c: text/html

text:
Strabun
Strabun (Latin: Strabo; Grech: Strábōn) al era un geògraf e scrituur Greech nassüü a Amasia a metaa dal sécul I aC e mòort veers l'an 20 dC.
Al dessendeva par paart da la suva màdar d'una famèja Grega nutàbila, in la quala al figurava ul sò gran-pàdar Moaferne. Al stüdia a Nisia da Caria indúe al gh'a par maèstar ul retòregh e gramàtegh Aristodem, ul filòsuf peripatétich Xenarc de Seleucia, e Tiranio. Al cumpleta la suva istrüzziun cun di luunch viacc par Grecja, Itàlia e Egitt, e al cugnuss di òolt lööch par di relata da viagjaduur da la suva épuca. Cunt i söö pròpi esperieenz e i relata cumpilaa, al scriif una "Geugrafia" (Geographica) dividüda in 17 líbar, pràtegameent tücc cunservaa. In le suve descrizziun al dà preferenza al clima, prudüzziun, muralitaa, üüs, custümm, religjun, istitüzziun, evi . e al cita frequentameent i Greech Ipaarch, Eratóstenes, Pulibi e Umeer, e Gjüli César par la descripzziú di Gàlii.
Ul Strabun al pöö töö i söö daat sura l' Hispània Citerior da Maarch Vespasian Agripa (+ 12 aC), che cuma cumandaant da la flota rumana al eva tòolt paart int i guèer càntaber, e anca dal sturiaduur greech Timagenes, nasüü a Alexandria e trasferii a Roma ul 55 aC (da prima cuma parsunée da guera; però dapress, líberaa, al derviss una scöla da retórega).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saccharomyces carlsbergensis
Saccharomyces carlsbergensis, cunusìt apò col nòm de Saccharomyces pastorianus, l'è 'n leàt dopràt per fà la bìra denuminàda lager, a bàsa fermentasiù.
Chèsto tìpo de leàt l'è stat scuprìt e analizàt per la prìma ólta del micòlogo Emil Christian Hansen, che 'l lauràa per la fàbrica de bìra de la Carlsberg e de chèsta gh'è stat ciapàt el nòm specìfich per el microorganìsm.
Vàrda apò[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Saccharomyces cerevisiae, el tipo de leàt che se dopèra per le bìre de tìpo ale.


text:
Courtedoux
Courtedoux a l'è un cumün sgüisser del distret de Porrentruy, in del Cantun Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.13 km² e in del Dicember 2010 el gh'eva una pupulassiun de 722 abitant.
El cumün de Courtedoux el se tröa a una altitüden de 470 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Porrentruy, Bressaucourt, Chevenez, Bure.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Courtedoux in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Il chantun Grischun cuntinuescha speditivamain a sviluppar il project "sinergia" per in nov center d'administraziun a Cuira. L'uffizi da construcziun auta ha fixà ussa il plan da termins per l'ulteriur proceder en connex cun la strategia chantunala d'immobiglias. Per sclerir dumondas avertas duai vegnir realisada ina planisaziun da test fin la fin d'avust. La missiva da construcziun duai esser avant maun fin il december 2010.
En la sessiun da december 2009 ha il cussegl grond tractà il rapport davart la strategia d'immobiglias dal chantun e la realisaziun respectiva planisada a Cuira. Il chantun metta l'accent sin ferms centers regiunals. Er a Cuira duai ina gronda part da l'administraziun chantunala vegnir concentrada en in edifizi nov che duai cuntegnair circa 725 plazzas da lavur. Il cussegl grond ha prendì enconuschientscha dal rapport ed approvà cun ina gronda maioritad la varianta da realisaziun "sinergia".
Suenter questa decisiun positiva vegni cuntinuà en moda speditiva cun il project "sinergia". Igl è previs da realisar ina planisaziun da test en il decurs da quest onn. Cun quella duain vegnir scleridas dumondas ch'èn anc avertas, sco per exempel la conferma dal concept da gestiun general, la cumprova da la realisaziun, l'avertura per il traffic u la realisaziun da las etappas da construcziun. Questa projectaziun furma la basa per eruir pli tard ils custs e per elavurar la missiva da construcziun necessaria per mauns dal cussegl grond. La concurrenza da projects vegn realisada pir suenter ch'il parlament ha approvà la missiva da construcziun. La finala è anc necessaria ina votaziun dal pievel en chaussa.
L'ulteriur plan da termins sa preschenta sco suonda:
- planisaziun da test fin la fin d'avust 2010
- elavuraziun da la missiva da construcziun fin il december 2010
- discussiun en il cussegl grond durant la sessiun d'avrigl 2011
- votaziun chantunala il november 2011
- planisaziun e realisaziun ils onns 2012 fin 2018
"sinergia" – ils fatgs ils pli impurtants en furma concisa
"sinergia" è il project il pli grond ed efficazi da la strategia chantunala d'immobiglias per distgargiar en moda persistenta las finanzas chantunalas. La situaziun actuala a Cuira na cuntenta betg. Il spazi dals edifizis da l'administraziun existents na vegn betg utilisà en moda effizienta. Il basegn da spazi confurm a l'utilisaziun po vegnir garantì mo insuffizientamain da las immobiglias existentas.
La realisaziun da "sinergia" è en tuts reguards pli economica che las sanaziuns indispensablas e charas dals edifizis d'abitar che vegnan duvrads oz da l'administraziun. La grondezza da l'edifizi nov sa drizza tenor il basegn actual. El na furma perquai ni in pregiudizi per in'extensiun da l'administraziun ni per in'ulteriura centralisaziun a Cuira.
Las investiziuns nettas per "sinergia" importan var 50 milliuns francs (il retgav or da la vendita d'atgnas immobiglias è er resguardà). Cun la construcziun da l'edifizi nov per l'administraziun pon vegnir spargnads tranter 1,8 e 2,2 milliuns francs. Las investiziuns nettas vegnan pajadas cumplettamain en 25 onns.
Per la citad da Cuira porscha "sinergia" ina schanza unica. En il center tschertgà vegnan libras immobiglias per abitaziuns e per il mastergn. Las novas utilisadras ed ils novs utilisaders vegnan ad esser in potenzial economic tuttina grond per il mastergn local. Igl è da quintar che quellas e che quels vegnan a dar ulteriurs impuls al center da Cuira er durant las uras marginalas e la saira.
L'edifizi nov per l'administraziun en il punct central dal svilup economic a Cuira vest è posiziunà en moda ideala e favuraivla per las utilisadras e per ils utilisaders. Il lieu distgargia il traffic en il center ed è bain cuntanschibel cun ils meds da transport publics.
Infurmaziuns:
Markus Dünner, architect chantunal, uffizi da construcziun auta dal Grischun, telefon 081 257 36 31
Gremi: uffizi da construcziun auta
Funtauna: rg uffizi da construcziun auta


text:
Vitòri Amedee III de Savòja
El Vitòri Amedee III de Savoya (Turin, 1727- Moncalieri, 1796) l'è divegnuu Re de Sardegna in del 1773 e l'è staa fortament contrari a la Rivoluzion francesa. Quand che el Napoleon l'ha invaduu per la prima voeulta l'Italia el Re l'è staa descounfiguu a Milesim e a Mondovì e l'è staa constrengiuu a subì el trataa de Paris cout el qual el perdeva la Savòja e Niza. Vitòri Amedee III a l'era fioeu del Càrl Emanuel III e l'è staa pàder de trei Re: el Càrl Emanuel IV, el Vitòri Emanuèl I e el Càrl Felis.


text:
Niort
Niort 'l è un cumùṅ francéś ad 59.077 abitànt ch'al s cata in dal dipartimènt ad Deux-Sèvres in dla regiòṅ ad Poitou-Charentes. In dal dòp guèra, al s è fuś cun soquànt àtar cumùṅ: Souché in dal 1964, Sainte-Pezenne in dal 1965, Saint-Florent in dal 1969 e Saint-Liguaire in dal 1972.
'L è un marcâ dimóndi impurtànt, minga sōl regiunàl, specialmènt 'd urtàǵ e vardùra e pò al gh'à anc di indùstri.
Par la Banca ad Frància, Niort l'è la quàrta piàsa dla finànsa dal paéś, dòp Parì, Liòṅ e Lillà.
Secónd un studi dal 2005, Niort al s cata a 'l 12śum pòst dla clasìfica dal sità in du a s viṿ méj.
I sò abitànt i s ciàman Niortais. Al nóm dla sità al daśvèṅ da 'l latìn Novioritum.
Persunàǵ famóś ligâ a Niort
- Al regìsta Henri-Georges Clouzot, famóś p'r i sò film I Diabòlic e Al Córuv dal 1943;
- La pulìtica Ségolène Royal, candidàda a dvintàr presidènta francéśa in dal 2007, pardénd còntra Nicolas Sarkozy;
- Al rè Luìǵ XI ad Frància.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Niort


text:
Siena
Siena (Sæna Iulia 'n latì; Sienne 'n fransés; Sienna 'n inglés) l'è 'na cità italiana de la regiù de la Toscana, capolöch de la pruvìncia omònima, che g'ha presapóch 54.188 (ISTAT 2009) abitàncc, 'na superfìce de 118 km² e 'na densità de 459 ab./km². El cümü de Siena 'l cunfìna coi cümü de Asciano, Castelnuovo Berardenga, Monteriggioni, Monteroni d'Arbia e Sovicille.
Siena l'è cunusìda 'mpertöt per vìa del sò patremóne artìstich e per l'ünità stilìstica dl sò cèntro stòrich, enserìt de l'UNESCO endèl Patremóne de l'Umanità.
Stória de Siena[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Segont la mitulugìa romàna, Siena l'è stàda fondàda de Senio, fiöl de Remo (el fredèl de Ròmolo), e a Siena se tróa facilmènt divèrse stàtue e òpere d'art che reprezènta, isé come a Roma, i du fredèi leàcc fò de la lùpa.
En urìgin l'ìa 'n abitàt etrusco e 'n sèguit l'è deentàt 'na colònia romàna (Saena Julia) ri-fondàda de l'imperadùr Augusto. La restàa però 'n centro abitàt de dimensiù pesène sitüàt delóns de le vìe principài de l'Impér. Endèl sècol V, l'è deentàde séde de 'na diocesi cristiàna.
La fòrte 'nflüènsa de la cità come pólo cültüràl, artìstich e pulìtich l'è cuminciàda 'ndèl sècol XII, quan che la g'ha mitìt en bànda 'l sistéma feudàl e la s'è organizàda come 'n bórch autogovernàt a la maniéra de 'na repüblica.
Però 'l sistéma pulìtich nöf el g'ha cuntribüìt a fà crèser amò de piö le lòte 'ntestìne 'ntra i nòbii e estèrne cùtra la cità rivàl de Firense. Endèl sècol XIII s•ciòpa fò töta la rivalità 'ntra le fasiù dei Ghibilì de Siena e dei Guèlf de Firense, che pò l'è stàda mensiunàda apò a 'ndèle Divina Comédia de Dante.
Ai 4 de setèmber de l'an 1260, i Ghibilì i g'ha dàt sostègn a le fórse del rè Manfredo de Sicìlia e — 'ndèla batàia de Montaperti — le g'ha batìt i Guelfi, che i gh'ìa 'n ezèrcit en tòch piö nömerùs e mèi armàt. Prima de la batàia, töta la cità la s'ìa consagràda a la Vérgine Maria e afidàda a la sò protesiù. Al dé d'encö, chèla stèsa protesiù la vé regordàda e renöàda, en ricòrdo de la menàsa de bombardamènt de part dei aleàcc endèla Segónda Guèra Mondiàl endèl 1944, che per fürtüna l'è mìa stat efetuàt.
Siena l'è stàda 'na concorènta de le cità vizìne 'ndèl camp de le arcc per töt el perìodo medievàl enfìna al sècol XIV. Dòpo la devastasiù portàda de la Pèste Négra endèl an 1348, l'è mìa piö stàda bùna de riturnà al splendùr pirdìt. La Siena de 'ncö la g'ha 'n aspèt che se 'nsomèa amò a chèl dei sècoi XIII e XIV. La sò università, giöna de le piö prestigiùze d'Italia, l'è stàda fondàda 'ndèl 1203 e l'ìa famùza per le facoltà de Dirìt e Midizìna.
I du sàncc principài de Siena i è Santa Caterina (1347-1380) e San Bernardì (1380-1444).
Art, cültüra e monümencc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La sò Catedral, ambiàda a metà del sècol século XII, l'è 'n ezèmpe reprezentatìf de l'achitetüra gòtica italiana. La faciàda principàla, òpera de Giovani Pisano, l'è staàda finìda endèl an 1380; dét endèla catedràl se pöl amirà el pölpet otagonàl postàt sùra dei liù de Nicola Pisano, e 'l paimènt en mozàich. Sóta la Catedràl, endèl batistéro gh'è la font batezimàla, con dei bas-riliéf de Donatello, Ghiberti, Jacopo della Quercia e óter scultùr del sècol XV. La Pinacoteca Nasiunàla de Siena la g'ha dét dele colesiù 'mportànte de òpere del Trezènt e del Quatersènt.
Endèla piàsa principàla — Piàsa del Campo — a fùrma de mèza lüna, gh'è 'l Palàs Püblich, del sècol XIV), col campanìl famùs, e 'ndóche gh'è i afrèsch de Simone Martini e Ambrogio Lorenzetti e i riliéf de Fónt Gaia de Jacopo della Quercia. En chèsta piàsa gh'è la Tór del Mangio.
Endèla Piàsa del Campo se cór la famùza gàra de caài ciamàda Palio de Siena. El Palio el vé curìt dò ólte a l'an, ai 2 de Löi e ai 16 de Óst, con 10 caài e cavaliér, ognü 'n reprezentànsa de giü dei 17 quartér de la cità, ciamàcc contràde.


text:
Worb
Worb a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 21.084 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 11364 abitant.
El cumün de Worb al se tröva a una altitüden de 585 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Allmendingen bei Bern, Biglen, Muri bei Bern, Rubigen, Schlosswil, Trimstein, Vechigen e Walkringen.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Worb al Wikimedia Commons


text:
15 06
Ol dé 15 de zögn l'è 'l 166 ( 167 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 200 dé a finí l'an.
Ul dí 15 de zögn al è ul dí da pòost 166 ( 167 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 200 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1462 - Chinon (la Val de la Loira, Fransa): Luís XI de Fransa al ghe signa ol tratat de Baiona.
1808 - Martorell, Terassa, Girona, Tortosa e Lleida: cheste sità s'i alsa contra i Franses (guèra del Franses).
1977 - Spagna: se ghe i sélebra i prime elessiú democràteghe de la Segonda Repüblega Spagnöla: UCD i adagna con masöransa relatia.
1998 - Microsoft Corporation la pöblega ol Windows 98.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1986 - Barcelona: Joan Oliver i Sallarès, pueta Català.
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Mercûri
Artécol in dialèt arzân
Mercóri l'é un pianēt dal Sistêma Solēr. L'é distânt dal Sōl cîrca 55 miliòun ed chilômeter, a vré dîr pió atâch ed 3 vôlti ed la Tèra. L'é un pianēt pîn ed sâs e maşégn: cumpâgn a Vèner o a la Tèra e Mèrt, al gh'à 'na gròsta dimòndi dûra. A diferèinsa ed chiêter dû, al gh'à un pèiş pió êlt dôp la Tèra, per al cèintr ed fèr deşfât, sènd ch' al gh'à un câmp magnètich cumpâgna a còl ed la Tèra. Cun un diâmetro ed 4.850 chilômeter, l'é al pianêt pió cèch dop Plutòun. Al fà al só gîr atōren al Sōl in 88 dé e atōren a ló in 54 dé. Per st'efèt la pêrta vultêda vêrs al Sōl la rîva a un calōr ed 350 grêd e quând l'é nôt al calōr al và zò a -190 grêd. Per dimòndi tèimp l'ònica sònda spasiêla ch' l' à visitê l'é stêda Mariner 10 dal 1974 -75. La sònda Messenger ed la NASA l'è pasêda a tâch a Mercóri al 14 de Znêr dal 2008.
Artéccol in dialatt bulgnais
Mercûri l'è un pianaid dal sistamma solèr. L'è distant dal såul stra sé e nå 55 miglión ed kilòmeter, al vré dîr 3 volt pió cén d'la Tèra. L'è un pianaid predåus: cumpagna a Vèner o a la Tèra e Mèrt, l'à una suparfézzi di mondi dûra. A diferänza dî èter dû, l'à una densità pió èlta dåpp la Tèra, par l'ânma ed fèr dsfât, send ch'là un cànp magnètich cunpâgna a quall d'la Tèra. Con un diâmeter ed 4850 kilòmeter, l'è al pianaid pió cén dåpp Plutån. Al fà al so zîr atåurn al Såul in 88 dé e atåurn a ló in 54 dé. Par st'efèt la pèrt vultè vèrs al såul l'arîva a temperatûr ed 350 grèd, e quand l'è nòt la temperatûra la va zå fén a -190 grèd. Par di mondi ed tänp l'onnica sånda spazièl ch'al l'èva visitè l'è stè al Mariner 10 dal 1974-75. La sånda Messenger d'la NASA l'è pasè atais a Mercûri al 14 ed znèr dal 2008.


text:
Green Jellÿ
I Green Jellÿ (a ś lèś green jello) 'l è 'n grup hard rock americàṅ ch'al fà dla mùśica demensiàla par rìdar. I s èṅ furmâ intóran a 'l 1981 e i aṅ cambiâ nóm da Green Jellö par di prubléma legài cun al marc Jell-O dla Kraft (l'è na gelatìna vérda). In Itâglia e in dal mónd i s èṅ fat cgnósar par la canta Three Little Pigs.
Biugrafìa
I Green Jellÿ i nàsan, par vulér ad Bill Manspeaker e Joe Cannizzaro, cuma Green Jellö in dal 1981 a Kenmore in dal stat ad New York cuma 'n quartét ch'al fàva dal punk cun dla cretinìśia adòs. La sò idéa in tèsta l'éra quéla ad dvintàr la "banda pèś ch'a gh fus in dal mónd".
Quand i aṅ pò tacâ a sunàr davśèṅ a Buffalo, i fàvan i bufòṅ in sal palc cun di putòć lè dintóran. I n éra briśa bòṅ gnanc ad sunàr, difàti Cannizzaro, ch'al sunàva in alóra al bas, al druàva di culōr difarènt par tgnir-'s in a mènt al linìi ad bas ch'al gh'iva da far.
Dòp soquànt an ad gavéta, in dal 1984 i rigìstran Let It Be (Lasa ch’a sia), un EP cun 8 braṅ dèntar, fra i quài a gh'è anc 'l in Green Theme Jellö Song e I’ve Got Poo-Poo On My Shoe (A gh'ò dla pò-pò in dla mè scarpa, in séguit la dventarà Misadventures of Shitman). La cupertìna l'è na tòlta in gir ad quéla ad Let it be di Beatles. Al disc al vèṅ fóra in sōli sincsènt còpi, par quéi dal pòst.
In séguit al grup al sarìs par lōr di persunàǵ nóṿ da far, Shitman (un móstar gigànt ambulànt fat ad mèrda ad furmintòṅ), Cowgod (al Dio vaca), Rock n'Roll Pumpkin (la suca Rock) e Satan's Ham (al parsùt ad Sàtana). I cuncèrt dal grup i dvèntan quèl ad spetaculàr, cun vint cumpunènt a la vòlta in sal palc a far i àśan!
In dal 1989 i Green Jellö i faṅ gnir fóra un secónd disc, Triple Live Möther Gööse at Budokan, rigistrâ al vōl in un garàǵ ma cun un sòṅ dimóndi definî. Insém a 'l disc i faṅ anc na VHS cun di vìddeo par tut i braṅ.
In cal mèntar al grup al taca a muciàr sù di muśicìsta: al baterìsta Danny Carey (in séguit al sunarà p'r i Tool), al basìsta Bill Tutton (King Dot), i chitarìsta Marc Levinthal (Pippi Rockstocking), Steven Shenar (Sven Seven), C.J. Buscaglia (Jesus Quisp) e Bernie Peaks (Bernie Vicious). Al grup al mét insém anc siē cantànt: Bill Manspeaker (Moronic Dictator, Shitman, Marshall "Duh" Staxxx), Joe Cannizzaro (Dunderhead), Keith Matherne (Keni Logginz), Gary Helsinger (Hotsy Menshot, Piñata Head), Greg Raynard (Reason Clean, Toucan Son of Sam) e Maynard James Keenan (Billy Bob), più dū dóni a i côr.
In dal 1991, al grup al s preśénta a l'etichéta Zoo Entertainment (figliàla dla BMG) faghénd inténdar 'd èsar la prima vìddeo-banda dal mónd e prumiténd ad cavàr-gh-la a far tut (mùśichi, vìddeo, gràfica, etc...) cun sōl 50.000 dòlar. A n éra minga véra ma, cun al cuntràt in maṅ, al grup al còmpra na caméra, soquànt materiàl, dal légn e dal luś, e i tàcan a dar-as da far girànd i vìddeo prumìs dal sò cansòṅ.
A la fiṅ dal 1992 la caséta Cereal Killer l'è na ròba fata e acsè la pōl èsar dada a i negòsi da véndar. Piàn piâṅ la caséta la 'l fà, specialmènt in dal gir underground, ma l'è pò mèrit dna ràddio ad Seattle, cla traśmét la canta Three Little Pigs par schèrs, ch'al grup al fà 'l bòt.
Tut i la ciàman e la Zoo Entertainment l'è custréta a far gnir fóra 'l EP Green Jellö SUXX cun dèntar quàtar cansòṅ ad Cereal Killer. Tut i vōlan védar la cansòṅ di tri ninét a la TV via caṿ The Box. Quand pò a 'l inìsi dal 1993 anc MTV la traśmét al vìddeo in dla sò traśmisiòṅ Headbanger's Ball, al disc di cereài al pōl finalmènt gnir fóra cun tuti al canti dèntar: a sém in d'l Avril dal 1993 e Cereal Killer Soundtrack al s fà catàr in di negòsi.
Dèntar al disc, i pès più bèi i gh'èṅ tut da Obey the Cowgod (sunàda a la manéra di Motorhead) a Anarchy in the U.K. (na cover di Sex Pistols ma chè al cantànt al n vōl minga dvintàr 'n aràrchic ma Fred Flinstone!), da House me teenage rave a Trippin' on XTC (i pàran i Red Hot Chili Peppers), da Misadventures of Shitman a Rock-n-roll Pumpkin, e pò i sìngui Three little pigs e Electric Harley House (of love) (la sòna cuma un pès di Kiss). Cla canta chè la gh'à dâ dimóndi prubléma parchè dèntar a s cata un riff cumpàgn a quél 'd Enter Sandman di Metallica e chi lōr i gh'aṅ fat càuśa, dimustrànd 'd avér pòc sèns d'l umurìśum, diversamènt da Paul Stanley e Gene Simmons di Kiss ch'i aṅ fat na cumparsàda in dal vìddeo.
Cereal Killer Soundtrack album al dvènta disc 'd òr in di Stat Unî, Cànada e in dla Śelànda Nóva e ad plàtin in Austrâglia, vindénd da piò ad dū migliòṅ e mèś ad còpi in tut al mónd.
Sèmpar in c'l an lè a vèṅ fóra un braṅ fat insém a 'l campiòṅ ad Wresling Hulk Hogan: I'm the Leader of the Gang (I Am). La cansòṅ la riva al 40śum pòst dla clasìfica di sìngui dal Régn Unî.
In dal 1994 i regìstran al quàrt àlbum 333, un disc misć cun di braṅ metal, grunge e dance. Par via ad prubléma cun la cà discugràfica e sénsa far dla prumusiòṅ, al lavōr al n vénd briśa. Gnanc al sìngul The bear song, mis anc dèntar a la culòna sunóra dal film Scemo e più scemo di fradèi Farrelly, al n gh la cava minga a 'ndàr in clasìfica. In dal disc a gh'è anc un braṅ dicicâ a 'l nemìg stòric ad 'l Óm ragn, Carnage (Carnage Rules).
In dal 1995 i Green Jellÿ i rigìstran dal materiàl nóṿ ma al rèsta lè parchè la cà discugràfica, par via dla fiàsc ad 333, la gh'iva di prubléma. Quatórd'ś an dòp però chi braṅ lè i saràṅ catâ sù incóra par dar vita a 'l àlbum Musick to Insult Your Intelligence By (Mùśica p'r insultàr la vòstra inteligìnsa) dal 2009.
In cal mèntar però i dànan na cover ad Born to Be Wild a la culóna sunóra dal film umònim.
In dal 1996 i èṅ stâ numinâ p'r un Grammy Awards p'r al mijór vìddeo muśicàl (333) ma 'l prèmi al 'l à vins Peter Gabriel cun al sò Secret World Live.
Anc se al grup al n s è mai divìś uficialmènt da la fiṅ di an Nuànta i cumpunènt i èṅ pò andâ da par lōr.
I s métan incóra insém in dal 2008 par dar vita a di cuncèrt in du i véndan, sōl là, i vìddeo-àlbum ad Cereal Killer e 333. A la fiṅ 'd Agóst dal 2009, la banda la fà savér da la sò paǵna ad Myspace ch'i arévan tacâ 'n àtar tor in Aṿtòṅ.
Al 25 ad Mars dal 2010 al grup al partìs p'r al Parental Advisory Tour insém a i Nashville Pussy e a i Psychostick, cun 'n ùltim cuncèrt tgnû a Phoenix (in dl'Ariśòna) al 30 ad Maǵ.
Discugrafìa
Àlbum
- 1989 - Triple Live Möther Gööse at Budokan
- 1991 - Cereal Killer
- 1993 - Cereal Killer Soundtrack
- 1994 - 333
- 2009 - Musick to Insult Your Intelligence By
EP
- 1984 - Let It Be
- 1993 - Green Jellö SUXX
- 1993 - Three Little Pigs – The Remixes
Sìngui
- 1992 - Three Little Pigs
- 1993 - Anarchy in the U.K.
- 1992 - Electric Harley House (Of Love)
- 1993 - House Me Teenage Rave
- 1994 - The Bear Song
- 1994 - Slave Boy
- 1995 - I'm the Leader of the Gang (I Am)
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Three little pigs in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Electric Harley House (of love) in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Orange Krunch in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Obey To The Cowgod in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Trippin' On XTC in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Slave Boy in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd House Me Teenage Rave in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Super Elastic in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Misadventures of Shitman in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Carnage Rules in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Fight in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Eat Satan's Ham in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Bear Song in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Anarchy In Bedrock in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Flight of the Skajaquada in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Green Jello Theme Song in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Nightmare on Sesame Street in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Cereal Killer in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Fixation in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Jump in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Rock 'n' Roll Pumpkin in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Anthem in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo da 'l viṿ ad Kill Yourself in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo da 'l viṿ ad Piñata Hed in sal Youtube


text:
- 1 dis cina la Börsa dl laur dl Südtirol nöia
I se crüziun de chisc temesc
Laûr y economia
Fabriché y abité
Formaziun y lingac
Ert y cultura
Politica, dërt y relaziuns cun l’èster
Aministraziun
Sanité y bëgnester
Inovaziun y inrescida
Informatica y digitalisaziun
Agricoltöra y bosć
Segurëza y proteziun zivila
Familia, sozial y comunité
Statistiches y cumpëdes
Natöra y ambiënt
Turism y mobilité
Zifres sön l’Aministraziun publica
- 1
öna na plata nöia por l'aministraziun provinziala
Le proiet #tresplüdaimpró á sciöche fin chël da ajorné dötes les plates internet dl'aministraziun provinziala cun na iesta grafica nöia. Ti proscims agn dess insciö les plates atuales gní renovades, por plü informaziuns tliché chiló.
- 8
6 assessurs provinziai y 2 assessuries provinziales
La Junta provinziala é metüda adöm da 6 assessurs provinziai y 2 assessuries provinziales. La Junta provinziala é l’organn esecutif dla Provinzia Autonoma de Balsan y à surantut l’inciaria ai 16 de jenà dl 2014. Ciaredi chilò ales plates web dla Junta provinziala, dl Presidënt dla Provinzia, di assessurs provinziai y dles assessuries provinziales.
- 13
departimënc
L’Aministraziun provinziala é metüda adöm da 13 departimënc. So compit é chël da realisé les dezijiuns politiches y i programs politics fac fora dala junta provinziala. Ciaredi chilò al organigram dl’Aministraziun provinziala.
- 3023
é i dependënc dl’Aministraziun provinziala
De chisc é 1871 ëres y 1152 ëi che laora sides a tëmp plëgn co part time. I colaboradus y les colaboradësses é avisa partis/des sö te 100 profesciuns. Ciaran do sön la verjiun grafica él poscibl da ciafé n valgönes dles profesciuns che vëgn dant le plü sovënz y le numer dles porsones che laora te chëstes profesciuns.


text:
Sulfrì
Sulfrì (nòm uficiàl en italià: Solferino) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 2 642 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 13 km², per 'na densità de 208 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiù, Cavriàna, Ghidisöl, Lonàt (BS) e Médule.
Endèle campàgne de Sulfrì, ai 21 de zögn del 1859, gh'è stat combatìt 'na Batàia famùza, importànte per el rezültàt de la Segónda Guèra de 'Ndependènsa Italiàna. L'è stat per cürà i ferìcc de chèsta batàia che gh'è nasìt la Crus Rósa.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Paés enzemelàcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
01 02
Ol dé 1 de febrér l'è 'l 32 dé de l'an del calendare gregorià; manca 334 (335 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 1 de febrér al è ul dí da pòost 32 dal an dal calendari gregurian; i manca 334 (335 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1881 - Barcelona: pöblegat ol pröm nömer de la stòria del diare La Vanguardia.
1984 - Mequinensa (ol Baix Cinca): ü gröp de síndech i signa la Declarassiú de Mequinensa, ü docüment in che i recugnuss che la lengua Catalana, parlada a la Franja de Ponent, la partegn al patrimone cültüral de l'Aragó.
1979 - Teherà (l'Iran): l'ajatolah Ruholah Kòmini al ghe ría de Paris, indóe al viéa esiliat.
1881 - ol Panamà: ghe i scumensa i övar del Canal.
2003 - Texas (SÜA): ol trasbordadur spassial Columbia, con set persone d'equipagg a bord, al se desíntegra in del vegní det a l'atmosfera poch menücc agual d'aterá.
2004 - Darwin (ol Teritore del Nord, Austràlia): al ghe ría, vegnint d'Adelàida ol tren The Ghà, ol pröm de viasadur che al percór la nöa línia de 2.979 km intra cheste dò sità; ol 15 de zener ghe sírculal pröm tren de mercansé·e.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1886 - Lons-le-Saunier (ol Jura, Fransa): Rouget de LislI, compositur, autur de la Marsejesa, inn statal de Fransa.
1932 - El Salvador: Farabundo Martin, líder popülar salvadorench, al mör föselat.
Feste:[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
enifamiglia.it - similar domain names
Common mispellings
neifamiglia.it, neifamigliait, einfamiglia.it, einfamigliait, enfiamiglia.it, enfiamigliait, eniafmiglia.it, eniafmigliait, enifmaiglia.it, enifmaigliait, enifaimglia.it, enifaimgliait, enifamgilia.it, enifamgiliait, enifamilgia.it, enifamilgiait, enifamigila.it, enifamigilait, enifamiglai.it, enifamiglaiit, wnifamiglia.it, wnifamigliait, snifamiglia.it, snifamigliait, dnifamiglia.it, dnifamigliait, fnifamiglia.it, fnifamigliait, rnifamiglia.it, rnifamigliait, 3nifamiglia.it, 3nifamigliait, 4nifamiglia.it, 4nifamigliait, enufamuglua.it, enufamugluait, enjfamjglja.it, enjfamjgljait, enkfamkglka.it, enkfamkglkait, enlfamlglla.it, enlfamlgllait, enofamogloa.it, enofamogloait, en8fam8gl8a.it, en8fam8gl8ait, en9fam9gl9a.it, en9fam9gl9ait, enifqmigliq.it, enifqmigliqit


text:
Plantae
Plantae (del latì: "plantae", piànte) l'è 'l nòm de 'n tàxon colocàt al ranch tasonòmich de régn.
Endèla circuscrisiù piö làrga el cuincìt col ogèt de stüde de la scènsa de la Botànica, e 'l töl dét divèrsi clàdi de organìsmi, emparentàcc a la lontàna, che i pöl véser ragrupàcc en cianobatéri, fóns, àlghe e piànte terèstre, organìsmi che quaze i g'ha nisü caràter en cümü föra che de ìga cloroplàst (o de véser el progenitùr de 'n cloroplàst, endèl càzo dei cianobatéri) o de mìa ìga mobilità (endèl càzo dei fóns).
Endèla sò circuscrisiù piö abitüàla (endèla clasificasiù de 5 régn de Whittaker, 1969[1]), i cianobatéri, i fóns e le àlghe piö sèmpe i è stacc ragrupàcc en óter régn. En chèsta clasificasiù, el régn Plantae el se referés ai organìsmi multicelular con cèlule de tipo eucariòta en con parét celulàr (chèl che vergü i ciàma cèlula vegetàl, definìda come 'l tipo de cèlula dei vegetài), organizàde 'n maniéra che le cèlule le g'hape alméno 'n sèrto leèl de specializasiù funsiunàla. Le piànte, definìde 'n chèsta maniéra le oté l'energìa de la lùce del Sul, che le rìa a catürà per mès de la clorofìla cuntignìda 'ndèi cloroplàst de le cèlule piö o méno specializade per chèsto còmpet, e con chèla energìa lé e per mès del procès de la fotosìntezi le trasfùrme 'l diósido de carbònio e l'àiva 'n söcher, che le dopèra come fónt de energìa chìmica per realizà töte le sò atività. Se le defenés per chèsta rizù dei organìsmi autòtrof. En piö le esplòra l'ambiènte entùren (de sòlet pèr mès de òrgani specializàcc compàgn de le raìs) per sorbéser sö óter nütrièncc esensiài dopràcc per fa sö le proteíne e le ótre molécole che le g'ha de bezògn per scampà.
Gh'è de mèter en evidènsa che la circuscrisiù de Whittaker la làsa fò del régn de le Plantae le àlghe che le g'ha multicelularità condèn mìnimo de diviziù dei còmpecc. Gràsie a le conoscènse che se g'ha al dé d'encö sùra la filogenia, se sà che la circuscrisiù del Whittaker la reönés endèl régn Plantae apò a organìsmi emparentàcc entrà de lùr a la lontàna fés. Endèl ambiènt scentìfich, i taxon ütii i è chèi che i g'hape 'n progenitùr en cümü. Le anàlizi molecolàre del DNA che gh'è stat fat endèi öltem agn, che le g'ha desgarbiàt en lìnee generài, l'àlber filogenétich de la vìta, le ìndica che töte chèle che conosóm come "piànte terèstri" (taxon Embryophyta), "àlghe vérde" (che 'nsèma co le embriòfite le ciàpa 'l nòm de Viridiplantae), àlghe róse (taxón Rhodophyta), e 'n taxon picinì ciamàt Glaucophyta, le g'ha 'n progenitùr cümü, che l'è stat el prìm organìsmo eucariòta a 'ncorporà en cianobatério endèla sò cèlula e isé a furmà 'l prim cloroplàst.
Al dé d'encö l'è chèsto ragrupamènt de organìsmi chèl che vé recunusìt come Plantae endèi ambièncc scentìfich (a le ólte ciamàt "clado Plantae", per vìa che i sò organìsmi i g'ha 'n antenàt cümü, per diferensiàl del "régn Plantae" de la circuscrisiù del Whittaker, circuscrisiù amò doperàda de spès endèi lìber de tèst.).
Divèrsi organìsmi che g'ha i cloroplàst (per ezèmpe le àlghe maròn) i rèsta föra del taxon, perchè i è mìa discendèncc dirècc de chèi che g'ha 'ncorporàt el prim cloroplàst, ma i ha aquizìcc de maniéra segondària, quan che i g'ha 'ncorporàt 'na àlga vérda o 'na àlga rósa 'ndèla sò cèlula, e al dé d'encö isé i è colocàcc endèn quach óter taxon, aisebé che i sàpe eucarioti multicelulàr con cloroplàst.
I nòm alternatìf per el "clado Plantae", che i è Archaeplastida e Primoplantae, i fà riferimènt al fat che 'l sò antenàt l'è stada la prìma piànta sùra la tèra. Per conclùder, a le ólte se ciàma "piànta" töcc i eucariòti coi cloroplàscc, sènsa destènguer se i l'ha encorporàt de maniéra primària o segondària, gnè se i è uni o multicelulàr (per ezèmpe l'è fàcil véder doprà chèsta definisiù de piànta endèi tèsti che tràta de cloroplàsti).
Le piànte le g'ha 3 série de DNA, giü 'ndèl núcleo, giü 'ndèl mitocondrio e giü 'ndèi cloroplast. Le 3 séri de DNA i è stàde dopràde endèla botánica sistemática per ipotizà relasiù de parentéla 'ntra le piànte.
Album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Robert H. Whittaker. 1969. New concepts of kingdoms or organisms. Evolutionary relations are better represented by new classifications than by the traditional two kingdoms. Science 163: 150-160. Entrez Pubmed 5762760


text:
Vèt
Artécol in dialèt arzân
Evoluzione demografica
Vèt (Vetto in italiân) l'é un cmûn ed 1.972 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz, ind l' Apenèin arzân lòungh la vâl d' Èinsa, lé a mezdé e a cîrca 42 chilômeter dal cèinter ed Rèz
Al teritôri[modifica | mudéfica la surzéia]
Quacê ed bôsch, cun soquânti zôni in dóve a gh'é dal bèli vidûdi, praticamèint intâti, a's câten incòra dal persòuni che lavōren la tèra e a mantînen vîvi al tradisiòun ed la civiltê cuntadèina, es prudûs al Grâna, furmàj artigianêl fât in caṣê ed cèchi o mzâni dimensiòun cun un mètod ed lavurasiòun ch ' al s'é mantgûn ind al tèimp, l'é numinêda la prudusiòun e la stagiunadûra 'd insachê nustrân e genuvîn. Incòra cêr i rèst dal pasê, ch ' a's vèden préma ed tót ind la zôna dal cèinter stôrich ed Vèt. Splèndid i bôregh ed l'êlta vâl dal Tasóbi: da Sân Stêven a Pinêt, al Grés cun 'na cà a tòr dal Sincsèint, al castèl ed la Chervara ch' a gh'ermêṣ pôche rèst.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Vèt al tóṣ nòm dal latèin "vectus", ch'al vôl dîr purtê, traspurtê. Per di êter al nòm al deṣîvn dal pusès ed la nôbila râsa rumâna di Vetii o Vectii. Ed sicûr d'urègin rumâna la nòmina ed Vèt, in tèimp indrê, l'êra duvûda a la só puṣisiòun. Pûnt ed paṣag e uniòun tra divêrsi regiòun, in pió cme pôst ed traversamèint ed la Vâl d' Èinsa atravêrs al fiòum cun l'istès nòm; ânch int al medioēv al paèiṣ l'êra un impurtânt pûnt ed pasâg perché l'é insém a la strêda che da Pêrma, pasând da Castelnōv di Mûnt, la purtêva in Tuscâna e, invicivêrsa, al permetîva a i mercânt ed la Luchséia ed rivêr a Milân. La préma vôlta che a's vèd al nòm ed Vèt l'é in un documèint dal 1142, ân dóve al pâsa dal pusès di Canòsa a còl di Dalla Palude. Int al 1188 al pâsa sòt al Cmûn ed Rèz, pó da la secònda metê dal Terṣèint fîn al Sesèint sota a i Terzi pó i Vallisneri pó ed nōv i Dalla Palude. Dal Setsèin, dôp l'andêda só ed soquânt faméj nobiliêri durêdi pôch, l'é pasê sòta a Castelnōv di Mûnt fîn al 1859 quând l'é dvintê Cmûn indipendèint. Al 26 fervêr 1928, só richièsta dal podestê Azzolini, Mussolini al dêva l'arcgnosimèint uficêl al stèma dal Cmûn.
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
(manca):
- Athos Nobili - Vecchia Vetto. Storia, cronaca, tradizioni, immagini. - Reggio Emilia : AGE, 1984.
- Athos Nobili - Vetto : itinerari turistici : immagini d'altri tempi - Reggio Emilia : Age grafica editoriale, 1980.
- Vetto: Guida turistica. - Vetto : Amministrazione Comunale, 1994.
Albinèa · Bagnōl in Piân · Baîṣ · Bibiân · Bresèl · Burèt · Buṣâna · Cadelbôsch ed Sōver · Campagnōla · Campéṣen · Canòsa · Carpnèida · Caşalgrând · Caṣîna · Castelnōv di Mûnt · Castelnōv ed Sòt · Castlarân · Culâgna · Curèz · Fâbrich · Gatâtich · Gualtēr · Guastâla · Ligûnchi · Lusêra · Muntèc · Nuvalêra · Puvî · Quâter Castē · Queriêgh · Ramṣèit · Ré Salṣêr · Rèz · Rezōl · Rôl · Rubēra · Sân Martèin · Sânt'Ilâri · Sân Pôl · Scandiân · Toân · Véla Mnôs · Vèt · Viân · Vsân


text:
Cipru
Teritòri, clima e vegetazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'isùla de Cipru la sa tröva in del Mar Mediteraneu uriental, a 65 km de distanza dala costa türca e a 85 da chèla siriana.
L'isùla la gh'ha una furma slungada da òvest inver est. Ul sò teritòri l'è custitüii da dü cadèn de muntagn, i Pentadautylos (Πevtaδaύtuλoς, c'al vör dì cinch dida) a N e i munt Troodos (Tpόoδoς) a S, cunt in mèzz una pianüra (ciamada Mesarìa u Massarìa); i cost inn pütòost volt dala part del Nort, püssee bass e articulaa in del süd (indué sa tröven i dü gulf de Larnaca e Famagusta).
L'isùla de Cipru l'è metüda a una latitüdin de 35°N e chel fatu chì al g'à inflüenza in sül clima, ca l'è de tipu mediteraneu, pütòost colt e sèch; in dela capitàl, Nicosìa (ca l'è però in de l'internu del paess) la temperadüra media de genaar l'è inturnu ai 14 °C, chèla del mess de lüj l'è de 29 °C. I precipitazziun a borlen giu praticameent dumé in autünn e in invernu, quasi mai in estaa; mediament a inn pütost puch e inn minga assee per l'agricultüra e l'alevament, che defatt a inn pussibil dumé in dii zòn irigaa.
La vegetazziun l'è dunca anca lè minga tròp svilüpada, e l'è fada da praterii sèch in dii pianüür intern, de buscaja mediteranea in dii còost, cunt un quaj sitt quataa de furèsta dumé in dii muntagn.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'isula de Cipru l'è semper stada, fin da l'antichitaa, ul sitt de incunter per un muntun de popul ca viveven in del basin del Mediteran. In dii sécul, g'an vivüü e g'an cumandaa tanti pupulazziun diferent:
- sécul XV-XIII a.C.: culunizada daj Micenee;
- 333 a.C.: cunquistada daj Macedun;
- 295 a.C.: la cumencja a fà part de l'Egitt;
- 58 a.C.: i Ruman, dopu vèghela cunquistada, la tachen insema a la sò pruvincja dela Cilicja;
- 22 a.C.: l'isula la diventa una pruvincja rumana per cünt sò;
- 391 d.C.: dopu la divisiun de l'Imperu Ruman, la passa suta quel d'Urieent;
- sécul VII - VIII - IX: in di chii sécul chì l'isula la passa una quaj völta suta ul dumini de Custantinòpul, una quaj oltra suta i Arabi;
- 1191: Ricardu Cöör de Leun, intant ca l'è dree a cumbatt la III crusada, ga regala l'isula a la familia dii Lüsignaan, ca ga guvernen per i 300 ann dopu;
- 1488: ga riven i veneziaan;
- 1571: a riven i türch;
- 1878: adess l'è la völta dii inglees, che nel 1925 la trasfurmen in colonia;
- 1960: indipendenza daj inglees: Presideent dela Repüblica a l'è l'arcivescuff Makarios III;
- 1974: culp de staat, cumandaa dala Grecja, ca la vöör mètt insema tüta l'isula de Cipru cunt la Grecja: chel tentatiff chì al ga fà girà i ball aj türch ca ga viven in sü l'isula;
- 1975 Dopu ul culp de staat de l'ann prima, i Türch sa refügen in dela part nurdest de l'isula e meten in pè un nööf staat indipendeent, recugnussüü dumé dala Türchìa (Repüblica Türca de Cipru del Nòort);
- macc 2004: Cipru (dumé la sò part greca) al vègn deent in de l'Üniun Eurupea.
Pupulazziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul primm censimeent del 1881 (urganizaa daj inglees) l'à daa un resültaa de 186.000 abitaant, per ul 20% türch. Una stima dela pupulazziun inver la metà del sécul XIX la dava un tutaal de 80.000 abitaant; chel nümer chì l'è ul resültaa de püssee de treseent ann de dumini türch, ca l'à purtà persecüzziun ed emigrazziun (in dela metà del sécul XVI, primm de l'inizzi del dumini dii türch, la pupulazziun l'era stimada vèss inturnu aj 300.000 persun). In de l'epuca rumana la pupulazziun sa diss ca la pudeva vèss adiritüra inturnu al mèzz miliun de abitaant.
Al dì d'incöö la pupulaziun de Cipru l'è furmada al 78% da greech, de religjun cristiana urtudossa; praticameent tütt ul rèst l'è faa de türch, musülman. Ul saldu natüraal a l'è in pusitiff, a diferenza del rèst de l'Europa ucidentaal; la pupulazziun ürbana l'è inturnu al 70%.
Ecunumìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ul setuur püssee dinamich de l'ecumunìa de Cipru l'è ul terziari, custitüii daj cumpaart del türismu, dala finanza (center finanziari off shore e banch), al trafic cumercjaal via maar; al dì d'incöö al cunta per ul 73% del PIL.
Ul setuur primari l'à perdüü impurtanza, vist anca i cundiziun natüraj de ariditaa: sa cultiven cereaj (40% dela süperfiss cultivada), üga, limun, araanz. L'alevameent al riguarda per ul gròss i pecuur e i caver, ch'inn püssee adatt a l'ambieent sècch. Una particularitaa de Cipru l'è la pesca dii spügn.
L'indüstria, preseent dumé in dela part greca, l'è puch svilüpada (cumpaart tèssil e agrualimentaar); gh'è un pu' de indüstria mineraria (sa caten gèss, crumiit, mineraj de fèr e de ram).


text:
Nuedraa
Novedraa (nom ufizial in italian: Novedrate in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de 2 892 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 2,8 km² e ona densità de 1 033 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Carimaa, Figin, Lentaa (MI) e Marian.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Nuedraa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont
Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, conossu anca domà 'me Auguste Marmont (Châtillon-sur-Seine, 1774-1852) l'è staa on general frances.
Offizial de artijeria, l'ha combattuu a Tolon e Magonza, prima de vess ciamaa del Napoleon per la campagna d'Italia del 1796, e poeu in quella d'Egitt, indove l'è staa promoss general.
In del 1800 l'ha tolt part a la Battalia de Marengh; in del 1804 l'è staa promoss maresciall e l'ann dopo a l'era al comand del Segond Corp d'Armada che l'ha combattuu a Ulma.
Spedii in Dalmazia l'è staa nominaa duca de Ragusa, per avè scasciaa foeura i Russ de quella città.
In del 1809, dopo de la battalia de Wagram, l'è andaa innanz a segutà i Austriegh che scappaven e l'ha ris'ciaa gross: l'è staa salvaa del rivà di rinforz.
In del 1811 l'ha combattuu in Portogall e Spagna e l'è staa ferii in de la Battalia de Salamanca. L'è tornaa a combatt in del 1813 e l'ha tolt part de Lützen, Bautzen, Dresda, Lipsia e Hanau. L'ann dopo l'ha ben combattuu in de la Campagna de Francia, ma l'è staa critigaa per la sconfitta de Laon.
Insema al Mortier e al Moncey l'è staa vun de quei che s'hinn renduu ai Leaa, e durant i Cent Dì l'è staa fedel al re Luis XVIII.
Dopo de Waterloo, l'è staa tra quei che hann votaa per fà fusilà el Michel Ney. L'ha segutaa a vess fedel ai Borbon e per quest, dopo la Rivoluzion del 1830, l'è staa costringiuu a l'esili, per tornà mai pù in Francia. Quest perchè lì ormai el sò nomm l'era venguu on sinonim de "traditor".


text:
- Home /
- Newbridge Vintage Round Stones Earrings, Silver / Clear
Newbridge Vintage Round Stones Earrings, Silver / Clear
Gorgeous Earrings from the Newbridge Vintage Collection which includes Pendant, Bracelet, Necklace and Brooch in the Round Stone Range.            Silver plated               Protective anti tarnish layer               Centre clear cubic zirconia stone setting               Titanium posts                Sterling silver butterfly backs.               Presented in a Newbridge Silverware Vintage style gift box.               Dimensions: 12mm x 14mm x 5mm.               For hygiene reasons Earrings cannot be exchanged.               Boxed Product Weight: 25 grams
NEWVE35WHNewbridge Vintage Round Stones Earrings, Silver / Clear
€ 30.00


text:
Allan Kardec
Allan Kardec (Liun, 3 d'utùber 1804 - Paris, 31 de márs 1869) a l'è el pseudònim del Hippolyte Léon Denizard Rivail.
El fa i sò primm studi a Liun e i fa sù a Yverdon in Svizzera, a l'istitut del famos professor Pestalozzi, cognossuu per vess vun di pussee respetaa center d'insegnament de tutta Europa, e per el qual hinn passaa famos intellettual de quell'epoca.
El se dedica a fond a la linguistica, e 'l parla correttament todesch, ingles, spagnoeu e olandes.
De retorn a Paris, el fonda là on istitut d'insegnament somejant a quell d'Yverdon.
El pubblica sossenn liber:
- Le Livre des Esprits (1857)
- Le Livre des Médiums (1861)
- L'Évangile selon le Spiritisme (1864)
- Le Ciel et L'Enfer (1865)
- La Genèse (1868).
In del 1854 a 50 agn, el sent parlà per la prima voeulta del fenòmen di tavol giratòri; el 18 april del 1857 el pubblica Le Livre des Esprits ("El liber di Spirit"), per el qual al è cognossuu incoeu.
I sò investigazion in del territòri del spiritismo el pòrten a cambiàss el nòmm de Hippolyte Leon a Allan Kardec, dòpo vesses recordaa d'ona vida anterior in de la qual el gh'aveva quest nòmm chì.


text:
Pescara
Pescara (Aternum en latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de l'Abruzzo, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Pescara 'l g'ha presapóch 115.197 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 3491 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chieti (CH), Francavilla al Mare (CH), Montesilvano, San Giovanni Teatino (CH), Spoltore.
Enfìna al 1927 el teretóre del cümü de Pescara del dé d'encö l'ìa spartìt 'ntra du cümü diferèncc: chèl de Pescara, a sud del fiöm omònimo, l'ìa sóta la pruvincia de Chieti, e chèl de Castellammare Adriatico, a nord del fiöm, che 'l restàa sóta la pruvincia de Teramo. Dòpo de l'ünificasiù dei dù cümü gh'è stat istitüìt apò a la Pruvincia.


text:
Giuseppe Impastato
Giuseppe Impastato, piö cunusìt col nòm de Peppino (Cinisi, 5 de zenér del 1948 - 9 de màgio del 1978) l'è stat 'n ativìsta italià empegnàt endèla lòta cùtra la mafia. L'è stat copàt dei mafiùs condèna bómba piasàda sóta 'l sò còrp, ligàt söi binàre de la ferovìa.
Biografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giuseppe Impastato l'è nasìt a Cinisi, endèla pruvincia de Palermo, ai 5 de zenér del 1948, de 'na famìa de mafiùs: sò pàder Luigi l'ìa stat mandàt al cunfì sóta 'l fascìsmo, el sò zìo e dei óter parécc i ìa mafiùs e 'l chignàt de sò pàder l'ìa 'l boss Cesare Manzella, saltàt pelària pò a lü söndèna Alfa Romeo Giulietta endèl 1963.
I rèscc del sò zìo i éra stàcc troàcc ensìma a dèle piànte de limù a sentenér de méter de distànsa del büs fat de l'espluziù. Peppino l'ìa restàt traumatizàt e l' gh'ìa dit: « Éla stàda la Mafia? se l'è stàda la màfia alùra mé ghe faró la guèra töta la vìta… » [1].
Amò de s•cèt, el gh'ìa tacàt béga cól sò bubà, che 'l l'ìa casàt vià de cà. Isé, 'l g'ha ambiàt la sò atività pulitico-cültüràla antimafiùza e 'ndèl 1965, el g'ha fondàt el giornàl L'idea Socialista, e 'l g'ha aderìt al PSIUP (« Partìt Socialìsta Italià de l'ünità Proletària»). A pàrter del 1968, el g'ha dirigìt le atività dei grùpi de la Nöa Sinìstra. El g'ha dirigìt apò a la lòta dei contadì espropriàcc ai tép de la custrusiù de la tèrsa pìsta de l'aeropórt de Palermo (söl teretóre del cümü de Cinisi). El g'ha fat atività apò a 'n favùr dei operài e dei dizocupàcc.
Endèl 1975 el g'ha furmàt el grùpo Musica e cultura que 'l gh'ìa l'obietìf de organizà manifestasiù cültüràle: müzica, teàtro, dibàtiti, ecc. Endèl 1976, el mèt en pé Radio Aut, 'na ràdio endependènta e autofinansiàda. El progràma piö scultàt l'ìa Onda pazza (ónda màta), 'na trasmisiù satìrica endóche 'l tiràa 'n gir pulìtich e mafiùs e 'l ciamàa Cinisi col nòm de Mafiopoli. Con chèsta trasminsiù el denunciàa i afàre mafiùs de Cinisi e de Terrasini, en particolàr el mitìa 'n piàsa le tràme del « padrì » locàl, el boss Gaetano Badalamenti che 'l lüminàa mai per nòm ma 'l ghe dàa 'l scötöm de Tano Seduto. Chèst'öltem el gh'ìa 'n ruòlo de prim pià endèi tràfich internasiunài de dróga.
Però, apò a se i fàa töta chèsta atività antimafiùza, Peppino e i sò sòci i ìa cunsideràcc dei elemèncc de distürbo per le autorità del paés. Giovanni, el fredèl de Peppino el g'ha dit 'na ólta deànti a la cumisiù antimàfia italiàna che: « Sömeàa che 'l Badalamenti l'ìes apresàt dei carabiniér perchè l'ìa coét, ghe piazìa discùter e se püdìa cöntà sö de lü. L'ìa compàgn che se 'l Badalamenti el ghe fàes en piazér a das de fà perchè a Cinisi, che l'ìa 'n paés piötòst coét, sücidìes negót. I ünich problémi sérem nóter, èco chèl che i pensàa i carabiniér. Quan che gh'ìe ocaziù de parlàga 'nsèma a giü de lur, me parìa che l'ìes 'na 'mpresiù cundividìda de töcc che Badalamenti l'ìa 'n gentleman e che nóter sìem chèi che creàa i problémi. » […] « De spès g'hó ést i carabiniér nà atùren a brasète cól Badalamènti e i sò sòci. Se pöl mìa ìga fidùcia endèle istitüsiù quan che se èt la pulisìa 'na a brasète coi mafiùs»[2].
Peppino el gh'ìa capìt el perìcol che 'l reprezentàa 'l Badalamenti e chèsto el gh'ìa capìt bé 'l perìcol che 'l reprezentàa Peppino Impastato[3]. Le upiniù de Peppino i ìa dré a nà tròp en gir perchè la Mafia i a lasàes nà 'n nacc. Par che sò pàder el gh'ìes pröàt a prutigìl ma 'ndèl 1977 pò a lü l'è mórt catàt sö de 'na màchina.
Endèl 1978, el s'ìa candidat endèla lìsta de Democrazia Proletaria (en partìt de estréma sinìstra) a le ilisiù del cümü. L'è stat copàt la nòt tra l'8 e 'l 9 de màgio del 1978, endèla campagna eletoràl. L'è stat picàt de bröt e pò l'è stat ligàt söi binàre condèna càrica de dinamìte sóta e pò l'è stat fat saltà pelària. L'ìa 'l stès dé che a Roma i gh'ìa troàt el còrp de Aldo Moro en via Caetani. Du dé dòpo, i eletùr de Cinisi i l'ha votàt e iligìt aestès.
En prensépe le autorità le gh'ìa pröàt a fa créder che Peppino l'ìes saltàt pelària 'ntàt che l'ìa dré a preparà 'n atentàt a la ferovìa, ma piö tàrde gh'ìa saltàt fò 'na lètera, che la gh'ìa de éser stàda scriìda del Peppino e che la püdìa fà pensà a 'n suicìdio. Envéce a la fì, gràsie a la atività de sò fredèl Giovanni e de sò màder Felicia Bartolotta, che la g'ha troncàt ògna relasiù coi sò parécc ligàcc a la Mafia, e i sò sostenidùr del Centro Sicilià de Ducumentasiù, piö tàrde cunusìt come Centro Impastato, fondàt a Palermo endèl 1977, s'è püdìt demostrà la responsabilità de la Mafia endèl crìmen.
Bibliografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Felicia Bartolotta Impastato, La mafia in casa mia, intervìsta có Anna Puglisi e Umberto Santino, La Luna, Palermo 1986, 2000
- Salvo Vitale, Nel cuore dei coralli. Peppino Impastato, una vita contro la mafia, Rubbettino, Soveria Mannelli 1995
- Umberto Santino, L'assassinio e il depistaggio. Atti relativi all'omicidio di Giuseppe Impastato, Centro Impastato, Palermo 1998
- Peppino Impastato: anatomia di un depistaggio, Rapórt de la Cumisiù parlamentàr anti-mafia prezentàt de Giovanni Russo Spena, Editori Riuniti, Rome 2001
- Giuseppe Impastato, Lunga è la notte. Poesie, scritti, documenti de Umberto Santino, Centro Impastato, Palermo 2002
- Anna Puglisi – Umberto Santino, Cara Felicia. A Felicia Bartolotta Impastato, Centro Impastato, Palermo 2005
- Augusto Cavadi, en Gente bella. Volti e storie da non dimenticare (Candida Di Vita, Don Pino Puglisi, Francesco Lo Sardo, Lucio Schirò D'Agati, Giorgio La Pira, Peppino Impastato), Il Pozzo di Giacobbe, Trapani 2004.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Condividevo ma non ho avuto lo stesso coraggio... Interview avec Giovanni Impastato, Girodivita, Mars del 2004.
- ↑ Estràt del rapórt de la cumisiù antimàfia söl càzo Impastato
- ↑ Estràt del rapórt de la cumisiù antimàfia söl càzo Impastato
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Centro sicilià de docümentasiù “Giuseppe Impastato”
- peppinoimpastato.com
- I cento passi Cìne sö la vìta e la mórt de Peppino Impastato.Nassüü in Sicilia


text:
Caseli Lüràni
Caséli Lürani o le Casele (Caselle Lurani in Italian) l'è un paés al center de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 3 059 abitant (dàto del Dic 2015 [1]), in del més fra el Lamber e el Lamber Meridunál. L'é al cunfìn fra la Pruìncia de Lod e quela de Pavia
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'é stai pruprietá di Visconti, che l'hann dái ai Trivulzio (secul XIV), che a só volta ghe l'hann dái ai Lurani in del 1647. L'é dai só ültim cunt che el se ciama pròpi Caséli Lürani.
Ecunumìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'agricultüra l'è la princuipal funt de laurá, anca se gh'é una qual azienda e de le imprese artigiane. La magiùr part de la gent, la va a laurá a Milan.
Cultüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El castell, trasfurmád in Palási Lürani a metà del sécul XVII; la cesa de Santa Caterina, del sécul XVI; la cesa de Maria Bambina, a Calvensán.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Caseli Lürani l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
13 05
Ol dé 13 de magio l'è 'l 133 ( 134 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 233 dé a finí l'an.
Ul dí 13 de magio al è ul dí da pòost 133 ( 134 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 233 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1912 - Barcelona: s'al pöblega ol pröm nümar del setmanari "La Trala".
1833 - Londra: Fèlix Mendelssohn al met in sena la sò Sinfonia Italiana dirisint personalament la Orchestra Filarmònega de la sità.
1981 - Roma: Mehmet Alí Agca al atenta contra la vita del papa Gjuà Paol II a la plassa de Sant Péir.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1916 - Madrid: Albert Martorell, porter de futbol Català.
1914 - Lafayette (Alabama, SÜA): Joseph Louis Barrow, cognossit come Joe Louis, boxadur Stadünindench, campiú del mont.
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Zagabria
Zagabria (Zagreb in cruat; Zagabria in italian; in tudesch, düranta l'Imperi d'Austria, Agram; Zágráb in üngheres) a l'è la capital de la Cruazia.
A l’è anca la prima cità de la Cruazia per pupulaziun, cun 784.900 abitant (2007).
Geugrafia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Zagabria la se tröa al nord-ovest de la Cruazia, in del toch de süd-ovest de la piana de la Panònia.
Cità gemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Zagabria a l'è gemelada cun:
- Magunza, Germania
- San Pederburgh, Rüssia
- Tromsø, Nurvegia
- Kyoto, Giapun
- Cracovia, Pulonia
- Lisbuna, Purtugal
- Pittsburgh, Stat Ünì d'America
- Shanghai, Cina
- Budapest, Üngheria
- Viena, Austria
- Sarajevo, Bosnia e Erzegovina
- Lübiana, Sluenia


text:
UNESCO
L’UNESCO (a s lèś /juːˈnɛskoʊ/ in inglés) 'l è n'urganiśasiòṅ mundiàla misa in pē al 16 ad Nuvémbar dal 1945 ch'la s fà càrag ad tgnir a drē a 'l patrimòni culturàl dal mónd ch'a gh'è bèla e a purtàr avànti l'educasiòṅ, al siénsi e la cultùra. Al léngui ch'i dróan uficialmènt i èṅ 'l Ingléś, al Cinéś, al Francéś, 'l Àrab, al Spagnôl e al Rus.
'L è 'l acrònim 'd United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization ch'a vōl dir Urganiśasiòṅ di Paéś Unî par l'Educasiòṅ, la Siénsa e la Cultùra.
I èṅ mémbar dl'UNESCO (a 'l Utóbar dal 2011) 194 paéś più 7 mémbar śuntâ. Al sò quartēr generàl al s cata a Parì e al gh'à anc ssanta ufìsi regiunài stramnâ par tut al mónd.
Òṅ di còmpit dl'UNESCO 'l è quél ad tiràr śò na lista di patrimòni mundiài dal gèn'r umàṅ cuma l'è la Piàsa Granda ad Mòdna in dua a gh'è la Ghirlandèina o Frara cuma sità d'l Arnasamènt.
Da 'l 2009 la sò presidénta l'è la bùlgara Irina Bokova.
L'UNESCO l'à patî da spés di daspèt da part di Stat Unî (e anc dal Régn Unî) parchè i pinsàvan ch'la fus 'n òrgan in dal maṅ di cumunìsta e di paéś dal tèrs mónd, druâ par tiràr-'g adòs dal dascrédit. Gl'Americàṅ i s èṅ acsè tirâ via in dal 1984 par pò turnàr in dal 2003. Quànd pò al 31 'd Utóbar dal 2011 l'UNESCO l'à 'rcgnusû fra i sò mémbar anc la Palestìna, chi lōr, insém a Iśraēl, i aṅ tacâ a tgnir férum bèsi e finansiamènt.


text:
Usedom
Usedom (polacch: Uznam, Véned Uznjöm/Uznjom) a l'è on'isoletta del Mar Baltegh, al confin in tra la Germania e la Polonia.
La se troeuva in de la laguna de Stettin, in de l'estuari del fiumm Oder. La gh'ha ona superfis de 445 km quadraa, di quai 373 in Germania e 72 in Polonia.
La città todesca principal a l'è proppi Usedom, intant che quella polacca a l'è Świnoujście.
L'è semper partegnuda a la Germania, anca se 'l sò nomm a l'è de origin slava. Dopo la II Guerra Mondial l'isola l'è stada spartida in tra i duu Statt.


text:
Pétalo
El pétalo l'è giü dei elemèncc che fùrma 'l fiùr de le Angiospermae.
L'è l'evulusiù de 'na fòia che 'ndèl cors del tép la s'è trasfurmàda e che, ensèma ai óter elemèncc la fùrma la coròla de 'n fiùr.
Caraterìstiche[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La part piö strèta del pétalo – chèla che se 'nserés endèl resetàcol — l'è ciamàda öngia, envéce la part piö làrga, che se dèrf envèrs l'estèrno, la g'ha nòm de làmina o lèmbo. A la bàze del pétalo se tróa de spès el netàre, 'na ghiàndola che la böta fò 'l nètare.
El pétalo el pöl vìga divèse fùrme e culùr (chèi che tìra al vért i è ciamàcc pétali sepalòidi); a tocàl el par vülüdàt (per vìa de la prezènsa de la papìla) e sitìl; pöl capetà però che 'n sèrte zèner el sàpe carnùs o sedenò fì fì.
L'ensèma dei pétali el g'ha la funsiù de protèger i stam e i pestéi (le parcc fèrtii del fiùr) e i è per vìa del sò culùr, 'na atrasiù per i insècc che i rènt pusìbol l'impolinasiù per la reprudusiù de la spéce.


text:
Alba (CN)
Alba (en piemontés: Alba) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha 31 352 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 54 km² e 'na densità de 581 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Barbaresco, Benevello, Borgomale, Castiglione Falletto, Corneliano d'Alba, Diano d'Alba, Grinzane Cavour, Guarene, La Morra, Monticello d'Alba, Piobesi d'Alba, Roddi, Serralunga d'Alba, Treiso, Trezzo Tinella.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Don Camél
Artécol in dialèt arzân
Don Camél (nòm intēr in italiân e quêşi mai druvèe Don Camillo Tarocci) l'é un persunâg leterâri inventê da Giovannino Guareschi, cme prutagunésta – insèm a l'amîgh-nemîgh Pepòun - ed 'na sèria ed rumânz in dó l'é al prêt ed Bresèl, un paeşèin in rîva al Po, fantâstich mudèl ed la realtê cuntadèina italiâna dal dôp guèra.
Al j avintûri ed Don Camél nâsen insém al giurnēl da réder Candido, fundê, insèm a Giovanni Mosca. Avintûri ch' a vînen mési insèm da l’ istès Guareschi , tânt tèimp dôp, in sèt lèber in dó sōl i prém trî publichê quând Guareschi l’ēra incòra al mônd.
Dimòndi famôş al grôs póblich italiân e francèiş (ch'l’ arcgnòs cun la fâcia ed Fernandel) ind al riusî adatamèint pr’al cìnema, al Don Camél ed Guareschi al gh'à mìa l'âria del pretèin tranquél apèina gnû fôra dal seminâri, mó al pêrla diretamèint cun al Crést 'd l'altêr (ch'al rispònd) e l'é bèin cuntèint ed risôlver a la só manēra – cun al tirêr a l'ucaşiòun ânca 'na quêlch e-scrâna - al discusiòun pió vîvi.
Al cèinter di pinsêr ed Don Camél l’é, per fôrsa, Pepòun (al nòm "vèira" l'é Giuseppe Bottazzi, interpretê da Gino Cervi), Séndech ed l'aministrasiòun comunêla ed sinéstra e segretâri ed la sesiòun dal PCI dal pôst. La buntê dal spîrit, ind la vâl dal grôs fióm, la s’ amzûra ed mèj ind i mumèint ed necesitê. Éco alōra turnêr l'intèişa quând l'aversâri l’é in perécol, quând l'aluviòun la mèt a dûra prôva l'intēr paèiş, quând la môrt la pôrta via 'na persòuna chêra.
Materiêl pr'andêregh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]
- Ivanna Rossi, Nei dintorni di Don Camillo. Guida al "Mondo Piccolo" di Guareschi, Rizzoli, Milano 1994 ISBN 8817111902
- Riccardo F. Esposito, Don Camillo e Peppone. Cronache cinematografiche dalla Bassa Padana 1951-1965, Le Mani - Microart's, Recco, 2008 ISBN 9788880124559.
Collegamèint estèren[modifica | mudéfica la surzéia]
Artéccol in dialètt mudnés
Don Caméll (ciamê in italiân Don Camillo) l'è un persunag' leteràri criê da Giovannino Guareschi, cmé co-prutagonésta - insìma all'amigh-nimich Pepòun - ed 'na sèria ed rumânz in d'i quèli l'è al prê ed Bressèll, un paesîn cécch in riva al Po idealmèint paradigmàtich d'la realtê rurèl italiàna del dop guèra.
Di mòndi famôs al grànd póblich italiân (c'al identìfica cun la fàsa ed Fernandel) per la riussìda riduziòun cinematogràfica, al Don Caméll ed Guareschi al n'gh'à brisa l'èria del pretèin tranquéll apèina usî dal seminàri, mo al ciacàra diretamèint cun al Crést d'l'altèr (c'al rispònd) e l'è bèin cuntèint ed risòlver a sô môd - tiránd all'ocurèinsa qualche scràna - anch i discussiòuni pió acési.
Al sèinter d'i pinsér ed Don Caméll l’è, inevitabilmèint, al Séndech Pepòun (al quèl al-s'ciama "realmèint" Giuseppe Bottazzi, interpretê da Gino Cervi), a chép ed l'amministraziòun comunêl comunésta e chép d'la lochèla seziòun del PCI.


text:
Jalta
Jalta, cognossuda anca 'me Yalta (ЯлTa/Jalta in ucrain, russ e tater de Crimea) l'è ona città de la Crimeja cont ona popolazion de 135.000 abitant. Incoeu l'è sòtta 'l controll de la Russia, ma l'Ucraina la reclama el controll del territori.
Cuntegnüü
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Jalta la se troeuva in de la Repubblega de Crimea, in sù la costa del Mar Negher. L'è traversada di fiumm Derekoj e Ucian-su.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'esistenza de Jalta l'è stada regordada per la prima volta in del XII secol de on esplorador arab, che l'ha cuntaa sù che l'era on port di Bizantin, indove che viveven soratutt di pescador. On bell moment el paes l'è entraa dent a l'imperi colonial genoves, e al temp l'eva cognossuu 'me Etalita o Galita. I Ottoman hann brancaa la Crimea in del 1475, e l'hann fada vegnì ona specie de statt mezz indipendent, sotta el regn de on khan: però inveci Jalta l'era dent al domini dirett di Turch, in del vilayet de Kefe (Feodosija).
In del 1783 gh'è rivaa i Russ, prima del rest de la penisola (ciappada depos la guerra 1787-1792).
In del XIX secol Jalta l'è diventada on post indove i Russ andaven a fà i vacanz: tra i gent che gh'è andaa a troeuvom Tolstoj e Čechov. El zar Lissander II el gh'aveva la soa villa lì arent, a Livadija.
Ma Jalta l'è vegnuda famosa e importanta in tutt el mond perchè l'è staa lilinscì che in del 1945 s'hinn incontraa Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt e Josif Stalin per parlà de come la saria dovuda vess l'Europa dopo la fin de la II Guerra Mondial; per on quaivun, l'è staa lì che l'è scominciada la Guerra Freggia.
A Jalta l'è anca mort el Palmiro Togliatti (21 agost del 1964), capp del Partii Comunista Italian.
Gemellagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Rodi, Grecia.
- Nizza, Francia.
- Italia:
- Baden-Baden, Germania.
- Batumi, Georgia.
- Galac, Romania.
- Fiumm, Croazia.
- Margate, Regn Unii.
- Santa Barbara, Statt Unii.
- Xaçmaz, Azerbaigian.
- Sanya, Cina.
- Ulan Ude, Russia.


text:
Treviöl
Treviöl l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de l'ólta pianüra bergamasca sö la ria a drécia del Brèmb.
El g'ha 'na popolasiù de 10 682 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 8,4 km² e 'na densità de popolasiù de 1 272 ab./km²
L'è 'nzemelàt co la cità de Łęczna (Polònia). Öna di sò frasiù, Albegn (Albegno/Albègn) on temp l'era ü cümü 'ndependent ('nfina al 1928).
Ol paìs l' se tróa a 6 km de la sità e a 225 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Bunàt Sura, Bunàt Sóta, Cüren, Dàlmen, Lai.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Treviöl l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
9 settimane e ½
9 settimane e ½ (Nóṿ stmani e mèś) 'l è 'n film eròtic americaṅ dal 1986 'd Adrian Lyne girâ tut a New York e dvintâ famóś p'r al sò erutìśum patinâ. 'L atōr pòran Ron Jeremy 'l à dâ di cunsìli p'r al séni più spurcacióni.
Al film 'l à muciâ sù sōl 7 migliòṅ ad dòlar in di Stat Unî a frònt dna spéśa ad 17 migliòṅ ma al s è arfàt dimóndi bèṅ in dal rèst dal mónd rivànd a ciapàr-an sènt migliòṅ.
La culòna sunóna, scrita par Jack Nitzsche, la gh'à dènt'r anc di braṅ ad Stewart Copeland, John Taylor di Duran Duran, Devo, Bryan Ferry, Devo, Eurythmics, Jean Michel Jarre e Joe Cocker che chè al canta You Can Leave Your Hat On, druàda in dal méntar che la Kim Basinger la s cava śò.
Sunt
John Gray (Mickey Rourke), un pès grôs ch'al lavóra a Wall Street, e Elizabeth McGraw (Kim Basinger), na dóna divursiàda ch'la fà la galerìsta a New York, i s cgnósan un dè in un negòsi ad Chinatown ch'al vénd di pui aròst e i tàcan a frequentàr-as, miténd in pē un rapòrt eròtic dimóndi difìcil in dua John al la pòrta in du al vōl lò faghénd-ag far quél ch'a gh vèṅ in mènt.
L’Elizabeth la taca a 'ndàr fóra ad tèsta sèg, cun anc al risć ad dvintàr un putòć in dal sò maṅ. Quànd la cgnós al pitōr Farnsworth (Dwight Weist), 'n óm dal tut difarènt da c'l àtar, la taca a 'rvultàr-as in di sò cunfrònt, anc parchè in cal méntar la vèṅ a savér che lò al pésca da spés da far dal sès a pagamènt.
Dòp avér pasâ incóra na nòt bujénta sèg, lē la dà 'n taj a la relasiòṅ, duràda in tut nóṿ stmani e mèś, e la tórna cun al làgarmi a i òć a 'l sò lavōr in galerìa méntar John, ch'al n è briśa bòṅ ad dir-ag quél ch'al sènt par lē, 'l armàṅ in dal sò apartamènt sénsa psér far gnint par ciamàr-la indrē.


text:
Stamp:Drit ëscadù
{{{Tìtol}}} Sta figura-sì a l'é stàita creà an Italia e adess a resta ëd domini pùblich, për via che sò drit d'autor a son scadù. Conforma a la Laj n.633 dij 22 d'Avril dël 1941, peui modificà da la Laj n. 128 dij 22 ëd Magg dël 2004, artìcoj 87 e 92, le fotografìe an general quand a resto nen artìstiche, le riprodussion d'euvre d'art figurativa e ij fotograma dle pelìcole dël cine a ven-o ëd domini pùblich a anandiesse dal prinsipi dl'ann solar ch'a-i ven dapress ai vint agn da 'nt la data ëd publicassion.


text:
Limoux
Limoux (in ucitan e catalan: Limós) l'è 'na cità franséza de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. L'è capolöch del cantù omònim e del circondàre (arrondissement) de Limoux. L'è sota-prefetüra del dipartimènt de l'Aude.
La g'ha 'na popolasiù de 10 155 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 32,41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 156 méter a 'na altèsa màsima de 740 méter söl leèl del mar.
Cultüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La citadìna de Limoux l'è famùza per el sò Carneàl töt particolàr che 'l düra tré més, da zenér a mars.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Limoux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Neckertal
Neckertal a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 49.03 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4097 abitant.
El cumün de Neckertal al se tröva a una altitüden de 660 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Oberhelfenschwil, Wattwil, Hemberg, Degersheim, Ganterschwil, Lütisburg, Schwellbrunn (AR), Schönengrund (AR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'è staa isitüii in del 2009 de la fusion de i cumün de Brunnadern, St. Peterzell, e Mogelsberg.[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz published by the Swiss Federal Statistical Office accessed 14 January 2010
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Neckertal in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Brunnadern in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Mogelsberg in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Saint-Oyen (AO)
Saint-Oyen l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 212 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bourg-Saint-Pierre (CH-VS), Etroubles, Gignod, Saint-Rhémy-en-Bosses.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sëmnoma nòstre smens!
Ël materialism e l’avidità a son le carateristiche specifiche dl’umanità, da quandi che a l’ha ancaminaje ‘l sécol passà fin-a al dì d’ancheuj, sensa ecession.
Parlanda dë smens con ij mé amis e avsin, am ven da pensé che prest i saroma obliga d’andé a modifiché cò l’evangeli ‘d san Maté...
«Gesù a l’ha dije: un campagnin a l’é surtì për sëmné. E antant ch’a sëmnava, na part ëd la smens a l’é calà arlongh la stra, andoa ch’a son rivaje j’osej e a l’han mangiala. N’autra part dë smens a l’é calà an s’un teren giairos, andoa ch’a-i era pòca cotura....» Cost paisan ëd doimila agn andré a andava nen a caté la smens da dla dël Gran Baciass.
La predica
Cost artìcol, che a l’ha l’aira ‘d na bon-a predica, a l’é frut ëd costa meditassion: an sinquant’agn, ij campagnin a son fasse porté via le smens. Le smens a son la richëssa dla tèra, proprietà ëd Nosgnor Iddìo, e a son stà regalà a gratis ai contadin che a l’han sempre cujije ant ij sò camp, për pianteje l’ann dapress. E sonsì da vàire mila agn. E gnun a l’é mai mòrt ëd fam.
S’i stoma atent, i voghima che da sinquant’agn a rivé fin-a adess tuta la ròba a l’é pien-a ambalà ‘d malatìe, e a l’han fane chërde che pì gnente a peul nasse se la smens a l’é nen passà andrinta a le fabriche.
Sinquant’agn andré, an Italia a j’era pen-a finije la guèra, un pòch come an Iraq adess, e (varda cas) coj che a l’avo fà s-ciopé la guèra e peuj vagnala a son jë stess dl’Iraq d’adess. A l’han tacà, con sò agiut alimentar e agrìcoj, a masenté le materie prime ëd nòstr pais. Pian pian, con l’economìa ben studià, a l’han fane gavé le puntà e le gabie dla meira, për gavene l’autonomìa d’avèj nòstre smens an ca, e dovreje a fé polenta e mangim sensa dovèj caté gnente. Adess che la ròba a smija ch’a vala pì gnente, i tacoma a rendisse cont che tute le gròsse fabriche dë smens a son masentà da le sòlite famije ‘d Merican (varda cas), e che noi i soma diventà obligà a caté sempre le smens da lor (dasnò a-i nass pì gnente); sensa parlé dle maisin-e, che mai come adess a son stà indispensabile për coltivé fruta e vërdura.
La vita as cata nen
Ël muliné ëd Corgnan a paga 35 euro al quintal la meira d’eut file sëcca, e as peulo cheuje 10-12 quintaj për giornà, che vardand da la mira econòmica a fà ciapé tanti sòld come col bes-ciass ëd meira moderna àuta tre méter, che a ciucia tuta l’eva dij camp, che a sa ‘d van e che as peul nen mangesse. E se veule prové a angrassé le bes-ce - polastr bocin e crave - con la meira d'eut file, i podrai voghe che a ven-o bele lustre, ben grasse e ëd bon imor; e se veule, i peule ciapé ant ël sach un chilo dla vòstra farin-a, rivé a ca da vòstra fomna e dije: «Monica, buta sonsì a cheuse ansima al potagé che ancheuj i mangioma nòstra polenta». La polenta ch’a ven dai nòstri camp, andrugià con ël nòstr liam, piantà con le nòstre ziamente, cola che ‘t vai dontré vòlte dla sman-a për voghe se a “fà fila”, arcaussà e cudìa come na masnà.
Mangé toa ròba
E mentre ch’it mange toa polenta, che a ven da toa tèra, che a sarà ‘d sicur la ròba pì bon-a dël mond, it pense ch’i l’oma faje tròpi pastiss a costa tèra, për fé an manera ch’a rendèissa sempre pì tant, për ciapé sempre pì tanti sòld, e che adess costi sòld, un bel dì, a vniran a valej pì gnente, e noi i saroma sensa smens, sensa polenta, sensa farin-a, sensa forn për fé ‘l pan... Bela campagna!
Speroma ant la divin-a providensa? Nò, ròba veja costa! Speroma che ij merican a fasso nen saré col supermarket davsin a ca, andoa che a-i riva tute le ròbe pì bon-e dël mond, da le banane al salmon dël Cile. Beica ‘l bale dël forn e dla polenta: adess i soma diventà modern!
Batista
Copiright "Gazetta d'Alba" 2010
Leggi il resto del articolo......
giovedì 29 aprile 2010
La gran-a dle gran-e
Etichette: batista, gazzetta d'alba, gopiedmont, La smens, piemontèis
Iscriviti a: Post (Atom)


text:
Trarich
Trarich (Traregh in Piemuntes; Trarego Viggiona in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 392 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 18,8 km² e ona densità de popolaziun de 21 ab./km².
El paes el se tröva arent al Lagh Magiur, l'è tacaa ai cumün de Vran, Caner, Canöbi (VB), Falmènte e Ugebi. El gh'ha dò fraziun: Chej e Vigiona. El 25 febrar 1945 a Trarich hin staa cupaa dai fascista des person, düranta quel che l'è staa ciamaa Strage de Trarich.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Trarich l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
1Rü yexguma tupauca ga taxü̃newa ínaxũũxgu ga Ngechuchu, rü norü ngúexü̃gü naxca̱x naxĩ. Rü ñanagürügü nüxü̃: —Dücax, Pa Corix, ñuxãcü nimexẽchi ya daa tupauca ya taxü̃neãrü ĩpatagü —ñanagürügü. 2Natürü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Pema nüxü̃ pedaugü ya guxü̃nema ya yima tupauca ya taxü̃neãrü ĩpatagü. Natürü pemaã nüxü̃ chixu rü aixcüma guxü̃nema ya daa ĩpatagü rü tá nagu napogüe. Rü naxtapü̱xarü nutagü rü taxucütáma nügüétü naxüxüra, rü bai ya wüxi —ñanagürü. 3Rü ñu̱xũchi guma Ma̱xpǘne ga Oríbunecügu ãẽ́ganewa naxĩ. Rü yexguma guma ma̱xpǘnewa nato̱xgu ga Ngechuchu rü norü ngúexü̃güxicatama naxü̃tawa naxĩ na noxrüwama nüxna nacagüexü̃ca̱x. Rü ñanagürügü: —Tanaxwa̱xe i tomaã nüxü̃ quixu na ñuxgu tá nangupetüxü̃ i ngẽma nüxü̃ quixuxü̃. ¿Rü ṯacü tá nixĩ i norü cua̱xruü̃ i nawa nüxü̃ tacuáxü̃ i ñuxgu tá wena núma na cuxũxü̃ rü tá na nagúxü̃ i naãne? —ñanagürügü. 4Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃: —¡Pexuãẽgü na taxúema pexü̃ womüxẽẽxü̃ca̱x! 5—Erü muxũchixü̃ i duü̃xü̃gü tá ínangugü, rü chaugu tá nügü nicu̱xgü rü tá ñanagürügü: “Choma nixĩ i Cristu”, ñanagürügü tá. Rü muxũchixü̃ i duü̃xü̃güxü̃ tá nawomüxẽẽ. 6—Rü tá nüxü̃ pexĩnüẽchiga na nügü naḏaixü̃ i ñuxre i nachiü̃ãnegü rü nügü na nadaixchaü̃xü̃ i togü i nachiü̃ãnegü. ¡Natürü tãũtáma ngẽmaca̱x peḇaixãchiãẽgü! Erü woetama ngẽmaãcü tátama nangupetü i noxrix. Natürü tãũtáma naãneãrü gu̱x nixĩ i ngẽma. 7—Erü wüxi i nachiü̃ãne rü to i nachiü̃ãnemaã tá nügü nadai. Rü wüxi i ãẽ̱xgacü rü to i ãẽ̱xgacümaã tá nanu, rü norü churaragü rü ngẽma to i ãẽ̱xgacüarü churaragümaã tá nügü nadai. Rü tá taiya nangu̱x, rü tá nataxüchi i ḏaaweanegü, rü muxü̃ma i nachicawa rü tá naxĩã̱xãchiane. 8—Rü guxü̃ma i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü ngẽma nixĩ i norü ügümare i ngẽma ngúxü̃ i tá ngupetüxü̃. 9—Rü ngẽxguma i togü i duü̃xü̃gü rü tá pexü̃ ínayauxü̃ na chixexü̃ pemaã naxügüxü̃ca̱x. Rü tá pexü̃ nadai. Rü guxü̃ i naãnewa i duü̃xü̃gü rü tá pexchi naxaie, erü chorü duü̃xü̃gü pixĩgü. 10—Rü ngẽxguma rü tá muxũchixü̃ i chorü duü̃xü̃gü ínanata̱xgü i chorü ore, rü nügütanüwa rü tá nügüchi naxaie. Rü nügüechita tá ãẽ̱xgacüxü̃tawa nügü ínayaxuaxü̃gü. 11—Rü muxũchixü̃ i orearü uruü̃güneta tá ínangugü. Rü tá nüxü̃ nixugügü na Tupana yiĩxü̃ ya núma namugücü na nüxü̃ yaxugüxü̃ca̱x i ore. Rü ngẽmaãcü tá muxũchixü̃ i duü̃xü̃güxü̃ nawomüxẽẽgü. 12—Rü poraãcü tá nangẽxma i chixexü̃, rü ngẽmagagu rü muxũchixü̃táma i duü̃xü̃gü rü tãũtáma nügü nangechaü̃gü. 13—Natürü yíxema naẽ́tüwa meã Tupanaãxü̃́ yaxõõmáxẽ rü yíxema tá tixĩ ya aixcüma nayaxúxe i maxü̃ i taguma gúxü̃. 14—Rü ngẽma Tupanaãrü ore i mexü̃ rü guxü̃ i naãnewa tá nüxü̃ nixugügü na guxü̃ i duü̃xü̃gü nüxü̃ na cua̱xgüxü̃ca̱x. Rü ngẽmawena tá nixĩ i nagúxü̃ i naãne. 15—Rü nuxcümaü̃cü ga Tupanaãrü orearü uruü̃ ga Daneru nachiga nanaxümatü i ngẽma chixexü̃ i Tupanape̱xewa ãũãchixü̃ i ínguxchaü̃xü̃. Rü ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na tupauca ya taxü̃newa nangóxü̃ i ngẽma chixexü̃ i Tupanape̱xewa chixexüchixü̃, rü name nixĩ i pexuãẽgü. 16—Rü ngẽxguma ngẽma üpetügu, rü ngẽma Yudéaanewa ngẽxmagüxü̃ i duü̃xü̃gü rü nanaxwa̱xe na ma̱xpǘneãnewa nabuxmüxü̃. 17—Rü ngẽma ngunexü̃gu ega texé tümapataa̱xtüwa ngẽxmagu, rü tama name i tümapatagu tayangaxi na tümaãrü ngẽmaxü̃ tayayaxuxü̃ca̱x. 18—Rü texé ya tümaãnewa ngẽxmaxẽ rü tama name i tümapataca̱x tataegu na tümachirugü tayayaxuxü̃ca̱x. 19—Rü ngẽma ngunexü̃gügu rü wüxi i ngechaü̃ tá nixĩ i tümaca̱x ya yíxema ngeã̱xtagü ya tacharaü̃güxe rü yíxema imaĩxãcügüxe. 20—¡Rü Tupanana naxca̱x pec̱a i perü yumüxẽwa na tama gáuane ixüyane rü e̱xna ngü̃xchigaarü ngunexü̃guyane pexü̃ na nangupetüxü̃ca̱x i ngẽma chixexü̃! 21—Erü ngẽma ngunexü̃gügu rü poraãcü tá nangẽxma i ngúxü̃ ga noxri naãne ixügügumama taguma yexmaxü̃, rü ngẽmawena rü tagutáma wena nangẽxma. 22—Rü ngẽxguma Tupana tama nanoxrexẽẽgu i ngẽma ngunexü̃gü, rü taxúetáma tamaxü̃. Natürü Tupana tá nananoxrexẽẽ i ngẽma ngunexü̃gü tümaca̱x ya yíxema nüma tüxü̃ yadexechixe. 23—Rü ngẽxguma texé pexü̃ ñagügu: “Dücax, daa nixĩ ya Cristu” ñagügu, rü e̱xna: “Gua nixĩ ya Cristu” ñagügu, ¡rü tama name i nüxü̃́ peyaxõgü! 24—Erü Cristugüneta rü Tupanaãrü orearü uruü̃güneta tá ínangugü. Rü tá nanaxügü i muxü̃ma i cua̱xruü̃gü i taxü̃gü na ngẽmaãcü, ega nüxü̃́ natauxchagu, na tüxü̃ nawomüxẽẽgüxü̃ca̱x a̱i̱xrüxe ya yíxema duü̃xẽgü ya Tupanatama tüxü̃ idexechixe. 25—Dücax, naxü̃pa na nangupetüxü̃ i guxü̃ma i ngẽma ngúxü̃, rü marü pemaã nüxü̃ chixu i nachiga. 26—Rü ngẽmaca̱x i ngẽxguma duü̃xü̃gü ñagügu pexü̃: “Dücax, yéa taxúema íxãpataxü̃wa nangẽxma ya Cristu”, ñagügu, rü tama name i ngẽ́ma pexĩ. Rü ngẽxguma ñagügu pexü̃: “Dücax, nuã ucapuwa nangẽxma ya Cristu”, ñagügu, rü tama name i nüxü̃́ peyaxõgü. 27—Erü ñoma wüxi i ba̱i̱xbe̱xane i guxü̃wama nangóonexẽẽxü̃rüü̃ tá nixĩ i ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃. 28Rü duü̃xü̃gü rü tá chauxca̱x nangutaque̱xegü ñoma ẽxchagü nawemüca̱x ngutaque̱xexü̃rüü̃. 29—Rü nawena i ngẽma ngúxü̃gü rü tá nixo ya üa̱xcü, rü tãũtáma inabáxi ya tauemacü. Rü woramacurigü rü ẽxtagü rü tá narüyi. Rü guxü̃ma i ñoma i naãne rü üa̱xcü rü tauemacü rü woramacurigü rü ẽxtagü rü tá naxĩã̱xãchitanü rü tá nu ne nanaxĩmare. 30—Rü ñu̱xũchi duü̃xü̃gü tá nüxü̃ nadaugü na ñuxãcü daxũwa ne chaxũxü̃. Rü guxü̃ i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü rü tá naxauxe. Rü tá choxü̃ nadaugü i ngẽxguma caixanexü̃gügu ícharüxĩxgu rü núma chaxũxgu. Rü ngẽxguma i choma rü ãẽ̱xgacü ya poraxüchicü rü mexẽchicü tá chixĩ. 31—Rü tá chanamu i chorü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x na yacuegüãxü̃ca̱x ya norü cornetagü na ngẽmaãcü naxĩtaque̱xexẽẽgüãxü̃ca̱x i guxü̃ma i ngẽma duü̃xü̃gü i chidexechixü̃ i guxü̃wama ngẽxmagüxü̃ ñu̱xmata naãne iyacuáxü̃wa ngẽxmagüxü̃. 32—¡Iperüxĩnüẽ i ñaã cua̱xruü̃ i ori̱x i iguerachiga, rü naxca̱x pengúe! Rü ngẽxguma ngexwacaxü̃xü̃ i nachacüügü iyarüyixgu rü naxüátügu, rü ngẽmawa nüxü̃ pecua̱x na paxa tá taunecü na yiĩxü̃. 33—Rü ngẽxgumarüü̃ tá nixĩ i ngẽxguma nagúxchaü̃gu i naãne. Erü ngẽxguma nüxü̃ peda̱u̱xgu na nangupetüxü̃ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü ngẽmawa tá nüxü̃ pecua̱x na marü chingaicaxüchixü̃. 34—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü guxü̃ma i ngẽma nüxü̃ chixuxü̃ rü tá nangupetü naxü̃pa na nayuexü̃ i duü̃xü̃gü i ñomaü̃cüü maxẽxü̃. 35—Rü ñoma i naãne rü ngẽma daxũwa nüxü̃ idauxü̃ rü tá nagu̱x. Natürü chorü ore rü tagutáma inayarüxo rü aixcüma tá ningu. 36—Natürü ngẽma ngunexü̃ rü ngora i nagu tá nangupetüxü̃ i ngẽma pemaã nüxü̃ chixuxü̃, rü Chaunatü ya Tupanaxĩcatama nüxü̃ nacua̱x na ñuxgu tá nangupetüxü̃ i ngẽma, rü taxúema ya togue nüxü̃ tacua̱x. Rü woo i norü orearü ngeruü̃gü i daxũcü̱̃ã̱x rü tama nüxü̃ nacua̱xgü, rü woo i choma i Nane na chiĩxü̃ rü tama nüxü̃ chacua̱x na ñuxgu tá nangupetüxü̃ i ngẽma. 37—Rü yexgumarüü̃ ga duü̃xü̃güxü̃ ngupetüxü̃ ga yexguma Noẽ́ maü̃xgu, rü ngẽxgumarüü̃ tá ta nüxü̃ nangupetü i ngẽxguma íchanguxgu i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃. 38—Rü yexguma, naxü̃pa ga guma mucü ga taxüchicü ga guxü̃wama inanguanexẽẽcü, rü ga duü̃xü̃gü rü nachibüe, rü naxaxegü, rü nixãma̱xgü rü nixütexacügü ñu̱xmata nawa nangu ga yema ngunexü̃ ga nagu Noẽ́ naweü̃gu ixüexü̃. 39—Rü noxri ga yema duü̃xü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga ṯacü tá nüxü̃ na ngupetüxü̃. Natürü yexguma ínanguxgu ga guma mucü ga taxüchicü ga yema duü̃xü̃güxü̃ ḏaicü, rü yexguma nixĩ ga nüxü̃ yacua̱xãchitanüxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ tá ta nixĩ i ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃. 40—Rü ngẽma ngunexü̃gu rü taxre i yatügü rü wüxi i naãnewa tá nügümaã nangẽxmagü. Rü wüxi tá nixĩ i Tupana igaxü̃ rü ngẽma to rü tá ngẽ́ma nata̱x. 41—Rü taxre i ngexü̃gü tá nügümaã ínacaegü. Rü wüxi tá nixĩ i Tupana igaxü̃ rü ngẽma to rü tá ngẽ́ma nata̱x. 42—¡Rü pexuãẽgü! Erü tama nüxü̃ pecua̱x i ṯacü rü ngora tá íchangu i chomax. 43—¡Rü nagu perüxĩnüẽ i ñaã ore! Rü ngẽxguma chi wüxi i ĩpataarü yora nüxü̃ cua̱xgu na ṯacü rü ngoragu tá ínanguxü̃ i ngĩ́ta̱xáxü̃ rü tãũ chima nape. Erü nüxna chi nadau ya napata na tama ngẽxma naxücuxü̃ca̱x i ngẽma ngĩ́ta̱xáxü̃ na ṯacüca̱x ngẽ́ma yangĩ́xü̃ca̱x. 44—Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i pexuãẽgü i pemax. Erü ngẽma ngunexü̃ i tama nagu íperüxĩnüẽxü̃gu tá nixĩ i ngürüãchi íchanguxü̃ i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃. 45—¿Rü texé tiĩxü̃ ya tümaãrü coriarü duü̃xü̃ ya aixcüma yanguxẽẽ́xẽ rü tümaãẽxü̃ cuáxe? ¿Tama e̱xna yíxema tiĩxü̃ ya tümaãrü cori tüxna ãgaxe na meã nüxna tadauxü̃ca̱x rü meã ngoragu tanachibüexẽẽxü̃ca̱x i norü duü̃xü̃gü? 46Rü tataãẽ ya yíxema coriarü duü̃xẽ ega ngẽxguma ínanguxgu i tümaãrü cori rü tüxü̃ íyanguexü̃gu na meãma ítanaxüxü̃ i ngẽma puracü i nagu tüxü̃ namuxü̃. 47—Rü aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü ngẽma tümaãrü cori rü tá guxü̃ma i norü ngẽmaxü̃güarü dauruü̃xü̃ tá tüxü̃ nixĩxẽẽ. 48—Natürü ngẽxguma chi ngẽma coriarü duü̃xü̃ rü wüxi i yatü i chixexü̃ yixĩgu, rü chi nagu naxĩnügu na tãũtáma paxa ínanguxü̃ i norü cori, rü chi inaxügüãgu na chixri namuãxü̃ i namücügü i norü coriarü duü̃xü̃gü, rü chi ngãxẽxü̃tanügu naxãxgu na namaã nachibüxü̃ca̱x rü naxaxexü̃ca̱x, rü ngürüãchi ngẽma ngunexü̃ rü ngẽma ngora i tama nagu ínanguxẽẽãxü̃gu rü tá ínangu i norü cori. 51—Rü poraãcüxüchima tá nanapoxcu i ngẽma norü duü̃xü̃, ñoma meã maxẽnetaxü̃ i duü̃xü̃güxü̃ napoxcuexü̃rüü̃. Rü ngẽ́ma tá narüdoxü rü nixü̃́xchapüta.
Copyright
Learn More


text:
Cantor
Georg Ferdinand Ludwig Filip Cantor (03 04 1845, Sant Pedarsbuurgh - 06 01 1918, Halle) al era un matemàtich Tudèesch cugnussüü cuma ul creaduur da la teuría di cungjuunt.
Vidée apó[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Cungjuunt da Cantor
- Argümeent da la diagonala da Cantor
- Teurema da Cantor
- Paradoss da Cantor
- Teurema da Cantor-Bernstein
- Teurema da Heine
- Ipòtesi dal cuntínü
- Cungjuunt cüntàbil
- teuría naïve di cungjuunt
- Bigezziú
- Nümar cardinaal
- Nümar urdinaal
- Cungjuunt bé urdenaa
- cuntruvèrsia dal Teurema da Cantor
- Infinii
- Medaija Cantor


text:
Si al è ul caas che ul círcul da cunvergenza da hesta darera séria al sia mia cuntegnüü in , emm utegnüü una cugnussenza plüü àmpia da , par mezz da la definizziun:
Chesta definizziun a l'è ben pusada, par che .
Diremm che l'estenziun inscí utegnüda a l'è una cuntinuazziun analítica (u apó un prulungameent analítich) da ; diremm apó che a l'è una cuntinuazziun analítica da e viceversa.
Par esempi, sa pöö facilmeent vidé che i dò seri da puteenz
i
i-è cadascüna una cuntinuazziun analítica da l'oltra. Nutemm che tüti dò i representa la funziun . Plüü in generaal, si al è ul caas che , definida a priori int un cungjuunt deerf, sa la pöda restringí a un cungjuunt deerf e dapress la pöda vess prulungada a un cungjuunt deerf, diremm que la növa funziun utegnüda a l'è una cuntinuazziun analítica da .
Düü elemeent e i-è liàbil si al esiist una sequenza finida
,
tala che , e, par tücc ,
Diremm che al è una cuntinuaziun analítica da (u da ).
Diremm apó, si a gh'è mia pussibilitaa da cunfüsiun, che cada elemeent al è una cuntinuazziun analítica da (u da ).
I elemeent i-sa dirà liaa.
Una cuntinuazziun analítica al luungh d'un camin a l'è una cuntinuazziun analítica tala che .
Al cuventa senza dübi regurdá che la cuntinuazziun analítica al luungh d'un camin saraa la cunserva mia, in generaal, i valuur da la funziun int un intuurn dal puunt da partenza: sa tegna in cüünt, par esempi, la determinazziun da la funziun 'ariis quadrada cumplessa' tal que , int un intuurn da de . Sa pöö vidé , in cuurdenaat pulaar, cuma l'aplicazziun ch'a la manda sü , int úe a índica l'uperazziun da ariis quadrada reala pusitiva.
Intütivameent, cuntinuemm al luungh da la circumferenza ünitaa: dapress un giir cumplett, i.e. un incremeent da istess a , utegnemm un nööf elemeent da funziun ulumorfa int un intuurn da , ch'al a redüii a metaa l'incremeent da dal argument da . Dunca, , i.e. . Natüralmeent, un òolt giir da na porta a nuvell al elemeent da partenza .
Sa cunsíderi un elemeent da funziun ulumorfa: al pöö süceet che, par cada restrizziun de (i.e, e ) al esista nissüna cuntinuazziun analítica da tala che . Si al è ul caas, diremm che a l'è una fruntera natürala par l'elemeent . Cunsideremm par esempi la séria da puteenz : grazzia al teurema da Cauchy-Hadamard, la cunveerg íntal diisch , e dunca la ga definiss una funziun ulumorfa . Da plüü, , alura che luungh l'ass reaal.
Cuma ca
, sa a
.
In l'istessa manera, , dunca alura che luungh l'ass imaginari: da manera generala, , par cada nümar natüraal , dunca alura che luungh un radi dal diisch ünitaa.
Ul cungjuunt di puunt da la furma al è deens íntal círcul , dunca l'amett nissüna cuntinuazziun analítica a vargün puunt da chesta curva, ch'a l'è dunca una fruntera natürala.


text:
Arizona
L'Arizona a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 295.254 km² e una pupulaziun de 5.743.834 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Utah, a ovest al Nevada e a la California, a süd cunt el Messich, a est cunt el Növ Messich.
La capital a l'è Phoenix (1.321.045 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Tucson, Mesa, Glendale, Chandler, Scottsdale, Tempe, Gilbert e Peoria.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Arizona la gh'ha 10 grand eletur per i eleziun presidenziaj de l'Üniun.


text:
Elio
El Stefano Roberto Belisari (Milàn, 30 luj 1961), mej cognossuu cont el nòmm de Elio, a l'è on cantant, musicista, compositor, attor, dobbiador, ingegner elettrònich e còmich italian. L'è famos soratutt per vess el leader e 'l cantant del grupp rock Elio e le Storie Tese, che l'ha fondaa in del 1979, quand che 'l gh'aveva 18 agn.
L'è la vos solista del grupp, ma 'l sòna despess anca el flaut travers (strument cont el qual el s'è diplomaa al Consevatòri "Giuseppe Verdi" de Milan) e la ghitara (finna al 1984, quand l'è entraa in de la formazion uffizial el Cesareo, l'era lù el ghitarista). In de la canzon Omosessualità (Eat the Phikis, 1996) el sòna el bass, perchè el bassista Faso l'amava minga el gener musegal de quella canzon (el metal) e donca voreva nò sonàla.
El nòmm Elio el vegn de la primma canzon del grupp (Elio), che la vegn citada a la fin del disch Esco Dal Mio Corpo E Ho Molta Paura (1993).
El ver nòmm de l'Elio l'è staa tegnuu nascòst per on mugg de temp: in occasion de concert ò intervist, l'Elio el s'inventava al moment di nòmm fals, cont el dì che eren ver, come "Roberto Moroni" ò "Roberto Gustavivi". In di agn '80 el se faseva ciamà di voeult anca Ielaio (la parnonzia inglesa di letter E, L, I, O), menter in del period dòpo el Festival de Sanrem del 1996 el s'era trovaa on nòmm anglòfon (come tutt el rest del grupp), var a dì Steve.
Oltra a la soa attivitaa de frontman del pròpri grupp, l'Elio l'ha participaa come musicista ò òspit a divers album de collega, traj quaj regordem el Claudio Bisio (Patè d'Animo, 1991), i Tenores de Neoneli, la Giorgia (Stonata, 2008) e 'l Graziano Romani (Tre Colori, 2007). El Graziano Romani, inscambi, in del 2002 l'ha cantaa C'è solo l'Inter, l'inn uffizial de l'Inter, scrivuu pròpri de l'Elio (che ghe sona la ghitara e 'l pianofòrt).
Come scrittor l'ha pubblicaa in del 2004 Fiabe Centimetropolitane e Animali Spiaccicati (insemma al Faso, al Rocco Tanica, al Cesareo e a la Chiara Rapaccini), e in del 2006, insemma al rest del grupp, la biografia (ò mej eterobiograifa, vist che l'è stada scrivuda anca de altra gent) Vite Bruciacchiate.
Come attor, l'ha participaa a on quaj de film (Rocco e le Storie Tese, Asini), ma soratutt a spettacoi teatrai, come l'Òpera de trii ghej del Bertold Brecht, Storia d'Amore e d'Anarchia de la Lina Wertmüller, Il Re Nudo del Luca Lombardi e alter anmò.
L'Elio (insemma al Faso) l'è staa vers la fin di agn '90 dobbiador del carton Beavis and Butt-head e poeu, in del 2004 del film Terkel in Trouble. Insemma al Faso l'è anca commentador di partid de baseball de la MLB per SKY Sport: de fatt i duu hinn appassionaa del quell gioeugh chì, tant che tucc e duu hann giugaa per agn in de la squadra milanesa Ares Milano Baseball (fondada a la fin di agn '80 pròpri del Faso): al dì d'incoeu el Faso l'è president de la squadra, l'Elio el vispresident.
In del 2009 (e poeu anca l'ann dòpo), l'Elio l'ha participaa a la seri còmica Drammi Medicali sul canal online FlopTv, insemma al Marcello Macchia (mej cognossuu come Maccio Capatonda), cont el fà el personagg del dottor Giolsot. Per evità de vedè mettuu el pròpri nòmm trai titoi de coa, l'Elio el s'è inventaa on alter nòmm: Julio Hammurabi.
In de l'estaa del 2010 l'è staa scernii per vess vun di quatter giudes de la noeuva edizion de X-Factor.


text:
Sevelen
Sevelen a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Werdenberg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 30.34 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 4661 abitant.
El cumün de Sevelen al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buchs, Grabs, Triesen (LI), Vaduz (LI), Walenstadt, Wartau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sevelen l'è staa menziunaa in d'un docüment in de l'ann 1160 col nom de Sevellins.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Sevelen in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
1Rü ngẽmaca̱x name nixĩ i yexeraãcü tingúeetanü na aixcüma meã nüxü̃ icuáxü̃ca̱x i Cristuchiga. Rü tanaxwa̱xe na nüxü̃ ichopetüxü̃ ga yema ore ga nawa inaxügüxü̃ na Cristuchigaxü̃ icuáxü̃. Rü tãũtáma yeü̃cürü yema ore ga nawa inaxügüxü̃chiga tidexagüecha. Rü taxuca̱xma tü̱xcüü̃ wena pemaã nüxü̃ tixu na nüxü̃ perüxoexü̃ca̱x na nagu pexĩxü̃ i ngẽma mugü ga Moĩché ümatüxü̃ i tama tüxü̃ maxẽxẽẽxü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta taxuca̱xma tü̱xcüü̃ wena pemaã nüxü̃ tixu i nachiga na ñuxãcü Tupanaãxü̃́ yaxõgüxü̃. 2Rü ngẽxgumarüü̃ ta taxuca̱xma tü̱xcüü̃ wena pexü̃ tangúexẽẽ na ñuxãcü Tupanaca̱x íibaiü̃xü̃ rü ñuxãcü duü̃xü̃güxü̃ ingõgüãcüma namaã iyumüxẽ́xü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ ta taxuca̱xma tü̱xcüü̃ wena pexü̃ tangúexẽẽ na ñuxãcü tá wena namaxẽxü̃ i duü̃xü̃gü i yuexü̃ rü ñuxãcü naãneãrü gu̱xgu rü Tupana tá wüxichigü i duü̃xü̃güna c̱axü̃ na ñuxãcü namaxẽxü̃ i ñoma i naãnewa. 3Rü ngẽmaca̱x i ñu̱xma rü ngẽxguma Tupana tama tüxna nachu̱xgu rü tanaxwa̱xe i yexeraãcü tingúeetanü na aixcüma guxü̃ma i Cristuchigaxü̃ icuáxü̃ca̱x rü nüxü̃ na icuáxü̃ca̱x na aixcüma ngẽma nüma nanaxwa̱xexü̃ãcüma meã naxca̱x na imaxẽxü̃. 4Natürü ngẽxguma chi wüxie Cristuxü̃ yau̱xgu, rü chi meãma Tupanaxü̃ tacua̱xgu, rü chi Naãẽ i Üünexü̃xü̃ tayau̱xgu, rü chi nüxü̃ tacua̱xgu na ñuxãcü namexü̃ i Tupanaãrü ore rü ñuxãcü na namexü̃ i daxũguxü̃ i naãne, rü name nixĩ i taxuãẽ. 6Erü ngẽxguma chi ngẽmaãcü meã tayaxõ̱xgu i noxrix rü ñu̱xũchi Cristuxü̃ ítata̱xüchi̱xgu, rü marü taxucürüwama texé wenaxãrü Tupanaca̱x tüxü̃ tataeguxẽẽ. Erü ngẽxguma ngẽmaãcü ítanata̱xüchi̱xgu ya Tupana Nane, rü ñoma wena curuchawa tayapotaxü̃rüü̃ tayaxĩxẽẽ, erü guxü̃ i duü̃xü̃güpe̱xewa ãne nüxü̃ tingexẽẽ. 7Rü dücax, wüxi i naãne i pucü nagu nguxü̃ rü meãma nanetü nawa nayae tümaca̱x ya yíxema nagu üanexẽ, rü Tupana rü namaã nataãẽ i ngẽma naãne. 8Natürü ngẽxguma chi ngẽma naãne rü tuxu rü natüanegü i chixexü̃ nawa yaegu, rü Tupana rü chixexü̃ tá namaã nixugü rü tá üxüwa nayagu i guxü̃ma i nawa yaexü̃. Rü ngẽxgumarüü̃ tá tixĩ ya yíxema Cristuxü̃ ítáxe. 9Natürü, Pa Chaueneẽgü ya Pexü̃ Tangechaü̃güxe, rü woo ngẽmaãcü pemaã tidexagügu, natürü aixcüma nüxü̃ tacua̱x na tama ngẽma duü̃xü̃gü i nüxü̃ rüxoexü̃rüü̃ pixĩgüxü̃. Erü pema rü pexü̃́ nangẽxma i maxü̃ i taguma gúxü̃, rü Tupana rü tá aixcüma poraãcü pexü̃ narüngü̃xẽẽ na naxca̱x pemaxẽxü̃ca̱x. 10Erü nüma ya Tupana rü aixcümacü nixĩ. Rü nüma rü tãũtáma nüxü̃ inayarüngüma ga yema mexü̃ ga pexüxü̃ rü ñuxãcü taeneẽgü i yaxõgüxü̃xü̃ na pengechaü̃güxü̃ ga yexguma nüxü̃ perüngü̃xẽẽgügu, ngẽma ñu̱xma ípenaxüxü̃rüü̃tama. 11Rü ñu̱xma rü tanaxwa̱xe i wüxichigü i pema rü ngẽmaãcü noxrirüü̃ mexü̃ i perü ngúchaü̃maã nüxü̃ perüngü̃xẽẽgüecha i taeneẽgü ñu̱xmatáta wena núma naxũ ya Cristu. Rü tanaxwa̱xe na ngẽmaãcü pemaxẽxü̃ na düxwa aixcüma Cristuxü̃tawa pengugüxü̃ ngẽma ípenaṉg̱uxẽẽxü̃rüü̃. 12Rü tama tanaxwa̱xe na nüxü̃ perüxoetanücüüxü̃ na Cristuwe perüxĩxü̃. Natürü tanaxwa̱xe i naxrüü̃ pixĩgü i ngẽma duü̃xü̃gü i guxü̃guma meã yaxõgüãcüma Cristuwe rüxĩãmaxü̃ rü nayauxgüxü̃ i guxü̃ma i ngẽma mexü̃gü ga Tupana namaã ixunetaxü̃. 13Rü dücax, yexguma tórü o̱xi ga Abráü̃maã inaxunetagu ga Tupana rü nügüégagutama inaxuneta, yerü tataxuma ga texé ga norü yexera ixĩxẽ na tümaẽ́gagu inaxunetaxü̃ca̱x. 14Rü nüma ga Tupana rü ñanagürü nüxü̃ ga Abráü̃: “Rü aixcümaxü̃chi tá poraãcü cuxü̃ charüngü̃xẽẽ. Rü tá cuxü̃́ nangẽxma i muxũchixü̃tama i cutaagü”, ñanagürü nüxü̃. 15Rü Abráü̃ rü meãma ínanaṉg̱uxẽẽ ga guma nane ga Tupana namaã ixunetacü. Rü yemaca̱x nabu ga guma nane ga Ichaá ga Tupana namaã nüxü̃ ixucü. 16Rü ngẽxguma duü̃xü̃gü ṯacüca̱x ixunetagügu, rü to i norü yexera ixĩxü̃ẽ́gagu inaxunetagü. Rü wüxicana ṯacüca̱x ngẽmaãcü inaxunetagügu, rü nüxü̃ tacua̱x rü aixcüma tá nanaxügü i ngẽma naxca̱x inaxunetagüxü̃, rü marü taxucürüwama yeü̃cürü nachiga nidexagüecha. 17Rü yemaca̱x ga Tupana rü yexguma inaxunetagu namaã ga yema duü̃xü̃gü ga nayauxgüxü̃ tá ga yema ngü̃xẽẽ ga Tupana nüxna ãxchaü̃xü̃, rü nügüégagutama inaxuneta, yerü nanaxwa̱xe na meãma nüxü̃ nacua̱xgüxü̃ na aixcüma tá yanguxẽẽãxü̃ rü tagutáma naxüchicüüãxü̃ ga yema namaã inaxunetaxü̃. 18Rü nüxü̃ tacua̱x rü ngẽxguma ṯacüca̱x nügüégagu inaxunetagu ya Tupana, rü taxucürüwama tüxü̃ nawomüxẽẽ rü nanaxüchicüü i ngẽma. Rü ñu̱xma i guxãma i yixema na Tupanaca̱x ibuxmüxü̃ na tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x rü tüxü̃ namaxẽxẽẽxü̃ca̱x, rü nüma ya Tupana rü nügüégagu tamaã inaxuneta na ngẽmaãcü tá tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃. Rü ngẽmaãcü tüxü̃́ nanangúchaü̃xẽẽ rü tüxü̃ narüngü̃xẽẽ na nüxü̃ icuáxü̃ca̱x na aixcüma tá nayauxgüxü̃ i ngẽma maxü̃ i taguma gúxü̃ i tamaã inaxunetaxü̃. 19Rü ñu̱xma na ínaṉg̱uxẽẽxü̃ na aixcüma tá nayaxuxü̃ i ngẽma maxü̃ i taguma gúxü̃, rü taxuca̱xma taxoegaãẽgü, erü nüxü̃ tacua̱x na aixcüma daxũguxü̃ i naãnewa i Tupana íngẽxmaxü̃wa tá ingugüxü̃. 20Rü ngẽ́ma nangẽxma ya Ngechuchu i ñu̱xma yerü nüxĩra yexma naxücu na Tupanape̱xewa taétüwa nachogüxü̃ca̱x. Rü ngẽmaãcü guxü̃guma tórü ngü̃xẽẽruü̃ i paigüeru nixĩ, guma Melquisedé ga Tupanape̱xewa Abráü̃ẽ́tüwa chogücürüü̃.
Copyright
Learn More


text:
Glaruna
Glaruna (en todèsch: Glarus; en fransés: Glaris) a l'è una cità e 'n cumün svizzer del canton omònim (Canton Glaruna), del qual l'è anca la capitala. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 69.23 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 5877 abitant.
El cumün de Glaruna al se tröva a una altitüden de 472 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ennenda, Innerthal (SZ), Luchsingen, Mitlödi, Muotathal (SZ), Näfels, Netstal, Riedern, Schwanden, Schwändi.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Glaruna l'è menziunaa la prima volta al prinsipi del secol IX in Latin col nom de Clarona. In del ann 1178 l'è menziunaa per la prima volta in todesch col nom de Glarus.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Galeria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Citaa ingemelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Glaruna l'è ingemelaa con:
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official Web site (Todesch)
- Glarus (municipality) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]