text:
Fundatura ed autura - creschüda sü a Tschlin in Engiadina Bassa. Davo la finischiun da la HTF a Cuoira ha'la lavurà 6 ons i'l marketing pro ün'agentura da viadis. Daspö il 2007 ingaschada sco assistenta pro üna banca.
Sche Vus avais dumondas u propostas pudais Vus contactar nus per e-mail: info(at)latabla.ch
Alois Carigiet era ed ei in star dalla scena digl art en Svizra. Sia vasta ovra en fuorma da maletgs, placats, picturadas da preits, illustraziuns e cuviartas da cudischs han influenzau ferm pliras generaziuns. Cunzun ses cudischs d'affons illustrai ein era daventai ambassadurs internaziunals pil Grischun e per la Svizra. El era in um mundial, carezava la veta, il teater, la natira e sia famiglia. Mo Alois Carigiet era medemamein era in carstgaun che patertgava, filosofava ed encureva.
Igl 1. d'uost 2020 ein 35 onns vargai dapi sia mort. En memoria digl anniversari muossa il museum Cuort Ligia Grischa variontas ovras e lai vegnir tier plaid perdetgas dil temps che han accumpignau Alois Carigiet. La natira, la religiun, il carstgaun ed ils harlechins eran temas ch'ein adina puspei presents. Intervestas, citats ed anecdotas cumpletteschan quella vasta exposiziun. L’exposiziun vegn curada entras Stephan Witschi e la biadia dad Alois Carigiet, Felicita Felley.
Nus regalain duos bigliets!
*** La concurrenza è finida! Registrai per la newsletter e forsa avais Vus dapli cletg la proxima giada :) ***
*Cundiziuns: Registraziun per la newsletter da LATABLA. Mintga persuna registrada a partir da 16 onns è legitimada da's participar. La concurrenza vegn administrada unicamain da www.latabla.ch. Participaziun finala fin ils 20.09.2020 a las 22:00. Il num dal victur u da la victura vegn publitgà sin facebook e/u sin www.latabla.ch. In barat u il pajament dal premi n'è betg pussaivel. Tut ils dretgs èn resalvats.
Fotografia: Openair Chapella
Qua chattais Vus regularmain artitgels scrits en Voss idiom u en RG, l'emprim martgà virtual rumantsch, in chalender d'occurrenzas, concurrenzas e bler dapli.
l spiert da cuminanza è impurtant ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Sche Vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin info(at)latabla.ch
La plattafurma è independenta e sa finanziescha tras sponsurs e donaturs, er Vus pudais sustegner!
Bun divertiment e grazia fitg!
LATABLA lavura ensemen cun suandat(a)s auturas ed auturs sin basa da freelance:
Las suandantas cundiziuns generalas da fatschenta èn valaivlas per tut las transacziuns tranter La Tabla è l'empustader/l'empustadra. Cundiziuns divergentas na renconuscha La Tabla betg u sulettamain en cas d'ina conferma explicita en scrit da La Tabla.
Ils producents/las producentas procuran per ina declaraziun correcta da lur products. Els sa tegnan a las disposiziuns generalas. Decisivas èn adina las infurmaziuns sin ils products. Sch'igl è cumprovà ch'in product è da mala qualitad u donnegià pervia dal transport, vegn quest product remplazzà.
Sch'in product na correspunda betg a l’empustaziun, ha l’empustader/l'empustadra il dretg da refusar il product e da pretender ina bunificaziun en la valur da la rauba empustada. La disponibilitad è chaussa dals producents/da las producentas. Sch'in product n'è betg pli disponibel è il producent/la producenta responsabel d’allontanar il product dal martgà. Per cas che l'empustaziun sa cruschass cun correcturas sin il martgà na pon ni il producent/la producenta ni La Tabla surpigliar la responsabladad.
Nus na vendain betg spirituosas (vinars) a persunas sut 18 onns. Cun l’empustaziun e l’inscripziun conferma il client/la clienta d'avair cuntanschì il 18avel onn da vegliadetgna e dad esser legitimà/legitimada da cumprar alcohol.
Nus na vendain betg vin e gervosa a persunas sut 16 onns. Cun l’empustaziun e l’inscripziun conferma il client/la clienta d'avair cuntanschì il 16avel onn da vegliadetgna e dad esser legitimà/legitimada da cumprar alcohol.
Ils pretschs inditgads sa chapeschan en francs svizzers, inclusiv taglia sin la plivalur (Mwst.). Il pretsch valaivel è quel inditgà en il mument da l’empustaziun.
Tar products che vegnan empustads tenor pais (per exempel chaschiel e charn) vala il pretsch inditgà per norma inditgada. La quantitad effectivamain furnida po variar minimamain da l’empustaziun. Il pretsch vegn adattà en il process d’empustaziun cun ina toleranza da +/- 10%. I na dat nagina limitaziun minimala da la valur d'ina empustaziun.
Ils custs da spediziun vegnan inditgads separadamain e cudeschads separadamain per mintga singul producent/singula producenta. Metter ensemen pliras empustaziuns da differents producents u differentas producentas en in pachet n'è betg pussaivel. Ils custs da spediziun èn visibels
Detagls davart ils custs da spediziun chatt'ins sut “infurmaziuns davart la spediziun”.
Empustaziuns èn exclusivamain pussaivlas sur la pagina-web www.latabla.ch e vegnan confermadas per e-mail. Cun l’empustaziun entra en vigur in contract tranter l’empustader/l'empustadra e La Tabla.
Stornar in’empustaziun è be pussaivel, sche la rauba empustada è anc tar il producent/la producenta. I n'è betg pussaivel d'inditgar in temp fix.
La Tabla accepta pajaments a quint, cun carta da credit e via PayPal.
Ils quints vegnan tramess ensemen cun la conferma da l’empustaziun sin via electronica. Els èn da pajar entaifer 14 dis senza reducziuns. Tschentar in quint squitschà sin palpiri è be pussaivel sin giavisch. Tar in’emprima empustaziun po La Tabla pretender in pajament anticipà.
Sch'in empustader/in'empustadra è en il mument da l’empustaziun en retard cun in auter quint, succeda la furniziun pir suenter che la summa debitada è vegnida pajada (pajar ordavant).
La furniziun da la rauba empustada succeda entras la posta sin via directa. Per l’emballascha e l’adressaziun correcta è responsabel il producent/la producenta. La Tabla na surpiglia nagina responsabladad per furniziuns manglusas. L’adressa da furniziun ed ulteriuras indicaziuns vegnan inditgadas da l’empustader/l'empustadra. I valan las cundiziuns da la posta.
La rauba vegn per ordinari furnida cun la tariffa B. Furniziuns spertas succedan tar rauba che sto vegnir conservada al frestg u tenor giavisch dal client/da la clienta.
Datas da clients vegnan segiradas e duvradas be internamain tar La Tabla.
Sche parts da questas cundiziuns generalas da fatschenta na duessan betg esser realisablas u esser nunvalaivlas, na vegn la valaivladad da las ulteriuras cundiziuns betg attatgada.
Sulettamain dretg svizzer è applitgabel cun l'exclusiun explicita dal dretg federal davart il dretg privat internaziunal (IPRG) sco era da la Cunvegna da las Naziuns unidas davart la cumpra da rauba sin nivel internaziunal (CISG). Lieu da dretgira è Cuira.
Stan: 01-08-2018
La biera stagiunada, na filtrada vain prodütta daspö il 2004 a Tschlin e quai cun üna qualità constanta. Ella vain fatta exclusivamaing our da malt «Granalpin», our dad offa biologica svizra, our dad alvamaint zertificà biologic ed our dad aua da funtana genuina da Tschlin.
Cun quistas ingredienzas das-cha BE Biera Engiadinaisa® portar il buorf da bio «Bio-Knospe», schi, dafatta il buorf da bio svizer. Dimena as poja tilla resguardar sco la biera biologica svizra.
La biera s’ha etablida in Engiadina Bassa ed in Engiadin’Ota sco la biera indigena, la «Biera Engiadinaisa» o la biera da Tschlin. Adattà a la stagiun vegnan prodottas eir bieras specialas.
Co va oura la prüma partida da l'equipa svizra al campiunadi mundial cunter la Brasilia quista dumengia?
>La concurrenza è finida - il victur vegn contactà proximamain. Grazia fitg a tut ils participants.
*Cundiziuns: Registraziun per la newsletter da LATABLA ubain da la pagina da Facebook. Mintga persuna registrada a partir da 16 onns è legitimada da's participar. La concurrenza vegn administrada unicamain da www.latabla.ch. Participaziun finala fin ils 17.06.2018 a las 20:00. Il num dal victur u da la victura vegn publitgà sin facebook e/u sin www.latabla.ch. In barat, ina transmissiun u il pajament dal premi n'è betg pussaivel. Tut ils dretgs èn resalvats.
Text: BE Biera Engiadinaisa®
Dapli: http://bieraria.ch/de/
Fotografia: pexels.com
Da Benedetto Vigne - Poesias romontschas e tuns classics franzos? Co che quai funcziuna, demussa l’album «Remas» da Mario Pacchioli.
Luxuriusa ed illustra sa preschenta l’ovra musicala «Remas» da Mario Pacchioli, in veritabel cudesch cun cuverta alva e piz-pagina cotschna, la cuverta levamain raplada ed ils titels engravads. Sin las paginas las poesias sursilvanas ch’il chantautur da Rabius ha mess en musica, cun translaziuns tudestgas e franzosas, enramadas da fotografias ambientalas, da divers pleds introductivs e da curtas biografias dals singuls poets, e lura, traclà vi da la vart interna da la cuverta, il disc cumpact cun las chanzuns, er quel d’in bel cotschen bordó – propi ina cumparsa festiva che dat a l’ovra la parita d’in term bunamain istoric.
Tge ha lura Mario Pacchioli fatg, ch’ins po discurrer d’in term istoric? Metter poesias rumantschas en musica, quai n’è nagut straordinari, quai capita dapi decennis e decennis, ils ultims quarant’onns perfin en vestgadira modernistica americana. Geabain, il musicist e chantant che viva oz a Paris ha tschernì per sia schelta – per la gronda part poesias pli veglias, Giachen Hasper Muoth, Gion Cadieli, Gian Fontana, Alfons Tuor – propi in vestgì da classica chanson franzosa, embellì dad in orchester sinfonic. E quai è vairamain in novum.
*Cundiziuns: Registraziun per la newsletter da LATABLA ubain da la pagina da Facebook. Mintga persuna registrada a partir da 12 onns è legitimada da's participar. La concurrenza vegn administrada unicamain da www.latabla.ch. Participaziun finala fin ils 18.05.2018. Il num dal victur u da la victura vegn publitgà sin facebook e/u sin www.latabla.ch. In barat, ina transmissiun u il pajament dal premi n'è betg pussaivel. Tut ils dretgs èn resalvats.
Fotografia: (c) Black River Delta
Dapli: www.blackriverdelta.net/
«Lur musica as conzentrescha sül essenzial: Duos guitarras malnettas ed üna battaria tumultusa fundeschan la basa per las spassegiadas sün las qualas il chantadur Erik Jacobs maina a seis auditurs. Ün' excursiun invers ün infiern liric sainza congual.» Uschè ha descrit il Reeperbahnfestival la cumparsa dal trio svedais da Black River Delta l'on passà.
Il Mexikaner, ün drink cun status da cult inventà a Hamburg chi consista da süj da tomatas, vodka, sangrita, tabasco, sal e paiver ed es fich popular in Svezia descriva perfettamaing il seguond album «VOL. II» da la band. Precis sco quista bavronda da vinars ha l'album madürà il temp bsögnaivel fin cha uossa vegna'l s-chadagnà da la butiglia in ün magöl e transfuormescha seis gust pesant e scharf. 13 chanzuns sun restadas sül album, 13 ouvras chi han cumanzà as fuormar i'ls cheus da trais tips uriunts dad ün cumünet cun nom Bollnäs illa provinza da Gävleborgs län fingià cuort davo cha lur prüm album «Devil On The Loose» d'eira cumparü avant circa precis duos ons.
Els vaivan cumanzà a scriver lur chanzuns a chasa ed han cuntinuà dürant diversas tourneas sco headliners ma eir sco sustegn dad otras gruppas sco per exaimpel da la band psicadelica da rock DeWolff. Erik Jacobs, Erik Nilsson e Pontus Ohlsson han mantgnü e raffinà las ingredienzas da lur rezept musical: Nilsson resta fidel a seis trattamaint resolut da la battaria, Ohlsson a sia maniera paschiunada da sunar la guitarra e Jacob a seis chant commovent chi va a cour e lura direct aint il cheu. Quai as sainta il meglder tadlond la seguonda single "Rodeo" chi siglia adöss sco ün monster energic chi spüda fö.
Fa part a la concurrenza e gudogna duos tickets per lur concert a Cuoira!
*Cundiziuns: Registraziun per la newsletter da LATABLA ubain da la pagina da Facebook. Mintga persuna registrada a partir da 12 onns è legitimada da's participar. La concurrenza vegn administrada unicamain da www.latabla.ch. Participaziun finala fin ils 18.04.2018. Il num dal victur u da la victura vegn publitgà sin facebook e/u sin www.latabla.ch. In barat u il pajament dal premi n'è betg pussaivel. Tut ils dretgs èn resalvats.
Fotografia: (c) Black River Delta
Dapli: www.blackriverdelta.net/
a noss sponsurs e donaturs:
Agnes & Siegward Strub, 7554 Sent
Gaudenz Zimmermann, 3658 Merligen
Quarta Lingua, 8000 Turitg
Hans Fäh, Mitlödi
Deta e Gisep Gustin, Tschlin
Brigitte Wachsmuth, Männedorf
Alfred Laurent SA, Ramosch
Auto-Tecic SA, Ardez
Barata Gipser - Maler AG, Vattiz
Bearth & Cavegn Architectura, Breil
Bischoff Metallbau AG, Scuol
CAJO Bau GmbH, Breil
Caspar Haustechnik, Tinizong
Christoffel Sanitär-Heizung, Scuol
Cla Duri Janett Impraisa Forestala, Tschlin
Collenberg Inschigniers, Lumnezia
Conversa.gr, Sedrun
Coray Capaul architectura e habitar GmbH, Disentis
Electra Buin SA, Scuol
Falegnamaria Spiller, Sent
Falegnameria Curdin Müller, Strada
Furnaria Giacometti, Lavin
Furnaria Pastizaria Benderer GmbH, Sent/Scuol
Guler viadis, Sent
Hatecke, Scuol
Kaffee Badilatti + Co. AG, Zuoz
m2a2 Atelier d' Architectura, Savognin
Marangunaria Beer SA, Ftan
Meini Sport & Mode, Laax
Ming Bus AG, Sils-Maria
Resgia Koch SA, Ramosch
SelfieBox.info, Müstair
Teewerkstatt, Scuol
Tessanda Val Müstair
Valaulta Berni, Rueun
Vita Surselva, Ilanz
Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo
Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn gia en la romania submersa, vul dir en la Valragn songagliaisa per gronda part rumantschs. Ma discurrì vegn qua dapli blers onns be pli tudestg-svizzer. Sulet tschertas expressiuns sco «viva», «l'ora» u «gletsch» èn sa mantenids en il dialect – era tranter la giuventetgna. Per far attent nua che il territori rumantsch dad ozendi cumenza ha la Giuventetgna Rumantscha (GiuRu) lantschà cun in'acziun da guerriglia durant ina not d’inviern 2014 ina champagna cun tatgaders pincs cun scrit sisur «Per Rumantsch?» e tatgà quests sin tut las tablas inscrittas be per tudestg in territori rumantsch o biling. L'acziun ha provocà e chaschunà undas in las medias grischunas
In onn davo l'acziun ha la GiuRu ensemen cun la Lia Rumantscha calmà la situaziun cun tatgaders verds ed il text «Nus discurrin Rumantsch». L'idea era qua che ins vesa uschè tgi che discurra rumantsch in las fatschentas ed in il mund public per che il rumantsch vegn betg stgatschà in il sectur famigliar. Rumantsch è la clav a las autras linguas latinas ma era in avantatg economic grazia a sia exclusivitad ed atgnadad. Giasts e hosps vegnan gugent in il Grischun triling a far vacanzas ed ad emprender rumantsch. Las fatschentas rumantschas che han fat part da la champagna "Nus discurrin Rumantsch" han la GiuRu e la Lia Rumantscha publitgà 2015 ina charta cun tut las fatschentas cun tablas ed inscripziuns rumantschas in il Grischun. Ma a la pagina perrumantsch.ch mancava en sasez anc ina funcziun, uschè cha fitg paucs han frequentà questa pagina.
Trais onns pli tard cumenza la terza e finala fasa che collia ussa las fatschentas cun latabla.ch, ina pagina cun pli blers utilisaders fundada 2016 da Corina Gustin. La mira è da dar ina funcziun a questa charta. Ins po numnadamain na be sulet guardar nua che tipics products rumantschs vegnan offrids, mabain da nov direct era cumprar 1 fin 3 products da las fatschentas che sa participeschan. La Tabla naira è uss era maisa da far martgà. Tgi che sa rumantsch profitescha dad ina pli vasta clientella cun furnir in product tipic per il Grischun triling, suvenirs da vacanzas per turists u regals ad amis dal rumantsch. Bun divertiment da scrollar atras las differentas categorias da products ma era da tschertgar butias in vischinanza cun agid da la charta. Bun divertiment cun questa nova purschida, interessads pon gugent inscriver agens products cun il formular. Tatgaders as po gugent empustar tar la GiuRu, ma era critica, cunzunt constructiva, u cumpliments retschaiva la GiuRu adina gugent.
Bun divertiment!
Uolf Candrian,
president da la GiuRu
--
www.giuru.ch
giuru@giuru.ch


c: text/html

text:
Ugolkova manchenta il mezfinal sur 100 m delfin
Maria Ugolkova è vegnida 6avla en sia cursa cun in temp da 58,22 secundas. Malgrà ses nov record svizzer na tanscha quai temp betg per vegnir tranter las meglras 16 nudadras. Il meglier temp en la qualificaziun fan l'Australiana Emma McKeon e la Chinaisa Zhang Yufei cun 55,82 secundas.
Djakovic cun nov record svizzer
Er Antonio Djakovic manchenta be per pauc il final sur 400 m crawl. Cun ses temp da 3:45,82 minuta ha Djakovic nudà in nov record svizzer vegn dentant be 9avel. Il meglier temp ha fatg il Tudestg Henning Bennet Muhlleitner cun 3:43,67 minutas.
Desplanches cun proxim record svizzer
En la concurrenza sur 100 m nudar a rauna realisescha Jérémy Desplanches cun 1:00,29 minutas plazza in en ses percurs ed in nov record svizzer. Tuttina na tanscha quai betg per il mezfinal. Il meglier temp ha realisà il Brit Adam Peaty cun 57,56 secundas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cova
La cova (variant locai: ['ko:a], ['koa]; lombart oriental: ['kua]) l'è la sezion che gh'è a la fin del corp di besti.
In general el termen el se riferiss a n'apendis del tors flessibela e ben distingiuda. L'è la part del corp che la corespond a l'oss sacher in di mammifer e in di usei. Ancasiben la cova la sia soradetutt on lavorà che gh'hann i vertebraa, ghe l'ha anca on quai invertebraa, compagn di scorpion.
Fonzion[Modifega | modifica 'l sorgent]
I besti doperen la cova in maner diferent. Per i pess e i alter besti d'aqua, la cova l'è on mezz per moeuves. In su la terra, inscambi, la cova la pò vess doperada per scascià via i mosch e i alter insett che je cagnen. Ona quai specie, compagn di gatt e di cangur, la doperen per mantegnì l'equilibri, intant che i alter (per esempi i scimbi americann e i opossum) la doperen per brancà i brocch di alber.
La cova l'è doperada anca per mandà segnai sociai. Di speci de cerv i mostren la part bianca che la se troeuva sotta la cova per avertì i alter cerv intorna d'on quai pericol, i can inveci la doperen per mostrà i sò emozion. I scorpion, per fà on alter esempi, in de la cova a gh'hann el velen, che 'l ghe serva per difendes.
Di speci de lusert poeuden destaccà la soa cova del rest del corp: in 'sta manera hinn bonn de scappà di sò predator, che resten lì con la cova destaccada che la segutta a moeuves. La cova, in 'sti situazion, generalment la ricress, anca se la gh'ha on color pussee scur de quella original.
In di usei, la cova la finiss con di piumm longh ciamaa timoner. Quei penn chì vegnen doperaa tant 'me on timon, e vutten l'usell a moeuves intant che l'è dree a golà. Inoltra vutten l'usell a mantegnì l'equilibri intant che l'è rampegaa. I piumm de la cova del pavon mas'c gh'hann ona fonzion bella importanta per fàss bei coi femen.
La cova in de l'omm[Modifega | modifica 'l sorgent]
I embrion uman gh'hann ona cova che la mesura circa on sest de la dimension de l'embrion medemm. Intant che l'embrion el segutta a evolves, la cova la ven sorbida del corp. Quell covin chì donca l'è ona struttura vestigial de l'omm. Ona quai voeulta el pò capità che nassen di fiolitt cont ona cova morbeda, che la gh'ha nò di verteber ma domà vas de sangh, muscoi e nerv, anca se gh'è staa di cas rarissem de cov con dent de la cartilagin o financa cinch verteber. La tecnologia del dì incoeu la permett ai dotor de tajà via la cova apena el bambin l'è nassuu.
I omen gh'hann on oss de la cova, el coccige, giontaa al basin in de l'istess pont indè che i alter besti gh'hann la cova. L'oss de la cova l'è formaa de verteber fonduu (de norma quatter), sotta el filon de la schena. Anca lu el gh'ha la soa fonzion: el forniss on sit indè che poeuden taccàss i muscoi di ciapp.
El nomm[Modifega | modifica 'l sorgent]
La parolla cova la riva del latin volgar coda, evoluzion del classegh cauda, con l'istess significaa. L'è doperaa in tutt i lengov romanz (italian, ladin e aragones coda, catalan e romanc cua, spagnoeu e galizian cola, frances queue, ocitan caudala, portoghes cauda, romen coadă, forlan code, piemontes, venet e ligur coa, sardegnoeu goa). La parolla latina la troeuvom, a travers el frances, anca in de l'ingles (queue), anca se l'è doperaa per alter robb, e minga per la cova di besti (ciamada tail).
El termen classegh cauda l'è doperaa in di paroll de la medesina e de la scienza (per esempi caudal).


text:
Igl cumegn Albula/Alvra cun radond 1'307 abitantas ed abitants sa cumpona dallas set fracziuns Alvagni, Alvaschagn, Brienz/Brinzauls, Casti, Mon, Stierva e Surava. Mintgigna dallas set fracziuns è singulara e preziousa cun lour caracteristicas territorialas, economicas, turisticas e culturalas. Communablamaintg furman las set fracziuns en cumegn attractiv, tgi so sa far valeir scu center digl Grischun Central e so gidar cotras a crear ed anfirmeir la regiun.
Cun la nossa pagina-web lessans metter a disposiziun schibagn alla populaziun indigena, scu er agls noss giasts da vacanzas ena vasta plattafurma, tgi lubescha da clamar giu las infurmaziuns giavischeidas svelt e nuncumplitgia.
Igl cumegn Albula/Alvra infurmescha extendia sur dalla situaziun actuala ainten igl territori dalla bova da Brinzauls.
Infurmaziuns actualas tar la bova da Brinzauls cattez cò.
Coronavirus (COVID-19) - infurmaziuns actualas cattez cò.
Igl cantun Grischun infurmescha permanent tigl tema Ukraine www.gr.ch/ukraine


text:
Vus rimnavas era a casa jarvas per far te?
Gie, gie, per far te e far mèl. Mèl fagev’ins sez. La mumma veva puaunas e puma ed il bab veva lu in detg curtin. Ed il fegl cheu, gliez tila era il bab en quei cass. El ha da quei d’otgonta plontas. Massa plontas. Quei ei lu fretgs – auter ch’ils cumprai! El ei staus giu ed ha fatg il Plantahof. Gliez capesch’el schon vid la puma. Els fan eba aunc bia quels aperos per da nozzas e leu fan ei era bia spisas sco maluns e buglia-meila suveschan ei tier.
Pli baul enconuschevas Vus tut las jarvas e quei che carscheva?
Las biaras schon. La mumma, jarvas encurev’ella bia. Ella metteva en ina sadiala e scheva seccar tut ell’umbriva. Epi sun jeu stada, cu il Seppli era carschius, si Duin ina dumengia. Ina veva fatg in referat e tgi che lev’ir saveva ir. Quella veva detg da quasi mintga fein ch’ins entaupi sappi ins ver enzatgei, ins dueigi ver schanetg e risguard dil fretg dil prau. Quei ei schon ver. Ins sa lu prender en epi tut secchentar ell’umbriva. Surtut ell’umbriva! Epi lu, cu igl ei sec, sains mischedar ensemen tut e far te.
Medischina fagevas Vus era sezs?
La mumma fageva giu quellas salbas. Ella fageva giu quei seiv, grass, specialmein dallas tgauras ni dals camutschs ni aschia. quei era schon lu fetg grass. Per prender en er’ei buca da cussegliar aber per unscher en.
Vus mavas bu traso tiel miedi?
Jeses, na. Il docter Nay veva detg lu – saveis, quels da Surrein han halt igl unviern in per meins bu sulegl ed els ein vegni tras quei robusts e ferms. Magari in tec zuccher-candel duvrav’ins lu per te dalla tuos. E secapescha in tec vinars epi metter en da quellas jarvas. Quei gida, quei rumpa si la tuos epi eis ei era bu calorias.


text:
Procedura da scussiun
Introducziun da la scussiun
Ina scussiun sa vegni introduzida per mintga pretensiun da daners, saja quai pretensiuns da pajaments u prestaziuns da garanzia (Art.38 LSC ). Mintga scussiun cummenza cun l'inoltraziun da la dumonda da scussiun dal creditur tar il uffizi da scussiun responsabel. Suenter il retschaviment da la dumonda da scussiun (Art. 67 LSC) decretescha igl uffici da scussiun il cumond da pajament (Art.69 LSC), che vegn remess al debitur. Il cumond da pajament vala sco basa da la scussiun, la quala cumenza cun il cumond da pajament.
Sche il debitur é betg d'accord cun la pretensiun da scussiun e vul usché far opposiziun, sto el far quai immediat tar il purtader dal cumond da pajament u entaifer 10 dis suenter la consegna dal cumond da pajament tar igl uffizi da scussiun, u a bucca ni a scrit (Art.74 Abs. 1 LSC). La opposiziun caschuna la deposiziun da la scussiun.
Il debitur sa era mo contestar ina part da la pretensiun. El sto inditgar exactamein la summa, cas cuntrari vala lentira pretensiun sco sotestada (Art.74 Abs. 2 LSC). Per la summa indiscutabla sa il creditur pretender la continuaziun da la scussiun.
Ina argumentaziun per la oppsiziun é mo d'aschuntar, sche il debitur vul far valaivel la objecziun, da betg avair fatg nova facultad dapi il concurs (Art. 265 e 265a LSC). En tut ils auters cas na drova é nagina argumentaziun. Tgi che inoltrescha tuttina in'argumentaziun en quest stadi da procedura, desista betg sin ulteriuras objecziuns durant la suandanta procedura giuridica.
Custs camont da pajament
Summa da pretensiun fin CHF 100.00 --> custs camont da pajament CHF 20.30
Summa da pretensiun fin CHF 500.00 --> custs camont da pajament CHF 33.30
Summa da pretensiun fin CHF 1'000.00 --> custs camont da pajament CHF 53.30
Summa da pretensiun fin CHF 10'000.00 --> custs camont da pajament CHF 73.30
Summa da pretensiun fin CHF 100'000.00 --> custs camont da pajament CHF 103.30
Summa da pretensiun fin CHF 1'000'000.00 --> custs camont da pajament CHF 203.30
Summa da pretensiun sur CHF 1'000'000.00 --> custs camont da pajament CHF 403.30
Dismessa da l'opposiziun
1. Sa basa la pretensiun sin ina sentenzia executabla u sin document ufficial u ina renconuschientscha dal debit cun suttascripziun (contract da locaziun, contract da lavur, contract d'emprest etc.), lura ha il creditur in titel d'avertura da dretg. Cun in titel d'avertura da dretg sa il creditur pretender ina annullaziun da l'opposiziun u pretender l'avertura dal dretg tenor Art. 80 fin 83 LSC.
2. Senza titel d'avertura da dretg stoi creditur far valair sia pretensiun en in prozess en ina procedura civila u en ina procedura administrativa. El sa obtegnair la continuaziun da la scussiun mo tras ina decisiun giudiziala cun vigur legala, en il qual l'opposiziun sto vegnir dismetta dal tut (Art. 79 LSC). Sco emprima instanza en funcziun é per regla l'autoritad da mediaziun, fin ina valur en dispita da 2'000 francs. Responsabla è la autoritad da mediaziun en il lieu da domicil dal debitur.
3. En fatgs da locaziun è l'autoritad da mediaziun en il lieu dal object pertuccà responsabla.
4. L'opposiziun è d'inotrar en furma da brev cun ina copia dal cumond da pajament e cun il document da pretensiun (per exempel contract da cumpra, quint, admoniziun). As informai adina tar l'uffizi responsabel, tgenin document che è da aschuntar. Per dumandas cumplicadas as informai tar persunas dal fatg (advocat u sumegliant).
Cuntinuaziun da la scussiun
Il creditur sa, sche el posseda in cumond da pajament cun vigur legala, quai vul dir, sch'i na ha dau nagina opposiziun, pretenter la cuntinuaziun da la scussiun. Quei fa el, cun tschentar la dumonda da cuntinuaziun tar igl uffizi da scussiun al sez ordinari.
Remartga: La scussiun vegn betg cuntinuada tras igl uffizi.
Termin per la dumonda da cuntinaziun:
Il pli baud 20 dis, il pli tard in onn suenter la consegna dal cumond da pajament (Art. 88 LSC).
Midada da chasa dal debitur:
Entaifer in onn suenter la consegna dal cumond da pajament, sa vegnir inoltrà la cuntinuaziun da la scussiun al nov lieu da domicil dal debitur. Il proceder da la dismessa da l'opposiziun prolunga quest termin.
Cuntinaziun da la scussiun sin pegn
E il debitur inferiurs a la scussiun sin pegn, lu ha igl uffizi da scussiun immediat suenter la dumonda da cuntinaziun da trer en il pegn. Al debitur vegn il pegn annunzià sil pli tard in di avant.
Questa annunzia duai cunzunt communitgar al debitur sias obligaziuns en connex cun la scussiun sin pegn. El ha da far part alla scussiun u da schar substituir dad insatgi auter. Il debitur sto, sut consequenza penala, inditgar tut sias valurs da facultad. Vinavant és el obligà dad arver tut las localitads e recipients sin dumonda dal funcziunari.
E na vegn betg pegnà dapli che necessari, per pagar las pretensiuns cun tschains dal creditur. Il funcziunari schazegia ils objects sin pegn. En emprima lingia vegn la pussanza movibela pegnà. La pussanza nunmovibla (terrens e funs) vegn mo pegnà, sche la pussanza movibla na tanscha betg per cuvrir tut ils custs.
Crediturs, che innoltreschan entaifer 30 dis suenter la execuziun da la sequestraziun la dumonda da cuntinaziun, fan part a l'emprima sequestraziun. Els furman ensemmen ina gruppa da sequestraziun. Tanschan ils objects betg da cuvirer ils custs da l'entira gruppa, dat é ina secunda sequestraziun tras il funcziunari. Suenter il termin retschaivan las partidas in document, cun tut ils details da la execuziun.
Ha na dau nagins objects sin pegn tar l'execuziun da la sequestraziun, na datti nagin document da sequestraziun, mobain lu finescha la scussiun cun in attest da perdita definitiva (Art. 115 Abs. 1 LSC)
Cuntinuaziun da la scussiun da concurs
Certs debiturs (per exempel possesurs da ina firma singula, ina societad collectiva, ina societad d'actias ed uschia vinavant) succumban, sche els én scrits en il register da commerzi, tenor Art. 39 LSC alla scussiun da concurs.
Pretenda il creditur la cuntinuaziun da la scussiun, lura decretescha igl uffizi da scussiun responsabel suenter la dumonda da cuntinuaziun la smanatscha da concurs (Art. 159 LSC) e trametta questa al debitur.
Sche il debitur paja betg entaiefer 20 dis suenter la remessa da la smanatscha da concurs, alura sa il creditur pretender l'avertura da concurs cun la dumonda da declarar il concurs tar il derschader da concurs.
Tenor Art.43 LSC é la cuntinuaziun da la scussiun sur la via da concurs en mintga cass betg lubida per pretensiuns sco taglia, chastis, premias, aliments ed uschia vinavant.
Quest vala era per tut ils debiturs, che succumban en general alla scussiun da concurs.
Avertura dal concurs
L'avertura dal concurs, che vegn ordinada dal dreschader da concurs, sa vegnir cuntanschida sin pliras modas:
- Tras ina scussiun ordinà sin pegn ni concurs
- Sin dumonda dal debitur sez (Art.191 LSC), decleraziun d'insolvenza
- Tar surdebitaziun dad ina persuna giuridica u societad da persunas (Art.192 LSC)
- Sin dumonda dagl uffizi da relasch responsabel, sche tut ils ertavels han remess
(Art.193 abs. 1 LSC) u é vegn specculà che tut ils ertavels han remess.
Procedura da concurs
En la procedura da concurs vegn l'entira pussanza (massa da concurs) dal debitur, liquidada per pajar ils quints da tut ils crediturs. Cun l'avertura dal concurs ston tut ils deivets vegni pajà ed ils tschains calan si.
Per la procedura da concurs é il correspundent uffizi da concurs dal chantun Grischun responsabels.
Utilisaziun
Il creditur survegn cun il pegn in dretg public da schar utilisar ils bains identifitgabels per sia atgna favur. L'utilisaziun sa succeder tras igl explicit giavisch dal creditur e betg a tras igl uffizi. La dumonda d'utilisaziun sa vegni tschantada dal creditur a scrit, a bucca u electronic tras la rait. Responsabels per la utilisaziun é igl uffizi da scussiun, che ha priu si pegn, era sche il derbitur ha midà lieu da domicil.
Il sistem da l'utilisaziun sa basa sin il princip da la liquidaziun, quai vul dir, il dretg da scussiun ed il dretg da concurs din, che ils crediturs duajan vegni cuntenà per lu pretensiuns tras pajament contant. Per consequenza én ils bains identifitgabels da utilisar tras il uffizi da scussiun responsabel, per il solit tras ina aucziun publica u tras vendita a maun liber.


text:
Miasin
Miasin (nom ufizial in italian: Miasino) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 855 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 5,4 km² e ona densità de popolaziun de 158 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Amén, Armagn, Orta, Pitnasch.
La part central del teritori cumünal la se tröva in sü un fals pian tra i muntagn che le circunden.
Miasin la gh'ha dò fraziun:
- Pisugn, sitüada ai pee del Munt Furmiga e separada dal rest del paes dal percurs del turent Agogna.
- Carcegna, in direziun del Lagh d'Orta.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Miasin l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Paul Reubens
El Paul Reubens (nassuu a Peekskill, 27 de agost del 1952 cont el nomm Paul Rubenfeld), cognossuu soratutt per el so famos caratter Pee Wee Herman, l'è on ator, scritor, produtor de film, conductor televisiv, e comegh American. El Reubens l'ha scomenciaa la so carera in di agn '70 cont el giontass ad ona troupe ciamada i Groundlings. In del 1982, el Reubens l'ha tacaa su a fà on show s'centraa in su 'n carater che l'era dree a desvelupà de agn: el Pee Wee Herman Show. El Show l'è 'ndaa inanz per cinch agn a fira e l'ha registraa semper on "tutt venduu".


text:
Duminica 1-8-2021 – Leture bìbliche an piemontèis
Dominica, ël prim d’Aost 2021 – Duminica apress la Pancòsta ch’a fà des
Leture bìbliche: Salm 51:1-13; 2 Samuel 11:26–12:14; Efesin 4:1-16; Gioann 6:24-35 con le vos ëd Paolo Castellina, Marco Moretti, Massimo Marietta, Anin Ferrero, Gianni Marietta.
Le leture bìbliche ‘d costa sman-a a pijo torna an considerassion la vicenda dël rè David ant ël séguit ëd l’episòdi ‘d sò adulteri con Betsabé. Parèj, la Bibia an mostra nen mach le conseguense dël pecà, ma ‘dcò coma seurt-ne con un pentiment sincer. David a l’era pa ‘n rè qualsëssìa: a l’avìa ‘d responsabilità precìse ant ël quàder dij propòsit ëd Dé për ël mojen ëd Sò pòpol, propòsit ch’a podìo pa esse danegià da ‘d folairà coma cole che chiel a l’avìa fàit. L’istess a val ëdcò ancheuj për tuti coj ch’a fan part dël pòpol ëd Nosgnor: i l’oma da fé bin atension a nòstra condòta, nen mach për nen porté ‘d dann a noi medésim, ma dzurtut për nen porté ‘d dann a la càusa che Nosgnor a l’ha fidane. A certe condission, la riabilitassion për coj ch’a tombo an tentassion a-i é sèmper, mersì a Dé, ma an Chiel i trovoma ‘dcò tute j’arsorse ch’i l’oma da manca për fé resistensa al mal e për chërse da la mira uman-a e spiritual ëscond ël model ëd Crist Gesù. S’i lo savoma e i le dovroma, coste arsorse, i podroma fé ‘d progress grand anvers ël compiment dij propòsit che Dé a l’ha për mincaun ëd nojàutri e ‘l mond antregh.
Prima letura: Salm 51:1-14
Ël pentiment ëd David dai pecà grev che chiel a l’avìa comëttù a treuva na bela espression an costa preghiera. A la scriv nen mach për chiel, ma ‘dcò për tuti coj ch’a podrìo trovesse ant na situassion parìja. A l’é parèj che Dé a la rend esemplar e d’amaestrament. Costa preghiera a l’é ‘dcò importanta da la mira teològica, përchè a dà espression a la vrità che tuti nojàutri, coma ‘d dissendent d’Adam e d’Eva, i soma antamnà fin-a da la nassensa dal prinsìpi dël pëccà. Comprende sossì a l’é fondamental për nòstra antropologìa, la concession ch’i l’oma ‘d lòn ch’a l’é l’òm, e për portene al pentiment, bele s’i l’oma nen comëttù ‘d pecà coma coj ‘d David.
Un salm ëd David, quand ël profeta Natan a l’é ‘ndait da chiel për butelo dë ‘dnans a soe responsabilità dòp che David a l’avìa comëttù n’adulteri con Betsabé.
Nosgnor! Àbie pietà ‘d mi për Tò amor. Për toa granda misericòrdia, gavme da adòss le mace dij mè pecà. Lavme da mia colpa; rend-me pur da mè pecà, përchè i arconòsso d’ess-me arvoltà contra ‘d Ti; mè pecà am tormenta di e neuit. Contra Ti, e mach contra Ti i l’hai pecà. I l’hai fàit lòn ch’a l’é mal ai tò euj. I arconòsso che la sentensa contra ‘d mi ch’it l’has fame nunsié a l’é giusta. An tò verdet ëd condan-a Ti ‘t ses sensa rimpròcc. I arconòsso ch’i son nassù ‘nt la colpa – éh, fin-a dal moment medésim che mia mare a l’ha concepime i l’hai da considereme ‘n pecator. Ti ‘t apressie la vrità al fond dël cheur e Ti ‘t veule ch’i l’abia drinta mi ‘d saviëssa. Sbrincc-me d’eva e i vnirai pur; lavme e i vnirai pì bianch ëd la fiòca. Òh, dame andarera la gòj ch’i l’avìa na vòta – Ti ‘t l’has crasame: adess fame torna argiojì. Varda pì nen ij mè pecà; gavme la macia ‘d mia colpa. Nosgnor! Crea ‘n mi un cheur ch’a sia net; arneuva an mi në spìrit ëd fidelità. Bandiss-me nen da Toa presensa; gavme nen Tò Spìrit Sant. Fame sente ‘ncora la gòj ‘d Toa salvëssa e rend-me l’anvìa d’esse un ch’a të scota. Anlora i mostrerai toe vie ai pecator e lor a ‘rtornaran a Ti coj ch’a l’han bandonate. Përdonme d’avèj versà ‘d sangh, mè Dé, Dé ch’im salva, anlora mi i cantrai con gòj ëd tò përdon.
Sconda Letura: 2 Samuel 11:26-12:13
La conta dla vicenda dl’adulteri e dl’amassidi ch’a l’avìa comëttù David, ch’i l’oma comensà a lege duminica passà, a séguita ancheuj con la denunsia ch’a l’avìa faje an facia ël profeta Natan, le giuste mnasse ‘d Dé contra ‘d chiel e ‘l pentiment ch’a na séguita. Ël profeta a lo sfida an manera indireta për ël mojen ëd na paràbola. A l’é parèj che Nosgnor a lo pija a le strèite e David a l’é forsà a cambié strà, s’a veul seguité a esse l’elet ëd Nosgnor e a gòde ‘d sò favor.
Quand che la fomna d’Urìa a l’ha savù che sò marì a l’era mòrt, a l’ha fàit deul për chiel. Passà ch’a j’era ‘l deul, David a l’ha fala ven-e a palass e Betsabea a l’é dventà un-a ‘d soe fomne. Peui chila a l’ha daje ‘n fieul. Contut, lòn che David a l’avìa fàit a l’é dëspiasuje tant a Nosgnor.
Nosgnor a l’ha mandà Natan, ël profeta, da David. Natan a l’é intrà a soa presensa e a l’ha dije: “Ant na sità i l’avìa doi òm; l’un a l’era rich, e l’àutr, pòver. Ël rich a l’era padron ëd tante fèje e ‘d vache. Ël povròm a l’avìa mach na pcita fèja che chiel medésim a l’avìa catà e anlevà. La fèja a chërsìa con chiel e con ij sò fieuj, a mangiava da sò piat, a bevìa da sò got e a durmìa an bras a chiel. A la tenìa tanme na fija. Un di, a l’é rivà da l’òm rich n’òspite. Ma al pòst ëd massé ‘n cap ëd bestiam ëd sò strop për servijlo al forësté, a l’é andàit a ciapé la feja dël povròm e a l’ha sërvija a col ch’a l’era rivà a soa ca”. Quand ch’a l’ha sentù lòn, David a l’é vnuje na granda flin-a contra col òm, e a l’ha dije a Natan: “I lo giuro për la vita ‘d Nosgnor: l’òm ch’a l’ha fàit lòn a mérita la mòrt! A col povròm a dovrà paghé la feja quatr vire ‘d pì për lòn ch’a l’ha fàit e përchè a l’ha nen avù ‘d compassion”. Anlora Natan a l’ha dije a David: “Col òm it ses ti! Parèj a dis ël Signor, ël Dé d’Israel: ‘I l’hai consacrate rè d’Israel e i l’hai liberate da le man ëd Saul. I l’hai date tuta la famija ‘d Sàul, tò signor e i l’hai butà soe fomne ‘nt ij tò brass. I l’hai date Israel e Giuda e, coma se tut sòn a fòssa stàit nen pro, i l’avrìa date fin-a ‘d pì! Përchèit l’has-to meprisà ‘l Signor an comëtenda lòn ch’a l’ofend? Ti ‘t l’has fàit massé Urìa, l’Hitita, e it l’has pijate soa fomna për fela toa. It l’has falo meuire con la spa dj’Amonita! Për motiv ëd sòn, përché ti ‘t l’has meprisame an pijanda për ësposa la fomna d’Urìa, l’Hitita, la spa a sarà la maledission ëd toa famija’. Parèj a dis ël Signor: ‘Për motiv ëd lòn ch’it l’has fàit, i farai an manera che toa famija as arvira contra ti. I darai toe fomne a n’àutr òm dë ‘dnans ai tò euj medésim e chiel a andrà a cogesse con lor an pien ciàir dël di. Ti ‘t l’has falo dë scondion, ma mi i farai rivé sòn ëd manera che tut Israel a lo vëdda!'”. David a l’ha dije a Natan: “I l’hai pecà contra Nosgnor”. Natan a-j rëspond: “Èh, a l’é parèj, ma Nosgnor a l’ha përdonate. Ti meuireras nen.
Tersa Letura: Efesin 4:1-16
David a l’avìa da comportesse an manera degna dla vocassion ch’a l’avìa arsèivùa. A l’é l’istess për nojàutri ant la comunità cristian-a, përché a-i è na comission ch’i l’oma da fé ch’i podoma nen danegé con na condòta dësconvenienta. Sossì a lo dis l’apòstol Pàul a costa letura. Ël pòpol ëd Nosgnor, ch’a l’é ‘l còrp dël Crist, a deuv vive an armonìa. Dé a l’ha daje na varietà granda ‘d talent për l’euvra ch’a l’ha da porté anans përché tuti coj ch’a na fan part, ij cristian, a rivo a la madurità scond l’imàgine dël Crist. Tutun, i l’oma sèmper da fé atension për nen esse portà da sì e da là da tùit ij vent ch’a rivo e arsaldé nòstra comunion con Chiel.
Ora mi, ch’i son përzoné an càusa dël Signor, iv esorto ch’i vive an manera degna dla vocassion ch’i l’eve arsèivù, con tuta umiltà e grassiosità, con passiensa, soportand-ve con amor l’un l’àutr, avend a cheur ëd manten-e l’unità dlë spìrit con ël vincol ëd la pas, un sol còrp e ‘n sol ëspirit, coma ch’a-i ‘é ‘dcò un-a la speransa ch’av dà la vocassion ch’i l’eve arseivù. An efet, a-i é un sol Signor, na sola fé, un sol batèsim, un sol Signor e Pare ‘d tuti, ch’a sta dzora tuti, ch’a agiss an tuti e a l’é present an tuti. Ognidun ëd nojàutri a l’ha arseivù la grassia conforma la mzura dël don che ‘l Crist a l’ha daje. A l’é për lòn che la Scritura a dis:”Quand ch’a l’é montà an àut, a lo seguitavo ij sò përzoné e a l’ha fàit ëd don a j’òm”. Ora, cost “a l’é montà”, còs é-lo sëdësnò che prima a l’era calà giù ‘nt le part pì basse dla tèra? Col ch’a l’é calà giù, a l’é l’istess ch’a l’é montà dzora tùit ij cej për ampinì l’univers antregh ëd chiel medésim. A l’é donca stàit chiel ch’a l’ha fàit che j’un a fusso dj’apòstoj, d’àutri ch’a fusso ‘d profeta, d’àutri ch’a fusso d’evangelisator, d’àutri ancora ch’a fusso pastor e magìster. A l’é parèj che chiel a prepara coj ch’a fan part dël pòpol sant për l’esercissi dij ministeri ch’a servo për edifiché ‘l còrp ëd Crist, fin-a tant che tuti i saroma rivà ‘nt l’unità dla feé e dla conossènsa dël Fieul ëd Nosgnor, ant lë stat ëd gent compìa ant la mzura dla taja përfeta dël Crist. Parèj i saroma pì nen tanme ‘d masnà nen madure. I saroma pì nen ësbatù dëdsà e dëdlà quand ch’a bofo ‘d vent ëd dotrin-e neuve. I saroma pì nen piàijt fàcil ëd gent furba ch’as na va ‘n gir për ambrojé con ëd busiardarìe ch’a smijo ‘d vrità. Al contrari, bin fondà ‘nt la vrità e ‘nt l’amor, i chërsroma an ògni còsa vers ël Crist, ch’a l’é ‘l cap. A l’é chiel ch’a fà che tut ël còrp a funsion-a ansema an manera armoniosa. Quand che ògni soa part a travaja coma ch’as deuv, sòn a giuta j’àutre part a chërse, e parèj ël còrp antregh a l’é san, a chërs e a l’é pien d’amo
Quarta letura: Gioann 6:24-35
Costa letura an fà na domanda precìsa: për còsa i sercoma Nosgnor? Speroma mach che Chiel a daga sodisfassion ai nòstri bzogn materiaj? Lòn ch’a dovrìa interessene da pì a l’é che Gesù an provëdd un mangé ch’as guastera mai e ch’a l’ha ‘n valor etern. Sossì a l’é lòn che “a darà vita al mond”. Nòstre prospetive a son trop limità! Slargomje e noi i podrìo arzolve tanti ‘d nòstri problema!
Sta gent, donca, ch’a vëddìa che Gesù a l’era nen lì, nì ij Sò dissépoj, a son ëdcò montà an su cole barche, e a son vnù a Capernaum a l’arserca ‘d Gesù. Ël dëscors ëd Gesù rësguard al pan ëd vita. Parèj a l’han trovalo da l’àutra banda del lagh, e a l’han ciamaje: “Rabbì, da quand é-lo ch’it ses rivà sì?”. Gesù a l’ha rësponduje: “An vrità, an vrità iv diso ch’im serche nen përchè ch’i l’abie vëddù ‘d segn miracolos, ma për motiv ch’i l’eve mangià ‘d pan e ch’ i seve gavave la fam. Deve nen tant da fé për lòn ch’a dura nen ampess coma ‘l mangé. Angageve pitòst për oten-e la vita eterna che ‘l Fieul ëd l’Òm a peul deve, përchè Nosgnor, ël Pare, a l’ha marcalo con Sò cacèt d’aprovassion. Anlora a l’han dije: “An còsa l’omne da angagesse për fé j’euvre che Nosgnor a veul da nojàutri?”. Gesù a l’ha rësponduje: “Chërde an col che Nosgnor a l’ha mandà a l’é l’angagiament pì grand che chiel a veul da vojàutri, e cola-lì a l’é l’euvra ‘d Nosgnor”. Anlora a l’han dije: “Che segn miracolos it fas-to, donca, përchè an vëddend-lo noi i l’abio da chërd-te? Còs peudes-to fé? Ij nòstri antich a l’han mangià la mana ‘nt ël desert, conforma a lòn ch’a l’é scrit: ‘A l’ha daje da mangé ‘d pan ch’a ven dal cel'”. Ma Gesù a-j dis: “An vrità, an vrità iv diso: ‘A l’é stàit nen Mosè ch’a l’ha dave ‘l pan dël cel; ma a l’é mè Pare ch’ av dà ‘l ver pan dël cel. Ël pan ëd Nosgnor a l’é col ch’a l’é calà dal cel e ch’a dà la vita al mond”. Anlora a l’han dije: “Signor, dane sèmper ëd col pan-lì!”. E Gesù a l’a dije: “I son Mi ‘l pan ëd la vita: col ch’a ven da Mi a l’avrà pì nen fam; e col ch’a chërd an Mi a l’avrà mai pì sèj.
Orassion
Nosgnor! Che toa misericòrdia ch’a mai ven a manch, a nétia e goerna toa Cesa; e, për motiv che la Cesa a peul nen vive an sicurëssa sensa tò agiut, ch’a sia goernà e governà sèmper për ël mojen ëd toa bontà; per Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.
Mùsiche ch’i l’oma dovrà
- Magnificat en sol mineur – Sicut locutus est (Antonio Vivaldi) Jordi Savall
- Claude Goudimel – Psalm 51 from Genevan Psalter – Gerard van Reenen
- Nun bitten wir den heiligen Geist (Johannes Eccard) Norddeutscher Kammerchor
- Ludi Musici – Allemande XVI (Samuel Scheidt) Jordi Savall
- Gloria: Cum sancto Spiritu (Antonio Vivaldi) The Monteverdi Choir
- Love divine, all loves excelling (Tim Brace)
- Alleluia, beati coloro (Francesco Buttazzo)


text:
WannaCry
WannaCry ("voeuret luccià" in ingles) l'è on ransomware che el gh'ha avuu on fort picch in del spantegàss el 12 de magg del 2017 e l'ha infettaa i sistema de la sanità publega inglesa, de l'operator telefonegh spagnoeu Telefónica e de la FedEx.
Dettaj[Modifega | modifica 'l sorgent]
WannaCry el dopera 'na falla de Windows, corretta in del marz del 2017, descoverta de la NSA e doperada per i sò arnes de spionagg, prima de vess trafugaa di hacker de The Shadow Brokers.
El software, 'na voeulta entraa in d'ona LAN, el se spantega cont el protocoll SMB.
El malware, per on colp de fortuna, l'ha poduu minga fà tropp dagn: De facc el gh'aveva in del codes on sitt, registraa di agenzij de sicurezza, e poeu el s'è descovert che l'era on interruttor d'emergenza, che donca l'ha fermaa l'attività de criptazion del ransomware.


text:
Contact
Cussegliaziun spezialisada per la construcziun senza obstachels Pro Infirmis Grischun
Felsenaustrasse 25
7000 Cuira
Construir senza obstachels
Construir senza obstachels vul dir: resguardar ils basegns d'umans cun in impediment gia durant la planisaziun.
Nagin na duai esser exclus: ni persunas en sutga cun rodas u impedidas da chaminar ni persunas impedidas da vesida u d'udida ni persunas tschorvas u surdas. Era senioras e seniors, famiglias cun charrotschas d'uffants e viagiaturs cun bagascha profiteschan. Construir senza obstachels è in agid per tuts e vegn dabun a l'entira societad. Pir cura ch'ils stabiliments publics, ils meds da traffic, ils implants dal temp liber, ils restaurants etc. èn accessibels libramain, è l'inclusiun pussaivla. E betg il davos dovri era spazi d'abitar senza obstachels per pudair manar ina vita autonoma.
Cussegliaziun per spezialists
Nus cussegliain architectas ed architects, planisaders, autoritads e patruns da construcziun. Saja quai en connex cun la planisaziun d'edifizis novs u cun la transfurmaziun da chasas veglias, saja quai en connex cun abitaziuns privatas, plazs da lavur u spazi public: il post da cussegliaziun per la construcziun senza obstachels cusseglia a moda cumpetenta.
Examinaziuns da dumondas da construcziun
Nus examinain dumondas da construcziun chantunalas e giuditgain, sche las pretensiuns da la construcziun senza obstachels èn ademplidas. Per mauns da las vischnancas elavurain nus posiziuns davart projects da construcziun che na correspundan betg a las basas legalas en il sectur da construcziun.
Traffic public
Nus cussegliain en tut ils secturs dal traffic public che vegnan reglads en il dretg da construcziun chantunal e communal, per exempel en connex cun fermadas dal bus ed implants exteriurs da las staziuns. Per tut ils secturs dal traffic reglads tras leschas federalas è cumpetent il post spezialisà per la tecnica dal traffic public (anteriur uffizi per persunas cun impediments ed il traffic public). Quel cusseglia las interpresas da transport e la collectivitad en la realisaziun d'in traffic public senza obstachels.
Restar en l'atgna abitaziun
Duvrais Vus ina rampa per la sutga cun rodas a l'entrada da Vossa chasa? Sto Voss bogn vegnir adattà als basegns da persunas cun impediments? Alura chattais Vus en il post da cussegliaziun per la construcziun senza obstachels ils dretgs partenaris da discussiun. Noss spezialists As preschentan soluziuns pratitgablas per adattaziuns en Voss'abitaziun u en Voss plaz da lavur.
Activamain per ina midada dal punct da vista
Cun lavur publica, referats e curs da perfecziunament gidain nus a far enconuschenta la construcziun senza obstachels e rendain pli e pli evidenta.
Normas e disposiziuns
L'accessibladad d'edifizis, d'implants exteriurs e da fermadas dal traffic public è reglada en leschas ed ordinaziuns. Ultra da las prescripziuns federalas existan era leschas chantunalas.
- prescripziuns da construcziun chantunalas
- norma da la SIA 500 (construcziuns senza obstachels): ella vala per la projectaziun e l'execuziun en la construcziun auta. En la gronda part da las prescripziuns da construcziun chantunalas vegn renvià a questa norma.
- norma da la VSS SN 640 075 (spazi da traffic senza obstachels): ella vala per la construcziun bassa e determinescha co ch'ils implants exteriurs èn da concepir per umans cun impediments.
- lescha davart l'egualitad da persunas cun impediments
- ordinaziun davart l'egualitad da persunas cun impediments
Tut las basas legalas: www.hindernisfreie-architektur.ch
Rait svizra per la construcziun senza obstachels
Pro Infirmis furma ensemen cun Architectura senza obstachels - Il center spezialià svizzer, Il center spezialisà svizzer e la Procap la „Rait per la construcziun senza obstachels“. Las trais organisaziuns tetgalas s'engaschan sin plaun naziunal per in ambient senza obstachels e coordineschan la lavur dals posts spezialisads per la construcziun senza obstachels activs sin nivel chantunal. Pro Infirmis è commembra dal label LEA .


text:
Da Romana Ganzoni - Sonntag & Sohn. Juweliere. I sun a Leipzig. A Leipzig ha stübgià Goethe giuris prudenza, ed uossa vaja darcheu amunt, la cità es hip, pulsescha. In vaidrina glüschan anels da spus ed oter, eir tocs plü pitschens o d’argient, per la buorsa main plaina, daspera uraglins cun rubins e safirs, cotschens e blaus, chadainas jelgas, serradüras pesantas, or, diamants, roba intima, roba chi brilla sco’l sulai o las stailas, chi arcuna la poesia dal firmamaint scha sulai e stailas nu sun visiblas, roba chi tschücha sü l’emoziun dal corp, perche cha clinöz das-cha restar sülla pel scha las manetschas ston davent o’l pullover e la blusa, la chamischa.
Daspö 1897 sun ils „Juweliere Sonntag & Sohn“ a Leipzig, güsta pro’l Markt, pro’l marchà tschüffast quists s-chazzis. Immez aint. Bella salaschada. In mardi ed in venderdi as poja cumprar frajas e fluors sün plazza. Pan e tomatas. Minchatant daja ün concert suot tschêl avert. Cun palc e tuot. Hoz ha strat nan ün pianist majer ün clavazzin da lac nair, el stà sün ün’assa cun quatter roudas, il pianist suna da quai trist e trid, il clavazzin es stunà, la tecnica dal musiker: mediocra. Melodias cuntschaintas, evergreens.
A mai plascha.
In vicinanza da Sonntag & Sohn esa adüna ün pa dumengia, forsa eir, perche chi sun in duos, ün bap ed ün figl, dumengia e sonda, üna fin d’eivna d’instà, quai ha üna forza quieta, fidela, chi exprima istorgia gratagiada e loialità, chi disch: famiglia vaglia alch, Blut ist dicker als Wasser, eir hoz, l’on 2017, ün temp chi ha vöglia da schoglier tuot. Sonntag & Sohn, quai tuna da plü bod, da pasch e panins, da painch, confitüra, cafè. Sonntag & Sohn disch: ils chanuns dal minchadi taschan, id es dumengia, la glieud va a predgia sco in ün film frances dals ons 60, la glieud va a spass, las duonnas mettan sü la megldra cullana da perlas, id es uschè bel co chi nu d’eira amo mai.
Dad Fadrina Hofmann - Avair ün nom ester nun es uschè simpel in Svizra. Gnanca in Engiadina. Gnanca sch’el tuna melodius.
Il bap da meis uffants deriva da Havanna ed el porta ün nom spagnöl chi tuna sco üna melodia schi til as pronunzcha inandret. Meis uffants portan teoreticamaing listess nom schabain ch’illa pratica sun els ils uffants Hofmann perquai cha gnanc’orma nu cugnuoscha a quist bap cul nom melodius. Eu nun ha mai corret schi gnivan chartas o cartulinas pels uffants cun meis cunom, eu nun ha neir corret scha meis figl ha indichà a ballapè o ad JO il nom Hofmann impè da quel nom chi sta vairamaint aint in seis pass. Intant es quai nempe propi uschea: il nom cuban es be amo existent i’l pass dals uffants.
Üna classa plü bassa
Quai ha plüs motivs. Ün as nomna pregüdizi. Eu m’algord d’üna situaziun urgiainta aint il ospidal chantunal a Cuoira cur cha mia figlia vaiva la geldüm ed eu sun sezzada lönchezzas i’l local d’aspet sainza infuormaziuns. La prüma dumonda dad üna sour d’amalats d’eira lura – in ün tempo fich plan ed express mincha vocal bainin bainin – „Sprechen Sie Deutsch?“ Ter stutta es la signura statta cur ch’eu n’ha respus in meis plü bel bündnertütsch ch’eu discuorra dafatta tuot las quatter linguas naziunalas schi stopcha esser. Dandettamaing d’eira l’atmosfera i’l local tuot ün’otra e pac plü tard es dafatta rivà il meidi as s-chüsond ch’els m’hajan laschà spettar uschè lönch. „Uossa sa’la sco chi va a no“, ha respus üna duonna prtugaisa chi sezzaiva cun mai i’l local d’aspet e chi vaiva realisà la situaziun. Ün nom ester e zac as vegna degradà in üna classa plü bassa. Eu d’eira schoccada.
Deutsch für Anfänger
A Scuol daja blers uffants portugais. Perquai esa üna buna chosa chi dà ün post d’integraziun chi spordscha sustegn ad els schi va per rumantsch o tudais-ch. Tschel di però ha eir meis figl survgni üna charta. „Deutsch in der Schule 2016/17“. „Bist du fremdsprachig und gehst in die zweite Klasse?“, es la prüma dumonda sül fögl. Il post d’integraziun spordscha prüms pass illa lingua tudais-cha: ün’udida pella lingua estra, üna basa grammatica. 27 eivnas da cuors a duos lecziuns. Flot. Uossa esa però uschea cha no vivain daspö ons insembel cun ün hom da Berlin. Meis char discuorra tudais-ch culs uffants e scha no eschan üna jada l’on in Germania in vacanzas discuorran meis uffants mez rumantschs mez cubans uschè ün net tudais-ch ch’eu stun svessa stutta. Dal rest: Schwiizertütsch san quists uffants cul nom ester eir amo perfettamaing. Meis figl legia cudeschs gross sün tudais-ch, ils uffants taidlan discs cumpacts cun istorgias in tudais-ch e guardan films d’uffants in tudais-ch. La charta dal post d’integraziun es dimena splachada ter svelt aint il chanaster da palperi.
„Alch ester“
Ün nom basta dimena per splachar in ün chaschuot. Ingün nu ponderescha che persuna chi sta davo il nom, ingün nu s’interessa pel ambiaint o pellas ragischs da quista persuna. Be d’incuort es gnü publichà ün stüdi chi demuossa cha persunas cun ün nom ester han da scriver in Svizra tschinch jadas daplüssas annunzchas per survgnir üna plazza. Quai dà da pensar. Meis uffants creschan sü in Engiadina in üna famiglia engiadinaisa cun amo ün zich influenza tudais-cha – e listess suna sül palperi in prüma lingia „alch ester“. „Schi müda il nom“, ha manià inchün d’incuort. Scha quai füss be uschè simpel. Müdar il nom es bod impussibel in Svizra scha’l bap nun es perinclet – e quel es natüralmaing superbi sün seis nom melodius chi ha in seis pajais eir amo üna valur istorica.
Facit: Tuot es üna dumonda da la perspectiva – e meis uffants staran o indichar inavant Hofmann per gnir trattà sco tuot tschels o imprender a viver cun ün bel nom chi serra automaticamaing portas.
*In "La columna" descriva Fadrina Hofmann mincha mais quai chi occuppa e movainta ad üna schurnalista e mamma in Engiadina.
Text e fotografia: F. Hofmann, Scuol
Suonda LATABLA!
Da Bettina Vital - „Fin cha tü nun est our d’cumün, est cun ün pè amo in chasa“, constatescha il protagonist our dal raquint Daman da chatscha dad Andri Peer. La bunura bod as metta’l in viadi e banduna il cumün „chi’d ais quiet sco ün god“. Ün sguard inavo, la mamma sta sün porta e cucca tras üna sfessa fin ch’el es passà davo la storta via.
Quist prüm citat striuna ün surrier in mia fatscha. Precis uschè esa in nos cumün. Scha no eschan per exaimpel vi dal giantar e dudin müjs e s-chellöz giò’n via, schi tuot chi sta sü e va oura sün lobgia a cuccar da suringiò che muvel chi passa, quantas buatschas ch’el lascha crodar e davant chenünas portas. Restar a maisa – impensabel. Il buonder es plü grond.
L’interess es avant man. In cumün as piglia part a quai chi capita, saja quai apunta a la spassegiada da las vachas sülla via maistra, a la festa da la bavraduoira insembel culs vaschins e natüralmaing al bivgnaint d’ün campiun mundial, cur ch’el tuorna a chasa.
L’interess vicendaivel – forsa ün eufemissem per la controlla sociala – es avant man eir schi nu’s discuorra minchadi ün cun tschel. I’s vain a savair dal vaschin quai chi fa dabsögn da savair da la vaschina, per pudair quintar quai pro’l giantar, fin chi’s doda a passar üna gruppa da chavalgiaints... – ir a verer chi cha quai es!
Il chatschader parta dimena cun seis schluppet sur la spadla our’d cumün e da la foura sü. Nöglia nu fa’l plü jent co ir amunt la daman a bunura. Laschond inavo la salaschada da cumün as driva l’orizont ed „il god chanta da tuot las varts aint il far di, fringuels, parüschlas e tuot quai chi’d ais restà inavo da la stà, cluotschins güzs, sfuschignöz illa romma e tschübelins uschè fins chi nu’s sa inandret, schi sun stats o brich ed eir cloms plü grossers“. Ün oter muond til bivgnainta. Ün bellezza straminabla e fascinanta. La natüra, cun seis clings, sias fuormas e sias glünas vain descritta dad Andri Peer cun üna lingua culurida ed elavurada chi fa güzzar la uraglias.
Schi vain finalmaing eir al tun ed al butin ill’istorgia dad Andri Peer nu lessa qua tradir. Il raquint Daman da chatscha (dal rest eir ün essai da Rico Valär chi til commentescha), la versiun tudais-cha Jagdmorgen e blers oters texts da prosa dal scriptur as poja leger il cudesch Andri Peer Prosa 1945-1985, chürà dad Annetta Ganzoni e cumparü quist on illa Chasa Editura Rumantscha. Andri Peer quinta üna simpla istorgia da chatscha e metta in prosa la bellezza, la cuaida e la fascinaziun cha blers collian cun l’ir a chatscha.
Cur ch’eu sun gnüda a star in cità, n’haja precis predschà il contrast: tuots duos peis ourd chasa, bler plü paca o dafatta ningüna rascha chi collia tuot il cumün. Adonta cha la distanza tanter ils vaschins in üna chasa da plüssas abitaziuns es plü pitschna, es l’anonimità plü gronda in cità. O forsa güsta perquai. Che stantus, schi’s vess da perseguitar minch’acziun dal vaschin, sch’el va a spass cun seis chan a mezzanot ed in che chavogna da robydog ch’el fa svanir il sachin dal pudel. Gnanca la sirena da l’ambulanza nu’m fa stender qua il cheu our da fanestra. Eir quai ha avantags. Viver e laschar viver.
Eu n’ha duos dachasas: In cità es quai noss’abitaziun e forsa amo nos quartier. Illas muntognas es quai meis cumün inter.
> http://chasaeditura.ch/rom/andri-peer-prosa-1945-1985-2/
Text: B. Vital, Turitg
Fotografia: www.pexels.com (CC0)
Emprima publicaziun sin latabla.ch: 27 settember 2016
pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga, uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas – e da tut sias...
Da Fadrina Hofmann - L’uman es ün chatschader e ramassader. La cumprouva n’haja a chasa in fuorma da duos uffants chi chattan roba da tour e mütschir. Ün insaj? Voilà...
Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Oz datti tschintg bellas...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel datti bels prenums, nizzaivels betg mo...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel quellas influenzadas...
Da Fadrina Hofmann - Chi nu cugnuoscha il mumaint da schoc scha’l telefonin es dandettamaing davent? Ed il sentimaint surleivgià cur ch’el cumpara darcheu? Il telefonin es dvanta nos cumpogn...


text:
Rapports da spiunascha vegnan normalmain per motivs da segirezza bain spert dismess. Il commerziant da vin Plinio Zala ha dentant copià e zuppà quels en sia chasa. Mo per cas han ses descendents chattà onns pli tard quests rapports.
Il biadi ed istoricher Sacha Zala raquinta l'istorgia captivanta da ses nonno. L'istoricher militar Rudolf Jaun enquadra l'impurtanza da talas funtaunas pli che raras per l'istorgia da las valladas dal sid dal Grischun e da l'Italia dal Nord durant la Segunda Guerra mundiala.


text:
Stadis Unids
Ils Stadis Unids da l'America (engl. United States of America, curt USA), en la furma curta uffiziala Stadis Unids (engl. United States, curt U.S.), betg uffizialmain era be America (engl. America), èn in pajais da l'America dal Nord che consista da 50 stadis federativs. Cun Hawai ed intgins territoris insulars fan ils Stadis Unids era part da l'Oceania.
Il pajais cuvra var 40 pertschient dal territori nordamerican ed è il terz grond stadi dal mund tenor surfatscha davos la Russia ed il Canada.
Ils Stadis Unids èn sa furmadas da tredesch colonias che èn sa decleradas independentas l'onn 1776 dal pajais matern, la Gronda Britannia. Tras l'immigraziun constanta or da l'Europa e pli tard era da l'Asia, la suppressiun dals abitants indigens, l'expansiun territoriala vers il vest, l'annexiun da grondas parts dal Mexico e l'industrialisaziun han ils Stadis Unids a partir da la fin dal 19avel tschientaner cuntanschì ina tscherta influenza sin la politica mundiala. Suenter il declin da l'Uniun sovietica èn ils Stadis Unids la suletta superpussanza restanta.
Ina lingua uffiziala determinada datti betg, ma l'englais predominescha cleramain, en il sidost è era il spagnol derasà. Ultra da quai exista ina gronda quantitad da linguas d'immigrants sco era restanzas da las numerusas linguas indigenas.
StadisEdit
Alabama - Alasca - Arizona - Arkansas - California - Colorado - Connecticut - Delaware - Florida - Georgia - Hawai - Idaho - Illinois - Indiana - Iowa - Kansas - Kentucky - Louisiana - Maine - Maryland - Massachusetts - Michigan - Minnesota - Mississippi - Missouri - Montana - Nebraska - Nevada - New Hampshire - New York - New Jersey - New Mexico - North Carolina - North Dakota - Ohio - Oklahoma - Oregon - Pennsylvania - Rhode Island - South Carolina - South Dakota - Texas - Tennessee - Utah - Vermont - Virginia - Washington - West Virginia - Wisconsin - Wyoming


text:
la secunda victoria en treis dis
La sonda sera ha la secunda equipa astgau esser hosp dall'equipa da Tujetsch. Las davosas duas partidas haveva l'equipa da Bruno Steiner e Rico Tiri gudignau suenter ina fasa stgirenta dad 8 onns senza victoria encunter Sedrun. Quei giug ei per il CB mintga onn in...
Continue Reading
emprema victoria egl onn 2016
La gievgia sera ha giu liug il derbi tradiziunal encunter ils vischins da Tavanasa. Per la secunda equipa era quei ina buna caschun da mussar ina reacziun sin il debachel digl emprem giug encunter Panaduz.
Continue Reading
kick and rush a mels
Dumengia endamaun ha l'emprema equipa giu da serender gia baul encunter Mels pil secund giug da campiunadi dil 2016. Suenter in'entschatta empermettenta ei il ballapei engles "kick and rush" dall'equipa da Mels denton semess atras ed ha menau il cau-casa alla victoria.
Continue Reading
ina trumpada
La sonda vargada ha la secunda dil CB giu igl emprem giug dalla runda da primavera. Cun gronda motivaziun e suenter prudents trenaments preparatorics eran giugadurs e trenaders optimistics per igl emprem giug encunter...
Continue Reading
negins gols per l'entschatta
L'entschatta dil campiunadi da primavera gartegia buca tenor giavisch all'emprema equipa dil CB. Malgrad ch'ils giugadurs domineschan la plipart dil giug e capeschan da crear bunas schanzas da sittar gols, oravontut duront la secunda mesadad, reussescha ei buc ad els da surmuntar il...
Continue Reading


text:
Frecciarossa 1000
El Frecciarossa 1000 (classificaa officialment ETR.1000) a l'è on elettrotreno per l'alta velocità Frecciarossa faa de la Hitachi Rail Italy per la Trenitalia dal 2015.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
In del 2010 la Trenitalia l'ha faa ona gara per 50 treni a volta velocità per sostituì i ETR 500. La gara a l'è stada venciuda de la AnsaldoBreda-Bombardier, che l'ha superaa de 4,2 milion la Alstom, 30,8 contra 35 e l'ha presentaa 'na version del Zefiro V300.
Caratteristich[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ogni treno el gh'ha ona longhezza de 202 meter per 457 post, pussee 2 per i invalid. El treno el gh'ha quater pantograf, dò per l'alimentazion normala e dò per la volta velocità. La trazion a l'è dada de vott carrej motorizzaa. Donca inscì el pò fà de 0 a 300 in 4 megnuu.
Se pò anca taccà du treni insemma per raddoppià la portada.
Vos correlaa[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter progett[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su Frecciarossa 1000


text:
Viver cun ils lufs. Cun il dumber da trieps che crescha en Grischun vegn il tema adina pli preschent. En la rolla da mediaturs tranter lufs ed umans emprovan ils guardiaselvaschina da chattar in equiliber tranter agir e laschar star.
In dals trieps da lufs en Grischun è naschì avant trais onns sisum la Surselva, tranter Mustér e Curaglia. Il triep da Stagias. Igl è era l’emprim triep en Svizra nua ch’igl è reussì da montar al mastgel in cularin da GPS. Grazia a las datas che vegnan en mintga di, han ils guardiaselvaschina emprendì ina massa davart il cumportament ed usits d’in triep da lufs.
Sch’els van a chatscha, fan els chatscha. Sch’els n'han betg en il senn da far chatscha, van els tut tenor mo paucs meters sper ils animals vi senza far stim dad ir vi e mazzar els.
In’autra enconuschientscha dals guardiaselvaschina è ch’il triep turna adina puspè enavos tar il stgarp, fin che quel è nizzegià.


text:
La dismessa da rument è ina chaussa che las vischnancas en Surselva han surdà a la regiun Surselva. Lezza pretenda ina taxa per quella lavur. La vischnanca da Mustér ha in agen sistem da quintar las taxas. Fin uss eran quellas fixas per chasada e na cuvrivan la finala betg ils custs, che la deponia communala e l’entira investiziun en, per exempel, molocs custa. Uschia sa resultava annualmain in deficit en chaussa. Quai stueva vegnir adattà, pertge ils custs na dastgan betg surpassar las entradas. Cun il nov sistem da taxaziun, egual a quel da la regiun Surselva, po quai vegnir cuntanschì, uschia la suprastanza communala.
Sistem da taxas ha persvas
La regiun Surselva fa gia blera lavur, cun eruir tge vischnanca che ha da pajar quant. Mustér ha en l’avegnir il medem sistem da quintar e po uschia spargnar custs administrativs. E cun las taxas actualas pon vegnir fatgas las mesiras en l’infraststructura ed era finanziar la deponia. Lezza vegn en l’avegnir ad avair ina pressa ed ina stadaira, per che mintga chaschunader da rument, possia era gist pajar quel. Quai era ina da las grondas discrepanzas da la lescha veglia, che mintg’in aveva da pajar tuttina, era sch’el na chaschunava betg ils medems quantums rument, quai vegnia a sa midar en futur, uschia il suprastant Paul Schmidt.
La finala ha surtut la debatta d’entrada dà dapli da discussiunar e quai surtut las replicas dal survegliader da pretschs. Lez aveva recumandà a la vischnanca da distinguer pli en detagl las abitaziuns pitschnas, e da pretender ina taxa sin rument verd. Ma quai na fetschia la regiun era betg, e perquai hajan els sco vischnanca intervegnì en chaussa e pretendì in scleriment dal survegliader da pretschs. Lez ha argumentà che quai saja surtut ina recumandaziun e betg in cumond ed el possia sustegnair la lescha actuala. Sch’il referendum facultativ na vegn betg prendì, alura entra la lescha nova en vigur cun l’entschatta dal 2023.
Duas giadas «GEA» a la revisiun da la planisaziun locala
Dus projects turistics han survegnì sustegn dal parlament communal. Uschia è la revisiun da la planisaziun locala en connex cun la punt pendenta a Sontga Gada, vegnida approvada unanimamain. En quest connex è surtut vegnì discutà sur da las sendas da gianellas e betg sur da la punt pendenta. Era la scursalera, planisada en il territori da skis ha survegnì glisch verda dal cussegl communal. L’Uffizi d’ambient ha admonì ch’in dutg stoppia vegnir integrà en il plan da zonas. Questa midada dovra ina votaziun a l’urna. Lezza duai succeder ils 15 da matg. Las ulteriuras midadas en connex cun las midadas dal plan da zonas na basegnan betg ina votaziun a l’urna.


text:
Il president da la PCD, Christoph Darbellay dementescha uschia las speculaziuns che Leuthard sa retiria da ses uffizi. Doris Leuthard vegnia a candidar per in'ulteriura perioda d'uffizi tar las elecziuns dal Cussegl federal da mez december.
Leuthard era vegnida elegida en il Cussegl federal il 2006, ed è uschia la cussegliera federala ch'è il pli ditg en uffizi. Ella pudess daventar presidenta da la Confederaziunil 2017. Sche Leuthard sa retiria lura, ha Darbellay laschà avert.
Doris Leuthard sezza ha fin ussa adina respundì ambivalent sin las dumondas, sch'ella candideschia anc ina giada, ubain sch'ella sa retiria. Quatras èn naschidas las speculaziuns che l'Argovesa da 52 onns pudessia sa retrair tacticamain.
RR novitads 06:00


text:
COVID-19 Svizra
Infurmaziuns davart la situaziun actuala, stadi dals 27 da settember 2022
Gruppas da ristga en cumparegliaziun cun autras persunas
Persunas vaccinadas cumplettamain, Svizra e Liechtenstein, dals 21.12.2020 fin ils 25.09.2022
La strategia da vaccinar cunter COVID-19 priorisescha persunas tenor gruppas da ristga (gruppas en mira 1 fin 4) e tut las autras persunas (gruppa en mira 5). Tar las gruppas da ristga tutgan persunas cun ina ristga pli gronda d'in decurs gravant da la malsogna, d'ina infecziun u d'ina transmissiun. Il persunal che dat la vaccinaziun verifitgescha l'appartegnientscha a la gruppa respectiva.
Valurs da 7 dis: las travs mussan la proporziun per emna.
Total: Las surfatschas mussan la proporziun cumulativa fin a la data correspundenta. La proporziun po vegnir mussada sco quotas da las «persunas vaccinadas cumplettamain» u en relaziun cun l'entira populaziun.
Pervia d'arrundaments matematics poi esser che la summa dals pertschients n'è betg exactamain 100 %.
En Svizra ed en il Principadi da Liechtenstein èn admess trais vaccins per prevegnir a COVID-19. Sco cumplettamain vaccinadas valan las persunas che han survegnì duas dosas dals vaccins Moderna (Spikevax®) u da Pfizer/BioNTech (Comirnaty®) sco er las persunas ch'èn cumprovadamain guaridas d'ina infecziun cun SARS-CoV-2 e che han survegnì ina dosa da quests vaccins. Tar il vaccin da Johnson & Johnson (Covid-19 Vaccine Janssen®) dovri mo ina dosa dal vaccin (recumandaziun da vaccinaziun dal UFSP/CFV).
A tut las persunas sur 12 onns (12–30 onns exclusivamain resp. da preferenza cun Comirnaty®) vegni recumandà da rinfrestgar la vaccinaziun cun in vaccin mRNA da Moderna (Spikevax®) e da Pfizer/BioNTech (Comirnaty®) a partir da quatter mais suenter ina vaccinaziun cumpletta (immunisaziun da basa). Persunas vaccinadas cumplettamain che han laschà rinfrestgar la vaccinaziun tenor la recumandaziun dal UFSP/CFV èn inditgadas separadamain. La quota da persunas vaccinadas sa referescha a l'entira populaziun u a la classa da vegliadetgna respectiva. Las persunas vaccinadas vegnan attribuidas al chantun, nua ch'ellas abitan (chantun da domicil). Ulteriuras infurmaziuns chattais Vus sin la pagina d'internet dal UFSP > Coronavirus: Vaccin.
Las infurmaziuns davart effects nungiavischads da la vaccinaziun (ENV) vegnan registradas sur il sistem d'annunzias spontanas da Swissmedic. Swissmedic examinescha e valitescha las annunzias dals effects secundars ch'èn vegnidas registradas. Infurmaziuns detagliadas èn publitgadas sin la pagina d'internet da Swissmedic.
Ils chantuns ed il Principadi da Liechtenstein ans furneschan las datas sin ina via electronica segira. I sa tracta da datas singulas anonimisadas.
Persunas vaccinadas cumplettamain


text:
LOCAL DA GIUVENTETGNA
Il
Il local da giuventetgna dalla LGB ei per affons e giuvenils da tut las fracziuns dalla vischnaunca da Breil.
El local - magasin XL a Danis - saveis passentar temps e sentupar cun collegas en atmosfera patgifica. Ella zona aviarta stattan a disposiziun in ballapei a meisa, air hockey ni biliard, dart, giugs da meisa da tuttas sorts e biaras autras caussas.
Cheu anfleis vus cussegl tier damondas e problems - la luvrera da giuventetgna ei contonschibla sut 078 210 10 97. Ultar da quei havein nus ell'infoteca dil local in'entira massa material d'informaziun e numras da contact.
Il program dallas activitads baghegia sin voss'iniziativa, sedrezza suenter voss basegns e giavischs e vus saveis cumplettar el cun vossas ideas.
En collaboraziun cun la luvrera da giuventetgna organiseis vus in excursiun ni in occurenza finala.
Il local ei aviarts per scolaras e scolars dalla superiura il venderdis naven las 17:00-20:00 uras.
La 5. e 6. classa astga 1x al meins nezzegiar il local mesjamna suenter miezdi naven las 14:00-17:00 uras (mira sut "calender e termins").
Occurenzas specialas han per regla liug la sonda ni dumengia.
Sur il chat dalla LGB survegnis informaziuns actualas ed a cuorta vesta. Tgi che ha negin telefonin sa annunziar quei e vegn informaus da conscolars ni dalla responsabla dalla lavur da giuventetgna.
KIOSK
ei dat adina puspei auters dultschergnems e snacks. la gliesta da prezis vegn actualisada el local
REGLAS
Il local da giuventetgna ei per nus affons e giuvenils denter 11 e 18
onns dalla vischnaunca da Breil. Cheu savein nus sentupar, star da
cumpignia, far experienzas, esser creativs e haver spass
Nus sentupein cun respect
Nus fagein uorden cun nossas caussas e lavein giu sez nossa vischalla
duvrada
Vehichels che fan canera (mopets, töffs, quats ea) parchein nus avon il local
Nus s’inscrivin ni vegnin screts en tier mintga viseta ella gliesta da
presenza
Nus filmein e fotografein buca auters senza lur lubientscha
Duront aura bletscha tergin nus ora ils calzers
Nus consumein bu alcohol, nicotin e drogas avon e duront las sentupadas
el local
Il local surpren negina responsabladad per garderoba e objects da valur
Mintga affon/giuvenil sto haver ina segirada da responsabladad
Tgi che setegn buca vid las reglas sto purtar las consequenzas (p. ex. pli
paucas pusseivladas e libertads el local tochen tier scamond da local)


text:
Suenter che la Confederaziun ha adattà avant in'emna l’ordinaziun da «Covid-19» pon danovamain era artistas ed artists libers dumandar agid finanzial per perditas pervi dal coronavirus. Quai per projects pertutgads dapi il prim da november 2020 enfin la fin da december 2021. Dapi lura han tenor il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini 23 persunas fatg diever da questa pussaivladad. La regenza metta per il 2021 en tut a disposiziun 4.2 milliuns francs per la cultura.
Raps che na possian dentant betg vegnir approvads a tut las dumondas inoltradas. Sco l’exempel da l'actur Samedrin Lorenzo Polin mussa, sa la realitad per in actur independent numanadamain esser pli cumplitgada ch'inoltrar in formular per la dumonda d’agid.


text:
Lilly vegn titulada da las medias sco la Greta da la Tailanda. Ella ha entschet cun 8 onns da s'engaschar per la protecziun da l'ambient. Oz ha ella 12 onns e fa adina puspè chauma avant la chasa da la regenza a Bangkok. Lilly è la fatscha dal cumbat cunter il plastic en la Tailanda, ina da las terras ch'è responsabla il pli fetg per il plastic en la mar. Lilly e ses aderents fan adina puspè acziuns da rimnar plastic. In emprim success ha ella gia gì cun duas chadainas da supermartgads che vulan reducir il niz da satgets da plastic.
Lilly – la Greta Thunberg da la Tailanda
Ralyn Satidtanasaran era numnada «Lilly» è ina giuvna da 12 onns che s'engascha en la Tailanda per la protecziun dal clima ed cunter il rument da plastic.
Per pudair abunar quest podcast duvrais Vus ina software cumpatibla cun podcast u ina app. Sche Vossa app n'è betg en la glista sura, lura pudais copiar la feed URL manual en Vossa app da podcast u software.


text:
Pervi dals emprims cas dad infecziuns en l'Italia dal Nord fa ils Tessin ussa quitads ch'il virus da Corona pudess sa derasar en il chantun. L’entir affar saja pli grond che quai ch’ins haja supponì l’entschatta, ha ditg il medi chantunal dal Tessin, Giorgio Merlani, envers Keystone-SDA.
Ospitals e staziuns d’urgenza han prendì emprimas mesiras. Persunas cun sintoms da grippa vegnan isolads, rapporta la gasetta «Il caffè della domenica». Quai val per tut las persunas cun sintoms da grippa e betg sco fin ussa, be persunas che han il davos temp visità la China.
Nagina nova strategia en Svizra
Er sche l'Italia ha actualmain ils pli blers cas dad infecziuns en l'Europa ed ha annunzià sonda dus mortoris, na planisescha l'Uffizi federal per sanadad betg ina midada da strategia. I fissi fauss da suspectar en general tut las persunas da l'Italia. I saja anc memia baud da crair ch'ina unda sa movia uss vers la Svizra.
Bloccà pliras citads en l'Italia dal Nord
L'Italia sezza prenda mesiras rigurusas. La regenza ha decidì da barricadar pliras citads en il Nord dal pajais. Uschia èn facticamain pliras 10'000 persunas bloccadas en lur regiuns.
Entrar ed extrar da quests territoris è scumandà.
La finamira saja, da proteger la sanadad da la populaziun da l'Italia. Sco emprim vegnan quests territoris bloccads. Tgi ch'emprovia da guntgir las barricadas, stoppia quintar cun sancziuns penalas. El quintia dentant cun l'enclegientscha da la populaziun.
Sco ulteriura mesira èn tut las partidas da ballape dad oz dumengia en la Lombardia e Venezia vegnidas ditgas giu, er quellas en la seria A.
Virus ha influenza sin mintgadi en l'Iran
Er en l'Iran ha il virus da Corona restrenschì considerablamain la vita publica. Tenor il ministeri da sanadad èn per entant scolas ed universitads vegnidas serradas en pliras citads. Er kinos e teaters èn vegnids serrads e concerts ditgs giu. Ils gieus da ballape da la liga auta vegnan bain giugads, dentant senza aspectaturs.
Fin uss hai dà 785 cas da suspect, 28 èn vegnids confermads positiv sin covid-19. Fin uss èn morts 5 pazients vid la malsogna. Novs cas d'infecziun n'èn la fin d'emna betg vegnids annunziads.
RTR novitads 06:00


text:
Suenter ch'igl è stà miaivel las davosas emnas han blers pumers gia flurì. Perquai èsi er da quintar cun donns, gist tar las plantas d'apricosas ch'èn gia vegnidas fructifitgadas, ellas na pon perquai betg pli vertir temperaturas uschè fraidas, quai di Marco Frey ch'è responsabel per la puma tar il Plantahof.
L'aura chaschuna propi notgs senza sien. Igl è propi tupp'aura.
Las plantas da tschareschas, maila e paira pon entant anc vertir temperaturas da radund minus 4 grads, uschè fraid na saja quai enfin uss anc betg stà. I saja dentant da guardar tge che capita las proximas notgs. Sch'igl ha dà donns e quant gronds che quels èn na saja perquai anc betg pussaivel da dir uschia Marco Frey.
Vignas n'han anc betg chatschà
Dapli cletg han las vignas gì. Quellas n'han anc betg chatschà uschia ch'il fraid e la naiv na pon betg far donns, uschia Walter Fromm il cumissari da viticultura dal Plantahof. I saja bun ch'i haja adina puspè dà periodas pli fraidas tranter las chaudas, uschia che las vignas n'han betg pudì chatschar.
Sch'jau pudess giavischar fissi bun sch'i vegniss chaud mez avrigl per che las vignas pon chatschar.
Uschia sajan ins en la media dals davos 20 onns suenter che las vignas han chatschà ils davos onns fitg baud pervia da las primavairas chaudas. Che las vignas èn quai onn puspè pli tard vidlonder saja bun manegia Walter Fromm. Uschia saja er la vendemia pli tard ed il vin daventia lura pli aromatic.


text:
La fin da zercladur èn scrudadas bleras restricziuns da corona. Il Cussegl federal ha pudì schluccar las mesiras perquai che l'acziun da vaccinar è avanzada bain e perquai ch'il dumber da novas infecziuns è sa reducì marcantamain.
- Tge opiniun avais Vus tar quellas schluccadas?
- Manegiais vus, che la crisa actuala vegn ad avair consequenzas a lunga vista per la societad svizra?
- Tge pensais Vus, tge disas vegniss Vus a mantegnair er suenter la pandemia?
Prendai in zic temp ed As participai a nossa retschertga!
Qua chattais Vus la retschertga
As participar pudais Vus anonim. Las respostas vegnan tractadas a moda confidenziala. Per la retschertga ha la SRG SSR incumbensà l'institut da perscrutaziun Sotomo. Ils resultats da la retschertga vegnan publitgads ils 9 da fanadur a las 17:00 sin tut ils chanals da RTR, SRF, RTS e RSI.


text:
Campiunaa del Mund de Formula 1 1991
El Campiunaa del Mund de Formula 1 1991 l'è staa el 42° valid per el Campiunaa del Mund Piloti e 'l 33° per el campiunaa del Mund Custrutur. L'è iniziaa el 10 de marz e l'è finii el 3 de nuvember dopu 16 Gran Premi. El Campiunaa del Mund Piloti l'è staa vengiüü per la terza volta dal pilota brasilian Ayrton Senna cun 96 punti, mentre el Campiunaa Custrutur l'è staa vengiüü per la setima volta de la scüderia inglesa McLaren cun 139 punti.
Resucunt de la stagionModifega
El Campiunaa del Mund Piloti l'è duminaa del campion del mund in carica, Ayrton Senna, che 'l vinc i prem quater Gran Premi e, dopu Monaco, el gh'ha gemò 29 punti de vantagg söl segund in clasifica, l'Alain Prost cun la Ferrari. In de la part central de la stagion i do Williams del Nigel Mansell e del Riccardo Patrese i pröven a recüperà cun quater vitori de fila, ma urmai l'è tropp tardi: la Williams la paga i sò prublemi de afidabilità e la rüva segunda ind el Mundial: Senna e la McLaren i'henn Campion del Mund 1991.


text:
Per sustegnair la sora ch'è qua la gronda part per lur mamma, s’engascha er l’Engiadinais Antonio Giacometti da Samedan a reguard da la tgira da la dunna attempada da 93 onns.
Per mai èn quai muments fitg prezius che jau na vuless betg manchentar.
Il magister è en sasez pensiunà, lavura tuttina anc en in pensum da 30%. El viagia in di per emna, cun in viadi da passa trais uras, en la Mesolcina per tgirar sia mamma. La relaziun cun la vegliadetgna en general saja sa midada en il sen positiv, uschia il bilantsch da l’um sportiv da 67 onns. Quai surtut vesend ch’i dettia tuttina adina puspè muments da plaschair e cuntantezza.


text:
Sega Saturn
El Sega Saturn a l'è 'na console di videogioeugh de la SEGA venduda del 1994 al 1998. Sostituida poeu del Sega Dreamcast, dopo de 'na bona partenza el gh'ha avuu mìnga success e l'è rivada dòpo, a nivell de vend, de la PlayStation e del Nintendo 64.
A l'è staa desviluppaa per sostituì el Sega Mega CD, espansion per el Mega Drive, e dàgh a la SEGA 'na console pussee potent, cont on bon 2D e bona de avègh di gioeugh arcade: Proppi per quèlla reson lì, quand che Sony e Nintendo han lanziaa di console 3D gh'han avuu de mèttegh 'na pezza cont on segond processor bon de sostegnì el 3D, che però el richiedeva ai programmatore on mugg de sforz, e donca per la pupart i gioeugh a hinn staa in 2D, cont in gramm resultaa in sul vend, tant de avègh nanca 'n gioeugh con Sonic, mascotte de SEGA.


text:
Sega Dreamcast
El Sega Dreamcast a l'è stada 'na console di videogioeugh de la SEGA prodotta in tra 'l 1998 e 'l 2001: prima console de la sesta generazion, l'è stada anca la darrera console de la cà giapponesa.
Considerada 'na console bona a nivell tecnegh, l'ha però avuu no tant success e l'ha menaa donca a di perd de danee per l'azienda e donca al retir del mercaa.
La doperava 'me formaa el GD-ROM, ciovè on disch de 1 GB de memoria, e la gh'era anca 'na version de desvilupp de Windows CE per la console.


text:
Motta d'Affermo
Motta d'Affermo l'è ün cumün da la Provincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 80 km a est da Palermo e 110 km a ovest da Messina. Al 31 de Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 921 e üna area da 14,6 km².[1]
Al cumünn da Motta d'Affermo al cuntegn la frazion da Torremuzza.
Motta d'Affermo al è arent a Pettineo, Reitano e Tusa.
Demografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
References[Modifega | modifica 'l sorgent]
Lian da dador[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
Erlach (BE)
Erlach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.50 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1245 abitant.
El cumün de Erlach al se tröva a una altitüden de 433 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gals, Ins, La Neuveville, Tschugg, Twann-Tüscherz, Vinelz.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
Erlach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1185 col nom de Erilacho.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Erlach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
Ligam de föra[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Erlach in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- Media relaa a Erlach su Wikimedia Commons


text:
«La Bibla n’è betg per il dretg da vuschar da las dunnas», questa frasa scriva il reverenda refurmà Martin Accola en ina carta da lecturs en la gasetta Fögl Ladin. Tuttina appellescha el als lecturs da dir Gea al dretg da votar ed eleger da las dunnas – «sco in act da la giustia e da la conscienza cristiana.» Tut auter tuna quai per part dals ravugls catolic-conservativs avant 50 onns.
Tge arguments cunter il dretg da votar da las dunnas che vegnivan propagads, tge che quels avevan da far cun la confessiun e pertge che era la baselgia catolica ha finalmain tuttina pledà per il dretg da votar da la dunna avant 50 onns, quai udis en quest’ediziun da «Vita e cretta».


text:
In enviern cun blera naiv e latiers fradaglias sco quest’onn maina tut ils animals al cunfin, lur energias èn quasi consumadas. Oravant tut ils chavriels èn periclitads da survegnir la puntga, er numnà il malcostas.
La suletta strategia per surviver l'enviern è da reducir l’activitad. La selvaschina vegn da star plirs dis senza far gronds sforzs per tschertgar nutriment. Il cor vegn pli plaun, las extremitads sco las chommas s’adatteschan a la temperatura.
La selvaschina ha vivì blers onns senza l’agid da l’uman ed è s'adattada a la situaziun dal clima.
Perquai èsi per il manader dals guardiaselvaschinas Curdin Florineth uss enorm impurtant che las selvaschina haja il paus basegnaivel e possia effectiv spargnar energia.
RR actualitad 11:00


text:
Il campiunadi europeic da dunnas vala sco pli gronda occurenza da sport da dunnas en l'Europa. En Svizra avess il turnier lieu en nov differentas citads cun Basilea sco lieu principal. Dentant be mo cun ina buna campagna d'infurmaziun vegnia ins, tenor la Federaziun svizra da ballape, a far pli popular il ballape da dunnas en Svizra.
Auters pajais er pronts per candidar
Il dossier final per la candidatura vegn surdà l'atun a l'UEFA. La quala decida ils 25 da schaner 2023 en tge pajais ch'il campiunadi europeic ha lieu. Sper la Svizra vulan er la Frantscha, la Pologna, l'Ucraina ed in'allianza dals pajais scandinavs manar atras l'euro da dunnas 2025. I fiss il segund campiunadi europeic da ballape en Svizra suenter l'euro dals umens il 2008.


text:
Il Swiss Epic, il frar pitschen dal legendar Cape Epic en l’Africa dal Sid, ha giu premiera il 2014. Ils davos tschintg onns è questa cursa mintgamai stada en il Vallais, tranter Verbier e Zermatt. Per ils proxims tschintg onns è il Swiss Epic en il Grischun, quest onn en la regiun da Tavau, San Murezzan e Lai. En tschintg dis han ils participants d’absolver radund 350 kilometers cun total 12’000 meters d’autezza.
Participants da l'entir mund
Il spezial vid il Swiss Epic è ch’igl vegn sa participà en teams da dus. A la partenza èn uschia passa 600 atletas ed atlets, davent da profis fin mountainbikers da hobi. La gronda part dals participants èn Svizzers, numnadamain 180. Ina buna part è er Grischuns sco per exempel ils Sursilvans Andrin Beeli da Sagogn, Sascha Deplazes da Sedrun, Nina Brenn da Flem u ils Engiadinais Fadri Barandun da Samedan u il passlungist cun impediment Luca Tavasci che va a la partenza cun ses collega Kilian Badrutt. A la partenza è tranter auter er Corina Gantenbein da Claustra che parta en la cuppa mundiala. Al Swiss Epic va ella a la partenza cun Kathrin Stirnemann. Blers participants derivan dentant er da l’exteriur, ina gronda part da l’Africa dal Sid. A la partenza èn dentant sportists da tut il mund.
5 etappas a Tavau, San Murezzan e Lai
Il Swiss Epic 2019 è dals 20 fin ils 24 d’avust. L’emprima etappa maina da Tavau a San Murezzan. Suenter in segund di en l’Engiadin’Ota maina la terza etappa da San Murezzan a Lai. La quarta etappa maina sin ils trails al pe dal Rothorn e cun l’etappa finala turnan ils participants puspè enavos a Tavau.
RR actualitad 17:00


text:
Scora de musiga taliana "A. Vivaldi"
La scora de musiga taliana "A. Vivaldi" é n’istituziun particolara sce nia unica a livel nazional. Ara é gnüda metüda sö cun lege provinziala dl 1977 adöm cun la scora de musiga todëscia y ladina y s'á davagné l'atenziun di apascioná y dles scolares y di scolars de musiga sciöche zënter didatich y sciöche fujina de cultura y produziuns artistiches.
La Vivaldi é deventada insciö n elemënt important y chësc nia ma tl ciamp musical. Les scomenciadies desvalies realisades en colaboraziun cun de plü ënc provinziai, nazionai y esters, á porté pro a na difujiun importanta de na cultura musicala che mët Balsan y süa provinzia te na situaziun particolara.
Al momënt él feter 7000 scolares y scolars che fej cursc ordinars, straordinarsi, ti laboratori, seminars y ativités de sostëgn ala scola publica, partis sö te 13 sëntes tla provinzia, dala classica al’antica, dal jazz ala contemporanea, dala musiga lisiera ales formes de repertore plü desvalies.
Orars d'ofize y contac
Dal lönesc al vëndres dales 9.00 ales 12.00 y dales 14.30 ales 17.00
* De messé y d'agost é le secretariat ma danmisdé davert.
Tel.: +39 0471 97 36 95
Fax: +39 0471 97 66 07
E-mail: areamusicale.vivaldi@provinz.bz.it
PEC: vivaldi@pec.prov.bz.it
Sorvisc
News
-
Iscrizioni alla Scuola musicale "A.Vivaldi" 2022/2023
Sono aperte le nuove iscrizioni al prossimo anno accademico.


text:
Paul Friberg, Michael Nushöhr e Gabriel Derungs èn trais persunas che han laschà enavos inqual fastiz sin las plazzas da ballape grischunas. A chaschun da la festa da 100 onns federaziun grischuna da ballape (BFV) avain dumandà els tge che stuess esser pussaivel en noss chantun.
- Paul Friberg (62) è in dals paucs Rumantschs che ha dà ballape en la liga naziunala A. El ha dà 186 gieus per Son Gagl, Wettingen e Lucerna, nua ch'el ha sajettà 52 gols. Emprais l'ABC dal ballape ha el tar la US Danis-Tavanasa.
- L'anteriur giugader da la Bundesliga Michael Nushöhr (59) è oz schef da sport da la federaziun grischuna da ballape. Dapi onns è el ina da las persunas principalas sch'i va per sviluppar vinavant il ballape en il Grischun. Durant sia carriera ha el dà 45 gieus en la Bundesliga e 179 gieus en la 2. Bundesliga.
- Il Lumnezian Gabriel Derungs (38) è stà sur onns giugader da Cuira 97 en l'emprima liga. El è er stà plirs onns capitani da l'equipa. Dasperas ha el er dà ballape tar il CB Lumnezia e tar l'US Schluein Glion. Tranter ils experts dal ballape regiunal valeva el durant ses temp activ in zic sco il Thomas Müller rumantsch.
Successiun da las ligas da ballape en Svizra
- Super League
- Challenge League
- Promotion League
- 1. liga
- 2. liga interregiunala
- 2. liga regiunala
- 3. liga
- 4. liga
- 5. liga


text:
Tgi che vegn d’ina regiun da risico en Svizra, sto ir en quarantina. Ils chantuns èn obligads da controllar quai cun provas da controlla. Il problem è dentant che quels survegnan strusch datas da l’Uffizi federal da sanadad. Quai vul il BAG uss midar: Els sajan vidlonder da tschentar en dapli persunal per pudair furnir dapli datas. Quai ha ditg Patrick Mathys dal BAG envers Radio SRF.
Per proteger las datas saja dentant sclaus che glistas da passagiers vegnian dadas vinavant cumplettamain. Dentant ha Mathys empermess da furnir las datas pli spert als chantuns.
Las cifras creschan
Mesemna ha l'Uffizi federal per sanadad annunzià 193 novs cas da corona entaifer 24 uras, per la Svizra ed il Principadi da Liechtenstein. Mardi eran quai anc 132, il glindesdi 65 e la dumengia 110.
Il Grischun ha annunzià mesemna in nov cas. Uschia è il dumber d'infecziuns uss tar 61 e 350 persunas èn en quarantina.


text:
Lavurs
Els exequeschan suandantas lavurs:
Preparar la lavur
- respunder dumondas da la clientella, calcular custs e material
- planisar la lavur, fixar termins e plans da lavur
- preparar guaffens, apparats, maschinas e material da nettegiar tenor perscripziuns
- gidar d'installar palancas, auzaders u plattafurmas spezialas, enconuscher e far diever da las mesiras da segirezza
- eleger ensemen cun ils manaders dal team ils meds da nettegiar, ils products ed ils tractaments da protecziun adattads per nettegiar in object (p.ex. Ord tge material è il object? Tge sort da polluziun sto vegnir allontanada?)
- preparar products e maschinas
Nettegiar e tgirar
- scuar, far cun il tschitschapulvra, barschunar surfatschas en abitaziuns e biros, far giu pulvra e tgirar las mobiglias
- far diever dals meds da nettegiar (products aschs, neutralas, alcalics u dissolvents) tenor perscripziun e far stim che quels na sajan betg nuschaivlas a l'ambient ed a la sanadad
- schampunar tarpuns e far il nettegiament a sitg per textilias delicatas
- nettegiar fatschadas e palantschieus cun maschinas adattadas, per exempel nettegiaders a pressiun auta, maschinas da scuar e da tschitschar, maschinas da lavar si e tschitschar u indrizs da nettegiar fanestras
- nettegiar e dischinfectar salas d'operaziun, chombras da pazients ed indrizs en clinicas e ospitals a moda professiunala
- tractar palantschieus e paraids a moda correcta, p.ex. impregnar, dar en ieli u sigillar
- far controllas da qualitad, communitgar cun la clientella e surdar ils objects nettegiads
- mantegnair las maschinas e las apparaturas e far pitschnas reparaturas nua ch'i fa basegn
- dismetter il rument adattà a l'ambient u als reciclar
- enconuscher las mesiras da la protecziun da l'ambient e la segirezza da lavur e purtar vestgadira da protecziun correspundenta
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 15-9-2010 (versiun dal 1-1-2018)
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da nettegiar
Furmaziun en scola
1 di l’emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- nettegiament, tgira, mantegniment
- segirezza da la lavur, protecziun da la sanadad, protecziun da l’ambient, igiena
Curs ordaifer il manaschi
Davart differents temas
Maturitad professiunala
Fitg bunas prestaziuns da scola permettan da frequentar la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "nettegiader / nettegiadra d’edifizis AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- temp da scola obligatoric terminà
Pretensiuns
- enclegientscha pratica
- sanadad robusta
- buna constituziun e movibilitad corporala
- naginas allergias (en connex cun products da nettegiar)
- senza sturnizi
- abilitad da lavurar en in team e buna demananza
- plaschair da lavurar en differents lieus
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco era da l’Associaziun da las interpresas svizras da nettegiament Allpura (p.ex. curs da chemicalias, cumbat cunter parasits, nettegiament da fatschadas, euv.)
Examen professiunal (EP)
spezialist / spezialista per nettegiar edifizis cun certificat professiunal federal
Examen professiunal superiur (EPS)
nettegiader d’edifizis dipl.;
manadra facility management e mantegniment dipl.
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. manader / manadra da gestiun dipl. en Facility Management SSS
Scola auta spezialisada (SAS)
studis en direcziuns parentadas, p.ex. Bachelor of Science (SAS) en Facility Management. Tut tenor scola auta spezialisada valan differentas cundiziuns d'admissiun.
Cundiziuns da lavur
Nettegiaders d’edifizis lavuran en manaschis da nettegiament da differenta grondezza e direcziun. Els han savens temps da lavur irregulars e lavuran era las sairas e las fins d’emna.
Nettegiaders d’edifizis èn persunas professiunalas tschertgadas. Cun ina furmaziun supplementara correspundenta han els bunas schanzas da far carriera.
Ulteriuras infurmaziuns
Allpura Associaziun da las interpresas svizras da nettegiament
Secretariat da curs e d’examens
Tribschenstr. 7
Chascha postala 3065
6002 Lucerna
Tel: +41 41 368 58 22
URL: www.allpura.ch