text:
Pac-Man
Pac-Man l'è on videogioeugh criàa in Giappon e idejàa de Toru Iwatani in del 1980. El gh'ha vùu tant success in America, tant che hann fa tant version del gioeugh finn al di d'incoeu .
El gioeugh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El gioeugh el funziona inscì: gh'è on lambirint pien de ballitt piscinitt, el protagonista, el Pac Man, el gh'ha de mangià tutt i ballitt e fà anca attenzion a di fantasmitt che ghe van adrèe, e 'l gh'ha minga de fass ciapà, sedenò el perd. Se el riess a mangià foeura tutt i ballitt del labirint el veng.
I personagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El Pac Man - L'è el protagonista del gioeugh, a l'è ona balletta giolda e tonda che ghe pias mangià balitt. El gh'ha de mangià tutt i ballitt piscinitt e 'l gh'ha de scappà via di quatter fantasmitt, però quand che 'l mangia un balla granda i fantasm scappen via perchè adess hinn lor che pòden vess mangiaa foeura.
- El Blinky, el Pinky, l'Inky e el Clyde - Hinn i quatter fantasmitt che ghe corren adree al Pac Man, e se 'l ciapen, lu el perd.
- Miss Pac Man - L'è la miee del Pac Man, l'e' stada criada in del vottantun quand ch' i produttor del gioeugh s'hinn incorgiuu ch'el gioeugh del Pac Man el ghe piaseva anch ai tosann.
La leggenda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La leggenda la voeur ch'el criador del gioeugh, el giappones Toru Iwatani, l'era dree a mangià ona pizza, quand che l'ha tajaa foeura ona fetta, e l'ha veduu la forma, gh'è vegnùu in ment come fà el protagonista del sò gioeugh.


c: text/html

text:
23 02
Ol dé 23 de febrér l'è 'l 54 dé de l'an del calendare gregorià; manca 312 (313 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 23 de febrér al è ul dí da pòost 54 dal an dal calendari gregurian; i manca 312 (313 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1983 - Olesa de Montserrat (ol Baix Llobregat): ün insende al trà zò ol Gran Teàter de la Passió d'Olesa de Montserrat.
1987 - Barcelona: fondassiú de l'organisassiú polítega Iniciativa per Catalunya.
1981 - Spagna: s'al passa l'intent de colp de stat cognossit come ol 23-F: a Madrid ü gröp de guàrdie sivil i sequestra i parlamentare al Congress di Depütacc Spagnöj e a València i car de combat del esèrsit i va fò per i íe de la sità.
1997 - Edimburgh (Scossia): ü gröp de genetist de l'Istitut Roslinde, dirisicc per Ian Wilmut, i nönsia che ol 05 07 de 1996 i conseguiss de fá nass ol pröm mamífer clònich, öna feda (pégra) nomenada Dolly.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1685 - Hale an der Saale (Turínza, Zermània): Georg Friedrich Händel, compositur Todèsch.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1821 - Roma (Itàlia): John Keats, pueta Angles.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vahcuengh
Vahcuengh (Sawndip: 吪僮) / Linxcuengh dwg Vah Bouxcuengh, gvi Dai yijhaeh. Sawcuengh dwg saw gyoebyaem,yung lahdingh cihmeh guh cihmeh hingzsik,yungh Vahcuengh fanghyenz haihbaek guh goekdaej,aeu yaem Vahcuengh Vujmingz guh biucinj,dwg yinzminz cwngfuj youg 1956 nienz caux ok,1957 nienz ginggvaq bihcinj youq dieg Bouxcuengh doihengz sawjyungh cunj dahit saujsu minzcuz vwnzsw ndeu.Sawcuengh gungh miz 26 chi-meh, 22 aen singmeh, 108 aen yinhmeh caeuq 8 aen diuhloih. Saw laj neix dwg Sawndip.


text:
Quâter Castē
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Quâter Castē (Quattro Castella in italiân) l'é un cmûn ed 12.955 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz l'é tra mezdé e sîra e a 26 chilômeter cîrca dal cèinter ed Rèz
Indice
Stôria[modifica | mudéfica la surzéia]
Ind la favurèvel puṣisiòun geogrâfica, al cunfîn tra la zôna ed la culèina e l'êlta pianûra, la zôna dal Cmûn ed Quâter Castē l'é stêda abitêda bèle a partîr da l'etê ed la prêda ch' l' à dê, cme frût, un móc 'd impurtânt rèst antîgh. Dimòndi sègn ed capâni ed l'êtê ed la prêda în stêdi catêdi ind la zôna intōren a Puianèl, divêrs lavōr fât a mân in prêda che 's pōlen arfêr a la préma època ed la prêda fîn a l'època rumâna în stê catê a Ròuchel, Magalân, Fôrchi e al Ghiardèl. Sègn evidèint ed l'eṣistèinsa, bèle ind l'època préma ed la Stôria, ed 'na strêda ed colegamèint tr'al fiòm Èinsa e al Sècia. Sta véia préma ed la muntâgna l'é stêda cunfermêda cme un naturêl percōrs stradêl ânca ind l'etê dal Brònz gnûda dôp, l'é stêda ânca òna dal véi ed comunicasiòun che àn favurî l'ingrandîres ed l'invasiòun rumâna int la regiòun. Ind l'etê medioevêla, gnûda dôp, as vèd furmêres dal cumunitê urganiṣêdi e as mèten insèm strutûri polétichi e cunômichi bèin precîṣi. Muciatèla, Muntchêvel, Ròunchel, Salvarân, Muntzâgn, Muntlósi, Bianèl, Muntvêder în, a la fîn ed l'êlt Medioēv, i magiōr cèinter abitê ed la zôna ed Quâter Castē. Intōrna al Pēv ed Bibiân, Puianèl e al cunvèint ed Canòsa a gîra invêci l'urganiṣasiòun religiōṣa. L'é difècil stabilîr cun sicurèsa quând al quâter culèini més in fîla e quâṣi cumpâgn àn cumincêr a èser furtifichêdi: 's pōl pinsêr che al cambiamèint da curtesagrècoli a castra ed Muntvêder, Bianèl, Munzân e Muntlósi, la sia cumincêda ind l'etê longobêrda e la sia finîda tr'al X e l'XI sècol. Sté prém sistêma furtifichê ed difèiṣa vêrs la Pianûra Padâna al dvintrà ed préma impurtânsa per i fât stôrich ed tóta la zôna matéldica. In 'na nutésia dal 1285, Salimbene de Adam a fà i nòm dal quâter culèini arcurdân che ind i tèimp indrê fòsen stêdi: …sontuose dimore abitate da dame e cavalieri e attorniate da corti. Salimbêne 's riferés al peréiod ed mâsma ṣlarghêda quând i castē, ciaschedûn dutê ed 'n prôpria pēv, a cumincêven, a partîr da l' XI sècol, a girêr d'intōrna a i pusès ed la nôbila famja di Canòsa. Bianèl l'é dvintê in sègvit proprietê ed Matélda. A la figûra ed la Cuntèsa l'é lighê al famōṣ fât ch' l' à vést tirê dèinter Enrico IV e Pêpa Gregorio VII. Ché, ind al castrum Bianelli cun la mediasiòun ed Matélda, al Pêpa Gregorio VII l'à ricevû, int al 1077, Enrico IV ed Germâgna e al à ṣliberê ed la scumónica. L'é sèimper ché che, Matélda bèle vècia la ricêv, int al 1111, in vîṣita uficêla Enrico V, al nōv imperadōr fiōl ed còl préma. La vîṣita in amicésia e per mètres d'acôrdi la finirà cun l'incurunasiòun ed Matélda a vîce regîna d'Itâlia “super Ligures et Longobardes” oséja vicâria in Itâlia ed l'Imperadōr ed Germâgna. Cun la môrt ed la cuntèsa Matélda int al 1115, l'é cumincê al câl pr' al rôchi di Quâter Castē, al só tèri în stê un quèl per dal quistiòun tr'al Papêt a l'Impêr. As gh' à acsé 'na frantumasiòun in tânti céchi proprietê ind al mân di sòdit e 'd èint ed cēṣa, sibèin la râsa di Canòsa l'àbia cuntinvê a mantgnîr ind al só mân l'avtoritê insém a sté zôni. Int al 1160 a vîn invistî dal fèdev ed Bianèl la râsa di Da Canòsa che a n'în mantgnirân la giurisdisiòun per divêrs sècol. A j inési dal XV sècol al Duchêt ed Quâter Castē al pâsa a j Estèins che stréchen l'indipendèinsa ed la nobiltê dal pôst. Sōl a j inési del XIX sècol e, jostapûnt int al 1805, Quâter Castē 's costituès in cumunitê indipendèinta, ind al mèter insèm tót i teritôri fevdêl e zuntêregh soquânti burghêdi ed cunfîn, tra còsti còla ed Ròunchel. Int al 1796 dôp che i fèdev în stê scanṣlê, Quâter Castē al 's unés a diêter per mèter insèm 'na cumunitê indipendèinta. Int al 1859 as fa al Règn d'Itâlia e Quâter Castē al dvèinta Cmûn.
I Quâter Castē[modifica | mudéfica la surzéia]
Fôrsi la costrusiòun di quâter castē (Muntzân, Muntlósi, Bianèl, Muntvêder) în cumincê sòta Atto Adalberto int la metê dal X sècol. Al costrusiòun di castē, secònd còl che dîṣen i documèint, în stêdi fât per di precîṣ mutiv stratègich, sibèin cun di cûmpit divêrs, as tratêva ed pôst in avânti che êren la préma difèiṣa ed Canòsa cûntra i perécol ed la Lumbardìa e di pâs alpèin. Sōl Bianèl incô l'é un castèl abitê, ed chiêter armâgnen sōl di pcòun pió o mēno rubóst dal tòri mèistri.
Muntzân[modifica | mudéfica la surzéia]
Muntzân l'é al prém, da matèina, di muntarôt di Quâter Castē. Prubabilmèint l'é a gh'êra la cēṣa ed Sân Nicolò dóve a s'în fât i pât ed l'incûnter ed Canòsa tra Enrico IV e al pêpa Gregorio VII. La cēṣa la figûra ind al Dècimi dal 1302 sòta a còla ed Bibiân. L'istès Muntzân al vîn numinê pió ed 'na vôlta ind al chêrti dal Cunvèint ed Marôla dal 1147, 1155, 1163 e via acsé. Int al 1024 al padròun dal castèlCorradodella Palude. Un êter ed la faméja della Palude int al 1296 l' al cunsègna al Cmûn ed Pèrma. Int al 1320 al cmûn ed Rèz, padròun dal castèl, al dà spuṣisiòun a j òm ed Caviân (Sân Pôl) e Bibiân ed restarvêr al mûri. Int al 1339 i Gunṣêga invèsten dal castèl Guglielmino Canòsa che l' al mantîn fîn a la fîn ed la só faméja. Int al 1497 sòta la dirésiòun ed Girolamo Casotti, inzgnêr ed la sitadèla ed Rèz, a vînen fât di lavōr al mûri, a la cà nôbil e a còla dal Podestê. Int al 1609 sōl la tòr la gh'à biṣògn ed justadûri. Intv al 1620 al chêrti dal cunvèint ed Marôla a cûnten che ind la tòr a figûren: "due camere, una sala e molti muri vecchi". Al fèdev al vîn unî a còl ed Muntvêder int al 1777.
Muntlósi[modifica | mudéfica la surzéia]
L'é al secònd da matèina dal quâter famōṣi culèini. Prubabilmèint a gh'êra, cme insém al j êtri sémi, 'na tòr 'd avistamèint o costrusiòin ed difèiṣa. Ânca sté castèl l'é stê di Canòsa. Int al 1297 Attolino da Canòsa al l'à vendû a i pramṣân. Dal Dècimi dal 1302 riṣûlta ch' al gh' avés 'na cēṣa insèm cun Muntzân, ch' la dipendîva da la Pēv ed Cavjân (Sân Pôl). Dôp che al castèl l' é stê butê zò da Azzo d'Este, sgnōr ed Rèz, int al 1307 l'é stê turnê a tirêr só. Al castèl ind al cōrs di sècol l'é cambiê in cà nôbil che int al 1778 spieghêda cme fâta da sînch câmbri, 'na cuṣèina, al piân trèin 'na cantèina al pôrdegh, la stâla, un cambaròun e un uratôri..
Bianèl[modifica | mudéfica la surzéia]
Bianèl l'é al têrs muntarôt, da matèina, di famōṣ Quâter Castē. Tr'al j ôvri ed furificasiòun tirêdi só a presédi di quâter muntarôt, l'é l'ònica a èsres mantgnûda in bòuni cundisiòun. Bianèl l'é stê ind di sècol la cà e la furtèsa di Canòsa fîn a la metê dal 700, cà sgnurîl. 'Na prêda a l'ingrès dal mûri la dîṣ che: "Castrum Bibianelli, comitissae Matllildis Opus", mó al castèl l'é stê fât préma, insèm a chiêter trî. L'urègin dal castèl cme tòr per vèder luntân l'é verifichêda bèle int al X sècol. Dôp al cròl sucès int al 1285, cme la dîṣ la Chronica ed Salimbene de Adam, la tòr l'é stêda arfâta cun la zûnta al cèinter ed 'na schêla a lumêga in prêda al pôst ed còli ed lègn che in urègin unîven i divêrs livê. Dôp sté restâver ind i sècol che în gnû dôp a s'é dirèt i lavōr vêrs al difèiṣi dal castèl. Sōl a la metê dal XVII sècol j intervèint a s'în vultê vêrs al valōr ed l'aspèt urnamentêl. Cun l'ôvra 'd arnuvamèint ed magiōr valōr vrûda da Gaetano Canossa intōrna a 1644, cun intervèint a la caplèina intêrna e préma ed tót a l'apartamèint al piân d'ed sōvra e la pêrta a matèina, cun j urnê ed Gian Giacomo Monti e Baldassarre Bianchi. Int al XVIII sècol è stê fât al lêregh scalòun. L' ûltem impurtânt intervèint architetônich, dê da fêr al Marchelli ind la préma metê dal XIX sècol, l'interèsa al colegamèint tr'a j êli ed mezanôt e 'd mezdé ch'al sègna al cunfîn, a matèina, la cōrt ed la cistêrna. Matélda la stêva quâṣi sèimper a Bianèl, ché a gh'é stê Enrico IV in penitèinsa, préma ed l'incûnter dal 1077, ché a ghé stê di pêpa e di prîncip e int al 1111 Matélda l'à ricevû Enrico V, quând l'é turnê indrê da l'incurunasiòun a Ròma, e l'é stêda da lò numinêda vicâria imperiêla in Itâlia: êren j inési ed la pês, ed dêṣ ân dôp, dal Cuncurdê ed Worms. Dôp la môrt ed Matélda al castèl l'é armêṣ a i Canòsa. L'à subî dimòndi cambiamèint che n' àn fât 'na ristocrâtica cà: la mantîn però interesânti strutûri ed la préma rôca e in 'na câmbra, un quêder dal XIV sècol, ch' al rapreṣèinta Matélda cun in mân un fiōrdal pòm granêr e al dét "tuetur et unit". La permanèinsa ed Matélda e la fermêda 'd Enrico IV int al 1111 àn dê urègin a 'na celebrasiòun dal fât ch' es tîn da un bèl pô, dóve a trât l'ucasiòun ed la nâsita dal Prèmi Matélda.
Muntvèc[modifica | mudéfica la surzéia]
(cgnusû cme Muntvêder)
L'é l'ûltem da matèina di quâter muntarôt. Cme ind al sémi atâch, an se schêrta mía che fîn dal la metê dal X sècol a'gh prés èser 'na tòra per guardêr luntân e dal j êtri costrusiòun ed difèiṣa. An se schêrta gnân che i prém proprietâri a síen stê i Canòsa mó int al 1296, quând l'é stê cunquistê da i pramṣân, l'êra in pusès di Fogliani. Al fiōl dal pôver Guido Savina da Fujân, Bonifacio, int al 1344 l'à vendû, per 250 fiurèin d'ôr, un têrs dal castèl a Albertino e Guglielmo da Canòsa. Int al 1349, sèimper Bonifacio, l' à vendû, per 1200 fiurèin 'na secònda pêrt a Gabriotto fiōl 'd Albertino da Canòsa e in fîn al têrs che gh'êra armêṣ, int al 1354, sèimper a Gabriotto che, l'intêr castèl, l'é armês a la só faméja fîn a la fîn ed la râsa. Int al 1469 l'é stê pasê a Cuntèia. Int al 1472 Gabriotto da Canòsa al ricêv da Ercole d'Este l'invistidûra cun al tétol ed Cûnt, ed la giurisdisiòun a fêven pêr Ròunchel, la zôna dal Ghiardèl e 'na pêrta ed Salvarân e Calensân. A la fîn dal Setsèint l'êra al sît dal Pretôri. Ind al vîṣita dal Vèschev Picenardi a j inési dal XVIII sècol a vîn arcurdêda la presèinsa 'd un uratôri dedichê a Sânt' Antòni da Pâdv, pó cunfermêda dal Balletti. Dal furtificasiòun dal castèl incô a gh' armâgnen un pcòun ed muradûra 'd la pêrt a mezanôt ed la tòr, soquânt sègn a piân ed campâgna dal cuntōren ed chiêter lê e, incòra, trât cûrt ed la cînta ed difèiṣa.
La sfilêda Matéldica[modifica | mudéfica la surzéia]
Un pó préma ed l'istê ed tót j ân, a Quâter Castē a vîn arcurdê un fât impurtânt per la stôria d' Eurôpa e arcurdê da Donizone, crunésta ed l'època, cme al prém pâs vêrs al Cuncurdê ed Worms, l' é un fât sucès insém al sagrê ed la cēṣa ed Bianèl tr'al 6 e al 10 ed mâg ed l'ân 1111. Enrico V, fiōl ed cl' Enrico IV che treintân préma l'à utgnû dal Pêpa Gregorio VII, cun la mediasiòun ed Matélda, al famōṣ perdòun ed Canòsa, l'é andê a Bianèl e l'à incurunêr la Grând Duchèsa vîce regîna vicâria d'Itâlia. La manifestasiòun la vîn fâta a dû pâs da dóve è sucès al fat dal 1111. Bèle dal prém dopmezdé pr'al strêdi dal paèiṣ as incûntren sintunêr ed cumpêrsi ind i tradisiònel custóm medioevêl. A s'în dê apuntamèint a i pē dal castèl ed Bianèl, per dêr véta a la mosionânt e spetacolêra arcurdânsa, cuntadèin e paiṣân, frê in penitèinsa, delegasiòun nôbil , cavalêr ed l'eṣêrcit ed Matélda; pó da Bianèl în andê, in sfilêda, vêrs al paèiṣ: Matélda e Enrico V a vînen ricevû int al câmp da i cavalêr, da i religiōṣ e dal pôpol. Dôp che i gunfalòun dal cuntrêdi invidêdi a i zôgh, segvî da i mès, taburèin, castlâni, j òm d'êrmi e dal Gualdâni di Quâter Castē àn sfilê in parêda, Matélda l'è incurunêda e dichiarêda regîna d'Itâlia davânti a i só devôt sódit. A la fîn ed la fèsta al Mèister d'Ermi al dà inési a i zôgh: i nôbil e valorōṣ cavalêr as afrûnten ind al Zôgh dal Pûnt. Ind i sô custòm ed tânt culōr i sbandiradōr es zibésen in spetaculōṣi figûri. Al tramòunt lòungh al strêdi ed l'antîga cuntrêda al pôpol in fèsta a pécen al mân a Matélda in sfilêda cun a drê quî che àn vînt e quî che àn pêrs a i zôgh. La stôrica sfilêda Matéldica la vín fâta tót j ân ind l'ûltma dumènica dal mèiṣ ed mâg.
Imparintê cun Quâter Castē[modifica | mudéfica la surzéia]
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Archivio di Stato, Reggio Emilia - Quattro Castella nella Storia Di Canossa. - [s.l.] : Tipolitografia, 1977
- Andrea Balletti - Le Quattro Castella : memoria storica - Reggio Emilia : Officine grafiche reggiane, 1937
- Loris Bottazzi - Il formarsi dei casati dopo il mille nei territori di Bibbiano, Quattro Castella e San Polo - S.l. : S.n., 2001
- Angelo Canovesi - Quattro Castella : città matildica : chiese e dintorni - Cavriago : Bertani, 1992.
- Fernando Fabbi - Quattro Castella : storia e leggende - Reggio Emilia : Bizzocchi, 1960
- Quattro Castella : guida informativa. - Reggio Emilia : Noana, 1991
Sît[modifica | mudéfica la surzéia]
Referèinsi[modifica | mudéfica la surzéia]
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
Mes (SO)
Mes (nom ufizial in talian: ‘‘Mese’’) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 1 800 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 4,2 km² e ona densità de 429 ab./km².
A l’è tacaa a Sciavena, Gurduna, Prada, San Giacum.
La césa de Mes l'è dedicada a San Vitur.
A Mes gh'è 'na centràl elètrega che l'era, se dis, la piö granda de l'Italia.
De la banda de la Al Splüga i gh'è i crott de scandulera, fra i piö bèi de la Alciaèna.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Mes l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ghét
Ghét (en Italià: Ghedi) l'è 'n cümü de 18 905 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt a 19 km a sud de la cità.
A Ghét el g'ha séde 'l 6° Stormo de l'Aeronàutica Militàr, endèl Aeropórt de Ghét-Castinìdol, e 'ndóche gh'è übicàt la stasiù Meteorològica de Brèsa-Ghét.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ghét l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
So cosa hai fatto
So cosa hai fatto (Mè a sò quél ch't à fat) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1997 ad Jim Gillespie scrit da Kevin Williamson (quél ad Scream) a partìr da 'n rumànś par baghét ad Lois Duncan. Custâ 17 migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al 'n à pò purtâ a cà da piò ad 125. Vist al sucès ad cla pelìcula chè, i èṅ stâ girâ anc dū séguit: Incubo finale dal 1998 e Leggenda mortale dal 2006.
Sunt
Southport, Carulìna dal Nòrd, 4 ad Luj: cuma tut i an in dal paéś a s tîṅ un cuncōrs ad belésa par stablìr chi la sia la ragasōla più bèla. A vìnsar l'è la biónda Helen Shivers (Sarah Michelle Gellar) che, par festegiàr, la ciàma sèg tri sò amìg: la Julie (Jennifer Love Hewitt), Ray (Freddie Prinze Jr.) e Barry (Ryan Phillippe). Qvést chè, imbariàg pódag, al vèṅ tirâ dèntar in na casutarìa cun 'n àtar baghét, Max Neurick (Johnny Galecki). Più tard i quàt'r amìg i decìdan ad tōr la màchina p'r andàr a dascórar lung la còsta. Ray, méntar 'l è drē a guidàr, al vèṅ dastràt par Barry e acsè, sénsa vlér, al mét sóta òṅ.
I śóv'n i pénsan 'd avér cupâ un céruv ma invéci a finìr sóta 'l ródi 'l éra stâ 'n óm. Barry 'l è parsuàś che l'ùnica sulusiòṅ la sia quéla ad lugàr al cadàvar ma chi àtar, Julie sóvra ad tut, i n èṅ minga 'd acòrd. L’Helen la và a drē un bèl pôc e la la pòrta da la sò banda e acsè i quàtar i bùt'n in mâr al sò còrp.
A pasa 'n an e i ragàs i aṅ tòlt tut na sò strada. La Julie la ricév na létra minga firmàda cun scrit insìma: "Mè a 'l sò quél ch't à fat l'istâ pasàda". Spavintàda, chi lē la ciàma insém i vèć amìg. Subìt i pénsan ch'a sia un schèrs furtuìt minga tant bèl ma pò anc chi àtar i càtan di bijét cumpàgn dal suo.
Culòna sunóra
Dal film a gh'è dū culòni sunóri, una cun di braṅ strumentài (ad John Debney) e una cun dal canti scriti chè 'd sóta:
- Hush di Kula Shaker (2:55)
- Summer Breeze di Type O Negative (4:57)
- D.U.I. di Offspring (2:26)
- Kid di Green Apple Quick Step (3:17)
- This Ain't the Summer of Love di L7 (3:09)
- Losin' It di Soul Asylum (3:01)
- Hey Bulldog di Toad the Wet Sprocket (2:31)
- My Baby's Got the Strangest Ways di Southern Culture on the Skids (3:59)
- Waterfall di The Din Pedals (3:47)
- Clumsy di Our Lady Peace (4:27)
- One Hundred Days di Flick (3:40)
- Great Life di Goatboy (3:50)
- 2 Wicky di Hooverphonic (4:44)
- Don't Mean Anything 'd Adam Cohen (3:43)
- Proud di Korn (3:17)


text:
Ideaal (matemàtica)
Un ideaal d'un anell A al è un sübcungjuunt I da A saraa par rapòort a i uperazziun lineaar e ch'al sudisfa una séria da cundizziun ch'a detajaremm chí-da-sota. Par permett l'aplicazziun aj anell mia cumütatiif, sa parlarà da ideaal par mancina e ideaal par drita'. I ideaal par tüti dò i baand s'i-nòmena simplameent ideaal.
Ideaal par mancina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I al è un sübgrupp (A,+);
- par tücc a de I i r de A, al süceet che r'a al partegn a I.
Ideal par drita[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I al è un sübgrupp (A,+);
- par tücc a de I i r de A, al süceet che a'r al partegn a I.
Esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I Nümar intreegh pari i furma un ideaal dal anell di intreegh ; nurmalameent s'al designa cun ;
- Ul cungjuunt da tücc i pulinomi a cueficeent reaal divisíbil pal pulinomi x2 + 1 al è un ideaal dal anell di pulinomi.
- Ul cungjuunt di matriis n×n int i quaal la darera colona a l'è zero al furma un ideaal par mancina dal anell di matriis n×n.
- Ul cungjuunt di matriis n×n int i quaal la darera riga a l'è zero al furma un ideaal par dreta dal anell di matriis n×n.


text:
Frenzy
Frenzy (Atàc ad matéria) 'l è 'n thriller dal Régn Unî dal 1972 'd Alfred Hitchcock, penùltim di sò film. 'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 25śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
Un manìac sesuàl da i cavìi rós, Robert Rusk dit Bob (Barry Foster), al stramna la paùra a Lóndra parchè al s è mis a stranglàr al dóni druànd la sò cruàta. Par na série ad mutìṿ dasfurtunâ, la pulisìa la gh'à di suspèt su òṅ ch'al n gh'èntra gnint, Richard Ian Blaney (Jon Finch), ex aviadōr 'd aparéć par la RAF ch'adès al tira avànti faghénd di lavursèṅ da pôc. Inóltar al léva da spés anc al gòmit par mandàr śò di bicér 'd alcool.
L'ultma vitma dal serial killer l'è pròpria la sò ex mujér, la Brenda (Barbara Leigh-Hunt), ch'la gh'iva n'agensìa matrimuniàla. Prima ch'al cadàvar al fus catâ, 'l è stâ vdû śluntanàr-as da lè e la segretària dla dóna la i à anc sintî litgàr-as. Cun la pulisìa ch'la gh'è adòs, Richard al s lóga a cà dla sò cumpàgna Barbara Jane Milligan (Anna Massey), Babs p'r i amìg, na camaréra dal bar in du lò 'l lavóra dal vòlti. Chi lē la vèṅ cupàda da Rusk e 'l óm al lóga pò al còrp in un sac ad patàchi. Ma la camaréra, prima ad murìr, l'iva fat in tèmp a śgranfgnàr-ag via la sò spila par tgnir sòdi la cruàta par pò tgnir-la strica in dal sò pugn.
In cal méntar Richard al vèṅ farmâ da la pulisìa. Al sasèṅ invéci al gh'à da catàr, e in présia, al còrp dla Babs, finî in un càmion, par tōr indrē la spila o sinò 'l è frit.


text:
Schlatt-Haslen
Schlatt-Haslen a l'è un distret svizzer del Canton Apenzel de Dent. La süperfiss del teritori del distret l'è de 17.9 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1135 abitant.
El distret de Schlatt-Haslen al se tröva a una altitüden de 740 meter sura al livel del mar. L'è sitüaa in de la part pü setentriunal del canton. El cunfina a nord col cumün de Teufen (AR), a est con Bühler (AR) e Gais (AR), a sud coi distret de Appenzell e Gonten, e a ovest coi cumün de Hundwil (AR) e Stein (AR).
L'è staa istitüii ufizialment in del ann 1872 de l'union de la rhode de Schlatt col center abitaa de Haslen
In del canton Apenzel de Dent, l'unitaa aministrativa pusee pissena l'è 'l distret, quest el vör dii che un distret l'è minga spartii sü en cumün


text:
Novitads dal hockey regiunal
-
Cuira Capricorns perdan era la terza partida dal final
Ils Cuira Capricorns han era pers la terza partida dal final dals playoffs en l'emprima liga cunter Winterthur.
-
Partenz-Signuradi vul mussar ina revantscha
En segunda liga po era il club da hockey da Partenz-Signuradi curunar ina stupenta stagiun cun il titel.
-
Il HCD gudogna l'emprim gieu dal mezfinal
HCD cuntinuescha cun las victorias ordaifer. Tavau ha gudagnà l'emprim gieu da mezfinal cunter l'SC Berna cun 3:2.
-
HCD frunta sin SCB
En il segund mezfinal dals playoffs fruntan ils ZSC Lions sin Genevra-Servette.
-
HCD gudogna danovamain ordaifer
Il HCD gudogna per la terza giada en la seria ordaifer cunter l'EV Zug.
-
Fin da la stagiun per l'EHC San Murezzan
San Murezzan perda era la terza partida en la seria cunter Dürnten.
-
EHC Arosa prepara comeback en la liga naziunala
Il club da hockey grischun EHC Arosa vul giugar en la liga naziunala B.
-
Cuira Capricorns èn il final
L'EHC Cuira Capricorns è s’avanzà senza ina terrada en il final.
-
Il HCD ha pers encunter Zug 3:4
Il HCD ha pers il gieu dals quartfinals dals playoffs encunter Zug cun 3:4.
-
San Murezzan perda encunter Dürnten 3:7
En la 2. liga da hockey ha il club da hockey da San Murezzan puspè pers encunter il club da hockey Dürnten cun 3:7.
-
Tavau gudogna ordaifer
Tavau cun in nov «break» a Zug
-
Victoria per Cuira e Partenz/Signuradi - terrada per San Murezzan
Duas victorias ed ina terrada per ils clubs grischuns
-
Cuira Capricorns parta bain en il mezfinal
Ils Cuira Capricorns han gudagnà l'emprim gieu dal mezfinal dals playoffs cunter l'EHC Dübendorf.
-
HCD perda a chasa cun 0:1 encunter l'EV Zug
Il HCD perda la segunda partida da playoff encunter l'EV Zug cun 0:1
-
San Murezzan arriva en ils mezfinals
Il club da hockey San Murezzan cuntanscha ils mezfinals dals playoffs da la segunda liga.
-
HCD cun emprima victoria cunter Zug
Tavau fa curtas cun il EV Zug en l'emprim gieu dals playoffs da hockey sin glatsch.


text:
Basa legala
La basa legala vertenta per las incumbensas da l’Uffizi da construcziun bassa dal Grischun è la lescha chantunala davart las vias da l’emprim settember 2005. Questa lescha determinescha la planisaziun, la projectaziun, il stabiliment ed il mantegniment da las vias chantunalas e definescha era las incumbensas da la polizia stradala. Ultra da questa lescha datti natiralmain anc autras leschas ed ordinaziuns da la confederaziun e dal chantun che ston vegnir resguardadas per las incumbensas multifaras da l’Uffizi da construcziun bassa.
Leschas ed ordinaziuns dal chantun Grischun
Las pli impurtantas leschas federalas davart las vias
Dapli davart las leschas ed ordinaziuns


text:
Bargen (SH)
Bargen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 259 abitant e una süperfiss de 8.27 km², e al se tröva a una altitüden de 605 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bargen a l'è tacaa ai cumün de Blumberg (DE-BW), Merishausen, Tengen (DE-BW).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bargen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 884 col nom de Paragen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official site (Todesch)
- Bargen (SH) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Joachim Murat
El Gioacchin Murat (Joachim Murat in Frances; Gioacchino Murat in Italian; Labastide-Fortunière, 1767 - Pizzo Calabro, 1815) l'è staa on general frances, re de Napoli e cugnaa de Napoleon.
L'era on aiuttant de camp de Napoleon e, in del 1800, l'ha sposaa la Carolina Bonapart, sorella del futur imperador. Dopo de la battalia de Marengh, l'ha firmaa in del 1801 on trattaa cont i Napolitan e poeu, dopo di battali de Austerlitz, Jena, Eylau e de l'occupazion de la Spagna l'è vegnuu re de Napoli e l'ha scominciaa ona politiga reformadora.
Comandant de cavalleria in de la Campagna de Russia, dopo de l'abdicazion de l'imperador (1814) l'ha cercaa de mettes d'accordi cont i Austriegh per conservà el regn; però l'ha poeu ciappaa a combatt contra de lor cont ona spedizion vers l'Italia del Nord.
In del 1815 l'ha pubblicaa el Proclama de Rimini, ma poeu l'è staa battuu a Tolentino e l'è staa costringiuu a 'bdicà. Col provà de ciappaa de noeuv el regn, l'è sbarcaa a Pizzo Calabro, ma l'è staa faa presonee e fusilaa di Borbon.


text:
Rita Atria
La Rita Atria (Partanna, 4 de setèmber – Roma, 26 de löi l’è stàcia öna testimòne de giöstìsia siciliàna, öna testimónia e mia öna pentìda, dezà che l’à mai facc di reàcc.
La sò éta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L’è nasìda 'n d’öna famèa de màfia e a 11 agn l’à perdìt sò pàder Vito, mafiùs de la famèa de Partanna, che l’è stài copàt da Cosa Nostra al tép de la segónda guèra de màfia che l’à portàt i Corleunés a comandà töta la màfia.
Dòpo che gh'è mórt sò pàder, la Rita la se ligàda tat al sò fradèl Nicòla, pò a lü 'n de la màfia, e a la sò cögnàda Piera Aiello e pròpe dal sò fradèl l'è egnìda a saì töcc i afàre di famèe mafiùze de Partanna fina che in del zögn del 1991 'l sò fradèl Nicòla 'l vé copàt pò a lü.
L'è alùra che la sò cögnàda, la Piera Aiello, l'à decidìt de dientà öna colaboratrìce de giöstìsia e la Rita, che la gh'éra adóma 17 agn, la gh'è 'ndàcia dré pò a lé e l'è 'ndàcia di magistràcc per contàga sö chèl che la saìa isé de fà ciapà chi che gh'éra copàt ol pàder e 'l fradèl. Ol prim a regòi i sò confidènse l'è stacc ol Paolo Borsellino che l'è dientàt per lé compàgn d'ü pàder e l'è isé che con chèl che i à contàt sö la Piera Aiello e la Rita Atria i è stacc arestàcc tàce mafiùs e i è stacc indagàcc ach di polìtech compàgn del Vincenzo Culicchia.
Ol 19 de löi del 1992 ol magistràt Paolo Borsellino 'l sàlta 'n ària in de la stràge de via d'Amelio, la Rita l'è disperàda e la gh'à piö nisü, dezà che co la màder, che la ölìa mia che la 'ndès di magistràcc, la se pàrla gnà piö. Isé la se fà ciapà da la biligòrnia e da la depresiù e 'l 26 de löi, apéna öna setimàna dòpo che l'è mórt ol Paolo Borsellino, la se böta zó da la finèstra del apartamét de Roma indo che l'è scundìda e la se cöpa.
Dòpo la sò mórt sò màder la ghe spacherà sö a martelàde töta la tómba e la straserà sö la sò someànsa.
La sociasiù antimàfia Rita Atria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol sìto del sociasiù antimafia che la pórta 'l sò nòm [1].


text:
Scin
Scin (nom ufizial in italian: Claino con Osteno) de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de 544 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 13,1 km² e ona densità de 42 ab./km².
L'è on paes piscinin situaa in sul Lagh de Lugan e formaa de tanti frazion.
Per el sò nòmm italian hinn staa scernii i dò pussee grand, var a dì Scin e Osten. Oltra a quij dò chì a gh'è alter quatter località, ciamaa Barscin, Rescia, Righeggia e San Luzzi.
Ai temp di piev el faseva part de la Piev de Porlezza.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Scin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Brembàt
Brembàt (nòm uficiàl en italià: Brembate) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'è söl Brèmb 'n de la basa pianüra de l'Isola chèl tòch de pianüra bergamasca tra l'Ada e 'l Brèmb.
Brembàt l' se tróa a 10 km de la sità e a 136 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 8 616 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 5,5 km² e 'na densità de popolasiù de 1 567 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Boltér, Calòniga, Cavriàt, Filàch, Ös de Sóta, Puntiröl.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol put de San Vitùr söl Brèmb, 'l castèl de Brembàt 'ncö palàs Morèti e 'l bórgh rüràl de Grignà.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Brembàt l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Casalét
Casalét (Casaletto Lodigiano, Italian) l'è un cumün de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 2 994 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) .
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'é stài pruprietà di Masserati e dopu ai cùnt Lurani. El teritòri cume l'é incö, l'é l'üniòn de tré frasion Casalét, Gügnán e Mairán, in del sécul XIV.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Casalèt l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Ala (òrghen - insèt)
I àle di insècc i ghe sömèa a i àle di ozèi, ma i è mia stèse, dezà che i àle di insècc i è di espansiù piàte piàte del méso e del metatoràce di insècc; se i ozèi i à trasfurmàt ü pér de zàmfe in àle, i insècc menimà i à mia facc a méno de ü pér de zàmfe per gulà, ma i troàt la manéra per ìga i àle e tègn i sò sés zàmfe e per fàl i à slargàt fò ol méso e ‘l metatoràce. De sólet töcc i insècc i gh'à 2 pér de àli.
Töcc i insècc che a la fàze de imagine i gh’à i àle o che i ghi éra e i à perdìde co l’evolusiù de la spéce (aterismo secondàre) i è ciamàcc Pterigoti o Tisanuri, chèi che i gh’à mia öt i àle i è ciamàcc Apterigoti.
I àle di insècc i è òrghen if, cioè in di ale la pasa l’emolìnfa, che l’è ‘l sanch di insècc e gh’è i trachée che i è ol sistema che i dóvra i insècc per respirà; pròpe i nervadüre di ale i è ü di caràter piö ‘mportàncc per ricognòs i spéce di insècc e dezà che i è pròpe tàte di ólte l'è malfà ricognòsei.
De sólet i àle i è quàter, ma i pöl ès pò dóma dò o ach mancà del töt e càpita che mia sèmper i ocór per gulà, ma i è dovràde per di óter laurà.
I àle i è trasparènte, ma i pöl ès riestìde da péi (töcc i Tricoteri e tace Imenoteri Calcidoidi), da squàme, che despès i a fà dientà bèle culuràde (Lepidoteri, i farfàle) o da séra (Aleurodidi, Rhynchota, Homoptera) e alura i diènta tróbie.
Opör i ale i pöl dientà düre, sclerificàde i se ciàma élitre, e i sèrf de protesiù per l’insèt: de sólet dóma ü pér de àle i diènta düre chèle che i stà sùra, menimà l’óter pér che l'istà sóta 'l sèrf per gulà; quando che l’insèt 'l ghà de gulà 'l dèr fò i élitre, l’islàrga fò i àle e 'l gùla.


text:
Sirmiù
Sirmiù (en Italià: Sirmione), l'è 'n cümü de 8 137 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. L'abitàt de Sirmiù el vé sö söndèna penìzola che la divìt en dò bànde la part bàsa del Lac de Gàrda. L'è sitüàt a 38 km a èst de la cità de Brèsa e 'l fà cunfì có la pruvìncia de Verùna e có la regiù Vèneto.
Sirmiù l'è 'na citadìna a vocasiù türìstica: I rèscc Romàni e i edifìci medievài del cèntro stòric i reprezènta 'na atrasiù importànte per el turìsmo cültüràl. Famùze i è le Gròte de Catullo che i è mìa óter che i rèscc de 'na gròsa vìla romàna che l'è stàda fórse la rezidènsa del poéta Catullo (I sècol prìma de Crìsto).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Sirmiù l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Zernez
Zernez ( [tsərˈnɛts] (Jutt·infurmaziòn)) l'è un cumün sgüisser in del sircundari Sur Tasna del destret de l'Inn in del Cantun Grisun. A 'l gh'ha pü u manch 1149 abitant, una süperfis de 203.85 km², e 'l se tröa a una altitüden de 1474 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Zernez l'è tacaa ai cumün de Ardez, Lavin, Livigno (IT-SO), S-chanf, Susch, Tarasp, Tschierv, Valdidentro (IT-SO).
Cuntegnüü
Scüd del Paes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Blasunadüra: Un urs Negher in sü sfund gris bianch che 'l porta 'n Abiess sradigaa
El scüd el fa remembraa i tanc cünt sura urs truaa de chi e de la in del cumün e in di busch a lü arent e però anca a la fameja Planta che in sül so de scü 'l gh'eva na sciampa de urs.
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Zernez la se tröa in de la spianada de l'Engadina in del punt indua l' Inn e 'l Spöl se giunten insema. Zernez la gh'ha 1033 abitant i quaj, per la püpart, parlen Rumanc. El sit l'è 'l punt de partensa püssee impurtant per escürsiun in del Parch Nassiunal Sgüisser. Una gita tant amada l'è quela che la mena a la Chamanna Cluozza, ciuè 'l refüsg alpin Cluozza. A Zernez partegnen la frassiun Brail e la vesinansa Carolina.
Pupulassiun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Idioma[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Malgraa una müdada del Rumanc al Tudesch d'un piscinin toch de la pupulassiun avüda lögh in del secul quel de desnöf, la püpart de la gent l'è restada tacada al so parlà Vallader. In del 1880 s'hin deciaraa de maderlengua rumancia 'l 84%, in del 1900 el 79% e in del 1941 el 78%. In di agn despö de la segunda guera mundiala 'l Rumanc l'è andaa sgiò in percentüal ma 'l resta a bun cünt la lengua principala. In de la tabela chi de suta gh'è 'l desvilüp lengüistegh dij ültem agn:
Religiun e Cunfessiun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Zernez la Refurma Prutestanta l'ha 'vüü lögh in del 1553.
Gent del Lögh e Gent Furesta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la fin del 2005 922 (= 88 %) di 1044 abitant gh'even la citadinansa sgüissera.
Istoria del Paes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Zernez la vegn mensiunada la prima völta in del 1161 cunt el nom Sarnetz[1]. Dopu d'un gran fögh incendiari ' 5. de stemeber del 1872 che l'ha sparagnaa dumà 40 di 157 cà del paes, tüt un toch intregh del paes l'è staa faa sü de nöf in stil de citaa, ciuè cunt tech piat che, per l'Enganida, l'è pütost atipegh.
Minga delunsg de Zerzez, un cicinin püssee a nord, gh'è 'l nördlich Castel Wildenberg, faa sü in del dersètesem secul. In del riun Runatsch gh'è na gesa baroca del 1609 cunt urnament de stüch.
De Vedè, Vardà e Remirà[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gesa paruciala refurmada cunt el turiun ruman faa sü prima.
- Gesa Refurmada de San Bastian[2].
- La Chasa Bezzola[3].
- Culasg artistegh de la stassiun[4].
- Crusavia de deviassiun de la Feruvia Retega[5].
- El Castel Wildenberg, de l'etaa baroca.
- El Morenturm, un turiun de l'etaa de mezz[6].
- La nöa cà del Parch Nassiunal, un müsee che 'l parla del parch.
- In del riun Brail: Gesa Refurmada de l'etaa de mezz.
- L'ex diga La Serra
- La Fuorcha, ciuè la vegia Furca del paes al cunfin cunt el cumün de Susch.
Cultüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In de la tradissiun di Suranom di paes Engadines quij de Zernez ghe disen ils magliachognas, ciuè i majacagn, al cuntrari di Visentin ch'inscambi hin i majagat.
Persunalidaa ligaa a Zernez[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Marcus Tatius «Tatius Alpinus» (um 1509–1562), Ümanista, Tradütur e Pueta
- A Zernez el vif e laura 'l designadur, Pitur, scültur e resgista de teater Jacques Guidon, el qual l'ha vengiüü 'l Premi Cultüral Grisunes in del 2006.
Literadüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Luzi Dosch: Zernez (= Schweizerische Kunstführer. Nr. 590, Ser. 59). GSK, Bern 1996, ISBN 3-85782-590-1.
- Peter W. Roth: Der lange Weg zur achtgrössten Gemeinde. Zernez ist bereits 850 Jahre alt. In: Engadiner Post vom 3. März 2011, S. 5.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Der lange Weg ... (siehe Literatur)
- ↑ Kapelle St. Sebastian
- ↑ Chasa Bezzola
- ↑ Bahnhistorisches Ensemble am Bahnhof
- ↑ Ausweichstelle der RhB
- ↑ Morenturm
Ligam in sü la Red[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial (Todesch)
- Paul Eugen Grimm: Zernez in Romansh, Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Media relaa a Zernez al Wikimedia Commons


text:
Cavaj (VB)
Cavaj (nòm uficiàl in italian: Cavaglio-Spoccia) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 267 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 18,1 km² e ona densità de popolaziun de 15 ab./km².
El paes el se tröva in la Val Canubina . L'è tacaa ai cumün de Canöbi, Cürsel, Falmènte, Gür e 'l cunfina anca cunt el Cantun Tisin (cumün de Brissagh e de Cent Vai).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cavaj (VB) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Urnavass
Urnavass (nòm uficiàl in italian: Ornavasso; Urnafasch in Walser) l'è on comun de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 3 446 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 25,8 km² e ona densità de popolaziun de 134 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Ansòla, Cäsàal dlä Cort Cèrä, Gravaluna, Luréa, Margöss, Premusél e Struna.
Urnavass l'è giümelaa cunt el cumün svizzer de Naters.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Urnavass l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
25 02
Ol dé 25 de febrér l'è 'l 56 dé de l'an del calendare gregorià; manca 310 (311 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 25 de febrér al è ul dí da pòost 56 dal an dal calendari gregurian; i manca 310 (311 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1983 - Madrid: ol Parlament Spagnöl al apröa l' Statüt d'Autonoméa di Ísole Baleare.
1948 - Cecoslovàchia: la trionfa la revolüssiú comünesta (colp de stat de Praga).
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1953 - Madrid: José María Aznar, polítegh Spagnöl.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1926 - Palma: Gjoan Alcover e Maspons, scritur e polítegh Majorquí.
2005 - Oxford (Oxfordshire, Anglatèra): Peter Benenson, aocat Angles, fondadur d'Amnistia Internassiunala.
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Oran
Oran (inscì anca in frances; وهران/Wahran in arab; Orano in italian; Orán in spagnoeu; Orã in portoghes; Orà in catalan) a l'è ona città de l'Algeria settentrional. L'è situada in sù la còsta del Mar Mediterrani.
L'è voeuna di città pussee grand e important del Paes, e al dì d'incoeu la cunta 645.800 abitant. L'è l capploeugh de la provincia omònima e l'è anca sede de ona diòcesi.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I ricerch archeològigh hann mostraa che Oran l'è nassuda 'me città araba intorna al X secol. L'è subit diventada ona città-mercaa, on pont de traffigh tra el Mediterrani e 'l desert o tra la Spagna e l'Orient.
In del 1509 Oran l'è stada conquistada di Spagnoeu del general Francisco Jiménez Cisneros: e sòtta la dominazion spagnoeula l'è restada fina al 1708, quand che hinn rivaa i Turch. I Spagnoeu hinn tornaa in del 1732. In del 1790 però a gh'è staa on terremòtt violent, e la coròna spagnoeula, che la gh'aveva minga né voeuja né danee de spend per riparà i dann, l'ha venduu Oran ai Turch. I Ottoman hann lassaa andà in ruvina la città.
In del 1831 hinn rivaa i Frances, che l'hann fada vegnì ona città molto importanta. Quest l'ha faa sì che in del cors del Vòttcent Oran la fudess la città maghrebina con pussee abitant europee (frances, spagnoeu, giudee, italian).
Duranta la Segonda Guerra Mondial l'è finida in de la ministrazion del governo de Vichy. I Leaa hann cercaa giamò del 1940 de liberàlla, ma i Frances collaborazionista hann preferii vedè andà a fond la pròppia flòtta puttòst che consegnàlla ai ingles. A bon cunt l'è stada liberada in del 1942 e dòpo la guerra l'è tornada con tutt el rest de l'Algeria in man ai Frances.
In de la guerra d'Algeria, Oran l'è stada vun di centri de la lòtta antifrancesa. A partì del 1962 la fa part de l'Algeria.
Curiosità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El romanz La Peste de l'Albert Camus l'è ambientaa pròppi a Oran, che 'l scrittor (on pied-noir) conosseva molto ben: chì l'aveva vivuu per on poo de temp e chì l'era nassuda la soa miee.


text:
Faith No More
I Califurniàṅ Faith No More i èṅ un grup rock americàṅ fundâ in dal 1982. I èṅ stâ tra i prim a sunàr al nu metal/crossover, miténd insém 'l hard rock cun dal cantàdi rap.
Biugrafìa
Gl'Inisi
La prima versiòṅ dal grup l'è quéla dal 1982, sót al nóm ad Faith No Man, cun Mike Morris ("The Man" 'l è al sò scutmaj) a la vóś e chitàra, Roddy Bottum al tastéri, Bill Gould al bas e Mike Bordin a la baterìa.
I sarnìsan al nóm ad Faith No More quand Morris al và via e i tóśan Jim Martin a la chitàra mèntar i càmbian cantànt soquànti vólti, tulénd anc la Courtney Love (in séguit mujér ad Kurt Cobain, leader di Nirvana) e pò rivànd a Chuck Mosley.
Cun quést chè, i regìstran al pès We Care a Lot (A sém dimóndi interesâ) in dal 1985 (na tòlta in gir di cuncèrt ad beneficénsa cuma al Live Aid o dal cansòṅ cuma We Are the World di USA For Africa) e 'l àlbum Introduce Yourself (A s preśentém) in dal 1987.
'L arìṿ ad Mike Patton
In dal 1988 Chuck Mosley al s in và e al vèṅ rimpiasâ par Mike Patton.
Al 20 ad Śugn dal 1989 i Faith No More i faṅ gnir fóra The Real Thing (La ròba véra), prumós par mèś 'd un tour cun i Metallica. Al disc al vénd bèṅ (du migliòṅ ad còpi vindùdi) e al ciàpa anc un prèmi Grammy.
Al pès più famóś 'l è al rap metal Epic, mèntar i àtar sìngui i èṅ From Out of Nowhere e Falling to Pieces. Da nutàr anc la cover di Black Sabbath War Pigs e la rabìda, da bòṅ o da burla, Surprise! You're dead (druàda in dal film Gremlins 2).
In dal 1992 a véd la luś Angel Dust (Pólvra 'd Àngil), purtâ in élt (tri migliòṅ ad còpi vindùdi ma sól setsènt mila in di Stat Unî) cun 'l apòǵ dla cover di Commodores Easy misa in d'l àlbum in un secónd mumènt e gnuda fóra anc cuma sìngul insém a la spuraciòna Be Aggressive, in dua di putèṅ tòlt sù da la scóla in du 'l insgnàva al pàdar ad Patton i faṅ i côr. I àtar sìngui i èṅ Midlife Crisis, na canta scrita da Mike pinsànd a la cantànta Madonna, Everything's Ruined e A Small Victory.
Al declìn
Durànt la registrasiòṅ ad King for a Day... Fool for a Lifetime (Rè p'r un dè... Stùpid p'r al rèst dla vita, 1995), Jim Martin al i mòla. Al sò pòst a vèṅ tòlt Trey Spruance, ex chitarìsta di Mr. Bungle. 'L àlbum al dvénta disc 'd òr in dal Régn Unî, Austràglia, Ulànda, Germàgna e Nóva Śelànda ma al séggna un pas indrē vindénd sól un migliòṅ e mèś ad còpi a 'l incìrca. I sìngui i èṅ tri: Ricochet, Evidence e Digging the Grave, quést chè sarnî par la culòna sunóra dal film Jack Frusciante è uscito dal gruppo.
I cuncèrt ad sustégn dal disc i vèṅan suspéś dòp quàtar méś.
In dal 1997, cun Jon Hudson a la chitàra, i FNM i faṅ gnir fóra Album of the Year (L àlbum d'l an). Cun un migliòṅ ad còpi vindùdi, al sèst disc al gh'à un sucès discrèt in Europa (specialmènt in Germàgna) e in Austràglia, ma dimóndi più bas in di Stat Unî. In d'l Avrìl dal 1998, dòp avér publicâ i sìngui Ashes to Ashes, Last Cup of Sorrow e Stripsearch e la racòlta Who Cares A Lot? (A chi gh interésa un muć?, cun al sìngul I started a Joke, vècia b-side ad Digging the grave) al grup al s mòla uficialmènt.
Prugèt da par lōr
Dòp ch'i Faith No More i s èṅ mulâ, i cumpunènt dal grup i s èṅ mis a far quèl àtar.
Al cantànt Mike Patton specialmènt al s è dat da far dimóndi, sunànd par Mr. Bungle (cun quìst chè 'l à rigistrâ un disc ciamâ Disco Volante e àtar 2), Tomahawk, Lovage, Fantômas (quàt'r àlbum cun lì lór), The Dillinger Escape Plan e Peeping Tom. Da par lò 'l à fat gnir fóra tri disc: Adult Themes for Voice, Pranzo Oltranzista e Mondo Cane in dal 2010. Quést chè 'l è na racòlta ad cover ad canti itagliàni di an Sinquànta e Ssanta cuma Senza Fine e Il cielo in una stanza, prudóta par la nòstra regiòṅ. Mike al dascór dimóndi bèṅ in Itagliàṅ (al n par gnanc ch'al sia 'n americàṅ), anc parchè 'l è stâ spuśâ cun la bulgnéśa Titi Zuccatosta dal 1994 al 2001. 'L à anc prudót di àtar artìsta quài Sepultura e Melvins e fundâ na sò cà discugràfica.
Al baterìsta Bordin invéci al s è mis a sunàr par Ozzy Osbourne, Korn e Jerry Cantrell di Alice in Chains.
Al tastérista Roddy Bottum l' à dat vita al grup Imperial Teen, famóś par la canta Yoo Hoo dal 1999. In dal 1993 'l iva dit publicamènt 'd èsar un fnòć e minga par gnint al tèst ad Be Aggressive, scrit par schèrs in di cunfrònt ad Patton, 'l è suo.
Furmasiòṅ
Quéla 'd adès
- Mike Patton - vóś
- Jon Hudson - chitàra
- Bill Gould - bas
- Mike Bordin - baterìa
- Roddy Bottum - tastéri
Ex-cumpunènt
- Chuck Mosley - vóś
- Mike Morris - vóś e chitàra
- Jim Martin - chitàra
- Trey Spruance - chitàra
- Dean Menta - chitàra
- Wade Worthington - tastéri
Discugrafìa
Album in studi
- 1985 - We Care a Lot
- 1987 - Introduce Yourself
- 1989 - The Real Thing
- 1992 - Angel Dust
- 1995 - King for a Day... Fool for a Lifetime
- 1997 - Album of the Year
Album dal viṿ
- 1990 - Live at the Brixton Academy
Racòlti
- 1998 - Who Cares a Lot?
- 2003 - This Is It: The Best of Faith No More
- 2005 - Epic & Other Hits
- 2005 - The Platinum Collection
- 2009 - The Very Best Definitive Ultimate Greatest Hits Collection
Sìngui
- 1987 - We Care a Lot
- 1988 - Anne's Song
- 1990 - From Out of Nowhere
- 1990 - Epic
- 1990 - Falling to Pieces
- 1992 - Midlife Crisis
- 1992 - A Small Victory
- 1992 - Everything's Ruined
- 1993 - Easy
- 1993 - I'm Easy/Be Aggressive
- 1994 - Another Body Murdered
- 1995 - Digging the Grave
- 1995 - Ricochet
- 1995 - Evidence
- 1997 - Ashes to Ashes
- 1997 - Last Cup of Sorrow
- 1997 - Stripsearch
- 1998 - I Started a Joke
Videugrafìa
- You Fat Bastards: Live at the Brixton Academy
- Video Croissant
- Evidence
- Who Cares A Lot: Greatest Videos
- This Is It: The Best of Faith No More
- Introduce Yourself
Culegamènt estéran
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Faith No More


text:
Musca (Rüssia)
Musca (in rüss: MockBa, trasliterasion Moskva; Maskva in bielurüss; Moskau in tudesch; Mosca in italian; Moscow in ingles; Moscou in frances; Moscú in spagnö; Mόσxa/Móscha in grech; Moskwa in pulach; Moscovo in purtughes) l'è la capital de la Rüssia, e anca 'l so center principal. La nassa ins'i spond dal fiüm Muscova (in rüss Moskva anca lü: de fat el fiüm el da el nom a la cità), e la gh'a un'area ad 878,7 chilometer quadraa. Musca l'è stata fundaa dal 1147, e l'è tacada ai pais de Babuškin, Kuncevo, Ljublino, Perovo, Tušino e (nel 1986) ad Solncevo. La fa 10.470.318 abitant (2008), e l'è la cità con püssee abitant in tüt l'Europa.
Tra el 1703 e 'l 1917 l'è stada minga la capital, sustitüida de San Pederburgh.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'L sindich a l'è 'l Jurij Michajlovič Lužkov (del 1992).
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Musca a l'è gemelada cun:
- Atene, Grecia
- Berlin, Germania
- Buenos Aires, Argentina
- Brüssel, Belgi
- Düsseldorf, Germania
- Erevan, Armenia
- Helsinki, Finlandia
- Madrid, Spagna
- Paris, Francia
- Pechin, Cina
- Praga, Repüblica Ceca
- Ruma, Italia
- Seoul, Curea del Süd
- Tel Aviv, Israel
- Tokio, Giapun
- Varsavia, Pulonia
- Viena, Aüstria


text:
Massimo Calearo
Massimo Calearo Ciman, cgnusû méj cuma Massimo Calearo (Vicénsa, 23 ad Nuvémbar dal 1955), 'l è un pulìtic itagliàṅ e imprendidōr vènet, elèt a la Cambra di Deputâ p'r al Partî Demucràtic in dal 2008.
Biugrafìa
Calearo, laureâ in Ecunumìa e Cumèrs, fin da śóvan 'l à tgnû a drē a l'aśiénda misa sù da i sò genitōr in dal 1957, purtànd-la avànti e dvintànd presidènt dal grup Calearo che, al dè 'd incō, 'l à muciâ sù tarśènt lavuradōr a gnir a 'dès a 'l incìrca.
Da 'l Maǵ dal 2003 a 'l Avrìl dal 2008 'l è stâ presidènt dl'asuciasiòṅ di industriài ad Vicénsa (la sò sità) dòp èsar stâ presidènt in secónda in di dū an prima. 'L à anc fat al presidènt ad Federmeccanica, la federasiòṅ dal fàbrichi metalmecànichi, al cunsiliér par la Banca 'd Itàglia ad Vicénsa, al presidènt 'd Unicredit dal sò bandi e al cunsiliér 'd aministrasiòṅ dl’Athesis ad Veróna, aśiénda ch'la fà gnir fóra i giurnài Il Giornale di Vicenza, L'Arena e Brescia Oggi.
Deputâ PD, Api, MRN
In dal Mars dal 2008, Walter Veltroni, segretàri dal Partî Demucràtic al al sarnìs, cap dla lista, par la circuscrisiòṅ "Vènet 1" par la Cambra di Deputâ e lì lò al vèṅ elèt, dvintànd mémbar dla Cumisiòṅ p'r i lavōr prudutìṿ, al cumèrs e al turìśum.
In dal Nuvémbar dal 2009, dòp che Pierluigi Bersani 'l iva vins al primàri dal Partî Demucràtic, al al mòla lè[1] dgénd ad n èsar mai stâ ad sinìstra[2].
In séguit al dà vita a 'l muvimènt pulìtic Alleanza per l'Italia insiém a Francesco Rutelli, Bruno Tabacci, Linda Lanzillotta, Lorenzo Dellai, Gianni Vernetti ma pò al s in và al 28 ad Setémbar dal 2010.
Insém a i deputâ Marco Reguzzoni (dla Lega Nord) e Santo Versace (dal Pòpul dla libertà) al dà vita a la léǵ cgnusùda cuma Reguzzoni-Versace-Calearo[3] in apòǵ a 'l Made in Italy.
Al 9 ad Dicémbar dal 2010, cun al davśinàr-as dla vutasiòṅ par mandàr a cà Silvio Berlusconi da cap dal guèraṅ, al mét in pē al Muvimènt di Respunsàbii Nasiunài insém a Bruno Cesario e Domenico Scilipoti[4]. Sinc dè dòp al vóta còntra la musiòṅ ch'la 'l vliva tiràr via da presidènt dal cunsìli, dand na maṅ par lasàr-al al sò pòst.
Al 5 ad Maǵ dal 2011 Silvio Berlusconi 'l al sarnìs cuma cunsiliér p'r al cumèrs a 'l èstar[5].
Pulèmichi
Al giōran 30 ad Mars dal 2012 in n'intervìsta a la ràddio al diś che lò in Parlamènt al n gh và praticamènt piò e ch'al stipéndi par la sò carga al gh sarvìs sōl par pagàr-'s al mutṿo da 12.000 euro a 'l méś[6]. E incóra «A stag a cà a far 'l imprenditōr invéci 'd andàr a schisàr un butòṅ, al n sarvìs a gnint, mè a pèns ch'a n gh andarò piò da chè a la fiṅ dla legiśladùra. Al m stèla andàr a la cambra sōl par schisàr un butòṅ. Dimét'r-um? No parchè a 'l mè pòst al gnarév òṅ dal PD dimóndi ad sinìstra, 'n amìg ad Castro». Sèmpar lè al dà adòs a i fnòć dgénd 'd èsar daśgustâ da 'n baś fra dū parsòni dal sés cumpàgn parchè lò 'l è na parsòna nurmàla ch'a gh piàś al dóni. Walter Veltroni al gh rispónd in pùblic cuntànd-al cuma „na parsòna ch'la fà scarésa“[7].
Culegamènt estéran
Nòti
- ↑ Calearo al mòla al PD unita.it, 6 ad Nuvémbar dal 2009
- ↑ Calearo 'l è drē a dimét'r-as da 'l PD "Partî a sinìstra, a m in vag" repubblica.it, 5 ad Nuvémbar dal 2009
- ↑ Cun la "Reguzzoni-Versace-Calearo" al Made in Italy al dvénta léǵ
- ↑ Scilipoti, Calearo e Cesario insém ma divìś giornale.it, 9 ad Dicémbar dal 2010
- ↑ Guèran, nóṿ segretàri nóṿ, Berlusconi al prèmia i Respunsàbii ilfattoquotidiano.it, 5 ad Maǵ dal 2011
- ↑ In Parlamènt a n gh vag minga ma cun al stipéndi a m pag al mutṿo corriere.it, 30 ad Mars dal 2012
- ↑ Turménta còntra Calearo in dal Twitter, l'arlìa di dirigènt dal PD corriere.it, 31 ad Mars dal 2012


text:
Lengua araba
La lengua araba (الْعَرَبيّة al-ʿarabiyyah o semplificaa a عَرَبيْ ʿarabī) l'è una lengua semitica, del grüp central, imparentaa cun l'ebraich e l'aramaich, che i vegnen tüt zü da la lengua proto-semitica.
Dialet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Int i pais arab se parlann tanta variant diferent de la lengua araba, che de suent i gh'hann anca di diferenz bej marcaa.
Anca se l'esista un Arab üfizial e standard che l'è druaa int i scrit e in sitüazion furmal, int la cumunicazion de tüt i dì la gent la dröva i vari dialet, o lengue ch'i parlen indué i stann.
Quej dialet chì i pören anca vess no cumprensibil intra de lur, a seconda dai region arab. In particular i dialet del Maghreb, che in Arab vör d' Ucident i henn cunsideraa fess divers da l'Arab standard. La cunusienza de l'arab üfizial la dipenda fort dal nivel d'istrüzion, giamò che l'è 'na lengua che la gh'ha mia de parlant nativ, e donca l'è imparaa dumà a scöla.
Al dì d'incö el dialet egiziàn e quel siriàn-libanés i henn tra i püssee cugnussüü e di volt i henn druaa cume lengua franca da la gent che la parla dialet mia comprensìbil.


text:
Wikipedia:Duvratt/Problematich
Chì la vegn valütada la segnalaziun di duvrat ch'i poden vess prublematich. Cumpilà cun nom e mutivaziun. La cumünità la scrivarà i sò upiniun.
Per fà insì che un druvat 'l pöda restà in quela lista chì, almanch du personn i gh'hann da mustrà che i hann pruvaa a resolv la quistion cun 'stu druvat ma i ghe l'hann mia fada. Questa trafila la gh'ha da revardà dumà un druvat, mia di grann diferent con püssee d'un druvat. La gent che la reclama la gh'ha da mustrà i pröv di so sforz, e i gh'hann da firmà la pagina druvanda 'l ~~~~. Se quest 'l süceda no, quela pagina chì la sarà vujada 48 ur dop vess stada impinida.
La data e l'ura i henn: 03:49, 13 ginee 2017 (UTC).
Cuntegnüü
- 1 Duvratt segnalaa cuma prublematich
- 2 Resposta del druvat
Duvratt segnalaa cuma prublematich[mudìfica 'l sorgènt]
(stranom del druvat in quistion)
Cusè che se vuriss che 'l sia faa fà a revard[mudìfica 'l sorgènt]
(du righ ch'i spieghen che solüzion se vör per 'stu prublema)
Motivazion[mudìfica 'l sorgènt]
(du righ de spiagazion ch'i cumprenden i referenz ai pulitegh de wikipedia che i henn staa mia respetaa)
Pröv che s'è cercaa da resolv la sitüazion[mudìfica 'l sorgènt]
(cun link a di paragraf specifegh)
Pröv che i tentativ i henn mia staa scultaa[mudìfica 'l sorgènt]
(cun link a intervent faa dop che s'è cercaa da resolv la sitüazion)
Druvat che i cupilen quela richiesta chì[mudìfica 'l sorgènt]
(firma di druvat, almanch dü, che i sutascriven quela pagina chì) Ura: 11:08, 30 set 2009 (UTC)
Druvat che i henn d'accord cun quela richiesta chì[mudìfica 'l sorgènt]
- ...
Resposta del druvat[mudìfica 'l sorgènt]
(Du righ del druvat in quistion, indè che 'l difenda 'l so cumpurtament)
Druvat che i henn d'accord cun quela difesa chì[mudìfica 'l sorgènt]
- ...
Pagina in ton cun la pulitega de en.wiki


text:
1955
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
25 03 - l'Índia: el parlameent al declara ilegaal i descriminazziun de che i è vítim i pària.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
27 03 - Sant Jaume de Galícia (Galisia): Mariano Rajoy Brey, polítegh Spagnöö.
28 10 - Seattle (Washington, SÜA): William H. Gates, cognossüü coma Bill Gates, impresari informàtich.
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
07 07 - Benimaclet, València (Catalugna): Carles Salvador i Gimeno, pueta, etnòlegh e gramàtich valensan (n. 1893).
05 03 - Saratov (Rüssia): Antanas Merkys, polítegh Lituan, presideent del paees, dapress de vess deportaa par la Üniun Suviétega (n. 1887).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Gaudenzio Ferrari
El Gaudenzio Ferrari (Valduggia, 1475/1480 - Milan, 1546) a l'è staa on artista valsesian, attiv duranta el Renassiment.
L'è staa vun di protagonista de la Manera lombarda. In de la soa carrera l'è staa pittor, scultor e anca musigh. L'è famos soratutt per i sò lavorà in de l'area piemontesa del Ducaa de Milan, ma anca pròppi in de la capital: la soa òpera pussee importanta l'è staa el contribuu portaa a la realizzazion del Sacher Mont de Varall. Tra i pittor che hann ciappaa la soa eredità a troeuvom el Tanz de Varall e Gian Paol Lomazz.


text:
Documënt d’informaziun aladô dl decret legislatif n. 196 di 30 de jügn dl 2003 „Codesc sön la proteziun de dać“
Aladô dl art. 13 dl decret legislatif n. 196 di 30 de jügn dl 2003 ves LASCIUNSE ALSAVËI
che la Biblioteca provinziala „Dr. Friedrich Teßmann“ elaborëia i dać personai di leturs y dles porsones che adora internet, sciöch’inće dles porsones che ti lascia alsavëi sü dać personai de süa bona (personalmënter scrion fora i formulars de registraziun y/o i formulars de registraziun por s’anuzè de internet, por telefon o fax) a nosc ofize d’aministraziun o ala portina d’imprëst.
La biblioteca garantësc, tl cheder dles desposiziuns de lege, che l’elaboraziun di dać personai vëgn fata tl respet dles libertês y di dërć fondamentai, sciöche inće dla dignité dla porsona interessada, fajon dantadöt referimënt al mantignimënt dl socrët, al’identité personala y al dërt de sconanza di dać personai.
Fins dl’elaboraziun di dać:
- ademplimënt de dovëis legai, dovëis de ordinamënć, normes comunitares sciöche inće leges ziviles y fiscales,
- ademplimënt de dovëis de contrat ti confrunć dla porsona interessada, chël ô dì imprëst y apostaziun de libri, sföisc, revistes, y i.i., spediziun de lëtres de amoniziun por la retüda de libri imprestà fora, sciöche inće por l’adoranza de internet,
- ademplimënt de ativitês en relaziun ala gestiun dla biblioteca, sciöche laurè fora statistiches internes por le decunt finanziar, sciöche inće por le manejamënt dla contabilité.
En relaziun ai fins dà dant dessura vëgn üsc dać personai ortià inant sce ara va debojëgn:
- ales aministraziuns y ales autoritês publiches, sce chësc é odü danfora dala lege,
- a dötes ches porsones fisiches y/o iuridiches, publiches y/o privates (ofizi de consulënza legala, aministrativa y fiscala, tribunai, Ćiamenes de comerz y i.i.), sce al é debojëgn o d’öga da i ortié inant por nostes ativitês, tles manires y cun i fins scrić dessura.
I dać personai che vëgn elaborà da nosc ënt ne vëgn nia sotmetüs ala difujiun.
L’elaboraziun di dać po gnì fata cun o zënza l’aiüt de mesi eletronics, o a vigni moda automatics, y tol ite dötes les prozedöres odüdes danfora tl art. 4, coma 1, lëtra a dl decret legislatif n. 196 di 30 de jügn dl 2003 y che é debojëgn por l’elaboraziun di dać corespognënć. A vigni moda vëgn i dać elaborà tl’osservanza de dötes les mosöres de segurëza che garantësc la segurëza y le mantignimënt dl socrët.
La lege sön la proteziun di dać ti dà la poscibilité ala porsona interessada de eserzité dërć spezifics aladô dl art. 7. Plü avisa àra le dërt de savëi cai che é i dać personai che le titolar à sura d’ëra y da ciafè informaziuns, sce al à dać sura d’ëra, inće sc’ai ne n’é nia ćiamò gnüs memorisà. Implü àra le dërt da ciafè informaziuns plü menüdes y te na forma da capì sura chisc dać, süa provegnënza y la gauja y le fin de süa elaboraziun, sciöche inće informaziuns sön le titolar y le responsabl dl’elaboraziun y sön les porsones y categories a chëres che chisc dać ti vëgn bonamënter menades. La porsona interessada à le dërt da confermè y da controlè sü dać, da i comedè y da i completè, da se damanè che i dać vëgnes straihà, blocà y mudà te dać anonims sce l’elaboraziun va cuntra les desposiziuns de lege. Ara à le dërt da refodè, daldöt o en pert, l’elaboraziun de sü dać por na gauja motivada, sciöche inće da ghiré che chisc vëgnes sferià fora, blocà, o mudà te dać anonims.
Chisc dërć po gnì fać avarëi dala porsona interessada o da na porsona da d’ël delegada tres na domanda al responsabl (Dr. Karin Pircher c/o Biblioteca provinziala „Dr. Friedrich Teßmann“ str. A. Diaz 8, 39100 Balsan) por lëtra racomanada o e-mail privacy@tessmann.it
.
Le titolar dl’elaboraziun di dac é, aladô dl D. Lgs 196/2003, “Codesc sön la privacy”, la Repartiziun provinziala Cultura todëscia dla Provinzia Autonoma de Balsan – Südtirol.
Ci é pa i cookies?
N “cookie” é n pice test che ti vëgn mené al computer por identifiché le browser che vëgn adoré dal utënt o por salvé informaziuns y impostaziuns tl browser. I podëis ince refodé cookies sön le browser sc'i dejativëis la opziun aposta sön osc browser. Sc'i fajëis chësc, spo pól mefo indere ester ch'i ne ti podëise nia plü pormez a n valgönes perts dla plata web o che chësta ne funzionëies nia plü indortöra.
Chësta plata web y sü sotciamps adora chisc cookies:
Cookies de navigaziun:
ó ester por podëi navighé y adoré normalmënter la plata web; zënza chisc cookies ne ti pó la plata web bunamënter nia pormez ales funziuns o ara ne funzionëia nia indortöra.
Cookies de funzionalité:
salvan ostes impostaziuns aumënta chisc cookies la funzionalité dla plata web. Ai registrëia impostaziuns ch'i ëis fat (por ej. inom dl utënt o lingaz) y miorëia le sorvisc dla plata web.
Cookies de prestaziun:
pó gní adorá da nos o da n terzo. Les informaziuns coiüdes adöm da chisc cookies é dac anonims che ne vëgn nia adorá por le relevamënt de dac personai o fins de retlam.
Cookies por fins de marketing y targhetisaziun:
vëgn adorá da terzi por fins de retlam. Al ne vëgn nia elaboré dac personai, al vëgn indere cherié n coliamënt cun osc computer o aparat mobil por podëi ti jí do ales informaziuns salvades.
Istruziuns por dejativé i cookies
Internet Explorer
1. Dauride Internet Explorer.
2. Clichede sön "Extras/Strumenti" y spo sön "Internetoptionen/Opzioni Internet".
3. Chiride fora la scheda "Datenschutz/Privacy" y moiede le despositif da jí sö y jö sön le livel de privacy ch'i orëis imposté (cuntra l’alt sc'i orëis bloché düc i cookies o cuntra le bas sc'i orëis i lascé pormez düc).
4. Clichede sön OK por confermé.
De plü informaziuns sot a http://windows.microsoft.com/en-us/windows-vista/block-or-allow-cookies
Firefox
1. Dauride Firefox.
2. Druchede la tasta „Alt“ sön la tastadöra.
3. Clichede sön la lata dl menü tla pert söinsom dl browser y chiride fora „Tools“ y spo „Options“.
4. Chiride fora la scheda “Privacy“.
5. Jide sön „History“ y chiride fora „Use customs settings for history“. Tolede demez le rampin sön “Accept cookies from sites” y salvede les impostaziuns.
De plü informaziuns sot a https://support.mozilla.org/en-US/kb/enable-and-disable-cookies-website-preferences
Google Chrome
1. Chiride fora le simbol dl menü Chrome „Chrome menu“.
2. Chiride fora „Einstellungen/Impostaziuni“.
3. Chiride fora jödapé dla plata „Erweiterte Einstellungen anzeigen/Mostra impostazioni avanzate“.
4. Tla seziun "Datenschutz/Privacy" chiride fora la opziun „Inhaltseinstellungen/Impostazioni contenuti“.
5. Chiride fora „Speicherung von Daten für alle Websites blockieren/Impedisci ai siti di impostare dati“.
6. Chiride fora „Fertig/Fine“.
De plü informaziuns sot a https://support.google.com/chrome/answer/95647?hl=en&hlrm=en
Safari
1. Dauride Safari.
2. Chiride fora "Einstellungen/Preferenze" sön la lata dl menü y spo „Datenschutz/Privacy“ tla finestra de dialogh.
3. Tla seziun "Cookies akzeptieren/Accetta cookie" podëise dé dant avisa sce y can che Safari dess salvé i cookies dles plates web. Por de plü informaziuns clichede sön „Hilfe/Aiuto“ (amarscé cun n punt de domanda).
4. Por de plü informaziuns sön i cookies che vëgn salvá sön osc computer clichede sön "Cookies anzeigen/Mostra cookie"
De plü informaziuns sot a https://support.apple.com/kb/PH5042?locale=en_US
La tabella sottostante elenca i Cookie utilizzati dal sito e spiega la loro finalità e scadenza:


text:
Lèngua koro
Ol Koro l’è öna lèngua de l’India, mia congusìda infina al 2008, quando öna spedisiù del National Geographic l’ l’à troàda in del nòrt èst del paìs in del istat del Arunachal Pradesh.
Ol Koro l’è öna lèngua che la fà part de la famèa di lìngue tibéto-birmàne, ön insèma de 400 lèngue e tra chèste i piö cognusìde e parlàde i è pròpe la lèngua tibetàna e chèla birmàna.
Ol Koro l’è öna lèngua mia scrìcia, ma l'è adóma parlàt, però i è adóma 800 - 1.200 i persùne che i l' la pàrla e de chès-ce i è pròpe póch chèi che i gh’à méno de 20 agn, isè ‘l Koro l’è söbet istài clasificàt tra i lèngue che i rés-cia de sparì.


text:
1Rü ñu̱xmax, Pa Yaxõgüxü̃ãrü Ãẽ̱xgacügüx, rü pexna chanaxãxchaü̃ i wüxi i ucu̱xẽ i mexü̃, erü choma rü ta pexrüü̃ yaxõgüxü̃ãrü ãẽ̱xgacü chixĩ. Rü chomaxü̃chima nixĩ ga nüxü̃ chadauxü̃ ga ñuxãcü ngúxü̃ na yangexü̃ ga Cristu. Rü choma rü tá ta pexrüü̃ choxü̃́ nangẽxma i chauchica i mexü̃ i ngẽxguma wena núma naxũxgu. 2Rü ñu̱xma chanaxwa̱xe i nüxna pedau rü nüxü̃ perüngü̃xẽẽ i guxü̃ma i Tupanaãrü duü̃xü̃gü i peme̱xwa ngẽxmagüxü̃. Rü chanaxwa̱xe i mexü̃ i perü ngúchaü̃maã Tupana naxwa̱xexü̃ãcüma penaxü i ngẽma puracü, rü tama texé pexü̃ muxguxica penaxü rü e̱xna dĩẽruca̱x penaxü. 3Rü tama chanaxwa̱xe i namaã penuẽãcüma rü penangaãcüma penamu i ngẽma duü̃xü̃gü. Natürü chanaxwa̱xe i mexü̃ i perü maxü̃maã nüxü̃ nüxü̃ pedauxẽẽ na ñuxãcü Tupana naxwa̱xexü̃ na namaxẽxü̃. 4Rü ngẽxguma wena núma naxũxgu ya tórü Dauruü̃xü̃chi ya Cristu, rü pema rü tá penayauxgü i wüxi i perü ãmare i nga̱xcueruü̃ i mexẽchixü̃ i taguma ṉg̱auxü̃. 5Rü ngẽxgumarüü̃ ta i pemax, Pa Ngextü̱xücügüx, rü name nixĩ i naga pexĩnüẽ i ngẽma perü ãẽ̱xgacügü i Tupanaãrü puracüwa puracüexü̃. Rü guxãma i pema i yaxõgüxü̃, rü name nixĩ i wüxichigü pegü perüngü̃xẽẽ rü taguma pegügu perüxĩnüẽ na pemücügüarü yexera pixĩgüxü̃. Erü Tupanaãrü ore i ümatüxü̃wa rü ñanagürü: “Tupana rü tama norü me nixĩ i ngẽma duü̃xü̃gü i nügü írütaxü̃. Natürü Tupana nüxü̃ narüngü̃xẽẽ rü namaã namecüma i ngẽma duü̃xü̃gü i nügü írüxíragüxü̃”, ñanagürü i ngẽma orewa. 6Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i pegü íperüxíragü rü Tupaname̱xẽ ya poranewa pegü pengẽxmagüxẽẽ na nüma pexü̃ nataxẽẽxü̃ca̱x i ngẽxguma nawa nanguxgu na ngẽmaãcü pemaã naxüãxü̃. 7Rü name nixĩ i Tupaname̱xẽgu penaxü i guxü̃ma i perü oegaãẽgü, erü nüma ya Tupana rü guxü̃guma pegu narüxĩnü rü aixcüma pexna nadau. 8Rü name nixĩ i guxü̃guma pegüna pedaugü rü ipexuãẽgü, erü perü uwanü i Chataná rü doma wüxi ya ai ya idüraxüchicürüü̃ nanañaãne rü tümaca̱x nadau na texéxü̃ tá nachixexẽẽxü̃. 9¡Rü peporaeama̱x rü peyaxõgüama̱x i ngẽxguma ṯacü rü chixexü̃ pemaã naxüxchaü̃gu! Erü nüxü̃ pecua̱x rü guxü̃ma i taeneẽgü i guxü̃wama ngẽxmagüxü̃ rü pexrüü̃ ngẽmatama ngúxü̃ ningegü. 10Natürü ngẽxguma paxaxãchi ñoma i naãnewa ngúxü̃ pingegüguwena, rü Tupana rü tá pexü̃ nimexẽẽ na aixcüma nape̱xewa pimexü̃ca̱x, rü tá pexü̃ narüngü̃xẽẽ na taguma nüxü̃ perüxoexü̃ca̱x, rü tá pexü̃ naporaexẽẽ na aixcüma perü maxü̃wa peporaexü̃ca̱x. Rü daatama Tupana nixĩ ya tüxna naxãcü i guxü̃ma i mexü̃ i tüxü̃́ ngẽxmaxü̃, rü tüxü̃ idexechicü na naxü̃tawa tüxü̃́ nangẽxmaxü̃ca̱x i tachica i mexü̃ i taguma gúxü̃, erü Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü tixĩgü. 11Rü name nixĩ i guxü̃guma nüxü̃ ticua̱xüü̃gü ya Tupana, erü nüma nixĩ i guxü̃ãrü ãẽ̱xgacü yiĩxü̃ i guxü̃guma. Rü ngẽmaãcü yiĩ. 12Taeneẽ ya Chiribánu ya meã yaxõcümaã petanüwa chanamu i ñaã nuxmarexü̃ i popera na pexü̃ chixucu̱xẽgüxü̃ca̱x rü pemaã nüxü̃ chixuxü̃ca̱x na ngẽma pexü̃ nangechaü̃xü̃gagu yiĩxü̃ ya Tupana i aixcüma pexü̃ nangü̃xẽẽxü̃. Rü ñu̱xma na ngẽmaãcü pexü̃ nangechaü̃xü̃, rü name nixĩ i guxü̃guma naxca̱x pemaxẽ. 13Rü pexü̃ narümoxẽgü i guxü̃ma i taeneẽgü i yaxõgüxü̃ i pexrüü̃ Tupana idexechixü̃ i núma Dumawa ngẽxmagüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta pexü̃ narümoxẽ i chorü ngü̃xẽẽruü̃ i Marcu ya chaunerüü̃ ixĩcü. 14Rü chanaxwa̱xe i wüxichigü i pema rü pegü pengechaü̃güãcüma pegü perümoxẽgü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta chanaxwa̱xe na aixcüma petaãẽgüxü̃ i guxãma i pema na Ngechuchu ya Cristuarü duü̃xü̃gü pixĩgüxü̃. Rü ngẽmaãcü yiĩ.
Copyright
Learn More


text:
Wikipedia:VisualEditor
Cuntegnüü
Che laùr él el VisualEditor?[mudìfica 'l sorgènt]
VisualEditor l'è l'interfàcia per fà le mudìfiche, svelöpàda de la Wikimedia Foundation, che la à a zontàs a chèla che conosóm töcc sö i sicc compàgn de la Wikipedia e che la permetarà a töcc de mudificà le pàgine MediaWiki sènsa ìga de 'mparà la wikisintasi. Grasie al VisualEditor le pàgine le sarà formatàde 'ndèna maniéra che se 'nsomèa a chèla de 'n progràma de videoscritüra, söl sènso che 'l tèst, entàt che s'è dré a mudificàl e chèl dòpo che se 'l sarà salvàt, i g'harà 'n aspèt presapóch percìs.
Che càmbia chi?
Lès la prezentasiù.
Come se fà a dopràl?
Arda 'l manuàl.
Implementasiù al momènt[mudìfica 'l sorgènt]
En chèsto momènt gh'è a dispuzisiù 'na versiù alfa perché i ütèncc i pöde pröàla, catà i erùr e fà le sò oservasiù sö i laùr che à mìa bé e sö la priorità per le coresiù e i migliuramèncc.
El VisualEditor l'è atif dei 12 de dezèmber del 2012 sö la Wikipedia 'n inglés, dei 25 de bril del 2013 sö la wikipedia en italià e dei 24 de löi l'è vizìbil a töcc i ütèncc registràcc.
Ogna artìcol che te pödet mudificà la g'ha dò lenguète:
- Mudìfica 'l sorgènt, che la mìna a la pàgina de mudìfica tradisiunàla;
- Mudìfica, che la atìva (dopo de 'n quach segónt) l'editor vizuàl, col qual se pöl mudificà e salvà i artìcoi e le pàgine del "namespace" ütènt, föra chèle de discusiù, e fàs 'n edèa de come che 'l sarà 'l VisualEditor 'na ólta che 'l sarà finìt. Se recomànda de dopràl töte le ólte che 'l sape pusìbol, de segnalà quan che argóta 'l funsiùna mìa giöst e de fà le oservasiù endèla pàgina apòsta! Gh'è a dispuzisiù pò a 'na Pàgina de le pröe dedicàda, pemsàda sura de töt per i ütèncc mìa registràcc, endóche se pöl fà dele pröe e 'mparà a fà i link, mèter dele nòte e i mudèi sènsa doprà la wikisintasi, che l'è mìa prevìsta del sistéma.[1]
Dàto che i è dré a ambiàs dré adès a svelöpà 'l VisualEditor, l'è sèmper mèi controlà le mudìfiche che se fà. Töte le mudèfiche fàde co l'editor vizuàl le compàr endèla cronologèa co l'etichèta "VisualEditor", isé se pöl tignìga dré mét e curìga dré, e se recomànda ai patroller de stà aténcc per entàt che 'n s'è 'n prensépe.
El VisualEditor el funsiùna co le skin Vector (che l'è chèla atìva de default) e Monobook, e 'l g'ha bezògn del JavaScript ed 'n browser supportat. El pöl véser temporaneamente dizativàt endèla pàgina "Preferènse", endèla sesiù "Cazela de mudìfica", se se selesiùna la upsiù "Temporarily disable VisualEditor while it is in beta", però se recomànda de mìa fal.
Che laùr él che 'l pöl gnemò fà?
Lès la lìsta de le limitasiù cunusìde del VisualEditor.
Com'él che i funsiùna i mudèi col VisualEditor?
Lès la pàgina sö TemplateData, o sedenò la maniéra de doprà i mudèi col VisualEditor.
Öt saìn de piö?
Fà pasà 'ntra le domànde fàde de spès (FAQ).
Öt segnalà vergót?
Semài che te g'hét comèncc, segnalasiù, reclàm, cumplimèncc de fà, và 'ndèla pàgina dei comèncc.
Edèe per el futùro[mudìfica 'l sorgènt]
Adès, quan che du ütèncc i laùra al stès tép sö la stèsa pàgina, i pöl nà 'ncùtra a'n cunflìt de edisiù. Püdì rià a fà mudìfiche de part de divèrsi ütèncc al stès tép l'è giöna de le edèe ciapàde 'n cunsidersiù dei svelöpadùr del VisualEditor[2].
Note[mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ El VisualEditor l'avìza i ütèncc quan che per erùr i 'nserés le dópie parèntezi quàdre, gràfe ecc. Semài che però se ghe dà mìa a trà apòsta a l'avertimènt e se sàlva estès, VE el metarà 'ndèl artìcol i tag   e la modìfica corespondènta la g'harà de éser curigìda endèn segónt momènt.
- ↑ Real-time collaborative editing attracts attention Wikipedia Signpost: Technology report. 25 June 2012. Accessed 5 December 2012.
Colegamèncc estèrni[mudìfica 'l sorgènt]
- The Dos and Don'ts of editing Wikipedia, Meghan Neal su motherboard.vice.com
- Visual Editor, la partecipazione e l’autonomia, Virginia Gentilini su nonbibliofili.wordpress.com
- The VisualEditor Beta and the path to change, Erik Möller sul Wikipedia Signpost


text:
Corvèc
Corvècc (Cornovecchio in Italian) l'è un cumün de 209 persune (dàto del Dic 2015 [1]) sü la spunda dèstra de l'Ada. El sé tröva póch distant da dùe l'Ada la sé trà in del Po.
In sül sò teritóri gh'é dü traturìe, un negósi e la cesìna cun el funt batesimàl dal '500 e una statua d'la Madòna dal 1750.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Corvècc l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lavinas èn in dals gronds privels da la natira en il territori alpin. Lavinas pon tutgar chasas, abitadis e vias da traffic, ma er persunas che fan sport d'enviern.
Lavinas èn massas da naiv che glischnan u crodan giu. Ellas resultan tras instabilitads en la cuverta da naiv e sa distatgan per il solit en il terren spundiv. En cas da navaglias intensivas, da ferm vent u d'in augment marcant da la temperatura vegnan lavinas giu pli tgunsch. Lavinas pon vegnir giu spontanamain (vul dir senza l'influenza d'umans) u vegnir messas en moviment da persunas. 90 pertschient da tut las victimas da lavinas han distatgà sez lur lavina. En abitadis e sin vias da traffic procuran las autoritads localas per la segirezza da la populaziun. Persunas che fan sport d'enviern e che sa movan ordaifer las pistas, las loipas e las sendas da viandar avertas e.u.v., èn sezzas responsablas per lur segirezza.


text:
Spinù
Spinù (nòm uficiàl en italià: Spinone al Lago) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem in de la Al Caalina l'è söl lach de Spinù (ciamàt isé da chèi che i vé de Bèrghem) l'è metìt sö la ria a drécia quase 'ndóe 'l lach l' fenés e i aque i se böta 'n del Chere.
El g'ha 'na popolasiù de 1 029 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 2,0 km² e 'na densità de popolasiù de 515 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 26 km de la sità e a 360 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Biensà, Casassa, Gaerina, Monestaröl, Ranzanìch.
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1) I belèse natüralistéghe del lach che l's'è conservàt bé desà che sö i sò rie i à mia costrüit segónde cà per i forestér, ma i è restade érde e piéne de natüra.
2) La cesina romanéga de San Piero 'n Vincoli del sécol XII col sò bèl campanìl a pónta (cuspidàt) del sécol XVI.
La sortida de San Carl[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Spinù gh'è öna sortida ciamada de San Carl, perchè la sarès istacia benedicia pròpe dal Sant. L'aqua al dè de 'ncö l'é 'mbutigliada in de l'istabiliment di "Fonti San Carlo".
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Spinù l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Lita Ford
La Lita Ford (Streatham al 19 ad Setémbar dal 1958), in cumùṅ la s ciàma Lita Rossana Ford, l'è na cantànta e chitarìsta heavy metal americàna cun di urìgini ingléśi e itagliàni. Sò màdar la s ciàma Isabella (Lisa) mèntar sò pàdar 'l éra 'n militàr ingléś.
L'à tacâ la sò caréra in dal grup dal Runaways dla Joan Jett ma pò l'à cuntinuâ da par lē, tucànd al màsim dal sucès c'n al disc Lita e 'l sìngul Kiss me deadly.
In dal cōrs dal tèmp la s è misa insém a Nikki Sixx di Mötley Crüe, a Tony Iommi di Black Sabbath, a Joe Lynn Turner di Rainbow, a Chris Holmes di W.A.S.P. e a Jim Gillette di Nitro e cun chi lò la gh'à abû anc dū fiōi anc se pò l'à divursiâ in dal 2011.
Biugrafìa
Gl'Inìsi
Dòp ch'al Runaways i s éran mulàdi in dal 1979, la Lita la taca na caréra sulìsta firmànd par la Mercury Records e miténd insém al sò grup, al basìsta canadéś Neil Merryweather e al baterìsta Dusty Watson. Cun chi dū lè la regìstra al sò prim disc in dal 1983, Out for Blood (Fóra p'r al sangṿ), 'n àlbum pēś ma pasâ sénsa lasàr trasa anc parchè la sò cà discugràfica la n s éra minga impgnàda dimóndi par cuciàr-'l in élt.
In séguit la tōś al basìsta Hugh McDonald e al baterìsta Randy Castillo e in dal 1984 la fà gnir fóra al secónd disc Dancin' On The Edge (Balànd a 'l lìmit). 'L àlbum al véd la partecipasiòṅ ad Jeff Lieb in dla scritùra di braṅ e 'l uś ad sintetiśadōr al rénd al sòṅ più alśēr. I sìngui i èṅ Gotta let go, Dressed to kill e Fire in my heart. La Lita la gh la cava a partìr par di cuncèrt in Europa a fiànc di Rainbow e di Black Sabbath ma, durànt al tour, Castillo al la mòla e al vèṅ rimpiasâ p'r Eric Singer, in séguit c'n i Kiss.
Al sucès
Al sò tèrs àlbum al s ciàma Lita e al véd la luś in dal 1988 par la RCA Records. La Lita l'iva tòlt in cal perìud lè la Sharon Osbourne, mujér 'd Ozzy, cuma manager e l'iva dâ a mènt a i sò cunsìli ad tōr di artista bòṅ par lauràr in dal disc, cuma Myron Grombacher, baterìsta ad Pat Benatar e di Vinnie Vincent Invasion, David Ezrin a 'l tastéri e Ozzy Osbourne stés p'r un duét. Al chitarìsta 'l éra Steve Fister, ch'in pasâ 'l iva tintâ, sénsa sucès, ad sunàr pròpria c'n al “Madman”. Anc a livèl ad scritùri, al disc al mét in fila di pès gròs: Nikki Sixx di Motley Crue (un tèmp sò muróś) e Lemmy Kilmister di Motörhead.
Al disc 'l è più melòdic ad chi àtar e, anc par via ad sìngui ad sucès cuma Kiss me deadly (dimóndi traśmìs a la raddio), Back to the cave e Close my eyes forever (cantâ insém a Ozzy), al vénd un muć. Insém a chi pès lè, al disc al pōl cuntàr anc su la rabìda Can't catch me e su la dura Blueberry. Anc par via dal sucès dimóndi grôs ad cal lavōr chè, la Ford la pōl sunàr insém a i Poison in di Stat Unî e a i Bon Jovi in Europa in dua la tira śò, p'r al marcâ d'l home video, un sò cuncèrt ingléś dal 1989 a 'l stadi ad Wembley.
I an Nuànta
Al 26 ad Śugn dal 1990 la Lita Ford la spóśa Chris Holmes, al chitarìsta di W.A.S.P., e sèmpar in c'l an lè la fà vgnir fóra al sò quart disc intitulâ Stiletto, 'n àlbum fat bèṅ ch'al gh'à dènt'r i sìngui Hungry (dimóndi malisióśa) e Lisa (p'r arcurdàr sò màdar), la cover 'd Alice Cooper Only women bleed e di àtar braṅ sòlid cuma Stiletto, Dedication e Cherry red, quésta chè druàda anc in 'n epiśòdi dla telenuvéla Beautiful sensa che lē la saìs gnint.
Purtròp al disc al n à minga abû di riscóntar bòṅ in dal vénditi anc se pò la Lita la s è tòlta listés la sudisfasiòṅ ad cumparìr in dal Circus Rock Hall of Fame, prima dóna dla stòria dal rock a psēr dir 'd avér-g-la cavàda a mét'r-as in bisàca cal tìtul lè.
In dal 1991 la Lita la divòrsia e la taca a lauràr a 'l disc nóṿ, Dangerous Curves (Curvi periculóśi), nóm tòlt in prèst da 'l tìtul dna canta ad Sammy Hagar di Van Halen ch'al l'iva scrita pinsànd a lē. Ma 'l pùblic in cal perìud lè al gh'à di àtar gust, al va adrē a i Nirvana e a 'l grunge, e anc c'l àlbum chè, pîṅ ad côr in di riturnèi e dedicâ a sò genitór mòrt, al n vénd minga abàsta e 'l è 'n pcâ parchè al gh'iva dèntar di braṅ minga mâł cuma i sìngui Shot of poison, Playing with fire, Larger than life, la canta Bad love, ch'la dascurìva di prubléma cun sò marè, e 'l braṅ Little too early, scrit cun Joe Lynn Turner e Ritchie Blackmore.
In dal 1994 la Carmelita la cgnós Jim Gillette (ex cantànt di Nitro) in un club ad Dallas e la 'l spósa dòp dū stmani. Chi lò al fà pò i côr in dal disc nóṿ ad sò mujér, Black (Négar), 'n àlbum pîṅ ad sòṅ grunge e alternative rock, ch'al vèṅ fóra sóta n'etichéta tedésca, la ZYX Records.
In dal 1997 a nas sò fiōl James Leonard Gillette e la Lita la regìstra dū cover di Led Zeppelin, Whole lotta love e Rock & roll, par la compilation Stairway to Heaven. La sa stablìs in Flòrida e in dal 2001, la gh'à 'n àtar putèṅ.
I an Dumìla
In dal Maǵ dal 2000 la Lita la fà vgnir fóra al sò prim disc da 'l viṿ Greatest Hits Live! ch'a ś vèra però cun 'n inèdit in studi, Nobody's Child. I àtar trédas braṅ i èṅ live e i èṅ stâ rigistrâ in dal sud dla Califòrgna, 'l è fàcil durànt al tour dal disc Dangerous Curves.
In dal Mars dal 2009 la firma 'n cuntràt par la Collier Entertainment ad New York e la diś a tut ch'l'è prònta a far gnir fóra un disc nóṿ, a quìnd'ś an da 'l àlbum precedènt.
In d'l Agóst dal 2009 a véd la luś Wicked Wonderland (Paéś dal maravìi catìvi), cun quìndas braṅ dèntar e in du a canta anc sò marè. Al cansòṅ più impurtànti i èṅ al sìngul Crave, Patriotic SOB (in dua la sòna p'r un mumènt un pès d'l inn americaṅ cun la sò chitàra lètrica), Scream 4 me e Bed. Na versiòṅ limitàda in vinîl la vèṅ fóra in Utóbar, cun dū pès tòlt via e i àtar misćiâ in na manéra difarénta.
In dal Favràr dal 2011 la Lita la diś in n'intervìsta ch'l'è drē a pasàr un brut mumènt parchè l'è drē a divìd'r-as da sò marè dòp sed'ś-an ad matrimòni e ch'un sò àlbum nóṿ 'l è bèla prònt par vgnir fóra. Al tìtul al gh'arà da èsar The Healing e al dascurarà ad càncar, malatìi, pèrdidi e separasiòṅ ma cun la vója ad dar curàǵ a chi àtar. Invéci a n và mia acsè parchè al sò utàṿ lavōr in studi al pòrta 'l nóm ad Living Like a Runaway e 'l è prònt in dal Śugn dal 2012. La versiòṅ digipak la gh'à anc na bonus track, la cover 'd Elton John The Bitch Is Back.
Discugrafìa
In studi
- 1983 Out for Blood
- 1984 Dancin' On The Edge
- 1988 Lita
- 1990 Stiletto
- 1991 Dangerous Curves
- 1994 Black
- 2009 Wicked Wonderland
- 2012 Living Like a Runaway
Da 'l viṿ
- 2000 Greatest Hits Live!
- 2013 The Bitch Is Back
Racòlti
- 1992 The Best of Lita Ford
- 1993 Greatest Hits
- 1997 Kiss Me Deadly
- 2004 Platinum and Gold Collection - The Best of Lita Ford
Videugrafìa
- 1989 Lita Video
- 1990 A Midnight Snack
- 1991 Dangerous Videos Vol.1
- 2003 Complete Video Collection


text:
Stòria
Artéccol in dialatt bulgnais
La stòria l'è la siänza ch'la stûdia i fât e i quî ch'i én suzès int'al pasè, druvànd dî documént ch'i pôlen anch' èser scrétt (o anch scrétt da queldón èter) ch'la zänt (comunitè o ziviltè) l'à lasè. La parôla la s drôva di mondi pr'indichèr una racôlta ed nutézzi såura quall ch'l è suzès una ciupatta d'ân ed drî, cme par esänpi "la stòria d'la furmaziån d'la Tèra".
La parôla "storia" la vén dal grîg "ισtopίa" (in latén historia), ch'la vré dîr qual ch'l à détt queldón èter".
I stûdi prinzipèl d'la stòria i én:
- Archeologî (Siänza dî ritrovamént)
- Antropologî (Siänza d'l òmen)
- Etnologî (Siänza d'la zänt)
- Filosofî d'la stòria
- Muvmént culturèl
- Numismâtica
- Arâldica
- Paleontologî
- Diplomâtica
- Archivésstica
- Paleografî
- Genealogî


text:
Carcare
Carcare (en lìgure: Cancre) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de 5 601 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 10,4 km² e 'na densità de popolasiù de 539 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Altare, Cairo Montenotte, Cosseria, Mallare, Pallare, Plodio.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Carcare l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Caligola
El Cai Giuli Ceser Germanich, mej cognossuu cont el nòmm de Cai Ceser o quèll de Caligola (Caius Iulius Cæsar Germanicus/Caius Cæsar/Caligula; Anzi, 31 agost 12 - Roma, 15 genar 41) l'è staa el ters imperador roman, che l'ha regnaa del 37 al 41. I stòrich l'hann faa conòss comè matt e crudel. L'è l'imperador de la soa fameja men cognossuu. L'è staa massaa dij sò pretorian.
Cuntegnüü
Fameja[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'era el fioeu de l'Agripina Magior e del Germanich, on general assee amaa a Roma. El Germanich, l'era fioeu del Drus, fradel de l'imperador Tiberi, e de l'Antònia Minor (tôsa del March Antòni e de l'Otavia, sorela de l'August). El pader de l'Agripina l'era inveci el Vipsani Agripa, che l'aveva comè miee la Giulia, tôsa de l'August.
Gioventù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Quand l'era on bagaj, el compagnava el pader duranta i sò spedizion militar. Quand però quèst chì l'è mòrt in Orient, el gh'ha avuu de tornà a Roma. Chì l'è andaa prima a viv a cà de la bisnòna Livia, la miee d'August, poeu a cà de la nòna Antònia Minor. In del 31 l'è diventaa Pontefice e in del 33 questor, finend inscì el sò cursus honorum.
Intant l'imperador Tiberi l'aveva vist comè vun di sò possibil eredi e donca l'aveva ciamaa a Capri, indove la stava la regia. Quand l'è mòrt anca lù, l'ha lassaa comè sò eredi el Caligola e'l Tiberi Gemèll, fioeu del Drus e donca sò nevod.
Ma el Senaa, che l'odiava el Tiberi, l'ha stabilii che 'l testament l'era minga giust, e l'ha nomenaa imperador el sòll Caligola. El Tiberi Gemèll l'è staa adotaa del Caligola 'me fioeu e successor.
I motivazion che aveven spingiuu el Senaa a nomenà domà el Caligola comè imperador eren staa fòrsi la popularitaa del pader (condivisuda anca del popol e de l'esercit) e la sfortuna de la soa familia, che, se diseva, l'era stada perseguitada del Tiberi.
El principaa (37-41)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Chi sperava che 'l govern del Caligola fudess simel a quell del pader, el gh'ha avuu de recredes, perchè la soa politega interna l'è stada signada de massacher contra i opositor (Tiberi Gemèll, per esempi, l'è staa faa foeura in del 38, accusaa d'avè cospiraa contra de lù) e de umiliazion ai senator. Se cunten on fracch de stòri sora la soa pazzia, comè quella che la parla de quand l'aveva nomenaa consul el sò cavàll Incitaa (Incitatus) ò de quand l'ha voruu vess consideraa on dio, col causà ribellion a Roma e trai Giudee.
El stòrich Svetòni el dis che i 2.700.000.000.000.000.000.000.000.000 sesterzi che gh'eren in del fiscus roman a la mòrt del Tiberi hinn staa tucc spenduu del Caligola in vun agn, sia per còss inevitabil (comè i stipendi ai soldaa e i spetacoi per el pòpol) ma anca per i sò stravaganz, comè la stalla per el sò cavall (tuta in òr e avòri). L'ha anca toeu via on fracch de danee ai senator, acusaa de vess di cospirator, tradizion segutada anca de alter imperador dòpo de lù.
Ona part di danee el gh'aveva de dàla ai regn leaa cont i quai el gh'aveva però minga ona politega unitaria, ma basada sora i sò preferenz e amicizi personai cont i re. Per esempi, l'ha casciaa via del sò regn el Mitridaa d'Armenia e l'ha faa massà el Tolomee de Mauritania (che l'è diventada donca ona provincia romana). Ma l'ha iuttaa l'Eròde Agrippa I de Giudea e l'ha regalaa di regn a trii princip Tras che l'aveva conosuu quand che 'l viveva con l'Antònia Minor.
L'ha faa minga di guerr, anca se el Svetòni el cunta che l'aveva ciamaa ai arm ben 250.000 òmen, cont i quai l'era passaa per tuta la Gallia finna a la Manega, fòrsi con l'intenzion de tacà la Britania. Ma quand l'esercit l'è rivaa al mar, Caligola el gh'avariss ordenaa de cercà di conchili.
Mòrt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Caligola l'è staa mazzaa in del 41 de ona congiura de pretorian guidaa de duu tribun, el Cassi Cherea e 'l Corneli Sabin. Insema a lù a hinn staa faa foeura anca la miee Milònia Cesònia e la tôsa Giulia Drusila. El sò successor l'è staa el sò zio Claudi.


text:
Carbuidraa
I Carbuidraa (o sacarid o glücid) a hinn la class de biumulecul püssee abundanta intra i quater class principaj. I gh'hann impurtant röl in di rop che viven, cume el mügiaa sü e traspurtà in gir l'energia (per esempi 'me amid o glicogen) o'l fa di cumpunent strütüraj (la celulusa di piant e la chitina in di besti). I carbuidraa e i sò derivaa a hinn anca un röl in di prucess del sistema imünitari, in de la fertilizaziun, in de la patogenesi e in de la coagülaziun del sanch.[1]
I carbuidraa a hinn cumpost urganigh semplis: a hinn aldeid o chetun cunt un bel poo de grüp idrossiligh, de solet vün per atum de carboni che'l fa minga part del grüp aldeidigh o chetonigh. I carbuidraa de bas a hinn i monosacarid 'mè el glücosi, el galatosi e'l frütosi. La furmula de bas d'un monosacarid senza mudifigaziun a l'è(C·H2O)n, induè che "n" a l'è 3 o püssee. A bun cünt, gh'è di carbuidraa che gh'hann minga quela furmula chì, mè l'acid uronigh.
I monosacarid se poden ligà intra de lur per furmà i polisacarid (o oligosacarid se hinn poch) che hinn di pulimer. Un frach de carbuidraa gh'hann dent vün o püssee ünità de monosacarid cun vün o püssee grüp müdaa o destacaa via.
Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall, 52–59. ISBN 0-13-981176-1.


text:
Meuse (dipartiment)
La Mosa (en fransés: Meuse) l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Lorena endèla Frància Nord-orientàla. El dipartimènt el g'ha 193 557 abitancc, 'na superfìce de 6 211 per 'na densità de 31 Ab./km². El ciàpa 'l nòm del fiöm omònim che 'l la streèrsa de sud a nòrt.
El dipartimènt de la Mosa (nömer identificatìf: FR-55) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 31 cantù e 498 cümü. I circondàre i è: Bar-le-Duc, Commercy e Verdun. La prefetüra l'è: Bar-le-Duc.


text:
Termudinamica
La termudinamica l'è el brocch de la fisica e de la chimica (suratütt de la chimica fisica) che la descrif i trasfurmasiun che süceden in d'un sistema per i prucess de trasfurmasiun de calur in lauu e anca a l'incuntrari. La termudinamica la gh'ha almen trii brocch:
- termudinamica claśega;
- termudinamica statistica;
- termudinamica dij prucess ireversibil, che l'è un estensiun dij alter brocch de la termudinamica per i prucess che süceden in cundiśiun ch'a hinn luntan de l'equilibri.


text:
Sergio Franchi
Sergio Franchi, che, in realtá el se ciameva Sergio Galli, (Cudògn, 6 d'april 1926 - Stonington (USA) 1 de magg 1990) l'è stai tenùr e atur italian, famus un frach in America del Nord.
Biugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nassüd a Cudògn el 6 d'april 1926, l'é partìd cun tüta la famiglia in Südafrica, in del 1947. Da sübet l'ha cuminciàa a stüdiá la Lirica, e l'é turnáa in Italia per stüdià.
In del 1962 el se trasferìs definitivament in America e in del 1972 l'é diventái american. El sücess l'ha cuminciá a rivà dal musical del 1965 Do I Hear a Waltz?
L'ha mai desmentegád i só uriginn e i só radìs: el turneva semper a Cudògn e a per truá i amìs.
Sergio Franchi Foundation[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'ha cuminciáa a mett sü una scola lirica a Stonington (USA), e dópu la sò mort (per un mal, el 1 de magg 1990) la só dona Eva l'ha fai diventá una Fundasión per i cantant che i vören diventá tenùr e sopran.
Film müsicáj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sing, aber spiel nicht mit mir (1963)
- Il segreto di Santa Vittoria (1969)
- Musical Comedy Tonight II (1981)


text:
Liegi
Liegi (in frances Liège; in tudesch Lüttich; Luik in ulandes; Lidje in valón, Leodicum in latin; Lieja in spagnöl e purtughes; Léck in lüssembürghes; Luuk in fiamingh e limbürghes) l'è una cità del Belgio con pressapoch 195.000 e l'è in d'la d'la Valonia. L'è straversada del fiüm Mosa.
L'è gemelàda cun Türin.
L'è la prima cità d'la Valonia per abitànt e la quarta de tütt el Belgi dòpu Anversa, Gent e Charleroi.
I g'hann dài la scurmàgna de "Cité ardente" (La cità che brüsa de pasiòn).
El mercàd[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tüte le dumèniche, a Liegi, gh' vün d'i püsée gròss mercàd d'Europa, ciamàd Marché de la Batte, lùng püsèe de 3km, arènt al fiüm, cun quasi cincènt bancarèle de cumerciànt, ch'i venden la sò mercansìa fresca che la riva suratütt da l'Italia.


text:
07 02
Ol dé 7 de febrér l'è 'l 38 dé de l'an del calendare gregorià; manca 328 (329 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 7 de febrér al è ul dí da pòost 38 dal an dal calendari gregurian; i manca 328 (329 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1946 - Barcelona: ol résim franchesta, col pretest de l'esplosiú d'ü petard a la Üniversità de Barcelona, al cumensa öna düra repressiú contra i Stödénc catalanist.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1812 - Landport (Hampshire, Anglatèra): Charle Dickens, scritur Angles (m. 1870.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1536 - castel de Kimbolton, Huntingdonshire (Hunts, Anglatèra): Caterina d'Aragó.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Rapallo
Rapallo (en lìgure: Rapallo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de 30 493 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 33,6 km² e 'na densità de popolasiù de 908 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Avegno, Camogli, Cicagna, Coreglia Ligure, Recco, San Colombano Certénoli, Santa Margherita Ligure, Tribogna, Zoagli.
L'è 'l sèst cümü de la Liguria per nömer de abitàncc - el g'ha deànti apéna Genova, La Spésia, Savona, Sanremo e Imperia - e l'è 'l prim endèl comprensóre del Tigullio.
Rapallo el se tróa 'ndèla part ucidentàl del Golfo del Tigullio, encastunàda 'ndèl golfo che 'l ciàpa 'l sò nòm (storicamènt denuminàt "Golfo del Grifo"), 'ntra la piàna dei du torèncc principài: el Boate - storicamènt ciamàt "Bogo" - e 'l San Fransèsch endèla part orientàl de la cità. El teretóre del cümü l'è streersàt de divèrsi óter córs de àiva minur endóche 'ndèl pasà dei sècoi, s'è svelöpàt i prìm abitàcc che al dé d'encö i corespónt a le vàrie frasiù e borgàde: Montepegli, Sant'Andrea di Foggia, San Martino di Noceto, San Massimo, San Maurizio di Monti, San Michele di Pagana, San Pietro di Novella, San Quirico d'Assereto, Santa Maria del Campo e Santuario di Montallegro.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Rapallo l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Scuvrir ils parcs
Ils parcs svizzer porschan experientschas fascinantas en cuntradas cultivadas e natiralas intactas. I na dependa betg sch’ins è en viadi cun ina classa da scola, cun la famiglia u be sulet; en ils parcs svizzers chattan tuttas e tuts purschidas attractivas. Ils parcs svizzers offran ina gronda paletta da mangiativas e bavrondas gustusas, d’objects qualitativs e d’artisanadi original. Ins po cumprar ils products en ils parcs, en il commerzi, sin martgads ed a fieras.
Fascinaziun e giudiment
En ils parcs pon ins viver la natira cun corp ed olma e vegnir a savair fitg bler, per exempel sin ina «senda d’ervinas» u sin in «trutg infurmativ» tras ina palì. Butias en vischnanca porschan products locals sco liongias, vins e chaschiel, ils restaurants envidan a giudair spezialitads regiunalas.
Ils products tipics – in giudiment per tuts
App la hop, en ils parcs!
L’applicaziun dals parcs svizzers per iphone ed android è in guid mobil per ils parcs. Ella dat ina survista da tut ils parcs en Svizra, preschenta ils parcs en furma concisa e dat buns cussegls per spassegiadas ed excursiuns, per attracziuns d’emprim rang, per alloschis e per l’alimentaziun.
Portal cun fotografias dals parcs svizzers e concurrenza da fotografias
Mintga fotografia dal portal cun fotografias da la rait dals parcs svizzers renda attent a la varietad ed a la bellezza unica da las cuntradas dals parcs svizzers. Tgi che metta sias fotografias sin www.paerkefotos.ch, contribuescha sia part persunala a la lavur da publicitad ed uschia al mantegniment da la natira en Svizra.


text:
Parsànega
Parsànega (Parzanica in Italià) l'è ü cümü de la Pruinsa de Bèrghem. El g'ha 362 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) abitàncc, 'na superfìce de 10,7 km² e 'na densità de 34 ab./km². El se tróa sùra al Lach d'Izé a 47 km de la sità e a 753 méter söl lièl del mar.
El cunfìna coi cümü de Fonté, Marù (BS), Muntìzola (BS), Rìa de Sólt, Taèrnola, Ìgol.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Parsànega l'è ilüstràt in de la tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.