surdada – mancanzas:
- a. che reduceschan bain l’abilitad per il diever previs, ma che
n’excludan betg u che na sminueschan betg considerablamain questa abilitad;
- b. ch’il locatari stuess eliminar sin agens custs durant la locaziun
(art. 259).
Art. 259
Il locatari sto eliminar tenor l’isanza locala e sin agens custs mancanzas che pon vegnir dismessas cun pitschnas lavurs da nettegiament e da reparatura ch’èn necessarias per il mantegniment ordinari da la chaussa. IV. Obligaziun d’annunzia V. Obligaziun da tolerar F. Nunadempliment u adempliment manglus dal contract tar la surdada da la chaussa G. Mancanzas durant la locaziun I. Obligaziuns dal locatari da far pitschnas lavurs da nettegiament e da reparatura Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 73 220
Art. 259a
1 Sch’i resultan mancanzas vi da la chaussa ch’il locatari n’ha ni da responsar ni d’eliminar sin agens custs u sch’il locatari vegn disturbà da far diever da la chaussa tenor contract, po el pretender ch’il locatur:
- a. elimineschia la mancanza;
- b. reduceschia adequatamain il tschains da locaziun;
- c. indemniseschia il donn;
- d. surpiglia la dispita giuridica cun ina terza persuna.
2 Il locatari d’ina chaussa immovibla po ultra da quai depositar il tschains da locaziun.
Art. 259b
Sch’il locatur enconuscha ina mancanza e sch’el na l’eliminescha betg entaifer in termin adequat, po il locatari:
- a. desdir immediatamain il contract, sche la mancanza excluda u
restrenscha considerablamain l’abilitad per il diever previs d’ina chaussa immovibla u sche la mancanza sminuescha l’abilitad per il diever previs d’ina chaussa movibla;
- b. laschar eliminar la mancanza sin donn e cust dal locatur, sche
questa mancanza sminuescha bain l’abilitad per il diever previs da la chaussa, na la restrenscha dentant betg considerablamain.
Art. 259c
Il locatari n’ha nagin dretg che la mancanza vegnia eliminada, sch’il locatur presta ina indemnisaziun cumplaina per la chaussa manglusa entaifer in termin adequat.
Art. 259d
Sche l’abilitad per il diever previs da la chaussa vegn restrenschida u sminuida, po il locatari pretender dal locatur ch’el reduceschia correspundentamain il tschains da locaziun a partir dal mument ch’el ha survegnì enconuschientscha da la mancanza fin che quella è eliminada.
Art. 259e
Sch’il locatari ha subì in donn pervia da la mancanza, sto il locatur prestar ina indemnisaziun ad el, nun ch’el cumprovia ch’el saja senza culpa. II. Dretgs dal locatari 1. En general 2. Eliminaziun da la mancanza a. Princip b. Excepziun 3. Reducziun dal tschains da locaziun 4. IndemnisaziunDretg d’obligaziuns 74 220
Art. 259f
Sch’ina terza persuna fa valair in dretg sin la chaussa che na sa cumporta betg cun ils dretgs dal locatari, sto il locatur surpigliar – sin avis dal locatari – la dispita giuridica.
Art. 259g
1 Sch’il locatari d’ina chaussa immovibla pretenda dal locatur ch’ina mancanza vegnia eliminada, sto el fixar ad el en scrit in termin adequat e po smanatschar ad el ch’el vegnia a depositar ils tschains da locaziun che futurs tar in post che vegn designà dal chantun, en cas ch’il termin fixà scadia senza ch’el saja vegnì duvrà. Il deposit sto el annunziar en scrit al locatur.
2 Cun il deposit valan ils tschains da locaziun sco pajads.
Art. 259h
1 Ils tschains da locaziun depositads tutgan al locatur, sch’il locatari n’ha betg fatg valair sias pretensiuns vers il locatur tar l’autoritad da mediaziun entaifer 30 dis dapi la scadenza da l’emprim tschains da locaziun ch’è vegnì deposità.
2 Il locatur po pretender tar l’autoritad da mediaziun ch’ils tschains da locaziun ch’èn vegnids depositads nungiustifitgadamain vegnian pajads ora, uschespert ch’il locatari l’ha annunzià d’avair deposità ils tschains da locaziun.
Art. 259i
91
La procedura sa drizza tenor la Procedura civila92.
Art. 260
1 Il locatur po far renovaziuns e midadas vi da la chaussa mo, sch’ellas èn supportablas per il locatari e sche la relaziun da locaziun n’è betg desditga.
2 Il locatur sto prender resguard dals interess dal locatari tar l’execuziun da las lavurs; eventuals dretgs dal locatari sin reducziun dal tschains da locaziun (art. 259d) u sin indemnisaziun da donns (art. 259e) restan resalvads. 91 Versiun tenor la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) 92 CS 272 5. Surpigliada da la dispita giuridica 6. Deposit dal tschains da locaziun a. Princip b. Restituziun dals tschains da locaziun depositads c. Procedura H. Renovaziuns e midadas I. Tras il locaturLescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 75 220
Art. 260a
1 Il locatari po far renovaziuns e midadas vi da la chaussa mo, sch’il locatur ha dà ses consentiment en scrit.
2 Sch’il locatur ha dà ses consentiment, po el pretender che l’anteriur stadi vegnia restabilì mo, sche quai è vegnì concludì en scrit.
3 Sche la chaussa – a la fin da la relaziun da locaziun – ina plivalur considerabla grazia a la renovaziun u grazia a la midada, a la quala il locatur ha dà ses consentiment, po il locatari pretender per indemnisaziun correspundenta per questa plivalur; ulteriuras pretensiuns d’indemnisaziun ch’èn vegnidas fixadas en scrit restan resalvadas.
Art. 261
1 Sch’il locatur alienescha la chaussa suenter la conclusiun dal contract da locaziun u sch’el vegn privà da quella tras ina procedura da scussiun u da concurs, va la relaziun da locaziun cun la proprietad vi da la chaussa a l’acquistader.
2 Il nov proprietari po dentant:
- a. en cas da localitads d’abitar e da fatschenta: desdir la relaziun
da locaziun observond il termin legal per la proxima data legala, sch’el fa valair in agen basegn urgent per sasez, per proxims parents u per quinads;
- b. en cas d’ina autra chaussa: desdir la relaziun da locaziun
observond il termin legal per la proxima data legala, sch’il contract na permetta betg d’al schliar pli baud.
3 Sch’il nov proprietari desdi il contract pli baud che quai ch’i fiss stà permess tenor il contract cun il locatur vertent, è quel responsabel vers il locatari per tut ils donns che resultan tras quai.
4 Resalvadas restan las disposiziuns davart l’expropriaziun.
Art. 261a
Las disposiziuns davart l’alienaziun da la chaussa èn applitgablas confurm al senn, sch’il locatur conceda in dretg real limità ad ina terza persuna e sche quai correspunda ad ina midada dal proprietari.
Art. 261b
1 En cas da la locaziun d’in bain immobigliar poi vegnir concludì che la relaziun da locaziun vegnia prenotada en il register funsil.
2 L’effect da la prenotaziun è quel che mintga proprietari sto permetter al locatari da duvrar il bain immobigliar confurm al contract da locaziun. II. Tras il locatari J. Midada dal proprietari I. Alienaziun da la chaussa II. Concessiun da dretgs reals limitads III. Prenotaziun en il register funsil Dretg d’obligaziuns 76 220
Art. 262
1 Cun il consentiment dal locatur po il locatari dar la chaussa en sutlocaziun, saja quai dal tuttafatg u parzialmain.
2 Il locatur po refusar da dar ses consentiment mo, sche:
- a. il locatari refusa da dar enconuschent al locatur las cundiziuns
da la sutlocaziun;
- b. las cundiziuns da la sutlocaziun èn abusivas cumpareglià cun
talas dal contract da locaziun principal;
- c. la sutlocaziun chaschuna dischavantatgs essenzials al locatur.
3 Il locatari è responsabel vers il locatur ch’il sutlocatari na dovria la chaussa betg autramain che quai ch’igl è permess ad el sez. Per cuntanscher quai po il locatur sa drizzar directamain al sutlocatari.
Art. 263
1 Cun il consentiment en scrit dal locatur po il locatari da localitads da fatschenta transferir la relaziun da locaziun ad ina terza persuna.
2 Il locatur po refusar da dar il consentiment mo per motivs impurtants.
3 Sch’il locatur dat ses consentiment, surpiglia la terza persuna la relaziun da locaziun empè dal locatari.
4 Il locatari è deliberà da sias obligaziuns vers il locatur. El è dentant responsabel solidaricamain cun la terza persuna fin al mument che la relaziun da locaziun finescha u po vegnir terminada tenor contract u tenor lescha, maximalmain dentant per 2 onns.
Art. 264
1 Sch’il locatari restituescha la chaussa senza observar il termin da desditga, è el deliberà da sias obligaziuns vers il locatur mo, sch’el propona in nov locatari ch’è acceptabel per il locatur; il nov locatari sto esser solvent e pront da surpigliar il contract da locaziun per las medemas cundiziuns.
2 Cas cuntrari sto el pajar il tschains da locaziun fin al mument che la relaziun da locaziun finescha u po vegnir terminada tenor contract u tenor lescha.
3 Il locatur sto sa laschar metter a quint quai ch’el: a. spargna vi d’expensas; e b. gudogna u tralascha intenziunadamain da gudagnar, duvrond la chaussa en autra moda. K. Sutlocaziun L. Transferiment da la locaziun ad ina terza persuna M. Restituziun anticipada da la chaussa Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 77 220
Art. 265
Il locatur ed il locatari na pon betg renunziar gia ordavant al dretg da scuntrar las pretensiuns ed ils debits da la relaziun da locaziun.
Art. 266
1 Sche las partidas han concludì expressivamain u taciturnamain ina tscherta durada dal contract, finescha la relaziun da locaziun senza desditga cun la scadenza da quest termin. 2 Sche las partidas cuntinueschan taciturnamain cun la relaziun da locaziun, vala quella sco relaziun da locaziun illimitada.
Art. 266a
1 Las partidas pon desdir la relaziun da locaziun illimitada, observond ils termins legals, sch’ellas n’han betg concludì in termin pli lung u in auter termin.
2 Sche las partidas n’observan betg il termin, vala la desditga per il proxim termin ch’è pussaivel.
Art. 266b
Sche chaussas immoviblas e sche construcziuns moviblas èn vegnidas prendidas en locaziun, pon las partidas – observond in termin da 3 mais – desdir il contract sin in termin d’usit local u, sch’i na dat betg ina isanza locala, per la fin d’ina durada da locaziun da 6 mais.
Art. 266c
Sche abitaziuns èn vegnidas prendidas en locaziun, pon las partidas – observond in termin da 3 mais – desdir il contract sin in termin d’usit local u, sch’i na dat betg ina isanza locala, per la fin d’ina durada da locaziun da 3 mais.
Art. 266d Sche localitads da fatschenta èn vegnidas prendidas en locaziun, pon las partidas – observond in termin da 6 mais – desdir il contract sin in termin d’usit local u, sch’i na dat betg ina isanza locala, per la fin d’ina durada da locaziun da 3 mais.
Art. 266e
Sche chombras mobigliadas e sche plazzas da parcar che vegnan dadas en locaziun separadamain u sche indrizs sumegliants èn vegnids prendids en locaziun, pon las partidas – observond in termin da 2 emnas – desdir il contract per la fin d’ina durada da locaziun da 3 mais. N. Scuntrada O. Terminaziun da la relaziun da locaziun I. Scadenza da la durada fixada II. Termins da desditga 1. En general 2. Chaussas immoviblas e construcziuns moviblas 3. Abitaziuns 4. Localitads da fatschenta 5. Chombras mobigliadas e plazzas da parcarDretg d’obligaziuns 78 220
Art. 266f
Sche chaussas moviblas èn vegnidas prendidas en locaziun, pon las partidas – observond in termin da 3 dis – desdir il contract sin tge termin ch’i saja.
Art. 266g
1 Per motivs impurtants pon las partidas – observond il termin legal – desdir ina relaziun da locaziun sin tge termin ch’i saja, sche l’adempliment dal contract è daventà insupportabel per ellas. 2 Il derschader regla las consequenzas patrimonialas da la desditga anticipada, considerond tut las circumstanzas.
Art. 266h
1 Sch’il locatari fa concurs, suenter ch’el ha surpiglià la chaussa, po il locatur pretender ina garanzia per ils tschains da locaziun futurs. Per quest intent sto el fixar en scrit in termin adequat per il locatari sco er per l’administraziun da concurs.
2 Sch’il locatur na survegn betg ina garanzia entaifer quest termin, po el desdir immediatamain il contract da locaziun.
Art. 266i
Sch’il locatari mora, pon ses ertavels – observond il termin legal – desdir il contract per il proxim termin legal.
Art. 266k
Il locatari d’ina chaussa movibla che serva a ses diever privat e che vegn dada en locaziun dal locatur en il rom da sia activitad commerziala po desdir il contract – observond in termin d’almain 30 dis – per la fin d’ina durada da locaziun da 3 mais. Il locatur n’ha nagin dretg da survegnir ina indemnisaziun.
Art. 266l 1
Il locatur ed il locatari da localitads d’abitar e da fatschenta ston
desdir il contract en scrit.
2 Il locatur sto desdir cun in formular ch’è approvà dal chantun e che inditgescha, co ch’il locatari ha da proceder, sch’el vul contestar la desditga ubain pretender ina prolungaziun da la relaziun da locaziun. 6. Chaussas moviblas III. Desditga extraordinaria 1. Per motivs impurtants 2. Concurs dal locatari 3. Mort dal locatari 4. Chaussas moviblas IV. Furma da la desditga en cas da localitads d’abitar e da fatschenta 1. En general Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 79 220
Art. 266m
1 Sche la chaussa prendida en locaziun serva a la famiglia sco abitaziun, po il conjugal desdir il contract da locaziun mo cun il consentiment expressiv da l’auter conjugal.
2 Sch’il conjugal na po betg cuntanscher quest consentiment u sche quel al vegn refusà senza in motiv plausibel, po el appellar al derschader.
3 Per partenadis registrads vala la medema regulaziun confurm al senn.93
Art. 266n 94
La desditga tras il locatur sco er la fixada d’in termin da pajament cun la smanatscha da desditga (art. 257d) ston vegnir consegnadas separadamain al locatari ed a ses conjugal, a sia partenaria registrada u a ses partenari registrà.
Art. 266o
La desditga è nunvalaivla, sch’ella na correspunda betg als artitgels 266l–266n.
Art. 267
1 Il locatari sto restituir la chaussa en quel stadi che resulta tras il diever da la chaussa tenor contract.
2 Cunvegnas, cun las qualas il locatari s’oblighescha ordavant da pajar – a la fin da la relaziun da locaziun – ina indemnisaziun che cumpiglia autras chaussas che la cuvrida d’in eventual donn, èn nunvalaivlas.
Art. 267a
1 Il mument da la restituziun sto il locatur examinar il stadi da la chaussa ed annunziar immediatamain mancanzas al locatari, per las qualas quel è responsabel.
2 Sch’il locatur tralascha quai, perda el ses dretgs, uschenavant ch’i na sa tracta betg da mancanzas che n’èn betg stadas vesaivlas en cas d’ina examinaziun usitada.
3 Sch’il locatur chatta talas mancanzas pli tard, sto el annunziar immediatamain quellas al locatari. 93 Integrà tras la cifra 11 da l’agiunta tar la lescha da partenadi dals 18 da zercladur 2004, en vigur dapi il 1. da schaner 2007 (CULF 2005 5685; Fegl uffizial federal 2003 1288) 94 Versiun tenor la cifra 11 da l’agiunta tar la lescha da partenadi dals 18 da zercladur 2004, en vigur dapi il 1. da schaner 2007 (CULF 2005 5685; Fegl uffizial federal 2003 1288) 2. Abitaziun da la famiglia a. Desditga tras il locatari b. Desditga tras il locatur 3. Desditga nunvalaivla P. Restituziun da la chaussa I. En general II. Examinaziun da la chaussa ed annunzia al locatari Dretg d’obligaziuns 80 220
Art. 268
1 Per in tschains annual scadì e per il tschains current d’in mez onn ha il locatur da localitads da fatschenta in dretg da retenziun vi da las chaussas moviblas che sa chattan en las localitads dadas en locaziun e che tutgan a l’equipament u a l’utilisaziun da questas localitads.
2 Il dretg da retenziun dal locatur cumpiglia er ils objects en possess dal sutlocatari, uschenavant che quel n’ha betg pajà ses tschains da locaziun.
3 Exclus è il dretg da retenziun vi da chaussas che na pudessan betg vegnir impegnadas dals crediturs dal locatari.
Art. 268a
1 Ils dretgs da terzas persunas vi da chaussas, da las qualas il locatur ha savì u ha stuì savair ch’ellas na tutgan betg al locatari, sco er vi da chaussas enguladas, persas u vegnidas davent en autra moda precedan il dretg da retenziun dal locatur.
2 Sch’il locatur vegn a savair pir durant la locaziun che chaussas ch’èn en possess dal locatari na tutgan betg a quel, extingua ses dretg da retenziun vi da questas chaussas, sch’el na desdi betg il contract da locaziun sin il proxim termin ch’è pussaivel.
Art. 268b
1 Sch’il locatari vul ir davent u manar davent las chaussas che sa chattan en las localitads prendidas en locaziun, po il locatur retegnair cun agid da l’uffizi cumpetent uschè blers objects sco quai ch’igl è necessari per cuvrir sia pretensiun.
2 Objects ch’èn vegnids manads davent zuppadamain u cun forza pon – cun agid da la polizia – vegnir purtads enavos en las localitads dadas en locaziun, e quai entaifer 10 dis dapi ch’els èn vegnids manads davent. Segund chapitel: Protecziun cunter tschains da locaziun abusivs e cunter autras pretensiuns abusivas dal locatur en cas d’ina locaziun da localitads d’abitar e da fatschenta
Art. 269
Tschains da locaziun èn abusivs, sch’i vegn fatg in profit stravagà cun la chaussa dada en locaziun u sch’els sa basan evidentamain sin in pretsch da cumpra exagerà. Q. Dretg da retenziun dal locatur I. Dimensiun II. Chaussas da terzas persunas III. Far valair il dretg A. Tschains da locaziun abusivs I. Regla Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 81 220
Art. 269a
Betg abusivs n’èn per regla en spezial ils tschains da locaziun che:
- a. sa chattan en il rom dals tschains da locaziun usitads al lieu u
en il quartier;
- b. èn motivads tras augments dals custs u tras prestaziuns pli
grondas da vart dal locatur;
- c. sa chattan – en cas da construcziuns pli giuvnas – en il rom da
la rendita brutta che permetta da cuvrir ils custs;
- d. servan mo a gulivar ina reducziun dal tschains da locaziun
ch’è vegnida concedida ordavant tras ina transposiziun dals custs da finanziaziun ch’è usitada sin il martgà, ed èn fixads en in plan da pajament ch’è vegnì dà enconuschent gia ordavant al locatari;
- e. guliveschan mo la chareschia per il chapital che porta la ristga;
- f. na surpassan betg la dimensiun che vegn recumandada en ils
contracts generals da las federaziuns da locaturs sco er da locataris u d’organisaziuns che fan valair interess sumegliants.
Art. 269b
La cunvegna ch’il tschains da locaziun stoppia vegnir adattà ad in index è mo valaivla, sch’il contract da locaziun è vegnì fatg per almain 5 onns e sche l’index naziunal dals pretschs da consum è previs sco index.
Art. 269c
La cunvegna ch’il tschains da locaziun s’augmentia periodicamain per in tschert import è mo valaivla, sche:
- a. il contract da locaziun vegn fatg per almain 3 onns;
- b. il tschains da locaziun vegn augmentà maximalmain ina giada
l’onn; e
- c. l’import da l’augment vegn fixà en francs.
Art. 269d
1 Il locatur po augmentar il tschains da locaziun da tut temp sin il proxim termin da desditga ch’è pussaivel. El sto communitgar – sin in formular approvà dal chantun – l’augment dal tschains da locaziun al locatari e motivar quest augment, e quai almain 10 dis avant ch’il termin da desditga cumenza.
2 L’augment dal tschains da locaziun è nunvalaivel, sch’il locatur: II. Excepziuns B. Tschains da locaziun indexads C. Tschains da locaziun graduads D. Augments dals tschains da locaziun ed autras midadas unilateralas dal contract tras il locaturDretg d’obligaziuns 82 220 a. n’al communitgescha betg cun il formular prescrit; b. n’al motivescha betg; c. smanatscha en la communicaziun cun la desditga dal contract u pronunzia quella en la communicaziun. 3 Ils alineas 1 e 2 valan er, sch’il locatur ha l’intenziun da midar autramain il contract da locaziun mo sin donn e cust dal locatari, spezialmain cun reducir sias prestaziuns vertentas u cun introducir novs custs accessorics.
Art. 270
1 Il locatari po contestar il tschains da locaziun inizial sco abusiv tar l’autoritad da mediaziun e quai entaifer 30 dis dapi la surpigliada da la chaussa e confurm als artitgels 269 e 269a e pretender la reducziun dal tschains, sche: a. el è stà sfurzà da far il contract da locaziun pervia d’ina situaziun d’urgenza persunala u famigliara ubain pervia da las relaziuns sin il martgà local da localitads d’abitar e da fatschenta; u b. il locatur ha – cumpareglià cun l’anteriur tschains da locaziun – augmentà considerablamain il tschains da locaziun inizial per la medema chaussa. 2 En cas da mancanza d’abitaziuns pon ils chantuns obligar ils locaturs da duvrar per lur territori u per ina part da quel il formular tenor l’artitgel 269d per far in nov contract da locaziun.
Art. 270a
1 Il locatari po contestar il tschains da locaziun sco abusiv e pretender ch’el vegnia reducì sin il proxim termin da desditga ch’è pussaivel, sch’el ha motivs da supponer ch’il locatur realiseschia in profit stravagà tenor ils artitgels 269 e 269a tras la chaussa dada en locaziun, e quai pervia d’ina midada essenziala da la basa da calculaziun, spezialmain pervia d’ina reducziun dals custs. 2 Il locatari sto far en scrit la dumonda da reducziun al locatur; quel sto prender posiziun entaifer 30 dis. Sch’il locatur na correspunda betg u mo parzialmain a la dumonda ubain sch’el na respunda betg entaifer il termin, po il locatari appellar entaifer 30 dis a l’autoritad da mediaziun. 3 L’alinea 2 n’è betg applitgabel, sch’il locatari inoltrescha a medem temp ina contestaziun da l’augment dal tschains da locaziun ed ina dumonda per reducir quel. E. Contestaziun dal tschains da locaziun I. Dumonda da reducziun 1. Tschains da locaziun inizial 2. Durant la locaziun Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 83 220
Art. 270b
1 Il locatari po contestar in augment dal tschains da locaziun sco abusiv tar l’autoritad da mediaziun en il senn dals artitgels 269 e 269a, e quai entaifer 30 dis dapi la communicaziun.
2 L’alinea 1 vala er, sch’il locatur mida autramain il contract da locaziun sin donn e cust dal locatari, spezialmain cun reducir sias prestaziuns vertentas u cun introducir novs custs accessorics.
Art. 270c
Cun resalva da la contestaziun dal tschains da locaziun inizial po ina partida mo far valair davant l’autoritad da mediaziun che l’augment u che la reducziun dal tschains da locaziun che vegn pretendì da l’autra partida na saja betg giustifitgà tras ina midada correspundenta da l’index. Art. 270d Cun resalva da la contestaziun dal tschains da locaziun inizial na po il locatari betg contestar tschains da locaziun graduads.
Art. 270e
Il contract da locaziun vala vinavant senza midadas:
- a. durant la procedura da mediaziun, sch’i na vegn betg cuntanschida in’enclegientscha tranter las partidas; e
- b. durant la procedura giudiziala, cun resalva da mesiras preventivas dal derschader.
Terz chapitel: Protecziun cunter la desditga abusiva en cas d’ina locaziun da localitads d’abitar e da fatschenta
Art. 271
1 La desditga è contestabla, sch’ella cuntrafa al princip da la buna fai. 2 La desditga sto vegnir motivada, sche quai vegn pretendì da l’autra partida. Art. 271a 1 La desditga tras il locatur è contestabla en spezial, sch’ella vegn pronunziada: a. perquai ch’il locatari fa valair en buna fai pretensiuns or da la relaziun da locaziun; II. Contestaziun d’augments dal tschains da locaziun e d’autras midadas unilateralas dal contract III. Contestaziun da tschains da locaziun indexads IV. Contestaziun da tschains da locaziun graduads F. Valaivladad dal contract da locaziun durant la procedura da contestaziun A. Contestabladad da la desditga I. En general II. Desditga tras il locaturDretg d’obligaziuns 84 220 b. perquai ch’il locatur vul chatschar tras ina midada unilaterala dal contract u in’adattaziun dal tschains da locaziun sin donn e cust dal locatari; c. sulettamain per intimar il locatari d’acquistar l’abitaziun prendida en locaziun; d. durant ina procedura da mediaziun u durant ina procedura giudiziala che stat en connex cun la relaziun da locaziun, nun ch’il locatari haja introducì la procedura en moda abusiva; e. avant la scadenza da 3 onns suenter la terminaziun d’ina procedura da mediaziun u d’ina procedura giudiziala che stat en connex cun la relaziun da locaziun, ed en la quala il locatur: 1. ha stuì suttacumber per ina part considerabla; 2. ha retratg u reducì considerablamain sia pretensiun u ses plant; 3. ha renunzià d’appellar al derschader; 4. ha concludì in’enclegientscha u è sa cunvegnì autramain cun il locatari; f. pervia da midadas da la situaziun famigliara dal locatari che na chaschunan betg dischavantatgs essenzials per il locatur. 2 L’alinea 1 litera e è er applitgabel, sch’il locatari po cumprovar cun documents en scrit ch’el saja sa cunvegnì cun il locatur davart ina pretensiun da la relaziun da locaziun, e quai ordaifer ina procedura da mediaziun ubain ordaifer ina procedura giudiziala. 3 L’alinea 1 literas d ed e n’èn betg applitgablas en cas da desditgas: a. pervia d’in basegn urgent dal locatur per sasez, per proxims parents u per quinads; b. pervia da retard dal pajament dal locatari (art. 257d); c. perquai ch’il locatari ha violà grevamain l’obligaziun d’avair quità e da prender resguard (art. 257f al. 3 e 4); d. pervia da l’alienaziun da la chaussa (art. 261); e. per motivs impurtants (art. 266g); f. pervia da concurs dal locatari (art. 266h).
Art. 272
1 Il locatari po pretender ch’ina relaziun da locaziun limitada u illimitada vegnia prolungada, sche la terminaziun da la locaziun avess per consequenza ina direzza per el ubain per sia famiglia che na po betg vegnir giustifitgada tras ils interess dal locatur. 2 Giuditgond ils interess resguarda l’autoritad cumpetenta spezialmain: B. Prolungaziun da la relaziun da locaziun I. Dretg dal locatari Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 85 220 a. las circumstanzas da la conclusiun dal contract ed il cuntegn da quel; b. la durada da la relaziun da locaziun; c. las relaziuns persunalas, famigliaras ed economicas da las partidas e lur cumportament; d. in eventual basegn dal locatur per sasez, per proxims parents u per quinads, sco er l’urgenza da quest basegn; e. las relaziuns sin il martgà local da localitads d’abitar e da fatschenta. 3 Sch’il locatari pretenda ina segunda prolungaziun, resguarda l’autoritad cumpetenta er, sch’el ha fatg tut il pussaivel ch’ins po pretender dad el per impedir la direzza.
Art. 272a
1 La prolungaziun è exclusa en cas da desditgas: a. pervia da retard dal pajament dal locatari (art. 257d); b. perquai ch’il locatari ha violà grevamain l’obligaziun d’avair quità e da prender resguard (art. 257f al. 3 e 4); c. pervia da concurs dal locatari (art. 266h); d. d’in contract da locaziun ch’è vegnì fatg – en vista ad in proxim project da midada da construcziun u da demoliziun – expressivamain mo per il temp limità fin al cumenzament da la construcziun u fin che la permissiun necessaria è vegnida concedida. 2 La prolungaziun è per regla exclusa, sch’il locatur offra al locatari ina cumpensaziun equivalenta per las localitads d’abitar e da fatschenta.
Art. 272b
1 La relaziun da locaziun po vegnir prolungada per localitads d’abitar per maximalmain 4 onns e per localitads da fatschenta per maximalmain 6 onns. En il rom da la prolungaziun maximala pon vegnir concedidas ina u duas prolungaziuns. 2 Sche las partidas concludan ina prolungaziun da la relaziun da locaziun, n’èn ellas betg liadas vi d’ina prolungaziun maximala ed il locatari po renunziar ad ina segunda prolungaziun. II. Exclusiun da la prolungaziun III. Durada da la prolungaziun Dretg d’obligaziuns 86 220
Art. 272c
1 Mintga partida po pretender ch’il contract vegnia adattà cun la decisiun da prolungaziun a las relaziuns midadas. 2 Sch’il contract n’è betg vegnì midà cun la decisiun da prolungaziun, vala el senza midadas per il temp da prolungaziun; resalvadas restan las pussaivladads d’adattaziun che la lescha permetta. Art. 272d Sche la decisiun da prolungaziun u sche la cunvegna da prolungaziun na fixescha betg insatge auter, po il locatari desdir la relaziun da locaziun sco suonda: a. en cas d’ina prolungaziun fin ad 1 onn cun in termin dad 1 mais per la fin d’in mais; b. en cas d’ina prolungaziun per dapli che 1 onn cun in termin da 3 mais sin in termin legal.
Art. 273
1 Sch’ina partida vul contestar la desditga, sto ella inoltrar la contestaziun a l’autoritad da mediaziun entaifer 30 dis suenter avair retschavì la desditga. 2 Sch’il locatari vul pretender che la relaziun da locaziun vegnia prolungada, sto el inoltrar la dumonda a l’autoritad da mediaziun: a. en cas d’ina relaziun da locaziun illimitada entaifer 30 dis suenter avair retschavì la desditga; b. en cas d’ina relaziun da locaziun limitada il pli tard 60 dis avant la scadenza dal contract. 3 La dumonda per ina segunda prolungaziun sto il locatari inoltrar a l’autoritad da mediaziun il pli tard 60 dis avant la scadenza da l’emprima prolungaziun. 4
Il process da l’autoritad da mediaziun sa drizza tenor la Procedura
civila96. 97 5
Sche l’autoritad responsabla refusa la contestaziun da la desditga tras
il locatari, sto ella examinar uffizialmain, sche la relaziun da locaziun po vegnir prolungada.98 95 Versiun tenor la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) 96 CS 272 97 Versiun tenor la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) 98 Versiun tenor la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) IV. Valaivladad dal contract da locaziun V. Desditga durant la prolungaziun C. Termins e proceduras95Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer 87 220
Art. 273a
1 Sche la chaussa prendida en locaziun serva a la famiglia sco abitaziun, po er il conjugal dal locatari contestar la desditga, pretender la prolungaziun da la relaziun da locaziun u far diever dals ulteriurs dretgs ch’il locatari ha en cas d’ina desditga. 2 Cunvegnas davart la prolungaziun èn mo valaivlas, sch’ellas èn vegnidas concludidas cun tuts dus conjugals. 3 Per partenadis registrads vala la medema regulaziun confurm al senn.99 Art. 273b 1 Las disposiziuns da quest chapitel valan per la sutlocaziun, uschè ditg che la relaziun da locaziun principala n’è betg dissolvida. La sutlocaziun po mo vegnir prolungada per la durada da la relaziun da locaziun principala. 2 Sche la sutlocaziun ha spezialmain l’intent da guntgir las prescripziuns davart la protecziun cunter la desditga, vegn la protecziun cunter la desditga concedida al sutlocatari senza prender resguard da la relaziun da locaziun principala. Sche la relaziun da locaziun principala vegn desditga, surpiglia il locatur empè dal locatari il contract cun il sutlocatari. Art. 273c
1 Il locatari po mo desister da ses dretgs ch’el ha tenor quest chapitel, sche quai è previs expressivamain. 2 Cunvegnas divergentas n’èn betg valaivlas. Quart chapitel: ...
Art. 274 –274g 100
99 Integrà tras la cifra 11 da l’agiunta tar la lescha da partenadi dals 18 da zercladur 2004, en vigur dapi il 1. da schaner 2007 (CULF 2005 5685; Fegl uffizial federal 2003 1288) 100 Abolì tras la cifra II 5 da l’agiunta 1 tar la Procedura civila dals 19 december 2008, en vigur dapi il 1. da schaner 2011 (CULF 2010 1739; Fegl uffizial federal 2006 7221) D. Abitaziun da la famiglia E. Sutlocaziun F. Disposiziuns stringentas Dretg d’obligaziuns 88 220


c: text/html

text:
La decisiun è tratga. Serge Alder daventa a partir dals 1 schaner 2019 nov directur da Bregaglia Engadin Turismo. Alder ha 31 onns, deriva oriundamain da Schlarigna ed ha lavurà ils ultims 5 onns tar San Murezzan Turissem en la partiziun sport e cultura.
Manar vinavant la Bregaglia
Tenor Bruno Pedroni, president da la cumissiun turistica, giaja a fin ina tschertga ch'ha durà pli ditg che spetgà. Dentant han ins gronda speranza ch’il giuven da 31 onns sappia dar novs impuls turistics a la regiun. Quai oravant tut grazia a sia experientscha e sia gronda rait da contacts.
Gist in onn suenter la catastrofa a Bondo haja la regiun numnadamain nair basegn da novs impuls, uschia Pedroni.
Sco i vegn communitgà enavant haja era l’Engiadinais grondas aspectativas. Uschia vuless Alder metter vinavant grond pais sin las occurrenzas enturn il festival da chastognas, dentant era promover novas purschidas sco per exempel occurrenzas da sport. Impurtant saja tenor el simplamain che la Bregaglia na perdia betg sia identitad.
RR novitads 15:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gerard Piqué
Gerard Piqué Bernabéu (Barcelóna, 2 ad Favràr dal 1987, a s lèś [ʒəˈɾaɾt piˈke BəɾnəˈBew] in catalàn e [ɟʝeˈɾaɾ piˈke BeɾnaˈBeu] in spagnōl) 'l è un śugadōr ad balòṅ spagnōl, difensōr dal Barcelóna e dla nasiunàl dal sò paéś.
In dla sò caréra 'l à vins, fra i àtar, tri scudét in Spaggna cun la maja blau-grana, un campiunâ ingléś c'n al Manchester United, tri cópi di campiòṅ (dū c'n al Barça e una c'n al Manchester) e i mundiài ad fólbar cun la Spaggna in dal 2010.
Fiól 'd 'n avucàt e dna diretōra 'd uśdàł, 'l è élt 192 cm e 'l péśa 85 chilo. 'L è spuśâ cun la cantànta culumbiàna Shakira.
Biugrafìa
Gl'inìsi
Uriginàri dla Catalógna, in dal 1997 a déś an al taca a far part dal setōr di śōvan dal Barcelóna e al gh armàgn soquànt an in fiṅ a ch'al Manchester United 'l al tōś sèg in dal 2004 faghénd-ag firmàr al sò prim cuntràt da prufesiunìsta.
In dū an al śōga sō déś partìdi in tut c'n i Red Devils (i diàvui rós) dòp ad chè al vîṅ mandâ in prèst a 'l Saragòsa. Cun gl'Aragunéś al śōga vint-a-dū partìdi e 'l fà anc 2 gòi. 'L è acsè che gl'ingléś i al vōl'n indrē par la stagiòṅ 2007-2008.
Al vìnsidi cun al Machester United
Turnâ in Inghiltèra, par Piqué a gh'è incóra pôc spasi fra i titulàr. Gerard al s pōl mét'r in luś in Champions League in du 'l fà dū gòi cóntar la Dinamo Kiev e la Roma.
I an c'n al Barça
Tgnû pôc in cunsiderasiòṅ in dla sò squàdra, Piqué al decìd ad turnàr in Spaggna firmànd par quat'r an c'n al Barcelóna. In dla stagiòṅ 2008-2009 Gerard al vins incòśa, Campiunâ, Cópa dal Rè e Champions League, śugànd quarànta-sinc partìdi e sgnand tri gòi. 'L an dòp al fà 'l pîṅ c'n al Supercópi Européa e Spagnōla e vinsénd anc la Cópa dal Mónd par club.
Al 26 ad Favràr dal 2010 Piqué al ślunga ìl cuntràt in fîṅ a 'l 2015. C'n al Barça al riva in semifinàl in dal Cópa di Campiòṅ ma 'l vîṅ batû par l'Inter ch'la vinsarà pò la Cópa. Piqué al séggna 'l gòl dla vitòria in dal ritóran ma a n è mia asè p'r arbaltàr al riśultâ. Ma la fèsta l'è sōl rinviàda a 'l an dòp quànd al catalàṅ al vins la sò tèrsa Cópa di Campiòṅ, sèmpar cónt'r i sò vèć cumpàgn dal Manchester United al 28 ad Maǵ dal 2011.
Cun la nasiunàl dal sò paéś al vins da titulàr la Cópa dal Mónd in Sudafrica in dal 2010 cóntar l'Ulànda in finàl, acsè cuma 'l iva prevìst al fōlp Paul.


text:
L'uvestg da Cuira, Vitus Huonder, vul sa fatschentar ils proxims dus onns tranter auter cun la dumonda, schebain i duai dar en l'avegnir in uvestgieu da Turitg. Uschia hai num en ina communicaziun dal uvestgieu.
La corporaziun catolic-romana da Turitg aveva giavischà l’onn 2012 da divider l’uvestgieu da Cuira e stgaffir in nov uvestgieu Turitg. Per consequenza hajan ins fatg sin quai ina vasta consultaziun e plirs discurs cun represchentants da las corporaziuns ecclesiasticas chantunalas e naziunalas.
Discussiuns interruttas pervia da la demissiun
Pervi da la demissiun planisada dal uvestg Vitus Huonder eran ils discurs davart quest tema vegnì interruts. Damai ch'el haja ussa puspè dus onns segirtad da planisaziun, veglia Huonder danovamain sa fatschentar cun la dumonda da divider l’uvestgieu.
L'uvestg Vitus Huonder aveva inoltrà sia demissiun sco quai ch'il dretg ecclesiastic prevesa, il di da ses 75avel anniversari l'avrigl. L’entschatta matg ha papa Francestg lura prolungà il temps d’uffizi dal uvestg per dus onns.
RR novitads 14:00


text:
Cussegliaziun
Per incumbensa da las vischnancas ademplescha l'uffizi dal servetsch social l'incumbensa da l'agid social persunal. Las collavuraturas ed ils collavuraturs dals servetschs socials regiunals adempleschan incumbensas en il sectur da la cussegliaziun persunala e famigliara facultativa e da l'agid social economic.
En connex cun la cussegliaziun e cun l'assistenza da fugitivas e fugitivs, da fugitivas e fugitivs admess provisoricamain sco er da persunas admessas provisoricamain lavuran las collavuraturas ed ils collavuraturs en spezial ensemen cun il post spezialisà per l'integraziun. Il post spezialisà per l'integraziun è responsabel en emprima lingia en il sectur da l'integraziun linguistica e da l'emprima integraziun professiunala. Ils servetschs socials regiunals surpiglian las incumbensas da la garanzia da l'existenza finanziala e da l'integraziun sociala. Latiers tutgan l'agid en dumondas da mintgadi en il sectur d'abitar, da la sanadad, d'assicuranzas, dals fatgs da pajament e da contract, dal temp liber u da scola. Per pudair far questa cussegliaziun dovri savens ina interpreta u in interpret.
Las cussegliaziuns èn gratuitas e confidenzialas.
Avais Vus dumondas u problems? Fixai in termin da cussegliaziun. As drizzai per plaschair al servetsch social regiunal da Vossa regiun.
Survista dals servetschs socials regiunals en il chantun Grischun.


text:
- Il disturbi tar ils numers d'urgenza 117, 118, 144 e 112 è eliminà. En il Grischun èn il numer d'urgenza da la Polizia chantunala ed il clom d'urgenza da la sanitad puspè en funcziun senza restricziuns.
- Era en ils auters chantuns è la situaziun sa normalisada, tut ils numers d'urgenza en Svizra èn puspè cuntanschibels.
- La Swisscom scriva sin sia pagina d'internet ch'els hajan pudì isolar cun success la funtauna dal sbagl. Uss stettian tut ils servetschs da telefonia puspè a disposiziun.
En bunamain tut ils chantuns da la Svizra èn ils numers d'urgenza 117, 118, 144 e 112 stads ord funcziun il venderdi da mesanotg fin a bun'ura. La rait da telefonins n'è betg stada pertutgada dal problem.
Tar lavurs da mantegniment hai dà in sbagl betg previsibel
La Swisscom ha infurmà davart la raschun per la panna da telefonar a numers d'urgenza da la notg passada. La panna saja capitada en connex cun lavurs da mantegniment vid ina plattafurma en in center da datas. Tar las lavurs haja dà in sbagl betg previsibel. La cumponenta en la rait haja pli tard pudì vegnir isolada.
La Swisscom haja chapientscha per las malsegirezzas e la gritta da politica e populaziun, hai gì num vinavant. L'interpresa vul examinar en detagl l'incap ed er manar in dialog cun politica ed autoritads.
BAKOM crititgescha
Ina tala panna na saja betg acceptabla. Uschia reagescha l’Uffizi federal da communicaziun BAKOM sin il disturbi da la notg sin venderdi. I saja uss impurtant da savair uschè svelt sco pussaivel, tge che saja stà il motiv per il disturbi:
Mintga panna che pertutga ils numers d’urgenza è ina da memia, di Maissen. Che la rait funcziunia, saja chaussa dal furnitur, en quest cas da la Swisscom. L’uffizi, che ha la funcziun da la surveglianza, possia examinar il disturbi e las mesiras che vegnian fatgas en consequenza.
Il 2020 plirs disturbis
Gia l'onn passà ha la Swisscom gì pliras giadas problems vid sia rait, e per part èn ils numers d'urgenza en plirs chantuns stads ord funcziun.
Disturbis han ins nudà ils 17 da schaner, ils 11 da favrer ed ils 19 da favrer dal 2020. L'Uffizi federal per communicaziun Bakom aveva sinaquai annunzià da far inquisiziuns.


text:
Metropolitana de Barcelona
La metropolitana de Barcelona a l'è el servizzi de metropolitana che 'l quatta la città de Barcelona e part del sò hinterland. A l'è gestida de Transports Metropolitans de Barcelona e Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya e, 'me per tutt el servizzi de straport publegh de la città, i tariff a hinn deciduu del Autoritat del Transport Metropolità.
La red a l'è longa 143,5 km e gh'è 163 stazion e per la pupart a l'è sotta terra.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
El lavorà per fà su 'na metropolitana a Barcelona hinn scominciaa del 1920 cont el Gran Metropolitano de Barcelona, la linia 3 de incoeu. A l'è stada inaugurada del 1924 e la conligava Plaça Catalunya a Plaça Lesseps.
Per l'Esposizion Universal del 1929 a l'è inauguraa el Ferrocarril Metropolitano Transversal, la linia 1 de incoeu, che la conligava Plaça Catalunya a Bordeta.
Dal 1995, per via de on decrett che 'l stabiliss l'accessibilità ai handicappaa, tucc i stazion hinn dree a vess adeguaa cont i ascensoeur e i marciapee a nivell del treno.
Red[Modifega | modifica 'l sorgent]
Operator[Modifega | modifica 'l sorgent]
I lign hinn gestii di different operator:
- TMB a l'è el pussee important e 'l gestiss i lign L1, L2, L3, L4, L5, L9, L10, L11 cont 102,377 km.
- FGC che 'l gestiss 4 lign (L6, L7, L8, L12), cont 21,284 km.
Servizzi[Modifega | modifica 'l sorgent]
Biliett[Modifega | modifica 'l sorgent]
La Red la dopera i biliett normai de la ATM de Barcelona. I pussee spantegaa a hinn:


text:
Truccazzan
Truccazzan (Truccazzano in Italian) a l'è on comun de 6000 abitant de la Provincia de Milan, ch'el fa part del Parch Adda Nòrd. On temp ona soa frazion, Cornelian (Cornegliano) l'eva on comun indipendent. El confina con la Provincia de Cremòna e con quèlla de Lòd.
El comun[Modifega | modifica 'l sorgent]
Fànn part de Trucazzan:
- El center
- La frazion de Incugnaa (Incugnate), a Nòrd, in direzion de Pozzoeu.
- La frazion de Albignan (Albignano d'Adda), a nòrd-est, vers Cassan su l'Adda.
- La frazion de Cavajon (Cavaione), a Est, vers Liscaa.
- La frazion de Cornean (Corneliano Bertari), a Sud, vers Comazz (LO)
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Truccazzan l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Abitàncc censìcc


text:
L'organisaziun d'agid per uffants «Save the children» avertescha d'in stadi da crisa tar la furmaziun – quai sco consequenza da la pandemia da corona.
Enfin la fin da l'onn pudessan bunamain 10 milliuns uffants esser sclaus per adina da l'instrucziun, surtut en pajais da l'Africa dal Vest e da l'Africa Centrala sco er en il Jemen ed en l'Afganistan, quai resorta d'in rapport da «Save the Children.» Pertutgadas il pli ferm sajan las mattatschas che vegnian sfurzadas da lavurar u era maridar sco minorennas.


text:
In manischunz era en viadi cun ina passagiera da San Bernardino en direcziun Mesocco. Curt avant Pian San Giacomo è l'auto vegnì giud via. La via era curclada cun naiv e l'auto aveva si be pneus da stad. L'auto è cupitgà e rudlà radund 20 meters la spunda giu. Ils pumpiers da San Bernardino e dal Corpo Pompieri Alta Mesolcina han gidà tar il salvament.
Sco quai che la polizia ha communitgà, sajan il manischunz ed ina passagiera sa blessads levamain. Els èn vegnids transportads cun l'ambulanza enl'ospital da Bellinzona. L'auto saja donnegià cumplettamain.
Durant las lavurs da salvament è la via chatunala stada serrada.
RR novitads 20:00


text:
Il favurit per questa cursa era in auter. Martin Johnsrud Sundby valeva sco il grond favurit per la cursa da 15km classic. Gudagnà ha dentant il Finlandais Iivo Niskanen.
Questa medaglia d'aur è l'emprima per la Finlanda durant quests campiunadis mundials.
Niskanen ha l'entir temp bajegià or ses avantatg cunter Sundby. La fin ha el gì 18 secundas avantatg sin quel. Bronz ha gudagnà il Norvegiais Niklas Dyrhaug.
Jonas Baumann ha mussà ina prestaziun solida ed è daventà 17avel. En sasez aveva el gì la finamira da vegnir tranter ils emprims 15, ma lezza ha el manchentà per pauc.
RR novitads 14:00


text:
La segunda partida dal club da hockey da Tavau cunter Genevra Servette aifer trais dis è stada in spievel da la partida dal mardi passà. Suenter las emprimas 20 minutas era il HCD cun 0:2 en retard. Enstagl da mussar en il terz d’amez dentant ina reacziun sco anc avant trais dis, n'è quai questa giada betg grategià. Genevra ha tegni il scepter da la partida enta maun ed ha cuntinuà da far squitsch. Suenter quaranta minutas era il HCD gia cun 0:4 en retard.
Empruvà da dar in impuls cun midar goli
Suenter quatter cunter gols è il di per Sandro Aeschlimann stà a fin. Il trenader Christian Wohlwend ha empruvà da far insatge ed ha tramess Robert Mayer en il gol. Cun quella acziun è il HCD sa dasdà in zichel. Curt suenter ha Lorenz Kienzle fatg l’emprim gol per il HCD. Per dapli na quai dentant betg basti. A Genevra è grategiada la revantscha, ed il HCD sto conceder che Genevra è durant questa stagiun simplamain meglier. Da quatter partidas encunter la squadra grischuna ha Genevra gudagnà trais.
Las ulteriuras partidas:
- Losanna – Lakers 4:1
- Lugano – Fribourg 3:2 suenter prolungaziun
- Berna – ZSC Lions 3:6
- Zug – SCL Tigers 3:1


text:
Il coronavirus ha er mess sin il chau la vita en ils alloschis d'asil en il chantun Grischun. Uschia valan reglas strictas per garantir la segirtad da requirentas d'asil e persunal. Plinavant ha l'emprima unda er sfurzà il chantun da prender en funcziun duas localitads da reserva a Mustér e Spligia. La pandemia haja pretendì bler flexibilitad, di Georg Carl, da l'Uffizi chantunal da migraziun e dretg civil. Plinavant possian els be occupar la mesadad da las capacitads dals alloschis.
Alloschis d'asil en il Grischun
Actualmain en funcziun èn ils suandants 7 alloschis d'asil:
- Center da repatriaziun Flüeli, Valzeina
- Center per l'emprima registraziun Foral, Cuira
- Center da transit Bahnhöfli, Trimmis
- Center da transit Landhaus, Tavau
- Center da transit Rheinkrone, Cazas
- Center da transit Rustico, Laax
- Center da transit Valbella, Litzirüti
Integraziun e repatriaziun franadas
Il chantun Grischun ha l'onn passà prendì si pli paucs requirents d'asil pervia da la pandemia. Da l'autra vart sajan er numerus process d'asil franads entras il coronavirus. Uschia p.ex. mesiras d'integraziun sco scolaziuns, uschia declera Georg Carl. Ultra da quai hajan requirentas e requirents ch'eran gia integrads en il martgà da lavur pers la plazza pervia dal lockdown ed uschia per part puspè stuì returnar en il center d'asil.
Betg be l'integraziun mabain er la via cuntraria – numnadamain il repatriar persunas che han survegnì ina responsta negativa, n'haja per part betg funcziunà. Quai pervia dal traffic da viadi internaziunal ch'è stà ubain è anc adina restrenschì fermamain. Uschia sajan divers process franads u almain limitads, uschia Georg Carl vinavant.


text:
«I sa tracta da migrants che na survegnan betg asil en la Grezia», ha ditg ina pledadra da l'organisaziun. Per gronda part sajan els gia turnads en lur pajais d'origin, il Maroc, il Pakistan, l’Afganistan, il Bangladesch ed auters pajais asiatics e da l'Africa dal Nord.
La IOM porscha als fugitivs in return segir. Latiers survegnan els in pitschen sustegn finanzial da 500 euros, sco emprim agid per la nov'entschatta en lur patria.
Las davosas emnas han plirs tozzels fugitivs empruvà da returnar sur sasez da la Grezia enavos en la Tirchia. I saja da supponer che cuntrabandists hajan empermess da transportar els vinavant en l’Europa centrala, ha ditg in uffizier da la guardia da costa greca.
RR novitads 15:00


text:
Tge ch’è per nus ina chaussa d’in pèr minutas, n'era per noss antenats betg pussaivel: Ir en l'apoteca. Els han stuì chattar en la natira meds cunter mals e malsognas. Tar animals u ervas han ins savens chattà medischina. Tranter auter er tar ils casturs.
Sch'ins fascheva chatscha sin casturs vegniva adina tratg a niz l’entir animal. Era il uschè numnà «Bibergeil». Tge che tuna suenter in med da potenza n'è nagut auter ch’in secret dal castur. E na, quest secret n'è betg vegnì duvrà sco med da potenza. Quest secret gidava da sbassar la fevra.
Tge substanza cuntegn quest «Bibergeil»?
L’entschatta dal 19 avel tschientaner han ins alura vulì savair, tge substanza miraculusa che quest secret dal castur cuntegnia. Ins ha scuvert l’acid da salicin. Ed tgi che consumescha aspirin ed ha schon ina giada legi il fegliet d’infurmaziun da la stgatla sa, ch’era l’aspirin cuntegn acid da salicin. Grazia a la chatscha dal castur han ins scuvert acid da salicin ed entras quai pudì sviluppar l’aspirin.
RR actualitad 11:00


text:
Ils aviuns vegnan adina pli gronds e pli grevs. Il pli grond aviun da passagiers è actualmain l'Airbus A350. Quel paisa dapli che 100 elefants! Ma co è quai pussaivel ch’in object cun ina tala paisa sa insumma sgular?
L’onn 2014 èn 3 milliardas persunas vegnidas transportadas cun aviuns. Uschia è sgular anc adina pli segir che charrar cun auto u cun bus. Tge sto tut vegnir fatg per che sgular saja segir? Il Minisguard declera.
In dals gronds aviuns è actualmain l'Airbus A380. Guarda sia prima atterada ils 20 da schaner 2010 a Turitg.


text:
Il praschunier american era vegnì arrestà il 2016 pervi da spiunascha e sentenzià ad in chasti da plirs onns. Il praschunier iranais era vegnì arrestà tar si'entrada en ils Stadis Unids il 2018. El haja cuntrafatg a sancziuns americanas, uschia la renfatscha.
Ils ministers da l'exteriur dals dus pajais han communitgà via Twitter ch'els engrazian a la Svizra per sia rolla tar il barat. La Svizra represchenta ils interess diplomatics dals Stadis Unids en l'Iran dapi la revoluziun islamica il 1979.
RTR novitads 16:00


text:
Entschet a dar scola a Sevgein ha Gion Gieri Sgier l'onn 1977, gist suenter il seminari. Cun il di dad oz ha el dà scola 40 onns en la medema vischnanca, en la medema scola, en la medema stanza.
L'onn 1977 ha Sevgein introducì ina scola cumplessiva e quai suenter che la scola era stada serrada set onns.
L’emprima scolara ch’el ha gì da sias uras ha quest onn 50 onns ed era vegnida en la quarta classa tier el en scola. Il pli paucs scolars ch’el ha gì èn stads nov en trais classas. Ils pli blers ch’el ha gì èn stads 19, medemamain en trais classas. Dasperas ha Gion Gieri Sgier fundà e manà la musica da giuvenils Steilalva.
Jau vai gugent dà mias forzas per il vitg da Sevgein.
El ha era surpiglià il chor viril e la finala midà quel en in chor maschadà. Ed ina da sias activitads preferidas è la gimnastica. Cun in surrir raquinta el, che la halla nova bajegiada ils onns 1987-88 haja gidà da tegnair el en il vitg da Sevgein. Oriundamain n'avevia el franc betg en il senn da restar 40 onns en il medem lieu.
Ussa, 40 onns pli tard, saja la segunda generaziun gia tar el en scola, e quai plaschia ad el. Cura ch'el avevia finì il seminari, avevia quai era num: Sche ti has dà 40 onns scola, sas ir en pensiun. Oz sappia el che 40 na tanschian betg, el haja anc quatter onns e speria da pudair finir sia carriera sco ella ha entschet, a Sevgein.
RR actualitad 17:00


text:
Il producent svizzer da substanzas chemicas e farmazia Lonza cumpra la firma americana Interhealth per 300 milliuns dollars. L'interpresa da la California producescha surtut ingredienzas da mangiativas per promover la sanadad. Interhealth porscha passa 15 products cun protecziun da las marcas.
Pass strategic
Cun questa acquisiziun fetschia Lonza in ulteriur pass sin sia via strategica da porscher products d’auta qualitad per l'entir sectur dal provediment da sanadad. Ultra da quai augmentia Lonza cun questa acquisiziun sia purschida sin ulteriurs secturs Quai communitgescha il concern cun sedia a Basilea.
Da la acquisiziun spetga Lonza sinergias considerablas. La surpigliada duaja esser terminada in settember.
RR novitads 09:00


text:
Ko ke la e stada ke son rua sul Ball dei Dolomiten-Ladiner
Co che la e stada che son rua sul Ball dei Dolomiten-Ladiner{RoB 138}
•1. Co che mi pare à fat a se malar.
L fajea la guida chest pere mi pare. Mben! n'outa l à menà n Englender su la Marmoleda. A jir n su l é jit menomal, mo jir n ju no l volea e no l se sfidaa. Chest pere mi pare no saea che far; de colp ge ven na bela idea tel ciaf - che fajel? - l taca l Englender te na corda e l ge disc che l vae dant, che l lo ten ben, ma amò no l volea jir. Corpodediana! a mi pare ge é vegnù la fota e l ge dasc n buton a sto Englender, che l lo porta n bel toch n ju per ste crepe, se sa ben, l lo tegnìa ben per la corda. Dapò l lo mola amò n toch più n ju e l lo bandolaa n ca e n la. Ja Penia i vedea sto Englender tan pìcol, che l parea n pulesc su na ciameija. Dò n pez mi pare l lo mola ndò n pech più n ju e ades ge parea a la jent, da Penia, che sto Englender fosse n agua; dò che mi pare l à molà sto pere mostro amò n pech n ju, i dijea che l é n malan n forma de drach. Da nef stat molà n pech più n ju, ge saea a la jent che vegne l Antecrist e {RoB 140} per chest i scomenza a dar ciampana e martel, che duta la jent vegnìa coran n piaza a veder che che é sozedù. Ence mi pare à sentù sto tananai la ju, e se à pensà: "Se i lo branca sto pere forest, dapò i lo copa", e per chest l lo mola n ca e n la, n ite e n fora, e ora l era chest Engländer te Fedaa, ora l era fora a Mortic, perché mi pare volea che sto forest se tegne su valch spiz. Scior scì! che fore d'Elba l se renta coi piesc tel gial del ciampanil e l ge porta ju la tombra. N l'outa l era justa chel Zao che conciaa le ore del ciampanil e l se ciapa sot la tombra. Se sà ben che l scomenza sobit a cridar, che i vegne a ge didar. Te n moment se bina n muie de jent dant lgejia a veder che che l é sozedù. Un l dijea che l é n spirito maligno sot la tombra, l auter l cherdea che fosse la trota che volea trotar l gial e la é sutada ju - mo n verità nesciugn no saea nia de segur. N'ultima i se à unì de reversar la tombra per veder che [che] l é de sot. E chest era ence l mior che i podea far. Ma n fati no i era bogn de la reversar, e i à cognù jir da chel mat de Zuzana {RoB 142} per tor ad imprest l musciat. I jonc chest musciat e duc chenc omegn e feme[ne], fenc e touse, bec e beze, deida a sto pere musciat, e a forza de dai e dai la se à reversà, e fora ven nveze del malan o de la trota - l pere Zao dut strassomeà. La jentaa a veder chi che l era de sot a chela tombra se à metù a grignar e é se n jita a ciasa. Per fenir la storia - nterdana chel Englender l é ruà al pe de la Marmoleda, l se à destacà da la corda e l é se n jit demez. Chest pere mi pare nveze l é vegnù ju da chel spiz ju per chele giacere e da la fadìa che l à fat l se à malà, e no tan temp dò l é mort. Co che l à fat a morir ve conte n autra sera. {RoB 144}
• II. Vortrag
La mort del pere mi pare A ve contar a voi, gio son n pere orfen de pare e de mare. Mi pare l é mort l dì de Sen Roch e mia mare n chesta dì. Mben! cogne ve contar co che l à fat a morir chel pere mi pare. L é mort canarejon braussa, straordinaria braussa! l é mort te na chef da stram e no sé se dal freit o dal ciaut. A ve dir a voi chest pere mi pare l era coscì revel fredolent semper ge jelaa; l era malà e l aea l maletich, e sta malatia l se l à trata ados a far l guida. N dì fra i etres die a mia mare: "Che fajone che a mi pare semper ge jela". "Gio ne sé", la respon, "di tu che tu t'es più ascort che gio". "Mben!" die, "gio sé na medijina, se chela no joa, no joa più nia. Ji a tor na chef de stram e l volon lear [M. learlo] ite dur, e l ciaf ge l fajon ite con n cuic e mpeon tel fornel bel fers". Belimpont! vae a tor na chef e l leon ite dur che no l podea se {RoB 146} mever. Alincontro, che conta che no siane bogn de meterlo su sun fornel e el no l era bon de ne didar, perché no l era bon de se mever. Gio peisse che che aon da far, te colp me ven na idea. "Mare", die, "ji a tor l manghen, che l volon manghenar su". Mia mare demez desche na schiratola e te n atimo la era jà chiò col manghen. Dapò leon chest manghen te colombel da fornel, ma che conta che aane demò na pala soula; can che l aane n toch n su l ne strosea ndò n ju. Dò che aane proà trei cater oute e nia no joaa, die a mia mare: "Ji a tor l mescol da la polenta che fosc l ne deida". Dapò a zeche maniera l on tirà su. Canche l é stat su sun fornel sto pere mi pare, die a mia mare: "Ji a far da marena, che son famà". Mben! La va fora te ciasa da fech a far sta marena, ntant domane mi pare se l à amò freit e l disc de scì. "Amapastegno!" die, "spetà!" Che fae, tole n toch de esćia e bate fech, e la pete te chist stram. Da chiò n moment {RoB 148} tacaman a fumar e da chiò n moment l era dut fech e fiama. Chist pere mi pare scomenza a zapolar e cridar: "Giojo Maria! che ciaut!" Gio daverje l usc e die: "Mare vegnì ite che mi pare zapola e l disc che l à ciaut!" Mia mare dut contenta ven ite col mescol da polenta te man, ma apena che l à vedù che [che] l é sozedù la crida: "Mostro de n bastart, che aste po fat su eh?" "Mare" die: "Ades no l é ora de criticar, ge vel vardar de studar". Mi mare furba ciapa la cocola de la not con bret e spes, e ge peta ju per l cragnio e a zeche maniera aon studà. Ma che conta che l àmena l' era separada dal corp e la sgolaa ntorn te stua, e l corp l era nfolimà. L era n ert che sgolaa ntorn stua. Die: "Mare, chi él chel ert che sgola aló?" - "Mat", la disc, "l é l' àmena de to pere pare, daverj' l usc che la vel fora, senó la ne bat fora i vieresc". Apena che l era davert l usc sta pere àmena fora e su per ciamin. {RoB 150} Gio fora dò, vardae dò, la vedee pìcola sta pere àmena sche n mòasen. Dapò vae ite te stua. Mia mare me speta co la garnaa e l tatl, e la scomenza a me dar, slepes la me dajea, che la me petaa da n piz a l auter. Ultimamenter é scomenzà a cridàr: "Giojo Maria! mare n é assà!" La lascia ló de dar e la se sent[a] te n scagn, e la scomenza a vaar. Can che l é stat passà via n pez, die: "Mare v'é passà la catarina, sione ndò amisc? Mben! che che l é l é, chisc pere mi pare l à fenì de tribular; ades, mare, volon meter l pare te bara". Mia mare la disc: "Co fajone a torlo ju de fornel?" - "Lasciame far a mi", die gio. Vae sul fornel e me poje co la schena tel pareie e co i piesc l parae fora; can che l é stat fora nsom, die: "Ades l ven, ciapàlo te gramial". Te chela che l sauta ju de fornel l à dat tant na gran tamerada, che parea che saute ju na bora de cerchies. Mia mare de sot e l banch da fornel sora via, e mi pare ence sora via. A veder chest, gio saute ju {RoB 152} dal fornel, e da la gran prescia che aee no menciaa tant che no ge peste a chest pere mi pare sul venter. Gio tire fora sta pere mia mare de chest muie e meton chist mi pare n bara. Dò die: "Mare, ades jì ja Catarinola, dijeie che la vegne su a ne didar far forandoi che a chi che compagna mi pare a la sepoltura ge dajon a duc n forandol". Bon, ven sta Catarinola taca man a far sti forandoi. Dapò die: "Mare anché dò mesdì fajé pizarei che no se volon far veder smuzich". Mia mare la disc: "Se no aon smauz!" Ma gio die: "Delegà puina". Bon, mia mare taca man a far chisc pizarei, ma che conta, che no aane panarel e l desch l era massa pìcol, ma mia mare per via de chel la sà che far, la peta n jeneie su n desch e scomenza a far pizarei ju per l jeneie. "Mare", domane gio, che fajede coscita, él n moto chel ló eh?" "Che veste po mai saer tu!" la me respon, e gio no é po più dit nia. Can che l era da magnar, sta pere Catarinola scomenza a frapar ju chisc pizarei e la dijea: "Oh che bogn, segur che nience l imperator no à da magnar mior che chest!" {RoB 154} Gio me pissae, se tu saesses, co [che] i é stac fac, dapò segur no tu dijesse che bogn no. Da not ge aon dat a la veia che stajea a vear apede l mort, da magnar e da beiver assà che l spirit no vegne a la magnar. L dì dò porton l pare a la sepoltura, e dò vegnon a ciasa. Gio die a mi mare: "Ades l prum che fajede jì sun palancil da daut a cazar la vermenaa". Amapostegn, volede che ve die che l era pulesc sche n ponjin e le sbonzes sche na tartaruga. N pulesc ge [é] sutà a mia mare su l pian dal ciaf e l ge [à] batù ite l cragno, e sta pere mia mare à tant revel sperdù, che la se à perdù la faela. Zacan la ven ju e gio domane co che la é jita, ma ela no me dasc resposta. "Ma", die, "mare, batede ndò la catarina eh, o ve mencel valch?" Ela la dasc sen, che no la é più bona de parlar. Sta mia mare, dò che la se à perdù la faela, l'é vegnuda tan cativa, che can che ge vegnìa chele birle la me dajea fregolade che la me portaa dai piesc levé. N'outa la me à dat de na reta che me é sutà l mal te le ombie dai piesc, e la me à rot n os, che no ere più bon de jir, e ela {RoB 156} me cognea portar. Ntant l é vegnù l temp de le àmene, e die: "Che fajone, l é l invern dant l usc e no on nia da magnar". Ela la dasc sen che no la sà che far. "Mben!" die, "gio sé ben che che fajon, jon per le puces fora per Nevatodescia e Sen Nicolò, ma me cognede portar, che de jir no son bon". Bon, l dì de Sent Scimon se partion, ela me peta su na ferchia de travers, sche n legn da fech. Can che sion stac fora Delba scontron chel "Mat de Zuzana", e scomenza a scimfernar e ne trar dò patac marc dapò l me é coret dò e l me à ciapà par i ciavìe. "Mare", die "menà demò le ame, che l é ora, senó l me zara amò via l ciaf". Bon, ruon fora a Cianacei. Ja chel "Ciaval del Partel" l era chel "Martel" che fajea su Sent Florian su n usc de stala, e ge on vardà sora n pez e l on desturbà talmenter che l fajea a sto Sent i cerchies del stoz da ite nveze, desche che ge vel, de fora, e el no se à mai ascort. Bon, sin jon e ruà ja la lgejia, l era n muie de jent. Me peisse, "lascia veder che che i fasc e che che l é da nef". L era doi {RoB 158} pitores che i volea ndorar l gial del ciampanil, e chisc doi l era Valeron e Jere de Tin. Ma che conta che no i era bogn de se far l pont, e che fàjei; i disc che i se tira su un l auter. Bon, taca na corda sun tet e tira su. Jere de Tin ge taca a Valeron na corda ntorn l col e scomenza a tirar. Can che sto pere Valeron l é stat n toch n su l butea fora la lenga de mez pe. Chi che vardaa sora i dijea che l vel leciar ju n pech chel polver che l é su le ore. Su che l é stat no l se movea; i cridaa su che l scomenze a ndorar, - nia - l era mez strangolà, i l à cognù lasciar ndò ju. Gio die a mia mare: "Sin jon che no l ne saute a dos". Canche sion stac ja pont Martel l "ciaval de Bartl" se n à ascort che l à fat da ite inveze [che] de fora i cerchies. Ge é vegnù tant la gran fota, che ne ponta dò col velicipè e ge sauta te le ame a mia mare e l la peta n ventron, e gio son sutà fora de sta ferchia e son rodolà ju scin a chel gnoch sot Sela ite. E dapò i à cognù tor zapa e zapin a me tirar fora, e mia mare vaaa e cridaa: {RoB 160} "Oh, mi Janjacom dal cher, t'aste fat mal eh?" Dapò la me trasc da nef su n sta ferchia e la me porta nant. Fora a Gries l era Menudol che ge nsegnaa a sear a so fi [= tous] e l dijea: "Coscì tu cognes far. Techetene na dermena e dapò trei oute vice, vice, vice e dapò fìo". Bon jon fora a Ciampedel fin col de Greva, e l era chi fenc de Nena Baisa, mascimo chel Tita che dijea che mia mare l é na Bregostana che porta l Orch, e so fra Piere volea jir a dar ciampana e martel, ma l era l ciampanil serà. Che fajel, va ja chi "Ponc" che vegne n aiut, e Tita de Scimon del Zot volea ne nfrizar con n schiop da archet, ma ge é crepà l spach e l é sutà n schena. Bon, ruon ja Mazin, die: "Mare chiamon ja l Moro a se beiber la cotara". Can che volon jir ite per usc se mpegnon sun usc, che no podaane più ite ne fora, che mia mare prest la me zaraa via l ciaf. Ven ca l ost e l crida: {RoB 162} "Pelamordidio! Che volede?" "Volassane n mez de cotara", é dit gio. "Ve pree, pelamordidio, stajé de fora che ve la done, che se vegnide ite me parède demez duc i avantores". Porta sta cotara e se la beon. A ma, volede che ve die che se aon perdù la tramontana, che nveze de jir ju per Chievacia jane da Bech nsu; canche sion stac su chel Pont de Job, scontron Davide e l disc: "Onder [= olà] petade coscì ngorsé?" "Po", die, "volon jir fora a Nevatodescia per le puce". Can che sion stac ja pont, Davide l disc: "Sta pere tò mare no à nia sul ciaf, vegnì via [a] ciasa che mia sor zota l à na capa bruna, che la portaa can che la jia a scola, fosc che la l à amò". Jon via, la cer sta capa e la la troa, e sta pera zota dut contenta la disc: "Ma ge volessa na cordela bruna su n som". "A", die, "se g'in met na rossa, che mia mare la é na socialista patoca". Bon, sin jon fora per chi Ramons; can che sion stac for'a Pera vardon via a Salin, l era na scritura che stajea su: "Osteria olà che no se paa nia". @ {RoB 164} "Mare", die, "jon via, se n beon na teisa". Can che sion stac apede majon, vedon doi pitores che renovaa Sent Crestofol; chisc doi l era Iosl e Sepele del Sloser. Ma che conta che i aea na getria tan curta, che Iosl se à cognù lear la getria su le spale a Sepele del Sloser la su che i fajea i rizi a l Sent con n penel for nsom n bachet, che parea l Chicherichì. J'on vardà sora n pez, dapò die: "Mare, jon ades a magner e beiber a scroch". Can che sion rué apede usc, sauta ca l cian (i ge dijea Turco), scomenza a ge zarar via d'intorn a mia mare. L i'à zarà la pedana, che la someaa patoch na stria de Vael, e dapò l me volea zacar via l ciaf a mi. N la uta mia mare l'à scomenzà a cridar aiut. Ven ju Tonele de Salin, e l disc: "Che mencia?" Mia mare la disc: "L Turco volea ge zarar via l ciaf a Janjacom". "Mben", l disc, "vegnì su e magnà e beé scin che un eie veit l auter". Sion jic su, on magnà e beù che prest mia mare la balaa la manfrina; dapò sin jon via (a) Poza. @ {RoB 166} Can che sion rué via Tita Bech, die: "Mare, jon a se comprar n forandol, che nant che ruassane for'a l Paboler la é lèngia". Can che vegnon fora dal Bech, te chel ort dei de von Rossi, vedaane doi pitores che se begaa. Gio varde miec via, e i é sobit cognosciui: l era Salvester de Piston e so fi, e i se begaa perché su un woppen l era da far a l leon le ombie e su l auter a le mosce i piesc. L veie l aea n penel con na seida soula, e sò tous fajea le ombie al leon con n penel da murador. Ge on vardà sora n pez; zacan l veie na à spià e l à dit che sin jane, che no i é bogn de lurar; ma perché i cridaa tant ad aut l à sentù l rot von de Rossi sto bael, e l à dit che sin jissane, che i pitores é desturbé e l ne domana olà che sin jon. On responù che jon fora per Nevatodescia per le puce. "Ah", l disc, "aede pas eh?" @END E gio die sobit: "Mia mare l à n pas tan che l "Riesenaimon da Viltau". "Ma no no", l disc, "ntene l passaport". "No", die, "fajede cont che n durassane?" "L é semper fat bon, se n aede", l me respon, "perché senó i ve mena te cuza". "Mben", disc {RoB 168} mia mare, "fajene un!" - "Speta n moment!" e l va te ciasa, da chiò n moment l capita con n passaport sche n porton de n tobià e l pesaa più che gio. Mia mare lo met su le ferchia sora me, e via. Can che sion rué via (a) Sin Jan via da chel veie Bechin sente che zachei bat tei vieres, e die a mi mare: "Halt! zachei vel parlar con noi". Ven ju Trinele de la Padela, e la disc: "Onder jide coscì ngorsé?" - "Ma", die, "volassane jir fora per Novatodescia per puce". "Ma", la disc, "chio ju ruade fora la Val dei Mocheni, cognede jir sa Vich". Ntant la cor via dal piovan a ne cusar a dir che sion doi ombre, che l vegne a ne sconjurar; na tal fegura l à fat mia mare coscì mpacada su, ma noi ntant siane ja sa Sudech. Canche sion rué vin piaza sa Vich, se à binà tant la gran jenia, che parea che i fajessa la comedia de Sent Bertol. L Vito de Focol volea ne tor ju l dessen, perché vegnissa coscì n bel cader a meter su n confalon da mort, e ence Tita de Fiech l à proà da ne fotografar. Ma nia, gio me n é ascort {RoB 170} e die: "Mare, remenà che i ne vel tor l dessen", e ela n moment l'era chiò l'auter ló, e coscì sion jic per la mont da Vich. Can che sion rué fora da Revizer, die: "Mare, chiamon a se beiber n got de selbstmord". Ela era sobit contenta, perché l era tant stenciada. Dò che aon beù sta cotera, mia mare à scomenzà a balbonar e gio me sentie bon de le ame. "Ma", die, "mare, ciapade ndò la faela eh?" E la disc: "Me par ence a mi che pian pian la ven". E gio die a mi mare: "Jion a la mora, cridà che che siede bona, che magari ve usade da nef a parlar". Se sa, sta pere mia mare can che la volea dir trei la cridaa: te-te-te, trei. Ultimamenter, la parlaa desche gio, e gio ere bon da jir soul. "Ades", die, "mare, peton demez sta ferchia, che no la duron più". Can che sion rué dal Carerseehotel, se on beù na teisa: aiegra sta mia mare, e ence gio, sin jon fora per l bosch de Tomera. Can che sion rué fora dal lach, scontron chi Esces da Soal, che i era stac a ge sonar la noza al Bettelrichter Überreiter. I se à vadagnà valch, e contenc i ne {RoB 172} sona ence a noi su. Sta mia mare me ciapa per n brac e me fasc balar. Ora siane te n busc, ora su n col. Con sta pedana rota la petaa sauc desche na ciaura; dò che l era stencia[da], la disc: "Ades sin jon!" Ruon fora dal Paboler, ntant de jir ite die: "Cianton valch can che sion te stua". E ela contenta la disc: "Ma che ciantone po?" "Oh", die, "cianton magari chela per gardener". Rué ite, se meton te mez stua e scomenzon:
Son po stat'a Ortijei tut i muc mi a tralascià,
St. Antone de maride vedla muta no voi resté
Ne la biejes e ne ciure, mefo voi po più vardé
La cajon son pa ben cheste, che me voi po maridé
Can che son po na pera stenta, che no é po più polenta
Son po soula a mel vadagné i mos masi a mel pittlé.
{RoB 174} Mostgno, i ne à petà fora. Chela zota del Paboler ne à trat dò l masl, che me à batù ite la crepa e la me à sfolà l ciapel, e i omegn ne corea dò col frel. Can che sion rué sot majon l era n ciancel da passar; sta mia mare peta n saut sora fora, che me parea n comediant can che l fasc saut mortal, e ence gio volee petar n saut sche mia mare, ma gio me é mpegnà col bragarel su na spelten e no ere più bon de me despatinar. {RoB 176} Mia mare tol fora la britola e taa via l bragarel. "Bon", die. "jon fora dal Dorfer e cianton per todesch, che senó i ne bat amò na uta ite la crepa". "Also mare, strom!" ja da ite dal usc me é metù "habt acht!" E chi moches i dijea: "A ma chest l é bel om, l con esser stat coi sudé". E i me à domanà se son stat co i sudé, e con che regiment che son stat. E dit: "Col regiment sbredalari!" "Ah!" n regiment coscì no i à mai sentù nominar. Gio die: "Creise ben, l é n regiment che no l é auter che flotte burscen". Bon, scomenzon a ciantar per todesch:
I bin a normer taifl
I con si nit marscir
Fercafe maine faife
Und trink a olbe bier
Postegno, chi moches scomenza a ne trar dò puce e i ge n à trat una te bocia a mia mare, che i ge l à slargiada da una oreia a l autra che la parea la bocia d'un lion. Gio die: "Mare sin jon da chiò nant che i ne fregola del dut". Jon a Busan dal medico Zeruk a se far giustar la bocia e la crepa. L ge concia la bocia con n trat de cialié. "Mare", die, "jon fora per l Brenner che {RoB 178} chiò no fajon afares. Jon ite per l Sarntol passon l Penzerjoch e ruon via (a) Trens a prear l Segnoredio e la Madona, che i ne deide, che scin a ora la n'é jita scialdo mal." Bon, dò che on fat nosce funzion, sin jon a Sterzing; ló la disc mia mare: "Gio no son più bona de jir più nant". Se sà, famé che vedaane le steile eren [eraane bzw. siane] duc doi, ma n bon umor aee amò, e die: "Mben, ne la pruma ferata che rua, montade ite e can che rua l condotier a pizocar la carta dijé che carta no aede e scioldi no n aede da gin dar, e cortelade no n volede". La speta - ven sta ferata e la monta su, rua sto condotier e domana dò la carta. Can che l à sentù che carta no la n à, l disc: "Speta veia stria che te voi nsegnar". L la ciapa per l ciuf, l la tira fora de vagon e l la peta su la machina a ciaval. Se sà, sta pere mia mare da mez nju la se brujaa e da mez nsu la se giaciaa. Can che la é stada a Stafflach la se à fermà; i l'à tiràda ju da sta machina e i l' à petada te n piz. Ntant gio son jit a pe fora per l Brenner. Can che son rua a Ried veide vegnir n liegna con n ronzen {RoB 180} su le spale; l ruà più vejin e l é cognosciù: l era l Moroder, che vegnìa ju da chi monc. L me à contà che l é stat a cerir reijes per far medejine, perché n la uta l à fat n pech l fuscer; ma l era coscì n om criticous, l à domanà se me piza a tacar bega. @ Dò che j'é responù de no, l me à contà che na uta l é jit for'a Laion, e taca bega chel Hausknecht e che ora l era el te sot e ora l' auter sora via; n'ultima chist Hausknecht l à petà chist Moroder "sot la tola che l cialea ora con doi odles da maladet". Dò che l me à contà na teisa, gio min vae nant. Can che son ruà a Schelleberg l é vegnù n sgorle de vent, che l me à levà per aria e me à portà fin a l Brennersee e ló son sutà tel lach, e just'aló l era l Oberoffizial Ploner, n gardener, ai fresć e l me à vedù sutar te l'aga. mpruma l é sciampà, l cherdea che fosse n cocodril, ma dò che é cridà ajut l é vegnù de retorn e l me à tirà fora. Bon vae ju a Stafflach, cere sta mia mare, ma no ere bon de la troar; zacan la me à vedù e la me {RoB 182} chiama. "Ma", die, "mare, siede voi eh? siede nfumada desche n parolot". Chi moches i dijea che l é n malan vestì da fémena. Bon, ciapon su e jon te Schmirn ite; can che sion rué ló, die: "Mare", die, "jon a se l prear a dormir, che gio é na son tremenda". Belimpont, dant usc de la pruma ciasa che aon troà, l era la moca sun usc. Ge preon l alberch: "Sci" la disc "podede star, ma l é mort l moch e l é n bara, sta sera ven jent a dir l rosare e l cognede ence voi dir con noi". On dit de scì, e dapò la disc: "On i miscionari, sta sera i fasc l ultima perdicia e i dasc la benedizion papale, perchest cognede jir te lgejia". Ence con chest eren contenc. Can che l era stata fenida sta benedizion, vegne de fora e die: "Ma mare", die, "che fajede coscita?" - E ela la disc: "Ma palpe demò olà che podesse meter sta benedizion papale". "Po", die, "metevela te capa bruna, che la stasc ciauda e fosc che doman aede na coa de capec". Bon, jon a cartier; zacan rua chisc moches a dir l rosar e dò i scomenza a ciantar; sche che é capì i ciantaa chesta, ma no {RoB 184} sé segur:
Aus der Hoasa aus der Pfoat
Er ist schon in die Ewigcoat.
Bon, jon a cena; l era patac, fae dal gros e stokte milk. Da zeche ora de not scomenza mia mare a jemar e a dir: "Ho Ioso Maria, che slonfada che son!" Gio ge respone: "Molà l canon, dapò l é dut bon". "Ma se no son bona", la me rspon. "Bon", die, "se no siede bona dapo lascià ló". Ndoman levon su bonora e jon fora per n bosch, e mia mare lascia fora n pet do l auter; l parea propio canonade. L'à dat na tamarada che se a scorzà n larsc; da chiò n moment n autra canonada, e chest larsc se à schiapà e l é vegnù ju na lavina che prest se ciapaane te sot, e da chiò n moment da la paura n autra canonada e de chesta la se à crepà la piata del piet e la é restada ló stinca e morta. Ades me pense "che fae po? l mior sarà de men jir dò la sepoltura". Mben, min vae a ciasa, e ncontra l Brenner me arpita n liegna e l disc: "Onder vaste po scì ngorsà?" "Oh", die, "min vae a ciasa che mia mare la é morta, e ades son soul sul mondo". {RoB 186} Su la domana da olà che son, j'é dit che son n Ladiner. "Onder él chest Ladinerland?" l me à domanà. E gio g'é dit che l é Ampezzo, Badia, Gardena, Livinarlonch e Fascia, e che gio son de Fascia. "Po dapò", l disc, "t'es n Krautwalscher". "Ma mostgno de mostgno", die, "no star a dir amò n' outa Krautwalscher, che ades ognun sà che se disc Ladiner, senó te sbreghe la grasela". L m'a domanà scusa e dapò l m'à contà che sta sera i Ladiner a Innsbruck i à n bal. Sobit m'é pissà: "cogne jir fora a troar mi camerades" e gio fora! che i ciavie stajea fora dret; can che son stat da la Triumfforte scontre n om con n ciapel de fer e l me domana olà che vae. "Che te mporta a ti, ence gio no t' é domanà olà che tu vas". Ma el l daverc l colet e l me moscia la spada, e gio é scomenzà a zitrar e tremar e me peise o che l e n general o a dertura n corporal. El ntant l me ciapa zenza dir parola per l ciufol e l me mena ju per zità. {RoB 188} Can che sion rué ju da la giunta perovinciale l era n muie de jent; l Coloselli e l Demattia se begaa chi che sà miec fotografar e ence sto polizainer che me menaa l é restà a veder che che l é. Zacan rua l Oberkomissär Granruaz; a vederne l disc: "Oe, oe Polizainer, che moto él po chest? ge tirade fora i ciavie a chest pere liegna". Dapo l me varda fit e l disc: "Ma olà volede po jir?" "Gio", die, "voler jir? Ades cogne jir olà che l scior Polizainer me zara, senó aee l intenzion de jir ja la "Crousc biencia" perché mi lontslait à nché n bal aló". "A, t'es n Ladiner", l disc, "gei demò con me, che te mene ju". Can che sion rué su n sala, l era n muie de Ladiner o ognun aea valch auter da magnar e da beiber. Na part aea n litro de purons e pan, n'autra aea sciampagner col grauen cas. E l era d'ogni sort de jent de picoi e de gregn, de bie e de burc, ma l più bel ere mpò gio, che t'un ama aee {RoB 190} le brae te ciuzé e te l'autra aee n ciuzon, nsoma n bel om. Bon, zacan l é stat la fin, on tout cumià, sion sin jic teisc sche bore, che un eie vedea l auter. Dapò son ndò min jit ta Penia; nant che min jir g é augurà a duc n felice Carnescial e n tocaman a vaar.


text:
356
Avenimeent[Modifega | modifica 'l sorgent]
- 8 genar: i autorità romann proeuven a catturà Sant'Atanasi de Alessandria, sospettaa de avè sostegnuu l'usurpador Magnenzi, ma quell lì el scappa in del desert, appress ai mònegh de Mont Nitria.
- El futur imperador roman Giulian el ven battuu di Alemann in la Battaglia de Reims.
- A Roma la scomincia la costruzion de la prima Basiliga de San Peder.
Nassimeent[Modifega | modifica 'l sorgent]
Necrulogi[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Lollian Mavòrzi, general e politich roman (n. 330).
- Vetranion, general roman.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Modell:Calendari00


text:
Jeanne Moreau è stada enconuschenta en sia rolla sco «Femme fatale» tar il public ma era tar ils reschissurs. Sco dunna independenta ed attractiva è ella stada fitg dumandada tar ils producents da film.
Moreau era enconuschenta per sia vusch rauca ed ha duront varga 50 onns giugà en passa 120 films. Tranter auter films che han scrit istorgia, sco «Ascenseur pour l'échafaud» dal reschissur Louis Malle. Cun quai crimi è Moreau vegnida enconuschenta il 1957.
Tschintg onns pli tard, cun la rolla sco dunna che charezza la libertad en l'istorgia da triangul, «Jules et Jim» da François Truffaut, ha Moreau lura pudì lantschar sia carriera internaziunala.
Intellect e passiun
Moreau è stada in giast regular tar festivals da film, tranter auter a Cannes ed a Berlin. Per sia ovra da la vita ha Moreau survegnì il 2000 a la Berlinale l'urs dad aur. Sco motiv è vegnì numnà ch'ella haja cumprovà en numerusas rollas sia abilitad da giugar cun rollas intellectualas e passiunadas.
Ella haja giugà tut il pussaivel. Sia abilitad da sa midar ha Joseph Losey, in da blers reschissurs ch'ella ha lavurà ensemen, numnà ina miracla.
Ella è ina dunna che vesa sa sezza davant numerus obstachels e che surmunta quels cun duvrar tut sias abilitads.
L'emprima giada davant la camera è ella stada il 1948. Ella haja lavurà cun ils pli gronds da la branscha. Cun Jean-Paul Belmondo e Peter Brook en il film «Moderato cantabile» e dasper Marcello Mastroianni en «La notte» da Michelangelo Antonioni.
Palma d'aur per sia ovra da la vita
Er en Germania è l'actura franzosa stada dumandada. Rainer Werner Fassbinder ha dirigì il film «Querelle» cun ella e Wim Wenders il film «Jusqu'au bout du monde». L'onn 1976 ha Moreau debutà sco reschissura cun il film «Lumière», cun ina istorgia davart quatter amias. En Frantscha e Jeanne Moreau era stada enconuschenta sco chantadura.
Jau chal cura ch'jau sun morta.
Moreau ha survegnì blers premis durant sia vita. Tranter auter era la palma d'aur a Cannes per sia ovra da la vita l'onn 2004. Ina vita senza giugar n'ha ella betg pudì s'imaginar.
RR novitads 14:00


text:
Happy to chat benches munta tant sco: Banc per glieud che dat gugent ina baterlada. En tut la Gronda Britannia datti enturn 100 da quests bancs ed era auters pajais sco il Canada, la Germania u ils Stadis Unids han introducì da quels bancs. Sin quest banc datti numnadamain ina tabla che declera che sulettamain glieud che vul dar ina baterlada astga seser.
In banc fa frunt a la criminalitad
Il cumenzament da questidea è stada en lEngalterra. Ashley Young, in policist che lavura dapi 20 onns tar la polizia criminala, ha gì lidea. Dentant nha el betg gì lidea perquai chel sa sentiva isolà u persul, mabain per far frunt a la criminalitad. El di che persunas cun pauc contact social sajan pli periclitadas da daventar inunfrenda din act criminal. El enconuschia numnadamain in cas nua china dunna veglia saja vegnida cugliunada din criminal pervia da quai. Il criminal che è sa dà ora sco emploià da banca ha vulì daners da la dunna. Ella ha giudì uschè fitg quest contact social chella ha creà confidenza. La fin finala haja ella pajà 25000 francs sin in conto dubius. Quai fiss stà devitar schella avess gì dapli contacts socials.
La disfidanza en esters
Vinavant dettia spezialmain en la Gronda Britannia ina vista negativa encunter persunas ch'ins n'enconuscha betg. Ins saja fitg disfidant, dentant cun quella tabla duajan ins prender la tema a la glieud.


text:
La lescha duai remplazzar quella dal 2004 e resguardar las cundiziuns da basa ch'èn sa midadas en l'agricultura ed en l'alpegiaziun.
Dapli daners per lavurs supplementaras en scola
Plinavant ha il cussegl communal adattà sin l'emprim d'avust 2015 il reglament per las indemnisaziuns da lecziuns da team e lecziuns da nivel da la scola da la vischnanca da Vaz. Per l'onn da scola 2015/16 vegnan mess a disposiziun bun 26'000 francs per remunerar prestaziuns supplementaras dals scolasts, ch'han scolars en classa che dovran in ulteriur sustegn pervi da flaivlezzas.
Approvà statuts Regiun Albula
En connex cun la refurma territoriala dal chantun Grischun èn vegnids approvads per mauns da l'urna ils statuts da la nova Regiun Albula, che duai cumenzar l'emprim da schaner 2016.
RR novitads 20:00


text:
Avant 45 onns muriva la mesadad dals umens cun 70 onns, las dunnas cun 75. Quai communitgescha l'Uffizi federal per statistica. Il 2014 èn malsognas da la circulaziun, cancer e demenza stadas las raschuns las pli frequentas per la mort. Per l'emprima giada èn ils mortoris pervi da demenza dentant tschessads in zic. Persuenter è il dumber da mortoris entras suicidis assistids creschì.
Tut en tut èn 63'938 persunas mortas l'onn 2014 en Svizra. Quai èn 1'000 pli pauc che l'onn avant. Il 2014 èn er mortas damain persunas giuvnas, tranter 1 e 19 onns. Tar quella sparta ha i dà 8% damain mortoris che l'onn avant. En cifras èn quai 188 uffants e giuvenils che han pers la vita il 2014.
RR novitads 14:00


text:
Quest onn festivescha Babylonia ils emprims diesch onns d’existenza – nus vegnin a returnar a quest eveniment en in davos numer da questa annada. Mo quai che fa a nus spezial plaschair e da pudair concluder l’emprima part da la seria da numers didactics davart las linguas e las culturas svizras. Suenter il numer davart il rumantsch (3/1998) è vegnds publitgads ils numers davart il franzos (3/1999) e davart il talian (2/2000). Ed uss è damai en roda la lingua e cultura tudestga.
Quest numer, che cumpara gist ad uras per il congress internaziunal dals magisters da tudestg (dals 30 da fanadur als 4 avust a Lucerna), è vegnì coordinà a moda excellenta da dr. Hans-Peter von Flüe-Fleck che terminescha cun questa contribuziun sia collavuraziun en la redacziun. Von Flüe-Fleck è stà in dals fundaturs da Babylonia ed ha segnà marcantamain la revista; sia persuna vegn a mancar en nossa redacziun.
Cun quest numer davart la lingua e la cultura tudestga vulessan nus colligiar ina dumonda en tut sia simpladad naiva: Èsi lubì da siemiar il siemi d’ina Svizra vairamain multiculturala e multilinguala? Nus crajain bain, essend che paucs stadis han la fortuna d’avair ina istorgia enritgida da la coexistenza paschaivla da tantas linguas e culturas. E nus pensain che quest patrimoni duessia pudair determinar er noss futur e forsa schizunt pudair servir sco exempel per auters pajais. Mo ina tala perspectiva duai esser colliada cun ina cundiziun che nus vulessan gugent drizzar a tut ils Svizzers da linguatg tudestg: na tralaschai betg il dialect svizzer tudestg, surtut pervi da sia impurtanza culturala e sia funcziun sco generatur identitad, mo entschaivi puspè a tgirar ed appreziar il tudestg da scrittira. Essend ch’el è lunsch davent da represchentar in privel, pudess il tudestg da scrittira represchentar ina funtauna d’enritgiment e surtut in mied da contact e da communicaziun cun las minoritads da noss pajais. Signals en questa direcziun fissan balsam per las minoritads e per la coesiun culturala e politica da la Svizra sco “Willensnation”.
Che la lingua tudestga - en sia cumplexitad remartgabla - è eminentamain impurtanta per la Svizra, quai pon ins trair da las excellentas contribuziuns en quest quadern. In viadi captivant spetga ils lecturs che chattan diversas stimulaziuns, betg il davos en l’agiunta didactica elavurads dad intginas studentas ed intgins students da l’universitad da Friburg. (Red.)


text:
Bunas cundiziuns per fatschentas en il Grischun, quai saja indispensabel per carmalar fatschentas e start-ups en la regiun, uschia Walter Schlegel, ch'è actualmain cumandant da la Polizia chantunala. El propona en quest connex da dar credits da partenza per interpresas giuvnas. Tiers tutgia er in bun lieu da scolaziun cun divers studis. Er las plazzas da lavur less el segirar e pussibilitar bunas colliaziuns da traffic public.
Per quai vul Walter Schlegel s'engaschar
- bunas cundiziuns economicas per il Grischun
- bunas cundiziuns da viver e lavur per persunas en la periferia
- ina buna rait d'internet spert per l'entir chantun
Experientscha sin nivel communal
Walter Schlegel è stà otg onns en suprastanza da la vischnanca da Trimmis. Dals candidats per la regenza è el il sulet che n'ha nagina experientscha en il Cussegl grond. Plinavant è el stà enfin tar sia elecziun sco cumandant en la direcziun da la PPS Grischuna – tranter auter sco vicepresident.
RR actualitad 12:00


text:
Jovian Hediger e Roman Furger èn vegnids segunds en il sprint da team da skating a Ulricehamn en Svezia. Pli spert ch’il duo svizzer èn be stads ils Talians De Fabiani / Pellegrino. En l’arrivada han ils Svizzers gì in avantatg d’ina mesa segunda sin ils Svedais.
Roman Schaad ed Erwan Käser han era mussà ina ferma prestaziun. Els han la fin finala dentant stuì sa cuntentar cun il rang 8.
Era plaz da podest per las dunnas
Nadine Fähndrich e Laurien van der Graaff èn vegnidas terzas davos la Slovenia e la Svezia. En il sprint final ha Fähndrich tranter auter distanzià l’Americana Jessie Diggins.


text:
Il guaud tutga tar il spazi da viver da la selvaschina. Perquai è il chantun bain pront da tolerar in tschert quantum da donns vi da la bostga giuvna. En ils ultims onns haja dentant dat vi e pli donns, scriva il chantun. La consequenza saja ch’il guaud n’arriva betg pli dad esser guaud da protecziun - e 2/3 dal guaud grischun è guaud da protecziun.
La regiuvinaziun natirala dal guaud n'è betg pli suffizienta en tscherts lieus.
Las mesiras da prevenziun n’hajan betg gidà bain avunda, uss na restia pli auter che diminuir las bestgas. Per l’Uffizi da chatscha e pestga vul quai dir concretamain: limitar las bestgas e sajettar in numer da tschiervs, chavriels, chamutschs en las regiuns bassas, capricorns en Engiadina e portgs selvadis en il Grischun dal sid.
Envierns miaivels han laschà crescher la populaziun da tschiervs
Ils envierns miaivels han fatg in stritg tras la planisaziun da chatscha da l’uffizi. L’uffizi stima la cifra da tschiervs en Grischun sin radund 16’500 chaus. Las cifras da sajettar selvaschina sajan bain vegnidas ademplidas per gronda part, scriva l’uffizi vinavant. I haja dentant dat mo pitschnas perditas da selvaschina disgraziada durant l'enviern sco er ina rata da reproducziun pli gronda.
Ils envierns miaivels dals ultims onns han laschà crescher il dumber da tschiervs a stimads 16 500 chaus la primavaira.
En mira èn las vatgas-tschierv
Per l’uffizi vul quai dir: sajettar dapli animals feminins. En 8 regiuns vegn perquai la quota d'animals feminins fixada nov sin 55%. Il plan da prelevaziun prevesa passa 5’200 tschiervs respectivamain passa 2700 animals feminins. En pli vegn midada la cultivaziun dals asils da selvaschina, il link avra en ina nova fanestra. En 60 da quests territoris vegnan applitgads differents models per pudair sajettar dapli animals durant la chatscha auta.
Cler resta però er per l’uffizi ch’il success da la chatscha auta dependa era da l’aura: «Sch'i dat naiv il settember, vegnan tenor l'experientscha sajettads blers tschiervs.»
Ed era tar ils chavriels vegn rinforzada la chatscha sin chavriels feminins
Per prevgnir ch’ils animals sa disgrazian l’enviern rinforza il chantun la chatscha sin animals pli flaivels: A la chatscha auta vegn dada libra ina segunda chaura-chavriel e la chatscha sin ansiels-chavriel vegn extendida en l'entir chantun sin ils ultims quatter dis.
Tar las autras chatschas na dettia tenor il chantun betg grondas adattaziuns.
Termins da chatscha 2016
Funtauna, il link avra en ina nova fanestra Uffizi da chatscha e pestga 02-07-2016.
RR novitads 09:00


text:
Il currider da 34 onns procura per l'emprima medaglia d'aur per la Svizra al campiunadi europeic d'atletica leva ad Amsterdam. Il Svizzer ha gudagnà il mezmaraton cun in temp da 1:02:03 uras. Abraham ha gia decis la cursa suenter 17 kilometers, cura ch'el ha auzà il tempo ed uschia distanzià il Tirc Kaan Kigen Özbilen ed il Talian Daniele Meucci.
Er aur per team
Medemamain ha il team svizzer gudagnà la medaglia d'aur a l'ccurrenza dal mezmaraton. Quai grazia al 15avel plaz da Julien Lyon ed il 26avel dad Adrian Lehmann. Per il resultat da team vegnan numnadamain ils trais megliers temps adids.
La cursa da las dunnas ha dominà la Portugaisa Sara Moreira. Meglra Svizra è stada Martina Strähl sco 15avla.
RR novitads 11:00