text:
Cumpetenzas transversalas èn centralas per dumagnar la vita cun success. Il Plan d'instrucziun 21 differenziescha tranter cumpetenzas persunalas, socialas e metodicas; ellas èn orientadas al context da scola. Las singulas cumpetenzas persunalas, socialas e metodicas na sa laschan strusch cunfinar strictamain ina da l'autra, mabain sa cruschan ina cun l'autra.
La furma da las cumpetenzas persunalas e socialas, in pau main da las cumpetenzas metodicas, vegn determinada per gronda part da l'ambient famigliar e da l'ulteriur ambient social dals uffants e giuvenils. En il context da scola vegnan ellas sviluppadas e furmadas vinavant.
Per l'ina vegnan promovidas ed extendidas las cumpetenzas transversalas en la vita cuminaivla dal mintgadi en scola. Per l'autra porscha l'instrucziun la chaschun da lavurar vi da cumpetenzas transversalas. Quai cun s'occupar pli profundamain cun cuntegns dals roms. Tut tenor l'incumbensa, la finamira e las premissas da las scolaras e dals scolars gidan differentas cumpetenzas persunalas, socialas e metodicas a schliar in'incumbensa. Igl è ina da las incaricas liantas da las persunas d'instrucziun da sviluppar e da promover las cumpetenzas dal rom e las cumpetenzas transversalas en tuts trais ciclus ed en tut ils champs. Las cumpetenzas transversalas èn ina contribuziun a la furmaziun per in svilup persistent. (Guardar era Basas, chapitel Furmaziun per in svilup persistent.)
Las scolaras ed ils scolars lavuran durant lur entir temp da scola vi da las cumpetenzas transversalas. Intginas da las cumpetenzas descrittas qua sutvart cuntanschan els en il decurs dal temp da scola. Per autras cumpetenzas metta la scola mo ina basa. Vi da questas cumpetenzas stoi vegnir lavurà era anc suenter il temp scola.
En ils champs e moduls vegnan fixads differents accents per l'elavuraziun da las cumpetenzas persunalas, socialas e metodicas. Quests puncts centrals vegnan preschentads en ils chapitels introductivs dal plan d'instrucziun respectiv dal rom e dal modul. Els vegnan tematisads en ils svilups da las cumpetenzas e colliads cun l'emprender dal rom.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san percepir agens sentiments ed exprimer quels tut tenor la situaziun.
- san percepir e formular lur interess e basegns.
- san stimar fermezzas e deblezzas da lur cumportament d'emprender e da lur cumportament social.
- san revegnir a lur fermezzas e san far diever da quellas cun cleras finamiras.
- san analisar sbagls e reflectar davart soluziuns alternativas.
- san guardar enavos sin vias d'emprender, san descriver e giuditgar quellas.
- san cumparegliar atgnas valitaziuns ed agens giudicaments cun valitaziuns e giudicaments externs e trair conclusiuns or da quai (giudicament da sasezs e d'auters).
- san realisar conclusiuns tratgas or da giudicaments da sasezs e d'auters.
Independenza:
Dumagnar a moda pli e pli independenta il mintgadi da scola ed ils process d'emprender, sviluppar perseveranza
Las scolaras ed ils scolars ...
- san s'arranschar en novas situaziuns nunusitadas.
- san acceptar novas sfidas ed ir enturn a moda constructiva cun talas.
- san ir per sustegn ed agid en cas da basegn.
- san endrizzar ina plazza da lavur adattada, organisar l'agen emprender, parter en il temp e sche necessari far pausas.
- san sa concentrar sin in'incumbensa e lavurar cun perseveranza e disciplina vi da tala.
- san liquidar las lezias ed ils pensums en atgna responsabladad e sa preparar per controllas d'emprender.
- san liquidar lavurs survegnidas a moda conscienziusa e fidada ed entaifer il termin.
- san applitgar strategias per terminar in'incumbensa era en cas da resistenzas e d'obstachels.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san daventar conscients da las atgnas opiniuns e persvasiuns (p.ex. davart las rollas da las schlattainas) e communitgar quellas.
- san metter en dumonda tant las atgnas opiniuns e persvasiuns sco era quellas d'auters en vista ad arguments ch'èn la basa da talas (fatgs, interess, valurs).
- san cumparegliar arguments in cun l'auter e surpigliar in agen puntg da vista.
- san preschentar a moda credibla e chapibla ils arguments per l'agen puntg da vista.
- san midar in puntg da vista vertent sin basa da novas conclusiuns; san tschertgar alternativas u novas vias en discussiuns.
- san surpigliar e represchentar in agen puntg da vista, era sche quel stat en cuntradicziun cun las opiniuns / aspectativas predominantas.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san sa participar activamain ed en il dialog a la collavuraziun cun auters.
- san tadlar attentamain e san percepir ed integrar opiniuns e puntgs da vista d'auters.
- san negoziar cunvegnas ed observar reglas en la gruppa ed en classa u en in cussegl da scolars.
- san respectar las opiniuns ed ils puntgs da vista d'auters e resguardar tals en il dialog.
- san - tut tenor la situaziun - remetter u far valair agens interess en la gruppa a favur da l'adempliment da las finamiras.
- san planisar lavurs en gruppa.
- san applitgar differentas furmas da lavur en gruppa.
Abilitad da schliar conflicts:
Denominar conflicts, tschertgar propostas da soluziun, schliar conflicts
Las scolaras ed ils scolars ...
- san communitgar a moda objectiva ed orientada a las finamiras, applitgar reglas da discussiun e tematisar directamain conflicts.
- san sa metter en la situaziun d'in auter e daventar conscients da quai che l'auter pensa e senta.
- san communitgar critica a moda adequata, clera e curtaschaivla e colliar la critica cun propostas constructivas.
- san acceptar critica e metter en dumonda l'atgna posiziun.
- san applitgar furmas e proceduras da l'elavuraziun constructiva da conflicts.
- san tschertgar in consens en ina situaziun da conflict e renconuscher quest consens.
- san supportar situaziuns da conflict betg schliablas e tschertgar novas pussaivladads da schliar il conflict; van sche necessari per il sustegn da terzas persunas.
- san trair a niz ils agids mess a disposiziun da la scola ed acceptar ils instruments per schliar conflicts senza duvrar violenza.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san percepir e chapir ils umans en lur puncts cuminaivels ed en lur differenzas.
- san ir enturn cun respect cun umans che han differentas premissas d'emprender u che sa differenzieschan areguard la schlattaina, la colur da la pel, la lingua, la derivanza sociala, la religiun u la furma da viver.
- san reflectar l'effect da la lingua e guardan da duvrar - areguard la diversitad - ina lingua da stima e respect.
- san identifitgar il diever d'ina lingua sprezzanta ed umilianta e n'acceptan betg passivamain ina tala.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san identifitgar furmas da l'expressiun linguistica e chapir lur significaziun.
- san exprimer linguisticamain differents fatgs e sa far chapibels envers auters.
- san chapir ed applitgar terms tecnics e sorts da texts dals differents champs.
Las scolaras ed ils scolars ...
- san tschertgar, collecziunar e cumpilar infurmaziuns che derivan d'observaziuns ed experiments, da l'internet, da cudeschs e gasettas, da texts, tabellas e statisticas, da graficas e maletgs sco era d'enquistas ed intervistas.
- san structurar e resumar las infurmaziuns collecziunadas e differenziar en quest connex chaussas essenzialas da chaussas irrelevantas.
- san cumparegliar infurmaziuns e stgaffir connexs (pensar cumbinatoric).
- san valitar e giuditgar la qualitad e l'impurtanza da las infurmaziuns collecziunadas e structuradas.
- san preparar ils resultats en differentas furmas da preschentaziun, sco mindmaps, rapports, placats u referats, e render enconuschents quests resultats ad auters.
Schliar lezias/pensums/problems:
Acquistar strategias d'emprender, planisar, realisar e reflectar process d'emprender e da lavur
Las scolaras ed ils scolars ...
- enconuschan strategias d'emprender generalas e specificas dal rom e san trair a niz quellas.
- san examinar e chapir las incumbensas ed ils problems e dumandar en cas da basegn.
- san giuditgar, quant difficil u facil che las incumbensas / las schliaziuns dals problems vegnan ad esser per els.
- san identifitgar musters enconuschents davos in'incumbensa / in problem e deducir da quai ina via da soluziun.
- san identifitgar novas sfidas e skizzar soluziuns creativas.
- san fixar finamiras per las incumbensas e las schliaziuns dals problems e planisar pass da realisaziun.
- san realisar, documentar e reflectar process d'emprender e da lavur.


c: text/html

text:
Contignü prinzipal
Links
- Comisciun de intermediaziun por chestiuns de responsabilité di doturs
Dal mëis de setëmber 2007 é en funziun la comisciun de intermediaziun por chestiuns de responsabilité di doturs. Le compit de chësta comisciun é de ejaminé fai eventuai che i doturs podess avëi fat y de ćiaré de ruvé a na acordanza extraiudiziala. Sce le cajo reverda na strotöra dla aziënda sanitara, pó i paziënć gní rapresentá dala defenüda zivica.
- Der Europäische Bürgerbeauftragte
- EOI Europäisches Ombudsman-Institut
- IOI International Ombudsman-Institute
- IOI Europe
- Coordinamento Nazionale dei Difensori Civici delle Regioni e delle Province autonome

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ils 12 d’avust aveva il Cussegl federal decis da betg lubir a plirs chantuns d’eleger electronic ils 18 d’october a las elecziuns per il parlament federals. Ultra da quai resultassan custs considerabels per adattar il sistem dad e-voting a las pretensiuns da la Confederaziun che valan dapi il 1. da zercladur 2015.
Il tema resta vinavant actuals
Il chantun Grischun è però anc adina interessà d’introducir votaziuns electronicas sut cundiziuns acceptablas, communitgescha la Chanzlia chantunala grischuna. Il chantun vegnia ad examinar eventualas cooperaziuns novas.
RR novitads 12:00


text:
Sper via, en gasettas ni online, ils placats da las partidas e dals candidats vegnan pli e pli numerus: in cler segn che las elecziuns naziunalas vegnan pli e pli datiers. Betg uschè cler èsi perencunter, quants daners che mintga partida impunda en quest sa stentar per vuschs.
Da las 193 differentas secziuns da partida ch’ins ha dumandà, ha la gronda part respundì. Dentant mo 2/3 èn stads pronts dad inditgar las cifras. In quart n’ha betg vulì prender posiziun e 9% han ignorà la dumonda.
Survista quants daners che las partidas impundan en il cumbat electoral
En il Grischun fan 4 da 6 partidas transparent il budget
La secziun grischuna da la Partida liberaldemocratica (PLD) na vul betg publitgar la summa ch’ella investescha en il cumbat electoral. La Partida populara svizra (PPS) dal Grischun n’ha anc betg respundì la dumonda. Las ulteriuras partidas han tuttas inditgà il budget. Il pli bler daners investescha la Partida cristiandemocratica (PCD) cun 130’000 – 150’000 francs. Il pli pauc a disposiziun en il Grischun stat als verd-liberals cun in budget da bun 22’000 francs.
PEV la partida la pli transparenta en la Svizra
Tut las 12 secziuns da la Partida evangelica da la Svizra (PEV) han respundì la dumonda ed han inditgà lur finanzas. La PEV investescha en tut 400’000 francs en il cumbat electoral dal 2015. Era las secziuns da la Partida socialdemocratica (PS) e dals Verds han per gronda part mess lur cifras sin maisa. La PS dispona uschia da bun 4 milliuns francs, ils Verds investeschan 1,7 milliuns francs en il cumbat per ils sezs a Berna.
Ils burgais tegnan las cifras en il zuppà
En congual cun las partidas sanestras discurran las partidas dretg dal mez betg uschè gugent da daners. Tar la PCD han mo la mesadad da las secziuns inditgà las summas ch’ellas investeschan en il cumbat electoral.
Anc pli pauc transparentas èn la PPS e la PLD. E quai schebain che gest quellas duas partidas investeschan mintgamai il pli bler en il cumbat electoral. La PPS e la PLD èn adina stadas encunter propostas per pli bler transparenza quai che pertutga la finanziaziun da partidas.
Da las partidas burgaisas è sulet la PBD fitg transparenta, bunamain uschè fitg sco las partidas sanestras. Ella investescha rodund 700’000 francs.
Foss dal rösti
I na dat betg mo ina gronda differenza en la transparenza tranter dretg e sanester, mabain era tranter la Svizra tudestga e la Romandie. Las secziuns romandas da las partidas han bunamain tuttas mess sin maisa las cifras. Quai schai dentant era in pau vi da las leschas; en ils chantuns Genevra e Neuchâtel datti leschas che perscrivan transparenza en la finanziaziun da las partidas.
Pli bler transparenza en la finanziaziun: quai vegn era dumandà gia dapi in pèr onns sin nivel naziunal. Enfin ussa ha il parlament, dominà dals burgais, dentant adina refusà talas intervenziuns parlamentaras. Avant bun in onn quella dal cusseglier dals chantuns Thomas Minder. La PS vul ch’il pievel possia decider sur da la dumonda da la transparenza da finanzas da las partidas.


text:
Lüzerna
Lüzerna (nom ufizial en tudesch: Luzern) a l'è una cità svizzera, capital del distret e del canton omonim. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 29.04 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 78093 abitant.
El cumün de Lüzerna al se tröva a una altitüden de 436 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Adligenswil, Ebikon, Emmen, Horw, Kriens, Malters, Meggen, Neuenkirch. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
La cità l'è circundada de bei montagn e dal Lagh dei Quater Cantun e la g'ha anca un center storegh sügestiv pogiaa in süi spond del fiüm Reuss.
La Kapellbrücke l'è el pont de legn püssee antigh de tüta l'Europa; l'è staa faa sü in del secul XIV secolo, e 'l so nom el vegn de la capela de St. Peter sitüada lì tacaa. Pressapoch a metaa del pont vegn sü la Wasserturm (Tor de l'acqua), una tor otagunal che l'è devegnüda 'l simbol de la citaa, L'è stada tirada impee inturen al 1300. El pont l'eva restaa dannegiaa de un incendi disastrus in del mes de agost del 1993, ma l'è staa recostrüii in 8 mes apena.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Informaziun climateghe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Lucerne in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Temperature and Precipitation Average Values-Table, 1961–1990 (Todèsch, French, Italian). Federal Office of Meteorology and Climatology MeteoSwiss. Recuveraa el 8 May 2009.
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lucerne - Wikivoyage
- City of Lucerne official website
- Lucerne Tourism
- LucerneGuide
- Lucerne in 3D with Google Earth
- Lucerne Festival
- website of the neighbourhood Basel-/Bernstrasse Luzern
- Lucerne photo gallery
- Media
- Radio Pilatus (Todesch)
- Radio 3fach (Todesch)
- Radio Central (Todesch)
- Neue Luzerner Zeitung: www.zisch.ch (Todesch) (local newspaper)
- Anzeiger Luzern (Todesch)
- Lucerne (municipality) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La giurisdicziun da la veglia Republica da las Trais Lias n’enconuscheva nagin dretg unifitgà. Mintga cumin giuditgava tenor atgnas leschas e tradiziuns. Tuttina existiva in muster fundamental da process e procedura. L’istoricher Adolf Collenberg dat in sguard a las tractativas avant dretgira, als derschaders, l’atgisà ed a la lavur dal boier. A tgi vegniva concedi tge tractament e pertge na faschev’ins ad ina dunna mai “l’onur” da tagliar giu il chau?
Il forum 2007-2008 Il process criminal en la Republica da las Trais Lias
La giurisdicziun da la veglia Republica da las Trais Lias n’enconuscheva nagin dretg unifitgà.


text:
30 onns Brass band da giuvenils dal Grischun
- Mesemna, 5.9.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 5.9.2018, 19:00, RTR
Questa stad ha l'emna da champ da la Brass band da giuvenils dal Grischun pudì festivar ses 30avel giubileum. Era per quella ediziun da giubileum èsi ina giada dapli reussì als organisaturs dorganisar per ils giuvens musicists duas furmaziuns da brass.
La b-band per ils entschaviders e la a-band per ils tals cun dapli experientscha musicala. Quai èn stadas las duas furmaziuns en las qualas quai ha gì num prender plaz al cumenzament d'ina emna intensiva cun bleras uras vid l'instrument. En accumpagnament da blers tips ed instrucziuns dal team da maina registers e dals dus dirigents èn ils giuvens lura sa preparads sin ils dus concerts che han gì lieu be paucs dis pli tard.
Ad in dals concerts è era RTR stà preschent per registrar il vast program ch'ils giuvens han preschentà al public. En l'Instrumentala dad oz emettain nus quest concert, uschia che vus pudais giudair ina bell'ura da concert ed ils giuvens participants pon anc ina giada laschar reviver lur regurdientschas.


text:
Butia
RTR ha registrà e produci ils ultims onns ina retscha da las pli bellas e remartgablas melodias e chanzuns, istorgias per uffants e documentaziuns multifaras. Tut ils products rumantschs èn da chattar en la BUTIA, il link avra en ina nova fanestra da la Lia Rumantscha.
Empustaziuns da DC's e DVD's
Gratulaziuns, Profils, Cuntrasts ubain il Minisguard: Tut las emissiuns che RTR ha emess chattais Vus adina sin nossa purschida digitala PLAY RTR.
Ultra da quai èsi er pussaivel d’empustar emissiuns tenor giavisch. Quai sin basa da nossas tariffas:
- Material digitalisà:
- CHF 30.– per files
- CHF 40.– per portatuns
- CHF 50.– per purtaders da maletgs
- Material betg anc digitalisà: pauschala da CHF 80.–
Gugent As infurmain en detagl: Per plaschair inditgar en il formular d’empustaziun il titel, il tema e la data da l’emissiun giavischada e nus As contactain pli spert pussaivel.


text:
A Lantsch pon biatletas e biatlets svizzers currer sin ina loipa da bunamain dus kilometers enturn l’arena da biatlon cun in stan da sajettar cun 30 schibas sin la distanza originala da 50 meters. Anc avant paucs onns stuevan Selina Gasparin u Serafin Wiestner vegnir a frida cun pauc. Wiestner trenava da sajettar tar el a Trin insanua a l’ur da loipa sin ina schiba fermada vid in clavà. Betg auter è Selina Gasparin anc sa preparada sin ils davos gieus olimpics a Sotschi il 2014 nua che la pioniera svizra da biatlon è la finala turnada a chasa cun ina medaglia d’argient.
Nus essan fitg leds che nus avain uschè bunas cundiziuns qua a chasa, quai n’han betg bleras naziuns. Uschia sperain nus sa chapescha che quai saja in plus.
Il mund da biatlon è sa midà dal tuttafatg en Svizra. Adina daplirs èn fascinads da questa cumbinaziun da passlung e sajettar e cumenzan uschia a far biatlon. E grazia a tals indrizs sco a Lantsch po la Svizra er concurrenzar cun las grondas naziuns da quest sport. Actualmain èn era a Lantsch las equipas naziunalas da la Germania e l’Austria vid il trenar. Proximamain suondan lura anc ils Franzos.
Pyeongchang 2018
La nova stagiun da biatlon cumenza la fin da november cun las emprimas cursas da la cuppa mundiala ad Östersund en Svezia. Il punct culminant suonda il favrer 2018 cun ils gieus olimpics a Pyeongchang en la Corea dal Sid.
RR Sportissimo 17:00


text:
Las investigaziuns cunter Kushner giajan da quai ora ch'el haja infurmaziuns relevantas. Las investigaziuns na muntian dentant betg che Kushner vegnia accusà d'esser in criminal u ch'el vegnia cità avant dretgira. I saja dentant n'er betg cler sche l'FBI haja gia contactà Kushner.
La Washington Post aveva gia l'emna passada rapportà ch'ina persuna che stettia datiers da Trump haja sveglià l'interess dals investigaders. Ussa scriva la gasetta ch'i s'interesseschian sur tut per intginas s'entupadas da Kushner cun l'ambassadur russ e cun in banchier da Moscau.
Um pussant davos las culissas
Jared Kushner è maridà cun Ivanka Trump, la figlia dal president. En la Chasa alva saja Kushner in um fitg pussant davos las culissas. El è tranter auter incumbensà cun il process da pasch en il Proxim Orient, las relaziuns cun la China, ina refurma dal dretg penal ed ina renovaziun da la regenza.
Svilup malempernaivel
Per Trump è quest svilup probablamain malempernaivel. Trump è il mument sin viadi en l'exteriur. El stat il mument davant ses emprim inscunter suprem dals G7. Ch'el pudess esser involvì cun la Russia engrevgescha gia dapi l'entschatta sia perioda d'uffizi.
Tenor resultats dad investigaziuns haja Moscau empruvà d'influenzar activamain las elecziuns a favur da Trump. En las investigaziuns dal FBI e quellas dal congress vai principalmain per la dumonda sch'i haja dà cunvegnas tranter commembers dal team d'elecziun da Trump e Moscau. Il ministeri da giustia ha l'emna passada mess en in investigader spezial che duai manar las investigaziuns dal FBI.
RR novitads 06:00


text:
PPS: Vegn vesida cleramain sco partida cun cumpetenza da coc en dumondas da migraziun. Era cumpetenta vegn ella resentida tar las dumondas davart l'Europa e la dischoccupaziun. Damain persuenter en dumondas da la sanadad publica e da l'ambient.
PLD: La pli auta valur da cumpetenza ha la PLD en dumondas da l'Europa; quai ensemen cun la PS. Era en tschels temas centrals è la PLD preschenta.
PCD: Il pli tgunsch vegn attestà cumpetenza a la PCD quai che pertutga il sectur da la sanadad publica. Preschenta è la PCD però era tar tschels temas; per part però mo marginal.
PBD: La PBD n'ha nagin profil cler pertutgant las cumpetenzas per schliar in problem. Limità cumpara la PBD tar las tematicas migraziun ed Europa. Tar tschels 3 dals 5 temas prioritars na cumpara ella betg.
PVL: Era a la PVL vegn attestà paucas cumpetenzas per schliar ils problems. Limità en dumondas per l'ambient, e mo a l'ur tar las dumondas da l'Europa.
PES: A la PES vegn attribuì clera cumpetenza en las dumondas da l'ambient e davart l'energia. Ultra da quai limitadamain era tar dumondas da la migraziun, davart l'Europa e la dischoccupaziun.
PS: La cumpetenza da coc da la PS vegn vesì tar la dischoccupaziun - e limitadamain tar la sanadad publica. Ella cumpara però dappertut cun potenzial da schliar - ed è uschia la partida cun il profil il pli lartg.


text:
Il film nov beneventa ils aspectaturs numnadamain cun il texts «Bainvegni en la citad la pli trida da la Svizra». Il film da reclama da Grenchen è era uschiglio auters che tut tschels ch'ins ha gia vesì sin las paginas d'internet da citads e regiuns. Mo schon la musica. Naginas melodias atmosfericas – mabain Rock and Roll.
Idea spontana
L'idea saja vegnida da duas persunas creativas indigenas che hajan vulì midar in pau il maletg antiquà che Grenchen ha tar blers, di la responsabla per la reclama da la citad, Karin Heimann. Els hajan elavurà in concept che pigliava si tut quels clischés ch'existan davart la citad da Grenchen e giugava cun quels.
Clischés sco quels che la citad n’haja nagin scharm, ch'i na giria nagut e ch’ins na possia betg far la massa, che la citad saja in desert cultural ed insumma ord il mund. Tut quai scrit en gronds bustabs, davostiers mussa il film dentant gist il cuntrari.
«I ha duvrà curaschi»
Avant in onn hajan els dà glisch verda per la realisaziun ed avant paucas emnas saja stada l’emprima visiun. «Cura che jau hai vis il film per la prima giada ha el ma plaschì fitg bain.
Sumeglianta saja era stada la reacziun dal president da la citad. Ensemen hajan els dentant decidì da publitgar il film. «Ins sto era ina giada avair curaschi. Gist sch’i dat uschè blers clischés e pregiudizis. Prender si quai e transfurmar quai en ina istorgia positiva.»
Reacziuns fitg positivas
E las emprimas reacziuns ch'els hajan survegnì da la populaziun confermian ad ella che quai saja stà la dretga decisiun. Ella haja era il sentiment ch’il film discurri a blers avdants da Grenchen ord il cor.
In bun resun ha il film da reclama freh era chattà tar las numerusas interpresas da la citad. Qua hajan els survegnì bleras dumondas sch’ellas possian duvrar quai per exempel per recrutar novs lavurers. «In'interpresa ha scrit ch’ella prendia il film ad ina exposiziun en l’exteriur. In’autra vul metter il film sin l’atgna pagina internet.» Ella saja tut surprendida da las numerusas reacziuns.
Success sur ils cunfins
Entant chatta il film era ordaifer ils da Grenchen derasaziun. Sin ils chanals da Facebook e Youtube è el gia vegnì guardà e partì passa 30'000 giadas. Reacziuns hajan els perfin survegnì da la Finlanda, di Karin Heimann. «Ina persuna ponderescha perfin da vegnir ina giada a Grenchen en vacanzas.»
RR actualitad 12:00


text:
La manevra cun il titel «Vigilant Ace» duai preparar ils dus pajais per in'acziun. Gia il november dal 2016 avevan radund 16'000 schuldads e 200 aviuns fatg part als exercizis militars annuals. Per la Corea dal Nord è l'acziun militara ina provocaziun. La Corea dal Nord aveva avant tschintg dis sajettà in'ulteriura rachetta intercontinentala. Silsuenter ha il reschim proclamà, ch'els possian uss cuntanscher l'entir territori dals Stadis Unids da l'America.
Ils Stadis Unids «batlegian per ina guerra atomara», ha ditg il ministeri da l'exteriur da la Corea dal Nord. Il pajais fa er regularmain la reproscha ch'ils Stadis Unids preparian cun lur manevras militaras ensemen cun la Corea dal Sid in'attatga sin la Corea dal Nord. Quai negheschan dentant tuts dus pajais.
RR novitads 06:00


text:
L sistem tarifer vëij danora alesiramënc per viages metui adum da deplù trates. Perchël iel de bujën per l calcul dl cost de n viac raté for duta la trates fates cun n abonamënt te n dì.
L calcul definitif possa perchël mé unì fat canche i dac de duc i mesuns che tol pert a al sistem tarifer ie a despusizion. Per schivé aspitanzes longes y "bujes" tl saldo despunibl sun l cont virtuel, sciche nce l tré ju de somes de truep dis dutes te n iede, vëniel fat na sciazeda de cosć per la "ultima cunvalidazions". Pervia che l ie na sciazeda possa chësta zifra se defrenzië dal priesc reél. Perchël vëniel fat do l calcul definitif, sce l ie de bujën, n avaliamënt.


text:
Ses cuntracandidat Hannes Parpan ha survegnì 435 vuschs. Vitiers ha il suveran elegì la suprastanza communala per la perioda d'uffizi 2016 fin il 2018. Da nov en suprastanza èn elegids Dominik Schäfer e Sascha Ginesta e reelegids èn Elisabeth Sigron-Cantieni ed Armin Margreth.
Per la medema perioda d'uffizi ha la populaziun elegì ils commembers dal cussegl da vischnanca, il cussegl da scola, sco era dus commembers da la cumissiun da revisiun. Il terz commember vegn elegì en in segund scrutini il settember.
RR novitads 15:00


text:
Sem dree a cercar dei nœve parolle de jontar a’l noster dizionari!
Per una lista plussee granda anca de dizionari de carta: Wikipedia
A g’è domà un quai dizionari lombard soradialetal online:
- El noster dizionari online (al sarà prest in linia)
- Vun scrivud in Scriver Lombard;
- L’alter senza nissuna ortografia specifega (Glosbe).
I alter inn dizionari particolar per ogni dialet:
Bergamasc
- Vocabolari Bergamasc – Italian (Stefano Zappettini)
- Vocabolari del Ducad de Piaza Pontida (Italian-Bergamasc / Bergamasc-Italian)
- Vocabolari dei Dialets Bergamasc Antic e Modern (Antonio Tiraboschi)
Bressan
- Vocabolari Bressan – Italian (Vol. 1) / Vocabolari Bressan – Italian (Vol. 2) (Giovanni Battista Melchiori)
Comasc
- Vocabolari dei dialets de la citaa e diocesi de Com (Pietro Monti)
Cremones
- Vocabolari Cremones – Italian (Angelo Peri)
Milanes
- Dizionari Milanes – Italian (Cletto Arrighi)
- Vocabolari Milanes – Italian (Francesco Cherubini)
- Dizionari Italian Milanes (CabaretMilano2000)
Paves
- Vocabolari Paves – Italian (Carlo Gambini)
- Dizionari Paves – Italian (Rodolfo Manfredi)


text:
CHËSTA É NOSTA DITA
Lignan é por nos trö deplü co ma n material da costruziun. Le lëgn é la vita, la pasciun, la musa y l’ispiraziun de vignun che fej pert dl „ZP-team“, belanfat sc’ara se trata de fá sö na ciasa nöia de lëgn, de fá na tramadöra de n tët y lapró i laurs da tlomper o de ressané costruziuns de lëgn do la tradiziun südtiroleja. Por nos é vigni proiet n’ocajiun por tigní alalt chësc material da costruziun sterch, de na belëza straordinara y da na gran varieté.
„I á metü sö la dita ZP por la pasciun ch’i á dagnora albü da fá de vigni sort de laurs de lëgn. Y döta chësta pasciun metunse ince ite sciöche scuadra, da realisé Osc proiet!“
CIODÍ MESSESSES PA TÓ NOS?
Cliënc contënc y sodesfac! Chësc é nosc travert. Por rové a chësc realisunse Osc proiet de costruziun ti tëmps fac fora, cun profescionalité, na garanzia di prisc y dantadöt sciöche Os s’al imaginëis! ZP é na scuadra de 19 profescionisc jogn, competënc y dinamics, che laora adöm por realisé Osc proiet.
200 PROIEC
Passa 200 proiec realisá – dala ciasa privata al Hotel da 4*s, che ó ince dí 200 cliënc contënc che baia por nos.
SORVISC COMPLET
Dal’analisa dl proiet cun na planificaziun 3D cina la realisaziun söl post ciafa nüsc cliënc n sorvisc complet döt te n iade.
SCUADRA STERSCIA
ZP é na scuadra esperta y dinamica, che realisëia döt por Os: dala proietaziun ai laurs da tlomper.
Know-how
Nosta aziënda cualificada adotëia les tecniches de laur y les mascins plü modernes y i se tignun tresfora ajorná sön les ultimes novités.
CO SE ABINÉ
Por nüsc cliënc sunse tres chiló! Tres! Te döt le tëmp ch’al ó ester por realisé Osc proiet, podëise contaté Gabriel te vigni momënt.
ANTER LE TERMIN FAT FORA
Tëmp é scioldi, dantadöt sön n cantier! Tigní ite le termin fat fora é por nos na chestiun fondamentala.
GARANZIA DE PRISC
Sön nosta oferta podëise se lascé! Y chësc é veramënter insciö. Nosta oferta = Osc investimënt!
CLIËNC CONTËNC
Nosc travert é saurí da splighé: laurs fac a regola d’ert = cliënc contënc y sodesfac!


text:
En cumparegliaziun cun la media dals davos tschintg onns è l'enviern actual in bun enviern per ils territoris da skis svizzers: Tenor las pendicularas svizras munta il plus a 5,7%. Ins possia dentant betg emblidar, ch'ils davos trais onns sajan stads difficils per las pendicularas svizras.
Trais giadas dapli entradas en il Tessin
Pudì profitar han tut las regiuns, il pli fitg dentant il Tessin cun in plus da 302% e las Alps dal Vad/ Friburg cun in augment da 48%. La raschun che exact questas regiuns hajan profità uschè fitg saja quella, ch'ils territoris da skis en las regiuns sajan bass ed ellas hajan perquai patì pli fitg da la mancanza da naiv ils davos trais onns. Il Grischun ha registrà in plus dad 8,6%.
Prognosa positiva
Las prognosas per la segunda mesadad da la stagiun èn optimisticas. Quai cunzunt en vista a las vacanzas da sport. Pervia da las navaglias sajan las cundiziuns grondiusas sin las pistas.
RR novitads 15:00


text:
Secol
On secol l'è on period de temp che 'l corespond a cent agn de fila.
In d'on secol a gh'è des desenni e vint luster. Des secoi fann su 'n millenni.
In del lenguagg religios cristian el pò vess doperaa anca per indicà el mond laich e mondan ("secolar"): quell secol chì l'è in oposizion al secol che 'l vegnarà, cioè quell despoeu el Giudizzi Universal e la fin del mond.
La parolla secol l'è on prestit colt ciappaa del latin saeculum per mezz de l'italian "secolo". La parolla l'esista in tutt i lengov romanz (frances siècle, spagnoeu siglo, aragones sieglo, catalan segle, ocitan sègle, portoghes século, romen secol, sicilian sèculu)


text:
Informaziuns procedura proprietaris da habitaziuns
Muort la gronda lavur administrativa per tschaffar las datas da basa ei l’entschatta dalla procedura da retscherca s’entardada. Naven dalla perioda 2016 duessen ils quens mintgamai vegnir tarmess el decuors dil mars. La procedura da retscherca vegn pia fatga mintgamai l'entschatta digl onn. La taxa da hosps vegn duvrada per finanziar ils indrezs turistics ed occurrenzas turisticas, ch'ein vegni fatgs pil hosp e san per gronda part vegnir duvrai dad el. Las entradas ord la taxa turistica ein d’impunder per expensas che schain per gronda part egl interess dall’economia turistica.
La taxa da hosps vegn calculada dalla surfatscha da habitar netta. La taxa turistica consista d’ina taxa da basa da CHF 250.00 ed ina taxa tenor la surfatscha da habitar netta. Quei independentamein dil cuoz dalla locaziun. La surfatscha da habitar netta ei vegnida eruida sin fundament dils documents tier igl uffeci da schazetg dil Grischun. Las taxas vegnan mintgamai tschentadas a quen al proprietari.
Posseda ina persuna naturala ni giuridica plirs schischoms sin territori dalla vischnaunca da Lumnezia ed affittescha quels, vegn tschentada a quen la taxa da basa da CHF 250.00 mo inagada. Midadas san vegnir annunziadas egl avegnir sur la pagina d‘internet dalla vischnaunca Lumnezia cul formular online correspondent. L’emprema retscherca succeda diltuttafatg via posta.
Tgi che affittescha albierts, ch'ein suttamess all'obligaziun da pagar taxas, cuntinuadamein duront minimalmein 120 dis per onn calendar a persunas ch’ein buca suttamessas all’obligaziun da pagar taxas da hosps, sa far mintg’onn la damonda per la restituziun proporziunala dallas taxas tschentadas a quen per il cuoz da talas affittaziuns cun inoltrar ils mussaments correspondents en scret.
In’eventuala correctura dalla surfatscha da habitar netta sto vegnir argumentada e pretendida cun aschuntar il plan corrispundent tier l’administraziun communala Lumnezia. Per objects cun ina surfatscha da habitar netta da varga 150 m2 vegn la cumpart, che survarga ils 150 m2, buca risguardada. El cass da cumproprietad vegnan las taxas calculadas tenor la part dalla cumproprietad (surfatscha da habitar netta vegn calculada proporziunalmein). Per eruir la surfatscha da habitar netta ei la vischnaunca Lumnezia responsabla ella procedura da retscherca. La relevaziun dalla surfatscha da habitar netta ei succedida tenor las directivas digl uffeci da schazetg cantunal.
Survesta obligaziun da pagar (TH: taxa da hosps / TT: taxa turistica)
Agen diever
Hosps (indemnisau)
Enconuschents (indemnisau)
Affittaziun (senza dimora)
Affittaziun (cun dimora)
Proprietari cun domicil
en vischnaunca
negina taxa
TH / TT / taxa da basa
TH / TT / taxa da basa
TH / TT / taxa da basa
negina taxa
Proprietari cun domicil
ordeifer vischnaunca
TH
TH / TT / taxa da basa
TH / TT / taxa da basa
TH / TT / taxa da basa
negina taxa
Post d'incasso
Uffeci communal Lumnezia
Partiziun finanzas/persunal
Palius 32D
Caum postal 54
7144 Vella
+41 (0)81 920 60 13
infolumneziach


text:
NAIRS – «Da la sumbriva illa glüm»
- Sonda, 27.8.2016, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 27.8.2016, 11:03, RTR
Il center per art contemporan NAIRS a Scuol inscenescha la fin d'emna dals 26 enfin ils 28 d'avust sia reavertura. E quai cun l'exposiziun «SPOT ON 1 – Da la sumbriva illa glüm», cun artistAs da tut il mund, concerts da tut ils geners, prominenza e cun in di dals ateliers averts.
A chaschun da la reavertura fa il Radio Rumantsch visita a NAIRS, inscuntra il directur e manader artistic Christof Rösch, la suprastanta da la Fundaziun NAIRS Urezza Famos ed artistAs che vivan e lavuran en il rom dad in stipendi a Nairs.
Il dachasa da NAIRS è l'anteriura chasa per far bogns dal Hotel Scuol Palace che sa chatta a l'ur da Scuol, gist dasper l'En. Gia la fin dals onns otganta dal 20avel tschientaner han entschet las activitads culturalas a Nairs. Dapi l'onn 2005 datti la Fundaziun NAIRS che sa descriva oz sco sintesa da halla d'art, center cultural e da chasa per artistAs da la Svizra e da tut il mund.
En la segunda part dal Magazin da cultura preschenta Clà Riatsch la poesia dal mais. Questa giada è quai la poesia «Nibels» dad Arnold Spescha.
Redacziun: Rafael Müller
Contribuziuns
-
Visita a NAIRS - reportascha
-
Exposiziun «SPOT ON 1 - Da la sumbriva illa glüm»
-
Ils tips da cultura
-
Il tip persunal - Heidi en «viceversa literatur 10»
-
La vusch dal poet, Arnold Spescha, ils nivels


text:
Uras da midar quai, u betg? Trais reporters da RTR fan in viadi tras la Svizra, da Son Gagl a Turitg, Locarno, Losanna ed a Berna. La finamira è, che la Svizra daventia pli rumantscha e che la Rumantschia survegnia dapli amis en las autras regiuns linguisticas. Ma tge far per cuntanscher quai?
Nus avain planisà in'emna cun differentas acziuns surprendentas. Tranter auter en ina butia da victualias, sin la punt a Lucerna u en in restaurant ad Ascona. Mirveglius? Dapli a partir dals 7 d'october sin tut ils chanals dad RTR.
RR actualitad 11:00


text:
Quai saja surtut d'attribuir al fatg ch’ils cussegls d’administraziun hajan decis in curs da stgomi fix dad 1 franc e 20 per 1 euro, scrivan las duas societads en lur rapports da fatschenta, sco il Bündner Tagblatt annunzia. Quest'acziun haja procurà sur ils cunfins ora per in grond eco. Tuttina sajan las emprimas entradas sa reducidas per pli pauc che 10%.
Cifras nairas grazia a respargns
Omaduas societads preschentan cifras nairas per l'onn da fatschenta 2014/15. Las pendicularas Piz Mundaun SA ha cuntanschì in cashflow da var 1,7 milliuns francs, quai cun sbassar las expensas da manaschi per bunamain 8%. Las pendicularas da Sursaissa han schizunt nudà in cashflow da record cun passa 2,6 milliuns francs. D’ina vart ha Sursaissa nudà in minus da 4 pertschient tar la svieuta, da l’autra vart èn las expensas vegnidas reducidas per passa 8%.
RR Novitads 06:00


text:
Directory
La directory a l'è la struttura doperada del file system per organizzà i file e che la gh'ha dent di riferiment in su la localizzazion di file o di alter directory.
In di filesystem gerarchich i directory se pòden contegnì vuna dent de 'n altra: la directory che l'è dent nissuna directory a l'è ciamada root (radis).
Anca se informaticament falaa, a l'è despess ciamada "cartella", per on "paradigma de la scrivania" doperaa in di agn '80, comé tentativ de fà el computer pussee fazil per la gent.


text:
Grazia fichun a tuot nossas cliaintas e cliaints per vos sutegn dürant la stagiun passada e giavüschain a tuots üna buna posa d’inviern.
Fin bainbod pro las prümas fluors…
Il üert da Cruschada es uossa plain fluors! Cilgia prepara eir adüna darcheu jent ün püschel cun quellas per nos cliaints d’abos. Minchatant tils metta’la eir per vender aint illa chaista.
Pel mumaint faina güst ün pa renovaziuns cun nossa pagina d’internet. Nus s-chüsain scha quai ha impedi da verer nossa pagina dürant ün pêr dis. Uossa stess quai esser darcheu in uorden. Scha vus vais amo problems da visualisar o chattar alch sülla pagina füssna fich cuntaintas scha vus ans pudessat signalisar quai. Grazia fich pell’incletta!


text:
Gudagnà ha la Frantscha cun be trais puncts da chastì, avant ils Stadis Unids e la Germania.
Cun otg puncts da chasti è il team da la Svizra partì en la segunda runda. Ina memia gronda differenza: Janika Sprunger, Romain Duguet, Martin Fuchs e Steve Guerdat n’han betg pudì cumpensar il retard ed èn daventads 6avls a Rio.
Tut ils quatter chavalchaders svizzers èn sa qualifitgads per il final da la concurrenza singula. Partir dastgan dentant mo trais. Uss sto il schef d'equipa decider, tgi che po ir a la partenza.
RR novitads 18:00


text:
Grazia a la victoria da 2 ad 1 cunter Ingoldstadt han ils Bavarais segirà il titel gia avant ch'il campiunadi è a fin, e - nota bene - la quarta giada en roda.
Tantas giadas sco Bayern München n'è nagin auter club da ballape tudestg stà campiun fin ussa.
Sulettamain tranter la segunda e la tschintgavla runda n'è l'equipa betg stada a la testa da la tabella. Suenter 33 partidas ves'i dentant or sco suonda: 27 victorias, 4 paris e 2 terradas. La relaziun da gols è tar 77:16. Sulettamain il club da Borussia Dortmund ha pudì tegnair il tempo da Bayern München. Pervi da Borussia Dortmund han ils Bavarais stuì spetgar enfin la segund davosa runda per gudagnar il titel.
RR novitads 20:00


text:
Quai è il meglier resultad ch'in schef da partida da la SPD ha survegnì dapi la fin da la segunda guerra mundiala. Là aveva Kurt Schumacher survegnì 99, 71%, l'onn 1948. Angela Merkel è vegnida elegida il december cun 89,5% sco scheffa da la CDU. Schulz succeda a Siegmar Gabriel. Il di da partida da la SPD ha ultra da quai nominà Schulz sco candidat uffizial per il post dal chancelier tudestg.
Ja crai che quest resultat è il cumenzament per conquistar l'uffizi da chanzelier.
Giustia, respect e dignitad
Schulz vul conquistar l'uffizi da chanzelier cun ils motivs principals giustia, respect e dignitad. En ses pled ha el empermess als delegads dapli giustia tar pajas, furmaziun senza taxas davent da la canorta enfin tar il studi, dentant er in agir strict cunter criminalitad quotidiana.
RR novitads 16:00


text:
La pauschalisaziun da las taxas da giasts porta dapli daners en cassa a Sedrun Mustér turissem. Daners ch’èn vegnids duvrads per augmentar la purschida da la carta da giasts. Cun la charta è tranter auter il diever da la viafier tranter Mustér e l’Alpsu e las pendicularas Mustér e Tgom stads gratuit. Tenor il directur da Sedrun Mustér Turissem, Hans-Kaspar Schwarzenbach hajan questas purschidas procurà per buns resuns dals giasts. Quai conferma era in pitschna retschertga tar purschiders d’alloschis. Ils giasts sajan per part schizunt stads surstads da la vasta purschida gratuita ch’i dat en la destinaziun da Sedrun Mustér.
Stads pli ditg che planisà
Sche la purschida da la carta da giasts ha carmalà dapli giasts en la regiun na possian ins betg dir, declera Hans-Kaspar Schwarzenbach. Renata Gadola dal campadi Fontanivas ha dentant per exempel pudì constatar ina ni l’autra prolungaziun dal segiurn sin ses campadi. «Nus havein gì inqualin che vulevan star mo in ni dus dis e cura ch’igl han vis la purschida da la carta èn els sa decidì star intgins dis pli ditg sin il campadi» ha Renata Gadola ditg.
Dapli lavur
Main cuntent cun la carta da giasts èn ils purschiders d’alloschis. Quai dentant betg pervi da las prestaziun includidas en questa carta, mabain pervi dal sistem. Da nov dovra mintga giast ina carta da giasts. La raschun persuenter è che la carta da giasts vala era sco bigliet che sto vegnir controllà. Ussa ston ins avair il num da mintga singul giast che pli vegl che 6 onns e far per quel ina charta, declera Renata Gadola. Tar nus che avain fitg blera glieud ch’arriva aifer in di munta quai ina grond surpli da lavur. Il campadi ha emplenì ora var 2700 cartas da giasts durant la stagiun da stad. Dapliras han sulet ils biros da turissem emplenì ora. «Nus vulain ch’ils giasts vegnan tar nus e sperain entras quai ch’els vegnan puspè e lur prendain nus in e scadin sin nus quest surpli da lavur». Cun questa opiniun è Renata Gadola betg suletta en la destinaziun da turissem Sedrun Mustér.
Cuntinuaziun è indispensabla
La purschidas da la carta da giasts da questa stad duai vegnir mantegnida vinavant. I saja mortal per in talas purschidas inclusivas, sche questas sa midan mintga onn, di Hans-Kaspar Schwarzenbach.


text:
Las duas partidas da la regenza vegnan dentant a pudair cuntinuar cun lur coaliziun malgrà che las partidas da l'opposiziun han pudì far bain terren. Pers 4,8% ha la partida da la regenza dad Adrian Hasler FBP. Cun bun 35,2% resta la FBP la forza politica la pli ferma, suandada da la partida da coaliziun Vaterländische Union che vegn sin 33,7% ed ha pudì s'augmentar per 0,2%.
Las partidas da l'opposiziun DU sco era FL èn perdapi quatter onns en il parlament. La DU ha cuntanschì 18,4% da las vuschs, 3,1% dapli che l'onn 2013. La FL ha survegnì 12,6% quai è in plus da 1,5%.
La coaliziun da la FBP e da la VU vegn manada vinavant. Discurs per talas cunvegnas da coaliziun vegnan manadas en il Principadi per regla l'emna suenter las elecziuns.
RR novitads 19:00


text:
En spezial en l'emprima mesadad ha YB dominà e gì pliras bunas pussaivladads. Suenter 16 minutas ha Nsame gì discletg cu el ha tutgà la pitga. En la segunda mesadad ha Sulejmani medemamain tutgà la pitga cun in culp liber indirect.
Perquai che Partizan Belgrad ha gudagnà cunter Skenderbeu cun 2:0 è YB ussa sin posiziun trais en la tabella da la gruppa B. Kiew perencunter è già segir en la fasa da KO.
Er Lugano perda
En la gruppa G, la gruppa da Lugano, è il club tessinais er crudà giu sin posiziun trais en la tabella, davos Pilsen. Avant duas emnas ha l'equipa da Pierluigi Tami anc gudagnà a chasa cunter Viktoria Pilsen cun 3:2. Ordaifer ha Lugano fatg memia blers sbagls e la finala pers cleramain cun 1:4.
RR novitads 21:00


text:
Glaruna aveva bloccà il project avant trais onns cunquai che quatter da las sis rodas da vent planisadas vegnissan sin territori glarunais. Sin quai aveva la BKW sa retratg dal project la fin dal 2015.
Uss saja il chantun Glaruna londervi da surlavurar il plan directiv rapporta il Schurnal regiunal da radio SRF. Quel aveva numnadamain scumandà da fabritgar las rodas da vent sin la cresta dal Vorab. Tar l'Arena Alva e la Flem Electric SA sveglia quai novas speranzas. Ins saja en contact cun Glaruna ha Martin Maron, directur da Flem Electric confermà.
Nov partenari
En pli sajan ins en contact cun in nov partenari, ha Maron ditg. Dapli na veglia el anc betg tradir, ins saja anc en contractivas.
Il parc da vent sin il Vorab prevesa sis rodas da vent che producissan electricitad per 3'000 chasadas. Il project custass radund 20 milliuns francs e sustegness ils plans da l'Arena Alva d'avair in provediment d'electricitad uschè autarc sco pussaivel.
RR actualitad 12:00


text:
Cruàta
La cruàta (it. cravatta) l'è 'n acesóri elegànt dal vestimèint 'd chi òm chè in dl Osidèint, a fórma 'd banda lunga e sutìla, che dintór'n al côl, la pasa sòt' al gulèt dla camìśa e dòp dal só nōd laburê, la va śò cuacènd i ptòun dla camìśa infìn a 'rivèr a l'altèsa dla sintùra.
La lunghèsa dal cruàti l'è quèśi sàimper ed 150 cm, mo se 'l òm 'l è dimòndi élt, o 'l vōl arvujèr al nōd piò e piò vòlti (cunsùm in dla lunghèsa ed la stòfa), a pól ès'r-egh biśògn ed na cruàta piò lunga, c'ma 'd 165 cm. El varietê di disègn o di culōr edla stòfa i pōl'n ès'r infinìdi, mo i disègn 'l è méj ch' i sìen cichîṅ, tgnû còunt edl'àrea cichìna purtèda vìa da la cruàta.
Al nōd normêl ch'a s fà in dal cruàti 'l è a 4 gîr, mo vlènd a s pōl fèr-egh'n anca 6, 7, 8 o 9 gîr (s'a s egh vōl dèr 'n aspêt stravagànt).
La manéra dal nōd a 4 gîr
D'in dû a deśvìn al só nòm
Na spéci tradisiunèla 'd cruàta l'era druèda da soquànt suldê cruêt (hrvat) chi cumbatìven in dl eśèrcit francéś sòt'a Luì XIII in dal diciasetéśum sècol. Al gùst p'r al druamèint ed cla cruàta chè al rivarà infìn al rè Luì XIV, al rè Sōl e 'l nòm, da sièrpa cruàta a dìr di cruêt, al dvintarà sōl cruàta.
Ligàm a fōra
- (IT) D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it


text:
Al furmèint al pasêva in un ventiladōr che l'al separêva dal lòch, pó i grân a gnîven fōra da un lê (còl ed frûnt al lê in dó gh'ēra al cavajòun) e caschêven in un recipiĵnt ed fèr, al minòun, ch' al tgnîva quarânta chîlo ed furmèint e l'ēra l'amşûra p'r al câlcol ed la produsiòun o al gnîva més int i sâch diretamèint.
Al lòch al gnîva fōra da cl'êtra pêrt.
La sîra préma 'd la batdûra i bō ēren andê a tōr la mâchina da bâter int la cà dal şvinşânt ch' l'îva finî ed bâter e la mâchina a vâpōr dal camèin êlt dimòndi, che, in puşisiòun 'd arpûns, al gnîva pighê insém a la caldēra.
Al dòni îven preparê i sâch 'd urtîga o 'd cânva per mètregh dèinter al furmèint, masê e més in cûnsa galèini e cunîn p'r al grôs dişnêr dal dé dôp. Ch' j òm îven pulî bèin l'êra, piantê int al pôst adât al drét dal pajêr nōv, traspurtê insém a i câr i cōv pió luntân per pasêri edmèj a la mâchina da bâter, insòma a s'é serchê ed preparêr al dmèj al lavōr da dé dôp.
Arîva al dé impurtânt: fîn dal prémi ōri dal dé, a la lûş ed l'inciarîda, al machinésta e al fughésta, a cumîncen al lavōr atâch a la mâchina da bâter e atâch a la mâchin a vapōr. Asvèin a còsta àn preparê al carbòun, la lègna e l'âcva p'r al só funsionamèint.
Per chi à vést chi tèimp an s'é mia scurdê al machinésta: l'ēra tót e-spôrch, nîgher ed carbòun e pió l'ēra nîgher pió l'ēra impurtânt a j ôc ed tót specialmèint di ragâs.
A vînen sgnê i pôst ed lavōr : chi al pajêr, chi a l'imbòch dal batdōr (al pajarōl), chi a rastlêr al lòch, chi a vudêr al minòun ( l'amzûra dal furmèint batû), chî a purtêr i sâch int al granêr o insém a l'êra se al furmèint an n'ēra mia sèch dal tót.
Al persòuni pió impurtânt ēren però al pajarōl, còl che, da insém, al dêva pâja, oséia l'infilêva i manē, al batidōr ed la mâchina e l'ēra pó còl ch' al dêva l'andamèint al lavōr, al fughésta e la persòuna ed fidócia dal fatōr o dal padròun dal sît ch' al controlêva la quantitê dal furmèint prodòta e, s'l'ēra necesâri, al pruvedîva a fêr al pêrti dal padròun e dal cuntadèin.
A gh'ēren pó j incarichê a fêr la scôrta a la mâchina da bâter e al dòni incarichêdi a purtêr da bèver, per cavêr la sèi a chi lavurêva.
Dôp che al fughésta, ch'l' îva bèle piê al fōgh sòta la caldēra e al vdîva che la presiòun l'ēra rivêda al livèl ch'la duvîva èser, a fêva al só ingrès al machinésta che, cme al capitân insém al pûnt ed cmând ed 'na nēva, al dêva j ōrdin a dréta e a mansèina.
Da la mâchina a vapōr a partîva un s'céfel e tót al sistēma as metîva in muvimèint, alōra a cumincêva l'armōr dal supiêr dal mutōr a vapōr e l'arbòmb ed la mâchina da bâter e, dop un pô, a cumincêva alvêres só la pōlvra. Tó as dân da fêr: chi cór da 'na pêrt chi da cl'êtra, chi cun al furcòun al cumîncia a şlunghêr i cōv al pajarōl, chi al spèta ch' a riva zò la pâja, chi al lòch... insòma l'êra tót un muvimèint e i ragâs? i ragâs mucê tót da 'na pêrt, cme di pulşèin sòta l'âcva, cun j ôc şbaldê a la bòca avêrta e sèinsa dîr gnînt a guardêven tóta cla cunfuşiòun.
La batdûra la và avânti acsé, cun 'na fermêda a mezdé p'r al dişnêr, per pó turnêr a partîr al prémi ōri dal dopmezdé fîn a la sîra.
Al dé dōp, andêdi via al mâchini, pulî l'êra dal rósch armêş, fât al pajêr, sistemê al furmèin batû int al granêr la véta int la faméja dal cuntadèin la tōrna ciapêr l'andamèint ed préma, al cuntadèin al pèinsa bèle quand al dēv rêr e semnêr cun la sperânsa 'd un bòun recôlt per l'ân dôp.
Int al " Manualetto scientifico" dal dutōr Carlo Anfosso per la sèsta elementêra, cun nôti 'd agrâria secònd i prugrâma dal gvêren dal decrēt dal rè 1905, èdit da Paravia int al luntân 1907, as lēş:
“Le trebbiatrici a vapore sono ormai accettate da tutti i coltivatori. I covoni passano fra una ruota munita di sporgenze e di denti che fa da 600 a 1200 giri al minuto, detta battitore, ed una superficie concava irta di punte tra i cui intervalli passano i denti del battitore, detto controbattitore. Alla macchina sono uniti apparecchi secondari come: 1° ventilatori per soffiare via la lolla; 2° vagli meccanici; 3° un montapaglia che solleva la paglia sul pagliaio. Le trebbiatrici a vapore costano assai e quindi vengono esercitate da speciali industriali o da cooperative.”
Al " Prontuario dell’agricoltore" dal 1936 al dîş che a bâter a pè ed cavâl égh vōlen 130 ōri cîrca ed cavâl e 400 'd òm per 100 etôleter (oséia 80 quntê circa ed furmèint), mèinter l'istès quantitatîv al vîn lavurê cun la batdûra mecânica, int 'na giurnêda ed lavōr da un machinésta, un fughésta, 2 pajarōl e 12 operâri.
Cun al pasêr dal tèimp i lavōr a câmbien, arîven i mutōr a scòpi, mēno periculōş e mēno cumplichê, a dû tèimp che vân a ôli pèiş în i famōş Landèin a tèsta chêlda. Chi mutōr ché în stê fât a Fabrich int al 1910 int la: "Fabbrica di Attrezzi Agricoli ed Enologici" fundêda da Giovanni Landini (1859 - 1924).
Int al 1924 al prém mutōr a tèsta chêlda al vîn muntê insém al tratōr 25/30 HP cun di bòun rişultêt, difâti la mâchina l'as fà cgnòser cme rubósta e sicûra.
Int al 1932 va in produsiòun al mudèl 40HP fât p'r al grôsi aşièndi che, cme al 25/30HP, al gh'à un arfredamèint dal mutōr cun la şvapurasiòun ed l'âcva.
Int al 1934 a và in produsiòun al "Superlandini" al tratōr nōv al gh'à un grôs sucès comercêl, cun 48 cavâj l'é al pió putèint tratōr ed l'època e acsé l'armâgn fîn al prém peréiod dôp la guèra.
Int j ân trèinta dal XX sècol la Landèin la dvèinta la principêla fâbrica ed tratōr agrécol italiâna, davânti a la FIAT.
J ónich a fêr di mudê cun l'istèsa potèinsa di Landèin o un pô pió potèint în j americân, mó al mâchini americâni în pió pèişi, mia tânt sicûri e, in pió, a s' é şmursêven despès. Cunsidrêda ânca la cumplicasiòun 'd inviêr un mutōr a tèsta chêlda, da tót a gnîva preferî i tratōr Landèin.
Int al 1935 un tratōr ed 40 cavâj cîrca, ed produsiòun italiâna, al gnîva 30 méla frânch 'd alōra, mèinter per 'na mâchina da bâter italiâna a pâja lònga cun un batidōr 'd um mēter égh vrîven 20 méla frânch
Dôp la fîn ed la secònda Guèra Mundiêla al mâchini agrécoli as moltéplichen, arîven al mâchini da şghêr che tâjén al furmèint e al pôgen in tèra bèle lighê in cōv, pó arîven al mietitrèbia che mēden e şgranen al furmèint e as lêsen a drē in sâch pîn lighê e 'na fîla ed pâja ch' la duvîva èser tôta só. A còsti a gh'é pó stê gancê 'na mâchina ch' la strichêva la pâja e pó la lasêva caschêr per tèra in bâli quadrêdi dûri e lighêdi cun al fîl 'd fèr.
Pió têrdi arîven al modêrni mietitrèbia che int 'na pasêda sōl a mēden 'na strésia e quâter mēter e pió e bâten al furmèint e al pûnsen in un casòun intêren prûnt per èser pó insachê opór spidî, cun di câmion, al sîlos o a schêr.
La pâja la vîn pó strichêda in bâli rotòndi (ciamêdi in italiân "rotoballe") da mâchini fâti apôsta: al j imbaladōri (ciamêdi in italiân "rotopresse") che pó i lasên caschêr per tèra.
Cal mâchini ché 'gh la chêven a tajêr e bâter quantitê impresiunânt ed furmèint al dé e în preparêdi a lavurêr ânch ed nôt.
Acsé incō dō o trèi persòuni cun di mèz mecânich adât a 'gh la chêven a fêr in pôch tèimp, cun mēno fadîga e pió sicurèsa, còl che 'na vôlta tânt òm a fêven in stmâni ed lavōr dûr.
Al mâchini arîven diretamèint int i câmp e tâjen tót, al mēder e al bâter as fân in mēno 'd 'n' ōra per câmp.
I muvimèint mecânich, şvêlt e frèd dal mâchini grôsi che córen in prèsia da un câmp a cl'êter àn mudê i gèst lèint, delichê fât cun al mân di cuntadèin
Int al 1733 al scusèiş Michael Menzies l'à prugetê la préma mâchîna da batêr môsa da 'na rōda a âcva 'd un mulèin.
Int al 1786 Andrew Meikle l'à inventê la mâchina da bâter, cun al sistēma a tambór, bòuna 'd separêr i grân dal furmèint dal lòch e dal stugòun, la mâchina la prîva èser tirêda da di cavâj o da di bō.


text:
Interlingua
La Interlingua l'è 'na lèngua aüziliària internasiunàla nasìda 'ndel 1951 dòpo de piö de quìndez'agn de stüde de lèngua de la 'suciasiù IALA ('n inglés, "International Auxiliary Language Association", asuciasiù de la lèngua aüziliària internasionàla).
La Interlingua la g'ha 'n lèsich natüràl fés, perchè l'è tiràt fò de chèi de sich lèngue ìe: le quàter lèngue romànze piö parlàde (italià, spagnöl, purtughés e fransés) e l'inglés. A chèle lèngue ché, gh'è stat zontàt ön pó de todèsch e de rüso, che i aìda a troà la paròla giösta quan che le ótre sich i è mìa decórde.
La Interlingua l'è facil da 'mparà en quàter més apéna. Öna ròba che la la rènd speciàl l'è chèla che l'è l'ezèmpe piö riissìt de lèngua artificiàl tiràda 'mpé sö gramàtica e paròle 'n cümü có dele ótre lèngue natürài, tant che töcc chèi che pàrla 'na lèngua romànza e la grand part de chèi ch'i pàrla l'inglés i pöl rià a capìla sènsa stüdiàla.
L'è la lèngua artificiàla piö parlada al mónd dòpo de l'Esperanto.


text:
Lamboing
Lamboing a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.1 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 674 abitant.
El cumün de Lamboing al se tröva a una altitüden de 820 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Nods, Diesse, Prêles, Twann-Tüscherz, Evilard e Orvin.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Lamboing l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1179 col nom de Lamboens ma el docüment en question l'è cunsideraa un fals del secul XII. A bon cünt, in del 1235 l'è pö staa menziunaa col nom de Lamboens.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lamboing in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Sin il Piz Nair han ins oz mesirà -26 grads. Tuttina datti glieud che va sin skis, dentant paran las ustarias en questas fradaglias pli bain emplenidas che uschiglio. Nagins problems cun il fraid n'ha la tecnica. Noss reporter Georg Luzzi ha discurrì cun Christian Rüttimann, in dals manaders da la tecnica.
Per ils collavuraturs dal salvament munta il fraid dentant ch'els ston lavurar pli svelt, per ch'ils pazients vegnian spert en il chaud. Georg Luzzi ha discurrì cun il schef dal salvament Linard Godly.


text:
Il giuvenil oriund da la Lettonia, ch'ha attatgà la dumengia avant in'emna passants a Flums, ha confessà ch'el haja vulì mazzar sias unfrendas. Quai ha la procura publica dal chantun da Son Gagl communitgà la gievgia.Il giuven aveva attatgà a Flums 8 persunas cun ina sigir, suenter ch'el aveva mess fieu tar el a chasa. En tut èn sis persunas vegnidas feridas tar l'attaga.
In di suenter è il giuven vegnì interrogà dal procuratur responsabel per giuvenils. Là haja el confess, ch'el haja mess il fieu e ch'el haja agì cun l'intenziun da mazzar sias unfrendas elegidas casualmain. La Procura per giuvenils dal chantun da Son Gagl ha ordinà gia il glindesdi suenter l'attatga arrest d'inquisiziun per il giuvenil. Quel n'è betg prechastià, era però crudà si oravant pervi da fantasias da violenza.
RR novitads 12:00


text:
Riólta Grasa
Riólta Grasa (Ripalta Cremasca in Italià) l’è ‘n paìs da 3 426 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) da la Pruincia da Cremuna.
Pagine tacade[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Forsa son ins declerar pertge che quai è la saira indigena. Da 5 gruppas ch’han sunà èn 3 gruppas da la Surselva. No Future, Liricas Analas e Giganto & Mattiu. I dat dentant anc autras raschuns pertge che la gievgia saira è la saira indigena.
L’Open Air Lumnezia ha cumenzà la gievgia bler pli pacific. Var 4000 visitaders èn sin il plaz e quai è en cumparegliaziun cun ils 18’000 visitaders ch’ins spetga la sonda saira survesaivel e pitschen. Ils visitaders dian, ch’ins s’entaupia adina puspè cun la medema glieud durant la saira.
I dovria la gievgia per dar l'entschatta, il venderdis per vegnir viaden e la sonda sco punct culminant, uschia ha in resumà l’Open Air Lumnezia.
RR actualitad 08:00


text:
En tut elavura la nova chascharia 1,3 milliuns liters latg l’onn e quai en differentas variaziuns. Ils products duain uss er vegnir distribuids e vendids da la Chascharia Val Müstair sezza, ha suttastritgà il manader da gestiun, Janic Fasser.
Grond’impurtanza per la val
Che la Val Müstair ha vinavant ina chascharia en val, saja da grond’impurtanza, uschia il president communal, Rico Lamprecht. Grazia als 12 purs che furneschan il latg, na possian ins betg be garantir plazzas da lavur, mabain er sustegnair la promoziun da products indigens cun il label Biosfera Val Müstair.
Custs da total 4,5 milliuns francs
Suenter in recurs fin avant Dretgira administrativa, han ils Jauers finalmain pudì realisar il project da svilup regiunal. Stgars la mesadad dals custs da 4,5 milliuns francs, han purtà il Chantun e la Confederaziun.
Sustegn haja er dà cun 1 milliun francs à fonds perdu dal grossist Coop, e per finanziar il rest hajan ins prendì si in credit. Ils 12 purs sezs vegnan a pajar ils proxims 10 onns mintgamai 3 raps en pli per liter latg per amortisar l’import debità.
RR novitads 17:00


text:
I saja ina tradiziun ch’ils Tomaschetts da Trun, numnads ils «chiefers», s’engaschan sco tiradurs e chatschaders, di il president dal comité d’organisaziun Hubert Tomaschett. Perquai èn indesch dad els en acziun questa fin d’emna.
Normal da s'engaschar en ina uniun
Ina è la giuvna Elena Tomaschett. Ella è vegnida elegida l'onn 2012 cun 16 onns sco tiradura da l’onn dal chantun Grischun ed appartegn uss a l’elita. Ella di ch’ella possia cumbinar bain la lavur ed il sport. I saja normal ch’ins sa gidia en l’uniun.
Era ses cusrin Andri di ch’i saja stà cler ch’el sa gidia. Per el na saja quai in duair mabain in dastgar.
Ina satisfacziun per tuts
Ses aug Lotar conceda ch’i vesia ora sco in manaschi da famiglia cun tants Tomaschetts en acziun, ma els sajan blers che sajan involvids en il tir. Ed els stoppian avair mintgin e mintgina per gidar d'organisar ils campiunadis grischuns. Sche tants s’engaschain saja quai in plaschair d’organisar ina tala occurrenza. E sch’ins vesia che l'occurrenza funcziuneschia e ch’ella haja in bun resun dettia quai la finala ina satisfacziun a tuts.
Hubert Tomaschett concluda ch’i dettia dentant blera lavur per tuts. El è cuntent che tantas persunas da l’uniun Voluntaria Trun s’engaschan.
Ils voluntaris:
- Hubert Tomaschett, president dal comité d’organisaziun
- Alois Tomaschett, finanzas
- Gianna Tomaschett, secretariat
- Lotar Tomaschett, schef da bajegiar
- Nicolas Tomaschett, schef da material
- Elena Tomaschett, restauraziun
- Roland Tomaschett, reclama sponsurs
- Baseli Tomaschett, in dals responsabels per il di da giuventetgna e sport Grischun
- Andri Tomaschett, infrastructura
- Annina Tomaschett
- Irina Tomaschett


text:
Domat: Uniun da teater preschenta «Der schwarze Hecht»
- Gievgia, 6.10.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 6.10.2016, 11:45, RTR
Tranter ils 7 ed ils 22 doctober preschenta lUniun da teater da Domat ses project. E quest onn è quai in project pli grond. I na dat betg mo insatge per l'egl, ma oravant tut insatge per las ureglias. Per l'emprima giada dapi daditg preschenta l'Uniun da teater ina cumedia musicala.
Dapi passa in onn sa preparan ils acturs da lUniun da teater da Domat per la premiera dal toc «Der schwarze Hecht». L'emprima versiun da quest toc aveva il cumponist svizzer Paul Burkhard scrit l'onn 1939. La versiun che vegn preschentada a Domat è da l'onn 1976. Il toc è oravant tut daventà famus per sias chanzuns enconuschentas sco «Oh mein Papa» ubain «Ich sags gern durch die Blume».
Quest toc da teater è gia ina giada vegnì represchentà a Domat. L'onn 1983 avevan ils da Domat inaugurà la sala polivalenta Tircal cun quest toc. Las sfidas dal toc èn però magari las medemas sco lezza giada. Oravant tut la musica fa fadia als acturs. Discurrer en il ritmus e chantar è per pli u main tut ils acturs fitg pretensius. Ed era per ils musicists, dus pianists, èn las notas fitg pretensiusas.
Tenor la cassiera da l'Uniun da teater, Catia Niedermann, è er il budget per questa producziun in toc pli aut sco uschiglio. Per cumpensar ils custs per costums, per ils pianists e per il toc da teater sez è l'uniun dependenta d'insaquants sponsurs e natiralmain era da bler public. Numerus bigliets sajan gia vendids, il project saja sin buna via.
L'acziun dal toc
Pel 60avel anniversari dal bab preparan la mamma, la figlia e l'emploiada da chasa ina gronda festa. Ils trais barbas cun lur dunnas èn vegnids envidads per il past festiv, in grond glischun. Cur che tuts èn vi da mangiar, cumpara nunspetgadamain il quart barba cun sia dunna. Quel è directur d'in circus e vala era tras quai sco nursa naira en la famiglia. La figlia dal giubilar è però fieu e flomma per la lavur dal directur da circus. Ed er ils auters barbas èn fitg fascinads, però pli fitg da la bella dunna da lur frar che dad lez. Las autras dunnas n'èn insumma betg intgantadas dal directur e sia dunna. La festa d'anniversari para da vegnir in drama da schigliusia turbulent.


text:
Ina gruppa d’amaturs da teater dals vitgs da Ftan, Sent e da Scuol han realisà in project particular. Il reschissur Christian Hänny ed il chantadur da la gruppa da roc «Rebels», Flurin Bezzola, han gì l’idea da realisar in teater musical. Inspirads d’in film Franzos han Christinan Hänny ed Aita Bazzell scrit il teater e Flurin Bezzola ha preparà cun sia band la musica.
Uschia è naschì il toc da teater «Vent dal nord», in teater per passa 20 acturs. Per realisar in tal project hai duvrà ina gronda gruppa da teater. Quai e be stà pussibel cun integrar acturs da tut las trais societads da teater da Ftan, Sent e da Scuol.
Cuntegn dal teater
En in vitg, nua ch'ils usits religius domineschan, arriva cun il vent dal nord ina dunna cun sia figlia. La populaziun che ha pregiudizis envers tut quai ch'è auter è irritada. Incidents per part fitg dramatics fan midar plaun plaunet lur opiniun. Quasi mintga persuna fa tras in svilup positiv. Figuras sblatgas daventan persunalitads.
Preschentaziuns
Vent dal nord vegn mussà en la Postremise a Cuira, ils 3 da november a las 20.00 ed ils 4 november a las 14.00. A Scuol suondan pliras represchentaziuns enfin als 17 da november.
RTR Telesguard 17:40


text:
Per ils giuvens e las giuvnas che fan sport da prestaziun duai la Confederaziun impunder supplementarmain 15 milliuns francs l'onn. En quest senn ha il Cussegl dals chantuns curregì il plan d'acziun dal Cussegl federal, co promover il sport.
Il plan prevesa dapli meds finanzials per Giuventetgna e sport. Plinavant duai l'infrastructura en ils dus centers da sport a Tenero en il Tessin ed a Magglingen sper Bienna vegnir schlargiada.
La promoziun dal sport da prestaziun duai dentant restar sco fin qua. Ils meds finanzials da la Confederaziun na laschian betg tiers d'auzar er questa contribuziun.
RR novitads 20:00


text:
L EuregioFamilyPass Südtirol remplazea l Südtirol Pass family o l Südtirol Pass a tarifa famillia, che ne puderà dal 1° de juni 2017 nia plu unì damandà y ne unirà nia plu dat ora.
Do l'ativazion online arà la cherta nueva la funzion dopla de cherta de viac sun i mesuns dl trasport publich ntegrà Südtirol y de cherta vantajes per giapé alesiramënc te butëighes y strutures per l tëmp liede tl Südtirol (la lista ajurneda cun duc i partner che fej pea ie publicheda sun la plata www.provinz.bz.it/familypass).
Chi che bele l Südtirol Pass family
Tl mëns de juni giaperà chi che à bele l Südtirol Pass family o l Südtirol Pass a tarifa familia tres posta, automaticamënter y debant, l EuregioFamilyPass Südtirol nuef.
Dan la ndrova sun i mesuns de trasport publich local muessa la cherta nueva unì ativeda online. Chësc ie de bujën per l cunsëns dl tratamënt di dac persunei coche cherta vantajes.
Sun la plata "Passaje dal Südtirol Pass family al EuregioFamilyPass Südtirol" iel da giapé ndicazions mpurtantes sun chësta fasa de passaje, ntan che sun la plata "EuregioFamilyPass Südtirol" iel publicà la nfurmazions genereles sun la cherta nueva.
Chi che ne à mo nia l Südtirol Pass y uel se damandé l EuregioFamilyPass Südtirol nuef
Chi che sta tl Südtirol y à almanco n mut sot ai 18 ani, possa damandé la cherta online a pië via dal 1° de juni 2017.
Sun la plata "EuregioFamilyPass Südtirol" iel publicà la nfurmazions genereles sun la cherta nueva.


text:
Las prognosas per la conjunctura en la zona da l'euro na cuntentan betg, ha ditg Draghi. L’economia creschi circa tuttina sco el segund quartal dal onn, là era l’economia en ils 19 pajas da l’euro creschida per 0,3%. Draghi ha ditg vinavant che l’economia pudess era tschessar, damai che tscherts pajas dal euro na fan betg vinavant cun las refurmas.
Il tschains directiv resta sin il bass da record da 0,05%
Il tschains directiv bass da la Banca centrala procura che las bancas pon retrair cun cundiziuns fitg favuraivlas daners da la Banca centrala. Quest tschains da record bass vala gia varga 1 onn dapi il settember 2014.
Ultra da quai emprova la Banca centrala europeica dapi il mars da sustegnair la conjunctura en l'Europa cun cumprar emprests dals stadis ed autras valurs.
Enfin uss ha la Banca centrala europeica cumprà mintga mais per 60 milliardas euros emprestas da stadi. La summa totala munta enfin ils 16. d'october a 371 milliardas euros. la Banca centrala europeica vul cumprar vinavant emprestas da stadi quai almain enfin il settember 2016.
RR novitads 15:00


text:
Igl è stà il terz cumbat electoral en fila cun ils 2 candidats Gabriella Binkert Becchetti e Rico Lamprecht. Avant 4 onns han els cumbattì per il sez en il Cussegl grond - Rico Lamprecht aveva gudagnà. Avant 2 onns han els cumbattì per il presidi communal da la Val Müstair - Rico Lamprecht ha gudagnà. Ed oz il terz cumbat: puspè per il Cussegl grond. Rico Lamprecht ha gudognà era quel cun 303 vuschs encunter 233 vuschs. Lamprecht resta damai deputà per la Val Müstair.
Conferma per la lavur
Per Rico Lamprecht è il resultat dad oz ina conferma per la lavur prestada durant ils davos onns sco president communal e deputà. Ins saja sin ina buna via ha el ditg envers RTR. Gabriella Binkert Becchetti percunter accepta il resultat, è dentant era dischillusa che betg dapli persunas èn idas a votar. La participaziun a la votaziun è stada cun 553 vuschs be tar 47%.
Avegnir intschert
Suenter trais cumbats electorals encunter Rico Lamprecht na sa Gabriella Binkert Becchetti anc betg co che ses avegnir politic vesa ora. Ella è actualmain vicepresidenta da la vischnanca da Val Müstair. En il futur possia ella dentant s'imaginar dad investir sias forzas en auters projects che en la politica ha ditg Binkert envers RTR.


text:
cuntegn
Ulteriur Grischun
-
Cuira e la chalira
Las abitantas ed ils abitants da Cuira giaudan las temperaturas da stad. Dentant cura che las temperaturas van envers 35 grads, na pon ins betg far tut sco usità.
I vala per exempel dad evitar il sulegl e star en la sumbriva. Vinavant èsi impurtant da baiver bler aua, da quai èn tscherts abitants persvadids.
Sche tut na nizzegia nagut, alura resti anc da prender il satgados ed ir els auts. Perquai che culms, tals porscha il Grischun avunda, sco quai ch'in visitader dal bogn avert Sand ha ditg.
rtr/mc
-
Novitads
-
Ulteriur Grischun
-
Artitgel actual


text:
Lavurs
Materialias tradiziunalas per construir bartgas èn diversas sorts da laina, rascha artifiziala rinforzada cun fibra da vaider e metals en furma da tola. Ozendi lavuran construiders e construidras da bartgas dentant adina pli savens cun material cumponì da hightec. Els resgian, fresan, splanan e collan lain, lamineschan material sintetic, storschan e collian atschal e tola d’aluminium. Quests materials tractan els cun guaffens a maun sco er cun maschinas.
Tar ina nova construcziun d’ina bartga fan ils construiders da bartgas cun agid da plans sco emprim il bist. Tar la moda da construir cun material sintetic vegn fatga ina furma adattada per il material da construcziun e per la moda da construir. En questa furma vegnan integradas mattas da vaider bognadas en materia sintetica liquida, quellas vegnan silsuenter diras. A la fin gliman ils construiders da bartgas la surfatscha, la surtiran e vernischeschan. Cun quests pass na vegn ella betg mo pli bella, mabain er resistenta a l’aura.
Silsuenter cumpletteschan els las bartgas cun motors sco er cun indrizs da cumond e propulsiun. Tar bartgas a vela monteschan els l’apparatura nautica che consista da las pitgas, las velas e las sugas. Tar lur lavurs tutgan er la construcziun da la cabina, las installaziuns dals indrizs electrics sco er l’installaziun dals indrizs radiofonics e da navigaziun ed auters accessoris navals.
Sper la construcziun nova e las renovaziuns da bartgas s’occupan construiders da bartgas er da lavurs da reparatura e da restauraziun. Els mantegnan ils indrizs tecnics, megliereschan ils corps da las bartgas, nettegian e tgiran la punt e repareschan e remplazzan accessoris defects. Ultra da quai èn els responsabels per in deposit d’enviern professiunal.
Per il pli lavuran els suttetg en ils chantiers, mintgatant dentant er sut tschiel avert en il doc sitg u sin l’aua. Tar tut lur lavurs resguardan els las prescripziuns da protecziun da l’ambient e da la sanadad e sa tegnan vi da las mesiras da segirtad da lavur.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 6-8-2015
Durada
4 onns
Furmaziun en la pratica
en chantiers
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala a Zofingen, Morges u Bellinzona
Roms professiunals
- fabritgar/reparar tocca da bartgas or da lain
- fabritgar/reparar tocca da bartgas or da material sintetic u da metal
- exequir lavurs da montascha e da modificaziun dals indrizs tecnics da bartgas
- manevrar bartgas e manischar cun sistems da transport e d‘auzar
- exequir lavurs da planisaziun, da controlla e da mantegniment
Permiss dad ir cun bartga
Tar la scolaziun da basa tutga er l’acquist dal permiss d’ir cun bartga categoria A (bartgas a motor) e categoria D (navs a vela). Il manaschi da scolaziun surpiglia ils custs per mintgamai 10 lecziuns per l’instrucziun pratica.
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "construider / construidra da bartgas AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
- stgalim da scola mesaun è giavischà
Pretensiuns
- inschign manual
- enclegientscha tecnica
- imaginaziun dal spazi
- movibilitad corporala
- buna sanadad e constituziun robusta
- plaschair vi dal sport d’aua
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da l’Associaziun svizra dals constructurs da bartgas tar divers temas sco electrotecnica, construcziun, cussegliaziun da clientella e vendita etc.
Furmaziun da basa scursanida
survegliader / survegliadra da bartgas AFQ
Examen professiunal superiur (EPS)
maister constructur da bartgas / maistra constructura da bartgas
A l’exteriur
cun scolaziun correspundenta vegnan purschids studis da las scolas autas spezialisadas en la Germania ed en l’Engalterra, p.ex. studi da Bachelor en construcziun da bartgas u tecnica da mar a las scolas autas spezialisadas da Bremen e da Kiel
Cundiziuns da lavur
Construiders da bartgas lavuran en chantiers pitschens u mesauns. Er la polizia da mar/lai e l’autoritad da duana dovran construiders da bartgas. Ulteriuras lavurs èn: scolast d’ir cun bartga a motor u a vela u ina funcziun sco expert dal donn tar ina assicuranza.
Tut tenor stagiun variescha il temp da lavur. Per regla lavuran construiders da bartgas il pli ditg la primavaira e l’atun.
Schegea che la branscha da construcziun da bartgas e survesaivla, datti per interessads avunda plazzas d’emprendissadi.
Ulteriuras infurmaziuns
Schweiz. Bootbauer-Verband
Bündtengasse 2
4800 Zofingen
Tel: 062 751 91 88
URL: www.traumberuf-bootbauer.ch
Revistas professiunalas:
URL: www.marina-online.ch


text:
«Kunstluft» – artists vivan e lavuran en mises dal Partenz
- Sonda, 4.6.2016, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 4.6.2016, 11:03, RTR
Per la segunda giada ha lieu en Partenz il project «kunstluft». Durant bun in mais vivan 9 artists en mises sur Conters ed integreschan las impressiuns da questa vita modesta en lur art.
Il spezial vid quest project è che mintgin po far visita als artists ed uschia vesair il process da lavur e betg sulettamain l'ovra finida. Il magazin da cultura discurra cun l'organisatura Hedi Senteler e cun l'artista Astrid Eichin.
Era la rubrica deditgada a la litteratura va a viandar; numnadamain cun Globi en il Parc Naziunal Svizzer.
Redacziun: Astrid Alexandre
Contribuziuns
-
Discurs cun l'organisatura Hedi Senteler
-
Discurs cun l'artista Astrid Eichin, ina da las artistas en re...
-
#Paintback – il tip persunal dad Astrid Alexandre
-
Ils tips da cultura dals 4 da zercladur


text:
Pertge han ils Spagnols mantegnì l'expressiun englaisa football ma nus Rumantschs giugain a ballape ed ils Talians a calcio? Ils arbiters avevan num arbaiders en vegl rumantsch. Nus avain perfin in verb che deriva da quest pled latin: arbitrar bain in gieu. Ma tge giugavan ils uffants antruras? En Surmeir per exempel faschevan ils mattatschs “igl lombard” cun chatschaders, fugitivs e praschuniers. U lura faschevan ils mats mulins cun las buccarias. Il padrin da Max e Moritz avess preferì da las mazzar per betg stuair protestar: “Himmel Herrgott so etwas – ün Maikäfer sün meis nas!”
Il forum 2007-2008 Giugar - ballape u auters gieus
Pertge han ils Spagnols mantegnì l'expressiun englaisa football ma nus Rumantschs giugain a ballape ed ils Talians a calcio? Ils arbiters avevan num arbaiders en vegl rumantsch.


text:
Puspè im medi per Casti: Reavertura da la pratica
- Mardi, 11.9.2018, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 11.9.2018, 11:45, RTR
La pratica da medi da Casti, ch'è serrada dapi circa quatter onns, è puspè averta. Dapi ils trais da settember è il medi dad Alvagni Harald Jung preschent a Casti. Quai mintgamai il glindesdi suentermezdi e la gievgia avantmezdi.
La pratica da medi sa chatta da manaivel da la staziun – e la possessura da limmobiglia è la vischnanca Albula/Alvra. Il president communal Daniel Albertin ha ditg ch'i saja fitg cuntentaivel ch'ins haja pudì reavrir la pratica.
I saja in grond basegn da pudair porscher servetschs medicinals a Casti, quai surtut per quels ch'il viadi ad Alvagni è memia grond.
Il medi Harald Jung ha ditg ad RTR ch'el vuleva l'emprim sa viver en ad Alvagni. Uss, suenter esser en la val dapi bun in onn e mez, saja el pront da surpigliar er la pratica da Casti. Cun quai ch'i na deva nagina infrastructura pli a Casti, haja el stuì far intginas investiziuns. Radiografias stoppia el vinavant far ad Alvagni, tut il rest saja pussaivel era a Casti.
Ils davos medis ch'han lavurà en la pratica da medi a Casti èn stads Bernd Hausmann e Stefano Bonazzi.
Total local 12:45


text:
cuntegn
Svizra
-
4 da 5 fugitivs dovran agid social
80,8% da tut ils fugitivs renconuschids e da tuttas persunas admessas provisoricamain en la Svizra survegnan agid social. Quest dumber ha publitgà l'Uffizi federal da statistica per l'onn 2015. Quai è passa in terz dapli fugitivs che l'onn 2014 che han survegnì agid social.
Tendenzialmain sa reducescha la quota da l'agid social levamain. Il 2012 era la quota anc sin 86%.
Tenor las cifras da l'uffizi da statistica è in terz dals fugitivs che survegnan agid social uffants e giuvenils. Passa la mesadad da las persunas che survegnan agid social èn giuvenils sut 26 onns.
RR novitads 12:00


text:
Ils victurs
Graziano Paris da Cugnasco en la vischinanza da Locarno ha pudì defender sia victoria en la cursa roiala da la Alpen Challenge 2017. Il ciclist Tessinais ha duvrà per ils var 190 kilometers da Lantsch sur ils pass da l’Alvra, Maloja e Spligia enavos a Lantsch bun 6 uras e 24 minutas ed è uschia stà bunamain 10 minutas pli spert ch’il segund, Roman Dietrich da l'Appenzell. Terz è il giuven da 20 onns Casen South da Matzingen vegnì.
Meglier grischun en in temp da 6 uras e 51 minuta e Marco Pol da Tumegl en la Tumleastga vegnì, e quai sco 9avel, in plaz avant Patrick Gamper da Favugn.
Las victuras
Tar las dunnas gudogna Laila Orenos da Gais. La ciclista da l'Appenzell aveva gia triumfà avant in onn ed avant dus onns è ella vegnida segunda. Quest onn ha ella duvrà 6 uras e 51 minuta per ils bun 190 kilometers ed è uschia stada exact 16 minutas pli sperta che Nina Zoller da Cuira ch’è vegnida segunda.
Victuras e victurs da la cursa curta
La cursa curta dals umens sur 116 kilometers da Lantsch sur ils pass da l’Alvra e Gelgia enavos a Lantsch ha Emanuel Müller da Basilea gudagnà en bun 4 uras e 7 minutas. Tar las dunnas ha Paula Gorycka gudagnà en 4 uras e 27 minutas. La ciclista da Willisau è uschia stada varga in quart ura pli sperta che la segunda.
Cursa 2017 in pau speziala
L'Alpen Challenge 2017 è stada ina in pau speziala, ina che ha pretendì tut dals organisaturs pervia da la mal'aura sco quai che Flurin Bezzola, president dal comité d'organisaziun ha orientà.
RR novitads 15:00


text:
Investigaziuns davart la punt Morandi
- Sonda, 15.12.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 15.12.2018, 8:40, RTR
Avant 4 mais è la punt Morandi sballunada, 43 persunas èn mortas. La politica vuless gugent cumenzar cun la demoliziun e la reconstrucziun da la punt Morandi, il lieu da disgrazia è dentant anc adina serrà per pudair collectar il material da cumprova. Era la Svizra è involvida en las investigaziuns.
Bernhard Elsener, professur a l'ETH da Turitg ha scrit in parairi davart la sballunada da la punt. Dapi 25 onns è el expert davart la durabladad e la corrusiun da betun armà. El e collegas da l'institut federal da controlla da material e perscrutaziun han tschertgà la ruina en ils tocs ch'èn sballunads da la punt ed en las parts da la punt ch'èn anc intactas. Il rapport da 170 paginas è vegni tramess a la giustia en l'Italia.


text:
Giurists e democrats dominants han rinfatschà ch'ils e-mails che ses figl haja publitgà scuvrian intenziuns criminalas. Intginas vuschs han schizunt pretendì ch'il cunfin cun il tradiment da la patria pudessi esser cuntanschì.
Infurmaziuns brisantas
Donald Trump junior ha publitgà mardi e-mails cun in publicists britannic. Quels duain avair manà ad in inscunter cun ina advocata russa che haja mess a disposiziun ad el material engrevgiant davart Hillary Clinton. E quest material derivia da la regenza russa. Trump junior perencunter ha sincerà che ses bab n'haja savì nagut da quest inscunter. Quels e-mails cumprovan ch’i ha dà in contact internaziunal cun la Russia durant las elecziuns da presidi americanas. Quest fatg pudess metter sut squitsch Donald Trump.
RR novitads 06:00


text:
La demonstraziun planisescha il comité da far ils 25 da schaner, pia durant il Forum d'economia mundiala a Tavau. La PS ed in «comité cunter il Trump-issem» cloman pia a la demonstraziun paschaivla e vulan inoltrar ina dumonda da lubientscha per la demonstraziun.
Tar la vischnanca da Tavau n'era fin las 11:00 anc rivada nagina dumonda per lubientscha da demonstrar.
Finamira: Dar ina vusch a solidaritad e protecziun da l'ambient
La politica ch'il president dals Stadis Unids da l'America Donald Trump represchentia, na portia nagut al mund, la Svizra ed il Grischun. Trump pericliteschia svilup e bainstar sin il mund cun snegar la midada dal clima, cun sexissem, xenofobia e politica d'isolaziun.
Politica ed exponents svizzers e grischuns duain prender posiziun
La societad civila duai dastgar s'engaschar per in mund avert, solidaric ed amicabels cun l'ambient, scriva la PS vinavant. Ultra da quai spetga la PS pleds clers da la politica svizra, però era dad exponents grischuns - pleds clers cunter la snegaziun dal stgaudament dal clima, il sexissem e l'isolaziun.
RR novitads 09:00


text:
Il skiunz Svizzer Daniel Yule ha gudagnà il slalom a Madonna Di Campiglio. Quai avant ils dus Austriacs Marco Schwarz e Michael Matt. Il Svizzer gudogna cun quai sia emprima cursa da la cuppa mundiala.
- 1. Daniel Yule (SUI) 1:38.34
- 2. Marco Schwarz (AUT) +0.34
- 3. Michael Matt (AUT) +0.50
Suenter l'emprim percurs è Yule stà sin la quarta plazza, 0,66 secundas suenter Marcel Hirscher che manava. Uschia nagin che quintava cun ina victoria da Yule. En il segund percurs èn però crudads ora Marcel Hirscher (AUT) e Henrik Kristoffersen (NOR) che manavan suenter il prim percurs.
ulteriurs Svizzers
14. Sandro Simonet +1.51
19. Loïc Meillard +2.11
Per la Svizra è quai l'emprimai victoria en la cuppa mundiala dal slalom dapi Marc Gini 2007 sin la Reiteralm.
RR novitads 20:00


text:
Cherta dl di Parch Naziunel Svizer
Priesc: 11,00 euro
Validità: 1 di
Dërt d’adurvanza nia limiteda n l di de validità dla cherta sun la linies PostAuto:
- Mals - Müstair - Zernez
- Fuldera - Lü
Sciche nce sun la linia dla curieres di Autoservizi Silvestri Livigno:
- Zernez - Livigno
Cherta dl di dla Engiadina
Priesc: 22,00 euro
Validità: 1 di
Dërt d’adurvanza nia limiteda n l di de validità dla cherta sun la linies PostAuto:
- Mals - Müstair - Zernez
- Fuldera - Lü
- Guarda staziun - Guarda cumün
- Scuol - Ftan
- Scuol - Vulpera - Tarasp
- Scuol - S-charl
- Scuol - Martina - Samnaun
- Scuol - Martina
- Scuol - Sent - Sur En / Val Sinestra
- Ramosch - Vnà
- Strada - Tschlin
Sciche nce sun la linia dla Ferata Retica:
- Scuol - Zernez - Pontresina / St. Moritz (2. Cl.)
Sciche nce sun la linia di Autoservizi Silvestri Livigno:
- Zernez - Livigno
- Livigno - Bernina Diavolezza - Pontresina
La chertes vën vendudes dai prim d’auril 2011 pra la purteles automatiches dl Trasporto Ntegrà Südtirol tla stazions dla ferata tla Val Venosta y tl auto dla posta Postato da Mals a Taufers.
Tl auto dla posta Postato da Martina ie la chertes mé da cumpré sce n possa mustré su cun la cherta che n ie unic adalerch diretamënter cun la curiera dla SAT da Nauders –Südtirol.


text:
Il Cussegl federal ha incumbensà il departament da finanzas da sclerir enfin la fin da quest onn, differentas dumondas anc avertas ensemen cun ils auters departaments. Tranter auter vai era per divers champs che sa cruschan e per separar champs. Il Cussegl federal persequitescha in livel aut da segirezza cyber per pudair survegnir la fidanza da la populaziun en la digitalisaziun, scriva il departament da finanzas.
Il parlament aveva incumbensà il Cussegl federal da stgaffir in center da cumpetenzas per la segirezza da cyber. Il parlament è da l'avis che las resursas dad enfin uss na tanschan betg per la protecziun dad attatgas da cyber. Il Cussegl federal ha bain vulì augmentar la segirezza cunter talas attatgas, in center da cumpetenzas n'ha el dentant betg vulì.
RR novitads 14:00


text:
wmf messer grand gourmet cm grand gourmet wmf messer grand gourmet gemusemesser.
wmf grand gourmet damasteel messerset 3 tlg messer brotmesser gemusemesser,grand gourmet a 3 set wmf messer preisvergleich messerblock ohne gemusemesser,wmf messer grand gourmet brotmesser messerblock ohne test ,cm grand wmf messer gourmet test brotmesser 20,wmf messer grand gourmet gemusemesser preisvergleich steak knives and knife sets from for precision cutting test,wmf grand gourmet messer schleifen preisvergleich test set 5,boutique a 1 4 5 grand wmf gourmet damasteel messerset 3 tlg messer gemusemesser preisvergleich,wmf messer grand gourmet gemusemesser messerblock ohne simple with preisvergleich,wmf messer grand gourmet 20 cm schleifen damasteel messerset 3 tlg,grand gourmet 7 5 wmf messer preisvergleich 20 cm set.


text:
Dals emprims 9 gieus da campiunadi ha il meglier club grischun gudagnà set e giugà duas giadas pari. En la tabella maina Cuira cun 7 puncts avant Weesen ed 8 puncts avant Montlingen ed è sin buna via da terminar la fasa d'atun sin l'emprim plaz. Pertge avant la pausa d'enviern stattan sulet anc dus gieus sin il program.
Stuì sa cuntentar cun in pari ha er il segund club grischun en la segunda liga da ballape. L'US Schluein Glion ha giugà 2:2 encunter Vaduz, quai suenter ch'il club sursilvan manava cun 2:0. En la 92avla minuta ed uschia cun la davosa acziun dal gieu ha Vaduz anc pudì engular in punct da Crap Gries. Schluein Glion resta uschia sin il 10avel plaz da la tabella cun 8 puncts, 3 puncts reserva sin in plaz da relegaziun.
En il proxim gieu da campiunadi, sonda ils 24 d'october, dat l'US Schluein Glion a chasa encunter il FC Montlingen, Cuira 97 ordaifer encunter Au-Berneck.
RR novitads 22.00


text:
Il gudogn è s’augmentà sin 126 milliuns francs. Quai è in plus da 9%. Il resultat da gestiun (EBIT) saja s’augmentà per 23% sin 224 milliuns francs. Quai han communitgà las Ovras electricas bernaisas.
In zic dapli svieuta
La svieuta saja s’augmentada per 2% sin 1,28 milliardas francs. Gartegià saja quai grazia a las bunas fatschentas cun servetschs e malgrà il squitsch sin ils pretschs d'electricitad.
Plinavant hajan els pudì reducir custs per uschia cumpensar las entradas d'energia pli bassas, scriva il concern d’energia BKW vinavant.
RR novitads 09:00


text:
50 ani Museum de Gherdėina
Festa iubilera dla inaugurazion ai 7 de agost 2010L Museum de Gherdėina ą l plajėi de festejé chėst ann l 50ejem aniversčr dlinaugurazion, n sada ai 7 de agost dala 6 da sėira cun na festa iubilera, y n dumėnia ai 8 de agost cun n Di dla porta davierta y manifestazions per granc i pitli.
L Museum de Gherdėina fova unit giaurģ ai 7 de agost 1960 coche prim Museum nuef te Südtirol dņ la segonda gran viera. Uemes da n gran idealism y amor per lert y la cultura ladina se ņva cruzią bele giut alalongia per mėter su n museum, che ņva giapą na si lerch dņ che fova unida frabicheda su la Cėsa di Ladins. Dņ 50 ani de mpėni per crģ adum y salvé truepa testemuninazes de valor per la storia dla valeda y tres dunazions y arpejons de privac possa l Museum de Gherdėina ncueicundģ mustré su n patrimone culturel de gran valor cun passa 4000 pec dert y artejanat, naturalistics y archeologics, che mpermėt de mustré su la storia de Gherdėina dala furmazion geologica dla Dolomites nchin su te nosc tėmps.
L Museum de Gherdėina ą nce na rica tradizion scientifica purteda inant tres culaburazions cun esperc y studiėusc dl post y da oradecą nteressei ala Dolomites y ala cultura ladina,
cun Universiteies y Museums a nivel internaziunel, che ą mpermetł de dé ora publicazions spezialisedes y mėter a jģ mostres sun argumėnc de ntres per n majer publich.
Pra la festa iubilera uniral jit ite sun chėsc mpėni tres 50 ani de ativitą y reflescions per l daunģ da pert dl presidėnt Wolfgang Moroder y la autoriteies nviedes, uneran cun stima nce i meric di doi fundadėures mo en vita, bera Robert Moroder bera Vigil Prugger. La rujeneda iubelera unirą tenida dal Ntendėnt per la scoles ladines Roland Verra y dala diretėura Paulina Moroder.
N dumėnia ai 8 de agost saral n Di dla porta davierta cun ntreda debant, mujiga, vijites menedes y juesc cun la scieserles. La festa iubilera ule nce vester na bela ucajion per se ancunté pra l Museum vif danter duc i nteressei y amics dl Museum y se rujené dla vita ti ani Sessanta.
Museum Gherdėina, Urtijėi
Cėsa di Ladins, tel. 0471 797554
www.museumgherdeina.it
info@museumgherdeina.it
Program
Sada, 7 de agost 2010
dala 15 ala 18: Museum daviert
dala 18: Festa iubilera
Dumėnia, 8 de agost 2010
dala 10 ala 20: Di dla porta davierta cun program per granc y pitli (ntreda debant)
dala 10 ala 12 y dala 16 ala 19: L museum vif: la vita ti ani Sessanta
Ancuntedes y vijites persunels
Program per mutons: fajon nstėsc scieserles de mauta y fajon damat cun la sciesserles
dala 11 ala 12: Mujiga da bal de Gherdėina
dala 17 ala 20: Mujiga tipica de ciantautor cun la grupa nachtcafé
Nfurmazion:
www.museumgherdeina.it
L cunsėi de fundazion dl Museum de Gherdėina l ann 1960. Da man ciancia, sentėi: bera Hermann Moroder da Jumbierch, Robert Moroder de Pramureda, bera Heinrich Moroder de Doss; mpé: Alex Moroder de Rusina, Luis Piazza da Cudan, prof. Raimund Mureda y Gilo Prugger.. (L mancia prof. Albino Pitscheider)
757.5 Kb
116.8 Kb
136.17 Kb


text:
Silene acaulis
Sa far pitschen ha ses avantatgs.
La silena curta crescha en plimatschs spess sumegliants al mistgel sin prads averts e sin gondas, per il solit da chaltschina e dolomit. Las pitschnas flurs rosa creschan sin fustis da 3 cm. Ellas flureschan en il Parc Naziunal dal fanadur fin l’avust, dependent da l’autezza.
Ils plimatschs pon avair in diameter da passa in meter. Els èn in vair implant da recicladi: la furma serrada lubescha da magasinar aua e chalira, e da transfurmar material da plantas mort en nov nutriment. I dura plirs tschients onns fin ch’in plimatsch ha cuvert la surfatscha d’in meter quadrat.


text:
Er en il segund gieu ha Anderlecht fatg paroli al grond favurit Manchester United. En l'emprima mesadad ha l'equipa beltga schizunt gì dapli schanzas. Il 1:0 per ManU è stà cunter il decurs dal gieu e perquai era il 1:1 giustifitgà.
Dramatica è stada la partida tranter Ajax Amsterdam e Schalke. L'equipa tudestga ha equilibrà cun dus gols en la 52. e 56. avla minuta la perdita da l'emprim gieu. En la prolungaziun ha Schalke schizunt pudì agir cun in giugader dapli ed ha uschia realisà il 3:0 en la 101avla minuta. Ajax ha dentant betg dà sì e sajettà dus gols en la fasa finala dal gieu.
Tant en la Europa League sco er en la Champions League na datti quest onn nagins clubs da la Bundesliga pli.
En ils ulteriurs dus quartfinals ha Lyon battì Besiktas Istanbul e Celta Vigo ha gudagnà cunter Racing Genk.
RR novitads 06:00


text:
Kingston пpeдcTaBилa дBa HoBыx зaщищeHHыx флeш-HakoпиTeля
19.07.2015
Jīnshìdùn rìqián tuīchū liǎng kuǎn xīn de ānquán shǎncún qūdòngqì
jīnshìdùn biānxiěle xīn yīdài de shuāng shǎncún qūdòngqì - xīn de xiàngmù bèi mìngmíng wèi 4000 de DataTraveler jiāngjūn 2 hé de DataTraveler 4000 chuàngshìjì 2 guǎnlǐ jiùxù, bìng dǎsuàn yòng yú jīmì xìnxī de cúnchú, yīnwèi tāmen kěyǐ tígōng hěn gāo de ānquán jíbié. Zhè liǎng zhǒng jièzhì zài cóng 4 dào 64 GB de róngliàng bǎnběn, bìng zhīchí jiēkǒu USB 3.0.
Dì yī xīnqí - yīgè qūdòngqì de DataTraveler 4000 chuàngshìjì 2, zhè shì gēnjù bǎohù biāozhǔn FIPS 140-2. Zhè zhǒng zhuāngzhì pèi yǒu yīzhǒng tèshū de mìfēng, zhè shì bù bèi sǔnhuài, zhè shì bù kěnéng ràoguò jiāmì mókuài hé xiūgǎi de qūdòngqì de shèjì. Jièzhì shàng de shùjù shì kuài móshì XTS jiāmì yìngjiàn de 256 wèi AES suànfǎ. Cǐwài, gāi qūdòngqì de nèibù bùjiàn yǒu yīgè bùxiùgāng wàiké yòng tèshū tài tú céng. Yǔ chēliàng de jū shēn shì fángshuǐ. Xuǎnzé de DataTraveler 4000 chuàng de fāngfǎ 2 hēikè shì bù kěnéng de, yīnwèi 10 hòu de bù zhèngquè mìmǎ shūrù, shèbèi huì zìdòng géshì huà bìng suǒdìng. Cóng jīnshìdùn xīn xiàngmù dì chǐcùn shǐdé 77,9x22x12,05 háomǐ.
Móxíng de DataTraveler 4000 chuàngshìjì 2 guǎnlǐ zhǔnbèi yǒu xiāoxī tóu de suǒyǒu gōngnéng, dànshì, chú cǐ zhī wài, jīyú gāi píngtái SafeConsole gōngsī BLOCKMASTER. Gāi ruǎnjiàn wèi yònghù tígōngle shěnjì hé jiāndū méitǐ suǒ xūyào de gōngjù, yǐjí yuǎnchéng biānjí mìmǎ hé ānzhuāng yāoqiú tāmen. Yīncǐ, gāi qūdòngqì jùyǒu línghuó de ānquán xìtǒng: Jīnshìdùn DataTraveler 4000 chuàngshìjì guǎnlǐ bèi gōngzuò 2 zuìchū kěnéng shì dúlì de shèbèi, bìng yǐ gēnjù xūyào tōngguò ruǎnjiàn jiějué fāng'àn yǔ qítā zhèyàng de zàitǐ jiéhé chéng zhěngtǐ de xìtǒng.
KoMMeHTapии
Пoka HeT koMMeHTapиeB


text:
Il ticker è a fin
-
21:51
Ed igl è vegnì stgir al Lai Barnagn
Engraziel fitg per Voss'attenziun ed ina bella saira. Il team dal Lai Barnagn.
PS: Damaun datti anc in zutgerin en furma dad audio e video ...
-
19:33
Perquai ch'igl è stà uschè bel ...
anc ina giada ina runda enturn il Lai Barnagn en 1 minuta.
-
18:04
In ultim sigl
en l'aua fraida avant che l'urizi arrivia.
-
17:57
120 kilos pommes frites durant in bun di
Durant in bun di sco la dumengia passada fa Mike Gantner, il schef dal kiosk al Lai Barnagn bun 120 kilos pommes frites. Oz quinta el cun in zic plievgia dad elavurar bun 60 kilos fin la saira a las 18:00. La stagiun proxima po el lura far ils pommes frites en sia nova cuschina. Las lavurs da construcziun per il nov bajetg dal kiosk cumenzan il settember.
-
16:30
Gughegià il sigl en il lai
Uss hai era tratg noss praticant sco blers auters oz en l'aua fraida, malgrà plievgia.
-
14:50
Sascha Truninger e Gabi Kühne
èn vegnids da Pfäfers e da Valens si al Lai Barnagn per far bogn. Quai sin cussegl da la madritscha.
-
14:12
Tgi dovra in tablet sch'ins ha in laptop ...
Els tutgan tar ils megliers, ils pommes frites or da la frittera da «Mike» al kiosk dal Lai Barnagn. Nus avain en mitga cas ans laschar gustar els.
-
12:28
Gia dapi 50 onns en vacanzas a Savognin
Urs Mayländer è in fidaivel giast a Savognin. Gia dapi 50 onns, pia anc avant ch'i deva il Lai Barnagn, vegn Urs Mayländer stad ed enviern a Savognin en vacanzas cun sia famiglia.
-
11:52
Enturn las 10 ...
aveva noss reporter Rafael Müller anc ils pedalos be per el. Entant è la riva dal Lai Barnagn gia s'emplenida in pau.
-
9:58
L'emprim nudader en il Lai Barnagn
Dario Sieber fa vacanzas a Savognin cun in champ per uffants cun impediments. El ha gughegià gia tranter las 07:00 e las 08:00 il sigl en l'aua fraida per nudar intginas rundas. La finala ha el tegnì or 45 minutas en il lai.
-
9:47
In lai artifizial ch'è d'enviern in parcadi ...
Quai dovra mintgamai diversas lavurs per far la midada tranter lai da far bogn e parcadi da las pendicularas. Martegn Netzer, manader dals servetschs tecnics da la vischnanca da Surses dat scleriment.
-
9:13
Anc na marscha betg bler,
ma enturn il Lai Barnagn è tut pront per ils giasts che vegna a sa sfradentar, star a sulegl ubain dar beachvolley.
-
9:01
- 8:05
- 6:49


text:
Poltergeist - Demoniache presenze
Poltergeist - Demoniache presenze (Poltergeist - Preśénsi dal Demòni) 'l è 'n film ad scarésa girâ in dal 1982 par Tobe Hooper e prudót par Steven Spielberg e Frank Marshall. 'L à fat sù da piò ad sèntvint-i-òṅ migliòṅ ad dòlar in tut a frònt 'd un cóst ad déś e sèt.
Al film 'l è stâ numinâ p'r i Prèmi Òscar dal 1983 par vìns'r-an tri ma al n à purtâ a cà gnint. Al gh'à abû dū séguit, Poltergeist II - L'altra dimensione dal 1986 e Poltergeist III - Ci risiamo dal 1988, e 'n arfacimènt dal 2015, Poltergeist.
Sunt
Steve Freelings (Craig T. Nelson) al viṿ in dla sitadìna ad Cuesta Verde in Califòrgna inséma a sò mujér Diane (JoBeth Williams) e a i sò tri fiōi, Robbie (Oliver Robins), la Dana (Dominique Dunne) e la putìna Carol Anne (Heather O'Rourke). Na nòt i genitōr i bècan pròpria lì lē in dal méntar ch'la guàrda 'l schérum impìs ma vōd dal televiśōr dgénd «I èṅ rivâ!».
Da cal mumènt lè in cà i tàc'n a sucédar di fat strâṅ in fiṅ tant che, durànt un tempuràł, Robbie al vîṅ tirâ fóra a fòrsa da 'l lèt dla sò cambra da di ram 'd 'n àlbar dal giardèṅ. Mèntar Steve e Diane i vaṅ in sò ajùt, la Carol Anne la finìs in un stravènt ad luś ch'al la ciùcia dèntar faghénd-la sparìr.