text:
Il 2014 è stà in bun onn per l’economia svizra
- Mardi, 3.3.2015, 9:33
En Svizra ha l'economia anc ina giada survegnì schlantsch il 2014.
Il product naziunal brut è creschì l'onn passà per 2%, tenor las cifras provisoricas dal secretariat statal per economia SECO. L'onn avant muntava l'augment anc ad 1,9%.
Surtut il consum privat e public, ed il commerzi da martganzia hajan dà in impuls positiv a l'economia. Impuls negativs haja quai dà da l'industria da construcziun, e dals secturs da traffic e d’infurmaziun.
RR Novitads 09:00


c: text/html

text:
Mumbèl
Mumbèl (nom ufizial: Montebello della Battaglia) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 1 628 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 15,8 km² e ona densità de 103 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Burgh Pariö, Cästegiu, Cudvila, Lungavila, La Turassa, Vrët, Vughera.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Mumbèl l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Acts dal servetsch d'infurmaziun restan pli ditg secretas
- Gievgia, 20.4.2017, 8:21
Actas dal servetsch d'infurmaziun en l'archiv da la Confederaziun duain restar secretas pli ditg che fin ussa, nmnadamain 80 onns e betg pli be 50 onns. Tenor retschertgas da radio SRF vul quai il Cussegl federal.
Datas ed actas dal servetsch d'infurmaziun svizzer ch'èn en l'archiv federal èn suttamessas ad in termin protegì da 50 onns. Uschia statti en la nova lescha davart il servetsch secret ch'il pievel svizzer ha approvà il settember 2016 cun 65,5% gea. Strusch remartgà da la publicitad vul il Cussegl federal ussa auzar questa durada sin 80 onns:
« Die 50-jährige Schutzfrist für Archivgut, das vom NDB [ ... ] stammt, und sich beim Inkrafttreten dieser Verordnung bereits im Bundesarchiv befindet, wird um 30 Jahre verlängert. »
Artitgel 57a
Ordinaziun davart il servetsch d'infurmaziun
Il sboz da l'ordinaziun per la lescha prevesa da prolungar la durada per 30 onns. La consultaziun per il sboz d'ordinaziun è ida a fin ils 16 d'avrigl 2017.
Il servetsch d'infurmaziun argumentescha che servetschs d'infurmaziun da l'exteruir possian sa dustar cunter la publicaziun d'actas senza limita da temp.
Cun questa regulaziun nova restan era secretas pli ditg actas davart las relaziuns tranter il servetsch d'infurmaziun svizzer e l'Africa dal sid durant il temp dal reschim d'apartheid.
RR novitads 08:00


text:
In discurs cun Mariano Tschuor
- Dumengia, 6.7.2014, 17:25
En il discurs cun Rico Valär fa Mariano Tschuor, il directur partent da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha RTR, ina bilantscha da ses temp sco directur e raquinta da ses sentiments en connex cun questa midada professiunala. Diversas episodas filmicas mussan ses emprims pass tar la Televisiun Rumantscha, nua ch’el ha cumenzà a lavurar l’onn 1982. Guardond enavos discurra Mariano Tschuor davart l’impurtanza da las medias per la Svizra rumantscha. Per finir dat el pled e fatg davart ses nov post en la direcziun da la SSR a Berna e tradescha co ch’el giavischa da restar en memoria sco directur da RTR.


text:
In sguard ell'historia dil sanctuari da Rueras
Giubileum 500 onns baselgia a Rueras
500 onns! Giebein, avon tschun tschentaners han ils vischins da Rueras retschiert lur caplutta en honur da s.Giachen il vegl e s. Cristoffel. Quella caplutta ei gia daditg svanida e remplazzada entras ina pli gronda baselgia. Perdetga da quella dat oz aunc sulettamein il document da consecraziun che sesanfla egl archiv dalla pleiv. Lein pia dar ina egliada en quei document e persequitar la historia dil sanctuari a Rueras.
Text original dil document da consecraziun dils 4 da december 1491
Nos Frater Balthasar Ordinis Predicatorum Dei et Apostolica sedis gratia Episcopus Troyanus Reverendi in Christo patris et Domini Dni heinrici cadem gratia Episcopi Ecclesia Curiensis Vicarius in pontificalibus generalis recognoscimus pe presentes quod subanno domini M CCCC LXXXXI quarta die mensis decembris Consecravitimus Capelam in Thaueschi cum tribus Altaribus, gommom Altare autem in honore B.V.M, Jacobi Apostoli maioris, Christophori et Culusati martirum, et Anna matris Maria altare autem in sinistro latere intracundi in honore Sanctorum Ursula cum sodalibus suis Catharina, Dorothea, Caecilia et Barbara Virginum et Martirum, Altare uero in detra parte in honore decem Millium martyrum Mauricy cum Sociis suis, Quatvos decim adiutorium dominici Confessoris et Petri Martiris. Sta tamen quod dedicatio eiusdem Capela semper delet celebrari secunda dominica Adventus cum omnibus uere penitentibus Confessis et contritis qui in dedicatione ipsius Capela seu patrocinys Altarium causa devotionis acces serint ibidem divinum Officium audierint seu adid aliquid seguerint, similiter qui dominicam orationem et Angelicam Salutationem omni feria tertia coram somnis altari trinies discerint ob reverentiam sancta Anna Matris Maria. Nos deomnipotentis dei misericordia sanctorum Petri et Pauli Apostolorum auctoritatibus confisi XL dies annuatim et centum Venialium dimittimus eis per presentes in domino misericordiber relaxamus in quorum omnium singulorum fidem atque
Fieri nostri que sigilli pontificali appensione quo ultimur in hoc parte roborari fecimus ava acta suat anno et die quibus supra.
Ils 4 da december 1491
Pader Balthasar ord igl uorden dils predicaturs, uestg da Troja, vicari general digl uestg Heinrich da Cuera, benedescha la caplutta (tier s.Giachen) en Tujetsch cun treis altars. Igl altar grond en honur da Nossadunna, digl apiestel s.Giachen, maior e da s.Cristoffel. Igl altar dal maun dretg en honur da s.Ursula, s.Catrina, s.Turte, s.Cecilia, s.Barla. Quel dal maun dils umnens en honur dils 10 000 s.marters.
Original, latin, pergameina, egl archiv dalla pleiv, nr, 84, incl. ina copia latina. Sigil maunca.
Il sura document dat perdetga davart igl origin dall'emprema caplutta a Rueras. Cul datum dils 4 da december 1491 han ils vischins da Rueras giu lur atgna caplutta el vitg. Schebein ei existeva gia avon in sanctuari ei buca pusseivel d'eruir, fuss denton stau pusseivel, pertgei a Sedrun existeva la baselgia gia dapi 300 onns. Interessants ord vesta da nos sanctuaris en Tujetsch ei in documnet da 1368 che pertucca l'aua da Londadusa. En quel vegn fatg attents sin ina caplutta a Flurin-sura. Negliu auter che en quei document anfl'ins enzatgei davart quella caplutta svanida. Surveva quella caplutta tochen 1491 als vischins el contuorn da Rueras sco sanctuari?
Avon l'erecziun dalla caplutta vevan ils vischins secapescha da serender per mintga survetsch divin a Sedrun. En quels graus ha ei tuttavia buca dau grondas midadas. La baselgia da s.Vigeli ei restada baselgia dalla val. Ei ha tuccau vinavon dad ir a Sedrun, surtut las dumengias, firaus e fiastas. A Rueras vegneva carteivel il gidonter dil plevon da Sedrun duront la jamna per celebrar survetsch divin. Il plevon sez fuva tenor il rapport da 1643 obligaus da celebrar in survetsch divin a Rueras mintga quendisch dis. Persuenter retschaveva el dils vischins 5 bazs. A Sedrun deva ei aunc negina caplania. Quella ei vegnida fundada per 1749. Sco sustegn ed agid ella pastoraziun dalla entira vischnaunca veva il plevon parzialmein in tochen dus gidonters. Quels fuvan denter auter era obligai da dar scola ed instruir affons, giuventetgna e pievel els fatgs religius.
Per igl onn 1643 ha ei dau empau midada e migliur pils vischins dadens il dutg grond. Gliez onn ha giu liug ina visitaziun ed ils habitonts da Rueras han supplicau igl uestg per in caplon permanent a Rueras. Il vischins da Rueras han stuiu baghegiar casa pervenda e procurar per las necessarias entradas. Quei ein stadas las pretensiuns da Cuera e sinquei han els retschiert sco emprem caplon sur Giachen Defect da Sedrun. Segiramein ha il caplon egl agen vitg garantiu migliur e levgiament pils parochians.
Davart quella midada favoreivla dat il rapport dalla numnada visitaziun clar sclariment. Perquei laschel suandar in extract ord quel.
La part dil protocol da visitaziun che sefatschenta cun Rueras drova els emprems puncts enstagl dil num caplon il plaid primissari. Ils primissaris fuvan gidonters a Sedrun che vegnevan tarmess a Rueras entras il plevon da Sedrun per celebrar messa ni per autras devoziuns. El cudisch da pader Baseli Berther davart ils augsegners oriunds da Tujetsch anfl'ins ils suandonts primissaris: Sur Defect (de Fecht) Giachen, primissari a Sedrun da 1640 - 1645. Silsuenter eis el sco gia sura menziunau daventaus igl emprem caplon a Rueras da 1645 - 1677. Pimissaris ein era ils suandonts stai: sur Giusep Beer da Gonda, da 1739 - 1745, sur Vigeli Monn 1749, sur Giachen Antoni Berther da 1757 - 1759.
Puncto concernenta praemissariam constituendam
Puncts concernent l'instituziun d'in primissari
1. Ils vischins da Rueras giavischan en emprema lingia ch'in tal primissari habiteschi a Rueras sper la baselgia da s.Giachen. Els vulan baghegiar ina casa cun in iert dasperas. All'entschatta vegn el a habitar sper baselgia parochiala a Sedrun e la cuminonza, vischnaunca, paga il tscheins-casa. Ils da Rueras san era sez numnar ina habitaziun ed obligar da habitar leu. Vul el lu tuttina habitar sper baselgia parochiala sto el sez pagar il tscheins-casa. Il visitatur dat als vischins da s.Giachen l'incarica che la casa dil primissari stoppi vegnir eregida enteifer dus onns. Schigleiti sco la casa ei finida vegn el obligaus da prender leu residenza. Fuss ella denton buca finida sil termin fixau, vegnan ils vischins obligai da pagar il tscheins-casa ella quala el vegn silsuenter a habitar. Quei sa lu esser sper la baselgia parochiala ni enzanua auter.
2. Ei vegn pretendiu ch'el celebreschi quater dis ad jamna el meins mars a Rueras. Il tierz di denton alternond a Selva ni Tschamut, sco ei va per el il meglier. Sch'el sa buca persolver las messas sin quella moda il temps d'unviern, pervia dallas nevadas, duei el prender suenter sco igl ei pusseivel. Dumengias e firaus eis el obligaus da celebrar en baselgia parochiala. Quei denton mo, sch'ei resta per el dus dis liber ellas singulas jamnas.
3. Ei vegn plinavon giavischau ch'il caplon seigi obligaus da gidar il plevon ell'administraziun dils sacraments tenor puder, denton silmeins duront l'absenza dil plevon. El temps pascal e tier autras fiastas solemnas duei el segidar cun dar penetenzia e far priedi . Per quellas lavurs vegn il plevon a remunerar cun 10 R.
4. Plinavon giavischan ins ch'ei vegni fatg viaspras las sondas a Rueras, cun exepziun da fiastas e temps d'unviern. La stad denton e temps ch'il viadi ei pusseivels, eis el obligaus, priu ora la sonda, dad esser presents tuttas dumengias e fiastas ella baselgia parochiala per far viaspras.
5. Ei vegn era pretendiu ch'el detti scola. Persuenter paga mintga affon per meins treis bazs. Sch'in affon frequenta era mo treis ni quater dis eis el obligaus da pagar ils treis bazs per meins.
6. Ins vul ch'il plevon celebreschi la messa immediat suenter il priedi las dumengias e fiastas. Duess in auter temps esser als parochians pli cumadeivels, sto el sedrizzar tenor giavisch e meini dil pievel.
7. Da stad ed unviern ei il caplon obligaus da leger messa els loghens sura menziunai e quei mintgamai allas siat.
8. En cass da negin caplon a Rueras, dueien las entradas vegnir repartidas e duvradas per sustener la parochiala e las autras capluttas. Plinavon era per basegns dil paupers e per caussas pias. Quei tut tenor cussegl dil plevon e fundaturs. Denton sut neginas cundiziuns ordeifer la pleiv da Tujetsch.
1744 ei per l'emprema gada vegniu celebrau a Rueras ina fiasta solemna, numnadamein Sontgilcrest. Il Sontgissim ha astgau vegnir conservaus a Rueras per adina pér dapi ils 30 da zercladur dil medem onn. Vus saveis cumprender che avon fuva ei pli u meins adina da serender a Sedrun. Aunc tochen viaden ils onns 40 da quei tschentaner seradunavan tuts umens dumengia per dumengia gl'entir onn ora a Sedrun al survetsch divin principal. Igl onn 1965 ei vegniu dau suatientscha al giavisch da saver festivar tuttas fiastas a Rueras. Tochen tier quei onn serendevan ils vischins a caschun da fiastas e firaus tier s.Vigeli a Sedrun, ella baselgia parochiala.
Avon 1491 existeva en nossa vischnaunca la baselgia da s.Vigeli a Sedrun, construida entuorn 1205. Lu era la gia sura numnada caplutta a Flurin-sura. Buca segir dad eruir ein, schebein nossas pli veglias capluttas a s.Onna e s.Clau fuvan gia eregidas lezs onns. Datums precis mauncan. La caplutta da Rueras ei vegnida eregida cul chor viers damaun. Da lezs onns ei da supponer che la caplutta hagi retschiert in altar el stil gotic, semeglionts agl altar da s.Onna a Camischolas. Quei sto senza dubi esser stau in bi e custeivel sanctuari. Oz san ins mo deplorar che tal ei savanius ed ins sa insumma nuot sur da quel. Anno 1893 e lu puspei 1928 han ins cattau restonzas da mirs vegls, probabel ils fundaments dalla veglia caplutta. Cun l'entschatta dall'erecziun 1490, han ils vischins empustau ils zenns per la caplutta nova. Lezs onns retergevan ins ils zenns neu dil Valleis. Forsa existevan aunc lu contacts pli stretgs, demai che biars sesents da Rueras fuvan Gualsers emigrai ella val entuorn 1300. Perquei porta il zenn, dil reminent il pli vegl da nossa val, l'annada 1490. El ha in diameter da 54 cm e porta l'inscripziun: +an+no+dom+mccccl+rrrr+. El ei vegnius culaus dalla firma Walpen a Reckingen. Co po bein il transport da quei zenn esser staus? Sur dus pass culs mieds da transport da lezs onns!
Tochen igl onn 1730 ha quella caplutta surviu als vischins da Rueras. Carteivel fuva ei vegniu empau stretg per tut ils vischins. La carschen dalla populaziun era lezs onns gronda. Rueras dumbrava igl onn 1768 214 habitonts. Vitier vegnevan aunc gliez onn 21 persuna da Giuv. Segiramein han motivs da plaz sfurzau dad engrondir la caplutta. Aschia ei la caplutta da 1491 vegnida disfatga e la hodierna baselgia ei vegnida eregida. Uleriuras midadas vid quella baselgia ha ei dau 1926 entras l'engrondaziun dil teschamber; lu 1928 l'erecziun dil clutger ed 1938 ei la baselgia vegnida prolunghida per tschun meters viers miezdi.
Litteratura consultada e recumandada sco lectura cuntinuonta:
Baselgias e capluttas da Tujetsch da pader Baseli Berther
Baselgias e capluttas da Tujetsch da T.Hendry/E.Cathomas
A S.Giachen da pader Baseli Berther
Sas era nua Giuv ei? da pader Baseli Berther
Rapport da visitaziun da 1643, archiv communal
Il clutger baselgia da L. A. Brugger, cumpariu ella Tuatschina


text:
Pertgei vevan ins ed ha aunc ozildi nodas casa? Igl intent era da saver nudar, signar ni marcar tutta differenta rauba ch'ins haveva, seigi quei uorden da casa sco resti, vischala ed uaffens, mo era el diever dil puresser stueva tut vegnir nudau. En caussas da lenn vegnev'ei intagliau ni barschau en. En resti vegneva la noda cusida en. Aschia savevan ins mussar a tgi la rauba s'udeva. Pertgei bein savens vegneva tala brattada ni empristada ora. Ad alp deva mintga pursanavel zatgei dil siu ed igl atun stuevan tuttas caussas anflar la via tier lur patrun.
Tier il turnar dev'ei lu beinenqual ch'emblidava da turnar. A quels empristav'ins lu pli tard schend: Mira tgei i è scret se co!
In'autra specia era la noda ureglia per ils tiers. Cura ch'ins fundava in tener casa stuev'ins sedecider per ina noda.
Quella vegneva puplicada ufficialmein per evitar collisiuns cun auters vischins d'autras regiuns e vischnauncas. Aschi ditg ch'ina famiglia habitava ensemen vevan tuts commembers da duvrar la medema noda casa. Sesligiava la famiglia si haveva il davos commember ni schizun il pli giuven il dretg da quella. Quei dretg dil pli giuven era daventaus ina vera isonza.
Glieud che saveva buca scriver stueva signar cun la noda casa contracts e brevs. Igl ei buca endretg da nus da vuler rir sur dalla nunsavida da quellas persunas. Sch'ins patratga alla paupradad ed alla situaziun da lu ed alla paupra scolaziun.
Tenor "Rueras" da Francestg Berther, pag. 316
Treis cudischs documenteschan las nodas dalla val:
15.07 Nodas casa 1900
15.19 Cudisch da nodas 1938
15.20 Cudisch da nodas 1956
Documents
Nodas da Sedrun
Cuviarta-brev
Nodas da Surrein 1912
Remarca pert. il cudisch da nodas da 1900
Nodas Camischolas e duas autras notizias
Survesta dallas nodas
Nodas da Selva
Nodas Rueras
Nodas Cavorgia
Nodas Tschamut
Diversas nodas
Nodas Museum La Truaisch
Nodas-casa
(Cudisch Tujetsch pag. 437) Las nodas-casa ein segns linears. Ellas consistan da lingias gradas e rodundas, enqualga cumpletadas dil punct. Las lingias gradas domineschan e varieschan dalla fuorma verticala alla horizontala, e quei en tuttas direcziuns. Aschia eis ei stau pusseivel da crear variantas e cumbinaziuns differentas. Pli tard ein era ils bustabs da nies alfabet vegni duvrai per scaffir nodas-casa. Quels segns ni nodas-casa vegnan aunc oz duvrai sco mussament da proprietad. - En Svizra vegn la noda-casa avon gia el 15avel tschentaner, el Grischun perencunter per all'entschatta dil 17avel. En emprema lingia ein las nodas vegnidas applicadas per indicar il proprietari. Tuttas sorts d'utensils ed uaffens ed iseglia fuvan nudai cun la noda dil possessur ... Pli da vegl han ins fatg diever dalla noda per suttascriver in document.
Cumprovas neu digl onn 1863 muossan ora. Alla fin dil contract secloma ei sco suonda: «per confirmaziun dil surra fa la Madleina Decurtins si sia noda-casa»
Semegliontamein:
1866 Vieua Lisabet Loretz fa si sia noda casa
Rosa Riedi fa si sia noda casa
Barclamaiu Berther fa si sia noda casa
Mr. Catrina fa si sia noda casa
Quella varianta da suttascriver documents ei svanida pli e pli, il mument ch'ins ha saviu scriver. En Tujetsch anflein nus per l'emprema ga las nodas-casa el cudisch "rodel da castitgs digl onn 1793-1804." Ils castigiai da 1794 ein setradi cun nudar la lenna, prida ord igl uaul senza la lubientscha digl «oberkeit» ... e quei fuss
Statalter Adalgot Berter
Melcher de Gonda
Toni de Curtins
Duas gadas ein mo las nodas dils culponts indicadas, numnadamein: Las nodas da mintga possessur ein per l'emprema gada vegnidas rimnadas e nudadas el «Cudisch da nodas della Vischca Tujetsch» e quei igl onn 1900. Pongir - l'applicaziun dallas nodas svanescha pli e pli, in di vonzei vegnan ils segns misterius ad esser senza muntada. Mo aunc in per nodas-casa neu dil vischinadi da Rueras, aschi per curiositad:
Berther Sep, Dieni
Berther Sigisbert
Berther Gion Antoni
Berther Gion Fidel
Berther Paul
Berther Gion Fidel (hoita)
Berther Giachen Giusep
Brugger Leci Antoni
El cudisch numnau sisura secattan 135 nodas; enteifer ils onns ein ulteriuras vegnidas vidlunder. Buca da meins impurtonza pils purs fuvan e las nodas dils tiers manedels. Ellas ein semegliontamein registradas en quei cudisch. Mo ual entginas cumprovas:
Berther Sep, Dieni: ureglia dretga: giu da sum ureglia seniastra: ina ruosna, in snez davos en
Berther Sigisbert: ureglia dretga: o ureglia seniastra: ina ruosna ed in snez davos en enagiu tier il tgau
Ils 10 vitgs u uclivas dalla Val Tujetsch muossan ora in diember da 201 nodas-casa. En memoria ein las biaras, en diever denton mo pressapauc ina tiarza forsa. Ei savess esser cunvegnent da far resortir las nodas-casa da dus vitgs, in da «dadains gl'uaut» e quel dad odem la val, numnadamein da Selva e Bugnei.
Selva
Deflorin Toni Vigeli
Giger Battesta
Giger Gion Gieri
Loretz Gion Antoni
Loretz Michel
Peder Ignazi
Peder Vigeli
Venzin Augustin
Venzin Giachen Martin
Venzin Martin
Venzin Paul Benedetg
Venzin Stiafen
Venzin Vigeli
Las nodas-casa dils possessurs screts cursiv ein oz aunc en diever. Nudai ein milsanavon ils tiers manedels (cauras e nuorsas), mintgamai ellas ureglias. In exempel tonscha. Venzin Stiafen ureglia seniastra: ina ruosna, in snez davon en
Bugnei
Curschellas Tumaisch
Decurtins Adalbert
Deragisch Giusep
Deragisch Vigeli
Hendry Luis
Loretz Augustin
Monn Murezi
Monn Vigeli
Ils possessur screts cursiv fan aunc diever da lur noda-casa. Pils tiers manedels (cauras e nuorsas) ha Adalbert Decurtinsia suandonta enzenna: ureglia dretga in snez atraviers davos en ureglia seniastra ina furcletta davon en.
Las nodas-casa vegnan era a ver el futur ina certa calamita. Per che lidinuot mondi a piarder, ha Nazi Berther-Tuor da Gonda rimnau las nodas da tut la val e siu cusrin Manuel Berther-Maissen ei staus sissu che las gliestas seigien cumpletas. Ed oz ein ellas rasadas ora sin ina gronda tabla el museum «La Truaisch» a Sedrun. Enzatgi vegn a far stem; il dessegn e la caligrafia da Gieri Schmid da Zarcuns semuossan scosauda.
(tenor cudisch da Tujetsch - Igl andament da sia historia, 1987)
Nodas casa Cudisch da Tujetsch pag. 437


text:
Aldo Cibaldi
Aldo Cibaldi (Salàdega, 15 de löi del 1914 – Gösàch, 1995) l'è stat en poéta e scritùr bresà.
Biografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è cunusìt come giü dei piö 'mportàncc poéti 'n dialèt bresà ma 'l s'è ocupàt apò de crìtica d'art, desègn de pipì e leteradüra per zùegn.
L'è nasìt a Salàdega 'ndóche sò pàder l'ìa dré a fà 'n mestér de frér e sò màder l'ìa nìda zó de Böegn, endóche i stàa de cà, per fàga 'na vìzita de 'n quach dé. L'è crisìt a Böegn, endèla àlta Àl Trómpia, paés al qual l'è restàt sèmper en gran ligàt e 'ndóche l'è stat apò a cunsigliér comünàl e asesùr. El g'ha ciapàt la làurea 'n Lètere a Türì e piö tàrde, 'n Filosofìa e Pedagogìa. A Böègn el g'ha cunusìt l'Àngel Canòssi col qual el g'ha ligàt amicìsia e col quàl ghe piazìa confrontàs quan che d'istàt el pasàa le férie 'ndèl sò pas de urìgin.
El g'ha 'nsegnàt a a Zara, en Dalmàsia, de 'ndóche 'l g'ha duzìt però scapà 'ndèl 1943 per vìa de le vicènde de la guèra. La sò Storia della letteratura per l'infanzia e l'adolescenza (Ed. La Scuola, Brèsa, 1967), ristampàda divèrse ólte, l'è stàda segnalàda al Premio 'Nternasiunàl de Caorle e premiàda de l'Ateneo de Brèsa.
L'è stat diretùr didàtich del cìrcol de Rezàt, el g'ha fondàt e dirigìt la Pinacoteca 'Nternasiunàla de l'Età Evolutìva (PinAC). Per le sò òpere 'n dialèt bresà, el g'ha insìt endèl 1947 el Prémio Àngelo Canòssi e 'ndèl 1952 el Premio G. Rosa.
El g'ha cüràt le vàrie edisiù del Melodia e Congedo del Canossi del quàl l'è cunsideràt l'érede spirituàl. Endèl 1962 e e 'ndèl 1968 el g'ha püblicàt, per le edisiù del Bruttanome, la racólta de poezìe 'n dialèt Bràze e burnìs, ristampàda pò amò 'ndèl ’78 a cüra de la librerìa Rezöla de Brèsa. L'è sotràt endèl cimitéro de Böegn, endèla capèla de la sò famìa.
El cümü de Böègn endèl 1995 el g'ha 'ntitulàt el Viàl de la circonvalasiù.
Ai 16 de óst del 2008 gh'è stat conferìt el prémio "ciclamino d'oro" a la memória.


text:
Ona strada bagnada
Ona strada bagnada l'è on curtometragg 35mm del 1999 scrivuu e dirett da Lamberto Caimi. L'è interpretaa interament in milanes, e l'è vun di ben pocch cinema professionaj tutt intregh in lengua lombarda. L'è lóngh 23 miguu e l'ha vengiuu el Premi Kodak, el premi Cortocinema e el premi Studio Universal, tucc in del 1999.
Trama[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopo trint'agn de lavór, on barchiroeu el se troeuva d'on bott senza 'l so mestee. El cinema l'è basaa sora i regord del sò viaggià su e sgiò per el Navili Grand, travers ona carellada de test de la litteradura milanesa e de la lombarda.


text:
Profil cun Franca Palmy
- Sonda, 4.6.2016, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 4.6.2016, 9:03, RTR
«Senza ils umens na datti nagin svilup».
Gidar ad umans da sez meglierar lur cundiziun da viver. Dapi quatter onns s'engascha Franca Palmy (46) per questa finamira. Ed en quest temp ha ella emprendì che quai na va betg senza ils umens. «I na gida nagut da raquintar a las dunnas davart lur dretgs sche l'um n'è betg da la partida. Mo sch'el vesa co che quai gida a la famiglia ed al vitg sche las dunnas èn pli fermas, lura è quai in grond success».
En l'emissiun «Profil» dal Radio Rumantsch raquinta Franca Palmy da sias experientschas ch'ella ha fatg sin ses viadis e pertge ch'ella è restada ina optimista, malgrà la gronda miseria ed ils numerus conflicts sin quest mund.
Redacziun: Adrian Camartin


text:
La Grezia dumonda l’UE per agid en vista als blers fugitivs
- Venderdi, 4.12.2015, 8:28
En vista als blers fugitivs ha la Grezia dumandà l'Uniun europeica uffizialmain per agid. Surtut basegna la Grezia tendas, generaturs, letgs e medicaments.
La Grezia basegnia tendas generaturs letgs e medicaments, quai ha communitgà la cumissiun da l'Unuin europeica. Las autoritads da l'UE coordineschan uss l'agid.
Dapi emnas hai dà critica per la regenza grecca perquai ch'ils champs per requirents d'asil al cunfin cun la Tirchia èn endrizzads mal. Fin uss aveva la Grezia refusà l'agid che l'UE aveva offert uss han ils responsabels dumandà uffizial per agid.
RR novitads 06:00


text:
Chattà chemicalias en ils Lais da Macun
- Actualisà Mardi, 8.9.2015, 6:06
Collavuraturs da Greenpeace han chattà chemicalias cun il num «PFC» en differents lais muntagnards sin l'entir mund, tranter auter era en ils Lais da Macun en il Parc Naziunal Svizzer.
Tenor Greenpeace pon questas chemicalias esser donnegiusas per la reproducziun e far crescher pli spert tumors. Er influenzeschian ellas il sistem d’ormons.
Nagina raschun da far quitads
Las quantitads ch'ins haja chattà sajan fitg pitschnas, uschia ch’ins na stoppia betg far quitads. Ins vegnia dentant ad integrar ils resultats en ils agens studis.
RR novitads 18:00


text:
Còsta Imagna
Còsta Imagna (nòm uficiàl en italià:Costa Valle Imagna) ciamàt spès adomà Còsta, l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n la Al d'Emagna sö'l versàncc bergamàsch del mut Albènsa, a 23 km de la sità e a 1020 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 600 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 4,3 km² e 'na densità de popolasiù de 140 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Bedoléta, Carèn (LC), Róncola, Sant Imbù, Torr de Bus (LC), Alsèca.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Còsta Imagna l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
400
Gh'è success[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El Stilicon el vegn consol per la prima voeulta.
- Ravenna la vegn la capital de l'Imperi Roman d'Occident.
Chi gh'è nassuu[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ardaburi Asper, general roman de origin germaniga (m. 471)
Chi gh'è mort[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gainas, general roman de origin germaniga
- San Sever de Napoli
- San Teodor de Sion
- Tribigild, general bizantin de origin germaniga
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Mudel:Calendari00


text:
Nümar irazziunaal
In matemàtica, un nümar irazziunaal al è qual-sa-vöör reaal che al è mia un nümar razziunaal, i.e., che sa al pöö mia espressá cuma una frazziú a / b , cunt a e b intreegh e b difereent da 0. I nümar irazziunaj i è precisameent chij da che l'espansiú decimalasa la ferma mai, e gnanca la va deent int un ciicl periòdic. "Dabott töcc " i nümar reaj i è irazziunaj, int un sentüü che sa pöö definí cun plüü da precisiú.
Vargü nümar irazziunaj i è di nümar algebràich cuma l'ariis quadrada da 2 u l'ariis cübica da 5; di òolt i è transcendeent cuma e .
Cuntegnüü
Irazziunaalitaa da ceert lugariitm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Teurema: .
Süpusemm par l’assüürt che ul log23 síes razziunaal.
Alura, par di intreegh pusitiif m e n, tenim log23 = m/n.
- In cunseguenza, 2m/n = 3.
- Inscí, 2m = 3n.
- Però 2m al è pari (gja che almaanch ü di söö fatuur primm al è 2) e 3n al è díspari (gja che al gh’a nissü fatuur primm 2; töcc i è 3) vargott ch’al è impussíbil.
Nümar Irazziunaj e espansiú decimale[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Da le völte sa süpusa eroniameent che i matemàtich i definiss i "nümar irazziunaal " in tèrmin d'espansiú decimale, cjamaant un nümar ’’irazziunaal’’ si la suva espansiú decimala la sa repeet mia ni la finiss. Nissü matemàtich töö chesta definizziú in cunsiderazziú, gja che la scèrnida da la basa 10 al è arbitrària e la definizziú standaart al è fisc mej. Da tüta manera, al è ceert che un nümar al gh’a la furma n/m indúe n e m i è intreegh, si e noma si la suva espansiú decimala sa la repeet u la finiss. Cura ca l'alguriitm da divisiú lunga che sa la impara a la scöla sa al aplica a la divisiú da n par m, noma i è pussíbil m resídü. Si ul resídü al è 0, l'espansiú decimalasa la ferma. Alura l'alguriitm noma al pöö cuur m - 1 völte senza druvá un resídü 2 völte. Si un resídü sa al repeet, l'espansiú decimala apó! A la inversa, süpusemm che a truvemm una espansiú decimala periòdica, par esempi :
A = 0.7162162162 ...
Cunsideraa che la lunghezza da la períoda al è 3, al cuventa mültiplicá par 103:
1000A = 716.2162162...
e adess restá A di 2 custaa:
999A = 715.5
Alura
A = 715.5/999 = 7155/9990 = 53/74 (truvaant ul màssim cumü divisuur)
Nümar che atüalameent sa saa mia si i è irazziunaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sa saa mia si π + e u π - e i è irazziunaj u mia. Da fatt, al esiist miaun para da nümar intreegh m e n paj quaj sa al sàpies si m·π + n·e i è u mia irazziunaj. Gnanca sa saa si 2e, πe, π√2 u la Y i è irazziunaj.
Ul cunjunt da töcc i nümar irazziunaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul cunjunt da töcc i nümar irazziunaj al è mia cüntàbil (gja che i razziunaj i è cüntàbil e i reaj mia cüntàbil). Duvraant ul valuur assulüü par mesurá le distanze, i nümar irazziunaj i è un spazzi métrich mia cumplett. Da tüta manera, cheest spazzi métrich al è omeumòrfic al spazzi métrich cumplett da tüte le sequenze da intreegh pusitiif; l'omeumorfiism al è daa par l'espansiú infinida in frazziú cuntínue. Vargott al mustra che ul teorema da le categuríe da Baire sa l aplica al spazzi di nümar irazziunaj.


text:
Nastas'sja Jakimava
La Nastas'sja Jakimava (Minsk, 1 ad Nuvémbar dal 1986, AHacTacия AлekceeBHa EkиMoBa in Rus) l'è na tenìsta dla Rùsia Biànca. L'è élta 165 cm e la péśa 55 chilo. L'è andàda a star a Las Pàlmas ad Gran Canària in dgl'Ìśuli Canàri (Spaggna).
I sò cólp ch'i gh piàśan da piò i èṅ la bucìna curta e 'l arvèrs che lē la śōga a dū maṅ. Al sò film preferî l'è Seven.
Prufesiunìsta da 'l 2001, l'à purtâ a cà da piò 'd un migliòṅ ad dòlar, rivànd anc a èsar la nùmar 49 dal ranking (al 31 ad Luj dal 2006). La n à mai vins di turnèo WTA, ma ad qvéi ITF la 'n à fat sù dódas, tulénd-'s anc al sfisi da batàr in dla finàl ad Nassau dal 2011 l'Angelique Kerber par 6–3 6–2 e prima incóra la Yanina Wickmayer 7–5 7–6 in dal 2009 a Saint-Gaudens.
Caréra
La Nastas'sja in dal 2003 la pèrd a 'l secónd tùran ad San Pirèṅbùrg da la Galina Voskoboeva par 6-7 7-6 6-2. 'L an dòp la fà un bèl riśultâ rivànd in dla semifinàla dal turnèo ITF ad Varsàvia ma la gh'à da lasàr strada a l'Angelique Kerber par 6-3 1-6 6-2. La próa a qualificàr-as p'r al Roland Garros e anc a Wimbledon ma la mudnéśa Adriana Serra Zanetti la la manda sèmp'r a cà subìt. La gh và mâl anc a 'l ITF ad Mòdna: chè la pèrd da la tedésca Maria Geznenge. Finalmènt la s fà valēr a Balashikha rivànd in finàl baténd l'Elena Vesnina in di quàrt par pò pèrdar da l'Yvonne Meusburger. La finìs 'l an baténd prima la Roberta Vinci e pò la Marija Kirilenko ma l'è farmàda in finàl a Poitiers da la śvisra Marie-Gayanay Mikaelian.
In dal 2005 la s qualìfica p'r al turnèo dal Roland Garros ma la và fóra subìt p'r òpra dla Virginia Ruano Pascual. A Deauville la vrév andàr avànti ma a gh'è incóra la Galina Voskoboeva a mét'r-ag bèc e par lē a n gh'è gnint da far. 'L an dòp la fà fóra la Sara Errani in dal qualificasiòṅ 'd Acapûlc. A Indian Wells la pasa 'l prim tùran par pò pèrdar da l'Elena Dement'eva in tri sét. Stés riśultâ anc a Miami ma chè l'è la Marion Bartoli a bat'r-la. A 'l Roland Garros la gh'à da cédar a 'l secónd tùran da la Justine Henin. A Petange la rivà in semifinàl in dua la vèṅ batùda par la Kirsten Flipkens par 2-6 6-3 6-1.
In dal 2007 la gh'à punt abàsta par śugàr diretamènt a 'l Roland Garros e a Wimbledon ma la n cata sù gnint parchè la pèrd subìt prima da la Stéphanie Cohen-Aloro e pò da la Caroline Wozniacki, in alóra nùmar 103 dal mónd. In d'l ITF ad Kharkow la vèṅ misa sóta da l'Elena Bovina par 6-1 4-6 6-4 ch'la manda acsè in vaca i sò piàṅ.
In dal 2008 la śōga bèṅ a Patràs in dua la bat la Melanie South in di quàrt par pò pèrdar da la Magdalena Rybarikova. A 'l Roland Garros la pasa al qualificasiòṅ e anc al prim tùran ma la danéśa Caroline Wozniacki la la mét in riga cun al puntéǵ ad 6-0 6-4.
In dal sircùit WTA la gh'à abû la manéra 'd incuntràr anc la Marija Šarapova, a 'l prim tùran dal Roland Garros dal 2009, pardénd sèg in tri sét.


text:
Dörflingen
Dörflingen l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. El gh’ha pressapoch 857 abitant e una süperfiss de 5.82 km², e 'l se tröa a una altitüden de 451 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Dörflingen l'è tacaa ai cumün de Büsingen am Hochrhein (DE-BW), Diessenhofen (TG), Gailingen am Hochrhein (DE-BW), Gottmadingen (DE-BW), Sciafüsa, Thayngen.
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dörflingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1264 cunt el nom de Dorfelingen.[1]
L'andament istoregh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi desuta:[1]
Galeria de foto[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dörflingen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La Tur (SO)
La Tur (nom ufizial in talian: Torre di Santa Maria) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 773 abitant (dato del Dic 2015 [1]), 'na superfis de 45,5 km² e 'na densità de 17 ab./km². A l’è tacaa a Berbenn, Böi, Capösg, Castiun, Sgesa, Muntagna, Pustales, Sundri, Spriana.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Netuno (pianeta)
Netuno l'è chèl dei òt dei pianéti del Sistema Solar en ùrden de distànsa del Sul, el quart per diàmetro e 'l tèrs per masa. Dàto che Plutone l'è mìa piö cunsideràt en pianeta a töcc i efècc ma 'n pianeta-nano, Netuno l'è ach el pianeta piö delóns del Sul 'ntra chèi del nòst Sistema Solar. Netuno el g'ha 'na masa de 17 vólte piö grànda de chèla de la Tera e de póch piö grànda de chèla del sò quàze-zemèl Urano.
Scuprìt la séra del 23 de setèmber del 1846 de Johann Gottfried Galle col telecòpio de l'Oservatóre astronòmich de Berlino, e de Heinrich Louis d'Arrest, en stüdènt de astronomìa che ghe dàa 'na mà,[1] Netuno l'è stat el prim pianeta a éser stat troàt per mès de càlcoi matemàtich prim che coi strümèncc de oservasiù dirèta: de le iregolarità endel'òrbita de Urano la g'ha fat pensà ai astrònomi che ghe fös piö delóns de Urano, amò 'n pianéta, gnemò cunusìt che 'l distürbàa la sò òrbita. E difati l'è stat troát apéna en gràdo del pónt calculàt. La sò lüna Tritone l'è stada troàda póch tép dòpo, ma nisü dei óter 13 satèliti natürai l'è piö stat scuprìt prìma del secol XX. El pianeta l'è stat vizitàt apéna 'na ólta de 'na sónda spasiàla, la Voyager 2 che la gh'è pasàda derènt ai 25 de óst del 1989.
Netuno el g'ha 'na cumpuzisiù mìa tat diferènta de chèla de Urano e diferènta envéce de chèla dei giganti gasus piö grancc Giove e Saturno. L'è per chèsta rizù che i astrònomi i preferés tratài come 'na clas separàda ciamàda gigànti giasàcc. La sò atmosféra, aisebé che la g'hape en cümü con chèla de Saturno e Giove la bondànsa de idrògeno e elio, la g'ha però 'na prupursiù bèla grànda de "gias", come l'aiva, l'amoniaca e 'l metano, ensèma a tràse de idrocarbùri e fórse de azoto.[8]
Al contràre, la part intèrna del pianeta l'è cumpunìda perlopiö de gias e córne compagn del sò quàze-zemèl Urano. [9]
Le tràse de metano che se tróa endèi leèi pö estèrni de l'atmosfera le ghe dà 'l sò culùr celèst caraterìstich.[10]
Netuno l'è 'n pianéta che g'ha i vèncc piö fòrti de töcc i óter pianéti del Sistéma Solàr. Le sónde le g'ha mizüràt folàde che riàa e pasàa fò i 2100 km/h.[11]
Ai tép del pasàgio de la sónda Voyager 2, endel 1989, l'emisfer sud del pianeta el prezentàa 'na gran maciùna scüra paragunàbil a la Gran Màcia Rósa de Giove; la temperadüra dei nìgoi piö alcc de Netuno l'ìa de −218°C, giöna de le piö frède del Sistema Solar, per vìa de la gran distànsa del Sul.
Pò a Netuno el g'ha 'n sistéma de anèi, scuprìt endei agn '60 e confermàt de la sónda Voyager 2.
Paràmetri orbitài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Netuno el fà 'n gir entùren al Sul en presapóch 164,79 agn terèstri. La sò òrbita la g'ha 'n inclinasiù de 1,77° en relasiù al pià de l'eclìtica e 'n ecentricità de 0,011, isé che la distànsa 'ntra Netuno e 'l Sul la cambia de 101 miliù de chilòmetri 'ntra i póncc de l'òrbita endoche 'l pianeta l'è piö arènt e piö delóns de la nòsta stèla.
La sò òrbita la se 'ncrùza con chèla de Plutone ma i du corp i è 'n risunànsa orbitàla de 2:3 (völ dì che 'ntat che 'l Netuno el fa 3 gir entùren al sul, Plutone 'l na fà tré) e chèsto — ensèma a la bèla inclinasiù del pià obitàl de Plutone — 'l fà sé i pöde mài scuntràs.
'Na rotasiù entùren al sò as envéce la düra 16,11 ùre. L'as de rotasiù l'è 'nclinàt de 28,32° en rapórt al pià orbitàl, en valùr confrontàbil con chèl de la Tèra (23°) e de Marte (25°).
Al de là de l'òrbita de Netuno gh'è 'n mòcc de óter còrp celèscc che gìra entùren al Sul; chèsti ogècc i è stàcc ciamàcc col nòm coletìf de ogècc transnetünià, 'ntra chèsti, chèi piö gròs i è clasificàcc come pianéti-nani e i piö 'mportàncc i è 'l zà lüminàt Plutone, Makemake, Eris (el piö grant de töcc) e Haumea.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ 1,0 1,1 Calvin J. Hamilton, Neptune, Views of the Solar System, 4 agosto 2001. URL consultato il 2 maggio 2011.
- ↑ 2,0 2,1 Donald K. Yeomans, HORIZONS System, NASA JPL, 13 de löi del 2006. URL consultato l'8 de óst del 2007.
- ↑ 3,0 3,1 Neptune: Facts & Figures, NASA, 13 de noèmber del 2007. URL consultato il 14 de setèmber del 2007.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 David R. Williams, Neptune Fact Sheet, NASA, 1º de setèmber del 2004. URL consultato il 14 de óst del 2007.
- ↑ 5,0 5,1 Seidelmann P. Kenneth, Archinal, B. A.; A’hearn, M. F. et al, Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements, in Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy, vol. 90, Springer Netherlands, 2007, pp. 155–180, DOI:10.1007/s10569-007-9072-y, ISSN 0923-2958 (Print). URL consultato il 7 de mars del 2008.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Riferit al leèl de presiù atmosferica de 1 bar.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Fred Espenak, Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006, NASA, 20 luglio 2005. URL consultato il 9 de zenér del 2009.
- ↑ J. I. Lunine The Atmospheres of Uranus and Neptune sö Annual Review of Astronomy and Astrophysics - 1993
- ↑ M. Podolak, A. Weizman, M. Marley Comparative models of Uranus and Neptune sö Planet. Space Sci. vul.43, nömer 12, pag. 1517–1522- 1995}}
- ↑ Kirk Munsell, Smith, Harman; Harvey, Samantha, Neptune overview, su Solar System Exploration, NASA, 13 novembre 2007. URL consultato il 20 febbraio 2008.
- ↑ V. E. Suomi, Limaye, S. S.; Johnson, D. R., High Winds of Neptune: A possible mechanism, in Science, vol. 251, nº 4996, AAAS (USA), 1991, pp. 929–932, DOI:10.1126/science.251.4996.929, PMID 17847386.


text:
Precautamain optimistic
- Mardi, 1.9.2015, 15:14
Las interpresas pitschnas u mesaunas crain vinavant en la Svizra sco plazza economica. Quai mussa ina retschertga che la banca gronda Credit Suisse ha fatg per la quarta giada dapi il 2012.
Dentant sajan las interpresas in pau malsegiras e guardian pli pessimistic en l'avegnir, scriva la Credit Suisse. Quai pertutga cunzunt interpresas ord da l'industria e dal negozi. Raschun per la vista pessimistica sajan il ferm franc sco era las cundiziuns regulatoricas generalas.
RR novitads 15:00


text:
Samedan ha reducì ils debits
- Gievgia, 20.4.2017, 23:23
La radunanza communala di gea al quint 2016 cun in gudogn da passa 200'000 francs. La vischnanca ha pudì reducir ses debits per radund 4.2 milliuns francs.
Ils 54 votants preschents han acceptà unanimamain il quint annual da la vischnanca. Ils debits han pudì vegnir reducids per passa 4 milliuns francs sin anc 41.5 milliuns francs. Quai surtut grazia a la vendita dad ina parcella en il territori da Cho d'Punt.
Gea era a cunvegna da prestaziun
La radunanza communala da Samedan ha ditg gea era a la cunvegna da prestaziun per il Museum Engiadinais. La vischnanca da Samedan paja en avegnir mintg'onn radund 35'000 francs a la fundaziun che gestiunescha il museum a San Murezzan. La fundaziun survegn a la fin 250'000 francs ad onn da tut las vischnancas en Engiadin'Ota per la gestiun dal museum. Quai pervia che la regiun scroda sco purtadra dal museum.


text:
Banchett social de Domà Nunch. “Festa di òmen – Duu de Gust”. Domeniga 4 de agost 2013, h. 12.30 Antiga Osteria Sant Andrea via S.Andrea, 13 MISENT / MISINTO (MB). In occasion de la Festa di òmen del Duu de Gust, anca in quest ann se ten el banchett social del Moviment Nazional Insuber Domà Nunch. La partecipazion l’è riservada ai sòci e ai simpatizzant invidaa, anca compagnaa.
El disnà el ven 30.- € per i tesseraa e 35.- € per i nòn tesseraa, comprensiv de ona quòta de sovvenzion del moviment.
Menù:
ü antipast de pitanza
ü risottada in giald
ü polentada con la luganega e i fong e cont el zoeula
ü acqua
ü vin
ü dessèr
ü caffè
Programma:
§ 12,30 Salutt del Segretari Nazional Mattee Colaon
§ 12,45 Banchett
§ 14,45 Salutt di associazion amìs
§ 15,00 Intervent del Rev Lorenz Banf in sul tema: Insubria Nazion, intra passaa e avegnì
Se prega de prenotà per temp perchè i pòst hinn limitaa.
Per i mas’c, regordass de mettes el galìn ross (nel senso del nastro rosso).
Per la prenotazion:
– via E-mail: lorenzo.banfi@libero.it
– per telefon: 0296328730
Dòpo la prenotazion ve pregom de spettà la nòstra conferma.


text:
L’America duai furnir armas a l’Ucraina
- Mardi, 24.3.2015, 9:31
En ils Stadis Unids da l’America pretenda la chombra dals represchentants, ch'il pajais furneschia armas a la regenza ucranaisa per cumbatter il separatists sustegnids da la Russia.
La resoluziun ch'è vegnida approvada augmenta uschia il squitsch sin il president Barack Obama.
En la decisiun da la chombra dals deputads hai num, che Washington stoppia furnir sistems d'armas a l’Ucraina. Quai duai pussibilitar a l'Ucraina da defender ses territori suveran cunter l'agressiun cuntinuanta da la Russia.
RR Novitads 10:00


text:
Ieli e palpiri èn pli bunmartgads
- Glindesdi, 16.3.2015, 10:36
Il bass pretsch per l'ieli ed il ferm franc smatgan ils pretschs dal commerzi en l’engrossi en Svizra.
Tant ils products producids en Svizra sco er products importads èn vegnids marcantamain pli bunmartgads il favrer, quai mussan las novas cifras da l'Uffizi federal per statistica. Cumpareglià cun il schaner èn ils pretschs sa reducids per 1,4%. Pli bunmartgà è surtut vegnì l'ieli dentant er products sco palpiri, farmaceutica e metal. Er sa sbassà èn products svizzers sco charn, latg frestg e plazzas da lain.
RR novitads 11:00


text:
N’ativité con tradiziun!
Bele dal ann 1938 encá stá le cognom “Call” por produc de bona cualité y garantësc che la cern y les liagnes se fej gní la gola! Nosta ativité se tir oramai ennant da trëi generaziuns… y ince la cuarta á belo motü man da daidé para. Plü sogü ne s’ál Jep Call mai emponsé che la bocaria roass tan ennant. En vare sogü al belo fat con la sorandada al möt Karl, co à porté ennant l’ativité agn alalungia con la medema ligreza y devoziun al laur. Atualmënter él so möt Helmut che manejëia la bocaria con gran pasciun.
Belo le nene è jü ti paîsc dlungia da paur a paur a dô tiers, por podei adoré por la bocaria cern dal post: chësc s’á mantigní ennant cina al dé da encö.
Na gran pasciun che nosta familia partësc belo dî è la ciacia. Por chësc podunse se garantí che ince la salvarjina vëgn da nüsc raiuns.


text:
Rock svizzer al City Race 2015
- Actualisà Venderdi, 18.9.2015, 15:26
L’eveniment per lantschar la stagiun d’enviern steva in mument sin chommas falombras. Quai suenter che la vischnanca ha ditg da na a la dumonda da credit dals organisaturs sur da 250’000 francs per ils proxims 3 onns.
Uss han ils organisaturs dat enconuschent che l’eveniment ha lieu. La vischnanca da San Murezzan sa participescha cun 100’000 francs. Il rest vegn da sponsurs. En tut stat a disposiziun in preventiv da radund 400’000 francs ha ditg Patrick Wiederkehr, dal comité d’organisaziun.
L’eveniment cun cursas da staffetta culs skis alpins e cursa lunga ha lieu la fin d’emna dal 4 enfin 6 december e cun Gotthard èn ils organisaturs segirs che quai vegn a dar ina top atmosfera.


text:
Irac betg cuntent cun staziunament da truppas tircas sper Mossul
- Sonda, 5.12.2015, 10:13
La Tirchia ha transferì truppas en la vischinanza da Mossul en il nord da l'Irac. Quai però senza dumandar ubain consultar la regenza iracaisa.
Il primminister iracais Haida al-Abadi ha reagì subit e crititgà che la Tirchia haja da sasezz'ora, e senza avair discutà cun l'Irac, tramess schuldads en la regiun.
Dal 2014 controllescha la millissa terroristica SI la citad da Mossul ed era autras parts da l'Irac e da la Siria.
RR novitads 10:00


text:
Sumér
Artéccol in dialatt bulgnais
I Sumér fonn d'la zänt ch'l abitèva int'la Mesopotâmia stra 'l 4000 e al 2000 prémma ed Crésst. I Sumér i fundénn däl gran zitè, ch'äli avèven totti un témpi pr'un dio e un rà ch'äl guvernèva. I Sumér fonn stra i prémm a fèr zirèr l'acua int' i cànp e stra i prémm a scrîver cun la scritûra a ciudén. I inparénn a metter al rôd ai lûr piû e a lavurèr al brånz.
Al nomm Sumér al vén da l accadic. I sumér i s ciamèven in la låur langua Kengi. Al nomm ch'as trova int'la Bébbia, sennaar, al dgéva gnîr da sumer, ch'al dè uréggin ancha al egiziàn Sangar.
Riferimént[modifica | mudéfica la surzéia]
- Bébbia


text:
Al Lag digl Oberst sut il vitg da Laax eis ei ruasseivel ed idillic. La cuntrada cul lag solitari ei sut schurmetg naziunal ed ei stada in dils emprems objects ch’ins ha recepiu egl inventari naziunal sco zona humida fetg impurtonta per utschals ed amfibis (object nr. 1028, object nr. 1354). Plinavon eis ei in impurtont liug da ruaus per la selvaschina.
Els onns sissonta segavan rodund 30 purs da Laax regularmein las 50 tochen 60 parcellas el contuorn dil Lag digl Oberst. Oz ston gruppaziuns ed organisaziuns far quei regularmein en lavur cumina. La fundaziun sustegn tut ils sforzs da mantener quella pèrla da Laax.


text:
Nagin'ultima giada aur per Bolt
- Actualisà Dumengia, 13.8.2017, 11:14
Usain Bolt sa blessescha tar sia ultima cursa. Uschia po la Gronda Britannia ir per aur a Londra.
La carriera da Usain Bolt al campiunadi mundial a Londra è ì a fin cun in drama. Il star da l'atletica leva è sa blessà sco ultim currider dals jamaicans da la staffetta da quatter giadas 100 meters e perda uschia tar sia davosa cursa.
Aur ha survegnì surprendentamain la Gronda Britannia, argient han ils Stadis Unids gudagnà e bronz è ì al Giapun.
RR novitads 06:00


text:
Raphael Wicky nov trenader dal FCB
- Venderdi, 21.4.2017, 15:53
Il club da ballape da Basilea (FCB) ha chattà in nov trenader: Raphael Wicky remplazza Urs Fischer davent da questa stad.
Sco successur dad Urs Fischer ha il club da ballape da Basilea elegì Raphael Wicky. Il vallesan haja suttascrit in contract da dus onns, ha communitgà il FCB. Per Wicky è quai ses emprim contract sco scheftrenader d’ina squadra professiunala. Dapi il 2013 trenescha Wicky gia ils juniors da Basilea.
Raphael Wicky ha terminà l’onn 2009 en la vegliadetgna da 32 onns sia carriera da profi. El è stà giugader tar ils clubs da ballape da Sion, Werder Bremen, Atletico Madrid, Hamburger SV, e Chivas en ils Stadis Unids da l'America.
RR novitads 15:00


text:
Industria svizra stat vinavant sut schoc
- Glindesdi, 2.3.2015, 11:12
Il schoc suenter l'aboliziun dal curs minimal da l'euro n'è anc betg superà. L'index da cumpra da la Credit Suisse, l'indicatur per l'industria svizra, è danovamain sa reducì il favrer.
Cun 47,3 puncts era quel per radund 1 punct pli bass ch'il schaner, communitgescha la CS. Suenter che l'index era directamain crudà ensemen il schaner suenter la decisiun da la Banca naziunala, saja la reducziun dentant vegnida franada in zic, uschia ils economs da la Credit Suisse.
RR novitads 11:00


text:
Rinforza l’iniziativa propi il provediment da basa?
- Actualisà Sonda, 4.6.2016, 21:24
L'iniziativa «Pro Service public» vul etablir novas maximas per il provediment da basa. Concret pretenda l'iniziativa che gestiuns liadas al stadi sco la Posta, la Swisscom e las Viafiers federalas na duain betg pli aspirar in gudogn.
Ultra da quai pretenda l'iniziativa ch’il gudogn vegn reinvestì entaifer la firma sezza e na sbucca betg en la chascha dal stadi per subvenziunar auters secturs da l'administraziun. E la terza pretaisa da l'iniziativa è ch’ils schefs e las scheffas da gestiuns liadas al stadi na duain betg pli pudair gudagnar dapli ch’in commember dal Cussegl federal.
Anna Serarda Campell ed Adrian Camartin ha ramassà ils arguments ils pli chapitals per e cunter l'iniziativa, davart la quala nus decidain ils 5 da zercladur 2016 a l'urna.
RR actualitad 17:00


text:
Sa pers il Silvester saira en la stgiradetgna
- Dumengia, 3.1.2016, 14:53
Da Son Silvester ha la Rega salvà 11 persunas ch’eran da viadi cun gianellas en la Part Sura Bernaisa.
Las 11 persunas avevan pers l’orientaziun suenter ch’i era vegnì stgir e pervi da la vista difficila, sco la Rega scriva. L’aura n’ha betg lubì da salvar las persunas cun l’helicopter. In helicopter ha dentant laschà giu dus alpinists salvaders, e quels han pudì manar a val sauna e salva la gruppa.
En tut è la Rega sgulada cun ses helicopters 320 giadas sur ils dis da festa. E sco l'interpresa communitgescha, hajan ils jets d'ambulanza repatrià 17 pazients da tut il mund, tranter auter da la Republica Dominicana, il Chile, il Panama e la Kenia.
RR Novitads 14:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Basilea-Citad
Il chantun Basilea-Citad ha bleras tradiziuns vivas che han savens in’impurtanza regiunala, en il cas dal tschaiver da Basilea in’impurtanza naziunala u schizunt internaziunala. Tradiziuns vivas na vegnan dentant betg mo preschentadas en occurrenzas tradiziunalas grondas, mabain èn impurtantas er en la vita da mintgadi dals umans. Exempels per quai èn la cultura che vegn vivida en las uniuns, il temp da preparaziun per il tschaiver da Basilea durant l’entir onn cun la cultura multifara en las cliccas, ma er il sistem vivì da mastergnanzas e da societads sco ch’el è da chattar enturn il «Vogel Gryff», ubain la preschientscha da las navettas tradiziunalas da Basilea sin il Rain, in med da transport che vegn apprezià en il mintgadi.
La promoziun da la cultura
Considerond il grond dumber da museums, ulteriuras instituziuns e la scena artistica e culturala innovativa vegn l’accent da la promoziun chantunala da la cultura mess en il chantun Basilea-Citad cleramain en il sectur professiunal. La cultura populara en il senn da las tradiziuns vivas vegn promovida dal chantun mo punctualmain u indirectamain, per exempel cun contribuziuns regularas a las federaziuns da la musica instrumentala tradiziunala, ma er cun in model per promover chors che resguarda la qualitad particulara da la scena da chors fitg multifara e viva en la regiun da Basilea. Regularmain vegnan promovidas cun meds finanzials or dal fond da Swisslos occurrenzas tradiziunalas e manifestaziuns culturalas popularas, sco per exempel il festival da jazz che sa numna «Em Bebbi sy Jazz».
Sa chapescha datti er divers connex tranter las tradiziuns vivas e l’intermediaziun dal ritg patrimoni cultural material. Per segirar, per conservar e per intermediar il patrimoni istoric-cultural ed istoric-natiral dal chantun èn ultra dals 5 museums chantunals responsablas ed impurtantas las suandantas instituziuns: la Perscrutaziun archeologica dal terren, l’Archiv dal stadi da Basilea sco er la Tgira chantunala da monuments.
Las tradiziuns vivas dal chantun Basilea-Citad
L’exempel il pli popular è senza dubi il tschaiver da Basilea che ha lieu 3 dis l’onn. La gronda impurtanza da las occurrenzas avant il tschaiver e da la preparaziun creativa individuala tant sco la ritga cultura da las cliccas caracteriseschan e dattan vita a la citad er ordaifer ils 3 dis ils pli bels («drey scheenschte Dääg»). Il tschaiver sez è ultra da quai in’attracziun turistica ed in eveniment da la cultura populara che vegn percepì sin plaun naziunal.
Er la messa d’atun da Basilea che ha ina tradiziun da passa 500 onns na dastga betg mancar en il program annual da la citad. Ella vala oz sco fiera la pli gronda da la Svizra ed è – sco messa en il center da la citad – colliada stretgamain cun la citad da Basilea e cun sia populaziun. Caracteristicas en quest connex èn las differentas spezialitads culinaricas sco ils zutgerins da la fiera che sa numnan «Mässmogge» u il paun da fiera («Magenbrot»). La fiera d’atun da Basilea attira mintgamai passa 1 milliun giasts da la Svizra e da l’exteriur.
Ina chaussa particulara per la cultura da la citad è er l’uschenumnà «Vogel Gryff» che vegn organisà e realisà da las 3 societads d’onur dal quartier Kleinbasel. Quai è il firà il pli impurtant da Kleinbasel che ha lieu en moda alternanta ils 13, ils 20 ed ils 27 da schaner. Elements da questa isanza cumplexa èn il gir giu per il Rain sin ina puntera, il cortegi tras Kleinbasel ed ils sauts tradiziunals da las figuras d’onur che vegnan accumpagnadas d’in grond dumber d’aspectaturas e d’aspectaturs da la citad e da la regiun, cunzunt er d’uffants.
La finala tutgan er il nudar en il Rain durant la stad, il viver cun las ristgas da Basilea sco lieu d’industria e da chemia, en spezial suenter la catastrofa da Schweizerhalle l’onn 1986, il fenomen da la promoziun da l’art tras mecens sco er la gronda identificaziun cun il zoo da Basilea tar ils fenomens da tradiziuns vivas a Basilea-Citad – la glista as lascha natiralmain amplifitgar.
Referenzas
- Link


text:
L'atun avant porta
- Mardi, 20.9.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 20.9.2016, 19:00, RTR
La stad va a fin. Ils dis vegnan pli curts e las temperaturas sa sbassan. Ma bainprest cumenza il bel temp da la feglia giaglia. «Noss chors» intuneschan per nus questa stagiun.
Il settember cumenza il temp d'atun. Las plantas traglischan en tut las colurs, i vegn pli fraid e qua e là datti in urizi. Il temp da las davosas racoltas, il temp ch'ils animals bandunan cun lur pasturs l'alp ed il temp da las randulinas. Ina stagiun fitg bella e contemplativa. Giudai cun «Noss chors» la transfurmaziun da la natira.
Redacziun: Gion Dominic Pohle


text:
Bacsinszky classada uschè bain sco anc mai
- Glindesdi, 23.3.2015, 11:14
Ils success da la giugadra da tennis svizra Timea Bacsinszky cun 15 victorias en seria, sa mussa era en la glista da la rangaziun mundiala.
La giugadra dal Vad è da nov il numer 23 dal mund. Per cuntanscher ils top 20 mancan sulet anc 49 puncts.
Avant sia qualificaziun per il quart-final ad Indian Wells, nua ch'ella ha stuì suttacumber a Serena Williams, era Bacsinszky anc classada sin posiziun 26.
La suletta Svizra ch'era classada uschè bain ils ultims onns è stada Patty Schnyder.
RR Novitads 12:00


text:
President dals uffiziers avertescha d’in naufragi da l’armada
- Sonda, 11.6.2016, 15:23
Il president da la societad svizra dals uffiziers Stefan Holenstein avertescha dal referendum encunter la refurma da l'armada. Las mancanzas actualas da l'armada svizra stoppian vegnir reglads, cas cuntrari hajan ins a la fin ina armada che fetschia naufragi, ha ditg Holenstein envers radio SRF.
Cun in referendum vegnia il chalender per il svilup da l’armada spustà per in fin dus onns. Tenor Holenstein è il svilup da l'armada l'emprima da las refurmas dals ultims 20 onns che possia ademplir las premissas materialas, finanzialas e persunalas.
Ins saja propi en ina situaziun relativamain confortabla, quai che na saja betg stà il cas avant. Cun la refurma daventia l’armada bain pli schlanca survegnia persuenter dapli musculs.
RR novitads 15:00


text: Ghe som, ghe som un'altra vòlta. La lengua lombarda l'è tornada sota i lum dei jornaî e de li institucion lingüístique del nòst país e l'ha combinad su un pastròc. Ma encœ gh'è una novità, perquè se li vòlte passade parlar de "lengua lombarda" l'era vergota de ideològic e astrat, del 27 de Setembre 2016 el Consilh Regional de la Lombardia l'ha finalment reconoscid el nòst idiòma come oficial e donca adess la definicion de "lengua" riferida al lombard l'è płu real que mai. Oviament un reconosciment de quest tipo l'ha catad su crítique e lamentele de part de tuts, polític e lingüistî. Ma partom del principi.


text:
Elizabeth
Elizabeth (id.) 'l è 'n film stòric dal 1998 ad Shekhar Kapur. Al gh'à abû un séguit in dal 2007, Elizabeth: The Golden Age. 'L è stâ candidâ a sèt Prèmi Òscar, vinsénd qvél p'r al truc. Inóltar 'l à purtâ a cà al Golden Globe dal 1999 par l'atōra prutagunìsta, la Cate Blanchett.
Custâ trénta migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ a cà da piò 'd utànta-dū.
Sunt
In dal 1558 a mōr ad cànc'r a la màdar la regìna catòlica Mary 'd Inghiltèra (Kathy Burke), dita la sagṿinària. Al sò pòst ad dirìt al vèṅ tòlt par la sò surelàstra, l'anghlicàna Elizabeth I (Cate Blanchett), ch'l'à pasâ soquànt an saràda dènt'r a la tór ad Lóndra parchè i pinsàvan ch'la faghìs di tragatèṅ cóntar sò surèla ma invéci l'éra stada qvésta chè ch'l'à pruâ a far-la fóra.
Dvintàda regìna, l’Elizabeth la fà turnàr in Inghiltèra Robert Dudley (Joseph Fiennes), cònt ad Leicester, un curtigiàṅ eśiliâ ch'l è stâ 'l sò amōr da quànd lì lē l'éra pìcula. Soquànt nòbii 'd Europa i vrévan spuśàr-la p'r al putēr cuma 'l Duca 'd Anjou (Vincent Cassel), ch'al dvintarà pò al rè ad Frància c'n al nóm 'd Enrico III. In na cundisiòṅ ad criśi, c'n al paéś ardùt in buléta, la regìna la gh'à da pasàr anc dal trapli da 'l intéran, cuma qvéli dal Duca ad Norfolk (Christopher Eccleston).
L’Elizabeth la gh la cava però a cumbàt'r-i tut, dand anc vita a 'n perìud 'd òr p'r al Régn Unî. Par far-al, la decìd 'd a n spuśàr-as minga, meritànd-'s acsè al scutmàj ad Regìna vìrgin.


text:
10avel novnaschì mess en fanestra da pops a Nossadunnaun
- Sonda, 21.2.2015, 9:55
Per la 10avla giada è in pop novnaschì vegnì mess en la fanestra da pops a l'ospital da Nossadunnaun en il chantun Sviz.
Igl è in buob saun, uschia communitgescha l'ospital. Il pop resta il mument en l'ospital ed in avugà surpiglia ils dretgs e las obligaziuns. La fanestra da pops a Nossadunnaun exista dapi il 2001 e l'ultima giada è vegnì fatg diever dad ella il zercladur 2014. En Svizra datti actualmain 6 fanestras da pops, tranter auter era ina a Tavau.
RR novitads 12:00


text:
Cumenzament gartegià per dunnas da hockey
- Sonda, 28.3.2015, 18:07
La squadra naziunala da las dunnas è partida bain en il campiunadi mundial da hockey a Malmö en Svezia. La Svizra ha gudagnà la prima partida dal turnier cun 5:2 cunter la Germania.
Duas giadas Stefanie Marty, Julia Marty, Phoebe Stanz e Lara Stalder han fatg ils gols per la Svizra i procurà uschia per la prima victoria da la Svizra tar il punct culminant da questa stagiun da hockey.
Prim grond turnier dapi ils gieus olimpics
Il campiunadi mundial durant ils proxims 10 dis a Malmö è il prim grond turnier dapi la medaglia da bronz dals gieus olimpics da Sotschi da l'onn passà. Dapi la medaglia al turnier olimpic è creschida la popularitad da la squadra naziunala e forsa er l'interess per il hockey da las dunnas en general.
Dapi in onn ha la naziunala da hockey da las dunnas in nov trenader. L'anteriur giugader da classa Gian Marco Crameri è il nov schef a la banda da la squadra naziunala.
-
1 Intervista cun Gian Marco Crameri davart las aspectativas 3:11 min
da Sportissimo dals 28.03.2015
-
2 Gian Marco Crameri davart ses onn tar la naziunala da las dunnas 1:58 min
da Sportissimo dals 28.03.2015


text:
Fracziuns han anc ina giada discutà lur strategia
- Mardi, 8.12.2015, 17:39
Il di avant las elecziuns dal Cussegl federal èn las fracziuns anc ina giada sa radunadas per discutar lur strategia. La PS ha tadlà ils trais candidats uffizials da la PPS il suentermezdi. Tar las autras fracziuns èn Thomas Aeschi, Norman Gobbi e Guy Parmelin gia stads avant.
Gia avant aveva la Partida burgais-democratica ed ils Verdliberals fatg a savair ch'els elegian in candidat uffizial, pia ch’els na sustegna nagin candidat selvadi.
Tenor la scheffa da fracziun dals Verdliberals, Tiana Angelina Moser, èn las differenzas a lur posiziun dentant enormas – e quai tar tut ils trais candidats da la PPS. Tgi ch'ils singuls commembers da la fracziun da la PVL vegnan ad elegier n'ha Moser betg ditg.
Nagina audiziun tar ils Verds
Gia l’emna passada avevan la fracziun dals Liberaldemocrats e quella dals Cristiandemocrats ditg ch’ellas vegnan ad eleger in dals candidats uffizials da la PPS, pia Thomas Aeschi, Norman Gobbi e Guy Parmelin.
Ils Verds n'han sco unica partida en il parlament federal betg envidà ils 3 candidats da la Partida popular svizra per in sez en il Cussegl federal.


text:
Il Cussegl federal retira dumonda d'entrar en l'Uniun europeica
- Mesemna, 15.6.2016, 13:36
La dumonda furmala d’entrar en l’Uniun europeica fatga il 1992 dal Cussegl federal, sto uss vegnir retratga. Suenter il Cussegl naziunal ha uss er il Cussegl dals chantuns approvà cleramain la moziun da cusseglier naziunal Lukas Reimann (PPS/SG).
La decisiun è stada cun 27 cunter 13 vuschs clera en il Cussegl dals chantuns. Lez ha sco segunda chombra parlamentara approvà la moziun da Lukas Reimann. L’argument da Reimann è che la Svizra na possia betg agir independent senza retrair la dumonda formala. Il Cussegl dals chantuns aveva fin uss adina refusà dumondas sumegliantas.
La dumonda vala sco retratga
Il Cusseglier federal e manader dal departament per ils affars dal exteriur, Didier Burkhalter ha ditg ch'il Cussegl federal vegnia danovamain a communitgar a l'UE che la dumonda saja da considerar sco retratga. Ma tenor Burkhalter era la dumonda gia il 1992 suenter il NA dal pievel tar l’EWR nunvalaivla. Ins vegnia a lavurar vinavant exact tuttina vid ils contracts bilaterals cun l'UE.
RR novitads 14:00


text:
Nua è Stefan?
- Actualisà Sonda, 18.6.2016, 6:28
Avant che la festa da ballape UEFA EURO 2016 cumenza han ils reporters da RTR Esther Berther e Stefan Dobler visità las citads dal gieus nua che la squadra naziunala da ballape da la Svizra dat segir e franc in gieu en Frantscha.
E lura? Gia vesì Stefan?
En il maletg qua sura è el insanua. Propi. Empermess.
E sche Vus l'avais chattà:
Suten en ils commentaris pudais bugen s'annunziar. Tgi è l'emprim?
Mo per plaschair: Betg tradir als auters nua ch'el è ;)
Maletg quatter
Maletg trais
Maletg dus
Maletg in
E qua anc in tip en furma d'ina gallaria da maletgs.


text:
Kaiserstuhl (AG)
Kaiserstuhl a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 2 123 abitant e una süperfiss de 0.32 km², e al se tröva a una altitüden de 347 meter sura al livel del mar.
El cumün de Kaiserstuhl a l'è tacaa ai cumün de Fisibach, Hohentengen am Hochrhein (DE-BW), Weiach (ZH).
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Kaiserstuhl in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
السعر :
350
طقم صوانى ارابيسك ثلاث قطع Harry Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean aliquet, massa sit amet viverra tristique, urna sapien aliquam massa, sit amet ornare odio erat eleifend quam. In hac habitasse platea dictumst.
صوانى ارابيسك مستطيله
يضاف للسعر مصاريف الشحن
AFDTRYRA
إطلب الآن
Comments
السعر : 350
طقم صوانى ارابيسك ثلاث قطع
Harry
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean aliquet, massa sit amet viverra tristique, urna sapien aliquam massa, sit amet ornare odio erat eleifend quam. In hac habitasse platea dictumst.


text:
Int un cìnema ed Frèra, durànt la proieziàn d'un dràma séri, int al silànzi generèl as sént un vérs disùman: "AAAAHHH" e la zànt: "Silénzio, cus'éla ch'la gatèra?". Mó dàpp a un minùd: "AAAAHHH" - "Insàmma, bàsta: màschera fè stèr zétt lulà!"
La màschera l'arìva con la só pélla e la vàdd un umarèl tótt stravachè int la pultràn-na e a gli dìs:
"Cus'éni chi vers? Avì da stèr zétt! Él al mód quàll lé ed stèr a séder? Fèm vàdder al bigliàtt!"
Al le guèrda e la dìs: "E pò quàsst l'é un bigliàtt ed galarì, ch'sa fèv qué in platèa?"
E l'umarèl: "CASCHÈ ZÀ!"


text:
Pognà
Pognà (Pognano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 13 km de la sità e a 157 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 1 602 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 3,2 km² e 'na densità de popolasiù de 501 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Àrsen, Lürà, Spirà e Verdèl.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Pognà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Urlànd
Urlànd (Orlando in Ingléś, a s lèś /ɔːrˈlændoʊ/) l'è na sità di Stat Unî ad duśènt-stantamìla abitànt a 'l incìrca ch'la s cata in dal stat dla Flòrida, in dla cuntèa 'd Orange. Al sò clima 'l è subtrupicàł, cald e ùmid, mént'r al sò scutmàj 'l è „The City Beautiful“ (La sità bèla). Al sò sìndig, da 'l 2003, 'l è 'l demucràtic Buddy Dyer.
'L è 'n sèntar dimóndi impurtànt da 'l punt ad vista turìstic par via di sò camp da golf, al parc ad divertimènt Walt Disney World Resort lè darènt e 'l Universal Orlando Resort. I diśucupâ i èṅ dimóndi pôc, sōl al 2,8% (dat d'l Utóbar dal 2006).
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010, i sò abitànt i èṅ biànc p'r al 57,6%, ispànig (dimóndi purturicàṅ) p'r al 28,4%, négar p'r al 25,1% e aśiàtic p'r al 3,8%.
Al 12 ad Śugn dal 2016 al terurìsta iślàmic Omar Mateen 'l à masâ quarànta-nóṿ śōv'n e frî àtar sinquànta-tri sparànd in un bar gay dla sità, al Pulse.
Persunàǵ ligâ a Urlànd
- Wesley Snipes, atōr
- Delta Burke, atōra
- Howie D., mémbar di Backstreet Boys


text:
Montpellier, il da chasa dals Svizzers
- Gievgia, 9.6.2016, 15:00
L’equipa naziunala svizra ha prendì dimora durant l’EURO 2016 a lur da la citad da Montpellier. L’hotel sa chatta paucs meters sper il stadion dal club da ballape da Montpellier. En quest stadion trenescha e sa prepara l’equipa da Vladimir Petkovic sin ils gieus dal campiunadi d’Europa.
Montpellier è ina da las grondas citads en il sid da la Frantscha a l’ur da la Mar Mediterrana. En questa citad vivan oz bunamain 300’000 abitants. Igl è ina citad ruassaivla, malgrà che blera giuventetgna viva a Montpellier. Igl è numnadamain ina citad d’universitad. I vegn detg che mintga quarta persuna che viva a Montpellier saja s’inscritta a l’universitad. La part veglia da la citad viva da lur stretgas giassas cun ustarias dretg e sanester.
-
1 Saira: Bonsoir France - Svizzers sa tschentan 4:05 min
da Actualitad dals 06.06.2016
-
2 Saira: Bonsoir France - la situaziun per la Svizra a Montpellier 5:12 min
da Actualitad dals 07.06.2016
-
3 Saira: Bonsoir France - Impressiuns da Montpellier 3:39 min
da Actualitad dals 08.06.2016
A Montpellier regia dentant pauca fevra da ballape. En questa regiun dominescha il rugby, quai è il sport numer 1. Tuttina è il club da ballape da Montpellier vegnì il 2012 surprendentamain campiun franzos.
Per ils gieus da gruppa encunter l’Albania, la Rumenia e la Frantscha sgola la naziunala svizra da ballape mintgamai en ils lieus da gieu, ina gia a Lens, lura a Paris ed a Lille.


text:
Luragh d'Erba
Luràgh o anca (Lurago d'Erba in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 5 438 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 4,7 km² e ona densità de 1 157 ab./km². El sò nòmm l'è compagn a quell de Luragh Marinon (Lurago Marinone), ma i duu hinn minga l'istess comun.
El Comun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Comun de Luragh l'è formaa da cinch zòni, ch'hinn sit sui collinn che fann part del territòri del Comun:
- Luragh, in su la collina orientala, in dovè che se troeuvan el center stòrich e i monument pussee important;
- Calpurgn, in su la collina ocidentala;
- Colciagh, in de la part ocidentala del Comun;
- Carégia, in de la part sud-ocidentala, al confìn cont Inverigh, vesin a la soa frazion de Cremnagh;
- Caregioeula, in de la part setentrionala del paes, al confin cont Mongòzz e vesin a la ferovia Còmm-Moltee-Lecch.
I munument[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I munument pussee important hin:
- la gesa de San Gioànn Evangelista (a Luràgh), consacrada in del 1913 e'l vesìn campanil, dedicàa ai soldàa mòrt in de la Prima Guèra Mondiala;
- el Batistér, faa sù in del XVII secol, che se troeuva in del center stòrich;
- la Vila Sormani (a Luràgh), fada sù in del XVII secul, d'in dovè se poeu vedè on bèl panorama sù la Brianza Vôlta;
- la gesa de San Giorg (a Colciagh), on temp la gesa pussee importanta de tutta Luràgh e che incoeu la se troeuva dent a la cassina cont l'istess nòmm;
- la gesa de San Steven (a la Carégia).
I cassini[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Anca a Luràgh, cumè in on frach de paes in de la Brianza, gh'hin divers cassini; i pussee important hin:
- la Ca' Bassa (visìn a la Caregioeula), incoeu abandonada e in ruina;
- la Ca' Vôlta, tra la Caregioeula e Luràgh;
- la Ca' di Ronch, sù ona colina visina a la Ca' Vôlta;
- la Ca' de San Ròcch, ai pee de la colina de Luràgh;
- la Ca' Montesell, sù la strada che va da Luràgh ad Anzàn;
- la Ca' de San Giorg, a Colciagh.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Luragh d l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Avrir ils vials da panna è sa cumprovà
- Venderdi, 25.9.2015, 15:02
Avrir ils vials da panna cura ch'i ha da memia traffic, questa mesira è sa cumprovada tenor il Cussegl federal. Perquai vul el extender il concept. La planisaziun ha gia cumenzà.
Las mesiras succedan per la pli gronda part sin trajects da l'autostrada A1. En tut saja ina realisaziun pussaivla sin ina lunghezza da 125 kilometers, quai dentant mesirà en omaduas direcziuns. Ils custs da las mesiras muntan a var ina milliarda francs, sco quai ch’il Cussegl federal scriva. Vitiers vegnan ils custs da gestiun.
RR novitads 15:00


text:
Naginas controllas supplementaras dals cunfins
- Mardi, 8.12.2015, 6:09
Controllas supplementaras dals cunfins duain procurar per dapli segirezza. Quai pretenda la PPS. Il Cussegl dals chantuns è encunter.
Il Cussegl dals chantuns na vul naginas controllas sistematicas dals cunfins. El ha refusà ina intervenziun parlamentara da la fracziun da la Partida populara svizra. Quai cleramain cun 37 cunter 6 vuschs.
La PPS ha argumentà lur pretensiun cun la crisa da fugitivs, dentant er cun las attatgas da Paris avant 3 emnas e cun il turissem criminal. Al Cussegl federal renfatscha ella da betg avair sut controlla la situaziun e d'esser memia passiv en chausas.
Ils adversaris han fatg attent ch’ina controlla da radund 750’000 traversadas dal cunfin a di saja nunpussaivla. Ina tala controlla rigurusa na saja er avant la cunvegna da Schengen betg vegnida fatga, argumenteschan ils adversaris plinavant. L’intensitad da las controllas possia dentant vegnir auzada. Quai saja dentant gia succedì las ultimas emnas.
Il Cussegl naziunal vegn a tractar la gievgia pliras dumondas davart la crisa da fugitivs.
RR novitads 06:00


text:
I mancan las finanzas e purs per realisar projects
- Mardi, 24.2.2015, 12:03
La firma Manufactura Grischun SA en Val d’Alvra ha l’intent, da producir ed elavurar products da bio da purs indigens. Il nov president dal cussegl d’administraziun vul promover emprims projects.
La Manufactura Grischun SA ch’è vegnida fundada il 2012, ha gia elavurà differents projects, sco per exempel la producziun ed elavuraziun da peschs, tartuffels, ovs ed ervas. Ord motivs finanzials hajan ins enfin oz dentant anc pudì realisar nagut, ha ditg Andri Devonas, il president dal cussegl d’administraziun da la Manufactura Grischun SA.
Tge project ch’ins possia realisar il proxim temp n'è betg anc enconuschent. El spera sin ina collavuraziun cun la firma turitgaisa Swiss Alpine Fish SA, che ponderescha da laschar fimentar salmuns ad Alvaschagn.


text:
Cheiry
Cheiry a l'è un cumün svizzer del distret de Broye, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.49 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 357 abitant.
El cumün de Cheiry al se tröva a una altitüden de 563 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Combremont-le-Grand (VD), Combremont-le-Petit (VD), Forel-sur-Lucens (VD), Granges-près-Marnand (VD), Prévondavaux, Sassel (VD), Surpierre.
L'è staa menziunaa per la prima volta in de l'ann 1184 col nom de Chirie.
In de l'ann 2005 gh'è staa agregaa l'ex cumün de Chapelle che prima l'eva indepedent.
Evoluzion demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cheiry in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Izà
Izà o Idà[1](Izano in Italià) l’è ‘n paìs da 2 014 abitàncc (dàto del Dicember 2015[2]) da la Pruincia da Cremuna. L'è tacàt ai cømü de Castigliù, Crèma, Fanénch, Fièsch, Madignà, Rumanénch e Salviróla.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Izà l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Andrea Bombelli, Dizionario etimologico del dialetto cremasco e delle località cremasche, 1943.
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Bergamasco
Bergamasco (en piemontés: Bergamasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha 743 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 13,3 km² e 'na densità de 56 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bruno (AT), Carentino, Castelnuovo Belbo (AT), Incisa Scapaccino (AT), Oviglio.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Auter è auter
- Dumengia, 4.6.2017, 17:25
Tgi e tge è «auter»? E tge è alura normal e confurm? Ils Cuntrasts èn ids questa giada a la tschertga dad «autras» istorgias.
Per exempel en la Val dal Rain. Là datti in’autra tendenza pertutgant il svilup da la populaziun. Savens vegni gea rapportà da vischnancas grischunas che perdan populaziun, posta e prestige. Ma Malans, Fläsch e Maiavilla creschan ad in crescher, sco che nossa redactura Isabelle Jaeger ha pudì observar. Bertilla Giossi ha purtretà ina famiglia da Castrisch, nua che la mamma va a la lavur ed il bab lavura sco chasarin, damai in auter model da famiglia. Casper Nicca ha accumpagnà durant in di Marina Simeon, ina mattatscha da sis onns da Lantsch. Ella è impedida d’udida, è damai autra, però ella frequenta tuttina la scoletta regulara dal lieu. Ruedi Bruderer ha filmà lung l’autostrada A13 en Mesolcina. Là sa derasa in auter mustgin, il mustgin-tigher – in mustgin che pudess daventar purtader da malsognas tropicas.
Contribuziuns
-
L’auter prolog
Mintgin è auter – be tut il rest è normal.
-
Il Grischun sa transfurma radical
En il Grischun datti pass per pass ina midada demografica: Las regiuns periferas perdan abitants, entant che la Val dal Rain crescha ad in crescher. Ina visita en il conturn da Maiavilla.
-
In auter model da famiglia
Michal e Corsin Alig-Hohl han barattà las rollas e las lavurs tradiziunalas da bab e mamma.
-
In’autra integraziun
Marina Simeon (6 onns) è impedida d’udida, però ella frequenta tuttina la scoletta regulara da Lantsch.
-
L’auter mustgin
En il Grischun sa derasa plaun plaunet il mustgin-tigher. El è auter e privlus, perquai ch’el pudess esser purtader da malsognas.
-
Trailer


text:
Cunvegna d’assicuranza sociala tranter la Svizra e la China
- Mesemna, 30.9.2015, 14:21
La Svizra e la China han suttascrit ina cunvegna d’assicuranza sociala. En tut sajan radund 600 interpresas svizras pertutgadas, ha ditg il Cusseglier federal Alain Berset.
La cunvegna duai impedir che Svizras e Svizzers che lavuran en China ston pajar duas giadas l’assicuranza sociala. Ed era Chinaisas e Chinais che lavuran en Svizra duajan profitar da la cunvegna, ha ditg Berset.
Il parlament svizzer sto anc approvar la cunvegn d’assicuranza sociala cun la China.
RR novitads 15:00


text:
Imperatur Akihito commemorescha unfrendas dal Tsunami
- Mesemna, 11.3.2015, 11:55
Cun ina ceremonia è l'imperatur giapunais Akihito sa regurdà da las unfrendas dal Tsunami avant 4 onns.
Tar la ceremonia commemorativa a Tokio ha l'imperatur ditg che blers carstgauns vivian anc oz sut cundiziuns grevas, tant en las regiuns pertutgadas sco era en ils lieus nua ch'els èn vegnids evacuads. Las 14:46 temp local ha l'entir pajais fatg ina minuta da silenzi. Gist da quai temp hai dà il terratrembel ils 11 da mars 2011. La stremblida ha lura chaschunà il tsunami e donnegià tranter auter era l'ovra atomara a Fukushima.
RR novitads 12:00


text:
Cap Verd
Cap Verd (Cabo Verde in purtughes) a l'è un paes de l'Africa.
A l'è faa d'una desena de isul, minga tüt abitaa, in de l'Ucean Atlantich, 500 km a ovest del Senegal.
La capital a l'è Praia.
Al gh'ha una süperfiss de 4.033 km² e una pupulaziun de pressapoch 420.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cap Verd a l'è staa un pussediment del Purtugal del 1456 al 1975, quand che l'ha cunquistaa l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cap Verd (nom ufizial: República de Cabo Verde) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Jorge Carlos Fonseca (del 2011).
El prim minister a l'è el José Maria Neves (del 2001).


text:
1° part. campionat 2012/13 por La Val
In dumënia ai 09 de Setëmber él gnü sughé, dô che al é stè "spielfrei" la prüma partida dl campionat 2012/2013 de 3° categoria por La Val. La partida é gnüda sugada fora de ćiasa cuntra la scuadra da Gais.
Dô les bunes prestaziuns de Copa Provinzia é La Val é jüs a Gais por portè a ćiasa trëi punć. Mo le campionat ne á nia metü man bun. I sogadusc da La Val ne é mai jüs te partida y ruvâ ince gonot tert sön i pai. Al é gnü sbaglié en grüm de passaggi y prësc mai trat te porta.
I prüms 5 menüć y i ultimi dla partida é La Val che á sughé, scno ne el gnanca garaté un en tiro tratan la partida. Bel da mëter man el Ivan che se prota jö por la fascia, dô che al é surpassè en defensur fejel en bel cross sön le prüm palo, ulache al röia adalerch Romeo, cun en gran stacco de cé röiel sön le pal, mo la pala röia de püch sura la traversa fora.
Chësta é stada l' unica ocajiun prigorosa por La Val tratan düt le prüm tëmp.
Gais ne é gnanca cis prigorusc, mo al ti gareta le gol cun gran fortüna. Na pala vëgn ribatüda fora dl area, al röia adalerch en sogadú che fesc en tiro, dui defensurs da La Val é bugn da blochè le tiro. Mo la pala se alza a campanile. Le portier da La Val prô da abiné le pala, mo ara ti sciampa bel avisa sot la traversa ite. En gol de gran fortüna por le Gais. Tratan le prüm tëmp él ćiamoò Gais che á la poscibilité cun en per de punizioni da fa gol, mo la pala röia te bariera o dlungia porta ia. En pü de fortüna á La Val ćiamò sön en angolo, en bel colp de testa dl Gais röia bel avisa sön le palo.
Le prüm tëmp se stllüsc jö sön le 1 a 0 por Gais.
Tl secundo tëmp é La Val indô che süga dër mal, ara ne ó propi nia ester chesc iade. Raimund é bun cun dös beles parades da salvé le 1 a 0. Mo sön üna se fejel mè ala sciabla. Sön na uscita vëgnel sbilancé y toma bel avisa jö sön la sciabla, che ti toma fora spo. Sön chëra él Merch che tol so post spo.
I ultimi 5 menüć é La Val che se descënda. Deache ai ne á nia da perde, se scbilancëia la scuadra ianant. Al nasc en per de ocajiuns, mo al vëgn gonot sbalié l' ultim passaggio o che i tiri röia dlungia porta ia.
La partida se stlüsc jö sön le 1 a 0 por le Gais. Proscima partida é in dumënia te ćiasa cuntra le Lüsen (che é tomá zruch te 3. cat l' ann passè)
La formaziun titolara: Rubatscher Raimund, Tavella Thomas, Alton Alex, Vallazza Paolo, Valentin Elmar, Frenes Micky, Sottara Stefan, Sottara Freddy, Tschaffert Ivan, Moling David, Rubatscher Romeo.
Sostituziuns:
Miribung Adrian por Sottara Freddy
Frenes Egon por Tavella Thomas
Vallazza Merch por Rubatscher Raimund (che se á fat mè)
Miribung Alexander por Moling David
Steinhauser Elmar por Sottara Stefan
Por udëi i atri resultać drüca (ince di atri campionać ulache sogadusc da La Val süga para) drüca: resultać


text:
Guerra anglo-zanzibariana
La Guerra anglo-zanzibariana l'è stada ona guerra in tra el Regn Unii e Zanzibar, fada el 27 de agost del 1896. L'è considerada la guerra pussee corta de la storia, cont ona durada de circa 40 megnuu.
El casus belli l'è staa la mort del sultan Hamad bin Thuwaini, a favor de l'Imper Britannegh, el 25 de agost, e de la salida in sul scagn del sò nevod Khalid bin Barghash, contrari ai interess d'ingles, che preferiven l'Hamud bin Muhammed comé sultan. Vuna di condizion per podè vess sultan l'era l'approvazion del consol britannegh, e 'l Khalid la gh'aveva no l'approvazion.
Donca i ingles han ordinaa al Khalid de ritirà i sò omen del palazz real, ma lu l'ha refudaa, donca ai or 9:00 del 27 agost i ingles manden 5 nav e 1050 omen, contra i 2800 omen de Zanzibar, giudaa del Sultan. Gh'è staa anca ona bataja navala, che l'ha portaa a la distruzion del yackt del Sultan.
Ai 9:02 el Palazz l'è staa bombardaa, e i soldaa de Zanzibar han sparaa, inutilment, contra i ingles. Ai 8:40 gh'è staa el cessee el foeugh e la bandéra reala buttada giò.
L'esercit de Zanzibar l'ha perduu pussee de 500 soldaa, inveci quell ingles domà on ferii gram, che poeu el s'è riprenduu.


text:
Sustegn e tgira persunala a liunga vesta, cumpletaus cun savida professiunala sco generalists possibilitescha a nossa clientella in bien survetsch e muossavia.
Professiunalitad, efficienza, fidadadad, senn da responsabladad e perschuasiun vid nies mistregn fuorman la basa da nies engaschi quotidian.
Plinavon garantescha ina stretga collaboraziun cul fiduziari che dissonanzas en connex cun finanzas e cun instanzas da taglia vegnan gnanc en damonda.
Purschida:
Cudischaziun:
- Contabilitad da finanza
- Contabilitad da debiturs
- Contabilitad da crediturs
- Contabilitad da pagas
- Administraziun da persunal
- Contabilitad ad menaschi
- Calculaziun da rendiment
- Quintaziuns da liquiditad
- Analisas da bilanza
Taglias:
- Cussegliaziun da taglia
- Declaronzas da taglia
- Taglia sin plivaleta
Cussegliaziun da fatschenta:
- Fundaziuns da fatschenta; nus gidein ed accumpignein Vus tier la fundaziun da Vossa atgna fatschenta.


text:
05 08
Ol dé 5 de óst l'è 'l 217 ( 218 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 149 dé a finí l'an.
Ul dí 5 de óst al è ul dí da pòost 217 ( 218 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 149 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1939 föselament di trédes Röse Rosse.
1955 - Wolfsburgh (Zermania): dat fò de la fàbrega de la Volkswagen la vetüra ü milió del model "balóres".
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1862, Leicester, (Regn Ünit): Joseph Merrick, cognossit come L'Òm Elefant.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1962 - Los Angeles (Califòrnia, SÜA): Marilyn Monroe atura Stadünidenca (tröada morta daspus d'öna aparent suradose de sonífer).
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Bus Alpin cun record da viagiaturs
- Mesemna, 16.12.2015, 9:09
Il Bus Alpin ha pudì nudar questa stad cun 32’700 viagiaturs in nov record. Sco quai che l’uniun Bus Alpin communitgescha, hajan ins pudì registrar la stad vargada var 0,5 pertschient dapli frequenzas che la stad da record 2013.
Sch’ins resguardia dentant anc la lingia en la regiun da Huttwil en il chantun Berna, nua ch’i ha dà in’acziun da rabat speziala e las lingias da Beverin e da la Val-de-Charmey (FR) ch’i na deva anc betg il 2013, è l’augment da viagiaturs schizunt 10 pertschient dapli che l’onn 2013. Il Bus Alpin procura per il manaschi da 13 lingias da bus en Svizra.
Quatter da questas èn en il Grischun. Igl èn las lingias en la regiun da Beverin, Bravuogn, Alp Flex e da la Greina.


text:
Mit dem Verbrauchertelegramm Wissensvorsprung sichern - hier kostenlos als Newsletter abonnieren!
Bonus dl 50% sön la cuta sön le valur ajunté (IVA) sce an cumpra n'abitaziun dla classa energetica A o B
L'alisiramënt vel cina ai 31.12.2017
La detraziun fiscala é gnüda confermada danü dal decret-lege "Milleproroghe" di 30 de dezëmber dl 2016, n. 244, sciöche complemënt dla lege de bilanz 2017. Aladô de chësc podarán ince dl 2017 indô trá jö mesa l'IVA che resultëia dala cumpra de abitaziuns dla classa A o B, a condiziun che l’abitaziun vëgnes cumprada diretamënter dala dita de costruziun. La detraziun vëgn spo partida ite, sciöche tres, te 10 cuotes anuales anfat.
Por de plü detais y informaziuns podëise contaté le sorvisc de consulënza dla Zentrala di Consumadus dl Südtirol (ZCS).
Les novités dl 2017 por mosoré l'inflaziun
I dac dl "Osservatorio prezzi carburanti" dl MISE (Ministere dl svilup economich) é deventá na fontana ofiziala por l'ISTAT
Vigni ann controlëia y mët a post l'ISTAT la lista di produc che röia tl cëst di bëgns de consum de referimënt por le relevamënt di prisc al consum por mosoré l’inflaziun. L'ajornamënt tëgn cunt dles novités gnüdes sö tles usanzes da cumpré ite dles families.
Tl cëst che é gnü adoré dl 2017 por calcolé l'indesc NIC (por döta la popolaziun nazionala) y FOI (por families de lauranc y dependënc) vëgnel dant 1.481 produc de basa. Por calcolé l'indesc IPCA (unitar a livel europeich) vëgnel invers adoré n cëst de bëgns de consum de 1.498 produc de basa.
Tl 2017 röiel tl cëst di bëgns de consum 12 produc y sorvisc nüs, sciöche i preparac de cern da cöje, i preparac vegetarians y/o vegans y la bira artejanala. Fora dal cëst di bëgns de consum toma les videocameres tradizionales che ti lascia lerch al'action camera.
Por sciazé l'inflaziun vëgnel vigni mëis osservé indöt feter 706.500 prisc. Otanta comuns tol pert. Sëgn é i prisc di ciarburanc dl "Osservatorio prezzi carburanti" dl MISE (Ministere dl svilup economich) deventá dal 01.01.2017 fontana ofiziala por l'ISTAT.
I prisc di ciarburanc pó porater ince gní consultá online dales consumadësses y dai consumadus sön la plata internet dl MISE (carburanti.mise.gov.it).
Intoleranzes alimentares? Ci che al é interessant da savëi
Les porsones che á intoleranzes alimentares á gonot reaziuns nia dejidrades a n valgügn ingrediënc, por ejëmpl me de vënter o la schita. En ocajiun dla fiera Nutrisan dá la Zentrala di Consumadus dl Südtirol na seria de informaziuns sön chësc argomënt.
Canche ara se trata de na dërta alergia alimentara vëgnel fat pié ia na reaziun alergica che ativëia anticorps spezifics che pó gní relevá tl sanch. Al contrar, tl caje de intoleranzes ne vëgn chisc medemi anticorps nia relevá tl sanch.
N'intoleranza alimentara é liada a n valgügn ingrediënc che é ti produc alimentars. La gauja é la mancianza de enzims o n enzim da defet de natöra infora o acuisí, che ne lascia nia digerí indortöra certes sostanzes. L'intoleranza al glutin (maratia dla farina), ala lactosa, ala fructosa o al'istamina é danter les intoleranzes alimentares plü conesciüdes.
De plü informaziuns sön les intoleranzes desvalies é da ciafé online sön www.verbraucherzentrale.it o tles sëntes dla ZCS.
Trasport local dla ferata: problems porvia de aparac de convalidaziun nia funzionanc
La Zentrala di Consumadus se damana informaziuns tleres por ci che reverda le dërt de retüda di cosć y les condiziuns contratuales dl sorvisc
Dan da n valgönes edemes ti á pendolares y pendolars dl sorvisc de trasport dla ferata tl Südtirol lascé alsavëi ala Zentrala di Consumadus dl Südtirol (ZCS) da avëi albü plü iadi problems cun i aparac de convalidaziun contactless tla staziun dla ferata de Franzensfeste. Chësc problem á albü dantadöt che che á le Südtirol-Pass.
Deache ara ne jô nia da paié le iade cun le Südtirol-Pass á les passajieres y i passajiers messü paié le iade cun na cherta normala che costa normalmënter cotan de plü co le iade cun le Südtirol-Pass.
Ci che tröc ne sá nia é che te de te caji vëgnel preodü n dërt de retüda dl prisc paié surapró; chësc pó gní damané scrion fora n formular da ciafé sön la plata internet dla Provinzia.
Te na lëtra daverta se ghira la ZCS na tuta de posiziun por ci che reverda chisc problems y i provedimënc che an á intenziun da tó por schivé che al vëgnes ciamó n iade a s'al dé de te situaziuns.
Le cost por cherdé sö n numer de n sorvisc ala clientela ne pó nia ester plü cer co na telefonada ala tarifa de basa - La Curt de Iustizia dl'UE proibësc i numeri a paiamënt pro les hotlines de reclamaziun
Cotan de consumadësses y consumadus ti á lascé alsavëi ala Zentrala di Consumadus che, por ciafé na soluziun a n problem che an á cun le telefon, él da paié cosć dër alc canche an chërda sö le numer d'assistënza telefonica dé dant sön la plata internet de aziëndes dl telefon che laora dantadöt online. L'articul 64 dl Codesc dl Consum proibësc indere da apliché cosć pü alc co chi dla tarifa de basa ales telefonades a numeri a paiamënt (por ejëmpl, canche an ó fá na reclamaziun o canche an ó s'informé sön le sorvisc, le dërt de garanzia o de retrata).
Chësc é ince gnü confermé dan da püch dala Curt de Iustizia dl'UE te na sentënza di 2 de merz (C-568/15): sce le comerziant o le prestadú de sorvisc ti mët a desposiziun a süa clientela n numer de telefon y n consumadú chërda sö, ne pó chësta telefonada nia ester plü cera co na telefonada al prisc de basa. La tarifa de basa metüda dant da na sozieté dl telefon ti corespogn al cost de na telefonada a n numer dla rëi fissa locala o a n numer de fonin standard.
La verda dl marcé taliana ti proibësc ince a Onelife Network Ltd la comerzialisaziun dla monëda criptografica “OneCoin”
L'Autorité Garanta por la Concorënza y le Marcé (AGCM) á slarié fora le prozedimënt por ci che reverda la monëda criptografica OneCoin ales döes sozietés Onelife Network Ltd y Easy Life Srl. Dedô ára desponü l'architada precauzionala por la comerzialisaziun tla Talia dla monëda criptografica ala Onelife Network Ltd. Easy Life á indere lascé alsavëi che ara á fat sté sö la pratica. Dales informaziuns ciafades dal'AGCM pél che ince chëstes döes sozietés toless pert ai programs de venüda y de destribuziun dla monëda criptografica OneCoin y di pachec de formaziun coliá ala monëda.
L'AGCM â invié ia n prozedimënt cuntra la One Network Services Ltd y trëi porsones fisiches te süa cualité de “registrar” de Internet domains (onecoinsuedtirol.it, onecoinitaliaofficial.it e onecoinitalia.com, cfr. www.agcm.it), y â desponü tla Talia n stop precauzional dles ativités liades ala monëda criptografica.
Aladô dl'AGCM ne dess la maiú pert di davagns nia gní dala venüda dla monëda virtuala OneCoin, mo bëgn dales cuotes che les consumadësses y i consumadus mëss paié por rové ite tl sistem. Por arjunje instësc davagns messess chëstes consumadësses y chisc consumadus spo ciafé indô d'atres porsones che é a öna da jí ite tl sistem paian les cuotes. Chësta sort de metoda pé ester tipica de n sistem a piramida. Por abiné adöm i elemënc che á porté al ampliamënt dl provedimënt s'á l'AGCM jové dla colaboraziun dla Repartiziun Antitrust dla Verda de Finanza.
Contribuc provinziai nüs por les mosöres de sparagn d'energia
Ara se trata de n finanziamënt provinzial che pó rové cina al 70% di cosć por les mosöres desvalies de sparagn d'energia. Chësc é le resultat de mëisc y mëisc de laur preliminar da pert di ofizi provinziai competënc. En general vëgn le contribut provinzial assegné tla mosöra dl 50% di cosć albüs (y aprová). Ti caji de intervënc de isolaziun termica pó le contribut gní arbassé al 30% y tl caje de condomini cun almanco cinch unités abitatives pól ince arjunje le 70%. Chisc contribuc reverda dantadöt frabicac che é bele; por frabicac fac sö danü ne vëgnel indere predü prësc plü degügn contribuc. De plü informaziuns é da ciafé sot a www.centroconsumatori.it.
Can toma pa mia patent? N sorvisc nü se dëida recordé tres SMS!
Da canche al ne vëgn nia plü mené fora i avisc che al toma tosc la patent se desmëntia vigni ann cënc de porsones dl Südtirol da la renové. Y chësc podess gní cer: sce an vëgn controlá él sanziuns cina 161 euro y che che vëgn trat ite te n inzidënt zënza avëi la patent varënta podess gní confronté cun le dërt de regres da pert dl'assiguraziun.
N aiüt de valüta vëgn da n sorvisc nü dl Ministere di Trasporc a chël che an pó se scrí ite debann sön www.ilportaledellautomobilista.it. Almanco set dis denant che la patent tomes mëna le sorvisc n SMS o na e-mail che se dëida recordé da la renové. Implü vára ince da prenoté n avis por la colaudaziun dl auto y da damané do i punc dla patent.
Scomenciadia di zitadins dl'Europa
Tröpes organisaziuns de döta l'Europa, danter chëstes Greenpeace y Slow Food, á invié ia de forá la scomenciadia di zitadins dl'Europa "Stop al glifosat". Ai se damana che chësc meso cuntra la zizania vëgnes proibí te na manira definitiva; implü se damani che al vëgnes reformé la prozedöra d'amisciun por i pestizig y obietifs de reduziun vincolënc por l'adoranza de pestizig. Sce al sotescrí tl tëmp de n ann almanco n miliun de zitadines y zitadins a bëgn dla scomenciadia messará le Parlamënt Europeich se dé jö cun le problem y la Comisciun Europeica messará dé na resposta de chësc vers. Cina incö él gnü coiü adöm presciapüch 580.000 sotescriziuns.
De jügn dl 2016 â la Comisciun Europeica tut la dezijiun da prolungé por intant l'aprovaziun dl glifosat de 18 mëisc. Chësc tëmp toma ala fin dl 2017. Dedô él prigo che chësta sostanza vëgnes indô metüda sön le marcé ciamó por 15 agn. Le glifosat é le pestizid plü adoré y plü venü dl monn. L'Organisaziun mondiala dla sanité (WHO) le classifichëia sciöche "che fej bonamënter gní le crebesc ala porsona".
An pó sotescrí a bëgn dla scomenciadia sot a chësc link: https://stopglyphosate.org/it; al é da dé dant la data de nasciüda y le numer de n documënt d'identité.


text:
Commembers
Person List Display Template
Documents da basa
Champs d‘activitad
Las Cumissiuns da gestiun elegian mintgamai trais commembers en la Delegaziun da las Cumissiusn da gestiun (DCG). La delegaziun sa constituescha sasezza. Ella surveglia las activitads en ils secturs da la protecziun dal stadi e dals servetschs d'infurmaziuns e verifitgescha l'agir dal stadi en ils secturs che vegnan tegnids secrets; sche persunas nunautorisadas enconuschan tals fatgs, po quai chaschunar grevs donns als interess dal pajais. Mintga Cumissiun da gestiun la po confidar auters mandats specifics. Il Cussegl federal infurmescha la delegaziun il pli tard 24 uras suenter ch'el ha decidì davart disposiziuns per il mantegniment dals interess dal pajais u per il mantegniment da la segirezza interna u externa. (Art. 53 LParl).
20 onns DCG
Secretariat da la delegaziun