text:
La nova campagna d'infurmaziun da l'agid cunter aids vul augmentar la motivaziun da far il test tar persunas che na laschan betg far quel per tema dal resultat. Plinavant vul ella evitar la discriminaziun nungiustifitgada. Persunas che sajan HIV-positivas e fetschian ina terapia ch'ha success, n'infecteschian nagin, n'er betg tar il sex.
Quai scriva l'agid cunter aids en sia communicaziun per lantschar la campagna. Quai na saja però anc adina betg enconuschent a bleras persunas en Svizra. La savida duai perquai reducir la tema ed ils pregiudizis envers persunas ch'èn HIV-positivas.
Ord l'archiv:
RTR novitads 11:00


c: text/html

text:
Per survegnir access a l'Edifizi dal parlament dovran collavuraturas e collavuraturs da medias da princip in'accreditaziun u ina legitimaziun d'access. Tut las infurmaziuns e tut ils documents chattais Vus sutvart. Il
fegl d'infurmaziun per collavuraturas e collavuraturs da medias infurmescha Vus davart las reglas da gieu en il parlament.
Accreditaziuns da di
Per survegnir in'accreditaziun dal di stuais Vus As annunziar almain 3 uras ordavant tar la Secziun Infurmaziun dals Servetschs dal parlament.
Talun d’annunzia Accreditaziuns da di
Sche la dumonda na vegn betg inoltrada almain 3 uras ordavant, ston ins far quint cun in temp da spetga pli lung. Las collavuraturas ed ils collavuraturs da medias che han basegn d'access, ston pudair s'identifitgar cun ina carta da pressa.
Legitimaziun permanenta C1
Per survegnir in legitimaziun permanenta C1 (access senza preannunzia) stuais Vus inoltrar la dumonda sutvart almain 3 emnas ordavant tar la Secziun Infurmaziun dals Servetschs dal parlament. Quest access è resalvà a collavuraturas e collavuraturs da medias che dovran en il rom da lur contribuziuns schurnalisticas regularmain access (almain 12 access durant la durada da la valaivladad) a l'Edifizi dal parlament.
Talun d’annunzia per in legitimaziun permanenta C1
Accreditaziun permanenta (Legitimaziun permanenta C)
La Secziun Infurmaziun dals Servetschs dal parlament na dat naginas accreditaziuns permanentas. Per accreditaziuns permanentas è responsabla la
Chanzlia federala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radund 3 milliuns vegnan a custar las renovaziuns vi dal museum Segantini. Oravant tut las mesiras da segirezza ston vegnir adattadas al temp d’ozendi. En il museum sa chattian purtrets da plirs milliuns francs.
Mintg’onn visitian radund 30’000 persunas il museum Segantini a San Murezzan. Per San Murezzan e quel museum in magnet turistic. Ovras da Segantini ma era dad auters artists chattan ina plazza vi da las paraids dal museum che stà sut protecziun da monuments.
Il pli impurtant e la renovaziun e adattaziun dal sistem d’alarm a las novas prescripziuns, ma era il sistem d’alarm da stizzar fieus sto vegnir adattà.
Il museum dess però era daventar pli attractiv, ins prevesa perquai da realisar in lieu per sa tschentar e baiver in café. Il museum dess retschaiver in standard che è inevitabel per restar attractiv.
La populaziun da San Murezzan decida ils 23 settember sur d’in credit da 2.8 milliuns francs.


text:
Dapi il cumenzament dal 21avel tschientaner lieuan ils glatschers en in tempo da record. A questa conclusiun vegn in studi dal World Glacier Monitoring Service cun sedia a l'universitad da Turitg. La sminuaziun actuala da 50 cm fin in meter saja 2 fin 3 giadas dapli che durant il 20avel tschientaner ha ditg l'autur dal studi Michael Zemp. En diversas regiuns dal mund sajan ils glatschers talmain ord l'equiliber ch'els lieuan era senza ina midada cuntinuanta dal clima.
Specialmain pertutgà èn ils glatschers en las Alps, per exempel il glatscher d'Aletsch. Il studi sa basa sin in register da glatschers che rimna dapi passa 100 onns las datas sin l'entir mund. Disponibel èn radund 47'000 infurmaziuns da 2'300 glatschers. Intginas van enavos sin il 16avel tschientaner.
Glatschers pateschan da la chalur
Entras la chalur il fanadur èsi da temair ch'ils glatschers svaneschan aunc pli baud che quintà. Tenor David Volken, l'expert da glatschers ed aua gronda da l'uffizi federal da l'ambient, è la stad 2015 fin ussa sumegliant greva per ils glatschers sco l'onn da record 2003. Il fanadur saja stà 4 fin 5 grads memia chaud cumpareglià cun la media dals ultims 30 onns, gi Volken. Uschia saja la neiv da l'enviern passà, che protegia ils glatschers la stad, gia svanida uss sin fin 3000 meters autezza, gi Volken. Ils glatschers sajan uschia senza schurmetg en il sulegl.
Proporziunalmein èn ils glatschers pitschens sco quel dal Vorab sur Laax pertutgads pli fitg da la chalira ch'ils pli gronds glatschers sco per exempel il Morteratsch (en la regiun dal Bernina). La massa gronda na saja numnadamain betg uschè sensibla sin midadas da temperaturas.
RR novitads 14:00


text:
Brasc
El brasc (parnonzi locai: [bras], [brɛʃ], [brah][1]) in anatomia l'è la porzion de l'art de sora strengiuda in tra i articolazion de la spalla e 'l gombed (idove l'è che 'l partiss l'avambrasc). In del parlà de tucc i dì però con brasc intendom tutt l'art de sora, e donca tutt quell che 'l partiss de la spalla infina a la man.
El nomm[Modifega | modifica 'l sorgent]
La parolla brasc la riva del latin brachium, con l'istess significaa. La troeuvom in tutt i lengov neolatinn (italian braccio, frances bras, spagnoeu e galizian brazo, romanc bratsch, catalan, forlan e ocitan braç, portoghes braço, romen braț, sicilian vrazzu, ladin brac, sardegnoeu bratzu, napoletan vrazzo).


text:
Avocatt fiscal
L'avocatt fiscal a l'è el reppresentant del Stat in d'on process penal, part del ministeri publegh e in d'on quaj Pajes magistraa, che 'l guida i indaginn penai e 'l mena innanz l'azion penala.
De solit in di Pajes de common law a l'è retegnuu 'n liber professionista, despess elegiuu, che 'l reppresenta, oltra che 'l Stat, anca la vittima del riatt, menter che in di Pajes de civil law a l'è retegnuu 'n reppresentant del Stat articolaa in di sò division e despess dipendent del governo, ma gh'è di Pajes compagn de l'Italia indova che hinn autonom.


text:
Codesch funsil
Igl uffezi digl register funsil è cumpetent da manar igl codesch funsil digl cumegn da Surses e cotras responsabel pigl antier andamaint da contracts tgi stattan an connex cun taragn e schaschant.
Igl codesch funsil dat sclarimaints e stat a disposiziun per discurs e cunsegliaziuns tgi pertotgan affars cun bagns funsils. Pianavant è igl codesch funsil cumpetent da rediger e legalisar affars da dretg e testificaziuns notarialas.
Igl biro digl codesch funsil sa catta a Savognin, all'adressa Stradung 50.


text:
Anc adina dovran automobilists en Baviera pazienza. Per part èn vias e tschertas lingias da viafier bloccadas. Vitiers èn vias serradas pervi dal privel da lavinas. E per ils proxims dis annunzian ils meteorologs tudestgs anc dapli naiv. Autoritads, pumpiers e forzas auxiliaras emprovian il decurs dal glindesdi da rumir la naiv e plantas crudadas per ch'il traffic public possia puspè circular sco usità.
Plirs morts – cunzunt pervi da lavinas
A Wackersberg en la Baviera Sura è ina persuna morta. Roma è crudada sin in skiunz da turas da 44 onns. Tenor las autoritads era el persul da viadi. Trais ulteriuras persunas èn mortas en lavinas en la regiun.
RR novitads 10:00


text:
Avant circa in mez onn, la notg da dumengia sin glindesdi ils 14 d'avust, è la stalla da giaglinas dal pur da bio Markus Alpiger arsa cumplettamain. Tut ils circa 2'000 animals èn ars en las flommas ed era la butia cun products dal bain puril e bunamain tut las maschinas agriculas che sa chattavan en la stalla èn vegnidas destruidas. Per il pur da Rueun èsi dentant spert stà cler ch'el vegnia puspè a bajegiar si la stalla.
Nova stalla en temp da record
Strusch sis mais suenter il brischament, pli exact ils 22 da december, ha el gia puspè pudì laschar ir las emprimas giaglinas en la nova stalla. Quai saja stà pussaivel perquai ch'ils fundaments dal bajetg na sajan betg vegnids donnegiads e n'hajan betg stuì vegnir reconstruids.
Cun bajegiar la nova stalla ha Markus Alpiger era gist anc fatg insaquantas midadas. Uschia consista il nov bajetg da dapli metal e pli pauc lain, quai che porta avantatgs pertutgant l'igiena. La halla nua che las giaglinas pon ir en il liber l'enviern ed il giagliner sez sa chattan uss pli u main sin il medem nivel. Persuenter èn las maschinas agriculas uss parcadas en il plaun sut da la stalla.
RR actualitad 17:00


text:
L'emprim sto Pierin Vincenz vegnir elegì sco commember independent dal cussegl d'administraziun. Sche quai grategia duai el er gist surpigliar il presidi, scriva la Repower en ina communicaziun.
Vincenz è il mument er il president dal cussegl d'administraziun da l'assicuranza Helvetia. Ultra da quai è el engaschà en ulteriurs cussegls d'administraziun. Enfin il mars 2016 è el stà CEO da la banca Raiffeisen.
La radunanza extraordinara da la Repower è mardi proxim, ils 21 da zercladur.
RR novitads 7:00


text:
Il duel valeva sco duel da las duas flaivlas equipas en la Gruppa B nua che anc l’Engalterra e la Russia fan part. Per omaduas equipas era quai cler ch’il victur ha meglras schanzas da cuntanscher ils otgavels finals.
En la 10avla minuta ha il star da Wales Gareth Bale marcà il 1:0 per Wales. En la 61avla minuta han alura ils Slovacs pudì egualisar la partida tras Ondrej Duda. 10 minutas avant la fin en l’81avla minuta marcà alura Hal Robson-Kanu il 2:1 per Wales.
Engalterra parta ils puncts cun la Russia
L’Engalterra aveva surtut en l’emprima mesadad dal gieu bunas schanzas. Cun bler anim han ils Englais pudì crear bunas schanzas. La precisiun ha dentant mancà. En la segunda mesadad han ils Englais alura pudì marcar il gol tar il 1:0 en la 71avla minuta.
En la prolungaziun han alura ils Russ anc pudì vegnir avant il gol englais ed han pudì egualisar la partida. Ils Englais han uschia anc mai pudì gudagnar ina emprima partida a gronds campiunadis da ballape.
RR novitads 23:00


text:
Gia dapi plirs onns datti problems severs en la Siria. Adina puspè demonstrescha ina part dal pievel dal pajais african sur emnas encunter la regenza. I ha gia dà millis morts e nagin fa insatge encunter la violenza da la regenza da la Siria envers l'agen pievel. Ma pertge na fa nagin insatge encunter? Il Minisguard orientescha davart ils conflics en la Siria.
Sut controlla
Il pievel da la Siria sto avair tema da lur president Assad. Tut tgi ch'è encunter el vegn mess en praschun ubain perfin mazzà. Il plan da pasch da l'ONU, l'Organisaziun da las Naziuns Unidas, duai garantir pasch en la Siria. Perquai visitan observaturs da l'ONU la Siria e discurran cun la glieud. Vinavant ha l'ONU introducì sancziuns encunter la Siria. Muntan sancziuns ch’ils abitants da la Siria ston anc endirar dapli?
Nagin ruaus en la Siria
Cun demonstraziuns pretenda il pievel ch’il president Assad sa retiria. Sco president da la Siria e schef da l’armada fa el perfin guerra cunter il agen pievel, il pievel ch’è encunter el. Tenor il plan da l’ONU na dastga Assad betg pli trametter l’armada cunter il agen pievel. Ma, sa tegna el vidlonder?
Il rapport da l'Organisaziun da las Naziuns Unidas demussa cler. En la guerra da la Siria è vegnì cumbattì cun armas chemicas.
Il president da la Siria, Baschar al Assad, duai laschar entrar experts en il pajais e laschar destruir tut las armas chemicas. Quai tuna bain n'è dentant betg simpel.
Attatga militara cunter la Siria
La notg da venderdi ils 13 d'avrigl sin sonda ils 14 d'avrigl 2018 han ils Stadis Unids, la Frantscha e la Gronda Britannia attatgà la Siria.
Viver lunsch davent da chasa
La guerra en la Siria e la crisa dals fugitivs ha da bler da discutar en ils ultims onns. Mohammed ha scrit davart ses viadi da la Siria en svizra ed è cun quai text daventà segund en ina concurrenza da scriver a Landquart, il lieu nua che il giuven da 10 onns viva uss cun sia famiglia. Nus avain discurrì cun el davart ses lieu da derivanza, il viadi qua en svizra che el ha tematisà en ses text ed il nov da chasa.
En l'Irlanda spetga Alma sin la decisiun, sch'ella dastga restar. Entant ha'la emprendì da sunar clavazin.


text:
Cun in’iniziativa dal pievel vul la Partida socialdemocratica distgargiar persunas cun entradas bassas tar las premias da cassas da malsauns. Quai rapporta la «NZZ am Sonntag».
Ils delegads da la PS duajan uffizialmain approvar l’uschenumnada «Iniziativa da premias» il zercladur. La finamira saja da limitar ils custs per las premias a maximalmain 10% da las entradas d’ina chasada. Las premias da cassas da malsauns sajan s’augmentadas a tala moda ils davos onns, che famiglias stoppian per part impunder fin 20% da lur entradas – argumentescha la partida.
Cuosts da premias creschan dapli che las subvenziuns chantunalas
Finamira da l’iniziativa n’è betg en emprima lingia da reducir ils custs da las premias en general, mabain d’augmentar las subvenziuns individualas per uschia reducir ils custs d’ina chasada en relaziun tar las entradas. Dapi 2011 na suondia il budget per reducziuns da premias dals chantuns betg pli il svilup da las premias. Vul dir, ils custs per las premias èn creschids pli ferm che las expensas dals chantuns per subvenziunar las premias individualmain. Uschia argumenteschan ils iniziants.
RR novitads 09:00


text:
“Aon ciapà, dal Stat, n finanziament global, per la “Olimpiades”, de 120 milions – l’à dit l President Fugatti. De chisc na quota de 60 milions la vegnarà durèda per l miorament e l smaorament de la mobilità, con ejic positives che restarà en esser. L projet BRT l’é chel che la Provinzia la ge met dant ades ai teritories enteressé per na valutazion da fèr adum. L’é stat pissà ence a de autra ipoteses de mobilità, zis enteressantes e modernes, che aboncont les à limic per chel che vèrda sia sostegnibilità finanzièla. Podessa esser che dotrei de chestes, soraldut cheles che perveit n miorament di impianc portamont, les posse donventèr zeche da ge meter apede al projet che revèrda l trasport publich co la coriera, che l’é scialdi strategich. Se vegnissa ite de etres finanziamenc, per ejempie euroeegn, podassane i conscidrèr. L Recovery Fund, empede, per coche l’é stat pissà anché no l pel vegnir durà percheche l perveit tempes de apalt zis curc respet a na opera desche chesta”.
Andreatta l’à despiegà en curt chel che l’é stat fat enscin a la adozion col decret de la ipotesa projetuèla che à inom BRT. Del 2010 Fascia aea palesà n muie l besegn de miorèr l trasport publich. Dò, l miorament de la perferida basèda su la doura de la corieres l’à engaissà a se emprevaler de chest sistem de trasport. Del 2017 se à scomenzà a pissèr a n miorament de chest servije, tras la doura soraldut de mesi olache pel montèr più jent e che i é più sorii, ence con na entrèda zenza sćialins per didèr i utenc sun cariega da rodes, e donca col miorament de la strèdes, col svilup de corsìes spezifiches, neva fermèdes e piazai dai auti.
L’obietif – l’à dit Andreatta , - l’é dantdaldut l miorament del trasport extraurban co la coriera, servije “universèl”, che resta l zenter de la perferida de trasport publich”. “Chest model - l’à dit amò Martorano – miora i tempes di viajes coi mesi publics, zenza pioramenc per i tempes per l trafich di auti privac, se no adertura n miorament, ajache la soluzions toutes smendra l peis del trafich publich.”
Te na scontrèda aposta, l projet l vegnarà vardà fora ensema coi Ombolc che ensema col Procurador Detomas, i seghitarà a lurèr per meter jù de etres projec soraldut tel ciamp de la mobilità tras impianc, integré co la infrastrutures jà en esser.
Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia
(Traduzione a cura dei Servizi Linguistici e culturali del Comun general de Fascia)


text:
Da nov pon scolaras e scolars da l’Institut Otalpin Ftan far in uschenumnà «IB-Diplom» – quai è l’equivalent internaziunal d’ina matura en Svizra. Quai ha communitgà la scola media engiadinaisa.
«IB-Diplom»
Il program da diplom è vegnì sviluppà il 1968 a Genevra. La finamira è da pussibilitar ina furmaziun equilibrada, da levgiar la mobilitad geografica e culturala e da promover la chapientscha internaziunala. Il program sa basa sin in plan d’instrucziun da dus onns cun sis roms e cumpetenzas-clav en tuttas disciplinas.
Quest diplom vegn renconuschì da las universitads impurtantas sin l’entir mund. Sco i ha num en la communicaziun, saja l’Institut Otalpin Ftan vegnì accredità da la «International Baccalaureate Organisation IBO». Uschia haja l’institut fatg in grond pass en vista a sias stentas per meglierar la recrutaziun da scolars e scolars da l’entir mund, hai num vinavant.


text:
Al cumenzament dal marsch da commemoraziun han las persunas taschì durant 4 minutas e mez. Uschia èn ellas sa regurdadas simbolicamain vid las 4 uras e mez ch'il teenager Michael Brown era giaschì sin via suenter sia mort.
Puspè cravals
Suenter il marsch da commemoraziun hai dà cravals. Tenor rapports da perditgas è almain ina persuna vegnida blessada tar sajettims. La polizia ha confermà la sajettada via twitter.
Ulteriuras acziuns
Curt avant la commemoraziun aveva in policist american danovamain sajettà giu in afroamerican che n'era betg armà. Per oz han pliras gruppaziuns appellà ad in di da la malobedientscha civila.
RR Novitads 07:00


text:
Tenor Gian Peter Niggli, il vicepresident da l'uniun da cursa San Murezzan, è il problem che l'uniun svizra per cursas da chavals n'accepta betg cursas uffizialas da notg. Uffiziala è ina cursa lura, sch'ins po far scumessas sin chavals.
Fin ussa, damai tar las ultimas duas ediziuns dal Night Turf, haja ins anc desistì d'avrir ils biros da scumessas, di Gian Peter Niggli. I saja dentant in fatg che uschè giajan a perder raps che fetschian era da basegn en in temp nua ch’i daventa adina pli difficil d'organisar las occurrenzas da White Turf, a las qualas era il Night Turf appartegna. Ils custs creschian.
Il num Night Turf resta
Era sche l'occurrenza quest onn n'ha da far pli nagut cun cursas la notg. Quai duai però sa midar. Els hajan uss in onn temp per persvader l'uniun svizra per cursas da chavals. La cumprova, che las cursas da notg na sajan nagin problem per ils chavals, hajan els gia purtà cun las ultimas duas ediziuns.
RR actualitad 08:00


text:
Da manaivel da Tersnaus en Lumnezia ha in automobilist fatg in accident mesemna suentermezdi enturn las 15:20 sin la via da Val. En ina curva a sanestra è ses auto vegnì giud via e crudà sur 150 meters d'ina plaunca taissa giu. L'auto è la fin finala sa fermà en il letg da l'aua. Il manischunz da 25 onns n'è betg sa blessà.
Tenor la Polizia chantunala saja el sa deliberà sez or dal vrac e turnà sin via. Terzs hajan transportà el per controlla en l'ospital regiunal a Glion. L'auto è vegnì demolì dal tut.
RR novitads 10:00


text:
Tennessee
El Tenessì a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 109.247 km² e una pupulaziun de 5.900.962 abitant.
A l'è tacaa a nord al Kentucky e a la Virginia, a ovest al Missouri e a l'Arkansas, a süd al Mississippi, l'Alabama e la Georgia, a est a la Carolina del Nord.
La capital a l'è Nashville (569.891 abitant). La cità püssee pupulada del stat a l'è Memphis (650.100 abitant). Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Knoxville, Chattanooga e Clarksville.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Tennessee al gh'ha 11 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun. Modell:Tennessee


text:
Ussa èsi cler. François Fillon è il candidat dals conservativs per las elecziuns presidenzialas da la primavaira che vegn en Frantscha. Suenter che bundant dus terzs da las vuschs èn dumbradas ora ha el obtegnì bunamain 70% da las vuschs, ha communitgà la cumissiun electorala. Ses concurrent Alain Juppé ha obtegni 30% da las vuschs ed ha gia acceptà sia terrada.
Per mesiras radicalas
François Fillon pledescha per refurmas radicalas en la politica economica e sociala. Plinavant vul el avair meglras relaziuns cun la Russia.
Etappa fitg impurtanta
Las elecziuns presidenzialas èn previsas per l’avrigl e matg che vegn. Las elecziuns preliminaras dals conservativs vegnan visas sco etappa fitg impurtanta. «Il victur da las elecziuns preliminaras è davent da damaun il favurit da las proximas elecziuns presidenzialas», ha scrit la gasetta «Journal de Dimanche».
Per las elecziuns presidenzialas da l’onn che vegn vegn attestà als conservativs bunas schanzas. Tenor enquistas pudess lur candidat fruntar sin la populista da la dretga Marine Le Pen dal Front National.


text:
Il 2005 era Georgina Quinter stada a sepultura da ses aug. Cun vegnir a chasa vesa ella in um che va en biro e serra l’isch. L’emprim pensa ella che quai saja ses um, dentant il pullover n’enconuscha ella betg. Ella avra l’isch dal biro ed il lader scappa.
L’emprim mument n’hai jau betg realisà che quai sajan laders. Jau sun currida suenter ad els, n’hai dentant betg pudì tiers els.
Nagin temp per tema
Georgina Quinter ha anc studegià, tgi che possedia l’impertinenza d’entrar sia chasa, senza ch’insatgi dad els saja d’enturn. Forsa giuvenils dal vitg? Pir suenter ha ella realisà che laders avevan rut en.
L’emprim temp suenter l’infracziun è quai stà in curius sentiment. Cura ch’jau vegn a chasa clom jau l’emprim hallo per mirar, sch’insatgi è en chasa. Tema n’hai jau dentant betg.
Traplà ils laders
In mais suenter l’infracziun ha la polizia traplà la banda da laders. L’ura, ch’era vegnida engulada, n’ha la famiglia Quinter betg survegnì enavos. Ils laders eran persunas creschidas che sfurzavan giuvenils da rumper en. Dad in maun è Georgina Quinter leda, ch’ils malfatschents èn vegnids tschiffads. Ella ha dentant era cumpassiun cun ils giuvenils che vegnan malduvrads dals creschids da far quellas infracziuns, perquai che giuvenils na vegnan betg chastiads uschè sever sco creschids.


text:
Sion ha gudagnà il quartfinal ordaifer cunter Rapperswil da la Promotion League cun 2:1. Lez ha dentant merità respect per sia prestaziun. Curt avant la fin dal gieu ha Rapperswil schizunt manchentà ina gronda schanza al pari da 2:2. Gia en la terza minuta ha Robert Uldrikis sajettà l'emprim gol per Sion ed en la 22avla minuta ha Grgic sajettà il 2:0 cun penalti.
Gaudino sajetta YB en il mezfinal
Lucerna ha pers a chasa cunter il campiun svizzer YB medemamain cun 1:2, dentant pir suenter prolungaziun. Grazia ad in gol da bellezza en la 116avla minuta stat uschia il campiun svizzer en il mezfinal. Il gieu tranter Lucerna ed ils Young Boys è stà in cumbat equivalent. En la 33avla minuta ha Margiotta sajettà il 1:0 per Lucerna. Be ina minuta pli tard ha Nsame egualisà. Lura è il gieu stà in vi e nà. Cunter la fin dal gieu è YB vegnì pli ferm. En la prolungaziun ha Lucerna empruvà da controllar pli fitg il gieu ed ha era gì schanzas da decider il gieu. En la 116avla minuta ha Gaudino da YB dentant survegnì il bal ord casualitad e sajettà direct en il cantun dal gol.
Gia dumengia vai vinavant
Dumengia proxima dattan uschia YB cunter Sion l'emprim mezfinal. Il segund mezfinal, quel tranter Basilea e Winterthur, datti lura ils 25 d'avust. Il final da la Cuppa svizra è lura ils 30 d'avust a Berna en il stadio da Wankdorf.


text:
39030 San Martin de Tor
Telefon: 344 1554055
Telefon calonia: 0474 453003
E-Mail: klsottsas(at)yahoo.de
Nr. C/C Bancar: Cassa Raiffeisen Val Badia San Martin de Tor
IBAN: IT 63 K 08010 58830 0003040004931
Radio dla Ploania: 93.7 Mhz
Santa Lizia é na santa che á vit ti agn incër 286 y 310 a Siracusa. Süa fossa é gnüda ciafada dailó tla catacomba de S. Giovanni cun na iscriziun che testemoniëia süa veneraziun bele dër adora. Por perié do la varijun de süa uma, dess Lizia ester jüda da jona a Catania söla fossa de Santa Agata. Tl som l’á la santa inviada da se dediché ala fede y al aiüt di püri y ti á dit danfora le martíre. Sön chësta s’ára despartí da so cherstian che l’á plurada por süa fede cristiana y sües opres de ciarité dan dal imparadú Dioclezian, sot a chël ch’ara é spo gnüda copada.
L’inom Lizia significhëia la Lominosa: Do la liënda se metôra söl ce na gherlanda de ciandëres por jí tla scurité dles catacombes a ti porté aiüt y da mangé ai cristians ascognüs. Do süa mort án defata metü man da veneré sües relicuies y da fá sö dlijies a so onur.
Por l’interzesciun de Santa Lizia periunse che Idî nes dëides da testemonié nosta fede tl amur y tles opres de ciarité. Tl medemo tëmp orunse ince rengrazié dla löm di edli y perié ch’i odunse le monn y nosc compit ch’i un söla tera cun i edli de Dî.
Le consëi de cöra da Lungiarü inviëia düc dër bel en Les Antles, ai 18 de jügn a fetejè para la festa di 150 de consacraziun dla dlijia da Lungiarü.
Por l`abelimënt dla festa ele plü manifestaziun sciöche dal program injuntè.
I se confertun a chësc gran y bel avenimënt y sperun te na gran partezipaziun ince da pert dles altes cöres!
Les manifestaziuns è chëstes:


text:
Ils protagonists n'avessan betg pudì esser pli differents: d'ina vart l'econom Jon Erni che deriva da la part tecnologica e da l’autra vart l’artist da renum internaziunal, Not Vital.
Ils radund 50 preschents, giuvens e vegls, han tadlà cun grond interess las duas istorgias cumplettamain diversas. Ma finalmain han omadus cuntanschì lur finamira sulettamain cun grond engaschament e passiun.
Nagins plans concrets
Oravant tut la giuventetgna ha pudì profitar dals raquints dals dus enconuschents protagonists, ma era dal pli giuven preschent sin il palc, da Nicola Roner che ha realisà in siemi cun avrir ina disco a Scuol.
L’intenziun era en prima lingia da motivar giuven e vegl da discurrer ensemen sur da problems actuals en la regiun, e quella finamira han ins accumplì. Sumegliantas sairas prevesian els perquai d’organisar era en avegnir, uschè il moderatur Not Carl.
RR actualitad 12:00


text:
La Swisscom ha fatg l'emprim semester dal 2020 damain svieuta e damain gudogn, cumpareglià cun la medema perioda da l'onn passà. Il pli grond concern da telecommunicaziun svizzer ha fatg ina svieuta da 5,44 milliardas francs l'emprim mez onn. Quai è in minus da 3,9%, sco Swisscom ha communitgà. Il gudogn operativ sin stgalim EBITDA è sa reducì per 1,4% sin 2,21 milliardas francs. Sut il stritg resulta in gudogn da 736 milliuns francs, in minus da 5,6% cumpareglià cun il 2019.
Da contribuir saja quest resultat cunzunt a dus facturs: Per l'ina sajan las taxas da roaming sa reducidas pervi dal lockdwown per 41 milliuns francs. Per l'autra sentia er Swisscom la pressiun sin il pretsch.
L'emprim semester da quest onn ha il concern reducì ils custs per 64 milliuns francs. En Svizra ha Swisscom stritgà 509 plazzas da lavur cumplainas.


text:
Il Hostel Cucagna, l'anteriur Hotel Bellavista, en il center dal vitg da Mustér daventa in center per requirents d'asil. Quai communitgescha la regenza grischuna. Pervi dal dumber creschent dals requirents d'asil dals davos mais è il chantun stà sfurzà d'agir. Er l'hotel Bahnhof a Trimmis affitescha il chantun sco center collectiv.
Plinavant ha la regenza accentuà ch'il chantun vegnia a sa tegnair vid sia strategia. Cuntrari a la gronda part dals auters chantuns na reparta el numnadamain betg ils requirents d'asil direct a las singulas vischnancas. Per mantegnair la segirezza pretenda il Grischun da la Confederaziun da rinforzar il corp da guardia-cunfins.
RR novitads 20:00


text:
Uss ha ella cumenzà: L’exposiziun davart il luf ch'ha dà da discutar gia avant l'avertura. L'exposiziun «Il luf el visier digl art» è vegnida tematisada da las autoritads localas gia durant la planisaziun.
Cura che nus avain udì ch'i dettia in'exposiziun davart i luf, ha la suprastanza da la vischnanca Lumnezia dumandà suenter tge che vegnia propi fatg en la Casa d'Angel. È quai propi commensurà da prender quest tema en quest temp, cura che tut enturn il luf è uschè emoziunal ed acut?
Che la suprastanza da vischnanca s’empatscha dal program d'exposiziun n'è betg ina chaussa dal mintgadi.
I ha dà massivas reacziuns e la suprastanza communala ha tematisà questa exposiziun. Jau hai tschertgà il contact cun ella. La finala essan nus vegnids citads duas giadas davant la suprastanza, nua che nus avain pudì exprimer che nus na preschentain betg l'aspect politic dal luf, mabain l'aspect cultural.
Per la Casa d'Angel è la discussiun gia ordavant stada ina motivaziun supplementara.
La cultura dastga era tractar chaussas fitg actualas – e betg mo istorgia. Il luf è ina tematica uschia virulenta che nus dastgain tractar ella en l'art.


text:
Ill Baccaiäd
Urmäi in television i fan vëd dal tütt, föra che dla roba bella (di Pietro “Pedar” Rebecchi)
Urmäi in television i fan vëd dal tütt, föra che dla roba bèlla, as sälva giüst giüst quälca film e quälca trasmision d’atualitä. Pr’al rést un cridur, dill vot sum bon da pasä una smàna seinsa pisäla, al màssim un telegiurnäl e una partida ad futbal, sa l’é mia dal Piace, se no sum a städi, ätar che tumana. Cumincium dai realiti sciò, g’ho ancura da capì in dua i garisan da ies interesant, prima i trävan in una camra una diseina ad parson chi siguitävan a bravä tütt al dé, ieran mia bon da fä la O cul bicer e parlum mia da fä un pensier articulä in una sérta minera e i lucon dadnas alla tele a guardä chelur ch’is gratävan il ball tütt al dé, dopa gh’é stä l’evolüsion : Gf Vip. Oh bèla, una vota ca g’ho dat un’uciä la metä ia cugnusiva mia, ill donn ieran strücä e ho fat fadiga anca cun lur e i dü o tri ca säva chi ieran i runfävan chi parivan di tratur d’epuca. Propi interesantisim, sò mia m’ho fatt a fänna a menu fein almé dess.
Cambium canäl e as na cata sübit vöin in dua i fan da mangiä cun d’ingredint c’ho mäi sintì numinä par po’ ciapä di num da lelur ca giüdica, e custi l’è salä e cl’ätar l’é mia cott a sé e vöin al sa preseinta mäl. Oh ma che mäl ad pansa ! Si fisan śà bon i sarisan mia lè.
Tütt il turt ad domine e Diu ho vist fä, lalü, al Boss, al fà di monümeint ca sa ia faris mé al prim c’al va a taca par dägh un sgagnon al ga lassa la dintera. Ma éla una roba logica laurä una smana par fä una turta e dopa gh’é di labron che in un amen i mangian anca ‘l tond ?
Via via, ätar canäl e i fan vëd di sugèt ad tarśeint chilu chi völan vegn’ mägar, śà cul prüfum c’ariva dall’ätar prugrama ga da ies un patimeint. Gint ca crida parché longh a mangiä veintott ciupein, treintadü fëtt ad turta, meś cinghiäl, dü anarot e un camp ad pum da tèrra fritt ien andä suarpes.
Ma va ? L’avriss mäi dita una roba cumpagna, ho seimpar pinsä che dopa una gugnäda bastäva fä una farmäda in sla taśa par dascargä ‘l bèll e ‘l brütt. At vëd è dill vot a ies ignurant ?
Dopa gh’é anca la Maria c’la s’impegna a catä ‘l murus a dill bèll fiulein e i fan dill discüsion ch’in finisan mäì parché t’é smiciä lalé e parché at mé mia scritt e guärda ca föra na catt fein che agh n’ho vöia. E alura sa fét lemò? Dopa quand is mëtan insëma via, all’isula dla tentasion, in dua i masc’ i van in un sid pin ad gnocca ca sa strüsa e ill donn dua gh’é di mascion palesträ e tatüä. Atsé is mëtan di bei curnein, is molan e turnan a “ Om e donn” a cuminciä da capo. Praticameint l’ha miss in pé una cadeina ad muntagg’. Mia cunteinta l’ha fatt anca la version pr’i pensiunä e par donn e om ad meśa etä. La prima spunsuriśä da una märca ad pannoloni e la seconda da dü alevameint, vöin ad méral e l’ätar ad marlüs, in ümid però.
Mé fiöla la guärda “Amici” e i talent, bein, almenu lemò gh’é anca quäldoin ca l’é bon da fä quälcosa d’interesant, al prublema l’è che longh a fä vegn’ föra di cantant urmäi tütt i vusan ma ansöin al sa fiacca a cumprä un disch e longh a fä vegn’ föra di balarein is pistan i pé.
Chi c’am divérta pö ‘d tütt però ien la televendite, un spetacul cui fiocch.
At gh’é una pansa cla pär un’angüria ? Pröva la nossa macchina par fä i’aduminäl, déś minü al dé e oplà, gh’é la bisascüdléra e al bèll a l’é c’at pöl mangiä tant cmé prima. Deś minü al dé ! Agh saris da träia dein e trä via la ciäv ma anca i fasulon ch’il compran….
Vöt fä l’afäri dal secul ? Guärda chi anéi ché e cla culana ché, i custarisan tri milion però istasira, apéna pr’istasira ia vindum a veint’euro däi däi movat, at vurä mia fät ascapä un’ucasion cumpagna ?
E cl’arlogg ché ? Al mond agh n’é quatar esemplär e v’al regalum. Par forsa, al fa talmeint gomit c’al vuris mia pr’al mé can ! E i veindan ogni sorta ad tarabacul, curtei ca täja ‘l fèrr, e vuriss admandägh parché i peinsan che a cà mia as mangia dla cäran atsé düra. Matarass ca ciapa la furma dal corp intant c’at pisul, di barachein par mëtagh deintar l’acqua par po’ fäla vegn’ föra ancura, parüchein da om che second lur i päran propi mia di cavì feint, infatti no, i päran di gatt mort e in decumpusiśion però, cun la culurasion bèlla növa. E par finì lè, l’älga miraculusa dal mär dei Sargassi cla fà sparì cumpletameint i segn’ dla vciäia, la rinvigurisa la pèll, la tira via i smacc’ e po’ second mé quand la śüga crësa di fiur. Guardum un po’ menu lucäd e guardumas pösé in d’iocc’ va la clé méi.
Pietro “Pedar” Rebecchi


text:
Considerond il grond augment da novas infecziuns da corona sajan las autoritads chantunalas da sanadad anc adina da l'avis ch'i dovria ina regulaziun d'occurenzas grondas. Pertge gist tar occurenzas grondas possia il virus bain sa derasar.
Decisiun november
Tut tenor co la situaziun sa sviluppa veglian ins puspè decider il november davart in'ulteriura prolungaziun. Quai che pertutga occurenzas cun plirs tschients participants veglian ins ramassar durant ils mais d'atun experientschas, uschia la GDK.


text:
Cun excepziun da la Germania, la gronda surpraisa a quest turnier, han tut ils gronds favurits cuntanschì ils otgavelfinals, malgrà che las equipas cun pauc credit han procurà per bain inqual surpraisa a quest turnier enfin ussa.
Tranter las 16 naziuns che cumbattan anc per il titel da campiun mundial èn diesch equipas da l’Europa e 4 equipas da l’America dal Sid. Sulet il Mexico ed il Giapun han anc pudì sa qualifitgar per ils otgavelfinals.
Ina trumpada sto il continent Africa magunar. Per l’emprima giada dapi il 1982 n’è nagina equipa africana da la partida en la fasa da K.O.
Duels d’otgavelfinal al campiunadi mundial da ballape 2018
RR actualitad 07:00


text:
L’analisa ha mussà che Bravuogn Filisur è ina pitschna destinaziun turistica che stoppia guardar fitg bain sin ils daners e che quels vegnian nizzegiads effizient. Il mument datti trais organisaziuns. Quai èn la vischnanca da Bravuogn Filisur, l’uniun Bravuogn Filisur Turissem ed ils Implants da Sport da Bravuogn. E qua dettia diversas fricziuns. Perquai datti trais propostas:
- Metter tut quai ch’ha da far cun il turissem en ina organisaziun. Quai vul dir fusiunar ils Implants da Sport ensemen cun l’uniun da turissem. Era las lavurs da la vischnanca duain ir en questa organisaziun, che duai avair num Visit Val Alvra SA. Questa societad anonima na duai betg vegnir fundada da nov, la Societad anonima existenta Implants da sport Brauogn SA suai simplamain survegnir da nov quest num. La vischnanca da Bravuogn Filisur duai sa participar cun 30% vi da la societad anonima.
- Plinavant duai vegnir fatga ina nova lescha da turissem tenor il muster dal chantun Grischun. La taxa da cura na duai betg pli vegnir pajada per notg mabain per letg u per abitaziun cun ina pauschala annuala.
- Sco terz element èsi planisà da generar 150’000 fin 200’000 francs dapli che oz ad onn. Quels daners duain vegnir mess en ina finanziaziun speziala per far projects turistics per il futur. Era per il cas che la nova societad anonima avess ina giada da vegnir en stretgas finanzialas, pudessan quels daners vegnir duvrads.
Ils abitants e possessurs da segundas abitaziuns pon a partir d’immediat sa participar vi d’ina enquista nua ch’els pon s’exprimer envers las ideas preschentadas. La votaziun davart la nova lescha da turissem è planisada il november da quest onn. Tar in gea duai quella ir en vigur l’emprim da schaner 2022.


text:
Avant in onn temeva mintga 5avla persuna cun occupaziun da gudogn per sia plazza da lavur. Uss è quai quasi mintga quart, tenor il monitoring da segirezza da l'Uniun svizra d'assicuranzas.
Da las persunas dumandadas han 25% inditgà ch'ellas vesian in grond ristg da vegnir senza lavur ils proxims 10 onns. Il studi ha era dumandà pervi da la segirezza da l’informatica cun lavurar da chasa anora. Pli vegls ch’ils dumandads èn, e pli gronds che lur quitads èn. Glieud pli giuvna ha dapli confidenza en las tecnologias.
Suenter la pensiun
Trais quarts dals Svizzers e da las Svizras spetgan era rentas pli bassas, uschia ch'ils quitads per il provediment en la vegliadetgna è creschì. E 77% teman che las cassas da pensiun na possian betg porscher la prestaziun quintada, sco l’Uniun svizra d’assicuranzas scriva.
Il monitor da segirezza ha l'institut da retschertga Sotomo fatg il zercladur passà, curt suenter che las emprimas schluccadas dal lockdown èn entradas en vigur, per incumbensa da l'Uniun svizra d'assicuranzas. Var 1'400 respostas da persunas sur 18 onns ha l'institut nizzegià.


text:
La radunanza communala da Segl ha decidì da cumprar in plaun da la chasa da la societad d'abitaziuns d'attempads Chesa Fonio per 800'000 quai cun ina admissiun da dretg da giudida.
Vinavant ha la radunanza approvà la cunvegna da prestaziun tranter las vischnancas da l’Engiadin’Ota ed il biro d’inschigners per in sistem d’infurmaziun geografic.
Er han ils vischins da Segl approvà las midadas en il contract dal dretg da construcziun cun la Furnaria Grond SA en la zona da mastergn Föglias.
RR novitads 06:00


text:
Somaliland
La Repübliga del Somaliland (Jamhuuriyadda Soomaaliland in sumàlich, جمهورية صومليلاندا in arab, Republic of Somaliland in ingles) al fa part de la Sumalia, ma in del 1991 al s'è pruclamaa indipendent.
La sò indipendenza la recugnussen minga i alter stat, ma a l'è "de facto" indipendent, per la situaziun de guera civila in Sumalia.
A l'è tacaa a l'Etiopia, al Djibouti e a la regiun somala del Puntland e 'l'a bagna ell Golf d'Aden.
La capital a l'è Hargheisa.
Al gh'ha una süperfiss de 137.600 km² e una pupulaziun de pressapoch 3 miliun e mez d'abitant.
Storia muderna[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Somaliland a l'è staa un pussediment del Regn Ünii del 1886 al 1960.
A l'ha utegnüü l'indipendenza el 28 de giügn del 1960 e trì di dopu, el 1m de lüj, al s'è federaa cun l'ex-Sumalia taliana in de la Repübliga de Sumalia.
El 18 de magg del 1991 l'ha pruclamaa la sua indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Modifega | modifica 'l sorgent]
El Somaliland a l'è una repübliha.
El president a l'è el Ahmed M. Mahamoud Silanyo (del 2010).


text:
«I Have a Dream», quai ha dit Martin Luther King als 28 avuost 1963. Pacas frasas sun rivadas da transfuormar il muond daspö 58 ons sco quists quatter pleds. Egualità sociala, economica, politica e legala per nairs ed albs es statta la pretaisa dal discuors da quella jada a Washington. Sco ün refrain as repetta l'exclamaziun «I Have a Dream» dürant il discuors suot il Lincoln Memorial davant 250 000 persunas. «I Have a Dream» ha mobilisà las massas ed ha müdà la società – ed es tantüna restà ün sömmi fin hozindi. «Eu n'ha ün sömmi» es il contrast radical al muond real da quella jada ed es restà ün contrast eir i'l muond dad hoz. «I Have a Dream» sumaglia al semin da la mustarda illa sumaglia da Gesu. El cuntradischa a la realtà actuala e porta in sai fingià la realtà nouva. Il sömmi es il semin, our dal qual po crescher ün muond nouv. El disch cha la realtà actuala nun ha l'ultim pled.
Eu n'ha il sömmi cha'ls umans taidlan ün sün tschel, invezza da's ferir cun pleds.
Ed hozindi? Eu n'ha ün sömmi. Eu n'ha il sömmi cha'ls umans taidlan ün sün tschel, invezza da's ferir cun pleds. Eu n'ha il sömmi cha argumaints valan alch illa discussiun, invezza da las parolas vödas. Eu n'ha il sömmi cha mincha singul surpiglia sia part da la respunsabiltà per sai svess e per la società, invezza da muossar via sün tschel. Eu n'ha il sömmi cha la diversità vain vissa sco inrichimaint per tuots, invezza dad ün'imnatscha. Eu n'ha il sömmi cha la prestaziun da mincha singul uman survain la stima ch'ella merita, invezza da l'intunaziun dals deficits e sbagls persunals. Eu n'ha il sömmi cha nos muond es capabel da's transfuormar, invezza chi gnia cementà ün passà chi per part es surpassà. Eu n'ha il sömmi cha minchün vain respettà sco uman, invezza da gnir sbüttà per seis esser.
Ma bain: Forsa nu sun meis sömmis voss sömis, e voss sömmis na ils meis. Quai nun es però quai chi decida. L'essenzial es cha nus imprendan darcheu dad avair sömmis e da tils exclamar i'l muond, da tils exprimer e da tils dar ün fuond per ch'els possan dvantar realtà.
Martin Luther King ha muossà avant 58 ons cha s'insömgiar nu manaja da durmir, a l’incuntrari. El es i tras il muond cun ögls averts ed ha sdruaglià cun seis sömmis las massas, per transfuormar il muond. Quai ch'el ha exclamà quella jada pudess esser per nus l'invid per sömgiar inavant – cun sens svagliats baininclet – per cha'l muond possa as transfuormar.
In quel sen: Buns sömmis a tuots!


text:
L diretour Moroder seghita: "ladin standard massa talian"
AN SE DAMANA PLUTOST CIULDICHE L DIRETOUR CHE À DÉ PRO LES REGOLES DL LS, NE MET SUN MEISA DEGUNES PROPOSTES ALTERNATIVES
L diretour dl Istitut Ladin MdR, Leander Moroder, tegn pro a dì, enscì ence en gaujion dla enconteda sun l "ladin scrit dla Val Badia" ai 18 de messel, cie che al en rata dl ladin standard: "massa talian". La Usc reporteia: "N problem da nia sotvaluté pèr propi l’azetanza. La forma atuala n’acontenteia nience l diretour dl Istitut Ladin, che l definesc massa talian y massa puech sentù da la jent. Moroder: na forma che à perdù sies carateristiches. I ladins s’aspeta n lingaz che se desfarenzieie dai autri. Ma n talian che liej n test per dolomitan, capesc feter dut!”.
L diretour dl Istitut MdR, L. Moroder


text:
Àsia
L’Àsia (Hessen in Tedésc, a s lèś [ˈhɛsn̩]) l'è na regiòṅ dla Germàgna ch'la s cata in dal sèntar dal stat. A s trata dal land più ric dal paéś dòp al sità-stat ad Bréma e 'd Ambûrg.
La cunfìna cun la Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia a nòrd-òvest, cun la Sasògna Basa a nòrd, cun la Turìngia a èst, cun la Bavéra a sud-èst, c'n al Baden-Württemberg a sud e cun la Renàgna Palatinâ a òvest.
In tut la gh'à vint-i-òṅ sircundàri e la mùcia sù siē migliòṅ e dū 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 21.100 km².
La sò capitàla l'è Wiesbaden cun Francfòrt, Wiesbaden e Kassel atri sità impurtànti. In dl'Àsia i vànan fòrt gl'indùstri chìmichi e di fàrmag e i servìsi asicuratìṿ.
Al sò minìstar presidènt da 'l 2010 'l è Volker Bouffier dla CDU.


text:
L'Uniun europeica (UE) suppona che 4 bancas hajan fatg cunvegnas illegalas en las fatschentas cun emprests en dollars. Dal 2009 fin il 2015 duain ellas repetidamain avair barattà infurmaziuns sensiblas, ed uschia manipulà ils pretschs, communitgescha la cumissiun da l'UE. Ils contacts dispitaivels sajan succedids via chats online.
L'UE na tradescha betg ils nums da las bancas. La Credit Suisse e la banca gronda franzosa Credit Agricole han però confermà ch'ellas sajan pertutgadas da las investigaziuns. La Deutsche Bank sco pli grond commerziant d'emprests dal mund quinta cun ina multa. Ins haja collavurà cun l'UE proactivamain, uschia che l'UE conceda immunitad a la banca. Dapli n'ha la Deutscha Bank vetg vulì commentar.
Teoreticamain smanatschan multas da fin 10% dad ina svieuta mundiala annuala. L'UE po mitigar ubain remetter in chasti, sche pertutgads denunzian sasezs.
RR novitads 09:00


text:
En il chantun Vad collavura l’allianza da la partida populara e da la partida liberal democratica da nov cun ils Verdliberals. Ensemen van els en las elecziuns da regenza dals 21 da matg. Ils delegai da las trais partidas han approvà ina tala allianza glindesdi saira.
Cun ina glista cun la cussegliera naziunala dals Verdliberals Isabelle Chevalley ed il candidat da la PPS Jacques Nicolet lessan las partidas cuntanscher ina maioritad burgaisa en la regenza chantunala. La glista duai vegni approvada questa saira – dentant na betg senza resalvas.
Sceptica tar ils Verdliberals
Tar la partida Verdliberala han 30 delegads votà per l’allianza. 16 delegads èn stads encunter. «Sa colliar na munata betg ch’ins stoppia ir d’accord cun tut las decisiuns dal partenari d’allianza» quai ha François Pointet president dals Verdliberals dal chantun Vad ditg. Ins saja vidlonder da crear ina nova dretga en in chantun.
Tar la PPS han 110 delegads ditg gea a la collavuraziun cun ils Verdliberals. Dus èn stads encunter e 17 èn s’abstegnids da la vusch. Anc il december aveva la PPS anc renvià ina tala allianza.
RR actualitad 06:00


text:
Varvara Lepchenko
La Varvara Petrovna Lepchenko (Taškent, 21 ad Maǵ dal 1986) l'è na tenìsta uśbéca dvintàda americàna in dal 2007. L'è élta 180 cm e la péśa 72 chilo.
Varvara l'è stada la nùmar daśnóṿ dal mónd al prim 'd Utóbar dal 2012 e la śōga da prufesiunìsta da 'l 2001.
In dla sò caréra l'à vins 11 tìtui ITF.
Caréra
La Lepchenko la s fà strada par la prima vòlta in un turnèo WTA in dal 2005 a Los Angeles pasànd p'r al qualificasiòṅ e rivànd a 'l tèrs tùran baténd dū pardénti furtunàdi, la Galina Voskoboeva e la Silvija Talaja. La céd pò a la Francesca Schiavone par 3-6 6-2 3-6. 'L an dòp la pasa 'n tùran a Cincinnati (pardénd pò da la Vera Zvonarëva 0-6 2-6) e dū a gl'US Open in dua la vèṅ spasàda via da la Marion Bartoli par 1-6 2-6.
In dal 2007 la próa a qualificàr-as in di turnèo di Stat Unî ad Mars e Avrìl. La taca a Indian Wells in dua la bèca incóra la Galina a 'l secónd tùran ma la Voskoboeva la la bat par 7-6 5-7 7-6. A Miami la i pasa ma pò la pèrd a 'l prim tùran da la Jelena Kostanić Tošić par 3-6 3-6. A Amelia Island la cata la strada stópa a difarénsa ad Charleston in dua la riva in dal tablòṅ prinsipàl par pò pèrdar subìt da la Nicole Pratt par 6-2 2-6 2-6. In Maǵ la pèrd a 'l secónd tùran a Straśbûrg da la nùmar sinc dal mónd Amélie Mauresmo par 4-6 1-6. A Wimbledon la patìs subìt un 2-6 2-6 da la Sybille Bammer. In Agóst la bat in dal qualificasiòṅ ad Turònt l'Angelique Kerber 1-6 6-0 6-0 ma a 'l prim tùran la cata la Lucie Šafářová ch'la la manda a cà pigànd-la par 6-4 6-7 6-1.
In dal 2008 la fà suo 'l ITF ad Dothan faghénd fóra la Chanelle Scheepers in di quàrt, la Samantha Stosur in semifinàl e la Bethanie Mattek-Sands in finàl (6-2 7-6 al puntéǵ). In Śugn la śōga in sla tèra rósa ad Barcelóna e la gh pèrd a 'l secónd tùran da la Sara Errani par 4-6 5-7. In Utóbar invéci la pasa 'l qualificasiòṅ ad Quebec City e anc un tùran ma pò la céd a la Nadia Petrova par 2-6 4-6.
In dal 2009 la cata subìt la Viktoryja Azaranka a Memphis pardénd 2-6 2-6. A Indian Wells la pasa 'l qualificasiòṅ pigànd la Melanie South e la Maša Zec Peškirič ma la Nastas'sja Jakimava la gh mòla pò un 6-4 6-1. In Avrìl la pasa 'n tùran a Ponte Vedra Beach (6-3 3-6 4-6 da la Tamira Paszek) e dū tùran a Charleston (1-6 1-6 da l'Elena Dement'eva). A Madrid la pèrd a 'l secónd tùran da la Caroline Wozniacki 3-6 1-6. In Śugn la pèrd a 'l inìsi a Eastbourne par maṅ dla śugadōra ad cà, la Melanie South. A Los Angeles l'è invéci la Flavia Pennetta a bat'r-la 6-2 5-7 6-0. A Quebec City la pèrd da la carta salvàdga Bethanie Mattek-Sands.
La parmśàna Alberta Brianti la la bat 6-0 3-6 6-1 a gl'Australian Open dal 2010. In Avril finalmènt la riva in di quàrt 'd un turnèo WTA. A sucéd a Ponte Vedra Beach quand la bat, fra gl'atri, la Bethanie Mattek-Sands e l'Angelique Kerber. A 'l Roland Garros la và fóra a 'l secónd tùran (6-4 2-6 0-6 da la Dominika Cibulková).
In dal 2011 la pèrd a 'l secónd tùran a Miami (1-6 2-6 da la Petra Kvitová), Barcelóna (0-6 7-5 2-6 da l'Alberta Brianti) e Bruxelles (4-6 6-7 da la Caroline Wozniacki). A 'l Roland Garros la s cava la vója ad bàtar la nùmar daśnóṿ dal mónd Flavia Pennetta par 6-3 2-6 6-3 ma pò la buta via incòsa pardénd da la Bethanie Mattek-Sands 3-6 6-2 3-6. A Washington DC la cata incóra la sò bèstia négra Alberta Brianti e la gh pèrd incóra 1-6 2-6. In Utóbar la śōga dū finàli ITF cóntar la śvisra Romina Oprandi: la vins a Kànsas City (Missouri) e la pèrd a Troy ma chè la bat la glòria vècia Elena Bovina.
Al 2012 al taca mâl par lē: la n pasa minga al qualificasiòṅ a Auckland e a Sydney e la và fóra subìt a gl'Australian Open (6-4 3-6 2-6 da la Daniela Hantuchová) e a Parì. A Doha la pasa invéci dū tùran par pò pèrdar da l'Agnieszka Radwańska 5-7 1-6. A Memphis l'emigliàna Alberta Brianti la fà sinc su sinc sèg baténd-la 7-5 6-3. A Madrid la fà 'l cólp casànd fóra subìt la nùmar ùndas dal mónd Francesca Schiavone 6-4 6-7 6-3. L'è bòna pò ad rivàr in di quàrt pardénd 4-6 4-6 da l'Agnieszka Radwańska. L'americàna la manda incóra a cà la Francesca Schiavone a 'l Roland Garros e la fà cumpàgn cun la Jelena Janković ma a 'l quàrt tùran la céd nét a la Petra Kvitová 2-6 1-6. La pèrd cun la céca anc a Wimbledon (1-6 0-6 a 'l tèrs tùran). A Montreal la bat la nùmar 24 e la 13 dal mónd (Anastasija Pavljučenkova e Dominika Cibulková) par pò lasàr-'g al péni cun la Caroline Wozniacki 6-4 3-6 4-6. In Agóst la pèrd a 'l tèrs tùran di US Open da la Samantha Stosur 6-7 2-6. A Seùl la riva in semifinàl baténd subìt la Camila Giorgi 6-2 7-6 ma pò la pèrd da la Kaia Kanepi 4-6 6-2 4-6.
La taca al 2013 vinsénd na partìda sōla e pardénd-an tri (da la Serena Williams, da l'Ekaterina Makarova e da l'Elena Vesnina). In Favràr la vins p'r i Stat Unî i sò dū singulàr ad Fed Cup a Rèmin: 2-6 6-4 7-5 a la Roberta Vinci e 7-5 6-2 a la Sara Errani. Dòp àtar tri prim tùran, la vins 'n àt'r incóntar a Miami (6-3 6-4 a la Irina-Camelia Begu) ma pò la pèrd in dū sét da la Na Li. A Charleston la riva a 'l tèrs tùran (2-6 6-4 2-6 da la Venus Williams). Dòp un prim tùran a Oeiras (7-6 3-6 2-6 da la Svetlana Kuznecova) la riva in di utàṿ a Madrid ma chè la pèrd da la Sara Errani 5-7 3-6 (la vinsìva 3-0 e servìsi in dal prim sét).


text:
Els vegnian a la conclusiun ch’ils visiers na protegian betg uschè bain sco las mascras. Uschia hai num en ina communicaziun communabla da las associaziuns. Ellas suttastritgan però era che las mascras da protecziun n'èn anc adina betg obligatoricas en la gastronomia – cun excepziun dal Tessin. Impurtant saja surtut che la distanza dad 1,5 meters vegnia resguardada.
Sa chapescha che las branschas beneventian mesiras supplementaras. I saja dentant chaussa dals hotels e restaurants da decider sch'els veglian prender mesiras supplementaras u betg, scrivan las branschas.


text:
La societad aviatica Swiss è crudada l’emprima mesadad da l’onn en las cifras cotschnas. La perdita munta a 266 milliuns francs. Durant il medem temp da l’onn passà aveva la societad aviatica anc fatg 245 milliuns francs gudogn. Quai ha communitgà Swiss. La svieuta saja sa reducida per 55% sin 1,17 milliardas francs.
L'emprim semester 2020 ha Swiss transportà 64% damain passagiers che l'onn passà. En media sajan ils sgols stads occupads cun 71,2%. Quai correspunda ad in minus da 10,8 puncts procentuals cumpareglià cun la medema perioda da l'onn passà. Pervi da la pandemia èn per part fin 95 pertschient dals aviuns da la Swiss restads per terra.


text:
Il punct da dispita è che la cumissiun aveva renfatschà a la Repower ch’ella n’haja betg mess a disposiziun datas d’ovras electricas, da participaziuns e da contracts per il commerzi internaziunal d’energia.
Ils 28 da zercladur 2018 aveva il Tribunal federal decidì ch'el sustegnia da principi l'opiniun da la ElCom, ma ch'i dovria en in punct lateral che la ElCom stoppia anc ina giada surlavurar.
L’interpresa Repower deplorescha ch’il Tribunal federal n’ha betg procurà per segirtad giuridica en chaussa, scriva l’interpresa.
RR novitads 15:00


text:
cuntegn
Mulegns
-
Origen vul «stampar» ina tur alva
Il festival cultural Origen ha preschentà il mardi ses novs plans: Dasper l'hotel Liun vul Origen fabritgar cun ina tecnologia digitala ina tur alva da betun. Las lavurs da construcziun duain cumenzar la stad da l’auter onn. La tur che custa radund 3,5 milliuns francs resta lura per tschintg onns.
La nova tur duess scriver vinavant l’istorgia da Mulegns ed interpretar da nov quella. Previs èsi che installaziuns d’art, turas auditivas e preschentaziuns da teater vegnan realisadas en quella tur.
En la sala cun ina cupla duess pender ina tribuna che porscha ina vista sin il vitg e tschiffa la saira ils davos radis dal sulegl, scriva Origen en ina communicaziun. Il project vegn fatg en stretga collavuraziun cun la Scola politecnica federala da Turitg.
Maletg
1 / 7
Legenda:
Visualisaziuns da la tur planisada a Mulegns.
Origen
Maletg
2 / 7
Legenda:
Model da la tur alva a Mulegns.
RTR, Reto Pfister
Maletg
3 / 7
Legenda:
Visualisaziuns da la tur planisada a Mulegns.
MAD
Maletg
4 / 7
Legenda:
Visualisaziuns da las pitgas.
MAD
Maletg
5 / 7
Legenda:
Visualisaziuns da la tur planisada a Mulegns
MAD
Maletg
6 / 7
Legenda:
Il betun squitschà cun surfatscha organica.
MAD
Maletg
7 / 7
Legenda:
Visualisaziuns da la tur planisada a Mulegns.
MAD
A la preschentaziun dal mardi èn stads tranter auter il president da la Confederaziun Guy Parmelin, il president da la regenza grischuna, Mario Cavigelli, l’architect e professur da la scola politecnica federala, Benjamin Dillenburger, e divers presidents communals dal Grischun.


text:
- A Julia Skripal vai puspè meglier. Ins spera ch'ella possia dar infurmaziuns a la polizia.
- Sergej Skripal sa chatta vinavant en in stan critic, ma stabil.
- Ins suppona ch'els èn vegnids tissientads cun Nowitschok.
Bunamain quatter emnas suenter l'attatga da tissi sin ella e ses bab vai a Julia Skripal tenor la clinica gia bler meglier. La dunna da 33 onns possia puspè magliar e baiver, rapporta l'emmetur Sky News. Ses bab è anc adina en in stan critic, dentant stabil. Uschia spera la polizia ch'ella possia dar infurmaziuns davart l'attatga e per exempel sclerir la dumonda, schi ses bab, il spiun dubel Sergej Skripal, ed ella sajan gia vegnids persequitads avant l'attentat.
Ils 4 da mars eran ils dus vegnids chattads sin in banc en in parc a Salisbury – senza schientscha. Ils investigaders supponan ch'els sajan vegnids tissientads cun Nowitschok, in tissi sviluppà en l'anteriura uniun sovietica. Ins haja chattà quel tissi sin il mauns da las unfrendas. Londra inculpescha perquai la regenza sco instigader da l'attatga. Moscau refusescha però las renfatschas.
Tissientads vid l'atgna porta
Tenor l'emmetur BBC han ins chattà fastizs da la substanza da tissi vid l'isch chasa dals Skripals. Tscherts vischins, postins ed investigaders vegnan uschia observads, cunquai ch'era els èn forsa vegnids en contact cun la substanza.
RR novitads 14:00


text:
Del Gianluca Zanchi, Associazion Far Lombard
I casoncei i è dei tortei tipeg dei bande de Bergem e Bressa.G’è tante variant locai, cond una bas comuna : ol pien despess l’è componid de carn, formai de grana e erbe aromatege, e la pasta (a l’œv) la ciapa la forma de una meza luna (ma i dizionari del ‘800 i dix qe una volta i g’hiva anca dei oltre foje). I è servids conçads cond buter, panceta, salvia e formai de grana gratad.
Al par qe i prime atestazion del nom “casoncei” i se trova in referiment a la zona bergamasca : jamò ind el 1366, un mercant (tal Joann de Bergem) l’è ciamad cond el scotœm “Casoncellus”. Ol 13 de maj del 1386, per saludar ol nœv Sior Jann Galeaç Viscont, in tuta Bergem i è organizads dei festejaments e ind la piaza del Borg de Sant Steven (descomparida con la costruzion dei mure venete) i è servids trexent cabaré de casoncei (“tarlieros artibotulorum seu casonzelorum”). Ind el 1393 un nobel de la fameia Suard al fa prontar dei “casonzellis” prope bon, ma cond un tosseg ind el pien per copar un pover paisan, qe al g’hiva adoma la colpa de vesser l’om de una bella fomna qe ol sior al desiderava !
Ind i agn passads a Bergem l’è staita organizada la De Casoncello, per regordar i festejaments del 1386 e celebrar la simbolega nassida dei casoncei (qe in realtaa i pœl vesser anca ben plu antig !). I strade de la Citaa Volta i s’è impienide de bancarelle metide for dei butige, dei restorants e dei pub, qe i faxiva tastar la so riceta cond un bell bicier de vin ross o de bira freida.
I casoncei i è insé bon qe a Bergem e Bressa, quand qe vun al se fa ciapar facilment de la pora, se dix qe “al g’ha infina pora del fum dei casoncei”. A qei qe i è miga insé fifon e i ie cognoss gnanc’mò, a’m ge conseia de tastar-i apena qe i pœl !
#Lombard Language UNESCO ISO 639-3 lmo


text:
Còoperasiòun di progèt regioné itagliân ed Wikimedia
Càl prugét chè al vôl mètr' insèm la comunité ed tùt i prugèt ed Wikipedia ch' i descòren in di dialèt regioné itagliàn, pr'incuragèr 'na lôr piò grànda culaburasiòun e anca un lôr svilùp piò svélt. Cal progèt chè al ne vôl brîśa mandèr avànti j wiki da per lôr, mo piòtôst dèr 'n ajùt aj progèt ch' a gh' fà pèrt. L'idéa l'è 'd créèr un purtèl ed servìsi chè int su Meta, in dùa tùt j utèint ed chj progèt chè j 's pòsen incuntrèr per discutrèn, edmàndèr un quèl ch' an 's capìs brîśa u spieghèr un quèl a quì ch' j gh' n àn bisògn. Al Purtèl, incòra, al tgnarà tùti j infurmasiòun importànt dj progèt ch' j'n fàn pèrt (in dû a s' è rivè, j sucès śounté, al decisiòun importànti, etc.) e al statìstichi piò importànti. Fèr pèrt dàl progèt al ne vôl brîśa dìr ch'a bsògna mètregh dl'èter tèimp u dl'energìa. Tùt j lavuraràn incòra int dla sô wiki cùm' j àn seìmper fàt. Mè a pruarò a tgnìr agiurné al purtèl. A la fìn, chè a s' vôl èser d'ajùt a tùti el comunitè ch' j 'n fàn pèrt, per pruèr a fèr ancòra méj int dj progèt, specialmèint per quj ch' j gh' n' àn vramèint bisògn, fòrs' anca tulènd dj nôv jutànt, ch' l'è al prìm probléma ed càl wiki chè. -- Reder
Cùs' al vôl èser cal progèt chè
- Un purtèl ed servìsi a disposisiòun ed tùti el cumunitè ch' j tôśen pèrt
- Un pòunt pr'incuntrères in dùa tùt j wikipediàn j pòsen parlèr dj lôr progèt
- Un pòst in dù' a 's pòsa fèr dal dmàndi precìsi u dèr dj cunsìli a chi gh' n'à bisògn
- Un purtèl agiurnè càl gh'àpia j infurmasiòun e al statìstichi int suj progèt ch' j tôśen pèrt
- 'Na bachéca d' ajùt pr' j progèt interesé
Cùs' al ne vôl brìsa èser cal progèt chè
- Un' entitè ch' la vòja cuntrolèr i prugèt ch' j fàn pèrt *Perdìta ed liberté pr' j prugèt ch' a partésipa
- Un pòst in dù dj utèint estèren j pòs'n intrèr e cmandèregh *'N ètr' impègn u 'na pérdita 'd tèimp pr' j partisipànt *N' èter livèl ed burocrasìa itagliàn
J progèt ch' j prèven èser interesé
Prugèt atîv
- La Wikipédia
- corso
[co]
- emiliàn e rumagnòl
[eml]
- friulano
[fur]
- ligure
[lij]
- Ladin
[lld]
- lombardo
[lmo]
- napoletano
[nap]
- piemontese
[pms]
- sardo
[sc]
- siciliano
[scn]
- Tarantino
[roa-tara]
- veneto
[vec]
- Al Wikisiunàri
- Infurmasiòun Wiki
L'Incubadôr
- La Wikipédia
- Al Wikisiunàri
- friulano
[fur]
- emiliano
[egl]
- ligure
[lij]
- Ladin
[lld]
- lombardo
[lmo]
- napoletano
[nap]
- piemontese
[pms]
- romagnolo
[rgn]
- Tarantino
[roa-tara]
- sardo
[sc]
- J Wikilìber
- El Wikinuvitè
- El Wikicitasiòun
- Old Wikisource
- It Wikisource
- Calabrese
- Friuliano
- Genovese
- Griko
- Ladino
- Milanese
- Muglisano
- Piemontese
- Romancio
- Romanesco
- Tergestino
Wikivoyage
Ej Asiòun pianifichèdi
Casélj 'd l'utàint
Te pô śountèr cla casèla 'd l'utaint chè ch' la seguìs, int dla tô pàgina personèl s'te vé a digitèr
{{User CWIRP}}:
Cuntât
- #wikipedia-lingueconnect
- Reder (msg)
- Nickanc
- Dragonòt (msg)
- Vituzzu (talk)
- Gloria sah (talk)
- Sciking (talk)
- SurdusVII (talk)
- Camelia (talk)
- S4b1nuz E.656 (talk)
- Joetaras (talk)
- Daniele Pugliesi (talk)


text:
Ils trenaments dal VfL Wolfsburg èn publics. Per ordinari trenescha l’equipa dal trenader Dieter Hecking avantmezdi a las 10:00 uras e suentermezdi a las 16:00 uras. A l’emprim trenament public èn ils da Wolfsburg vegnì beneventads d'ina gruppa da sunatibas. Per ils fans da lunsch e da manaivel èn vegnidas construidas aposta duas tribunas provisoricas cun bun 200 plazs. Era in stan da bavrondas e mangiativas ed il stan obligatori cun artitgels per ils fans na mancan betg.
Wolfsburg vul far in pass enavant
Suenter onns da success cun il titel da campiun tudestg 2009 e la victoria en la cuppa tudestga 2015 ha Wolfsburg plitost trumpà la stagiun passada, almain en la Bundesliga. Wolfsburg ha stuì sa cuntentar cun l’otgavla plazza. Dapli success ha il club ch’appartegn a VW gì en la Champions League. Là ha Wolfsburg cuntanschì il quartfinal. Sco suletta equipa ha il VfL battì Real Madrid, l’equipa che ha gudagnà la Champions League.
Per ils proxims onns ha il VfL Wolfsburg grondas ambiziuns. Sco il schef da sport Klaus Allofs ha ditg al Radio Rumantsch vegli Wolfsburg s’etablir ils proxims onns tranter las quatter meglras equipas da la Germania ed uschia dar regularmain en la Champions League.
RR accumpagnament 10:00


text:
L’equipa da la Svizra centrala ha danovamain impressiunà cun sia effizienza en il powerplay. Tschintg occasiuns ha Zug gì da dar cun in giugader dapli, duas giadas han els sajettà in gol, quai che munta ina fitg buna quota da 40%.
Tavau perencunter ha gì diesch occasiuns da powerplay, ha dentant nizzegià quai mo per in gol. Zug effizient, Tavau ineffizient è perquai il facit suenter ils emprims dus gieus dal mezfinal.
Berna cun la reacziun
En l’auter mezfinal ha Berna pudì reagir suenter la terrada en l’emprim gieu. Il campiun svizzer ha gudagnà ordaifer a Lugano cun 4:1. En la seria statti uss pari 1:1.
Friburg sin buna via da restar en la liga naziunala A
En il final dals playouts ha Friburg era gudagnà il segund gieu da la seria. Friburg ha battì Ambrì-Piotta ordaifer cler e bain cun 6:1.
2. liga: Partenz-Signuradi perda
En il final dals playoffs da la segunda liga dal hockey regiunal ha Partenz-Signuradi pers la segunda partida cunter Herisau. Quai ordaifer cun 3:4. En la seria da «best of Five» statti uschia 1:1.
RR novitads 23:00


text:
2'697 Grischunas e Grischuns han retratg agid social l'onn 2017. Var dus terzs da las persunas sustegnidas èn confruntadas cun grondas sfidas finanzialas pervi da lur vegliadetgna, situaziun famigliara, situaziun da sanadad u pervi da lur scolaziun. Quai mussan las novas cifras da l'Uffizi federal da statistica per il chantun Grischun. En cumparegliaziun cun il 2016 èn las cifras restadas relativamain stabila.
Agid social - l'ultima rait
En il cas che persunas svizras crodan en ina situaziun finanziala d'urgenza, pon ellas sa drizzar a l'agid social. Quai è l'ultima rait retegnida e garantescha a la persuna in minimum d'existenza. Quai dentant be, sche l'atgna paja, auters agids finanzials sco rentas e stipendis na tanschan betg pli per viver.
La quota da persunas en il Grischun che dovran agid social è restada stabila ils ultims 10 onns. Il dumber è sa stabilisà durant quests onns sin in livel da tranter 1,2% ed 1,4% da la populaziun Grischuna. La quota d'agid social en l'entira Svizra è pli che dubel uschè auta che la quota grischuna.
RR novitads 09:00


text:
Tranter mesanotg e l'ina èn vegnids sajettads plirs fieus artifizials en la regiun dal stradun 17 a Claustra. In da quels fieus artifizials è sa platgà sin la vart suten dal tetg d'ina chasa da pliras famiglias ed ha mess en flomma la construcziun da lain. Quai ha chaschunà in braschlim.
40 pumpiers han stizzà il fieu e 20 abitants, tranter auter dus uffants, han stuì vegnir evacuads pervia fal fim. Gia il proxim di han els dentant pudì turnar en lur chasa. L'edifizi porta in donn da plirs millis francs. La polizia tschertga perditgas per sclerir l'incendi.
RR novitads 09:00


text:
Alpentöne
Dapi il 1999 datti mintga dus onns il festival en il chantun Uri. Uschia hai er dà quest onn in tal festival dals tuns magari in zic specials. La filosofia dal festival «Alpentöne» è d'envidar musicistas e musicists ord tuts pajais da las Alps, da la Slovenia fin l'Oczitania (part da la Frantscha, gist sper Andorra) che han plaschair da las tradiziuns musicalas e che han er gust da «metter sin il chau» in zic questas tradiziuns. En in'emprim Artg musical preschentain a vus la «Ländlersinfonie» da Thomas Aeschbacher. Cun il Ländlerorchester ha el preschentà la voluminusa ovra «Jahreszyte im Ämmitau» nua ch'el cumbinescha diversas chanzuns e melodias dal Emmental.
Er la Bandella Vista Mare è ina furmaziun ch'è sa preschentada ad Altdorf. Cun lur stil modern da la musica populara tessinaisa han els divertì e persvadì il publicum.
Klosters Music
Per la terza giada è stà l'avust da quest onn il festival Klosters Music. Diversas furmaziuns èn sa deditgadas a la musica da la Boemia dal 18avel e 19avel tschientaner. L'entschatta avust hai dà il concert «Zeitlose Pracht» nua che l'orchester La Scintilla ha sunà ovras dal temp baroc. Sut la direcziun da la violonista Anna Gebert ha l'orchester oriund da Turitg (part da l'Orchester da la Chasa d'opera) dentant er accumpagnà las arias chantadas da Julie Fuchs. La Franzosa giauda gronda stima ed è adina puspè preschenta sin las tribunas internaziunalas.
In ulteriura part da l'emissiun Artg musical lascha resunar l'orgla. L'organist svizzer Rudolf Lutz ha sunà sin l'orgla da la baselgia Son Giachen a Claustra diversas ovras da la musica classica. Lutz è dentant er enconuschent per sias improvisaziuns, er ina da quellas ha chattà ses plaz en l'emissiun.
Tadlai nossas pli novas registraziuns, intervistas cun cumponists ed istorgias da davant e davos ils palcs da concert.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Il schef ad interim da La Posta Svizra, Ulrich Hurni, è sut squitsch en connex cun il scandal enturn la AutoDaPosta SA. Tenor il rapport extern haja er el savì da las cugliunarias cun subvenziuns.
Quatter variantas eran vegnidas discutadas per zuppentar gudogns avant l'Uffizi federal da traffic. Quai resulta d'ina notizia d'acta dals 17 d'avrigl 2013 che l'entira direcziun dal concern aveva retschavì – uschia er Ulrich Hurni ch'era quella giada substitut dal schef da concern e manader da Post Mail.
Il schef da la Posta n’ha betg prendì posiziun en chaussa. La Posta renviescha a la conferenza da medias da l’emna passada.
RR novitads 09:00


text:
- Ricardo Rodriguez entras in penalti (42avla minuta) e Haris Seferovic (82avla minuta) han sajettà ils gols per la Svizra.
- Il capitani Stephan Lichtsteiner ha giugà ses 100avel gieu per la naziunala svizra.
- Glindesdi sgola la Svizra en direcziun Russia ed en ses quartier da basa a Togliatti.
I n'ha betg duvrà in gieu da gala per batter il Giapun ch'ha per gronda part trumpà avant bun 7'000 fans en il stadion Cornaredo a Lugano. Plinavant n'èn omaduas equipas betg idas al limit avant il punct culminant en Russia.
En cumparegliaziun cun il test encunter la Spagna ha il trenader naziunal Vladimir Petkovic fatg gist tschintg midadas. Uschia è Granit Xhaka vegnì enavos en l’equipa suenter sia blessura. En il gol ha giugà il numer dus Roman Bürki ed ils giugaders Mario Gavranovic, Remo Freuler e Breel Embolo han survegnì la schanza da giugar dal cumenzament. Suenter pausa ha Petkovic lura fatg ulteriuras midadas.
Uschia vai vinavant
Glindesdi sgola l’equipa svizra en Russia ed a partir dals 14 da zercladur cumenzan ils campiunadis mundials. La naziunala svizra dat ses emprim gieu da gruppa la dumengia, ils 17 da zercladur la saira a las 20:00 uras temp svizzer encunter la Brasilia. Silsuenter spetgan la Serbia (22-06) e la Costa Rica (27-06). La finamira dals Svizzers è da cuntanscher il quartfinal.
RR novitads 23:00


text:
Ina schleppa per il turissem
Per il president da Grischun vacanzas Marcel Friberg è la decisiun da la Gronda Britannia stada ina gronda surpraisa. La decisiun saja ina ulteriura schleppa per il turissem che ha gia uss
Era il rest da l'economia po sentir consequenzas
Buc mo per il turissem mabain era per l’economia grischuna èn las consequenzas dal Brexit ina sfida.
In schoc per Hazel Salvoldelli
E tge sentiments sveglia questa decisiun tar persunas da la Gronda Britannia che vivan en il Grischun? Hazel Savoldelli viva dapi 20 onns en la Surselva e dat curs d’englais. Ella è schoccada da la decisiun da sia patria.
TSG 17:40


text:
Dus dis suenter il gieu da test encunter la Belgia ha il trenader naziunal da ballape Vladimir Petkovic preschentà a Lugano ses cader definitiv da 23 giugaders per l’Euro 2016 en Frantscha. Sco ultims ha Petkovic stritgà da ses cader provisoric:
- Philippe Senderos, defensur. Quai di Petkovic: «Igl è in grev mument per el. El ha ultimamain pers in zic la fidanza, ils sentiments positivs n’eran betg qua.»
- Silvan Widmer, defensur. Quai di Petkovic: «El ha fatg ina buna chaussa qua ed er en ses club. Ma el ha dus giugaders davant el (Lichtsteiner e Lang, ann. d. red.) ch’èn ordavant ad el.»
- Luca Zuffi, giugader da mez. Quai di Petkovic: «El è vegnì tar la naziunala ch’èl era spussà. Il temp n’ha para betg tanschì da cumenzar l’Euro cumplettamain ruassà.»
Gia enconuschent era che Petkovic desistia da l’anteriur capitani Gökhan Inler ch’ha giugà quest onn gnanc ina secunda cun ses club Leicester City, il nov campiun englais.
Sommer, Lichtsteiner, Xhaka, Behrami e Xhaqiri sco giugaders-clav
Per il campiunadi da ballape en Frantscha ha Vladimir Petkovic nominà 3 golis, 8 defensurs e 12 giugaders dal camp da mez e da l’attatga. Giugaders-clav en l’equipa svizra èn il goli Yann Sommer da Borussia Mönchengladbach ed il nov capitani Stephan Lichtsteiner da Juventus Torino. Plinavon en il camp da mez trais giugaders che dattan en l’Engalterra, Valon Behrami da Watford, Xherdan Shaqiri da Stoke City e Granit Xhaka ch’ha midà da Mönchengladbach tar Arsenal.
Anc in test avant l’Euro
Ils 23 giugaders che van all’Euro treneschan quest’emna anc a Lugano. Venderdis saira a las 18.00 uras è lura il davos test. La naziunala svizra dat en il stadion Cornaredo a Lugano encunter la Moldavia. Glindesdi parta l’entira equipa lura viers Montpellier en il sid da la Frantscha. Là prenda l’equipa dimora durant il turnier.
L’Albania sco emprim adversari, la Frantscha sco favurit da gruppa
L’emprim gieu a l’Euro ha la Svizra ils 11 da zercladur a Lens encunter l’Albania. Là vegni a dar per l’emprima giada en l’istorgia da l’Euro in duel tranter dus frars. Granit Xhaka dat cun la Svizra, ses frar pli vegl Taulant per l’Albania.
Ils 15 da zercladur dat la Svizra lura a Paris encunter la Rumenia ed ils 19 a Lille encunter la Frantscha, il grond favurit da la gruppa A ed in dils favurits per il titel.


text:
Sco quai che l'Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun scriva sin sia pagina d'internet, èn numerus animals da niz vegnids stgarpads da lufs il fanadur. Il pli ferm pertutgada da questa situaziun è la Surselva. En la segunda mesadad dal mais èn però er plirs animals da chasa vegnids stgarpads en il territori da Valragn.
Durant il mais da fanadur èn 19 cas cun animals da niz, stgarpads d'animals da rapina gronds vegnids annunziads a l'uffizi. Tut en tut èn 37 nursas vegnidas mazzadas, sis ulteriuras èn vegnidas blessadas. Bun la mesadad da las nursas eran protegidas cun ina saiv d'electricitad u cun chauns da protecziun. En tut ils cas han lufs stgarpà las nursas. Fin uss èn uschia radund 120 animals da niz vegnids stgarpads en il Grischun quest onn.
Differentas observaziuns
Sper ils cas cun animals da chasa stgarpads hai er dà il fanadur radund 60 indicaziuns directas u indirectas davart il luf. Uschia è la surveglianza da chatscha vegnida orientada davart observaziuns u ch'ins ha udì lufs sco er chattà fastizs u excrements da quels. Las bleras annunzias derivan da la Surselva. Singulas observaziuns hai er dà en las regiuns dal Surses, la Viamala, en il Partenz, il Landwassertal e l'Engiadina.
Sco gia communitgà, hai dà pitschens tar plirs trieps da lufs existents. Da quants ch'i sa tracta exactamain n'è però anc betg cler. Lufs-tscherver èn vegnids observads otg giadas il fanadur. Quai en Surselva, en l'Engiadina sco er en las regiuns Plaun e Viamala. Schacals mellens ed urs n'èn vegnids observads nagins il fanadur.
Quitads en plirs lieus
Dapi radund dus mais po in e scadin s'infurmar sin la pagina d'internet da l'Uffizi da chatscha e pestga davart ils eveniments actuals enturn il luf en il chantun. Là è er inditga sch'igl è stà in'observaziun, sch'ins ha chattà excrements u fastizs ubain sch'el ha stgarpà animals da chasa. Medemamain è er la data inditgada e pli cotschen ch'in punct è e pli actual ch'in eveniment è.
Survista d'eveniments cun animals da rapina gronds
La charta mussa cleramain ch'i dat il mument intgins «hotspots» en connex cun il luf. Quai èn tranter auter:
- la vart sanestra da la Val Medel en il conturn da Curaglia fin tar l'Alp Gannaretsch
- Val Sumvitg fin en la Lumnezia e Val S. Pieder
- territori sur Breil fin Falera
- territori dal Parc Beverin


text:
En vischnancas nua ch’i dat privels da natira dat quai dapi ils onns 1970 er las zonas da privel. Quellas fixeschan precis sch’ins dastga insumma e sco ins ha da bajegiar, declera Magnus Rageth, manader regiunal da l’uffizi per guaud e privels da natira.
I dat zonas cotschnas nua ch’i na dastga betg vegnir bajegià e zonas blauas nua ch’ins dastga be bajegiar, sch’ins prenda mesiras spezialas. Las zonas n’èn dentant betg sacrosanctas e pon er sa stuschar, svanir u ch’i po er da novas zonas da privel. Quai perquai che la natira n’è betg stabla e tut sa mova.
Er pon vischnancas prender mesiras sco, sco p.ex. bajegiar tschiffaders da glera u bajegiar or punts. Uschia che zonas pon svanir. I dat dentant er il cas cuntrari – sch’i vegn per exempel ina bova en in lieu nunspetgà, po il chantun far ord quella zona ina zona cotschna.


text:
Las vias tras Sagogn èn per part uschè stretgas ch’ins na po betg construir in passape. Quai munta che la via vegn era duvrada dals peduns. Era fan ils iniziants attents sin il traffic creschì pervi da la plazza da Golf. In traffic che vegn per gronda part manà tras il vitg.
La suprastanza da Sagogn propona da refusar questa iniziativa. La suprastanza se basa sin datas rimnadas dapi l'onn 2012 cura ch’ins haja cumenzà cun questas mesiraziuns.
Dapi lura en 433’103 vehichels vegnids mesirads:
- 67% dals automobilists charreschan gia oz pli plaun che 30km/h
- Sulet 5,8% charreschan 40km/h e pli spert
- Mo 0,2% dals automobilists surpassan la spertadad da 50km/h
Il tempo 30 na portia betg l’effect giavischà, manegia la suprastanza. Las meglieraziuns instradadas sco la fermada da posta cun passape sper la scola portian dapli per la segirtad. Ils da Sagogn decidan questa gievgia davart l’iniziativa tempo 30.


text:
Angela Hendry viva cun ses um Ralph - ch'è medemamain in Svizzer - dapi quatter onns e mez a Texas, datiers da Dallas. Mintgamai la fin d'october èn els en fevra da Halloween. Era lur dus uffants Sophie ed Ayden giaudan da sa costumar e rimnar las dultscharias.
Halloween: Da l'Europa en l'America – e retour
Tenor ina legenda levan ils morts en vita l'emprim di da november. Halloween è ina tradiziun pajauna che vegniva celebrada dals pievels celtics e gals avant 2'500 onns – oravant tut en l'Europa. Ils cristians han cumbattì questa tradiziun. Perquai ha Papa Gregor IV fixà la festa catolica da Numnasontga sin l'emprim da november.
En l'Irlanda ed en l'Engalterra èn tscherts rituals restads. Durant il 19avel tschientaner han immigrants irlandais importà Halloween en l'America. Las ravas cun chandailas èn vegnidas remplazzadas cun zitgas. E dapi intgins onns turna l'usit da Halloween puspè en l'Europa ed era en las regiuns rumantschas.
RR actualitad 17:00


text:
Per resguardar tut ils puncts dal concept da segirtad – han ils organisaturs dal Festival da Jazz da desister dals concerts planisads entamez San Murezzan. Ils organisaturs na pudessan numnadamain betg garantir d’avair la controlla quanta glieud ch'è sin l’areal.
La soluziun da cumpromiss hajan els chattà ensemen cun la suprastanza communala da San Murezzan. Quella aveva dà glisch verda per il festival suenter curreger singuls detagls dal concept il glindesdi.
Nagina 13avla giada
Causa problems da sanadad na vegn la pli veglia e fidaivla chantadura dal Festival da Jazz betg a dar in concert quest onn. Il concert cun Othella Dallas - sautunza e chantadura americana da 95 onns - è vegnì stritgà. Persuenter datti in segund concert dad Afra Kane. Era betg sin tribuna vegn Daniel Humair – ses concert a San Murezzan è spustà.
Grondas sfidas
Per accumplir tut las pretaisas dal cussegl communal da San Murezzan areguard las prescripziuns da segirtad, han ils organisaturs gì d’augmentar la preschientscha dal persunal avant e durant ils singuls concerts. Nov duai uss dar – tenor prescripziun dal Chantun Grischun – controllas dals numers da telefon ch’ils giasts inditgeschan avant ch'entrar.
Buna bilantscha
Tenor Michael Rüegg, il pledader dal Festival da Jazz, sajan els cuntents suenter avair passentà l’emprim’emna. Tras las restricziuns causa il coronavirus na possian els era betg congualar il festival cun quels dals onns passads. Dentant valia per ils giasts la qualitad dals concerts fitg bler – e finalmain fetschia la vendita dals bigliets ora ina pitschna part dal budget dal Festival da Jazz, ha Michael Rüegg ditg.


text:
Sean Paul
Sean Paul Ryan Francis Henriques, cgnusû méj cuma Sean Paul (Kingston, 9 ad Śnar dal 1973, a s lèś [ʃɔːn pɔl] in ingléś) 'l è 'n cantànt e rapper giamaicàṅ, dal vòlti anc prudutōr e atōr.
Al s è fat cgnós'r in dal 2003 quànd 'l à fat vgnir fóra 'l sìngul Get Busy ch'al gh l'à cavàda a rivàr a 'l prim pòst in clasìfica in Itàglia e in dla Billboard di Stat Unî.
Biugrafìa
Nâ da pàdar purtughéś e da màdar giamaicàna, Sean al taca a studiàr mùśica da śōvan e 'l cata i sò prim sucès in dal 1996 cun la canta Baby Girl ma p'r al sò debùt in di Stat Unî a gh'è da spetàr al 1998 anc se Infiltrate al n fà minga un stus da sfundàr. Al gh la cava invéci dū an dòp cun 'l àlbum Stage One cunsiderâ al quàrt disc raggae d'l an. In dal disc a gh'è 'l pès Hot Gal Today fat insém a Mr Vegas.
Dòp èsar pasâ a l'Atlantic Records in dal 2002 al fà vgnir fóra Dutty Rock, un disc ch'al cata 'l sucès dapartùt in dal mónd, specialmènt par via dal sìngul Get Busy ma anc Like Glue, I'm still in love with you e Gimme the Light. In cal perìud lè al culàbura anc cun di àt'r atìsta fémni cuma la Beyoncé (Baby Boy), la Rihanna (Break it off) e la Blu Cantrell (Breathe).
In dal 2005 'l è la vòlta ad The Trinity ch'al vénd bèṅ e ch'al gh'à dènt'r i sìngui We Be Burnin’, Ever Blazin’ e Temperature. Al quàrt àlbum al s ciàma Imperial Blaze e 'l è dal 2009, i vgnaràṅ pò fóra Tomahawk Technique (2012) e Full Frequency (2013).
Discugrafìa
Àlbum
- 2000 - Stage One
- 2002 - Dutty Rock
- 2005 - The Trinity
- 2009 - Imperial Blaze
- 2012 - Tomahawk Technique
- 2013 - Full Frequency
Racòlti
- 2007 - Reggae Gold 2007
Mix
- 2009 - The Odyssey Mixtape


text:
La fermada d’autos da posta a Glion è in project d’impurtanza regiunala. Gist pervia da quai ha il Cussegl grond concedì ina summa da 4 milliuns francs per il project regiunal. Quella summa è dentant anc suttamessa al referendum facultativ.
Per la vischnanca da Glion restan anc var 2,5 fin 3 milliuns francs da pajar vi dal project. Plinavant quinta la vischnanca che custs da fin 1,5 milliuns francs vegnan cuverts da contribuziuns da perimeter e finanziaziuns extraordinarias da la viafier per detagls dal project.
Obligaziun da metter a disposiziun fermadas da bus
La lescha da traffic public pretenda, che la vischnanca mettia a disposiziun fermadas d'auto da posta. A Glion vegn anc vidlonder che la lescha davart l’egualitad da persunas cun impediments pretenda d'adattar la fermada als basegns da persunas cun impediments. Per Glion sco center da la Surselva cun ospital, chasa da vegls ed Argo è quai indispensabel. Plinavant è Glion la segund gronda staziun d'autos da posta dal Grischun.
Atgnamain vegn discurrì a Glion gia dapi blers onns sur da quella midada. Entras la realisaziun da la surbajegiada Marcau e la renovaziun da la staziun da viafier è il temp arrivà che la vischnanca sto investir. Il credit d’obligaziun dad 8 milliuns è vegnì approvà dal parlament e vegn ils 23 da settember a l'urna. La vischnanca vegn anc ad orientar la populaziun. I saja d’evitar che la populaziun refusia il project, è sta d’udir en il parlament.
RR actualitad 11:00


text:
La via da Munt che maina sur Trun siadora tras il guaud e sin ils las aclas da Munt è memia stretga per vehichels forestals moderns. «Ultra da quai è la via en in nausch stan», declera il president da vischnanca, Dumeni Tomaschett. Per 7,4 milliuns duai la via vegnir sanada e schlargiada sin 3 fin 3,2 meters.
Tar ina decisiun positiva dal suveran da Trun, po la vischnanca quintar ch’il chantun surpiglia 77% dals custs. Uschia restia per la vischnanca custs da var 1,7 milliuns.
Perquai che la sanaziun vegn fatga en etappas e dura 10 onns, è quai Tenor Dumeni Tomaschett supportabel per la cassa communala. Sch’il suveran approvescha il credit, lura pudessan las lavurs cumenzar gia la primavaira.


text:
Il davos quartal da l’onn da fatschenta ha Apple vendì 78,3 milliuns iPhones – quai è in nov record. Il quartal avant ha Apple vendì radund 74,8 milliuns tocs.
Cun 17,9 milliardas francs è il gudogn da record da l'onn avant be per pauc betg vegnì cuntanschi. Lura muntava il gudogn a 18,4 milliardas dollars.
L'iPhone resta il pli impurtant product dad Apple. Il davos quartal ha la vendita dal smartphone fatg or bunamain 70% da l’entira fatschenta dal concern american cun sedia a Cupertino en la California.
RR novitads 08:00


text:
L'«InnoTren» è in vegl char dal Glacier Express ch'è vegnì transfurmà en ina stanza da sesida. A partir dal favrer pon ins reservar quel per sesidas u scolaziuns. La finamira è da pudair concepir ideas innovativas en in'autra atmosfera ch'en in biro.
La stanza da sesida sin rodaglias è vegnida construida en collavuraziun cun la scola auta HTW Cuira e la firma d'innovaziun Zühlke. Perquai è il char era da reservar cun in moderatur da la HTW u da la Zühlke, che mainan tras la sesida e gidan da tschertgar novas ideas.
Bunamain en l'entir chantun sin via
L'«InnoTren» po vegnir reservà per bunamain tut ils trajects da la viafier. Sulet sin il traject dal Bernina na dastga il char betg charrar perquai ch'el è memia lung e sin il traject tranter Cuira ed Arosa.
RR actualitad 17:00


text:
Sco quai che la Posta Svizra scriva en ina communicaziun, saja ella en discussiun cun la vischnanca da Surses. Il diever dal spurtegl postal a Beiva saja gia blers onns sin in livel fitg bass. En congual cun la filiala a Savognin vegnia quella da Beiva nizzegiada bun set giadas pli pauc che quella da Savognin.
Agentura per Beiva
Il giavisch da la Posta fiss, da far a Beiva in’agentura da posta tar in partenari local. En ils auters lieus dal Surses è la Posta preschenta suandontamain: A Riom ed a Sur datti agenturas da la posta en butias, a Salouf, Parsonz, Cunter, Tinizong e Rona datti in servetsch da chasa.
RR novitads 14:00


text:
La via chantunala tranter Vinadi ed il cunfin cun l'Austria è serrada pervi d'ina crudada da crappa. Enturn las 08:30 sajan craps gronds sco autos crudads sin la via. Tenor Elia Lardi, manader dals servetschs centrals da l'Uffizi da construcziun bassa èn ils craps vegnids giu da la Val Spelunca. Grips da 100 meters cubic sajan vegnids libers e singuls craps sajan lura rudlads sin la via. Il territori saja però vinavant stabil.
Las lavurs da rumida proseguan e l'Uffizi da construcziun bassa evaluescha la situaziun da nov a mezdi. Almain fin las 12:00 resta la via tranter Vinadi ed il cunfin cun l'Austria serrada.
Per vehichels fin 7,5 tonnas è signalisà in sviament da Vinadi sur Spiss fin Pfunds. Camiuns pli grevs ston sviar sur Nauders per arrivar en Engiadina.
RR novitads 12:00


text:
En blers puncts èn ils derschaders da la Dretgira chantunala da la medema opiniun sco quai che la cumissiun da giustia propona al Cussegl grond. Quai surtut davart la recumandaziun da la cumissiun da betg pli reeleger il derschader Peter Schnyder. Tenor la vicepresidenta da la dretgira, Ursula Michael Dürst, saja la collavuraziun cun el schon avant il cas da la dispita d’ierta betg pli stà buna. Ils derschaders na possian betg s'imaginar da collavurar vinavant cun il derschader Schnyder.
Cun dus novs derschaders – in successur per Schnyder ed in per Brunner – saja pussaivel da far in nov cumenzament a la dretgira, ha ditg Ursula Michael Dürst. Vitiers hajan ils derschaders gia signalisà a la cumissiun d'examinar ils process interns e tut tenor er adattar tals tant pli spert.
Critica envers cumissiun da giustia
Betg chapir na pon ils derschaders la conclusiun da la cumissiun da giustia, ch'i dettia a la Dretgira chantunala ina pratica da midar dispositivs da sentenzias pli tard. Els renvieschan quella pretaisa. Sche quai avess dad esser capità, sajan quai mo cas singuls.
Tenor il president da la cumissiun da giustia dal Cussegl grond, Ilario Bondolfi, saja quella conclusiun sa cristalisada or durant lur retschertgas.
Dretgira tegna cun Norbert Brunner
Plinavant èn ils derschaders surprais davart la procedura penala cunter Brunner e che sia immunitad penala duai vegnir abolida. Quai per investigar en connex cun las duas sentenzias en il cas da dispita d'ierta. Tenor els haja Brunner adina agì «tenor meglier savair e pudair». Els concedan dentant er, ch'ina investigaziun gidia a sclerir il cas.
Tenor Ilario Bondolfi sa la dretgira, ch'ins possia contestar ina decisiun. Quai na saja dentant betg vegnì fatg.


text:
Midada dal clima
Sco chantun da muntogna è il Grischun pertutgà fermamain da la midada dal clima progredinta. Il chantun infurmescha regularmain davart il clima midà e davart las consequenzas che quai ha per la regiun e mussa co ch'el va enturn cun las sfidas da la midada dal clima.
www.klimawandel.gr.ch
Energia
Sco purtader d'energia ecologica ha la forza idraulica ina gronda valur en il Grischun. En connex cun l'utilisaziun da la forza idraulica indigena ademplescha il chantun ina funcziun d'approvaziun e da surveglianza. Ultra da quai exequescha el las incumbensas federalas en connex cun il provediment d'electricitad.
Ambient
Differentas chartas dattan infurmaziuns davart la protecziun da l'ambient en il Grischun.
I n'è betg pussaivel da s'imaginar da pudair mantegnair las plantas ed ils animals selvadis ed indigens senza proteger lur spazis da viver (biotops). La protecziun da las spezias e dals biotops cumpiglia la protecziun, la tgira e la promoziun da spezias da plantas e d'animals selvadis.
Il spazi d'auas serva a garantir il spazi per las auas. Il spazi d'auas da las auas currentas è in corridor d'ina tscherta ladezza che cumpiglia l'aua currenta sezza, il sectur da la riva ed en tscherts cas er ils conturns.
Anc adina essan nus umans e la natira exposts temporarmain ad ina contaminaziun da l'aria memia auta. Zunt problematicas èn las consequenzas da la pulvra fina, dal fulin e dal ozon.


text:
Datiers da Milaun è crudà giu in aviun pitschen, tut las otg persunas a bord sajan mortas. Sut las unfrendas saja era in uffant. Quai rapporta l'agentura da novitads Ansa.
Edifizi era vid
Curt suenter la partenza da la plazza aviatica da Milaun-Linate saja l'aviun crudà sin in edifizi da biros ch'era vid pervia da lavurs da construcziun. En l'edifizi haja sinaquai cumenzà ad arder. Daco che l'aviun è crudà giu n'è anc betg cler. L'aviun pitschen era sin via ad Olbia en la Sardegna. Tenor rapport da perditgas haja in motor da l'aviun brischà e l'aviun saja silsuenter crudà sin l'edifizi senza ch'ins haja vis manevers.


text:
Per la tematica da l'intelligenza artifiziala dettia ina gruppa da lavur che stoppia furnir fin l'atun 2019 ina survista da las mesiras existentas ed ina valitaziun davart ils novs champs d'agir. Quai communitgescha il Cussegl federal. Plinavant duai la gruppa da lavur preschentar ponderaziun co duvrar raschunaivlamain la tecnologia.
Vitiers elavura il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun in concept per sustegnair chantuns, citads e vischnancas per sviluppar «smart cities» – citads e regiuns connectadas.
La strategia «Svizra Digitala» aveva il Cussegl federal lantschà il 2016 per che la Svizra nizzegia il meglier pussaivel las schanzas da la digitalisaziun. Ils accents ch'el ha mess actualmain, èn directivas e finamiras per ils proxims dus onns.
RR novitads 12:00


text:
Quest portal infurmescha en trais differentas dimensiuns:
(1) davart realitads extralinguisticas ('chaussas'),
(2) davart concepts, u: categorias tematicas che n'èn betg liadas a singulas linguas u singuls dialects,
(3) davart [[expressiuns|tipisaziun] linguisticas da las linguas e dals dialects examinads.
Il tractament separà da (2) e (3) è fundamental, perquai ch'ils concepts relevants n'èn tuttavia betg adina documentads ('lexicalisads') cun denominaziuns specificas en tut il territori da retschertga; uschia na datti p.ex. en grondas parts dal territori bavarais nagin pled per il chaschiel che vegn producì da scharun (cf. persuenter gsw. Ziger, ita. ricotta, fra. sérac), entant ch'i na dat savens betg in'expressiun per la massa da chaschiel frestga anc betg furmada (bar. Topfen, deu. Quark) en ils dialects rumantschs sco er en il talian da standard. La relaziun dad (1) d'ina vart e da (2) e (3) da l'autra vart è mintgatant era pli problematica ch'i para a l'emprima egliada; uschia chatt'ins mintgatant expressiuns linguisticas cun in status semiotic nuncler, perquai ch'ils documents na mussan betg, sch'i sa tracta da denominaziuns da concepts u eventualmain da nums per chaussas; quai è p.ex. il cas, sch'in pledader titulescha in'alp particulara, per exempel quella ch'el dovra sez, cun in pled generic sco munt u pastüra.
(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)
Tags: Linguistica Context extralinguistic


text:
Las Grischunas ed ils Grischuns viageschan mintga di ina distanza da stgars 44 kilometers (senza ils viadis en l'exteriur). Per quel viadi impunda la populaziun grischuna en media 100 minutas a di. Quai resulta dal rapport da mobilitad en il Grischun. Uschia è la distanza quotidiana sco era il temp da viadi sur la media svizra (37 km en 90 min.), sumegliant sco en ils ulteriurs chantuns da muntogna. Radund mintga segund viadi vegn fatg en connex cun activitads en il temp liber. La cumpart dal traffic pendular (lavur e scolaziun) munta a 24%.
Il med da transport preferì: L'auto
La gronda part da quests viadis cun radund 70% vegn fatgs cun traffic individual motorisà, scriva la regenza. Uschia posseda era 83% da las chasadas grischunas almain in auto. Da l'autra vart vegnan 24% dals trajects fatgs cun il traffic public, ela quota dal traffic betg motorisà è tar 7%. Uschia quinta il chantun cun in lev spustament da 2% dal traffic betg motorisà – vi tar il traffic public.
Rapport da mobilitad
Il rapport da mobilitad sa basa sin retschertgas che la Confederaziun fa mintga tschintg onns davart il cumportament da la populaziun svizra en il traffic.
RR novitads 10:00


text:
Sco quai ch’il maina gestiun da la butia Maxi Fredy Caminada ha ditg, quinta el serrar la butia en il decurs dal 2017. Cura exact vul el dir pir suenter avair discurrì cun la vischnanca.
La vischnanca da sia vart ha fatg ina retschertga tar la populaziun e tar possessurs da segundas abitaziuns. Il resultat dals 150 questiunaris returnads è tenor il suprastant communal Giusep Flepp cler: 90% avessan gugent che la butia restia en il vitg. Ussa tschertga la vischnanca ina persuna che avess interess da manar la butia. En tge furma e cun tge furniturs, quai possia questa persuna decider sezza, declera Giusep Flepp.
Sch’i na dettia nagin che s’annunzia, lura stoppia la gruppa da lavur anc ina giada ir sur ils cudeschs. I na saja dentant betg chaussa da la vischnanca da manar ina stizun, di Giusep Flepp. Ella possia sulettamain stgaffir bunas premissas da rom, sco per exempel ina contribuziun da fundaziun u tschains d’affittaziun favuraivels.
Contract fin il 2018
Il contract d’affittaziun da las localitads da la butia, che tutgan a la vischnanca, scada pir il 2018. Giusep Flepp manegia, che sch’i dettia ina soluziun per la butia na saja quai nagin problem da schliar il contract cun Fredy Caminada. Ma era sch’i dettia a curta vista nagina soluziun, vegnia la vischnanca a schliar il contract d’affittaziun.
RR actualitad 17:00


text:
Ina chasa grischa cun ina garascha per maschinas grondas è la chasa dal stradin che ha l’incumbensa da mantegniment da la via chantunala sur il Pass dal Fuorn. Avant passa 50 onns era quella vegnida fabritgada, ma ussa è l’avegnir intschert.
Ina nova e moderna basa a Zernez, adattada al temp d’ozendi avra sias portas l'onn proxim. La “chasa dal weger” sco che quella chasa grischa sin il pass vegn numnada, perda sia incumbensa definitivamain.
Questa basa era vegnida fabritgada ord la zona da fabrica e quai exclusiv sco garascha ed alloschi per il stradin. Tenor il manader da l’Uffizi da construcziun auta, Markus Dünner, n’è ina midada d’utilisaziun betg pussaivla. Unica varianta fiss, sch'ina instituziun publica, sco la vischnanca da Zernez u il Parc Naziunal Svizzer avessan da mussar interess – vender ad in privat n'è betg pussaivel.
Sbuvar – bain pussaivel
Tenor Markus Dünner èsi cler, n’avessan las instituziuns sura menziunadas da mussar interess, na datti betg autras variantas sco da renatiralisar quai ch'ils peradavatns avevan fabritgà e surdar quella plazza puspè a la natira.


text:
L'enviern è turnà en il Grischun. Questa notg hai naivì en blers lieus, sin ils auts hai dà per part enfin in meter naiv nova. Per che nus possian mussar a vus co i vesa ora clamain nus si Vus da trametter a nus fotografias da la naiv en voss vitg, voss lieu, da vossa lavur ed uschia vinavant.
Las fotografias pudais vus trametter sin nossa adressa da mail multimedia@rtr.ch, sche pussaivel cun il num dal lieu ed indicaziun quanta naiv ch'i ha dà.
Cun la naiv turna er il privel da lavinas
En tschertas regiuns dal sid hai naivì dapi glindesdi enfin 1,5m. Cun quai è natiralmain era turnà il privel da lavinas. En las bleras regiuns è il privel considerabel cun in stgalim 3.
RR actualitad 12:00


text:
Per in dal quartett, Ole Einar Björndalen, èsi en sia lunga carriera sia 20avla medaglia d'aur ad ina WM, ed en total sia 43avla.
Argient va a la staffetta dals umens da la Germania. Sin il terz plaz, per la surpraisa da blers, la staffetta dal Cannada.
Cuntents cun lur prestaziun dastgan ils biatlets svizzers esser. Serafin Wiestner, Benjamin Weger, Mario Dolder e Jeremy Finello vegnan 10avels sur ils 4x7,5 kilometers. Il campiunadi mundial da biatlon va a fin dumengia cun las cursas cun partenza da massa.


text:
Votaziun davart il futur da las medias publicas en Svizra
Votaziun davart il futur da las medias publicas en Svizra
Iniziativa dal pievel: «Gea per abolir las taxas da radio e televisiun (Abolir las taxas Billag)»
Preziadas commembras e preziads commembers da l'uniun SRG SSR
Ils 4 da mars 2018 voteschan il pievel ed ils chantuns davart l'iniziativa No Billag. Quella vul abolir las taxas da radio e televisiun. Il text da l'iniziativa pretenda che la Confederaziun na dastga betg pli subvenziunar staziuns da radio e televisiun – e quai gia a partir dal 1. da schaner 2019.
L'iniziativa destruescha il fundament dal sistem medial dual svizzer cun medias privatas e publicas ch'è sa cumprovà fin ussa. In GEA na privass betg mo la SSR d'ina gronda part da sias entradas ed uschia da sia basa d'existenza, mabain era 34 staziuns da radio e televisiun privatas. En cas che l'iniziativa No Billag vegniss approvada, fiss quai il cumenzament d'ina commerzialisaziun cumpletta dal sistem medial svizzer che avess consequenzas gravantas. Ina purschida audiovisuala vasta e variada per tut las regiuns linguisticas da la Svizra – e la SSR sco instituziun credibla e fidabla – na dessi betg pli. La plazza mediala svizra vegniss uschia indeblida e cun ella nossa democrazia.
Ils plans preschentads da l'Uniun svizra d'artisanadi e mastergn (SGV/USAM) n'èn betg realistics: las entradas da la reclama na pon betg vegnir amplifitgadas tenor plaschair sin in martgà pitschen quadriling sco la Svizra, cun ina concurrenza a l'exteriur finanzialmain solida e da medema lingua. En cumbinaziun cun purschidas da pay-tv è quai impussibel. Era pajaments directs da la Confederaziun e dals chantuns per tschertas emissiuns u regiuns cuntradin al text da l'iniziativa.
In GEA ils 4 da mars 2018 signifitga in'annullaziun sperta e structurada da la SSR. La SSR è averta da discutar vastamain sia incumbensa da prestaziun en il rom da la nova lescha da medias. Questa avertadad orientada al futur e la prontezza da midament n'han però da far nagut cun in'alternativa a No Billag. L'iniziativa No Billag è radicala, perquai ch'ella prenda il fundament a refurmas necessarias da la SSR ed a la finanziaziun da medias publica. Quai ch'ins ha destruì na po betg pli vegnir refurmà.
Nus As engraziain per Voss engaschi e per Voss NA a No Billag a chaschun da questa votaziun existenziala per la SSR e per la plazza mediala svizra. Mintga vusch quinta!
Diese Beiträge könnten Sie auch interessieren:
«Ab 2019 müssen wir deutlich sparen»
Wird «No Billag» angenommen, ist Schluss mit Erfolgsformaten wie «Wilder» oder «Der Bestatter». Aber auch wenn die Initiative abgelehnt wird, muss SRF sparen. Direktor Ruedi Matter sagt im Gespräch mit persoenlich.com, wo er bereits den Rotstift angesetzt hat.
Berner Komitee «Nein zum Sendeschluss»
Persönlichkeiten aus dem Kanton Bern treten an die Öffentlichkeit und sagen Nein zur gefährlichen No-Billag-Initiative. Denn ein Ja zur Initiative würde sowohl das Ende der SRG als auch das Ende der meisten privaten Radio- und Fernsehstationen in der Schweiz bedeuten.
NEIN zu No Billag!
Wir haben unsere Mitglieder gefragt, wieso sie am 4. März 2018 Nein zur No Billag-Initiative stimmen werden:


text:
Gestapo
La Gestapo, breviazzion de Geheime Staatspolizei (Polizzia Secreta del Stat) a l'è stad el corp de polizzia secreta de la Germania Nazista, in pee del 1933 al 1945. Esenta de la legislazzion todesca e di tribunal ministrativ, che de solet podeven coreger i dagn de la ministrazzion in di confront di citadin, la podeva menà via i sgent senza process e, in del process de Norimberga, l'è stada condanada per crimen contra l'umanità.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Gestapo


text:
Theo Candinas
Gion Barlac
Sursilvan, Deutsch
Chasa Editura Rumantscha, 2012, numer d’empustaziun 978-3-905956-13-9
Historias cuortas / Kurzgeschichten
Gion Barlac ei in um els 30, romontschs, catolics, da buna famiglia. Gion Barlac sa bein romontsch e drova en mintga cass las expressiuns duidas.
Gion Barlac ist ein Mann in den Dreissigern, katholisch, aus guter Familie. Er legt Wert darauf, sich so auszudrücken, dass man ihn versteht, ohne nachzufragen.
Theo Candinas descriva a moda pregnanta la figura da Gion Barlac e tge ch’influenzescha la vita ed il patertgar da Barlac. Questa ovra è cumparida 1975, ha muventà fermamain e schizunt pudì rumper tabus. Gion Barlac è daventà ina sort figura da cult.
Il cuntegn dal cudesch à anc adina actuals: la societad e sias cunvenziuns, l’uman che sa muventa lien, sa lascha restrenscher e che rumpa mintgatant chadainas.