text:
Säls
Säls in parmizà (nòm uficiàl en italià Salsomaggiore Terme) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha 19 735 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]) e 'l g'ha 'na superfìce de 81 km², per 'na densità de 244 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alseno (PC), Fidenza, Medesano, Pellegrino Parmense, Vernasca (PC).
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


c: text/html

text:
Non ho sonno
Non ho sonno (A n gh'ò mia són) 'l è 'n film ad scarésa dal 2001 ad Dario Argento girâ tut a Turén. Al gh'à abû dū nomination a i nàstar 'd argènt, p'r al muntàǵ 'd Anna Rosa Napoli e par la culòna sunóra di Goblin. La "Filatéla dal Fatōr" druàda in dal film l'è stada scrita da sò fiōla Asia Argento.
Sunt
Turén 1983. Al baghét Giacomo Gallo (Stefano Dionisi) al véd 'l umisìdi ad sò màdar fat cun un sibiōl ad metàl. Al cumisàri Ulisse Moretti (Max Von Sydow) al gh prumét ch'al ciaparà 'l asasèṅ. Dòp 17 an dū putàni i vènan masàdi parchè i ìvan tòlt par śbali na busta 'd un sò cliènt cun dèntar dal foto e di artìcui ligâ a i masamènt dal pasâ. Ulisse, in cal méntar andâ in pensiòṅ, al s mét a pascàr Vincenzo De Fabritiis (Luca Fagioli) dit al "Naṅ", un scritōr ad śal ch'a s cardìva ch'l is masâ in alóra almànc tri parsóni. Al gh dà na maṅ anc Giacomo, turnâ in dal sità piemuntéśa da Róma in du al s éra stablî, par savér chi è stâ a masàr sò màdar. Gallo al 'n inprufìta p'r andàr a catàr i sò vèć amìg Lorenzo (Roberto Zibetti) e Gloria (Chiara Caselli), na ragasóla ch'la sòna l'arpa.
I masamènt i tàcan ad nóṿ e al killer al lasa sèmpar, davśèṅ a i cadàvar, di artàj ad cartòṅ cun la fórma ad bèsti tut al vòlti difarénti: gat, cunèṅ, sign, nimàl e gal, tgnénd a drē a la "Filatéla dal Fatōr", un lìbar par putèṅ scrit soquànt an prima pròpria da 'l Naṅ prima ad butàr-as śò in dal Po, acsè a s pinsàva.
Par savér-an da piò, Ulisse e Giacomo i vaṅ a cà dla màdar dal "Naṅ", Laura De Fabritiis (Rossella Falk).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kiss
I Kiss (al Baś) i èṅ un grup rock americàṅ mis in pē a New York in dal 1973 par mèrit ad Gene Simmons e ad Paul Stanley. I aṅ publicâ 'l ùltim disc in studi, Monster, in d'l Utóbar dal 2012. I aṅ muciâ sù 24 disc 'd òr, 10 disc ad plàtin e 2 multiplàtin. In tut i aṅ vindû 130 migliòṅ ad còpi 'd àlbum in tut al mónd.
In dal Dicémbar dal 2013 i èṅ stâ sarnî par finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame dal 2014[1].
Biugrafìa
Gl'Inìsi (1972-1973)
I Kiss i nàsan da 'l séndri di Wicked Lester, un grup fundâ da Gene Simmons (basìsta) e Paul Stanley (chitarìsta rìtmic) a New York. In dal 1972 Simmons e Stanley i decìdan ad dar vita a 'n grup nóṿ ad paca. Pascànd al baterìsta, Simmons al lèś n'insersiòṅ ad Peter Criscuola in sla rivìsta muśicàla Rolling Stone e 'l al ciàma.
Dòp n'audisiòṅ, Peter Criss (qvést chè 'l è al nóm nóṿ ch'al s è dâ) al s śònta a i dū, al càmbia al sò stîl (da jazz a rock dûr) e al decìd ad preśentàr-'s in pùblic a la sò manéra cun di truc e di custùm adòs. L'idéa ad Paul e Gene l'éra qvéla ad cupiàr i Beatles, in atri paròli i vlìvan far un grup cun quàtar frontman bòṅ ad scrìvar e cantàr, cumpàgn a 'l quartét ad Liverpool.
L'è pròpria acsè: i Kiss i èṅ òṅ di pôc grup in dua tut i cumpunènt i s pōlan cgnósar facilmènt e tut lì lōr i gh'àṅ anc un séguit fóra dla banda. A n gh sarés gnanc biśógn ad dir ch'l avér mis sù al truc 'l à dimóndi jutâ, dand-ag lùstar e n'òra ad mistēr fóra dal cumùṅ in chi tèmp là.
In dal Śnar dal 1973 al grup (ch'a s ciamàva in alóra incóra Wicked Lester) al tōś Ace Frehley cuma chitarìsta sulìsta a 'l pòst ad Bob Kulick ch'l éra stâ dimóndi davśèṅ a èsar sarnî lò invéci. Frehley al s éra preśentâ a 'l pruvèṅ cun na scarpa arànsa e una rósa.
Dòp soquànti stmani, Stanley al buta lè l'idéa ad cambiàr al nóm dal grup in Kiss e al ròbi i vaṅ pròpria acsè. Al logo invéci 'l è na creasiòṅ ad Frehley. Ma la manéra cuma 'l éra scrit 'l è sèmpar stâ ugèt ad discusiòṅ parchè al dū "S" i pàr'n arcurdàr, se misi darènt, i "SS" naśìsta. 'L è par cal mutìṿ lè che in Germâgna al logo 'l è un pôc difarènt. Anc al nóm al pâr 'l acrònim dla fraś "Knights In Satan's Service", ch'a vōl dir "cavalēr a 'l servìsi 'd Sàtana". A s dà al caś invéci che Paul Stanley e Gene Simmons i fùs'n ad religiòṅ ebrèi e donca cl'acùśa lè la pâr dal tut sénsa sustànsa.
In dal stés tèmp, tut i mémbar di Kiss i s èṅ sarnî dal mascri parsunàli, di truc da stablìr-'s in di grugn, ch'i èṅ dvintâ di marc ad fàbrica: Gene Simmons al dèmon (The Demon), Paul Stanley al fiōl dal stéli (The Starchild), Ace Frehley 'l óm dal spasi (The Spaceman) e Peter Criss al gat (The CatMan).
I prim àlbum (1973-1975)
Dòp soquànt cuncèrt e demo-tape, i Kiss i fìrman par la Casablanca Records e i faṅ vgnir fóra in dal Favràr dal 1974 al lōr prim àlbum, 'l umònim Kiss. Al disc 'l è dimondi dûr pinsànd in alóra ma, cum a sucèd in gènar p'r i disc di eśurdiènt, al gh'à na tècnica incóra da mét'r in bóla anc s'al gh'à dimóndi grinta e freschésa. In particulàr i sàltan fóra al lìnnii ad bas ch'i s dascàcan da la baterìa e al stîl ad sunàr la chitàra 'd Ace.
Anc s'l è stâ pumpâ dimóndi, 'l àlbum al gh'à un sucès scars (75 mila còpi vindùdi a 'l incìrca), ma al gh'à dèntar di braṅ dimóndi famóś cuma Strutter, Cold Gin, Deuce e Black Diamond.
A Kiss a gh s śònta Hotter Than Hell (Più cald d'l inféraṅ, Utóbar 1974), un lavōr cun di sòṅ più scûr dal precedènt e da di braṅ quài Goin' Blind, al prim lènt dal grup, Got to Choose e la title-track. Cal braṅ chè al gh'à un tèst cun di riferimènt sesuài esplìcit.
Al scars sucès anc ad c'l àlbum chè a custrìnś al grup a mulàr sù al tour e a registràr subìt 'n àtar àlbum, Dressed to Kill (Vistî par masàr, Mars 1975), cun un sòṅ dastòrt méno e c'n un bòṅ sucès cumerciàl, cun i braṅ Rock Bottom, She, C'mon and Love Me e Rock and Roll All Nite (sunâ sémpar in tut i cuncèrt) ch'i gh'aṅ un quèl da piò.
In cal méntar la band la mùcia sù un séguit dimóndi grand ad fans par via di cuncèrt spetaculàr ch'i fànan, cun di nùmar 'd armàgn'r-ag dabòṅ (Gene Simmons spudafōg, chitàri ch'i spàran via dal fum e di raś, sangṿ sintètic e fōg artificiài), na manéra particulàra ad far-as védar e di custùm vistóś.
Al sucès (1975-1979)
In dal Setémbar dal 1975 i Kiss i pùblican al lōr prim disc da 'l viṿ Alive! ch'al dvénta disc ad plàtin in pôc tèmp avénd-ag dènt'r al canti di prim tri àlbum: al fat ch'i Kiss i n s faṅ mai védar sénsa truc a fà in manéra ad far crés'r al mistēr su 'd lōr e la cgnusénsa fr'i fans.
In dal Mars dal 1976, cun 'l apòǵ dal prudutōr Bob Ezrin, i Kiss i faṅ vgnir fóra Destroyer (Śbragadōr) ch'al gh'à di sòṅ più fòrt ch'in dal pasâ tgénd anc stric però la meludìa. Destroyer al gh'à purtâ dimóndi sucès ad véndidi e 'l è stâ batśâ cuma òṅ di lavōr vgnû méj dla lōr discugrafìa, cun di sìngui cuma Detroit Rock City, God of Thunder, Shout It Out Loud e la ballad Beth cantàda par Peter Criss cun la sò vóś ragaìda, a surpréśa òṅ di più vindû in di Stat Unî.
I dū àlbum a vgnir, Rock and Roll Over (Ólt'r a 'l Rock and Roll, Nuvémbar 1976) e Love Gun (Pistòla d'l amōr, Śugn 1977), i fànan sù sucès acsè grand ch'in di Stat Unî i dvènt'n al grup più cgnusû e in Giapòṅ i véndan da piò di Beatles. Love gun, I stole your love, Making love, I want you, Calling dr. Love e Shock me (la prima cansòṅ cantada p'r Ace) i èṅ i sucès dal mumènt.
In dal 1977 i Kiss i pùblican al lōr secónd disc dal viṿ, Alive II (quàtar disc ad plàtin subìt, péna vgnû fóra) cun sinc braṅ in studi inèdit, ma 'l è Bob Kulick a sunàr la chitàra a 'l pòst ad Frehley. Chi lò al gh'è sōl in dal braṅ in du al canta lò Rocket Ride e minga in di àtar (All American Man, Rockin' in the U.S.A., Larger Than Life, e Any Way You Want It).
'L an dòp 'l è la vòlta dla prima racòlta Double Platinum, cun na versiòṅ ad Strutter arfàta 'd nóṿ par l'ucaśiòṅ.
Al sèns di afâr di Kiss 'l è sénsa lìmit: i mét'n in véndida di śavàj firmâ da lōr e cun al logo lōr ch'al dvénta un marc rigistrâ: fumét dla Marvel, truc, bàmbuli, putóć, mascri 'd Halloween, preservatìṿ, casi da mòrt, scalfaròt, mudàndi e anc la carta da spasàr-'s al cûl (ciamàda Kiss my ass, Baś'm al cûl)!
In dal 1978 i Kiss i decìdan ad far vgnir fóra quàt'r àlbum sulìsta: méntar Paul Stanley e Ace Frehley i tìnan fér'm al stîl hard rock, Peter Criss al s buta in dal R&B (cun na sfilaràda sénsa lìmit ad lènt) e Gene Simmons al fa un misćiùs, basta dir sōl ch'al sò disc al finìs cun la cover When You Wish Upon a Star dal film Pnòć! Da 'l Dèmon, i fan i s aspitàvan 'n àlbum dimóndi più dûr tgnénd a drē a 'l spìrit dal persunàǵ. I lavōr da par lōr i èṅ però di mèś flop: quél ch'a vénd da piò 'l è quél 'd Ace ch'al gh'à dèntar la cover ad Russ Ballard New York Groove e la pēśa Ozone.
A la fiṅ d'l an i Kiss i rècitan in un filmàs dla NBC Kiss Meets the Phantom of the Park, tut da daśmindgàr.
In dal Maǵ dal 1979 i Kiss i lavór'n insém a Desmond Child e a Vini Poncia e i faṅ catàr in di negòsi Dynasty (Dinastìa ma a fa vgnir in a mènt Die nasty!, Mōr bruta ghigna!) tucànd un sucès mundiàl mai vdû, anc in Itâglia, par via ad canti cuma I Was Made For Lovin' You e Sure Know Something, i dū sìngui. 'L àlbum 'l è impinî ad sòṅ darènt a la mùśica disco (in chi tèmp lè dimóndi scultàda). Difàti I Was Made For Lovin' You l'è stada sunàda un muć ad vòlti in dal discutéchi ad tut al mónd.
Al grup al pèrd na part di vèć sustenidōr ch'i n s cumpatìsan minga al cambiamènt ma, in gènar, Dynasty 'l è stâ un sucès ch'a n s psiva minga figuràr-as dal tut. Ace Frehley al n pèrd minga la sò véna rock e al fa na versiòṅ da lcar-'s i bafi ad 2.000 man na cover di Rolling Stones e al sèra 'l disc cun la catìva Save your love. Da 'l cant suo Peter Criss 'l è tròp imbariàg e drugâ par sunàr in dal disc e al sò cuntribùt al s férma a la sò cansòṅ Dirty Livin’: in di àtar òt braṅ a gh'è Anton Fig da drē a la baterìa.
La criśi (1979-1982)
Vist al sucès ad Dynasty, i Kiss i tìn'n incóra Poncia a la prudusiòṅ e i tàc'n a lauràr in s'l àlbum nóṿ, Unmasked (Daśmascrâ). A vèṅ fóra na vóś ch'la diś ch'i Kiss i s tiraràṅ via al truc. La vója ad savér-an da piò la crés dimóndi ma 'l fat cuntâ 'l è na bala: in sla cupertìna dal disc i Kiss i s tìran via dabòṅ la mascra ma sóta i grugn i èṅ cumpàgn a prima! 'L àlbum (vgnû fóra in dal Maǵ dal 1980) 'l è un mèś fiasc: al sòna cuma Dynasty ma Shandi 'l è 'n sìngul ch'al n vénd briśa. In dal sò vìddeo e in di crèdit dal disc a pâr che Peter Criss, drugâ pódag sèmpar da piò, a gh sia incóra ma a sunàr la baterìa 'l è Anton Fig par la secónda vólta: al Gat 'l è stâ butâ fóra da 'l grup!
Quèl ad bòṅ a s pōl incóra catàr: Naked City o Talk to me ad Simmons e Frehley p'r eśémpi, ma Stanley 'l è tròp A.O.R. cun Tomorrow, Is that You? e What Makes The World Go Around che, anc s'i èṅ cunfesiunàdi bèṅ, i s śluntànan tròp da 'l stîl di Kiss par scaldàr dabòṅ i cōr di fan.
I Kiss i sèran cla pàgina lè catànd al rimpiàs ad Criss: a s tràta 'd Eric Carr, un baterìsta cun di urìgini itagliàni che, dòp l'audisìòṅ, al dmanda 'n autógraf a Gene e a Paul. Eric al sarnìs al persunàǵ dla vólp.
In dal 1981 i Kiss i daṅ vita a Music from the Elder, un concept-album prudót par Bob Ezrin e ch'a véd la culaburasiòṅ ad Lou Reed. Al disc, ch'a gh'iva da èsar la culòna sunóra 'd un film mai fat, 'l è 'n àlbum sperimentàl, dimóndi luntàṅ da i lavōr precedènt di Kiss (in di strumènt muśicài i s càtan di sintetiśadōr, di còran mediuevài e di arc). Tant impégn par gnint: "The Elder" 'l è 'l disc ch'a vindû ad méno ad tut. 'D arcurdàr A World Without Heroes, The oath, Only you (cantàda anc da la Doro Pesch in d'l àlbum umònim prudót par Gene) e I candàta da par lōr da Gene e da Paul a 'l Fèstival ad Sanremo dal 1982 in dirèta da New York.
In dal Śugn dal 1982 Ace Frehley al vèṅ mandâ via da i Kiss e rimpiasâ a 'l inìsi par Bob Kulick (incóra lò) e pò in Dicémbar par Vinnie Vincent. Cal funàmbul chè 'l éra na primadóna in tut i sèns ma anc un brav cumpuśidōr e artìsta.
Vincent 'l à fat la sò part, e anc da piò, par butàr śò i pès dal disc a vgnir, Creatures of the night (Criatùri dla nòt, Utóbar 1982), anc se pò, par véndar da piò, in sla cupertìna a gh'éra incóra Frehley, stés quèl anc p'r al vìddeo 'd I love it loud).
Al sòṅ ad cal 33 gir chè 'l è dimóndi pēś, al cambiamènt rispèt a prima 'l è ciàr ma i riśultâ i èṅ cumpàgn: pôc disc vindû e 'l è 'n pcâ. I love it loud, War machine, Danger, I still love you e la title-track i èṅ di braṅ frésc e pîṅ 'd energìa, i meritàvan da piò. Durànt la prumusiòṅ dal disc, i Kiss i vèn'n anc in Itàglia a sunàr a Discoring, cun Vinnie al tóś par lò la mascra 'd un cumbatènt egisiàṅ (The Warrior).
P'r al marcâ giuapunéś e europeo a vèṅ fora, sémpar in dal 1982, la racòlta Killers (Asasèṅ) cun quàtar braṅ inèdit: I'm a legend tonight, Down on your knees, Nowhere to run e Partners in crime tut cantâ da Paul Stanley.
Al perìud sénsa mascri (1983-1994)
In dal Setémbar dal 1983 a sucèd un quèl a 'rmàgn'r-ag: i Kiss i decìd'n ad tiràr-as via 'l truc durànt la prumusiòṅ d'l album nóṿ Lick it up (Léc'al) in di studi 'd MTV. A s trata 'd 'n àlbum granìtic, suspéś fra 'l hard rock e 'l pop metal. Al véndidi i tàc'n a crés'r incóra: Lick it up, cuciâ sù da 'l sìngul umònim, al dvénta disc ad plàtin. Vinnie Vincent al firma òt braṅ su déś ma a s trata 'd un fōg ad paja par lò: Paul e Gene i 'l màndan via finî al tour p'r al sò cumpurtamènt minga a pòst, a sò dita. A dar fastìdi piutòst 'l éra 'l fat che Vincent al vliva più spasi in dal grup. Anc Exciter, Not for the innocent, Young and wasted, Gimme more, All hell's breakin' loose e 'l lènt A million to one i impinìsan bèṅ al disc.
Mark St. John al vèṅ tòlt par tōr al pòst ad Vinnie Vincent e al sòna dimóndi parti dal chitàri d'l àlbum sucesìṿ, Animalize (Setémbar 1984), al disc di Kiss più vindû di an Utànta. Al prìm sìngul tirâ fóra 'l è Heaven's On Fire 'l ùnic vìddeo dla banda in du a gh'è anc Mark St. John. Paul Stanley al tira 'l carét e al firma al canti mijóri (I've had enough insém a Desmond Child o Thrills in the night insém a Jean Beauvoir). Gene 'l è più da na banda anc parchè al s buta in mónd dal cìnema e i sò cuntribùt, a sò dita, i n èṅ minga a l'altésa. Purtròp, durànt al próvi d'l Animalize world tour, Mark St. John 'l è custrét a mulàr al grup parchè 'l impàra 'd avér-ag la Sìndrum ad Reiter. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt Bruce Kulick, fradèl ad Bob. Nunustànt i cambiamènt òṅ a drē a c'l àtar, i Kiss i tórnan a 'l sucès, par lo méno in di Stat Unî anc s'in manéra più basa rispèt a i an Stanta.
Cun na line-up da spianàr, i Kiss i incìdan in dal 1985 Asylum, 'n àlbum misć cun di sòṅ putènt e di àtar melòdic e da "airplay". Tears are falling 'l è 'l sìngul sarnî par cuciàr in élt 'l àlbum ch'al dvénta ad plàtin. I Kiss i vàn'n a drē a la mòda 'd in alóra e i s mét'n adòs di custùm culurâ, tut lustrèṅ e fard in fàcia, ròba da vacàsi: 'l éra méj al truc dna vòlta.
'L an dòp a s fà viṿ Vinnie Vincent cun na càuśa da 6 migliòṅ ad dòlar par di dirìt 'd autōr minga arcgnusû a lò. La gh và mâl: al pèrd la càuśa e al gh armét un sac ad bèsi.
In dal 1987 a vèṅ publicâ al cumerciàl Crazy nights (Nòti mati) cun al sìngul Crazy Crazy Nights ch'al schisa a 'l quàrt pòst in dla clasìfica ingléśa. Cum a 'l sòlit, i braṅ più bèi i èṅ qvéi ad Paul Stanley. Ad Simmons a s arcòrda Good girl gone bad.
'L an dòp i Kiss i faṅ vgnir fóra na racòlta 'd un sèrt interès, Smashes, Thrashes & Hits, cun di inèdit minga mâl ad Paul Let's put the X in sex e You make me rock hard. Da 'l cant suo, Eric Carr al canta Beth a 'l pòst ad Peter Criss.
I Kiss i vèn'n a catàr-as anc da 'l nòstri bandi a Mòdna in dal 1988 durànt al Monsters of Rock insém a Judas Priest, Iron Maiden, Anthrax e Megadeth.
'L ùlt'm àlbum di an Utànta 'l è Hot in the shade (Cald a l'òra, 1989), quìndas braṅ rock e pîṅ 'd energìa. Eric Carr al canta la sò cansòṅ Little Caesar, Gene Simmons al tórna a i sò livèi cun Betrayed, Somewhere between Heaven and Hell e Boomerang ma i sìngui i èṅ incóra ad Paul Stanley: Hide your heart, Rise to it e Forever (scrita insém a Michael Bolton) ch'la riva a l'utàva puśisiòṅ in clasìfica, ròba ch'a n sa vdiva minga da 'l an 1979. In dal vìddeo Rise to it a s véd par pôc tèmp Paul e Gene incóra mascrâ, ma 'l è un fals indìsi: al truc al gh'à da spetàr di at'r an par turnàr a pituràr i grugn dal Baś.
P'r al prim àlbum di an Nuànta i Kiss i decìdan ad tōr Bob Ezrin cuma prudutōr ma i lavōr dal disc i subìsan na batùda 'd arèst quand Eric al capìs 'd avér un càncar a 'l cōr e in di palmòṅ. Dop n'uperasiòṅ e un cicclo ad chèmio, a dū méś da la guarigiòṅ, in Setémbar al patìs dū muragìi serebràli, armagnénd uféś. Carr al mór al 24 ad Nuvémbar dal 1991 lasànd un vōd impusìbil da impinìr fra i fans e in dal grup. Pasâ cal brut mumènt lè, cun un disc da finìr, i Kiss i tōśan a 'l sò pòst Eric Singer, un baterìsta ch'l à laurâ anc cun i Black Sabbath, la Lita Ford e Alice Cooper. 'L è cun cla line-up chè ch'i Kiss i pùblican Revenge (Vindéta, 1992) un bel disc heavy metal cun al sìngul dimóndi catìṿ Unholy (maladî) scrit da Simmons insém a Vinnie Vincent ch'al firma anc I just wanna e Heart of chrome insém a Paul Stanley. In dal disc a gh'è anc la ballad God gave rock 'n' roll to you ch'la diś incòsa.
A 'l àlbum a s śònta subìt dòp al Revenge Tour e al sò registrasiòṅ i èṅ misi dènt'r al live Alive III fat in dal 1993. Al disc al finìs cun l'eśecusiòṅ d'l inn americàṅ Star spangled banner.
La riugnòṅ (1995-2002)
In dal 1995 i Kiss i partìsan p'r al Worldwide Kiss Convention Tour, in dua soquànti cover bands i s śibìsan mént'r i s tìnan dal móstri cun espuśisiòṅ ad śavai, ugèt e strumentasiòṅ dla band. In dal cōrs dla prima data dal tour (17 ad Śugn), la band la fà n'eśibisiòṅ da 'l viṿ insém a Peter Criss, ch'l i iva lasâ in dal 1980.
Al 9 'd Agóst dal stés an, i Kiss i tìnan al lōr Unplugged, un spetàcul acùstic urganiśâ par la televiśiòṅ muśicàla MTV. In dal cōrs dal show, i s śóntan via via i već cumpunènt uriginàri dal grup, Peter e Ace, par cantàr 2,000 man e Beth. A vèṅ fat anc un cd dimóndi interesànt parchè a gh s pōl catàr dèntar dal canti raramènt fati da 'l viṿ cuma Comin' home, Sure know something, A world without heroes e See you tonight.
Cl'aparisiòṅ chè la fa pinsàr ch'l è rivâ al tèmp dla riugnòṅ di Kiss e difàti al 28 ad Favràr dal 1996 i quàtar Kiss i s preśént'n insém a la trentutéśma edisiòṅ di Grammy Awards cun tant ad truc e vistî dna vòlta e quàtar méś dòp i èṅ bèla in sal palc p'r al prim cuncèrt dal Alive/Worldwide Tour. I spetàcui i èṅ fenumenài, cun tut i nùmar di vèć cuncèrt, e i èṅ eśaurî dapartùt. La cgnusénsa dal grup la tórn' incóra a 'l stéli, i vìnan vindû migliòṅ ad gadget e i Kiss i tórn'n insìma a 'l cupertìni dal rivisti.
In cal mèntar a vèṅ publicâ uficialmènt 'n àlbum fat dū an prima cun la vècia furmasiòṅ (Singer e Kulick) ma mulâ lè par dar spasi a la riugnòṅ. Al mutìṿ ad cla deciśiòṅ chè 'l è p'r al fat ch'in cal méntar al master dal disc 'l éra stâ piratâ e dònchina 'l éra finî ad dumìni pùblic. Al disc al s ciàma Carnival of Souls: The Final Sessions (Carnevàl da gl'anmi: la sesiòṅ finala, 1997) e al gh'à un sòṅ difarènt dal sòlit, dark e grunge, al fà vgnir in a mènt i lavōr di Alice in Chains. Incóra na vòlta al tintatìṿ 'd arnuvàr al finìs invéci in un mèś falimènt. Da nutàr la prima (e ultma) cansòṅ cantàda par Kulick: I walk alone.
Na stòria difarénta al gh'à al disc sucesìṿ: Psycho circus (Circ psìchic, 1998), prim e ùnic àlbum in stùdi registrâ cun la line-up uriginàla dòp al 1977. A gh'è da dir però che Psycho Circus 'l è stâ fat cun di muśicìsta turnìsta, ch'i n cumparìsan minga in di crèdit, e cun na furmasiòṅ ch'la n sunàva minga tuta insém, pròpria cuma sucidìva in di prim an Utànta. Peter Criss al sòna sōl in un braṅ e Ace Frehley in dū (in chi àtri i sònan Bruce Kulick e Tommy Thayer ch'al dvintarà al chitarìsta sulìsta di Kiss soquànt an dòp). Paul al canta la title track (e prim sìngul) e al dà I finally found my way a Peter da cantàr ma a s fa nutàr Gene c'n i sò pès Within, We are one e You wanted the best. Ace invéci al canta Into the void e In Your Face ma sōl p'r al marcâ giaupunéś.
Al 31 'd Utóbar dal 1998 i Kiss i partìsan cun al Psycho Circus Tour da 'l Dodger Stadium ad Los Angeles cun di efèt viśìṿ in tri dimensiòṅ. Anc cal tour chè 'l è 'n sucès.
In dal 1999 i Kiss i vènan mis in dla Hollywood Walk of Fame (in dla categurìa Record Industry) e i faṅ na cumparsàda in dal film Detroit Rock City 'd Adam Rifkin. Par l'ucaśiòṅ i càntan Nothing Can Keep Me From You.
In dal Favràr dal 2000 i Kiss i dìśan ch'i arévan tacâ un tour intitulâ Kiss Farewell Tour, 'l ùltim cun la furmasiòṅ uriginàla. I cuncèrt i cuntìnuan anc in dal 2001 cun dal dati śuntàdi in Austraglia e in Giapòṅ. Pòc prima d'l inìsi dla tapa giapunéśa, Peter Criss al mòla tut parchè a n è minga cuntènt dal sò cuntràt. I Kiss i vàn'n avanti ciamànd incóra Eric Singer che, par l'ucaśiòṅ, al s mét adòs al truc da Gat.
Al preśènt (2003-2012)
In dal Favràr dal 2003 i Kiss, cun l'apòǵ dl'urchèstra sinfònica ad Melbourne, i regìstran al lōr quint àlbum live KISS Symphony: Alive IV, publicâ in dl'Istâ dal stés an. Durànt al cuncèrt, al sòna uficialmènt par la prima vólta Tommy Thayer a 'l pòst 'd Ace Frehley ch'l iva bandunâ al grup in 'd gl'ultmi dati dal Farewell Tour.
I Kiss (cun Criss turnâ a sunàr in dla band) i daṅ pò vita a 'l World Domination Tour, insém a gl'Aerosmith. Sèmp'r in dal 2003 i càntan la cansòṅ Do You Remember Rock 'n' Roll Radio? in dla compilation tribùt di Ramones We're a Happy Family, faghénd séguit a na dmanda ad Johnny Ramone.
In dal Mars dal 2004 Simmons e Stanley i n cunférman minga al cuntràt a Peter Criss e acsè a tórna in dal grup Eric Singer ch'a s tinś i cavìi ad négar e al s pitùra al grungn p'r arcurdàr cum a ś dév la figùra dal Gat (Thayer al fà al stés quèl cun Ace parchè i Kiss i aṅ cumprâ i dirìt dal mascri uriginàli). In dl'Istâ dal stés an, i Kiss i mét'n in pē al Rock the Nation Tour méntar dū an dòp 'l è 'l tùran dal Rising Sun Tour.
Al 5 'd Avrìl dal 2007 a mōr al vèć chitarìsta d'l àlbum Animalize Mark St. John par na muragìa serebràla.
Anc Paul Stanley al gh'à i sò prubléma: prima a 'n galòṅ e pò na tachicardìa ma al s armét bèṅ.
A pâr ch'i Kiss i sìan dvintâ na live band e basta (cun i cuncèrt Hit'n Run dal 2007 e Kiss Alive/35 World Tour dal 2008) ma, a surpréśa, in dal 2009 a vèṅ fóra 'n àlbum nóṿ 'd inèdit: Sonic boom (Stus sònic) cun al sìngul Modern day Delilah, un disc interesànt ad sicûr, dimóndi cumpàt e bèṅ sunâ bèṅ. Eric Singer e Tommy Thayer i càntan (bèṅ) par la prima vólta di braṅ di Kiss, rispetivamènt All for the Glory e When Lightning Strikes.
Al 18 ad Maǵ dal 2010 i Kiss i càntan a Milàn durànt al Sonic Boom over Europe: from the beginning to the boom. Al 9 'd Utóbar dal 2012 al grup al dà a la luś 'l àlbum Monster (Móstar).
Discugrafìa
Àlbum
- 1974 Kiss
- 1974 Hotter Than Hell
- 1975 Dressed to Kill
- 1976 Destroyer
- 1976 Rock and Roll Over
- 1977 Love Gun
- 1978 Paul Stanley
- 1978 Gene Simmons
- 1978 Ace Frehley
- 1978 Peter Criss
- 1979 Dynasty
- 1980 Unmasked
- 1981 Music From The Elder
- 1982 Creatures Of The Night
- 1983 Lick It Up
- 1984 Animalize
- 1985 Asylum
- 1987 Crazy Nights
- 1989 Hot In The Shade
- 1992 Revenge
- 1997 Carnival Of Souls
- 1998 Psycho Circus
- 2009 Sonic Boom
- 2012 Monster
Disc da 'l viṿ
- 1975 Alive!
- 1977 Alive II
- 1993 Alive III
- 1996 Mtv Unplugged
- 1996 You Wanted The Best, You Got The Best - (Racòlta dal viv)
- 2003 Symphony: Alive IV
Racòlti
- 1978 Double Platinum
- 1982 Killers
- 1988 Smashes, Thrashes & Hits
- 1997 Greatest Kiss
Sìngui
- 28.03.1974 "Nothin' to Lose"/"Love Theme From Kiss" → Kiss
- 10.05.1974 "Kissin' Time"/"Nothin' to Lose" → Kiss
- 10.08.1974 "Strutter"/"100,000 Years" → Kiss
- 22.10.1974 "Let Me Go Rock N' Roll"/"Hotter Than Hell" → Hotter Than Hell
- 02.04.1975 "Rock and Roll All Nite"/"Getaway" → Dressed to Kill
- 10.07.1975 "C'Mon and Love Me"/"Getaway" → Dressed to Kill
- 14.10.1975 "Rock and Roll All Nite (Live)" → Alive!
- 01.03.1976 "Shout It Out Loud"/"Sweet Pain" → Destroyer
- 30.04.1976 "Flaming Youth"/"God of Thunder" → Destroyer
- 28.07.1976 "Detroit Rock City"/"Beth" → Destroyer
- 01.11.1976 "Hard Luck Woman"/"Mr. Speed" → Rock and Roll Over
- 13.02.1977 "Calling Dr. Love"/"Take Me" → Rock and Roll Over
- 01.06.1977 "Christine Sixteen"/"Shock Me" → Love Gun
- 31.07.1977 "Love Gun"/"Hooligan" → Love Gun
- 14.10.1977 "Shout It Out Loud (Live)"/"Nothin' to Lose" (Live) → Alive II
- 22.02.1978 "Rocket Ride"/"Tomorrow And Tonight" (Live) → Alive II
- 02.04.1978 "Strutter '78"/"Shock Me" → Double Platinum
- 1978 "Hold Me, Touch Me"/"Goodbye" → Paul Stanley
- 1978 "New York Groove"/"Snowblind" → Ace Frehley
- 1978 "Radioactive"/"See You In Your Dreams" → Gene Simmons
- 1978 "Don't You Let me Down"/"Hooked On Rock 'N Roll" → Peter Criss
- 20.05.1979 "I Was Made For Lovin' You"/"Hard Times" → Dynasty
- 30.09.1979 "Sure Know Something"/"Dirty Livin'" → Dynasty
- 01.06.1980 "Shandi"/"She's So European" → Unmasked
- 01.11.1980 "Tomorrow"/"Naked City" → Unmasked
- 22.11.1981 "A World Without Heroes"/"Dark Light" → Music from "The Elder"
- 13.10.1982 "I Love It Loud"/"Danger" → Creatures of the Night
- 18.09.1983 "Lick It Up"/"Dance All over Your Face" → Lick It Up
- 06.02.1984 "All Hell's Breakin' Loose"/"Young and Wasted" → Lick It Up
- 19.09.1984 "Heaven's On Fire"/"Lonely is the Hunter" → Animalize
- 13.01.1985 "Thrills In the Night"/"Burn Bitch Burn" → Animalize
- 16.09.1985 "Tears Are Falling"/"Any Way You Slice It" → Asylum
- 03.01.1986 "Uh! All Night"/"Trial By Fire" → Asylum
- 18.08.1987 "Crazy Crazy Nights"/"No, No, No" → Crazy Nights
- 01.11.1987 "Reason to Live"/"Thief in the Night" → Crazy Nights
- 27.02.1988 "Turn on the Night"/"Hell or High Water" → Crazy Nights
- 11.10.1988 "Let's Put The X In Sex"/"Calling Dr. Love" → Smashes, Thrashes & Hits
- 03.03.1989 "(You Make Me) Rock Hard"/"Strutter" → Smashes, Thrashes & Hits
- 17.10.1989 "Hide Your Heart"/"Betrayed" → Hot in the Shade
- 05.01.1990 "Forever"/"The Street Giveth & The Street Taketh Away" → Hot in the Shade
- 01.04.1990 "Rise to It"/"Silver Spoon" → Hot in the Shade
- 1992 "God Gave Rock 'N' Roll To You II" → Revenge
- 1992 "Domino"/"Carr Jam 1981" → Revenge
- 1992 "I Just Wanna" → Revenge
- 1992 "Everytime I Look at You"/"Spit" → Revenge
- 1993 "I Love It Loud (Live)" → Alive III
- 1996 "Rock And Roll All Nite → KISS Unplugged
- 1997 "Jungle" → Carnival of Souls: The Final Sessions
- Nuvémbar 1998 "Psycho Circus" → Psycho Circus
- 1998 "We Are One" → Psycho Circus
- 1998 "I Finally Found My Way" → Psycho Circus
- 1999 "You Wanted the Best" → Psycho Circus
- 19.08.2009 "Modern Day Delilah" → Sonic Boom
- 08.12.2009 "Say Yeah" → Sonic Boom
- 08.06.2010 "Never Enough" → Sonic Boom
Videografìa
- 1976 - Detroit Rock City Schisa chè!
- 1977 - Hard Luck Woman Schisa chè!
- 1979 - Sure Know Something Schisa chè!
- 1979 - I Was Made For Lovin' You Schisa chè!
- 1980 - She's So European Schisa chè!
- 1980 - Talk To Me Schisa chè!
- 1980 - Shandi Schisa chè!
- 1981 - A World Without Heroes Schisa chè!
- 1982 - I Love It Loud Schisa chè!
- 1983 - Lick It Up Schisa chè!
- 1983 - All Hells Breakin' Loose Schisa chè!
- 1984 - Thrills In the Night Schisa chè!
- 1984 - Heavens On Fire Schisa chè!
- 1985 - Tears Are Falling Schisa chè!
- 1985 - Uh! All Night Schisa chè!
- 1985 - Who Wants To Be Lonely Schisa chè!
- 1987 - Crazy Crazy Nights Schisa chè!
- 1987 - Reason To Live Schisa chè!
- 1987 - Turn On The Night Schisa chè!
- 1988 - (You Make Me) Rock Hard Schisa chè!
- 1988 - Lets Put The X In Sex Schisa chè!
- 1988 - Rock And Roll All Night Schisa chè!
- 1989 - Rise To It Schisa chè!
- 1989 - Hide Your Heart Schisa chè!
- 1989 - Forever Schisa chè!
- 1991 - God Gave Rock 'N Roll To You II Schisa chè!
- 1992 - Unholy Schisa chè!
- 1992 - I Just Wanna Schisa chè!
- 1992 - Domino Schisa chè!
- 1992 - Every Time I Look At You Schisa chè!
- 1997 - Shout It Out Loud (live) Schisa chè!
- 1998 - Psycho Circus Schisa chè!
- 2009 - Modern Day Delilah Schisa chè!
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Creatures of The Night in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo ad Deuce in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo ad Gimme More in sal YouTube
- (EN) Al vìddeo 'd I in sal YouTube (I vìnsan al telegàt)
Nòti
- ↑ Nirvana, Kiss, Peter Gabriel, l'è óra ad finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame Repubblica.it, 17 ad Dicémbar dal 2013


text:
Hermance
:For the river see Hermance (river) Cuurdinàde: 46°18′N 06°14′E
Hermance a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.46 km² e in del Lüi 2013 al gh'eva una popolazion de 984 abitant.
El cumün de Hermance al se tröva a una altitüden de 380 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Anières, Chens-sur-Léman (FR-74), Coppet (VD), Tannay (VD), Veigy-Foncenex (FR-74). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Sit ufizial
- Hermance in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Vardabusun
Vardabusun (nom ufizial in italian: Guardabosone) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de 334 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 6,8 km² e ona densità de popolaziun de 49 ab./km².
El paes, che 'l se tröva in la Val Sessera, a l'è staa deciaraa una cità-müseu vivent: de fat el sò center l'è staa purtaa al sò aspet che 'l gh'aveva in del Mediuev. L'è tacaa ai cumün de Anloch (BI), Al Bórch, Cavril (BI), Crevacör (BI), Postua, Scua, Scupel, Saraval.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vardabusun l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Cumedia de l'art
La cumedia de l'art l'è un mod de fà teàtor nassüd ind al XVI sécul in quela che l'era la Repüblica de Venessia.
I sò rapresentassion i erun miga basade sü test scrit, ma sü canuvacc ciamadi anca scenari. I prim spetàcul i erun fai a l'apert e i erun ambientad ind una scenugrafìa faia de un qual uget. Le cumpagnìe i eur cumposte da des persune: vot om e dù done. Föra da l'Italia l'era cunussüda cume "Cumedia italiana".
L'agetìu "de l'art", che'l stà par "mesté", d'i volt el pudeva anca es diferent: "Cumedia a l'impruvis", "Cumedia a brass" o "Cumedia de'i Zanni".
I persunag püssè famus[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
Arlechin, 1671
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

seg_langs: lmo_Latn lmo_Latn lmo_Latn lmo_Latn lmo_Latn unk hat_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Tangent
Síes-la C una cürva, e A un puunt da chesta. Sa l süponn che A al è un puunt regülaar da la cürva, i.e., che al è mia un puunt anguluus: la cürva la scambia mia repentinameent da direzziú in A.
La tangeent a C in A al è la reta TA che la passa par A e che la gh’a la istessa direzziú che C intuurn d'A.
La tangeent al è la pusizziú límit da la reta (AM) (cjamada corda da la cürva), cura ca M al è un puunt da C che sa la pròssima indefinidameent al puunt A (M al sa mööf sucessivameent par M1, M2, M3, M4 ...)
Si C la represeenta ul gràfich d’una funziú f (al è mia ul caas in la gràfica precedeent),alura la reta (AM) la gh’arà cuma cueficeent diretuur (u pendeent):
- (indúe a al è l'assissa d'A e x la da M).
Par taant, la pendeent da la tangeent TA la serà:
Al è, par definizziú, f'(a), la derivada da f in a.
L'equazziú da la tangeent a l’è Ta:
La reta urtugunala a la tangeent TA che la passa pal puunt (a,f(a)) sa la nòmena reta nurmala e la suva pendeent, int un sistema da curdenade urtunurmale, a l’è dada par:
La suva equazziú a l’è:
Sa l süponn, al è cjaar, che f'(a) ≠ 0. Chesta reta la interveegn mia íntal stüdi generaal da le funziú ma in di prubleem geumétrich relazziunaa cun le còniche, cuma par esempi, par pudé determiná ul puunt fugaal d'una paràbula.


text:
Lenin
UljanovVladimir Il'ič Ul'janov (Rüss BлaдиMиp Илbич yлbяHoB), ciamáa anca Nikolaj Lenin (Rüss ЛeHиH), nassüü 'l 10 de Lüj (22 de Avril, cunt el Lünari Gregurian), 1870 a Simbirsk; e murüü 'l 21 de Sgenée 1924 a Gorkij, un paes arent a Musca, l'è stáa un pulitegh cumünista, un revulüziunari, e un leader pupular.
El giuen Lenin, in de l'andà cuntra i pensée estremista de'l so fradel grand, che l'èra stáa füsiláa despö che l'eva tentà de fa föra 'l Zar, el s'era üníi ai suzialdemucrategh marxista e per chella resun chí l'era stáa cunstrengiüü püvölt ad andà in esili, la püpart di völt int la Sgüissera. Int el 1903 l'eva fáa sü una sua fraziun int el Partíi di Lauradur Suzialdemucrategh Rüss, ciamáa "i Bulscevegh" che püssée tard hin pö devegnüü 'l Partíi Cumünista Rüss.


text:
Vugogna
Vugogna (nòm uficiàl in italian: Vogogna) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula,
El gh'ha ona popolaziun de 1 732 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 15,3 km² e ona densità de popolaziun de 113 ab./km².
El paes, che se tröva in del mezz de la Val d'Ossula, l'è cunsideraa vün di burgh püssee bei d'Italia. L'è tacaa ai cumün de Beura, Palanzén, Pedmelera, La Pieu e Premusél.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vugogna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Fröt
En botànica, el fröt (anca früt in Lumbard ucidental) l'è l'ovàre fecondàt de le piànte de fiùr (Magnoliophyta). La parét del ovàre la se 'ngròsa e la se trasfùrma 'ndèla parét del fröt ciamàda perecàrpe, che 'l g'ha la funsiù de protèger la somésa. Endèle gymnospermae e 'ndèle piànte che fa mìa fiùr, gh'è mìa dei fröcc véri, aisebé che a sèrte strütüre de reprodusiù compàgn de le pìgne dei pì, de sòlit se le ciàpe per fröcc.
Divèrse piànte le vé cultiàde perchè le da dei fröcc che i è bù de maià; a chèsti fröcc se ghe dà 'l nòm coletìf de fröta.
El fröt l'è, ensèma col fiùr, el rezültàt de l'adatamènt che g'ha cuntribüìt al söcès evolütif de le angiospermae. Isé come i fiùr i g'ha la particularità de tìra i 'nsècc per fà che i traspórtes el pòlen, apò a divèrsi fröcc i sérca de tirà i anemài perchè i pórtes atùren la somésa. Quan che 'na bès•cia la màia 'n fröt, divèrsi dei granì de somésa che chèsto 'l g'ha dét i percór l'aparàt de digestiù de l'anemàl sènsa patéser dei dagn, e dòpo, condèn bris de fürtüna i bùrla zó 'ndèn pòsto che 'l se adàta bé per turnà a bötà. Adognimòdo, mìa töcc i fröcc i g'ha de éser maiàcc per fas minà atùren. Dei óter, compàgn dei càrdi, i vé portàcc en gir del pél dei anemài endóche i se tàca. Dei óter i fùrma de le strütüre a fùrma de àla perchè isé i vé tracc atùren del vènt, compàgn dei fröcc del òpol e del fràsen. La varietà de tìpi de fröcc che le g'ha svelöpàt le angiospèrme dré a la sò evulusiù la g'ha pirmitìt de colonizà töcc i habitat pusìbii de la tèra.[1]
Cuntegnüü
Funsiù del fröt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El fröt el g'ha dò funsiù che 'l svòlge giöna dré a l'ótra entàt che 'l se svelöpa. la prìma l'è de protèger i granì de somésa 'ntàt che i se fùrma, cùtra le aversità del tép e cùtra i anemài (el fröt zèrp el tìra mìa le bès•cie). La segónda funsiù la vé svulgìda quan che i granì de somésa che 'l g'ha dét i rìa a la fì del sò svelöp e i è a sègn de véser sparnegàcc atùren. El fröt l'aidia alùra a fa nà 'n gìr la somésa, e chèsto 'l fà crèser la pusibilità de riprodusiù de la spéce. Chèsto sparnegamènt el vé fat en maniéra diferènta a segónt de la spéce e del tipo de fröt:
- co la colaborasiù de i anemài per i fröcc en generàl culuràcc, dóls (de madür) o pié de nütrimèncc (castègna),
- co la colaborasiù del vènt per i fröcc che g'ha 'n paracadute (achéni de sigória) o de 'na àla (sàmara del òpol o del fràsen),
- co la colaborasiù de l'àiva per i fröcc che galègia (nus de coco).
Formasiù dei fröcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
.
El fröt el se fùrma a pèàrter del fiùr che 'l vé 'mpolenàt:
La furmasiù del fröt l'è rezültàt de la trasformasiù del pestél dòpo de la fecondasiù, o ale ólte sènsa fecondasiù (se pàrla alùra de partenocarpìa). Piö de precìs l'è la parét del l'ovàre (part del pestél che la té dét l'òvulo) che la diènta la parét del fröt, ciamàda perecàrpe, che sta töt entùren ai grà de somésa. L'epidèrmide estèrna de chèsta parét la diènta l'epicàrpe, el parenchìma el diènta el mesocàrpe, e l'epidèrmide intèrna, la diènta l'endocàrpe. A segónt de le trasformasiù de chèsta parét, vé fò i tipi de fröcc discriìcc che sóta.
En sèrte situasiù el fröt el pöl vìga 'n urìgin piö cumplicàda e rezültà de:
- la trasformasiù de 'na quac ótra part del fiùr, suratöt el resetàcol fiuràl. Se pàrla alùra de fröt fals. L'ezèmpe piö tìpic l'è 'l póm o la maöla.
- la trasformasiù de divèrsi fiùr de 'na enfiurescènsa. Per ezèmpe 'l mur (Morus), la móra (Rubus), e l'ànanas.
Del fiùr al fröt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La trasformasiù de 'n pondór:
Le parcc del fiùr dòpo la fecondasiù[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I pétali del fiùr i g'ha 'na zòna de "abscisiù" 'ndóche i se tàca a la strütüra del fiùr e i se destàca a la svèlta del fiùr dòpo che gh'è stat la fecondasiù dópia. Al contràre i sépali de spès i rèsta tacàcc al fröt per töt el sò svelöp, come per ezèmpe endèl Physalis alkekengi, endóche 'l càles el vé ciamàt adcrescente perchè 'l rèsta 'nfìna a la madürasiù del fröt e 'l se trasfùrma 'nfìna a furmà strütüra enfiàda töt entùren al fröt stès.
El peregóne el pöl dientà carnùs compàgn che 'ndèi mur (Morus) endóche, de fat, el costetöés la pàrt bùna de maiù del fröt. I stam i smarsés a la svèlta e i cröda, aisebé che i pödes rezìster en pó de piö o 'n pó de méno tacàcc al fröt a segónda de la spéce. El tübo fiuràl o el resetàcol i pöl dientà carnùs compàgn de chèi de divèrse rosaceae (póm, pér, maöla).[2]
Apò a le bràtee àle ólte le pöl dientà part del fröt compàgn che 'ndèla giànda de la rùer o de la nösöla. O sedenò pöl véser ciapàcc dét apò a i ramilì de la 'nfiurescènsa compàgn che 'ndèla (Hovenia dulcis), o 'l gambì compàgn che 'ndèl fröt del cajú (Anacardium occidentale).
Quan che l'ovàre l'è sùpero de sòlit l'è lü che 'l partècipa de sul a la formasiù del fröt. Envéce, quan che l'ovàre l'è ìnfero, de sòlit gh'è apò a dele ótre strütüre che partècipa. Endèi fröcc che vé de 'n ovàre ìnfero, la part extracarpelàr la ciàpa 'l nòm de clamidocàrpo. Endèn divèrse spéci, dele ótre parcc del fiùr o de la 'nfiurescènsa le se asòcia al ginecèo per fa nì fò 'l fröt..
Varda anca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Audesirk, T. Gerald Audesirk, Bruce E. Byers, Héctor Javier Escalona García, Roberto Luis Escalona García. 2003. Biología: la vida en la Tierra. Pearson Educación, ISBN 970-26-0370-6, 9789702603702, pag. 423.
- ↑


text:
Mezzegra
Mezzegra (parnonzia local: [me'dzegra]; italian: Mezzegra) l'è ona frazion del comun larian de la Tremezzina, in de la Provincia de Comm.
El paes el se troeuva in su la riva del lagh de Comm, e 'l confina coi paes de Lenn e de Tremezz, oltra che cont el comun de Grandola. A Mezzegra ghe viven 1.032 personn.
A l'è cognossuda per vess staa el sit indè che 'l 28 de april del 1945 l'è staa coppaa el Benito Mussolini insemma a la soa donna, la Claretta Petacci.
L'è stada on comun indipendent fina al 2014, anca se in tra el 1928 e 'l 1947 l'eva giamò stada ona frazion de la Tremezzina. In del vegg territori comunal de Mezzegra se troeuven i frazion de Bonzanigh, Ganz, Giulin, Pola, Portezza e Zan.
A Pola el viv el cantant Davide Van De Sfroos.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Mezzegra l'è mostraa in de la tabella chì de sotta
Abitant censüü


text:
Il demone sotto la pelle
Il demone sotto la pelle (Al dèmun sóta la pèl) 'l è 'n film ad scarésa dal 1975 ad David Cronenberg girâ c'n un budget ad 179.000 dòlar canadéś 'd in alóra.
Par cal film chè, al sò prim distribuî in gir p'r al mónd, Cronenberg 'l à vins al prèmi par la regìa a 'l Sitges Film Festival dal 1975.
Sunt
In un palàs mudèr'n ad Montréal ch'a gh'è tut, ciamâ L'Arca ad Nuè, i sucédan di fat strâṅ dòp ch'un siensiâ, Emil Hobbes (Fred Doederlin), al s éra mis a far di esperimènt par dar vita a 'n parasìta, na sòrta ad sangvétula mèś vérum e mèś lumàga, ch'al sarés bòṅ, na vòlta insfilsâ dènt'r a i còrp dal parsòni, a far-ag vgnir na śbrùśia p'r al sès, un quèl lugâ bèṅ in dal sarvèl ch'al fà fadìga a gnir fóra da par lò. La sò infarméra la 'l iva pruâ in sla sò pèl e l'éra dvintàda na malnéta ad prim órdan, tacànd-al a tut i masć ch'la s éra fata in cal méntar. Rendénd-as cònt ad qvél ch'l à fat, al śbali più grand dla sò vita, al siensiâ prima al cópa la dóna e pò al s taja la góla. Al prubléma 'l è che dòp 'n inìsi da purcùs, la gint la tōś anc la vója ad masàr.
Sōl al dutōr Roger St. Luc (Paul Hampton) e la sò jutànta Forsythe (Lynn Lowry) i próan a catàr un rimèdi ma 'l è difìcil parchè tut là dènt'r i èṅ cuntagiâ.
Prubléma
Al giurnalìsta canadéś Robert Fulford a sò tèmp 'l iva dâ adòs a 'l film in sal pàgini dla rivìsta nasiunàla Saturday Night. P'r al fat ch'la pelìcula l'iva abû di finansiamènt da 'l guèran, Fulford 'l iva intitulâ al sò artìcul „You Should Know How Bad This Movie Is, You Paid For It“ („A gh'arî pròpria da savér quànt 'l è brut cal film chè, a 'l î pagâ vuàtar!“). C'l atàc chè, dirèt e publiciśâ bèṅ, in séguit 'l à dâ dimóndi prubléma a Cronenberg par catàr sù di fónd p'r al sò òpri a vgnir. Inólt'r al regìsta 'l à anc cuntâ ch'i 'l aṅ casâ via da 'l sò apartamènt a Turònt par cal fat chè.


text:
Müsega house
La müsega House a l'è un gener de müsega eletroniga che'l s'è desvilüpaa in dij cumünità afruamerican e latin de Chicago (Chicago House) cun la inflüensa de la disco, del funk e del soul de la metà dij agn '70. Dopu l'house l'è 'ndada in america (New York) e pöö in Europa.
El gener el gh'ha una metriga de solit in 4/4 cun la cassa che la bat ògni quart, anca se el ritm el pö vess püssè cumplicaa. A gh'è semper anca el snare in dij batit par e un piat hat in cuntratemp che'l fa cumpagnia ai gir del bass in vüna o dò batüd. El bass el pö vess sintetich, acüstich o eletrich. La meludia la dipent del gener de müsega house: despess a gh'hinn fras de pianufort, ghitar acüstich o eletrich funky o jazz, assul, sintetisadur, e i vus cumpagn del funk e del soul. La velucità a l'è intra i 105 e i 130 bpm, anca se in general i cansun se sonen a 120-125 bpm. Un toch house al gh'ha una lunga intrudüssiun e una lunga cua perchè servissen al DJ per missà i cansun.


text:
Plantae
Plantae (del latì: "plantae", piànte) l'è 'l nòm de 'n tàxon colocàt al ranch tasonòmich de régn.
Endèla circuscrisiù piö làrga el cuincìt col ogèt de stüde de la scènsa de la Botànica, e 'l töl dét divèrsi clàdi de organìsmi, emparentàcc a la lontàna, che i pöl véser ragrupàcc en cianobatéri, fóns, àlghe e piànte terèstre, organìsmi che quaze i g'ha nisü caràter en cümü föra che de ìga cloroplàst (o de véser el progenitùr de 'n cloroplàst, endèl càzo dei cianobatéri) o de mìa ìga mobilità (endèl càzo dei fóns).
Endèla sò circuscrisiù piö abitüàla (endèla clasificasiù de 5 régn de Whittaker, 1969[1]), i cianobatéri, i fóns e le àlghe piö sèmpe i è stacc ragrupàcc en óter régn. En chèsta clasificasiù, el régn Plantae el se referés ai organìsmi multicelular con cèlule de tipo eucariòta en con parét celulàr (chèl che vergü i ciàma cèlula vegetàl, definìda come 'l tipo de cèlula dei vegetài), organizàde 'n maniéra che le cèlule le g'hape alméno 'n sèrto leèl de specializasiù funsiunàla. Le piànte, definìde 'n chèsta maniéra le oté l'energìa de la lùce del Sul, che le rìa a catürà per mès de la clorofìla cuntignìda 'ndèi cloroplàst de le cèlule piö o méno specializade per chèsto còmpet, e con chèla energìa lé e per mès del procès de la fotosìntezi le trasfùrme 'l diósido de carbònio e l'àiva 'n söcher, che le dopèra come fónt de energìa chìmica per realizà töte le sò atività. Se le defenés per chèsta rizù dei organìsmi autòtrof. En piö le esplòra l'ambiènte entùren (de sòlet pèr mès de òrgani specializàcc compàgn de le raìs) per sorbéser sö óter nütrièncc esensiài dopràcc per fa sö le proteíne e le ótre molécole che le g'ha de bezògn per scampà.
Gh'è de mèter en evidènsa che la circuscrisiù de Whittaker la làsa fò del régn de le Plantae le àlghe che le g'ha multicelularità condèn mìnimo de diviziù dei còmpecc. Gràsie a le conoscènse che se g'ha al dé d'encö sùra la filogenia, se sà che la circuscrisiù del Whittaker la reönés endèl régn Plantae apò a organìsmi emparentàcc entrà de lùr a la lontàna fés. Endèl ambiènt scentìfich, i taxon ütii i è chèi che i g'hape 'n progenitùr en cümü. Le anàlizi molecolàre del DNA che gh'è stat fat endèi öltem agn, che le g'ha desgarbiàt en lìnee generài, l'àlber filogenétich de la vìta, le ìndica che töte chèle che conosóm come "piànte terèstri" (taxon Embryophyta), "àlghe vérde" (che 'nsèma co le embriòfite le ciàpa 'l nòm de Viridiplantae), àlghe róse (taxón Rhodophyta), e 'n taxon picinì ciamàt Glaucophyta, le g'ha 'n progenitùr cümü, che l'è stat el prìm organìsmo eucariòta a 'ncorporà en cianobatério endèla sò cèlula e isé a furmà 'l prim cloroplàst.
Al dé d'encö l'è chèsto ragrupamènt de organìsmi chèl che vé recunusìt come Plantae endèi ambièncc scentìfich (a le ólte ciamàt "clado Plantae", per vìa che i sò organìsmi i g'ha 'n antenàt cümü, per diferensiàl del "régn Plantae" de la circuscrisiù del Whittaker, circuscrisiù amò doperàda de spès endèi lìber de tèst.).
Divèrsi organìsmi che g'ha i cloroplàst (per ezèmpe le àlghe maròn) i rèsta föra del taxon, perchè i è mìa discendèncc dirècc de chèi che g'ha 'ncorporàt el prim cloroplàst, ma i ha aquizìcc de maniéra segondària, quan che i g'ha 'ncorporàt 'na àlga vérda o 'na àlga rósa 'ndèla sò cèlula, e al dé d'encö isé i è colocàcc endèn quach óter taxon, aisebé che i sàpe eucarioti multicelulàr con cloroplàst.
I nòm alternatìf per el "clado Plantae", che i è Archaeplastida e Primoplantae, i fà riferimènt al fat che 'l sò antenàt l'è stada la prìma piànta sùra la tèra. Per conclùder, a le ólte se ciàma "piànta" töcc i eucariòti coi cloroplàscc, sènsa destènguer se i l'ha encorporàt de maniéra primària o segondària, gnè se i è uni o multicelulàr (per ezèmpe l'è fàcil véder doprà chèsta definisiù de piànta endèi tèsti che tràta de cloroplàsti).
Le piànte le g'ha 3 série de DNA, giü 'ndèl núcleo, giü 'ndèl mitocondrio e giü 'ndèi cloroplast. Le 3 séri de DNA i è stàde dopràde endèla botánica sistemática per ipotizà relasiù de parentéla 'ntra le piànte.
Album[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
-
-
The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Robert H. Whittaker. 1969. New concepts of kingdoms or organisms. Evolutionary relations are better represented by new classifications than by the traditional two kingdoms. Science 163: 150-160. Entrez Pubmed 5762760


text:
Leg de Grimm
La legg de Grimm (conosuu anca come "rotazion consonantica"; in todesch: Erste Deutsche (Germanische) Lautverschiebung) l'è la prima legg fonetica sistematica scoperta e la soa formolazion l'è stat un pont important in del svilup de la Lingoistega, parchè l'ha scominciaa metod rigoros in de la ricerca storica linguistega.
La leg l'è stata descoprii da Friedrich von Schlegel del 1806 e Rasmus Christian Rask del 1818. I regol j'hinn peu stat milioraa da Jacob Grimm del 1822 int el so liber Deutsche Grammatik.


text:
Oh Bej! Oh Bej!
La fera di Oh bej! Oh bej! l'è el mercatin caratterìstich del prenzipi del mes de dicember a Milan. La comenza el 7 dicember, dì de la fèsta de Sant'Ambroeus, patron de la cittaa, e la seguta fin a la domenega dopo.
Origin[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'origin de la festa la se fà risalì [1] a la vegnuda a Milan, in del 1510, de Giannetto Castiglione (o Giannotto), Gran Maester de l'Ordin di Sant Maurizi e Lazar e fedel del Pio IV, che l'era andaa in cittaa per riportà nei milanes el spirit de devozion in di Sant. Giannotto el gh'aveva pagura de trovass denanz l'ostilitaa de la popolazion, che l'era minga tropp favorevol al Papa, e allora l'ha decis de vegnì denter a Milan per primm, cont dree el so seguito, e quand l'è rivaa denanz al popol e ai bagaj, l'ha comenzaa a distribuì di regall.
El nomm el derivaria dal vosà soddisfaa di fioeu a la vista di bellee e di dolz distribuii da l'ecclesiastich: Oh, bej! Oh, bej!. l'era el 7 de dicember, anniversari de l'elezion a Vescov de Milan de Ambroeus (nel 374), e de quell dì comenza la tradizion de la fera intorna a la Basilica de Sant'Ambroeus.
Quand che gh'è la fera di Oh bej! Oh bej!, gh'è semper di problemm per via de la gran quantitaa de gent che ghe và per comprà e per vend di robb, e gh'è semper on fora-fora che rovina on poo la festa. Per gionta, l'è minga facil tegnì foeura quej che gh'hann minga la licenza, e del spess gh'è di lit per trovà on sit per mett i banchett, e i ghisa gh'hann el sò de fà per mett on poo d'ordin. Nel 2006 el sit de la fera è staa spostaa perché in piazza Sant'Ambroeus gh'è di lavorà, e i banchett hinn staa miss intorna al Castell Sforzesch.


text:
Vincent van Gogh
Artéccol in dialatt bulgnais
Vincent Willem Van Gogh (1853-1890) l'è stè un pitåur postimpressiunéssta olandais. L'era nèd al 30 ed märz dal 1853 a Zundert (Olanda), fiòl d'un caplàn prutestant.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Anch' da zùvin l'era dimondi scalmanè e diffèzzil. Quasst al fèva una persòna ch'an s psèva brîsa tgnîr da cånt. Ed 27 an al lavurè int'na galerî d'èrt, studié franzais e teologî e lavurè cme capelàn int'al minîr ed Wasmes, in Bélz. Dal 1886 l'andè a París par vîver cun so fradèl Théo Van Gogh, ch'al vindeva èrt.
Dal 1888 al va vî da París e as trasferéss piò zå mo sänper in Fränza, a Arlés. Ed ste tänp al taca a druvèr al pnelè sblisganti e i culur grîs, vaird, zilèst fétt, chi disténguen tott al so quèder. Al cunvénz anch'al pitåur Paul Gauguin, ch'l aveva cgnossò a Paris, d'andèr cun lò a Arlès. Mänc che du mîs dåpp tachénn a litighèr e Van Gogh al mursghè Gauguin int'un uraccia. Par quall ch'l aveva fatt, Van Gogh al va fora e as taja un uraccia anca lò. I al miténn dänter al sbdäl d'Arlès e al pasè un an int'i matt a Saint-Rémy, tais a la zitè. Anch's la matîsia al tgnéva drî, al va avänti a lavurèr.
Int' i èter mîs al fò supervisionnè d'un mezenèt, ed nomm Paul Gachet, ch'ai farà pò un dipént. Dal 27 ed giòlli dal 1890, as tira 'na stiuptè e al mor dîs mîs dåpp.
Dipént[modifica | mudéfica la surzéia]
I so quèder piò famus én:
- Tott i girasul
- La cà ed Van Gogh a Arlés
- Canp di rotulòn
- Nòtt col strèl


text:
Žìrvia
Cervia (Žìrvia in dialet rumagnöö) l'è ün cumün de la regiùn Emilia-Rumagna, Pruvincia de Ravèna. El gh'ha circa 28.000 abitant, una superfis de 82 km², per una densità de 315 ab./km².
El cunfìna coi cumün de Cesena (FC), Cesenatico (FC), Ravenna.
El se troeuva in sü la riva del Mar Adriatich. L'è üna lucalità turistica famusa per i sò spiagg larghi e sabiùsi, per i salini e per la sò staziùn termàal.
Cuntegnüü
- 1 Geografia
- 2 Storia
- 3 Nòmm de la cità
- 4 Monument e olter sitt interessànt
- 4.1 Gesi
- 4.1.1 Catedràal
- 4.1.2 Gesa del sufràgi
- 4.1.3 Sant'Antòni de Padova
- 4.1.4 Stella Maris
- 4.1.5 Santuàri de la Madòna del Pìn
- 4.1.6 Pief de San Stèven
- 4.1.7 Sant'Antòni Abàa
- 4.1.8 Madòna dij Àngior
- 4.1.9 San Sevèri Vescuf
- 4.1.10 Sant'Andrea Apostul
- 4.1.11 San Giorg
- 4.1.12 Cour Sant
- 4.1.13 Santa Teresa de Gesù Bambìn
- 4.1.14 Madòna de la Nef
- 4.2 Olter sitt interessànt
- 4.1 Gesi
- 5 Manifestaziùn
- 6 Persunàgg famùs
- 7 Sport
- 8 Foto
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El teritori cumünàal de Cervia el gh'ha ün frach de fraziùn. Milàn Marìtima l'è de sigür la pussee impurtant.
Canüzz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è üna fraziùn agricula, che la gh'ha la gesa de la Madòna dij Àngior del XVII secul e ün frach de vègi cassini metüdi a post.
Castigliùn de Cervia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Anca questa chì l'è üna lucalità agricula. Chì la ghè la gesa de San Giusepp del 1775, l'uratòri de San Lurenz del 1794 e la Vila Ragazzena del 1562.
Milàn Marìtima[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El sitt el gh'ha 'stu nòmm chì perchè l'è stàa fàa sü in del XX secul da üna società milanés ("Società Milano Marittima"), dopu che'l Cumün de Cervia el gh'ha firmàa üna cuncessiùn cunt la famiglia Maffei (üna dij pussee impurtànt de Milàn) per fà svilupà'l teritori a nord de la cità. Hin stàa fàa sü albergh e vili piscinini tra la pineda e la spiagia e'l sitt l'è diventàa frequentàa prima dai sciuri milanés e dopu dal "turism de massa". La fraziùn la vègn ciamàda "cità giardìn" perchè gh'hin ün frach de parch, de zoni verdi e de pìn marìtim ch'i se troeuven inturn (ma anca in mèzz) ai cà e arent i viaj.
Muntalètt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è ün'oltra fraziùn agricula, al cunfìn cunt la Pruvincia de Furlì-Cesena. In del teritori gh'han truvàa dij repert archeologich de l'epuca rumana.
Pinarèla[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è ün sitt turistich sül mar a süd de Cervia. Ghè üna pineda lünga e strèta tra la spiagia e'l paés.
Pisignàn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fraziùn agricula, l'è famusa perchè ghè la Piéf de San Stéven e ün aeroport militàar.
Sàvi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la fraziùn pussee a nord de Cervia, che la se troeuva sül fiüm che gh'ha l'istèss nòmm. Chì l'è stàa rapìi'l generàal Agliardi dürant l'inscì ciamàda "Setimana Rùssa", rivolta sucedüda tra'l 7 e'l 14 giügn 1914, dopu che ad Ancuna i puliziòtt gh'hann ciapàa a s'ciupetàdi a la gent che la manifestava cunter la guèra e Giovanni Giolitti. Dopu ün quaj dì el generàal l'è stàa liberàa sensa cunseguenzi.
Tajàda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la lucalità pussee a süd del Cumün de Cervia. L'è ün sitt turistich sül mar circundada da üna pineda.
Termi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la staziùn termàal de Cervia, e la se troeuva tra la pineda de Milàn Marìtima e la Statàal Adriatica.
Vila Inferno[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è üna fraziùn agricula e artigianàal. El sò nòmm vègn dal latìn infer, che'l voeur dì "sott": quèst perchè la se troeuva a süd dij salini, rent üna zona de palüdi. In de la fraziùn ghè'l Müsee dij mariunètt.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Epuca antica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Segund la legenda, la vègia cità de Cervia, che fin al IX-XI secul la gh'aveva nòmm Ficocle, l'è stada fundàda dal cumandant etrusch Ficol, che l'aveva fàda sü arent Ravèna per dach üna batüda al sò tirànn.
Segund divers autur, el nòmm Ficocle vègn da ün capitàn grech u da ün prefètt de Filipp I de Macedonia. L'è pussee prubabil che'l vègn da la parola greca "φukoς" (alga) e "kλέoς" (fama), perchè gh'èren ün frach de alghi in dij canaj e in dij salini de quèla zona.
Dal prim Cristianèsim a la distruziùn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A vardà i statüt de la cità, el Cristianèsim l'è rivàa a Ficocle in del 50, quand Eleuteri l'è stàa mandàa dal vescuf de l'Emilia Sant'Apulinàar per fàa'l vescuf de la cità. Ma la storia l'è minga certa, perchè fin al 500 gnanca ün document faseva el nòmm d'ün vescuf. El primm cert l'è Gerunzi, ciamàa "vescuf de Ficocle" in ün att del Papa.
In del 655 Pipìn gh'aveva dàa al Papa Zaccaria el teritòri inturn a Ravèna in pussess cuntinuàa. In del 709 l'arcivescuf de Ravèna se gh'ha ribelàa al Papa; alura l'imperatùr Giustiniàn gh'ha mandàa'l cumandant Teudor per sutumèt amò l'arcivescuf a Ruma. L'arcivescuf e i olter capi de la rivolta gh'hànn dumandàa aiùt ai paes inturn; el citadìn de Ficocle Altobello Laschi l'è nàa a Ravèna cunt ün quaj suldàa, ma tropp poch rispètt a quej de Teudor. A la fin, Ravèna l'è stàda sachegiàda e Ficocle tràda a bass.
El cambi de nòmm e la noeuva cità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dopu che l'è stada tràda a bass, Ficocle l'è stàda fàda sü amò in l'istèss sitt in duvè la gh'era prima; ma tra'l IX e'l X secul la cità la gh'ha müdàa nòmm: da "Ficocle" a "Cervia", cumè che l'è ciamàda anca incoeu.
I primm imàgini de Cervia hin üna quaj mappa del XV secul: i fànn vedè üna cità furtificàda cunt ün fussàa tücc inturn e culegàda a la tèra ferma da punt levatòi; rent la cità, gh'èren ün palàzzi del Priùr, sèt gesi e üna rocca voeuruda forsi da Federich el Barbarussa.
Per la sò pusiziùn geografica l'era prutèta daj attach, ma l'era anca in üna zona minga salutàar: l'era arent i salini, l'era traversàda da ün frach de canaj e gh'aveva poca acqua de beef. In del XVII secul la cità la se gh'ha spopulàda, e l'è anca rivada ad avè cent abitànt.
Gimò dal 1630 gh'han cuminciàa a pensà a spustà la cità in ün olter sitt pussee salutàar, arent la riva del mar. El 9 nuvember 1967 el Papa Inucenzi XII el gh'ha firmàa el document cunt sü scrivüü l'òrdin de fà sü la noeuva cità. Gh'era sü'l nümer de cà de fà sü, la pusiziùn de la catedràal, del palazzi del vescuf e de la prigiùn; i danée metüü in cunt per la cità noeuva eren 35-40.000 scüd.
Nòmm de la cità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A sentì üna legenda, el vescuf de Lod l'era in gir a spass in de la pineda arent la cità, e'l gh'ha vedüü ün cerf; lüü el pensava che'l füss ün mesageri de Diu, inscì el se gh'ha metüü in ginoeucc dinanz a l'animàal cumè devuziùn. Dopu quèl dì, la cità l'è stada ciamada "Cervia", per regurdà l'aveniment e anca perchè in de la pineta gh'èren ün frach de cerf.
El stèma de la cità el fà vedè propi ün cerf in ginoeucc in sü ün pràa verd.
Monument e olter sitt interessànt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Gesi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Catedràal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La catedràal de Cervia l'è dedicàda a Santa Maria Assunta e l'è stàda fàda sü tra'l 1699 e'l 1702; la prima pedra l'è stàda metüda giò dal vescuf Francesco Riccamonti. La se troeuva in de la part ucidentàla de la piazza Garibaldi, la piàza principàal de la cità.
El stil de la gesa l'è simil a quèl rumanech; l'è fada a crùs latina, la gh'ha ses capèli lateràli (trìi per part), cinch altàar, ses dipint del XVIII secul e quàter scultùri.
Il campanìl l'è dedrée a la gesa, in de la part süd, e'l palazzi del vescuf l'è tacàda a la gesa, in sü la sinistra a venì foeura dal purtùn de la gesa.
Gesa del sufràgi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva in corso Mazzini, in del center storich; fada sü tra'l 1719 e'l 1722, l'è de stil barocch.
Denter ghè ün crucifìss de lègn, che'l vègn da ün munasteri de la vègia Cervia; segund la legenda, l'è rivàa dal mar dürant üna tempesta per prutegg i pescatùr. Ghè anca ün òrghen de Gaetano Callido, che l'ha fàa anca dij òrghen in de la gesa de San March a Venezia e, sut ai fest, el và ün presepi mecànich.
Sant'Antòni de Padova[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è stàda fàda sü tra'l 1704 e'l 1741 da Antonio Farini foeura dal center de Cervia, ün poeu pussee a nord del port canàl. L'è de stil barocch e rococò e gh'ha anca ün campanìl vôlt 20 meter, fàa sü pussee tard.
Stella Maris[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la gesa de Milàn Marìtima; el sò nòmm in latìn voeur dì "Stèla del mar". Fàda sü da Carmelo Bordone in del 1959, l'è de furmi muderni, e la gh'ha grandi vetràdi; l'è gestida dai Francescàn.
Dürant l'estàa denter la gesa fànn la manifestaziùn I Venerdì a Stella Maris, üna seri de cuncèrt d'òrghen fàdi da müsicist famùs.
Santuàri de la Madòna del Pìn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fàda sü in del XV secul dal fràa carmelitàn Girolamo Lambertini, l'è la gesa de Cervia pussee veneràda pel cult de la Madòna. Segund la legenda, l'imàgin de la Madòna l'è cumparìda sü ün trunch de pìn, incoeu fosri cunservàa dedent i mür del santuàri, ai buscaiöö de la pineda.
El santuàri se troeuva a 2 chilometer da Cervia, tra la Statàal Adriatica e la fraziùn Termi; l'è in stil tardrumanech, cun quadrej a vista e ün campanìl piscinìn in sül tecc. Denter ghè ün altàar fàa cunt ün sarcòfegh paleocristiàn e, sura quèst, ghè ün crucifìss de lègn del XVII secul; gh'hin anca afrèsch, ma hin mal cunservàa.
A la prima dumènega de utuber la riva chì la Prucessiùn del Vult.
Pief de San Stèven[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva a Pisignàn e l'è la gesa pussee vègia del Cumün de Cervia. L'è stàda fàda sü in ün sitt che ai temp dij Rumàn l'era cunsacràa al diu Mitra. La prima pief l'era del X secul, ma l'è stàda tràda a bass dopu la bataja de Ravèna; dopu l'è stàda fàda sü de noeuf in del 1521 in stil rumanech.
Sant'Antòni Abàa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la gesa de Castigliùn de Cervia. L'è stàda fàda sü in del 1902, dopu che la gesa che la gh'era prima l'era brüsàda in del 1875. La gesa l'è in stil neoclassich cunt i quadrej a vista in sü la faciada e in del campanìl.
Madòna dij Àngior[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è a Canüzz e l'è stàda fàda sü in del 1828. La gesa gh'ha quèst nòmm perchè denter ghè üna pitüra cunt la Madòna, el Bambinèl e düü àngior arent lùr. L'edifizi'l gh'ha quadrej a vista e denter ghè üna statua del Coeur Sant de Gesù. Il campanìl, che gh'ha la piana quadrata, l'è stàa fàa sü dopu la gesa.
San Sevèri Vescuf[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la gesa de Sàvi. Del 1831, l'è stàda danegiàda da üna piena del fiüm Sàvi e dai bumbardament dürant la Segunda Guèra Mundiàal. L'è stàda fàda sü de noeuf in del 1955 da l'architèt Minardi e la gh'ha üna furma muderna; denter gh'hin teli del XVIII secul.
Sant'Andrea Apostul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La se troeuva a Vila Inferno, l'è del 1680 e l'è de stil neoclassich. Denter, in sül mür de l'abside, ghè ün musaich che'l rapresenta Sant'Andrea Apostul. Il campanìl, del 1920, l'è stàa danegiàa da ün fülmin e dai bumbardament dürant la Segunda Guèra Mundiàal.
San Giorg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La gesa de Muntalètt l'è del XVIII secul, ma gh'ha dij element del 1500, cumè l'abside. Denter, dedrée a l'altàar, ghè üna Madòna cul Bambinèl del XVII secul; in sül tecc ghè ün campanìl piscinìn.
Cour Sant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è la gesa de Pinarèla e l'è stàda fàda sü in del 1966. Denter e foeura gh'hin quadrej a vista; in sü la faciàda ghè üna vetràda cunt sü sceni del misteri del Rusari. Sura i dò altàar gh'hin musaich in rilief cunt sü la Sacra Famiglia (a destra) e Sant'Antòni de Pàdua (a manca); in sü l'abside ghè ün afresch del Coeur Sant.
Santa Teresa de Gesù Bambìn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La gesa de Tajàda, del 1967, la gh'ha furmi muderni; la part sura de la faciàda la gh'ha quadrej a vista. Denter a manca ghè üna statua de lègn de la Madòna cul Bambinèl e a destra i imàgin de Santa Teresa e del Coeur Sant.
Madòna de la Nef[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'è üna gesa fàda sü in de la vègia cità de Cervia in del 1603, in mèzz ai salini; ma gimò dal IV secul la Madòna de la Nef l'era patrona dij salinàar.
La gesa la gh'ha furmi sèmplis; denter, per circa cent'ànn ghè stàda üna tela cunt sü la Madòna de la Nef, purtada in de la Catedràal dopu che gh'han fàa sü la noeuva cità.
Dopu la costruziùn de la noeuva Cervia, la gesa l'è stàda man a man abandunàda: a l'inìzi l'è stàda duperàda cumè ussàri e, in del 1867, l'è stàda esprupiàda e scunsacràda.
ün poeu pussee a nord de la vègia gesa, in de la lucalità Malva, l'8 dicember 2007 l'è stàda inauguràda la noeuva gesa ciamàda Virgo ad Nives (che in latìn voeur dì "Vergin de la Nef").
Olter sitt interessànt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Magazìn del Sàal "Tur"[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fàa sü tra'l 1689 e'l 1691 a süd del port canàl, arent al center de la noeuva Cervia, la pàar üna gesa de stil rumanech denter e foeura. L'è lunga 66 meter e larga 6 e pudeva tegnè denter fin a 130.000 quintaj de sàal. Incoeu l'è duperàa cumè musee e sitt per i manifestaziùn; denter ghè espòst ün cristàll de sàal de quìndes chili.
Magazìn del Sàal "Dàrsena"[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
'Stu magazìn chì el se troeuva de frunt a l'olter, a nord del port canàl. Fàa sü in del 1712 cunt i materiaj ch'i vegnèvan da la demuliziùn de la vègia Cervia, l'è ün poeu pussee piscinìn del magazìn "Tur" e gh'ha üna dàrsena piscinìna ün temp duperàda per cargà'l sàal in sü i barch. Incoeu l'è voeuj e l'è minga duperàa.
Tur San Micheel[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fàda sü in del 1691, prima de la costruziùn de la cità noeuva, la serviva arent al Magazìn del sàal "Tur". Vôlta 22 meter e mèzz e a pianta quadràda, l'è stàda fàda sü per prutegg la cità e i magazìn daj assàlt dij Türch. Incoeu ghè denter la bibliuteca cumunàal.
Pineda[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pineda de Cervia l'è granda 260 èttar e l'è la cuntinuaziùn de la pussee famùsa de la pineda de Clàss; la se troeuva per la magiùr part tra Milàn Marìtima e Termi.
In de la pineda gh'hin pìn marìtim, ma anca ginèper, quèrc, fràssen, sàles, roeuf, prün e vit selvàtich.
Mar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cervia l'è ün sitt che la funda la sò ecunumia in sül turism d'estàa perchè ghè'l mar; alura quèst chì l'è spess cuntrulàa da l'ARPA (l'assuciaziùn regiunàal per la proteziùn de l'ambient). Dal 1997 la Foundation for Environmental Education ("Fundaziùn per l'educaziùn ambientàal") gh'ha dàa a Cervia la "Bandioera blü" per la buna qualità de l'acqua del sò mar.
Manifestaziùn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 5 genàr: Cuncert de foeugh artificiaj
- 6 genàr: i "Pasqualotti"
- la prima dumènega de magg: el "Spusalìzi del mar". In del 1445, quand l'era adrée a turnà da Venezia in naf, el vescuf de Cervia Pietro Barbo (dopu diventàa papa cunt el nòmm Paul II) se gh'ha truvàa in mèzz a üna tempesta; alura gh'ha tràa denter in del mar el sò anèl e l'ha pregàa Diu per fàla desmètt, cosa che l'è sucedüda. A cumincià da quèl an, el vescuf trà el sò anèl denter el mar cumè sègn de bon augüri; dopu i bagnìn de la Rivera cèrchen l'anèl in fund al mar e la sira chi che'l troeuva vègn festegiàa
- 10 agust: Festa de San Lurenz in sü la spiàgia libra cun spetàcul de foeugh artificiaj
Persunàgg famùs[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lorenzo Caleppi (Cervia, 29 aprìl 1741 - 10 genàr 1817), cardinàal
- Alberto Missiroli (Cervia, 27 lügl 1883 - Ruma, 18 lügl 1951), dutùr
- Isotta Gervasi (Castigliùn de Cervia, 21 nuvember 1889 - Modena, 17 giügn 1967), duturèssa
- Coriolano Gori, cugnusüü mej cumè Lallo Gori (Cervia, 7 marz 1927 - 1. dicember 1982), autùr de müsica dij film
- Piero Focaccia (Cervia, 1945), cantànt
- Alessandro Bianchi (Cervia, 7 aprìl 1966), calciatùr
Sport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Balùn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La squadra de balùn pussee impurtànt de Cervia l'è l'"Associazione Sportiva Cervia 1920", che la giuga in del campiunàa d'Ecelensa. 'Sta squadra chì tra'l 2004 e'l 2006 la gh'ha partecipàa al reality show "Campioni - Il sogno", trasmetüda da Italia Uno. A la fìn de la stagiùn 2004/2005, el Cervia gh'ha vingiüü el campiunàa d'Ecelensa e l'è nàa in de la serie D. Düü ànn pussee tard l'è turnàa in Ecelensa.
Olter sport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Cervia gioeughen anca dò squadri de balacanèster (üna dij òmm e l'oltra dij dònn) e üna squadra de Beach Soccer.


text:
August (imperador roman)
El Cai Giuli Ceser Ottavian August (Caius Iulius Cæsar Octavianus Augustus in Latin; Ròma, 23 settember 63 prima de Crist; Nola, 19 agost 14), mej conossuu cont el nòmm de Ottavian o de August, a l'è staa el primm imperador roman.
El Senad el gh'ha daa a lù el titol de Augustus in del 27 prima de Crist; quatter ann dòpo l'è staa nominaa anca tribun de la plebe, menter in del 12 prima de Crist l'è vegnuu Pontefice Massim. Vist che l'è restaa al podè fina a la mòrt, el sò principaa l'è staa el pussee longh de la stòria imperial romana: 37 ann.
L'età de August l'è staa on moment de svòlta per la stòria de la città de Ròma, e donca per bòna part de l'Euròpa: cont i sò vittòri l'ha faa finii el period di guerr civil e l'ha inauguraa el period de la pax Romana e cont i sò reform l'ha portaa definitivament in crisi el sistema repubblican, tanto che dòpo la soa mòrt nissun l'ha provaa a tornà a la situazion precendent, cont el reconoss ona noeuva fase per i sòrt de Ròma e di sò domini.
L'August l'è staa anca quell che l'ha proibii de drovà la lengua cèltica in de la Gallia cisalpina.


text:
Kerč
Kerč (Kepч in cirilligh; Kepчb/Kerč' in russ; Keriç in tater de Crimea; Kerç in turch; traslitteraa anca 'me Kerch; Πavtιkάπaιov/Pantikápaion in grech antigh) l'è ona città de l'Ucraina de circa 160.000 abitant.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Kerč la se troeuva in la region de la Crimea, pussee precisament tra el Mar d'Azov e 'l Mar Negher.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Là indove adess la gh'è Kerč on temp la gh'era la città greca de Panticapee (cioè strada del pess) de la qual la resta 'nmò i ruvinn. Panticapee l'era stada fondada di colon de Milee in la segonda metà del VI secol prima de Crist. L'è stada on'important città-statt in del Mar Negher e part d'on statt ellenistigh. A 'sto regn (el Regn del Bosfor Cimmeri), la città la gh'ha daa anca on re. Col passà del temp, Panticapee l'è finida sotta l'influenza romana.
In del 375 Panticapee l'è stada trada giò di Unn. In del sest secol, i Bizantin hann faa sù in la zona ona città ciamada Bospor, sede de ona diocesi. In del 576 l'ha resistii a on noeuv assedi di Unn.
In del secol dopo, i Cazar hann ciappaa la città e gh'hann daa el nomm Karča o Charša, del qual el ven foeura la forma del dì d'incoeu. A bon cunt, el Cristianesim l'è restaa la religion principal de la città e de la region (de 'sto period hinn la gesa de San Giovann Battista e quella di Apostol).
In del X secol gh'è rivaa i Slav, che l'hann ciamada Korčev. Trisent ann dopo l'è staa la voeulta di Mongol, che hann conquistaa tutta la Crimea. E poeu in del 1318 hinn rivaa i Genoves, che l'hann fada vegnì ona soa colonia col nomm de Cerco.
In del 1475 Kerč l'è 'ntrada a fà part de l'Imperi Ottoman: sotta el sò domini, la città l'è vegnuda on mercaa di s'ciav e l'ha conossuu la decadenza. Longh i secol successiv, tutta la Crimea l'è staa el teater de tanti guerr tra Turch e Russ, fina a quand in del 1774, col trattaa de Küçük Kaynarca (incoeu Kajnardža, in Bulgaria), l'è passada finalment a la Russia. In del 1790 i nav russ de l'ammiraj Fëdor Ušakov hann battuu quei Turch in la Battalia del Strett de Kerč.
Vista la soa posizion, sotta el domini russ Kerč l'è diventada on port important per el commercc e la pesca. Gh'è stada dervida on'industria del ferr e on musee. Ai temp de la Guerra de Crimea (1855) però la città l'è stada bombardada pesantement di Ingles.
Duranta la II Guerra Mondial Kerč l'è staa vun di sitt di combattiment pussee tremend tra i Russ e i armad de l'Ass. Dopo 'na dura resistenza, la città l'è stada ciappada di todesch in del november del 1941. El 30 de december i Russ l'even giamò liberada, grazzie a on'operazion naval. Ma in del 1942 hinn tornaa i todesch. In di sconter per el controll de la Penisola de Kerč, hinn mort 160.000 sovietigh. El 31 ottober 1943 i Russ hinn tornaa a la cariga cont ona noeuva operazion naval, che l'è riessida a liberà la città ona voeulta per tutt el 11 de april 1944.
I Todesch hann coppaa 15.000 abitant e n'hann deportaa alter 14.000. I crimin de la forza de occupazion todesca hinn staa presentaa anca al Process de Norimberga. Dopo la Guerra, la città la gh'ha avuu el titol de Città Eroe.
Per el rest, l'è andada dree a la storia del rest de l'Ucraina e de la Crimea.
I italian de Kerč[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A Kerč a l'esista ona comunità piscinina de Italian de origin pujesa (zona de Bisceglie e Trani), rivaa in Crimea in del Vottcent con la speranza de guadagnà on quaicoss. On temp eren tremila, ma dopo i deportazion sovietigh e i migrazion denter l'URSS adess a hinn domà trisent.


text:
Sociolet
In linguistica, on sociolèt l'è ona varietaa d'ona lengoa che l'è specifica d'ona posizion social. La paròla (coniaa da l'ingles come sociolect) la deriva dai morfema socio-, ch'el voeur di "social" e “-lect”, derivaa da la parola "dialect" (dialet), overa una varietà de lengoa.
On dialet ch'el se svilupa per mutiv regional el peu ancasì lu diventà on sociolet. Presempi, l'italian l'è on dialet int el sens che l'è nativ de la Toscana; a l'istess moment, l'è anca un sociolet parchè vessinda diventaa la lengoa franca de la penisola italica e poeu dòp anca la lengoa oficial de l'Italia l'ha ciapaa i carateristich di lengov prestigios, e l'è parlaa da la gent di class elevaa e dai media.


text:
La Pro Idioms ha lantschà ina moziun
-
- Zoom
- La Pro Idioms vul far squitsch sin il chantun pertutgant ils meds d'instrucziun. (mad)
La Pro Idioms da l'Engiadina ha lantschà ina moziun per far squitsch sin il chantun en connex cun la mancanza da qualitad dals meds d'instrucziun, quai rapporta la "Südostschweiz".
La moziun duai vegnir preschentada a chaschun da la proxima sesida da l'Uniun dals Grischs. Ensemen cun l'Uniun dals Grischs e la Conferenza Generala Ladina, l'organ dals magisters da l'Engiadina, pretenda la Pro Idioms ch'il chantun edeschia finalmain meds d'instrucziun en ils idioms. (so/fc)


text:
Cessna 172
Artécol in dialèt arzân
Al Cessna 172 Skyhawk l'é un aparèc cun sōl un mutōr, quâter pôst, a êla êlta, da turíşem e da scōla prodòt da la déta americâna Cessna Aircraft Company dal 1950 e incòra in produsiòun. Prubabilmèint l'é l'aparèc scōla pió famōş dal mònd, al Cessna 172 l'é stê prodòt in 'na quantitê ed mudē pió grôsa 'd ògni êter mudê 'd reoplân fât.
Stôria
Şvilóp
Amzurê per la só lònga véta e popolaritê, al Cessna 172 l'é l'aparèc che, int la stôria ed la costrusiòun ed j reoplân alzēr, al gh'à 'vû pió sucès. I prém mudē în stê cunsgnê int al 1956 e în incòra in produsiòun int al 2010;[1] a né stê fât pió ed 43.000[2].. I principêl concorèint dal Skyhawk în Beechcraft Musketeer, la şfîlsa di Grumman AA-5 (nisûn ed quisché în incòra in produsiòun), al Piper Cherokee e, da pôch tèimp, al Diamond DA40.
Al Cessna 172 l'à cumincê la só véta cme 'n arnōv dal Cessna 170 cun la diferèinsa int al carèl ' aterâg, da tricél ed drē a tricécol davânti. Al prém vōl dal mudèl l'é stê int al novèmber 1955. Al 172 l'é dòunca dvintê un sucès ed vènditi e n'é stê fât pió ed 1400 sōl int al 1956, al só prém ân ed produsiòun pîna.
I prém 172 ēren quêşi cumpâgh al 170, cun l'istèsa fuşolēra dréta e al gâmbi êlti dal carèl, sibèin al 172 al gh'îva al timòun squadrê mèinter al 170 al gh'îva i piân ed còva rotònd. J ûltem mudē dal 172 a gh'îven un carèl 'd aterâg nōv ed progetasiòun, la pêrta dedrē 'd fuşolēra disgnêda ed nōv cun la zûnta 'd un fnestrèin dedrē. La Cessna la fât publicitê ed cla nōva vidûda dedrē cme Omni-Vision (oséia as vèd dapertót). L'ûltem milioramèint ed belèsa l'é stê a metê 'd j ân ssânta, l'ēra al timòun a frècia ch' al vîn druvê incòra incō. L'aspèt e l'impalcadûra l'é armêşa còla 'd alōra, mēno che per j arnōv dal corēdo ed j aparèc eletrônich e int i mutōr. La produsiòun la s'é fermêda a metê 'd j ân utânta, per cumincêr ed nōv int al 1966 cun al Cessna 172R Skyhawk da 160 cavâj vapōr (') e l'é stêda rinfursêda int al 1998 cun al Cessna 172S Skyhawk SP a 180 cavâj.
Mudē
172
Al prém 172, da dóv' în deşgnû tót chiêter, al sé vést int al 1955 cme mudèl dal 1966 e l'é armêş in produsiòun fîn al só câmbi, cun al 172A, a i prém ed j ân ssânta. L'ēra furnî 'd un mutōr a sē cilénder arferdê a âria Contnental O-300 cun 145 cavâj (110 kW) e al ghîva un pèiş mâsim ed 2.200 lébri. Al prèsi ed partèinsa l'ēra ed 8.995 $ e n'é stê fât 4.195 in sînc ân. .[3]
172A
Al mudèl 172° dal 1960 al gh'à ed nōv al timòun a frècia e ja atâch p'r i galegiânt in mōd da permèter un câmbi svêlt in idrovolânt. Al prèsi l'ēra ed 9.450 $ e n'é stê fât 1.015.[3]
172B
Al 172B l'é stê preşentê int al 1960 cme mudèl dal 1961, cun un carèl pió cûrt, i pûnt 'd atâch di mutōr pió lòngh ed 3 pôlic, 'na capôta e la pûnta per l'èlica nōv.[4]Per la pré vōlta al nòm Skyhawk l'é stê dê a un pachèt ed siēlti 'd lóso. Dèinter sté pachèt a gh'ēra 'na vernişadûra d'ed fōra intēra ch' la cambiêva al strési d'ed fōra parsiêli e j aparèc eletrônich normêl. Al pèiş mâsim l'é stê purtê a2.200 lébri (1020 kg).[3]
172C
Al mudèl dal 1962 l'ēra al 172C. L'à purtê a la produsiòun in sèria dal pilôta avtomâtich, a siēlta, e l'aviamèint cun al cmând a cêva. I scranèin în stê dişgnê per prèir èser regolê in sē puşisiòun. In siēlta a gh'ēra la zûnta per un scranèin per ragasōl ch' al permetîva a dû ragasōl 'd èsre traspurtê int la zôna dal valîşi. Al prèsi dal 1962 l'ēra ed 9.895 $. N' é stê prodòt per un totêl 'd 889 unitê.[3]
172D
Al mudèl dal 1963 l'ēra al 172D e stê zuntê la fuşolēra dedrē şbasêda cun un lunôt Omni-Vision dedrē panorâmich e un perabrîş tót intēr. In stê zuntê anca di pedêl nōv (cmând frēno e timòun). A n'é stê fât 1146 mudê dal 172D.[3]
Al 1963 l'à vést in pió la zûnta dal 172D Powermatich. Còst l'ēra equipagê cun un Continental GO-300E cun 'na putèinsa ed 175 e 'na velocitê giósta 'd 11 mph pió êlta dal 172D normêl. A dîr la veritê còst an n'êra mia un mudèl nōv, mó l'ēra un Cessna 175 Skylark ch' a gh'é stê dê un nòm nōv per al só ult'n ân ed produsiòun. Al Skylark al 's ēra guadagnê la reputasiòun de schêrsa garanséia dal mutōr e al cambiamèint dal nòm a 172 l'é stê un tentâtîv ed marchê per turnêr a guadagnêr vènditi atravêrs al markering. La môsa l'an gh'à mia 'vû sucès e né al Powermatic dal 1963 né al Skylark în stê prodòt dôp al mudèl dal 1963.[3]
172E
Al 172E l'ēra al mudèl dal 1964.Al pôst di fuşbil a gh'é stê més ed j interutōr magnetotermici. Al pèiş totêl l'é stê purtê a 2.200 lébri, ch' l' armâgn sèinsa di cambiamèint fîn al mudèl 172P. In cl'ân în stê fât 1.401 172E mèinter la produsiòun la chersîva. [3]
172F
Al 172F al gh'à zuntê i flaps môs eletricamèint in pôst dal sistēma a lêvi ed préma.[5] L'é stê fât in Francia da Reims Cessna cme F172 fîn al 1971. Sti mudê ēren la sôca p'r al T-41A Mescalero aparèc per alenamèint ed l' US Air Force's, l' aviasiòun emericâna. N'é stê fât 1 436 172F.[3]
172G
Al 1966 al 172G int al pôst dal quêrc dal pêren ed l'èlica vèc a gh'é stê zuntê ûn pió a pûnta e în stê vindû per 12.450$, al mudèl normêl 172, e 13.300$ al mudèl Skyhawk arnuvê. A n'é stê fât 1.597.[3]
172H
Al mudèl 172H dal 1967 l'é stê l'ûltem mudèl equipagê cun al Continental O-300. Al zûnta 'na sospensiòun a cōrsa scurtêda per calêr la reşistèinsa a l'âria e miliorêr al cumportamèint dal reoplân mèinter al vôla. É stê muntê 'na capôta nōva ch' la druvêva ed j atâch cun di şmursadōr, per şbasêr al termulêr, che dêven 'n armōr pió bâs in gabèina e che arduşîven al perécol ed cherpêdi int la capôta 'stèsa. L'elêrem de stâl elètrich l'é stê cambiê cun ûn pnèumâtich. Al mudèl dal 1967 172H l'é stê vindû per 10.950$ mèinter al mudèl Skyhawk a 12.750$. In cl'ân a n'é stê fât 839, cl'é stê al prém ân in dó la produsiòun l'é stêda pió bâsa ed l'ân préma.[3]
172I
Al mudèl dal 1968 l'à dê inési a i 172 pió potèint cun i mutôr Lycoming, ed 150 cavâj. Al vèc 172 l'à duvû èser disgnê ed nōv dal mumèint che la Cessna l'îva ròt al só cuntrât cun la Continental p'r al mutōr 0-300 a 6 clilénder ed 145 cavâj
Cun al Mudèl "I" în stêdi zuntêdi soquânti miuréj tètnichi impurtânti. È stê zuntê un nōv mutōr, al 4 cilnder a cilénder ûn ed frûnt a cl'êter da 150 cavâj, un avmèint ed 5 cavâj rispèt a còl ed la Continental, che, grâsia a la potèinsa in pió a spuşisiòun, l'à purtê a un avmèint ed la velocitê ed viâş TAS da 130 mph a 131 mph (da 209 a 211 chilômetr a l' ōra). An gh'é mia stê di cambiamèint per còl ch'a riguêrda la velocitê variometrica al livèl dal mêr ed 645 pē al minût. In pió è stê zuntê per la préma volta al gróp di strumènt a "T".
Cun la produsiòun dal 172I a gh'é stê un avmèint int al nómer ed j aparèc fât cun 1.206 unitê. [3]
172J
La Cessna l'à progetê ed finîr la conformasiòun ed préma dal 172 cun al mudèl dal 1968 e cambiêrla cun un mudèl nōv cun l'êla a şbêls ch' al sré stê al mudèl 172J. In tóti al manēri, mèinter i tèimp dal cambiamèint a se şvinêven, i rapreşentânt, ch'ēre na cgnusèinsa dal fât, àn cumincê a stêr adôs a la Cessna per mantgnîr la conformasiòun ed préma. A pinsêven che al mudèl nōv al sré stê mēno adât cme preparadōr. Ed cunseguèinsa, e a l'ûltem minût, la decişiòun l'é stêda còla ed cuntinvêr al 172 int la só conformasiòun uriginêla. La conformasiòun ed l'êla a sbêls cumplêta progetêda p'r al 172 la sré stêda fâta cun un mudèl nōv al 177. Al mudèl ed lóso al sré stê al 177Cardinal. La céfra "J" an n'é mai stêda druvêda uficialmèint.
172K
Al mudèl ed l'ân dôp 1969 l'ēra al mudèl "K". Al gh'îva al finêl dal timòun disgnê ed nōv e fnestrèin dedrē ed fōrma divêrsa. A gh'ēra spuşisiòun ânch un mudèl per trâti lònghi cun di serbatôj int al j êli da 236 léter cîrca (1971). I fnestrèin dedrē în stê şlarghê ed 16 pôlis quadrê. Al mudèl dal 1969 l'é stê vindû a 12.500$ p'r al 172 e 13.995 p'r al Skyhawk cun 1170 aparèc fât.[3]
Al mudèl dal 1970 l'ēra incòra ciamê 172K mó al gh'îva la pûnta dal j êli in fébra ed vēder e pighêdi in bâs. A gnîven ânca zibî di scranèin ch'a prîven èser regolêr in tót' al manēri. La prudusiòun dal 1970 l'é stêda ed 759 unitê.[3]
172L
Al 172L vindû int al 1971 e 1972, l'à cambiê al carèl 'd aterâg principêl, fât da balèstri 'd asâr, in un impalcadûra fâta 'd tûb 'd asâr. Al carèl nōv pió lòngh ed 12 pôlis.[3] Al carèl tubolêr l'ēra pió alzēr, mó al pretendîva dal zûnti per tajêr l'âria per mantgnîr l'istèsa velocitê e rèişa in salîda cme al mudèl ed préma in asâr piât. Insém al mudèl "L" è stê slunghê l'alèta ed la schîna fîn al lunôt dedrē p'r avèir 'na sumiliânsa pió grôsa cun al 182
Al mudèl dal 1971 l'é stê vindû per 13.425$ p'r al mudèl 172 e 14.995$ p'al mudèl Skyhawk. N'é stê vindû 827 int al 1971 e 984 int al 1972.[3]
172M
Al 172M dal 1974 a gh'é stê fât al cò ed l'êla a disèîşa per fêr dvintêr pió manèvel al bâsi velocitê. A còst a gh'é stê fât la publicitê cme l'êla camber-lift.
Al 172M dal 1974 l'ēra ânch al prém a prupòr al pachèt "II" ch' al furnîva un equipagiamèint in pió in dó gh'ēra 'na secònd' arâdio nav/com un ADF e un trasponder. Al setōr valîşi l'é stê şlarghê e ēren a spuşisiòun cme siēlta dō lûş fruntêli.[3]
Al mudèl 172M dal 1975 l'é stê vindû per 16.055$ e p'r al 172, 17.890$ p'r al Skyhawk e 20.335$ p'r al Skyhawk II. La produsiòun totêla di mudē "M" l'é stêda ed 7.306 unitê int i quâter ân ed produsiòun.[3]
Int al 1976, la Cessna l'à smés ed fêr publicitê ed l'aparèc cme 172 e la cumîncia a druvêr sōl al nòm Skyhawk. Al mudèl ed cl'ân l'à vindû ânch un panèl per strumentasiòun disnê ed nōv per prèir tgnî dèinter strumèint in pió.[3]
172N
Al nòm Skyhawk N, o Skyhawk/100 cme al l'à ciamê la Cessna, l'é stê druvê p'r al mudèl dal 1977. La zûnt al nòm ed "100" a significhêva che sté mudel al muntêva un mutōr " Lycoming O-320-H2AD" da 160 (120 kW) progetê per funsinêr cun la benşîna a 100 utân, mèinter per tót i mutōr ed préma druvêven la benşîna 80/87. Sfortunatamèint sté mutōr al gh' à 'vû di prublēma e l'é stê cambiê cun ûn quêşi cumpâgn ó pió sicûr: al O-320-D2J per fêr al 172P dal 1981.
L' "N" dal mudel 1997 al gh'îva ânch 'un trim p'r al timòun cme siēlta e di flap ch' a prîven èser sernî préma. Al prèsi l'ēra ed 22.300$, cun al Skyhawk/100 II vindû per 29.950$.[3]
Al mudèl dal 1978 al gh'îva 'n impiânt elètrich a 28 volt in pôst a quî préma a 12 volt. L'âria cundisionêda l'ēra a siēlta.[3]
Al mudèl "N" dal 1979 l'à chersû la velocitê int al tirêr fōra i flap per i prém 10 grêd a 115 nodi.Cèli zuntêdi per la benşîna àn chersû la tgnûda fîn a 66 galòun (250 léter). [3]
L'"N" l'armâgn in produsiòun fIn al 1980, quând al 172P o Skyhawk P l'à tôt al só pôst.[3]
172(O)
An n'é mai stê prodòt nisûn mudèl "172O" (Oscar).[3]
172P
Al 172P, o Skyhawk P, l'é stê preşentê int al 1981 per sistemêr i problēma ed funsionamèint dal mutōr ed l' "N". Al Lycoming O-320-D2J l'é stê un grôs milioramèint .
Al mudèl "P" a gh'é stê ânca scurtê la distensiòun di flap da 40 a 30 grêd per permèter un avmèint dal pèiş da 2.300 a 2.400 lébri. Un êla ómda l'ēra zibîda cun 'na capacitê ed 62 galòun (235 léter) ed benşîna.[3]
Al prèsi dal nōv Skyhawk P l'ēra ed 33.95$; al Skyhawk P II al custêva 31.810$ e al Skyhawk P II equipagê cun Nav/Pac vindû per 42.460$.[3]
Int al 1982 int al "P" a vînen spustê al lûş 'd aterâg dal mûş a l'êla per avmentêr la véta dal lampadèini. Al mudèl 1983 a gh'é stê fât di cambiamèint céch per calêr l'armōr e un fnèstrèin pió grôs de spesōr.[3]
Int al 1984 a vîn zuntê 'na secònda péna. [4]
La produsiòun dal"P" l'é finîda int al 1985 e nisûn êter 172 l'é stê pió fât per êter 11 ân a câşva dal règoli per la sicurèsa int i Stêt Unî che àn cucê i còst trôp in êlta, cun la cuseguèinsa 'd un câl trâgich dal vènditi di nōv a parèc.
La produsiòun dal 174 int al 1984 la s ' ēra sbasêda 'd apèina 1954 unitê, cun un andamèint ed 4 per smâna.[3]
172Q Cutlass
Al 172Q l'é stê preşentê int al 1983 a gh'é stê dê al nòm Cutlass per fêr un colegamèint cun al 172RG, sibèin che al fós in realtê un 172P cun un mutōr Lycoming O-360-A4N ed 180 l'aparèc al gh'îva un pèiş totêl ed 2.500 lébri e 'na velocitê ed crocēra ed 122 nodi che cunfruntêda cun al velocitê ed crocēra dal "P" ed 120 nodi cun 280 in mēno ed putèinsa.
Al gh'îva un câregh ótil ed 100 lébri in pió dal Skyhawk P e 'na velocitê ed rampêda ed 20 pē al minût (0,1m/s) ed mēno perché al bşêva di pió. Al "Q" l'armâgn in produsiòun sōl trî ân quând tóta la produsiòun di 172 la finés.[3]
172R
Al Skyhawk R l'é stê més in vèndita int al 1996 l'ēra cucê da un mutōr Lycoming IO-360L2A ch' al dà al mâsim ed 160 cun apèina 2.400 gîr/minût. Còst l'é al prém 172 a 'd avèir un mutōr a iniesiòun eletrônica.
Al pèiş mâsim al decòl dal 172R l'é 'd 2.450 lébri (1,113 kg). Sté mudèl al purtêva dimòndi milioramèint, tra quisché nōv intêren cun di sistēma per calêr l'armōr, un sistēma ed ventilasiòun a tânt livē tót nōv, un intercom a quâter pûnt, cuntōren, şmursadōr 'd energéia, scranèin davânti a 26g cun regolasiòun in êlt o in bâs e cun imbragadûri ch' an s mōven mia.
172SP
Al Skyhawk SP l'é stê preşentê int al 1998 e al gh'îva un mutōr Lycoming IO-360L2A ed 180 . I mâsim PRM dal mutōr în stê avmentê fîn a 2.700 cun avmèint ed 20 ed potèinsa rispèt a l' "R". Cme rişultêt, al pèiş mâsim al decòl l'ēr avmentê a 2.500 lébri (1,157 kg).
Al 172SP l'é stê fât principalmèint per i clièint privê, al gnîva zibî cun un pachèt cun al Garmin G1000 cme equipagiamèint normêl e scranèin in pèla.
La Cessna incō la vènd i mudē R ed SP.
Nôti
- ↑ "The Spirited Skyhawk"
- ↑ La Cessna l'é drē zibîr Skyhawk Diesel - 4 otòber 2007 - Russ Niles
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 Clarke, Bill: The Cessna 172 Préma edisiòn, pàgini 31-97. TAB Books, 1987. ISBN 0-8306-0912-1
- ↑ 4,0 4,1 Phillips, Edward H: Wings of Cessna, Model 120 to the Citation III, Flying Books, 1986. [ISBN 0-911139-05-2]
- ↑ Regulatory and Guidance Library - Cessna 172 Type Certificate Data Sheet - Federal Aviation Administration - fervêr 2007[1]
Vōş coleghêdi
Êter progèt
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Cessna 172
Colegamèint d'ed fôra
- Pàgini insém al Skyhawk 172R e Skyhawk 172SP
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Cessna 172 trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.


text:
Grenada
Grenada a l'è un paes di Caraib, che l'è furmaa dumà del isula de Grenada.
La capital a l'è St. George's.
la gh'ha una süperfiss de 344 km² e una pupulaziun inturna ai 110.000 abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è staa un pussediment del Regn Ünì del 1763 fina al 1974, quand che l'è vegnüü indipendent.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Grenada a l'è un regn del Commonwealth.La regina a l'è Elisabeta II del Regn Ünì.
El prim minister a l'è el Keith Mitchell (del 2013).


text:
Panthera tigris
La Tigre (nom scentifegh Panthera tigris, Linnaeus 1758) l'è un animal carnivur da la famiglia di Felidae. L'è ul püssé grand di cinq grand felin dal gener Panthera. L'é cunsiderada predatur alfa, ciué l'animal cal sa colluca all'apice da la cadèna alimentar, e esend da dimensiun nutevol, l'è caraterizada da la particular culurasiun dal mantel strià cal g'a serv a "spezà" uticament la figùra da l'animal; ül disegn dal mantel al varia legerment da sutaspeci a sutaspeci. Gh'in di varianti al culur dal mantel, principalment in da la sutaspeci da la Panthera tigris tigris (Tigre indiana dal Bengala).
Cuntegnüü
Galeria futugrafica di sutaspeci esistent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Galeria futugrafica di sutaspeci estint[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Galeria futugrafica di tigri da divèrs cülur[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Panthera tigris. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2. International Union for Conservation of Nature (2011).


text:
Ravello
Ravello l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 2.506 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 358 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atrani, Gragnano (NA), Lettere (NA), Maiori, Minori, Scala, Tramonti.
De éder[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Centro Stòrich de Ravello
- el Dòm de Ravello e 'l sò pölpet, custrüìt endèl an 1272 per mà de Niccolò di Bartolomeo
- Villa Cimbrone: Giardì, Belvedere e Teràsa de l'Infinito
- Villa Rufolo: Giardì e Tor magiùr


text:
Neunkirchen
Neunkirchen el pöl vìga chèsti significàcc:
- Neunkirchen, cümü del circondàre de Neckar-Odenwald, Baden-Württemberg;
- Neunkirchen am Brand, cümü del circondàre de Forchheim, Baviera;
- Neunkirchen am Sand, cümü del circondàre de Nürnberger Land, Baviera;
- Neunkirchen, cümü del circondàre de Miltenberg, Baviera;
- Neunkirchen, cümü del circondàre de Siegen-Wittgenstein, Nord Reno-Westfalia
- Neunkirchen, cümü del circondàre de Bernkastel-Wittlich, Renània-Palatinàto;
- Neunkirchen am Potzberg, cümü del circondàre de Kusel, Renània-Palatinàto;
- Neunkirchen, cümü del circondàre de Westerwaldkreis, Renània-Palatinàto;
- Neunkirchen, citadìna del Saarland.


text:
Burgh Tisin
Burgh Tisin (Piemuntés: Borgh Tisén; Italian: Borgo Ticino) a l'è un cumün de la Pruincia de Nuara.
El gh'ha ona popolaziun de 5 036 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 13,3 km² e ona densità de popolaziun de 379 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Cunturbia, Castlét, Cümiaagh, Dimian, Varal, Vrün.
L'è staa el lögh de nassida del pueta ümanista Antonio Cerruti (1503-1560). Düranta la segunda guera mundial (13 agust 1944) i nazista hann massaa, per vendicàss di partisan, 12 giuin innucent, ai quai l'è dedicada la piassa principal del paés.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Burgh Tisin l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Casé
Casé (nom ufizial: Casei Gerola) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 2 545 abitant (dato del Dicember 2013[1]), cont ona süperfis de 24,8 km² e ona densità de 103 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Bastìa, Castelnuovo Scrivia (AL), Al Curnà, Isola Sant'Antonio (AL), La Msäna, Molino dei Torti (AL), Pontecurone (AL), Silvän e Vughera.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del Casè de Pregoeula l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Mar Mediterani
El Mar Maditerani a l'è un mar culigaa a l'Ucean Atlantigh che'l se tröva intra l' Europa a nord, l'Africa a süd, e l'Asia a est. La so süperfiss a l'è de 2 500 000 km² e 'l gh'ha una prufundità media de 1370 m. A l'è culigaa a l'Ucean Atlantigh per el strecc de Gibiltera, e al Mar Russ per el Canal de Suez.
I ruman 'l a ciamaven Mare Nostrum.
El Mar Mediterani a l'è spartii tradiziunalment in alter mar, e i principal a hinn:
- mar Egee intra la Grecia e la [Türchia]
- mar Ioni intra Italia, Albania e Grecia
- mar Adriatigh intra Italia, Sluvenia, Cruazia, Bosnia e Erzegovina, Muntnegher e Albania
- mar Tiren intra la penisula italiana, la Sardegna e la Sicilia
- mar Ligür, intra Corsica e Ligüria
- mar de Alboran intra Spagna e Maroch
- mar Balearigh intra la Spagna e i so isul Balearigh