text:
Chungcheongbuk-do
Chungcheongbuk-do (Nord Chungcheong; hangul: 충청북도; hanja: 忠淸北道) a l'è una pruvincia in del center de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Cheongju.
La pruvincia la cunfina cun Gyeongsangbuk-do (al südest), Gangwon-do (al nord), Gyeonggi-do (al nordoest), Chungcheongnam-do (al oest), Jeollabuk-do (al süd), e la cità metrupulitana de Daejeon.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La pruvincia l'è staia creada in del 1896, dürant la dinastia Joseon, e pö l'è devegnüda part de la Curea del Süd quand el paes l'è devegnüü indipendent in del 1948.
Aministraziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Nord Chungcheong l'è dividüda in tre cità (si; 시) e növ cunte (gun; 군).


c: text/html

text:
En connex cun ils incendis da guaud valian dentant anc bleras persunas sco sparidas, ha ina pledadra dals pumpiers grecs ditg. Perquai teman blers responsabels en las regiuns pertutgadas, ch'il dumber d'unfrendas pudess crescher sin passa 100.
Situaziun sa calma levet
Suenter ils grevs incendis da guaud ils dus davos dis, han ils pumpiers grecs tenor atgnas indicaziuns sut controlla ils blers fieus che periclitavan territori abità. Sulet sin il culm Gerania en il vest da la chapitala Athen hai anc in grond fieu sin il spitg. Agid survegn la Grezia da pumpiers da la Cipra e da dus aviuns da stizzar talians. In ulteriur aviun da stizzar da la Rumenia duai era anc gidar a stizzar ils gronds incendis.
Il mardi aveva il primminister grec Alexis Tsipras proclamà en vista als incendis da guaud ina malencurada naziunala da trais dis.
RR novitads 12:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Taècc
Taècc (Taleggio in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 37 km de la sità e a 758 méter söl lièl del mar. L'è furmàt de le frasiù de Olda, Peghera, Pisì e Sotacéza 'ndoche gh'è la sede del municìpio.
El g'ha 'na popolasiù de 576 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 46,5 km² e 'na densità de popolasiù de 12 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Camerada, Cassiglio, Füipià, Gerusa, Mòsc (LC), San Gioàn Biànch e Vedeseta
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Taècc l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
1310
Gh'è söcedìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La nass, in de l'Altopian de Asiagh, la Federazion di Sett Comun (la pussee antica de la stòria dòpo de la Svizzera)
- 11 magg: vegnen brusaa 54 member di Templar, accusaa de vess eretich
- 10 giugn: Vittòria di Guelf a Genoa contra el Capitan del Pòpol Opizzino Spinola
- 1 settember: Gioann I de Lussemburgh, cont de Lussemburgh el spòsa la Elisabetta de Boemia, erede de la fameja real boema.
- 23 ottober: L'Imperador Enrich VII de Lussemburgh el vegn giò in Italia per portà la pas.
- 9 dicember: Vist che 'l re de Boemia Enrich de Carinzia l'è staa casciaa de Praga di nòbil, l'Imperador Enrich VII el decid che 'l noeuv re del regn el sarà el sò fioeu Gioann.
- 23 dicember: L'Enrich VII el riva a Milàn.
Chi gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gil Álvarez Carillo de Albornoz, conossuu anca come Egidio Albornoz, cardenal spagnoeu (m. 1367)
- Basarab I de Valachia (m. 1352)
- Francesco Bon, politich venezian
- Lorenzo Celsi, politich e doge venezian (m. 1365)
- Andronich III de Trebisonda (m. 1332)
- Leonòra de Casteja, regina de Aragona (m. 1359)
- Leonòra de Guzmán, morosa de l'Alfons XI de Casteja e León (m. 1351)
- Pietro Farnese, condottier italian (m. 1363)
- Gioanna d'Évreux, regina de Francia e Navarra perchè miee del Carl IV de Francia
- Leon V d'Armenia (m. 1341)
- Francesco II Ordelaffi, signor de Forlì (m. 1373)
- Papa Urban V (m. 1370)
- 30 april: Casimir III de Polònia
Chi gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Bianca de Francia, miee de l'erede al tròn castejan Ferdinand de la Cerda (n. 1252)
- Bianca de Napol, miee del re d'Aragona Giacom II (n. 1283)
- Costantin III d'Armenia (n. 1278)
- Sempad d'Armenia (n. 1277)
- 17 febrar: Sant'Alessio Falconieri
- 1 ottober: Beatris de Borgogna-Borbon, miee del Robert de Clermont, fioeu del re San Luis IX de Francia (n. 1257)
- 10 dicember: Steven I de Bavera (n. 1271)


text:
Stam
En botànica el stam l'è l'órghen de reprudusiù mas•cc endèi fiùr de le piànte che fà part de le Angiospermae.
L'è furmàt de 'n filamènt e de 'n antéra, colocàda ensìma al filamènt, endóche gh'è le lòze che fà sö 'l pòlen.
L'ensèma dei stam de 'n fiùr l'è ciamàt androcèo, e 'l se tróa 'ntra la coròla e 'l pestél.
Elemèncc del stam[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El stam l'è furmàt de tré elemèncc:
- el filamènt: de sòlet se tràta de 'n stél fì fì, con ensìma l'antéra, de spès l'è de sesiù a sércol, ma con divèrse variàncc a segónt de la spéce. El pöl véser pò a cürt cürt o adiritüra mancà e 'n chèsto öltem càzo se dis che l'antéra l'è sèsil.
- el conetìf: l'è la part en mès de l'antéra sitüàda söl prolongamènt del filamènt e de sòlet poch svelöpàda.
- l'antéra: l'è la part fèrtil del stàm, la g'ha i sach pulìnich reünìcc e ndò lòze.
En stam rüdimentàl, endóche gh'è mìa l'antéra, l'è ciamàt staminòdio.


text:
La transfurmaziun d'uffizis postals en agenturas haja cuntinuà il 2015 en il medem tempo sco ils onns precedents. En total ha la Svizra anc 1’464 uffizis postals quai ina reducziun per 98 uffizis en cumparegliaziun cun l’onn passà. Il dumber d'agenturas da posta è s'augmentà l'onn passà sin uss totalmain 735 agenturas.
Uffizis postals meglier accessibels
Ils uffizis da posta e las agenturas da posta èn vegnidas pli datiers a la populaziun. 94,3% da la populaziun po cuntanscher in uffizi u ina agentura da posta a pe u cun il traffic public entaifer 20 minutas. Sco la Posta scriva saja quai in augment per 0,6% en cumparegliaziun cun l’onn avant. Quai saja dentant surtut l’effect da la megliuraziun dal traffic public sin la champagna, scriva la PostCom.
Las bleras reclamaziun ha la PostCom survegnì pervi da consegnas falladas. 21 persuna han reclamà en ina uschenumnada brev da burgais. En tut ha la PostCom retschavì 36 brevs da burgais che han reclamà en ina furma u l’autra sur da la Posta. En cumparegliaziun cun l’onn avant èn quai 8 brevs pli pauc.
RR novitads 11:00


text:
Dürrenmatt a Valendau, atgnamain è quai gia insatge normal. La gruppa da teater da Valendau dat betg per l’emprima giada in toc da Friedrich Dürrenmatt. Ed insumma, la gruppa da Valendau gughegia da prender a mauns ils pli gronds tocs da teater mundials. In pèr exempels: "Die drei Groschen Oper" da Berthold Brecht, “Il ruog rut” da Kleist, "Bauer Jedermann" da Hugo von Hofmannsthal ed igl onn passà "La visita da la dunna veglia" era da Friedrich Dürrenmatt. Els n’han nagina tema da prender a mauns da quels tocs, ed uschia era quest onn "Il fisichers" vidlonder.
Al reschissur Arthur Bühler èsi reussì d’occupar la rollas cun giugaders che persvadan. Leoni Bandli brigliescha ella rolla da Mathilde von Zahnd. Ils trais fisichers Möbius giugà da Thomas Buchli, Einstein giugà da Hans-Andrea Buchli, sco era Beni Jehli ella rolla da Newton persvadan e portan il toc.
La premiera è stada ils 18 da favrer. Ulteriuras producziuns da “Ils fisichers” a Valendau en ils 19/20/25/26/27 da favrer en la halla polivalenta da Valendau, mintgamai da las 20:15. Ils 20 da favrer datti ina producziun suentermezdi da las 15:00.


text:
Batman - Il ritorno
Batman - Il ritorno (Batman - Al ritóran) l è 'n film fantàstic dal 1992 ad Tim Burton ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l fumét creâ par Bob Kane. 'L è al séguit dal film Batman dal 1989, sèmpar girâ da lò, e al véd 'l Óm Papastrèl (incóra na vòlta Michael Keaton) cumbàtar còntra la Dóna Gata (Michelle Pfeiffer) e al Pinguèṅ (Danny DeVito). Al catìṿ ad tùran 'l è al persunàǵ ad Max Shreck, interpretâ par Christopher Walken.
Custâ 80 migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à catâ sù 267, ad méno da 'l prim film (ch'al 'n à fat 411), ma listés un bèl sucès anc s'al s è bcâ dal crìtichi parchè batśâ tròp dark e minga adàt a di putèṅ.
La culòna sunóra dal film l'è òpra ad Danny Elfman, cun anc un braṅ di Siouxsie and the Banshees, Face to Face.
Sunt
A Gotham City, durànt al fèsti ad Nadâl, i ric spóś Cobblepot, Tucker (Paul Reubens) e l’Ester (Diane Salinger), i daṅ a la luś un fiōl dasfurmâ. A n vlénd-al minga, i dū i próan a masàr-al butànd-al, cun la sò cuna, in un fiùm ma lò al la scampa listés finénd in dla canaléta dla sità in dua al vèṅ tirâ sù da di pinguèṅ.
Trénta-tri an dòp 'n industriàl sénsa scrùpui, Max Shreck (Christopher Walken), al vōl far di afâr miténd sù na sentràla lètrica. Par far-al, al n s fà minga di prubléma a butàr śò par na fnèstra la sò segretària, la Selina Kyle (Michelle Pfeiffer), ch'l'éra gnuda a savér in cal méntar di quèi minga tant bèi in di sò cunfrònt. Stablìda par tèra in mèś a la néṿ, i rìvan in sò ajùt di gat randàś ch'i l'armét'n in vita e lē la s mét in tèsta ad pascàr vindéta sóta 'l custùm négar, cuśî in na nòt, ad Catwoman, la Dóna Gat.
Shreck al fà 'n pat cun al fiōl di Tucker che, dvintâ grand, 'l iva tòlt la mascra dal Pinguèṅ (Danny DeVito). Chi lò al vōl cgnósar i nóm di sò genitōr méntar Max al al vōl far dvintàr sìndic par purtàr in pòrt i sò prugèt da laśaròṅ.
Cónt'r ad lōr a s mét ad travèrs Batman (Michael Keaton).


text:
Inhalt
Naziunal/Internaziunal
-
Schanza da dar per las medaglias
L’equipa naziunala da las dunnas è sa qualifitgada tar il champiunadi mundial da hockey en Svezia per il quart final.
En il quartfinal frunta l’equipa Svizra oz suentermezdi encunter la Finlanda. Gudogna la Svizra era questa partida, èn las medaglias puspè fitg datiers.
Era sche la Svizra avess da sperder la partida da mezfinal, ha ella anc adina la schanza da giugar en il final pitschen per la medaglia da bronz.
RTR/rd
-
Sport
-
Aktueller Artikel


text:
Procurà per ils goals han Shkodran Mustafi en la 51avla minuta e Bastian Schweinsteiger a la fin dal gieu suenter il temp regular da 90 minutas.
La squadra da l'Ucraina ha gì numerusas schanzas encunter la Germania, n'ha dentant betg pudì metter enturn quellas en goals.
La Pologna dumogna l'Irlanda dal nord
La Pologna gudogna l'emprim gieu da la gruppa C encunter l'Irlanda dal nord cun 1:0. Procurà per il goal decisiv ha Arkadiusz Milik en la 51avla minuta. Malgrà numerusas schanzas n'èsi betg reussì a l'Irlanda dal nord da sajettar in goal.
La Croazia gudogna cunter la Tirchia
La Croazia gudogna il prim gieu da la gruppa D cunter la Tirchia cun 1:0. Curt avant pausa ha Luka Modric (41.) procurà per il gol da victoria. Fin ussa han ils Croats adina gudagnà sche Modric ha tutgà il gol. Il team cun Ivan Rakitic ch'è creschì si en l'Argovia ha dominà il concurrent ed ha manchentà numerusas schanzas. La Tirchia perencunter n'ha strusch pudì crear schanzas da gol.
Novitads RR 23.00


text:
Marcel Hirscher ha mussà in cursa quasi perfetga ed ha la finala sco quart pers be 0,09 secundas sin il victur, il Canadais Dustin Cook. Cunquai gudogna Hirscher 50 puncts. En il classament general maina l’Austriac duas cursas avant la fin cun 34 puncts avant Jansrud. Il Norvegiais che gudogna la culla pitschna da cristal en la disciplina super-G è vegnì a Méribel segund.
Sin il program al final da la cuppa mundiala stattan anc in slalom gigant ed in slalom. Igl è las duas disciplinas da parada da Marcel Hirscher. Cunquai vegn l’Austriac pli probabel a gudagnar per la quarta giada en seria il classament general.
Premiera per Dustin Cook
Gudagnà il davos super-G da la stagiun ha Dustin Cook. Il skiunz canadais che veva gia gudagnà argient en questa disciplina al campiunadi mundial a Vail/Beaver Creek, ha triumfà a Méribel 0,05 secundas avant Jasrud e 0,08 secundas avant il franzos Brice Roger. Per Dustin Cook èsi l’emprima victoria da la carriera en la cuppa mundiala da skis.
Mauro Caviezel cun top resultat
Meglier skiunz svizzer è stà Mauro Caviezel. Il Grischun è vegnì 5avel cun in retard da sulet 0,11 secundas sin Dustin Cook ed ha uschia realisà ses meglier resultat en la cuppa mundiala. In plaz en ils top 10 hai er dà per Beat Feuz. Il Bernais è vegnì 9avel. Patrick Küng ha stuì sa cuntentar cun il 22avel plaz e Carlo Janka è crudà ora.
Didier Défago di adia
Ina buna prestaziun ha er Didier Défago mussà a la fin da sia carriera. En sia davosa cursa è Défago vegnì 12avel. Il campiun olimpic da Vancouver en la cursa rapida e victur dals classichers dal Lauberhorn e Kitzbühel il 2009 ha dà adia al circus da skis a Méribel.
RR novitads 11:00


text:
Falsificaziuns d'art
- Sonda, 14.4.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 14.4.2018, 8:40, RTR
Museums d'art han in misteri ch'els tegnan gugent tschelà. Bunamain mintga collecziun cuntegn ovras ch'èn falsificaziuns. Il museum Sprengel a Hannover ha gughegià da rumper in tabu e fa in'exposiziun cun sias falsificaziuns, cun il titel «Fake News – Original – Fälschung – Kopie».
Museums vivan da l'aura da l'art original. Sche l'art è falsifitgà, lura vegn mess en dumonda il dretg d'existenza d'in museum d'art. Il museum Sprengel ha dentant il desideri d'esser transparent ed avert. Il visitader survegn invista en la lavur davos las culissas: Tge vegn tut fatg, avant che cumprar in'ovra e co vegn quella prendida sut la marella per mirar, sch'ella è propi in original? Tschertas istorgias da las ovras èn vairs crimis, sco l'istorgia d'ina statua d'Alberto Giacometti.


text:
Real Madrid stat gia cun in pe en il mezfinal da la Champions League. Ils Spagnols han declassà Juventus Torino en l'emprima partida da quartfinal. Quai ordaifer cun 3:0.
Gia baud ha Real mess il term a Torino. En la terza minuta sajetta Cristiano Ronaldo il 1:0 per ils Spagnols. En la 64avla han ils fans da Torino applaudì per Real – concret suenter la «bicicletta» da Ronaldo sajettà il 2:0. Pauc suenter è il gieu stà decidì anticipadamain suenter ina carta melna-cotschna cunter Paulo Dybala. Quai ha fullà via al 3:0 da Marcelo sin assist da Ronaldo.
Era Bayern sin buna via
Bunas schanzas sin il mezfinal ha era Bayern München. Il campiun da record tudestg ha battì Sevilla ordaifer cun 2:1. Ils gieus da return èn l'emna che vegn.
RR novitads 06:00


text:
Inhalt
Grischun Central
-
Surses: Tavlas cun l’istorgia da mintga vischnanca
Ina persuna che s’occupa gia decennis cun la cultura, cun la lingua e cun l’istorgia locala è Romano Plaz da Savognin. El è l’iniziant da las tavlas per mintga anteriura vischnanca, che la vischnanca da Surses ha dà en incumbensa.
Questas tavlas duain esser ina buna infurmaziun quai che pertutga l’istorgia, la cronica ed il dumber da la populaziun, tge ch’ella fa ed era tge religiun ch’ella ha. En bleras uras ha Romano Plaz scrit e furmà il cuntegn per questas tavlas da vischnanca per tut ils 11 lieus da Surses.
Total local 11:45


text:
Il 2015 èn las prestaziuns socialas creschidas per 4,2% sin 162 milliardas francs, quai communitgescha l'uffizi federal per statistica. Quai è in quart dal product naziunal brut. En media è la summa da las prestaziuns socialas creschida ils onns avant adina per 3,3%. La raschun principala per l'augment sajan la vegliadetgna e la sanadad, ils dus puncts da custs ils pli auts.
Il 1990 muntavan las expensas anc a 72 milliardas francs, u a 15% dal product naziunal brut. Dapi il 2004 è la quota da las prestaziuns socialas tar tranter 22% enfin 24% dal product naziunal brut.
Dus terzs da las radund 206 milliardas entradas da la segirezza sociala vegnan finanziads entras contribuziuns d'assicuranzas socialas. Quella cumpart è gronda, cumpareglià cun l'UE (54%). En Svizra surpiglian ils assicurads e persunas protegidas 36%, ils patruns da lavur 30%. Il rest sa cumpona da contribuziuns dal stadi (24%) ed ulteriuras entradas (10%).
RR novitads 15:00


text:
Basic Instinct
Basic Instinct (Istìnt primàri) 'l è 'n thriller eròtic dal 1992 ad Paul Verhoeven preśentâ a 'l 45śum Fèstival ad Cannes. 'L à ciapâ dū nomination a i Prèmi Òscar e a i Golden Globe ma al n à minga purtâ a cà gnint.
Al film 'l à muciâ sù dimóndi bèsi a i butghèṅ dal 1992, piasànd-'s in di prim duśènt pòst dla clasìfica dal pelìculi cun più incàs dla stòria (da piò ad tarśènt-sinquànta migliòṅ ad dòlar), e l'à fat cgnós'r in tut al mónd l'atōra prutagunìsta Sharon Stone, anc par via dna séna durànt al sò interugatòri quànd la prila al gambi faghénd védar la pèpa ad sóta la stanlìna parchè la n gh'iva mia al mudàndi adòs.
A gh'è anc un séguit dal 2006: Basic Instinct 2 girâ par Michael Caton-Jones.
Sunt
'L ex muśicìsta rock Johnny Boz (Bill Cable) al vèṅ catâ mòrt in dla sò cambra da lèt masâ cun un śbragagiàs mént'r 'l éra drē a ciulàr. Al tîṅ a drē a 'l caś al detective Nick Curran (Michael Douglas) ch'al s pòrta adrē al scutmàj ad "Giustisēr". Pinsànd ch'a gh pòsa entràr-ag la scritōra e psicòluga Catherine Tramell (Sharon Stone), ch'la s catàva sèg la nòt d'l umisìdi, al và a catàr-la a cà sua insém a 'l sò culéga Gus (George Dzundza) par far-ag dal dmandi. Rivâ là al cata invéci la sò amànta, la Roxy (Leilani Sarelle), ch'la gh diś che la sò murōśa l'è in dla sò vila in sla spiàgia ad Stinson Beach ma ch'l'è sicùra ch'la n gh'èntra minga. Purtàda in dal cumisariâ, la Catherine la rispónd sèmpar franca e pò, sintàda cun sōl na stanlìna curta adòs, la prila 'l gambi faghénd véd'r a i pulisiòt la sò pasra e lōr i pèrd'n al fîł, tàcand a sudàr fréd.
Cla sira lè pò Curran al s litga in un bar cun l'agìnt di afâr intèran Nielsen (Daniel von Bargen) e pò al cumpàgna a cà la sò ex, la psicòluga Beth Gardner (Jeanne Tripplehorn), e sèg al gh'à 'n rapòrt sesuàł dimóndi viulènt.
Nick al pésca anc ad far cōlp su la bèla Catherine ma chi lē invéci la s dà da far par catàr sù dal nutìsi su 'd lò dasfrutànd al sò sex-appeal. In cal mént'r a vèṅ cupâ Nielsen e Curran al pasa di guàj parchè i 'l ìvan vdû quistiunàr-as sèg.


text:
Ils morts dal 2017, part 1
- Venderdi, 8.12.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 8.12.2017, 19:00, RTR
In vast necrolog musical.
La generaziun fundatura da la scena da rock e pop cumenza seriusamain a prender cumià per adina, e perquai daventan ils mortoris da musicists renumads pli spess. Quest onn morts èn Polo Hofer (foto) tar nus, Al Jarreau, Gregg Allman, Walter Becker u Chuck Berry vi en la grond'America. Ma er in pèr figuras marginalas èn spartidas, bluesunz James Cotton u jazzista Linda Hopkins. U alura olmas anc detg giuvnas, sco Chris Cornell (Soundgarden) u Chester Bennington (Linkin Park). Las chanzuns tunan lasuenter.


text:
Scuol di cleramain gea a 5 midadas da la planisaziun locala. La midada la pli marcanta è quella per pussibilitar ina zona da mastergn a Sotruinas sut la fracziun da Scuol. A Sotruinas po la vischnanca ussa realisar in center da recicladi e per ramassar il rument. La gestiun da l'interpresa che allontanescha il rument vegn discloccada sin l'areal a Sotruinas. Oz è quella gestiun amez ina zona abitada.
Votaziuns communalas Scuol: Planisaziun locala vegn midada per la deponia
Sotruinas po daventar deponia da rument.


text:
Simplamain tschentar en tut las quatter gruppas da maschinas da l'ovra d'accumulaziun a pumpa na pon ins betg. Mintga gruppa da maschinas consista d'ina turbina, in generatur ed ina pumpa. Las gruppas ston tenor Tobias Kistner, pledader da medias da l' Axpo, vegnir messas en funcziun successivamain. «Mintga implant sto era vegnir adattads a tschels implants.» Mintga roda stoppia per uschè dir tschiffar tschella roda. Tut stoppia ir sco unschì.
Nagin retard
Cun far tests avant che prender en funcziun l'ovra vul ins meglierar il sistem. Ins fetschia tests sitgs e bletschs, tschenta en e puspè ora las singulas gruppas da maschinas. «Uschia pon ins far experientschas ch'ins ha anc mai fatg e che n'eran betg previdas. Mintgina da questas experientschas gida dentant er nus per tschellas gruppas da maschinas. Nus essan sin buna via», declera Kistner. Tests èn pia quai che prolunghescha la chaussa.
Nus essan sin buna via.
Ch'il project haja retard na lai Kistner dentant betg valair. Qua e la haja dà tscherts puncts ch'ins haja stuì giustar. «Per igl entir project eri planisà otg u nov onns, uschia che nus avain el mument nagin retard.»
RR actualitad 08:00


text:
San Gioann Batista
Gioann el Batista, ciamaa anca el Precursor l'è staa on predicator e profeta giudee, vivuu in del primm secol de l'età cristiana.
L'è consideraa el fondador de 'na comunità ascetega e batista che l'è stada a l'origin de on quai moviment renovador de la religion giudea in quell secol: el pussee important de tucc a l'è 'l cristianesim.
L'è veneraa 'me on sant de tucc i ges cristiann che acetten el culto di sant, e l'è tegnuu de cunt anca de l'Islam (in del Coran l'è regordaa 'me vun di profeta pussee important de la storia prima del rivà del Maomett).
Cuntegnüü
Vita[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I font principai de la vita de San Gioann hinn i Vangel.
Segond el cunt evangelegh, el San Gioann l'era el fioeu de Zaccaria e de Lisabetta (cusina de la Madonna), che l'hann avuu quand eren giamò vegg. El sò nass l'è staa nonziaa de l'arcangel Gabriell, l'istess che 'l g'ha faa la Nonziada anca a la Madonna. Quand che lee l'è andada a visità Lisabetta, el Gioann, che l'era ancamò in del venter de la mamma, el s'è movuu per la contentezza de incontrà la mader del Signor. Per avè cognossuu Gesù de persona e per avèll nonziaa ancamò prima che 'l nassess, San Gioann l'è staa deciaraa "el pussee grand di profeta".
I font evangelegh hann menaa a fà cred che Gioann el sia nassuu circa ses mes prima de Gesù: donca intorna al 24 de giugn, che l'è vivuu 'me festa de San Gioann giamò in di primm secoi de l'età cristiana.
Gioann l'è andaa a viv in del desert, e lilinscì l'ha vivuu in manera povera e magra, tra penitenz e orazzion. In di Vangel l'è ciamaa "vos de vun che 'l cria in del desert". La gent l'andava in del Gioann per fàss batezà, cont on impegn de conversion de la soa vita. Per 'sta reson, hann scominciaa a andàggh intorna anca di discepoi.
Quand che l'è rivaa anca Gesù a trovàll, al princippi de la soa predicazzion, el Gioann l'ha dii subet che quell lì l'era el Signor, el Messia che tucc eren dree a spettà, "l'agnell de Dio che 'l toeu via i peccaa del mond".
Despoeu de l'inconter con Gesù, San Gioann l'ha seguttaa in la soa predicazzion, e a 'vèggh intorna di discepoi. A on certo pont el par squasi che 'l Gioann el gh'abbia 'vuu di dubbi in su la natura de Gesù, e 'l gh'ha mandaa di discepoi a ciamàggh se l'era proppi lu el Messia.
In de la soa predicazzion, el Gioann l'ha scominciaa a criticà el fà del re Erode, che l'aveva sposaa la soa cugnada Erodiade. El re, tutt inrabbii, l'ha faa mett in preson e poeu, per fàggh piasè a la Salomè (tosa de la Erodiade), el gh'ha faa tajà el coo.
Patron[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
San Gioann l'è consideraa el patron, tra i tanti categorii, di sartor, pellizzee, albergador, cortellatt, de l'Orden de Malta e de tucc quei che hinn staa sgavezzaa.
Paes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In Lombardia el San Gioann l'è patron de Ader, Albegn, Almè, Aviategh, Bust Grand (e de la soa veggia piev), Caravaa, Carona, Casnigh, Cernusch Lombardon, Cislian, Cesan Boscon, Cluson, Dossena, Fornoeuv, Lanzada, Lonaa, Madon, Mezold, la Moeuja, Morbegn, Monscia, la Motta, Mozz, Palazzagh, Predor, San Gioann del Doss, San Gioann in Cros, Sest San Gioann, Soldan, Sotta el Mont, Stezan, Tremosen, Trenn, Viadanega, Voeuri.
In del Piemont oriental a l'è 'l patron de Bolzan, Briga e Cumiagh.


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Jügn 2016Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 42 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
DËRC DL CONSUMADÚGosté europeich
En ocajiun dla Festa dl'Europa ai 9 de ma, á les consulëntes dla ZCE de Balsan scrit, tratan n gosté cun i rapresentanc dla stampa locala, na relaziun sön l'ativité ti ultimi agn. L'Uniun Europeica á porté pro a n gran mudamënt: tres de plü seturs de nosta vita da vigni vëgn regolá tignon cunt nia ma plü dl contest nazional, mo ince de chël europeich. De plü informaziuns é da ciafé chiló.
E-COMMERCEIncuntada ZCE Balsan – Polizia Postala
Ai 10 de ma dl 2016 á la ZCE – Ofize de Balsan incunté la Polizia Postala de Balsan. Tratan chësta incuntada interessanta á la ZCE y la Polizia Postala baraté fora idees y esperiënzes sön seturs d'ativité desvalis che forma arees complementares de laur de trami. La ZCE ciafa por ejëmpl altamo un n iade al de na domanda da n consumadus che se tëm da phishing-emails che proa da ti rové pormez ai dac personai, ai numeri de cherta de credit, ai codesc d'azes de accounts privac. De te trapolades vëgn fates ince tres sms o tres telefonades; te chisc ultimi dui caji nen vára de smishing y vishing. De dërtes trapolades é ince i avisc de davagnades dla loteria che n'é nia, olache al vëgn dit che an podess davagné miliuns. De plü informaziuns ciafëise sön la plata internet dla Zentrala di Consumadus.
IMPRESTÉ N AUTODui iadi assigurá? Ince les sceibes?
Sce an arvënn foradecá sán avisa che an ne mët mai averda assá: strades nia conesciüdes, limic de velozité desvalis y arvëne a man ciampa é faturs che ince n espert mëss conësce bun. Impó ne mët tröc nia averda ai detais canche ai apostëia n auto. Y al é avisa insciö che an pó salté te cosć implü nia preodüs.
Por nen savëi deplü sön le tema “impresté n auto y chertes de paiamënt” liede nosc comunicat stampa, cherdesse sö al numer 0471/980939 o ortiesse na e-mail a info@euroconsumatori.org.
Caje dl mëis
Al röia adalerch l'aisciöda y cun ëra ince la vëia da fá n pü' de shopping. Insciö á le signur L dl Belgio metü man da ciaré do te internet botëghes online y s'á archité sön n portal de venüda talian. L é n consumadú che s’un capësc fora, ajache do che al á chirí fora le samare che al ó cumpré se recordel de n particolar important: canche al â metü man da chirí ti êl gnü damané olache la marcianzai ess mesü gní menada. L mët naota ite „Belgio“ y s'intënn che le samare costa 137 euro. Spo mëtel ite „Talia“ y s'intënn che le medemo samare costa 88 euro. Ajache al se sënt descriminé contatëiel la Zentrala di Consumadus Europeica belga che s'ortia inant le caje. Ince sce te chisc caji pól ester che al sides na picia desferënzia por ci che reverda le prisc por rajuns definides „ogetives“ dala iurisprudënza europeica, ne pó chisc cosć nia revardé tan de gran desfarënzies. La ZCE á porchël contaté l'aziënda, che s'á cruzié da adaté i prisc a ci che é preodü dala Diretiva Sorvisc y al desider dl signur L.


text:
Falera
Falera (entochen igl onn 1969 aunc official en tudestg Fellers, ni pli baul era Falaria e Valers) ei ina vischnaunca politica svizra en la regiun Surselva dal cantun Grischun.
Cuntegn
Historia[modifitgar | modifitgar il code]
La derivonza dil num ei entochen dacheu buc sclarida. Supponiu vegn ei ch'el deriva d'in pievel preroman, ch'ei seunius pli tard cun il suffix latin -aria, ch'ei daventaus pli tard tier -era.
Il segn caracteristic ei la baselgia da Sogn Rumetg erigida el 15avel tschentaner. Il spezial vid quella baselgia ei il zenn che ei in dils pli vegls dalla Svizra.
Entochen igl onn 2005 apparteneva Falera al circul da Glion el district dalla Surselva dal cantun Grischun, dapi la reforma territoriala digl 1. da schaner 2016 appartegn el alla regiun Surselva.
Uoppen[modifitgar | modifitgar il code]
Descripziun:
- Sin tschietschen la alva baselgia da Sogn Rumetg. Igl uoppen muossa la veglia baselgia, ina dallas pli veglias en la Surselva.
Geografia[modifitgar | modifitgar il code]
La vischnaunca schai sin ina terassa, sin la vart seniastra dalla val dil rein anteriur. Ella ei colligiada cul teritori da skis LAAX.


text:
Vairamain sa tracti dal Piz Tschütta, ma sin tudestg ha quest piz num «Stammerspitze» ed uschia ha la cursa survegnì il num – la cursa dal Stammer.
Quest onn è la cursa vegnida organisada cun la finamira da s’inscuntrar ed organisar in event cuminaivlamain. Era clubs da skis vischins sa participavan a questa cursa tradiziunala. Ma dals onns 1960 era l’interess memia pitschen.
Renascher la cursa
Ussa vul il club da skis Vnà laschar renascher questa cursa. Il start sa chattia sur il guaud sur l’alp Pradgiant a Vnà. Tuts van ensemen al start, lura prenda mintga curridura e mintga curridur si'atgna pista giu da munts e vals. Suenter trais kilometers lura la destinaziun – Zuort.
Tgi che va plan va san e tgi che va svelt va a rumper chommas.
Betg il temp – la cumpagnia stat en il center
Quai che era gia avant decennis impurtant, duess esser era uss impurtant. Star ensemen, giudair la cumpagnia en il «Hof Zuort».
RR actualitad 17:00


text:
Ella ha tranter auter decis, da prevesair la reducziun da l'imposiziun da taglia sin l'atgna locaziun sin 60% sco punct da discussiun per il Cussegl grond. Plinavant ha ina minoritad da la cumissiun fatg la dumonda, da desister d'ina pauschalisaziun tar ils custs da viadi.
Dasper questa revisiun ha la cumissiun anc tractà duas ulteriuras fatschentas. Quai è d'ina vart la revisiun totala da la lescha per il svilup economic, e da l'autra vart la revisiun parziala da la lescha per la Banca chantunala grischuna. Il Cussegl grond tracta las fatschentas en sia sessiun d'avust.
RR Novitads 10:00


text:
En il center dal rapport da quest onn èn in scumond e l’eliminaziun da tut las categorias dad armas da destrucziun da massa.
Tge vul quai dir concret?
Concret vul quai dir, che la Svizra sustegnia per exempel activamain las investigaziuns davart attatgas cun armas chemicas en Siria, scriva il Cussegl federal. Dentant s’engaschia ella era tar las armas convenziunalas per che las normas ed ils instruments, ch’il dretg umanitar prevesa, vegnian resguardads.
Situaziun da basa vegn pli e pli cumplexa
Tenor il Cussegl federal vegnissan las relaziuns da basa adina pli cumplexas. Quai haja a che far tranter auter er cun la sfida dad acturs na-statals per il monopol da pudair duvrar forza fisica ch’è tar il stadi, il uschenumnà «Gewaltmonopol». Qua possia la Svizra contribuir cun sia maniera pragmatica e realistica a debloccar posiziuns fixas, scriva il Cussegl federal.
RR novitads 14:00
Rapport da discharmament?
Ina giada per legislatura fa il Cussegl federal quest rapport al parlament. Tema è la politica da discharmaziun. Ella furmia ina pitga impurtanta en la politica da segirezza svizra e saja ina contribuziun a la segirezza internaziunala. Il Cussegl federal infurmescha uschia da finamiras, prioritads e perspectivas en sia politica da discharmaziun.


text:
La band Prefix è vegnida fundada dal 1999, dapi il 2005 suna ella en la furmaziun actuala: il battarist Fredy Muriset, il keyboarder Marco Niggli, il bassist Christoph Casty, ils dus ghitarrists Rico Puorger e Curdin Urech ed il chantadur Andri Casty.
Els dian da sai sez, ch'els sajan ina band da restads giuvens che sa scuntran duas giadas l'emna per far musica da rock rumantsch ensemen.
DVD sco algordanza
Per realisar il DVD han ils sis umens organisà in'acziun da crowdfunding e sponsurs. Ed er sche nagin fetschia pli DVDs oz hajan els vulì stampar lur regurdientschas als concerts durant il Campiunadi mundial da skis a San Murezzan sin in DVD, di il chantadur.
Preschentà vegn quel questa sonda cun ina gronda festa a Zuoz e cun sustegn dad ulteriuras bands engiadinaisas: ils Cervoholics, Dörti Karpet ed ils Rebels.
RR actualitad 07:20


text:
Gudagnà haja la democrazia directa, uschia Olivier Kessler, il co-president dal comité No Billag, curt suenter ch'igl è stà cler che dapli che 70 pertschient han refusà l'iniziativa. Tschels 30 pertschient na dastgia la politica ussa però tuttina betg emblidar, i dovri era per quella ferma minoritad ina schliaziun, di Kessler ed ha era gist in'idea. «Jau ma pudess m’imaginar ina pussaivladad da far ina crusch sin il quint da la Billag ed uschia declerar ch’ins na veglia betg pli sustegnair quai sistem a moda voluntara.»
Tenor il cusseglier naziunal cristiandemocrat Martin Candinas ins stoppia prender serius il resultat dad oz. E lez mussia che la maioritad da las Svizras ed dals Svizzers sustegnia il status quo tar las contribuziuns. Entant mussia la votaziun er cleramain, ch'i dovria midadas. Midadas che vegnan dirigidas da las entradas che vegnan plafonadas sin 1.2 milliardas francs. Malgrà quai stoppia la SSR SRG vegnir pli effizienta e porscher dapli.
La SSR SRG sto furnir dapli novitads, dapli atgnas producziuns ch’ils privats na pon betg far, perquai ch’els n’han betg las pussaivladads finanzialas, ed uschia sa differenziar dapli dals privats. Quai èn puncts centrals che vegnan en la discussiun e che la SSR SRG ha d’ademplir.
Nova concessiun
Cuntinuar vegnan quellas discussiuns en il Parlament federal, nua che la nova concessiun da la SSR vegn a vegnir discutada quest onn. Ed i dat er gia duas propostas da la vart da la PPS:
- Ina vul sbassar las contribuziuns da radio e televisiun sin 300 francs
- l'autra vul che las interpresas vegnian puspè deliberadas da las contribuziuns. In punct che stat a cor a Jean-François Rime, cusseglier naziunal da la PPS e president da l'Uniun svizra d'artisanadi e mastergn. El speria en quai punct sin il sustegn dals collegas en il parlament. «En las gasettas da la dumengia èn blers politichers s’exprimì uschia. Tuts han ditg che la situaziun actuala na cuntentia betg.»
Betg cumenzar anc ina giada
Gist davart las interpresas haja il suveran gia decidì avant curt temps en la revisiun da la lescha da radio e televisiun, di la cussegliera naziunala socialdemocrata Silva Semadeni. Dad ussa puspè vegnir cun quai na saja betg propi correct. Er ella è dentant da l'opiniun ch'i dovri adattaziuns en la nova concessiun da la SSR SRG.
Ella na po betg daventar anc pli gronda, mo jau crai era ch’igl è impurtant ch’ella è era preschenta en l’internet. Tar la publicitad datti era anc potenzial da spargnar sco era tar las pajas da la direcziun. La discussiun vegni a mussar en tge direcziun che nus vulain ir.
E quellas discussiuns han gia cumenzà. Concret vegnan las differentas pretensiuns ed ideas lura en il decurs da la stad. Lura cura ch'il Parlament federal sa fatschenta cun la dumonda tge che la SSR SRG duai ni na duai betg pli porscher en il futur.
RR actualitad 07:00


text:
L’idea e vegnida da Julieta Schlidknecht, ina fotografa da la Braslia e da la Svizra. Cun quell’idea è ella rivada pro Jachen Curdin Arquint, anteriur professur da rumantsch, che abita ad Ardez. Suenter inafasa da project ha Jachen Curdin Arquint fatg il text da quel cudesch. Per las fotografias e lura Julieta Schildkencht stada responsabla. Il cudesch è en lingua tudestga, cun la finamira da preschentar las persunalitads en il territori tudestg da tut l’Europa.
Engiadina 81 persunalitads d’Engiadina e Val Müstair en in cudesch
Il cudesch mussa dad ina vart fotografias e da tschella vart in text sur da mintga persuna.


text:
La Societad Retorumantscha ha occupà da nov il post da documentaziun. La suprastanza ha elegì Andri Casanova per in pensum da 30% e Manfred Veraguth per 40%. Lic. theol. Andri Casanova lavura gia differents onns sco forza auxiliara en l’Institut dal DRG e surpiglia per il 1. da favrer sia part dal documentariat sco plazza regulara. Dr. fil. Manfred Veraguth, emploià parzialmain tar l’Archiv da la citad da Cuira, cumenza sia plazza en il decurs dal favrer da quest onn.
Andri Casanova, creschì si a Vrin, ha fatg il studi da teologia ed è activ sco assistent en la Scol’auta da teologia a Cuira, nua ch’el scriva era sia dissertaziun. Manfred Veraguth, sesent a Sagogn, ha absolvì ses studis a Berna e dispona dad ina vasta experientscha professiunala che al qualifitgescha a moda ideala per il documentariat en l’Institut dal DRG. El resta redactur da las Annalas, ch’el ha surpiglià l’onn passà, era suenter esser elegì sco documentalist.
Tar il pensum dals documentalists tutgan il sustegn da la redacziun, la tgira da la fototeca e da dar infurmaziuns en dumondas che vegnan da persunas interessadas per lingua e cultura rumantscha.


text:
Il dumber d'unfrendas suenter il fieu en la chas'auta a Londra la mesemna è s'augmentada sin almain 58. La polizia britannica na quinta betg pli da chattar vivas las persunas che valan sco sparidas. Fin uss avevan las autoritads confermà 30 morts. Actualmain sa chattan anc 19 persunas blessadas en ospitals da la chapitala da la Gronda Britannia. Sco las autoritads han communitgà èn diesch d’els en in stadi critic.
Regurdà al brischament da la chas'auta sco era a las attatgas terroristicas dal davos temp ha oz la regina da l'Engalterra Elisabeth la segunda. Quai durant las festivitads per ses anniversari. Ed ella ha fatg curaschi als Brits.
RR novitads 18:00


text:
2017 – in onn dad aur per Christian Klucker
- Sonda, 2.12.2017, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 2.12.2017, 11:03, RTR
Cun ses ensemble vocal INCANTANTI ha Christian Klucker gudagnà quest onn diversas medaglias d'aur a chaschun da concurrenzas da chant. Uschia ad Assisi en l'Italia, a Riga en Lettonia u era ad Aarau.
Il «Magazin da cultura» discurra cun il dirigent sutsilvan davart quest onn dad aur e fa era ina visita a la STIMMWERKBANDE, ses chor d'uffants e giuvenils che sa prepara per in concert da Nadal.
En la rubrica litterara preschenta Esther Krättli la revista da litteratura «Quarto» ch'è deditgada al tema «naiv».
Contribuziuns
-
L’onn dad aur dals Incantanti
-
Visita a l’emprova da la Stimmwerkbande
-
Ils tips da cultura dals 2 da december
-
Tip persunal: Ai Weiwei da return en Svizra
-
Litteratura: la revista Quarto "Scrit ... en la naiv"


text:
Nagin auter chantun monoling promovi uschè baud e consequent ina segunda lingua naziunala en scola argumentescha la fundaziun. En las scolas che sa participeschan al project emprendan ils uffants gia en scolina franzos e tudestg.
Davent l'emprima classa vegnan anc 15 fin 30% da las lecziuns instruidas per tudestg. Quai saja innovativ ed exemplaric, uschia scriva la fundaziun.
Actualmain èn participads al project Prima diesch scolas dal chantun Neuchâtel cun radund 30 classas e cun passa 500 scolaras e scolars. L'instrucziun partan dus magisters tenor il principi: In magister - ina lingua.
RR novitads 06:00


text:
Il gudogn è s’augmentà per 17% sin bun 36 milliuns francs. La svieuta è s’augmentada per 21% sin passa 1 milliarda francs. D’attribuir saja quest resultat cunzunt ad in’acquisiziun en Germania. Quai communitgescha Mobilezone.
En il segment commerzi è la svieuta s’augmentada per 29%, il gudogn da manaschi per 46%. Quest svilup legraivel è en prima linga vegnì cuntanschì en Germania. Uschia èn l’onn 2016 per exempel vegnids serrads giu 33% dapli contracts per telefonia mobila.
Damain persunal
Malgrà in engrondiment da la preschientscha fisica ha Mobilezone reudì il dumber da persunal. L’onn 2015 ha Mobielzone anc occupà 918 persunas en plazza cumplaina, l’onn 2016 eran quai be an 878. La direcziun dal concern è dentant vegnida schlargiada da trais sin tschintg commembers.
RR novitads 09:00


text:
Lescha dals fatgs da sepultura e santeri
La lescha regla ils fatgs da sepultura e santeri sin il territori da la vischnanca Albula/Alvra. Per realisar la lescha ha la suprastanza communala relaschà in reglament. Las fixaziuns specificas per ils singuls santeris èn regladas en in'annexa.
Ils votants e las votantas han approvà unanimamain la lescha. Tar l'artitgel 15 (moda da sepultura) duai dar in supplement. La suprastanza decida cura che la lescha vegn messa en vigur.
Sanaziun lingias industrialas en la via dal Güglia
Per la sanaziun da las lingias industrialas è vegnì approvà cun gronda pluralitad in credit da 275'000 francs. Cun elavurar il plan general d'allontanament d'aua han ins constatà che l'allontanaziun da las auas da via dal Güglia na correspundan betg pli ad in'allontanaziun adequata. Quai en il nord da la fracziun dad Arniev.
Las fracziuns Rand ed Arniev vegnan cruschadas da la via dal Güglia. En il trassé da la via sa chattan perquai era lingias che collian las zonas d'abitadi. En connex cun la sanaziun da la via dal Güglia è era vegnì controllà il stadi da questas lingias. La durada da vita da quellas saja gia daditg cuntanschida.
Staziun da transfurmaturs a Casti
Er qua ha la radunanza communala approvà in credit da 265'000 francs per la sanar ed engrondir la staziun da transfurmaturs a Casti. La staziun da transfurmaturs saja avant curt vegnida donnegiada uschia ch'ella na po betg vegnir pinada. Per quest motiv sto l'implant vegnir remplazzà.
RR novitads 06:00


text:
Il titel tunia bain, ma l'iniziativa chaschunassi exact il cuntrari. Il provediment fundamental stoppia vegnir sviluppà cuntinuadamain. Perquai dovrian La Posta, las Viafiers federalas e la Swisscom dentant retgavs.
«Consequenzas catastrofalas»
L’iniziativa da differentas revistas da consuments pretenda tranter auter che las interpresas liadas a la confederaziun na dastgan betg far gudogn. Quai avessi consequenzas catastrofalas, uschia ils adversaris. U ch'i dess ina marcanta reducziun da la purschida u che la confederaziun, ils chantuns ed ils clients stuessan siglir en ils fiers persuenter.
En il parlament nagin commember ch’ha vuschà per l’iniziativa. Il suveran decida ils 5 da zercladur en chaussa.
RR novitads 16:00


text:
Alvin Muoth – per il 50avel anniversari
- Dumengia, 27.12.2015, 14:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 27.12.2015, 14:03, RTR
In «bambin» saja el stà; naschì da Nadal 1965 a Razén, damai quest onn avant 50 onns. Alvin Muoth è conuschent sco chantadur, musicant, dirigent e cumponist. El ha studegià al Mozarteum a Salzburg ed è decorà cun diploms e premis. El è stà sco musicist tar l'armada svizra, ha fatg furora cun divers chors (Chor a concert grischun, Alvra) e cun pliras musicas instrumentalas en la Bassa. El viva cun sia famiglia ad Immensee. L'Artg ha discurrì cun il giubilar davart sia lavur cun e per la musica e sia relaziun cun la Rumantschia. L'Artg porta musica cumponida, dirigida u chantada dad Alvin.
Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
En in emprim pass è vegni spargnà cun metter ensemen differentas gestiuns sco lavandaria, cuschina, administraziun o er la tecnica. Quella giada èn vegnidas stritgadas diversas plazzas, ma senza che persunas han peras la plazza da lavur, per tuts era vegnì chatta in soluziun.
60 plazzas dapli durant ils ultims 10 onns
Cun stgaffir novas spiertas sco per exempel quella da la la partiziun palliativa, la medicina alternativa o er la cussegliaziun da nutriment èn vegnidas creadas 60 plazzas novas. In element manca anc – e quai è ina collavuraziun cun la dmura d’attempads Punt Ota. Er là datti tractativas per integrar quella eventualmain en il CSEB.
RR actualitad 17:15


text:
Inhalt
Svizra
-
Gist 4 «Swiss Music Awards» per Nemo
Venderdi saira èn vegnids surdà per la 11avla giada en il stadion da halla a Turitg ils pli impurtants premis da musica da la Svizra – ils «Music Awards 2018». Il grond victur – il rappunz Nemo. Betg main che quatter premis ha il giuven da 18 onns da Bienna gudagnà.
Autur:
SDA / SRF / Corina Luck
Tranter auter ha Nemo survegnì in Swiss Music Award sco meglier artist sin tribuna e per il meglier hit. Actualmain fa Nemo ina pausa creativa sco el aveva annunzià gia avant in temp.
Da nov posseda il rappunz Nemo totalmain 5 «Swiss Music Awards». Il davos onn ha il giuven da 18 onns obtegnì il premi per il «SRF 3 Best Talent» 2017.
En tut èn artistas ed artists naziunals ed internaziunals vegnids onurads en 12 categorias. Las bleras decisiuns èn crudadas cun votar online. Sulet per tscherner il meglier hit haja dà in voting da telefon ed sms.
Swiss Music Awards 2018
RR novitads 06:00


text:
Green Day: «Wake me up when September ends»
- Venderdi, 17.2.2017, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 17.2.2017, 9:30, RTR
Billie Joe Armstrong, ghitarrist e chantadur da la gruppa americana Green Day ha gia registrà cun tschintg onns si'emprima platta da vinil. Cun 15 onns ha el fundà la gruppa «The sweet children» ch'è vegnida numnada dus onns pli tard «Green Day». La gruppa ha gì blers muments da success, dentant era insaquantas trumpadas. Cun la chanzun Wake me up when September ends elavura el in mument tragic en la vita da Billie Joe Armstrong. Ina chanzun che n'ha betg sulet gidà el persunalmain, mabain er l'entira gruppa. Sin l'album American Idiots ha questa chanzun dà anim al grond comeback. E questa chanzun po esser in dals motivs che la gruppa n'è betg sa schliada.


text:
L’effect che questas experientschas cun ils stars da ballape haja sin il turissem, na sa laschia betg dir en francs e raps, uschia Adrian Pfiffner da Heidiland turissem. A curta vista carmalian ils clubs da renum da la Bundesliga tudestga però in bun tant fans tudestgs, che persequiteschian ils trenaments da lur clubs.
Chantun Champs da trenament – buna reclama per las regiuns turisticas?
Dapi 15 onns vegnan clubs da renum sco il FC Liverpool, Borussia Dortmund ed il VFL Wolfsburg en il champ da trenament a Bogn Ragaz.


text:
Brandebùrgo
El Brandebùrgo (en todèsch: Brandenburg; en bas todèsch: Bramborg/Brannenborg; en bas soràbo: Bramborska) l'è giü dei sédes stacc (en todèsch: Länder) de la Repüblica Federàl de Germania. El stat l'òcupa n'àrea de presapóch 29.500 km² e 'l g'ha 'na popolasiù de 2.508.400 abitàncc (màgio del 2010). L'è colocàt endèla pàrt piö orientàl de la Germània. La capital del Brandebùrgo l'è la cità de Potsdam.
El stat el cunfìna al nòrt col Meclembùrgo-Pomerania Anteriùra, a est co la Polonia, a sud co la Sasònia, a òvest co la Sasònia-Anhalt. El Land de Berlino l'è töt circondàt del teretóre del Land del Brandebùrgo.
El fiöm Oder el sègna 'l cunfì orientàl del stat e de la Germània co la Polònia, e 'l fiöm Elba el costetöés 'na part del cunfì ucidentàl. I fiöm principài che streèrsa 'l teretóre del Brandebùrgo i è la Sprea (en todèsch: Spree) e l'Havel. A sudèst gh'è la zòna ömeda ciamàda Spreewald.
Endèla regiù de Cottbus, endèl sudèst del Brandebùrgo se pàrla apò la lèngua soràba, 'n particolàr el Bas Soràbo, 'na lèngua slàva ucidentàla 'mparentàda col Polàco. Dòpo la fì de la Segónda Guèra Mondiàl e 'nfìna al 1990, an de la riünificasiù de la Germania, El Brandebùrgo la g'ha fat part de la Repüblica Democràtica Todèsca (la DDR).
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A la fì del medioévo e al prensépe de l'Era Moderna el Brandebùrgo l'è stat giü dei sèt eleturàcc (Kurfürst) del Sacro Romàno Imper Germánich, e 'nsèma a la Prùsia i g'ha furmàt la bàze sö la quàla s'è nit a formàs l'Impér Germànich, el prim stat ünificàt todèsch. Berlino, che piö tàrde la sarà la capitàl de la Germània, la fàa part del teretóre del Brandebùrgo. Del 1618 Brandebùrgo e Prùsia, e piö tàrde Brandebùrgo-Prùsia, i è stacc duminàcc dei dùchi de Hohenzollern, che piö tàrde i deentarà rè de Prùsia.
Dòpo la Segónda Guèra Mondiàl, la regiù del Neumark, la part orientàl del Brandebùrgo l'è stàda cidìda a la Polonia, segónt el tratàt che 'l definìa 'l cunfì sö la lìnea Oder-Neisse, e 'l rèst de la pruvìncia l'è stàt custitüìt en Stat endèl 1947 quan che la Prùsia l'è stàda disulvìda.
El stat del Brandebùrgo l'è pò stat disulvìt apò a lü 'ndèl 1952 quan che la zòna l'ìa aministràda de la Repüblica Democràtica Todèsca.
El stat del Brandebùrgo del dé d'encö l'è stat ricustitüìt dòpo la riünificasiù de le dò Germànie 'ndèl 1990.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ nach der Europäischen Charta der Regional- oder Minderheitensprachen
- ↑ Statistische Ämter des Bundes und der Länder
- ↑ Arbeitslosenquoten im September 2010 - Länder und Kreise. In: arbeitsagentur.de. Bundesagentur für Arbeit, abgerufen am 30. Setèmber 2010.


text:
Brömà
Brömà (nòm uficiàl en italià: Brumano) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la ólta Al d'Emagna a 30 km de la sità e a 911 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 109 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 8,1 km² e 'na densità de popolasiù de 13 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Val d'Erv (LC), Füipià, Lecch (LC), Locadèl, Murterun (LC), Röda, Alsèca e Vedeséta.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Brömà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il manader dal center da cultura e clausura da la claustra da Mustér, Silvio Bernasconi, sco era l'otelier da Tujetsch Josi Russi hajan, sco quai che Sedrun Mustér Turissem scriva, demissiunà. Russi haja demissiunà per raschuns persunalas. Bernasconi haja bandunà Sedrun Mustér Turissem per turnar en sia patria, il Tessin.
La claustra da Mustér tschertga in nov manader per il prim da november 2018. La presidenta da Sedrun Mustér Turissem, Corinne Staub ch'è era vegnida elegida il schaner, deplorescha las duas demissiuns. Ella saja dentant cuntenta da pudair sa laschar enavant sin in ferm team.
Cun las finanzas vai bain
Tenor il directur partend, Hans-Kaspar Schwarzenbach sajan las finanzas dentant sin buna via. Avant intgins onns hajan ins anc stuì dumandar ils crediturs per novs termins da pajar enavos daners, uss haja l'organisaziun ina reserva da 450'000 francs. La reserva dettia a sia successura, Simona Barmettler la segirezza per metter en pe interessants projects e per nizzegiar novas chaschuns.
RR novitads 06:00


text:
Castelnöu
Castelnöu Buca d'Ada (o apéna Castelnöu, Castelnuovo Bocca d'Adda in Italian) l'è un cumün d'el sud de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 1 638 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) . El se tröva in de la Basa Val Padana. El se ciama insì perché in sül só teritóri l'Ada la vá in del Po, quasi a furma de una gran buca.
Cuntegnüü
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Castelnöu el se tröva a circa 40 km a süd de Lod, la sá capital, e el g'ha semper vìd una pusisiòn strategica, perché l'é a metá strada tra Piasensa e Cremuna. L'ha cuminciáa a vés abitada dai Galli Insübri e in del 223 a vés furtificada dai Ruman.
Munüment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gh'é un belìsim castell d'i Visconti, che in dell 1705 l'é pasàd a la famiglia Stanga.
- La cesa, cunsacrada el 14 de lüi 1471 a la Madona, dal vesch Carlu Pallavicino, che pö l'hann restaürada in del 1976 e in dell 2006.
- La cesina de la Madona de la Campagna (denáns al cimiteri) (1797), che anticament l'era la tumba própi de la famiglia Stanga.
- La cesina de Sant'Antòni, in de la frasión umonima.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Castelnöu l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Àlter futugrafìi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligamm de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Por s’anuzé dla Biblioteca provinziala ne vëgnel ghiré degönes spëises, ater co ti caji odüs danfora te chësc regolamënt dles tarifes. Al utënt ti vëgnel dantadöt metü a desposiziun debann i sorvisc de informaziun y de consulënza, sciöche inće i mesi d’informaziun dla Biblioteca provinziala, dantadöt i catalogs, les bibliografies, les operes de consultaziun, les banches dać y i sorvisc online cun i injins che alda laprò. La Biblioteca provinziala dëida inće l’utënt chirì informaziuns y fà archirides bibliografiches tan inant che ara va.
Por i cosć lià ala restituziun tardia di media, por les fotocopies y les stampes sciöche inće por i imprësć internazionai vëgnel ghiré chëstes tarifes dai utënć dla Biblioteca provinziala:
1. Tarifes de amoniziun (tarifes d’omisciun)
Tl caje de retüda tardia vëgnel ghiré por vigni medium chëstes tarifes d’amoniziun:
Vigni amoniziun suraprò vëgn fata vigni 14 dis y la tarifa d’amoniziun vëgn alzada de 2,00 € por vigni medium.
2. Tessera dla biblioteca
La pröma tessera dla biblioteca vëgn fata debann y ara ti conzed al utënt da imprestè fora media pro la Biblioteca provinziala. Sce l’utënt se perd la tessera ti nen vëgnel fat na nöia por 3,00 €. La pordüda dla tessera dla biblioteca mëss atira ti gnì lasciada alsavëi ala biblioteca a na moda che ara pois gnì blocada por le imprëst.
3. Imprëst internazional y document delivery
Por vigni medium fornì tres imprëst internazional mëss l’utënt paié chëstes tarifes:
La biblioteca fej fora instëssa da che y co apostè n medium.
4. Fotocopies, stampes y scans
La Biblioteca provinziela ti mët a despusizion a si utënc sibe mascins per cupië sibe stampantes. Priejes per stampes y copies:
Pra i scanner tl foyer y tl self de letura possel unì fat y metù sun na tlé-USB scanscions debant te chisc formac: jpeg, pdf singlepage, pdf multipage, tiff singlepage, tiff multipage.
I cosć per la stampes curespuend ala spëises nunziedes de sëura y vën paiei tres la chertes de copia.
5. Pordüda o danejamënt de operes
Sce an perd o danejëia les operes o d’atri bëgns dla biblioteca mësson rete deplëgn le cost. Sce le medium vëgn ćiamò venü mëss l’utënt paié le prisc dl liber. Pro i media che po ma plü gnì cumprà sciöche anticuariat mëss l’utënt paié le prisc plü 5,00 € suraprò. Sce ara ne va gnanca da cumprè insciö le medium mëss l’utënt paié le prisc de n liber analogh. Sce al vëgn pordü n medium che alda pro le patrimone spezial dla Biblioteca provinziala y ara ne va nia da le sostituì tres öna dles manires descrites dessura, mëss l’utënt paié i cosć de imprëst internazional, les copies y i cosć por lié le liber.
6. Armà dl gardaroba
La Biblioteca provinziala ti mët a desposiziun debann a sü utënć na tle por s’anuzé di armà dla gardaroba. Sce la tle va manćia vëgnel ghiré 30,00 €.
Le personal dla biblioteca che à sura le sorvisc de imprëst é inćiarié de trà ite les tarifes.


text:
Cun las represchentaziuns dal musical «High School» ha l'istorgia dals musicals en Surselva entschet. Igl onn 2013 han ils giuvenils entusiasmà varga 3'500 aspectaturs cun las represchentaziuns dal musical « Grease ». Per quest onn era la producziun dal musical «Mamma Mia» previsa. Malgrà grondas stentas ha l’uniun betg survegnì ils dretgs da la producziun.
Terz musical
Cun il Musical «En 80 dis enturn il mund» na datti betg da quels problems. L’uniun Musical Surselva ha gist pladi Roland Körner il sviluppader da quai musical sco reschissur. Entras quai engaschament èn las chaussas da dretg quasi obsoletas. Medemamain èsi uschia pussaivel d’integrar musica rumantscha en quest musical.
Christoph Senn da la scola da musica da la Surselva è responsabel per la musica e Claudio Bezzola surpiglia la part dal chant. Il project vegn era sustegnì da la scola da musica Surselva cun ses nov manader Clau Scherrer.
Ils castings han lieu ils 13 ed ils 28 d’october da quest onn. Las producziuns èn previsas l'atun 2019 a Vella.
RR novitads 12:00


text:
Infuormaziuns
Las structuras politicas in Grischun d'eiran cumplichadas. Sper il Chantun e'ls cumüns existivan 39 circuls, 11 districts, 14 associaziuns regiunalas e ca. 400 cumünanzas d'interess. Il suveran grischun ha realisà quai ed acceptà in settember 2012 la refuorma territoriala cun ün resultat cler (77% vuschs da schi). Als 30 november 2014 ha'l confermà quista decisiun cun acceptar cleramaing l'uscheditta legislaziun consecutiva.
11 regiuns rimplazzan als 1. schner 2016 ils 39 circuls, 11 districts e 14 associaziuns regiunalas. Üna da quistas regiuns es la regiun Engiadina Bassa/Val Müstair chi cumpiglia ils cumüns da Samignun, Scuol, Val Müstair, Valsot e Zernez.
Ils statüts fixan la structura, l'organisaziun, las incumbenzas e las cumpetenzas da la regiun.
La regiun as finanziescha cullas contribuziuns dals cumüns sco eir cun eventualas contribuziuns chantunalas e federalas, plünavant cun taxas ed otras entradas sco eir cun onuraris per incumbenzas ch'ella surpiglia.
Organisaziun
La regiun es structurada seguaintamaing:
Las persunas cun dret da vuschar dals cumüns fuorman l'organ superiur da la regiun. La conferenza dals presidents (= ils capos da tuot ils cumüns da la regiun) maina la regiun. Ella elegia eir la cumischiun sindicatoria ed il secretariat.
Incumbenzas
La regiun survain sias incumbenzas dad üna vart dal Chantun, da tschella vart dals cumüns. Las incumbenzas surdattas dal Chantun sun las seguaintas:
- svilup dal territori (planisaziun directiva regiunala)
- protecziun dals uffants e dals creschüts (curatella professiunala)
- uffizi dal stadi civil
- uffizi da scussiun e da fallimaint
- administraziun dals archivs circuitals
Ils cumüns da la regiun da lur vart pon surdar incumbenzas cumünalas a la regiun, quai in basa a cunvegnas da prestaziuns limitadas obain chi pon gnir desdittas. Els decidan dimena svess chenünas incumbenzas chi dessan esser chosa da la regiun. Id es pussibel - nu sto però esser - da regiunalisar per exaimpel las seguaintas incumbenzas:
- promoziun da l'economia
- promoziun da la cultura
- svilup dal trafic
- allontanamaint da las immundizchas
- scoula da chant e da musica
- permiss per lottarias
- integraziun
- sandà
- politica da fuormaziun
- register fundiari
- scoula da pedagogia curativa
- chüra d'uffants
- controllas dal gas da chamin
- politica da giuventüna e da sport
- turissem
- silvicultura
- fats socials
Finanziaziun - contribuziuns cumünalas
La conferenza dals presidents fixa las contribuziuns dals cumüns sco eir ils termins da pajamaint. La clav da scumpart correspundenta vain calculada cun ün terz in basa a la capacità finanziala (impostas directas, fits d'aua, status da dazi liber, fits nets, amortisaziuns dal chapital ester, consequenzas da la nouva egualisaziun da finanzas), per cun duos terzs in basa al numer d'abitants tenor l'ultima dombraziun dal pövel STATPOP.


text:
Pablo Brägger aveva l'avrigl da quest onn anc gudagnà al campiunadi europeic aur al rec. Al campiunadi mundial a Montreal n'ha el uss dentant betg persvadì. Cumenzà aveva el fitg bain, silsuenter pers in zichel schlantsch e betg chattà il dretg tegn. Quai ha purtà ad el la nota 13,733. Malgrà tut ha el lura la fin finala cuntanschì il plaz 4.
Era ad Oliver Hegi, il davos segund al campiunadi europeic, n'è betg tut reussì tenor giavisch. Perquai ch'el n'aveva betg avunda schlantsch n'ha el betg pudì mussar in element da sgol ch'el aveva planisà.
Gudagnà aur al rec ha il Croat Tin Srbic.
RR novitads 06:00


text:
La naziunala da l'Arabia Saudita, il club da ballape da Son Gagl, sco terza equipa West Ham United da l'Engalterra, e l'ultima emna era anc Borussia Dortmund. La plazza da ballape a Bogn Ragaz ha dastgà beneventar questa stad bleras equipas da renum. Il plaz da ballape, nua che tut las equipas dal FC Bogn Ragaz giogan normalmain lur gieus.
Aspects positivs e negativs
Questa stad ha l'emprima equipa da Bogn Ragaz dastgà dar in gieu encunter il FC Son Gagl. Per ils giugaders saja quai stà in grond highlight, malgrà ch'ins haja pers cun 1:10, di il president dal FC Bogn Ragaz Thomas Wachter. Grond plaschair da vesair giugaders sco in Marco Reus u in Mario Götze da Dortmund u in Tranquillo Barnetta da Son Gagl, han natiralmain era ils agens juniors da Bogn Ragaz.
Durant che questas equipas professiunalas èn dentant a Bogn Ragaz, dastga l'equipa locala darar duvrar la plazza da ballape. Il president Thomas Wachter conceda ch'i dettia era magari vuschs criticas da commembers.
Organisads vegnan ils camps da trenament dentant dal Grand Resort Hotel a Bogn Ragaz. Il club sez haja da far pauc cun l'organisaziun. Mo singuls commembers da l'uniun èn involvids.
RR novitads 07:00


text:
Circuit bistabil
I circuit bistabil, ciamaa anca flip-flop, hinn di circuit elettronegh de bas, doperaa in l'elettronega digitala 'me memoria elementara. Hinn doperaa anca 'me circuit anti-rembalz, per esempi in d'on cronometer indova i botton de START e STOP i gh'ha di fonzion different e despess se attiven domà dopo di rembalz e se fussen ciapaa integralment darien di error.
Latch SR[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Latch SR l'è 'l pussee fazil a nivell elettronegh e 'l gh'ha du entraa e du sortii. I dò entraa hinn S (Status) e R (Reset) e i sortii Q e Q negaa.
Tavola de la verità a l'istant de temp t+1:
Latch JK[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Latch JK l'è compagn de quell SR ma el gh'ha on clock dré, e donca se pò scernì el stat de la memoria domà quand che 'l clock l'è attiv. La differenza cont el SR l'è che la combinazion 1 1 l'è no proibida, ma la complementa el signal.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Sviz
Il chantun Sviz ha - sco tut la Svizra centrala - ina tradiziun fitg ritga d'usits e d'isanzas. Caracterisada è la gronda part da las tradiziuns che vegnan pratitgadas e tgiradas per part dapi daditg d'ina vart en il mintgadi puril-champester e da l'autra vart cun la religiun catolica.
L’impurtanza da las tradiziuns vivas per il chantun
Dapi decennis èn las tradiziuns ed ils usits dal chantun suttamess ad in process dinamic da midada e da svilup. L'enorm squitsch da construcziun tras la vischinanza cun ils centers Turitg, Lucerna e Zug sco er l'erosiun dal milieu social e cultural classic laschan lur fastizs. Las tradiziuns vivas èn però da gronda impurtanza per l'identitad culturala sco er per la coesiun sociala. Ellas contribueschan a la vivacitad ed er a l'originalitad da la vita culturala en il chantun Sviz. Questa vita n'è betg caracterisada en emprima lingia da purschidas extraordinarias, mabain d'ina vasta multifariadad en ils secturs culturals ils pli differents.
Tenor il concept da cultura sustegna e promova il chantun Sviz las fermezzas culturalas localas e contribuescha uschia ad ina vita culturala activa. Las stentas da mantegnair e da promover il patrimoni cultural naziunal, regiunal e local vegnan sustegnidas sche pussaivel dal chantun Sviz. En quest connex han ins decidì da prender per mauns il project d'ina glista naziunala dal patrimoni cultural immaterial cuminaivlamain cun ils auter tschintg chantuns da la Svizra centrala: Lucerna, Sutsilvania, Sursilvania, Uri e Zug. Quest proceder è raschunaivel perquai che bleras tradiziuns vivas dal chantun Sviz vegnan er pratitgadas en auters chantuns da la Svizra centrala. Il manader dal project responsabel, dr. Marius Risi, ha realisà en mintga chantun lavuratoris cun expertas ed experts ed ha elavurà las propostas ed ils dossiers dal project per las tradiziuns da la Svizra centrala. Marius Risi è er vegnì mandatà dal 2017 en connex cun l'actualisaziun da la glista naziunala per actualisar las infurmaziuns davart las tradiziuns da la Svizra centrala.
Sin la glista naziunala che cuntegna totalmain 199 tradiziuns sa chattan trais che pertutgan unicamain il chantun Sviz (il «Greiflet», il stgellar da Bavania, il «Chlefele» ed il pelegrinadi ad Einsiedeln). Ultra da quai figureschan sin la glista 15 tradiziuns da la Svizra centrala che han in connex cun il chantun Sviz (per exempel il tschaiver, la musica populara, il teater laic) e pliras tradiziuns che vegnan pratitgadas er en il chantun Sviz (la musica instrumentala, la lutga u il jass).
Ils usits vivids en il chantun Sviz
L'entir decurs da l'onn vegan ins adina puspè confruntà cun usits vivids en il chantun Sviz - dal chatschar il San Niclà, da Bavania sco er dal tschaiver l'enviern sur ils usits da Pasca e las processiuns da Sontgilcrest la primavaira a las chargiadas d'alp ed a las festas d'alp e da lutga la stad fin a las festas da racolta, las exposiziuns da muvel, ils martgads da rauba ed ils teaters laics, las festas da musica populara ed ils firads religius sco Numnasontga l'atun. Purtada vegn la tgira da quests usits da numerusas uniuns ed instituziuns ch'èn francadas bain en la populaziun.
Il teater laic è fitg derasà en il chantun Sviz - sco en tut la Svizra centrala. Bleras vischnancas han in'atgna uniun da teater. Il nivel è il pli savens sur la media (teater Brunnen, teater Euthal/Einsiedeln, Marchbühne, Theaterleute Küssnacht, Bühne 66 Schwyz, Gruppa da teater Chärnehus Einsiedeln e.u.v.). In'attracziun lunsch sur il chantun ora han il «Einsiedler Welttheater» ed il «Japanesenspiel» durant il tschaiver a Sviz u er las represchentaziuns annualas d'operettas sin la tribuna ad Arth.
La Svizra centrala e surtut il chantun Sviz èn adina stadas in impurtant motor per la musica populara instrumentala en Svizra ch'è naschida enturn l'onn 1900. Il «Schwyzerörgeli» che dat en il tun è vegnì sviluppà e construì a partir da l'onn 1886 a Pfäffikon ed a Sviz. L'emprima generaziun dals musicists populars che avevan in renum surregiunal derivava praticamain senza excepziun dal chantun Sviz (per exempel Johann Fuchs, Alois Amgwerd u Sepp Stocker). La secziun da Sviz da la Federaziun svizra da la musica populara cumpiglia oz passa 1000 musicistas e musicists ed amis da la musica populara. La paletta da las furmaziuns tanscha dal duo d'orgelet da maun sur il trio fin a la chapella, quella dals stils dal stil da la Svizra centrala sur il stil da l'orgelet da maun da Sviz fin a la musica populara nova. Musicists sco l'accordeonist Markus Flückiger ed il clarinettist Dani Häusler (tut dus onurads cun il premi da cultura da la Svizra centrala 2011) han fundà gruppas stilisticamain progressivas sco «Pareglish», «Hujässler» u la «Hanneli-Musik» ed han transfurmà il chantun Sviz ils ultims onns en la plattafurma bain la pli impurtanta per ideas innovativas.
Il chant choral gioga - malgrà problems da successiun en la generaziun giuvna - ina rolla impurtanta en la vita culturala. Il medem vala per il jodel: Anc existan en il chantun Sviz var 20 clubs da jodladers che chantan per part sin in nivel fitg aut. Oravant tut en il Muotathal vegn tgirà il «Jutz» sco ina furma dal chant da jodel. Extraordinariamain grond è il dumber dals orchesters laics e da las musicas instrumentalas en il chantun Sviz. Ils districts March e Höfe al Lai da Turitg valan sco lur centers principals. L'orchester d'instruments a flad da Siebnen tutga tar las meglras furmaziuns en Svizra, ma er en autras vischnancas (Altendorf, Goldau, Wollerau etc.) fan uniuns musica sin il nivel il pli aut. Ils ultims decennis ha er il saut tradiziunal subì midadas en il chantun Sviz. Tgirà vegn el ozendi primarmain en uniuns. Sco tip da saut tradiziunal è il «Bödelä» anc adina derasà fermamain en tut il chantun. Il «Bödelä» è caracterisà d'in zappar ferm e ritmic cun ils pes sin il plaun. Ils suns che vegnan creads uschia servan a la musica (populara) - che suna savens live - sco percussiun. En il chantun Sviz cultiveschan ins er spezialmain l'uschenumnà «Gäuerle» (da «is Gäu cho», pia «sa chalirar»). Tar quest saut emprova il giuven um da persvader sia adurada cun da tuttas sorts stucs e capriolas.
Il «Büchel», in instrument da musica parentà cun la tiba ma pli pitschen, è svanì en bleras regiuns alpinas. En il chantun Sviz vegn il sunar il «Büchel» tgirà sco nagliur auter. Ils bischens conics èn per regla accordads sin B u sin C, en il Muotathal percunter sin D. Da quai resulta in tun aut caracteristic per quest tip da «Büchels».
Vesair e giudair ston ins las tradiziuns ed ils usits en ils singuls vitgs. Per part èn sa mantegnidas expressiuns dal tuttafatg differentas, quai che sa mussa betg sco ultim en moda impressiunanta vi da l'exempel dal tschaiver.


text:
#velessüdtirol18: 424.184 zitadins pó dé jö süa usc
Ales proscimes lites podará dé jö süa usc indöt 424.184 zitadins, de chisc 35.003 por posta. 14 é les listes, 420 i candidac.
La data dles lites provinziales dl 2018 vëgn tres plü daimpró. En domënia ai 21 d’otober dales 07:00 ales 21:00 podará les zitadins y i zitadins dl Südtirol jí a lité le Consëi provinzial nü. Indöt él 14 listes che se presentëia ales lites cun dötadöm 420 candidates y candidac. Les listes y i inoms di candidac é publicá sön le portal web dla Provinzia dediché aposta ales lites sön lites.provinzia.bz.it.
Lita por corespondënza
L’Ofize Afars istituzionai á mené te chisc dis indöt 35.003 zetoles lites por i litadus che dá jö süa usc por posta cun la comunicaziun che reverda la data dles lites y les modalités da dé jö süa usc. I zitadins messará dé jö süa usc cina en vëndres ai 19 d’otober. Ales lites provinziales dl 2013 él sté dötadöm 27.911 litadus che á lité por posta. I litadus südtirolej residënc foradecá pó lité ales lites provinziales tres posta y sce ai é scric ite al’AIRE (register anagrafich di zitadins talians residënc foradecá). Chësc dërt de lita pó ince gní ghiré y ademplí pro so Comun de residënza dai litadus che vir atualmënter fora dla Provinzia.
424.184 zitadins pó jí a lité
I litadus che podará dé jö süa usc pro öna dles sëntes litales dla Provinzia sará indöt 389.181 (situaziun 45 dis dan la lita), tl 2013 ê le numer de 373.050. Sce an cumpëda lapró i litadus por corespondënza spo é le numer complessif de 424.184 zitadines y zitadins en confrunt ai 400.961 dl 2013. Dötes les informaziuns prinzipales por ladin, todësch, talian y inglesc é presëntes sön la plata internet dla Provinzia dedicada aposta ales lites provinziales 2018 sön lites.provinzia.bz.it. Por avëi informaziuns ajuntives él ince atif n account facebook dla Zentrala litala che dá ince respostes a domandes di zitadins. Sön Twitter él gnü chirí fora i hashtag #wahlensüdtirol #elezionialtoadige #velessüdtirol por ciafé atira i resultac.
USP


text:
Alice Cooper
Alice Cooper 'l è un cantànt hard rock americàṅ, nâ a Detroit al 4 ad Favràr dal 1948. Al sò nóm vèr 'l è Vincent Damon Furnier e al gh'à di urìgini ingléśi, scuséśi e francéśi. 'L à anc fat 'l atór in soquànt film.
I sò cuncèrt i èṅ spaventóś ma anc dimóndi spetaculàr cun dal ghigliutìni, infarméri, patìbui, scrani a rudèli, palunsèṅ, camiśi ad fòrsa, bastòṅ, bàmbuli impalàdi e un pitòṅ viṿ tgnû in dal còl. Alice Cooper 'l famóś p'r uśàr al "corpse paint", un truc faciàl ch'al dèsta scarésa.
I sò tèst i tràtan da spés di argumènt ispirâ a i rumanś "horror" ma anc di téma più alt quai la libertà 'd espresiòṅ, la religiòṅ, i rapòrt cun al fémni e i prubléma ligâ a la società americàna.
'L è incóra in sla ribàlta e al gh'à na caréra ad più ad quarant'an. La sò mùśica e la sò preśénsa in sal palc i aṅ ispirâ di àtar artista "shock rock" gnû dòp ad lò, quài Rob Zombie, W.A.S.P., Twisted Sister e Mötley Crüe.
Biugrafìa
Gl'Inisi
Vincent Furnier al nas a Detroit in Mìchigan da Ether Moroni Furnier e l’Ella Mae McCart. Sò nunòṅ, Thurman Sylvester Furnier, 'l éra 'n apòstul dla Céśa 'd Gesù Crist, e anc sò pàdar al in fava part. Dòp soquànt an, Vincent e la sò famija i spatìnan e i sa stablìsan a Phoenix in Ariśòna.
Durànt la sò giuinésa, Vincent al stùddia a la Cortez High School, in dal nòrd ad Phoenix. In dal 1965 Vincent al cuncór, insém al grup pudìstic dla scóla ciamâ in cal mumènt "The Earwigs", ad un spetàcul muśicàl par talènt ad cal bandi lè. Anc s'in alóra i n saìvan minga sunàr gnanc un strumènt, i séran vistî cuma i Beatles mimànd al canti ad lì lór durànt l'eśibisiòṅ. Al prèmi vins al i sprunò a imparàr par bèṅ a sunàr. Dal cant sùo, Vincent al taca a cantàr e a sunàr l'armònica.
I sò cumpagn i éran: Glen Buxton e John Tatum a la chitàra, Dennis Dunaway al bas e John Speer a la baterìa. Musicalmènt al grup al tulìva ispirasiòṅ da artista quai Beatles, Rolling Stones, Janis Joplin, The Who, The Kinks, Pink Floyd, e Yardbirds.
A metà di an Ssanta al dvénta al cantànt di Spiders, pò di Nazz ma a la fiṅ al grup al cambia nóm in Alice Cooper, tulénd-al da quél ad na stria bruśàda viva a Salem in dal darsèteśum sècul. Difàti in prinsìpi Alice Cooper 'l éra un grup ad sinc parsòni: lò cuma cantànt (cun al nóm ad Vincent Furnier), Michael Bruce e Glen Buxton a la chitàra, Dennis Dunaway al bas e Neal Smith a la baterìa.
In dal 1969, cun 'l apòǵ ad Frank Zappa, Alice Cooper al fa al sò debùt su disc cun 'l àlbum Pretties for You (Al più blini par vò) ch'al gh'à di infuénsi blues e folk e al trata di argumènt scabróś cuma la mòrt. Al sìngul 'l è Reflected.
I an Stanta
Dòp al secónd àlbum Easy Action (Asiòṅ fàcila, 1970), la band la sa stablìs a Detroit, la firma un cuntràt cun la Warner Bros e la taca a lauràr cun al prudutór Bob Ezrin. Insém a lò, i faṅ Love It to Death (Am-al fiṅ a la mort, 1971), ch'al dvénta disc 'd òr cun al sìngul I'm Eighteen.
Al tour dal 1971, ch'al precéd 'l àlbum Killer (Sasèṅ), al fa dascórar dal grup par via ad 'n aparâ sènic dimóndi teatràl ch'al fa gnir in a mènt al "grand guignol" e 'l è naturàl che i crìtic e i bigòt i sa scaténa sèg ma, faghénd acsè, i n faṅ àtar che crésar-gh la pupularità.
Al 1972 'l è 'l an dal sucès definitìṿ cun al disc School's Out (La scóla l'è finìda), sustgnû par la canta umónima, un inn liberatòri di studént durànt 'l ùltim dè ad lesiòṅ. Al clasìfichi i rispóndan bèṅ anc p'r al lavór sucesìv, Billion Dollar Babies (Ragasóli da un migliàrd ad dòlar, 1973) ch'al gh'à dèntar n'àtra canta-manifèst No More Mr. Nice Guy e di àtar braṅ clàsic cuma la title-track, Elected e I Love The Dead, quésta chè druàda durànt i cuncèrt mèntar i tàjan la tésta a Alice Cooper.
La furmasiòṅ la n gh'à abû gnanc un cambiamènt in fiṅ dal 1973, an dla publicasiòṅ ad Muscle of Love (Mùscul dl'amór) cal séggna na diviśiòṅ in d'l urgànic par di mutìṿ minga ciàr. Al cap dal grup al cambia acsè legalmènt al sò nóm in "Alice Cooper" decidénd ad dvintàr un cantànt sulìsta.
P'r al sò prim àlbum da par lò, Furnier al gh'à 'l apòǵ ad Lou Reed e di du chitarìsta Dick Wagner e Steve Hunter ch'i cuntribuìsan a réndar al sòṅ più rùvid e scur, dand-ag 'n àtar cuć vèrs 'l hard rock. 'L è acsè ch'al nas Welcome to My Nightmare (Benvgnû in dal mè ìncub, 1975). Al lavór al cuntèṅ dal canti sìmbui dal sò discugrafìa cuma la title-track, The Black Widow, Steven, Cold ethyl o al lènt Only Women Bleed, cantada in sèguit anc par Lita Ford. Da cal mumènt chè e in fiṅ adès Alice Cooper, dvintâ un sulìsta dabòṅ, al turà di turnista vòlta par vòlta.
Dòp 'n àtar disc ad sucès, Alice Cooper goes to Hell (Alice Cooper al và a 'l Infèraṅ, 1976), al taca ad avér di prubléma dimóndi grav cun 'l àlcul e 'l è custrét a dastusicàr-as. In séguit a cl'esperiénsa chè acsè bruta, al registra al disc From the Inside (Da dèntar, 1978) insém a Bernie Taupin, parulér stòric 'd Elton John. In dal mèś a gh'è anc 'l àlbum Lace and Whiskey (Pis e Whiskey) dal 1977.
I an Utànta
I an Utànta i pòrtan sèg di cambiamènt ad mòdi e stìi muśicai e anc Alice Cooper a gh va drē evulvénd la sò muśica, cumpunend in d'l órdan Flush the Fashion (Vudàr la mòda, 1980), Special Forces (Fòrsi speciàli, 1981), Zipper Catches Skin (Serniéra ciàpa pèl, 1982) e DaDa (1983). A s trata ad disc istriònic cun di sòṅ ispirâ a la New Wave ch'i s dastàcan un pòc dal sò repertòri.
In chi an lè Alice Cooper al s buta anc in dal cìnema faghénd 'l atōr in film quài Leviatan, Monster Dog e Il signore del male (Al Sgnór dal mâl), quést chè dirèt dal mìstar dla scarésa John Carpenter.
A partìr da 'l àlbum Constrictor dal 1986, Alice Cooper al tórna a un sòṅ più dur ad prima cun al braṅ He's back (the man behind the mask) ch'al fa part dla culòna sunóra dal film Venerdì 17 parte IV: Jason vive. In cupertìna a s véd Furnier ch'al gh'à un sarpènt intór'n a 'l còl.
Al 1987 'l è 'l an ad Raise Your Fist and Yell (Tirâ sù i vòstar pugn e sigâ) cun al sìngul Freedom ch'al tira in avànti al vénditi a di livèi discrét. Al disc 'l è un concept album da i tòṅ sanguinàri e rabî ch'al fa turnàr in dla mènt al vicéndi 'd un sasèṅ seriàł ch'al gira p'r al stradi ad nòt aburdànd dal rój e masànd-li cun un curtèl.
Alice Cooper al tórna preputentemènt a la ribàlta cun 'l àlbum Trash (Rusc) dal 1989, prudót par Desmond Child famóś p'r avér laurâ i an prima cun Bon Jovi e Kiss. Al disc al véd la preśénsa an nóm rinumâ quai Aerosmith (Steven Tyler al fa i còr in dal braṅ Only my heart talkin' ), Jon Bon Jovi e Richie Sambora (autór, insém a Cooper, dla canta Hell is living without you), Steve Lukather e dimóndi àtar. Al prim sìngul Poison 'l è un sucès clamuróś ma anc chi àtar (Bed of nails e House of fire) i n schèrsan minga. Al vìddeo prumusiunàl ad Poison 'l à muciâ sù un bel pòc ad pulèmichi parchè a s véd na mudèla ch'la s prila indrē piaṅ piâṅ e la fa védar ch'l'è sensa regipèt mèntar in quél ad Bed of nails a gh 'n è una ch'la sòna al cuntrabàs tant fòrt avanti e indrē ch'a par ch'la gh'appia al diav'l adòs.
I an Nuvànta
In di an Nuvànta Alice Cooper al fa gnir fóra sól du disc anc par via di sò prubléma cun 'l àlcol.
Al prim 'l è Hey stoopid (Hey stùpid) dal 1991: anc chè al culaburasiòṅ in màncan minga: Ozzy Osbourne (còr in dla title-track e prim sìngul), Steve Vai, Joe Satriani, Nikki Sixx e Mick Mars di Mötley Crüe, Stef Burns e Slash di Guns N' Roses (al cantànt ad Detroit al rénd indrē al favór faghénd un duét cun Axl Rose in dla canta The garden dal disc Use Your Illusion I). In Hey stoopid a s cata pur al braṅ Feed my Frankenstein sunâ dimóndi vòlti in di sò cuncèrt par via dal spunt teatràl ch'al gh'à.
In dal 1994 al tórna in di negòsi cun un prugèt ambisióś: The Last Temptation (L'ultma tentasiòṅ) ch'al dascór dal sò cuncèt ad religiòṅ e di vilimènt dla vita mudèrna. In dal disc a canta anc Chris Cornell di Soundgarden (in dal braṅ Stolen prayer), e di pès i èṅ scrit insém a Tommy Shaw (Styx, Damn Yankees) e Jack Blades (Night Ranger, Damn Yankees). La prima edisiòṅ d'l àlbum l'è cumpagnàda anc da 'n fumét speciàl cun dal figùri ispiràdi al disc. Lost in America e It's me i èṅ i àtar sìngui.
In dal 1997 a vèṅ publicâ al disc dal viṿ A Fistful of Alice (Un pugn 'd Alice) ch'al preśénta di "special guests" quai Slash, Sammy Hagar e Rob Zombie.
I an Dumìla
Al prim àlbum di an Dumìla 'l è Brutal planet (2000), al disc più dur ch'l appia mai fat fiṅ lè e dimóndi vàlid. Al tìtul (Pianéda viulént) al sintetìśa par bèṅ quél ch'a s pól catàr-ag dèntar, na descrisiòṅ parféta dal viulénsi e dal cativèri ad cal mónd chè. Tant par far 'n eśémpi, Take It Like A Woman al dascór dal viulénsi ch'i culpìsan in dal cà i sugèt più indiféś cum al dóni e i putèṅ mèntar Blow Me A Kiss e Wicked Young Man i èṅ ispirâ al masèl dla Columbine High School, in dua du studènt i aṅ masâ soquànt di sò cumpàgn. Al braṅ Gimme 'l è al sìngul e Cold Machines al fa part dla culóna sunóra dal film Return of the Living Dead: Necropolis.
'L an dòp 'l è al tùran ad Dragontown (La sità dal drâg) un disc ch'al n s distàca minga tant dal precedènt ma stavólta a n gh'è minga di sìngui.
In dal 2003 a vèṅ fóra The Eyes of Alice Cooper (I òć 'd Alice Cooper) e Furnier al mòla al sòṅ industrial metal di du àlbum precedènt par turnàr a 'l hard rock ad The last temptation. In dal muć i spìcan Between high school & old school, Love should never feel like this e Novocaine. A gh è quàtar versiòn dla cupertìna ad c'l àlbum chè, quél ch'a càmbia 'l è al culór di òć: rós, blu, vérd e vióla.
Dirty diamonds (Diamànt malnét) a cata la luś in dl'istâ dal 2005. A s trata 'd 'n àlbum rabî al punt giùst, cun di bèi pès dur cuma la title-track o al braṅ ch'al vèra al disc, Woman Of Mass Destruction ma anc cun soquànt ad quéi lènt (Sunset Babies). A gh'è anc un pès rapcore Stand, in culaburasiòṅ cun al rapper Xzibit.
In dal Luj dal 2008 'l è stâ publicâ Along Came a Spider (In dla mòrsa dal ragn), 'n àlbum a téma in du a s cònta la vita 'd un sasèṅ seriàł, un brut sugèt ciamâ Spider. Al disc al véd la preśénsa anc dal baterista di Kiss Eric Singer, dal chirarìsta Slash di Guns N' Roses (in dal braṅ Vengeance is mine) e 'd Ozzy Osbourne ch'al sòna l'armònica in Wake the dead.
In dal 2011 al vèṅ mis in dla Hall of fame, un prèmi in unór di più grand dla mùśica, insém a Neil Diamond e Tom Waits.[1]
Al 13 ad Setémbar dal 2011 Alice Cooper al fà catàr in di negòsi Welcome 2 My Nightmare, sèguit dal disc Welcome to My Nightmare dal 1975.
Discugrafìa
- 1969 Pretties For You
- 1970 Easy Action
- 1971 Love It to Death
- 1971 Killer
- 1972 School's Out
- 1973 Billion Dollar Babies
- 1973 Muscle of Love
- 1974 Greatest Hits - Racòlta
- 1975 Welcome to My Nightmare
- 1976 Alice Cooper Goes to Hell
- 1977 Lace And Whiskey
- 1977 The Alice Cooper Show - dal Viṿ
- 1978 From the Inside
- 1980 Flush the Fashion
- 1981 Special Forces
- 1982 Zipper Catches Skin
- 1983 Da Da
- 1986 Constrictor
- 1987 Raise Your Fist And Yell
- 1989 The Beast of Alice Cooper - Racòlta
- 1989 Trash
- 1991 Hey Stoopid
- 1994 The Last Temptation
- 1995 Classicks - Racòlta
- 1996 Live at Cabo Wabo - dal Viṿ
- 1997 Fistful of Alice - dal Viṿ
- 1997 A Nice Nightmare - Racòlta
- 1999 The Life & Crimes of Alice Cooper - Racòlta
- 1999 The Definitive Alice Cooper - Racòlta
- 2000 Brutal Planet
- 2001 Dragontown
- 2003 The Eyes of Alice Cooper
- 2003 Hell is - Racòlta
- 2005 Dirty Diamonds
- 2007 The Best of Alice Cooper - Racòlta
- 2008 Along Came A Spider
- 2011 Welcome 2 My Nightmare
Filmugrafìa
- 1978 Sextette
- 1978 Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
- 1984 Monster Dog
- 1987 Il signore del male
- 1988 The Decline of Western Civilization part II: The Metal Years Ducumentàri
- 1991 Nightmare 6, La fine
- 1999 Freakshow
- 2001 Horror in the attic
- 2009 Suck
- 2011 Horrorween
- 2012 Dark Shadows
Culegamènt estéran
- (EN) Al sò sit ufisiàł
- (EN) Al vìddeo ad Poison in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Freedom in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Feed My Frankenstein in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Lost in America in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Bed of nails in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Vengeance is mine in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Hey stoopid in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Love's a loaded gun in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad Brutal planet in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ ad I love the dead in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo dal viṿ a Milàṅ ad Poison in sal Youtube
Nòti
- ↑ Tom Waits entra nella Hall of Fame Corriere.it, 16 ad Dicémbar dal 2010


text:
Anteriurs presidents e vicepresidents da las fracziuns avevan sa mess a disposiziun per l’emprima perioda d’uffizi suenter la fusiun a la vischnanca da Scuol. Quels sa retiran – novs chaus èn dumandads. Sulettamain il capo sez sa metta a disposiziun per in'ulteriura perioda d’uffizi da 4 onns.
Ina schanza per il turissem e mastergnanzas
Uffizialmain n’è anc betg enconuschent, sch'i dat gia candidats che sa mettan a disposiziun. Da singuls han ins udì, ma quels ston ussa annunziar lur interess. La vischnanca sezza na dastga betg vegnir activa en la tschertga da candidats. Christian Fanzun, il president communal, vesa qua ina gronda schanza per la mastergnanza ed oravant tut per il turissem.
Ma era las partidas politicas èn vidlonder a chattar lur candidats. Il cumbat electoral ha entschet. Ils 23 da settember han lieu las elecziuns per la suprastanza communala, per la cumissiun da gestiun ed era per il cussegl da scola per ils proxims quatter onns.
RR novitads 12:00


text:
Cun il traffic da lavur hai lura dà numerus accidents cun donns materials. Precara saja la situaziun en spezial en il nord dal chantun Son Gagl. Sin l'autostrada A1 da Son Gagl a Wil haja fracassà pliras giadas.
L'autostrada saja cuverta cun flutsch. Set equipas da vischnanca sajan stadas en acziun per allontanar las plantas derschidas e per sviar il traffic. La polizia chantunala ha stuì rinforzar la centrala d'alarm cun dapli persunal. En la citad Son Gagl sajan plirs curs da bus crudads or. La polizia ha cusseglià dad ir plaun e da planisar avunda temp. Autos cun pneus da stad duessan restar en garascha.
SRF Meteo ha mesirà en il chantun Son Gagl 26 cm naiv nova. Tant sco anc mai la fin d'avrigl.
RR novitads 10:00


text:
Il Cussegl federal ha approvà la mesemna midadas tar il dretg civil e dretg penal. Quai cun far pliras adattaziuns suenter la critica en la consultaziun. Fin oz pon las dretgiras sulet ordinar in scumond da contact u da rayon.
Datas sco document giustificativ
En il futur duain ins pudair prescriver chadainas da pe u da man. Tras quellas po vegnir eruì, nua ch'il stalker sa chatta. Las datas vegnan betg controlladas en temp real, però san ellas vegnir duvradas sco document giustificativ en ina procedura.
RR novitads 16:00


text:
Malgrà la bassa participaziun da la terza occurrenza publica è la realisaziun da la strategia «San Murezzan 2030» tenor Thomas Bernhard, il cussegliader da project, sin buna via. Era il fatg che San Murezzan piglia insumma en consideraziun las ideas dals abitants tar in tal process politic na sa chapescha betg da sasez.
Suenter bunamain otg mais han ins definì differents accents principals, sco per exempel «San Murezzan SIN IL LAI», «San Murezzan PLAIN VITA» ubain «San Murezzan TOP SIN LA MUNTOGNA». Sper las occurrenzas publicas ha mintgin pudì inoltrar sias ideas e visiuns sur ina plattafurma digitala.
Era ils giuvens han gì pled en chapitel
Ina riva cun sablun al lai da San Murezzan, in parc dad uffants ord legos ubain in circus. Quai èn mo in pèr da diversas ideas ch’èn vegnidas menziunadas a la terza occurrenza publica dal project «San Murezzan 2030».
Per ina giada n’eran betg ils creschids en il center da quest inscunter mabain ils uffants. En il rom d’in project da scola han tut las scolaras ed ils scolars da la vischnanca numnadamain preschentà lur visiuns e giavischs per San Murezzan.
Per sviluppar enavant la strategia èn ils inputs dals giuvens gist medem impurtants sco las ideas dals creschids.
Tgi saja ussa la lezia dad el ensemen cun il gremi politic dad analisar ed interpretar questas ulteriuras ideas per adattar eventualmain la strategia finala. Fin la fin da quest onn duai quella alura esser pronta en furma d’in plan da master per la revisiun da la planisaziun locala da San Murezzan.
RR Actualitad


text:
I na saja betg necessari da sbassar ils tschains d'aua, quai è il facit dal studi da la firma re-solution da l'anteriur cusseglier naziunal Rudolf Rechsteiner.
Il studi mussa che l'energia idraulica custa en media pli pauc che pretendì da las ovras electricas: Numnadamain betg 7 raps per ura kilowatt mabain be 4,9 raps. Energia atomara saja dentant cun tranter 5,6 raps ed 8,5 raps pli chara.
Dapli transparenza
Perquai pretendan las vischnancas concessiunarias dapli transparenza puncto custs. Las ovras zuppentian ch'ellas hajan anc adina grondas marschas sin l'energia d'aua, quai grazia a clients liads, commerzi e l'export d'electricitad.
D'in tut auter avis èn ils concerns d'electricitad gronds e l'uniun per l'economia d'aua svizra. Els pretendan che l'energia idraulica è deficitara ed ils tschains d'aua stoppian perquai vegnir sbassads per 60%.
Sper quai pretenda Not Carl, il president da la cuminanza d'interess, che la valur da l'energia idraulica è bler pli granda che quella d'energia solara u energia da vent, cunquai ch'ins po accumular ella. Ins pudess far reservas strategicas en ils lais da fermada e producir l'energia lura cura ch'i dovra ella.
Anc per quest mais ha il Cussegl federal empermess la consultaziun davart il messadi en connex cun ils tschains d'aua.
Reacziun da la Repower
Las firmas grondas d'electricitad survegnessan entras questas propostas dapli regulaziuns vid las qualas ellas stuessan sa tegnair. Perquai è la Repower in zic sceptica. Anc uss saja la flexibilitad fitg granda tar l'energia idraulica, entras la proposta da far reservas dess quai dapli regulaziuns e dapli birocrazia per las firmas d'electricitad, uschia Werner Steinmann il plidader da medias da la Repower.
RR novitads 11:00


text:
Co vegnan call-centers tar numers da telefonins?
- Glindesdi, 7.3.2016, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 7.3.2016, 11:15, RTR
Da tut il temp survegn'ins telefons da reclama e quai adina pli savens era sin il telefonin.
Vus n'avais betg registrà voss numer dal telefonin en il cudesch da telefon e tuttina obtegn'ins telefons da reclama.
Co èsi pussaivel ch'ins obtegn tuttina tals telefons?
I vegn suspectà ch'ils call-centers èn en possess dal numer da contact sur ina app. In exempel è l'applicaziun WhatsApp. Per rimnaders da dats èsi simpel da vegnir uschia tar las datas e tar il numer da telefon. Surtut apps gratuitas vegnans suspectadas da far fatschenta cun las datas sin noss telefonins. Per blers sviluppaders èsi pli lucrativ da vender las nossas dats che da far pajar per l'app. Gia intgins numers da contact pon custar dapli che 1'000 francs. Tiers vegn che bleras apps sa servan da dapli datas ch'ellas duvrassan. Pia ponderar bain tge app gratuita ch'ins telechargia.
Tge pon ins far encunter quels telefons da reclama?
Telefons da reclama suspects e mulestus pon ins dal remiment era guardar suenter sin uschè numnadas glistas d'admoniziun en l'internet. In da quels è per exempel sin Ktipp.ch (guarda link).
Tipicas numras da reclama da callcenters cuntignan a l'entschatta las cifras 588 u 508.


text:
Christus resurgens
- Dumengia, 27.3.2016, 15:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 27.3.2016, 15:03, RTR
Musica per la levada da Jesus Cristus. Dals cumponists englais Thomas Tallis, William Byrd e Christopher Tye.
Las motettas da la levada da Jesus Cristus «Christus resurgens» ni «Dum tranisset sabbatum» èn muments che fan battacor e che envidan allegraivlamain a meditar la miracla da Pasca.
In punct culminant è per franc era la motetta «Sing joyfully» da William Byrd, chantada dals King's Singers. En la segunda part da «La classica» sfundrain nus dentant en la musica da clavazin legendara da Domenico Scarlatti. 555 sonatas da clavazin datti. Nus tadlain in schatg ord quellas ovras magnificas.
Redacziun: Rosvita Barenius


text:
Lingua
La lingua "rumatsch vallader" es, cun excepziun dal cumün da Samignun, chi discuorra tudais-ch, nossa lingua materna. In Val Müstair vegna discurrü "jauer". Rumantsch es üna lingua latina. Illa regiun Engiadina Bassa/Val Müstair vain pel plü amo discuorrü rumantsch. La lingua ha in Grischun differents dialects, scrits vegnan els in 5 fuormas. (sursilvan, sutsilvan, surmiran, puter e vallader) Rumantsch es üna da las quatter linguas naziunalas. In Grischun discuorran amo circa 15% da la populaziun rumantsch.
Rumantsch es in blers cumüns la lingua da scoula e dad administraziun. I dà eir ün radio rumantsch ed emischiuns da televisiun regularas rumantschas. Üna vasta ed üna vivainta litteratura rumantscha e bleras chanzuns rumantschas portan prò pro üna cultura autonoma.
Contact:
Lia Rumantscha
Via Sura
7530 Zernez
Telefon: 081 860 07 61


text:
Fin ussa saja la mesadad dals custs per il project segirada, communitgescha la fundaziun. La construcziun duai però pir cumenzar sche er ils prims 10 fin 12 onns da menaschi èn finanziads. En in e mez fin dus onns pudessia quai esser il cas.
La dimensiun da la construcziun va bain a prà cun il caracter dal vitg da Riehen.
Il coc dal project è la «Villa» – in bajetg en furma da Y cun trais etaschas da betun. La surfatscha rauca da quel duai reflectar l'aura ed il conturn, sco quai che Zumthor declera. Las grondas fanestras duain laschar penetrar la glisch dal di e lubir la vista en la natira dal parc. La dimensiun da la construcziun giaja bain a prà tar il caracter dal vitg da Riehen.
Il museum da la Fontadion Beyeler tutga tar in dals pli frequentads en Svizra. Dapi sia avertura avant 20 onns èn vegnids dumbrads 6,5 milliuns visitaders. Entant manchia il plaz per l’atgna collecziun, che creschia adina puspè grazia ad emprests, uschia la fundaziun.
In return en la patria
Per Peter Zumthor è il project in return en la patria – el è naschì il 1946 a Basilea. Cun ses biro d’architectura ch’el ha fundà il 1978 a Haldenstein construescha Zumthor sin l’entir mund – er intgins museums – ed è vegnì undrà pliras giadas. En Svizra ha la Therme a Val S. Pieder laschà vegnir enconuschent el ad ina vasta publicitad.


text:
Il project tschientenar va plaunet a fin
Suenter il Cussegl dals chantuns ha uss er il Cussegl naziunal prendì invista en il rapport final da la surveglianza suprema sur da la construcziun da la NEAT. La delegaziun parlamentara vegn a sa schliar sin la fin da la legislatura actuala. Era las emprimas experientschas cun il manaschi dal tunnel da basa dal Gottard èn allegraivlas, ha ditg Martin Candinas en il Cussegl naziunal e quai per rumantsch. Anc intgins obstachels dettia quai dentant tar il tunnel da basa dal Ceneri. L’avertura ha stuì vegnir stuschada sin la fin dal 2020. Ma tenor l’Uffizi federal da traffic saja pussaivel che l’avertura stoppia vegnir stuschada anc per in ulteriur mez onn.
Tut per rumantsch – ina premiera
En Chasa federala a Berna na vala il rumantsch giuridicamain betg precis uschè bler sco las autras trais linguas. In parlamentari federal pudess però teoreticamain inoltrar rapports federals era per rumantsch. Savens na fiss quai dentant betg pratic – e fin ussa èn mo vegnidas fatgas parts da rapports en rumantsch. Betg il rapport cumplet. Fin ussa …
Il cusseglier naziunal Martin Candinas ha inoltrà a Berna per l'emprima giada in entir rapport per rumantsch. E quai il rapport da la NEAT. Ch'igl è da translatar tut en las autras linguas dals parlamentaris svizzers na custa però betg dapli, communitgescha la Confederaziun.
Parlamentaris reageschan
Blers cussegliers naziunals n’eran dentant betg preschents durant il rapport da Martin Candinas. Dentant quels ch’eran là han beneventà il rapport in zic auter. Per exempel di la parlamentaria Ada Marra (PS(VD) ch’ì saja ina schanza per il rumantsch – per vegnir udì. Dentant saja quai bler en il parlament che sch'ins discurra tudestg lura taidlan ils pli blers, tar franzos gia damain, tar talian anc pli paucs e rumantsch propi ils pli paucs che taidlan. Tant pli necessari saja quai da far attent sin tut las quatter linguas naziunalas. Ignazio Cassis (PLD/TI) è da la medema opiniun.
I è en emprima lingia emoziunal... cura ch'i vegn discurrì rumantsch u talian en il parlament dian ils collegas che quai tuna bain era sch'els na chapeschan betg tut. Ma i pudess era avair in effect negativ – per tscherts èsi in zic show cun bleras emoziuns ... ma tenor mai fan las emoziuns ora la politica.
Tenor Cassis sajan las linguas che pateschan en il parlament il talian ed il rumantsch. Tant pli sustegn el l’acziun da Candinas. Per Adrian Amstutz (PPS(BE) saja simplamain stà bel da tadlar, ad el plascha la melodia da la lingua. Dentant saja quai era impurtant da pudair accentuar en tala moda la plurilinguitad ed era las diversas culturas da la Svizra.
Per debattar vegni grev
La presidenta da la Confederaziun Doris Leuthard ha engrazià a Martin Candinas per il rapport sin rumantsch e quai per rumantsch. «I saja impurtond da mussar la cultura rumantscha. Dentant na saja quai nagin recept per l'avegnir», ha ditg Leuthard. Il problem e quel che per debattar vegni grev cun rumantsch. Las discussiuns duajan viver, e quai vegn grev sche blers na chapeschan betg la lingua. Dentant dal tut excluder il rumantsch na vuless ella insumma betg or dal parlament. Acziuns sco quella dad oz duain avair plaz en il parlament.
In translatur sut pressiun
Per il translatur Hans Martin Jörimann ha quai dà ina gronda lavur d'organisaziun. El ha 44 onns e lavura dapi 11 onns sco translatur simultan en il Cussegl naziunal. Pia in um cun bler experientscha. Be quai dad oz è era per el ina premiera: translatar dal rumantsch en il tudestg.
Il rapport da Martin Candinas
RR actualitad 08:00+


text:
La bandiera svizra
- Mesemna, 1.8.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 1.8.2018, 8:40, RTR
La bandiera svizzra na era betg adina cotschna. Durant il temp da la Republica Helvetia aveva la bandiera trais colurs.
Avair ina crusch sin la bandiera era pli baud in privilegi. Be confederaziuns cheran suttamessas directamain a limperatur pudevan purtar ina crusch. La colur cotschna ha lura represchentà la vopna dal chantun Sviz. Emprim era la crusch però anc tratga fin a lur da la bandiera sco per exempel tar la bandiera da la Scandinavia.
La pli gronda bandiera svizra penda adina il prim davust al Säntis. Ella è 80 meters sin 80 meters e paisa radund 700 kilos.


text:
Cümiaagh
Cümiaagh (Piemuntes: Cumgnagh; Italian: Comignago) a l'è un cumün de la Pruincia de Nuara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 222 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 4,4 km² e ona densità de popolaziun de 278 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Arona, Burgh Tisin, Castlét, Drumlét, Gatich, Ulesc Castel, Vrün.
El fa part, insema a alter quatter cumün, del Parch natüral di Laguni de Mercüragh (fraziun de Aruna).
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cümiaagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Sco l’architect da la surbajegiada Aluis Huonder ha infurmà, saja vegnì fundà ina societad da bajegiar che realisescha la surbajegiada che prevesa trais chasas cun mintgamai 7 fin 8 abitaziuns adattadas per seniors. La societad che finanziescha la surbajegiada sin basa privata calculescha cun custs da 7 fin 8 milliuns.
Abitadi per giuven e vegl
Las abitaziuns vegnan construidas tenor las normas vertentas per abitaziuns ch’èn adattadas per viver en la vegliadetgna. Vul dir l’access ed il plaz per sutgas da rodas è dà en tut ils locals. L’idea da la societad è dentant ch’i dettia in maschaida tranter giuven e vegl. Fin in terz da las abitaziuns pon vegnir laschadas a tschains a persunas giuvnas.
Gia procurà per gronda discussiun
Il fatg ch’ina gruppa d’investiders privats realisescha abitaziuns per viver en la vegliadetgna a Mustér ha procurà per malaveglia tranter las vischnancas da Tujetsch e Mustér il schaner passà cura ch’il project è vegnì enconuschent. La fundaziun PUNTREIS a la quala las vischnancas da la Sursassiala fan part planisescha da realisar ina residenza da seniors a Sedrun. Il crap da stgarpitsch è stà che la vischnanca da Mustér metta a disposiziun il terren cun in contract da dretg da bajegiar.
Sche tut va bain quintan ins da pudair cumenzar cun las lavurs proxima stad e retrair las emprimas abitaziuns l’atun 2017.