text:
L'uniun grischuna d'art
Il museum d'art dal Grischun a Cuira è in exempel che instituziuns culturalas pon sa sviluppar mo, sch'i dat umans che crain vi d'ellas e las sustegnan.
L’onn 1900 è vegnida fundada l’uniun grischuna d’art ed uschia è vegnì tschentà il fundament per la collecziun e per il museum. Ella ha sia sedia a Cuira ed è ina secziun da l’uniun svizra d’art. L’uniun grischuna d’art è responsabla per il program d’exposiziun. Ella finanziescha onn per onn la preschentaziun d’exposiziuns temporaras sco er d’occurrenzas e funghescha sco editura da publicaziuns e da catalogs d’exposiziun. Ultra da quai è l’uniun grischuna d’art responsabla per la butia dal museum e per il café dal museum, entant ch’il chantun procura per il manaschi e per il mantegniment da l’edifizi e metta a disposiziun il persunal per preschentar las exposiziuns e la collecziun.
Cun passa 1500 commembras e commembers, fauturas e fauturs è l’uniun grischuna d’art francada bain en la populaziun. Las commembras ed ils commembers mussan in grond engaschament finanzial ed ideal per il museum d’art dal Grischun a Cuira.
L’uniun grischuna d’art ha la finamira da svegliar e da promover en il chantun Grischun l’interess per l’art figurativ en sia diversitad mediala. Ella organisescha exposiziuns temporaras en il museum d’art dal Grischun.
Confurm a ses concept directiv realisescha l’uniun grischuna d’art exposiziuns d’auta qualitad e fa ch’il museum d’art dal Grischun è in’exclusivitad en il chantun.
Preambel
Dapi il zercladur 2016 dispona il Museum d’art dal Grischun – sper la Villa Planta renovada – d’in edifizi nov dals architects Barozzi Veiga. La purschida da localitads per preschentar la collecziun e concepir exposiziuns temporaras è uschia pli che sa dublegiada. En la dimensiun actuala po il Museum d’art dal Grischun preschentar sia collecziun d’art impurtanta ed organisar parallelamain exposiziuns temporaras che pon ussa vegnir sviluppadas, planisadas e realisadas en il spazi amplifitgà.
En il rom dal contract concludì cun il chantun Grischun – sco proprietari dal Museum d’art a Cuira – organisescha l’Uniun grischuna d’art exposiziuns temporaras ed occurrenzas en il Museum d’art dal Grischun. Il Chantun la metta a disposiziun gratuitamain las localitads dal museum d’art sco er il persunal necessari.
L’Uniun grischuna d’art po concepir il program libramain. Il maletg directiv preschent gida a formular l’intent e la finamira dal program d’exposiziuns dals proxims tschintg onns. Ultra da quai permettan las lingias directivas formuladas en quel a la direcziun artistica da concepir il program d’exposiziuns en il rom da sias incumbensas e cumpetenzas.
Las experientschas rimnadas dapi l’avertura dal Museum d’art dal Grischun amplifitgà il zercladur 2016 furman la basa dal maletg directiv preschent.
Intent
L’Uniun grischuna d’art vul reflectar cun sias exposiziuns temporaras las caracteristicas localas ed entrar en in dialog cun temas globals ed universals da l’art.
L’Uniun grischuna d’art è averta per experiments artistics. Las exposiziuns temporaras en il Museum d’art dal Grischun surprendan cun preschentar artistas ed artists main enconuschents sco era cun porscher novs access e novas vistas sin posiziuns artisticas gia enconuschentas.
L’Uniun grischuna d’art promova cun sias exposiziuns temporaras la vasta confruntaziun cun l’art. Ella sa drizza cun ses programs tant ad in public local sco era naziunal ed internaziunal.
L’Uniun grischuna d’art s’engascha per in’elavuraziun fundada da l’art preschentà e dat gronda paisa ad ina purschida d’intermediaziun multifara.
L’Uniun grischuna d’art sviluppa cun sias exposiziuns temporaras in ferm profil individual e posiziunescha il Museum d’art dal Grischun en la cuntrada da museums svizra.
Lingias directivas
1. Las exposiziuns temporaras da l’Uniun grischuna d’art preschentan posiziuns artisticas d’auta qualitad ed accents tematics particulars cun ina gronda relevanza per il Grischun.
La cuntrada e la cultura specifica han marcà l’art en il Grischun. Fitg impurtant per il Grischun è ultra da quai dapi vegl ennà il barat cun il mund: per artistas ed artists è il Grischun il punct da partenza ed il lieu da destinaziun; els portan las particularitads or en il mund ed il mund en il Grischun. Quest sistem da barat dat a l’art en il Grischun in’identitad particulara.
Las exposiziuns temporaras da l’Uniun grischuna d’art s’orienteschan tenor quests parameters. Els èn ils pli impurtants puncts da referiment per il program d’exposiziuns cun preschentaziuns monograficas d’art istoric u contemporan sco era per exposiziuns tematicas che cumpiglian las pli differentas modas d’expressiun e medias artisticas.
Il connex cun la situaziun culturala specifica renda il program d’exposiziuns da l’Uniun grischuna d’art incumparabel e creescha per il Museum d’art dal Grischun in segn distinctiv exclusiv.
2. Las exposiziuns temporaras da l’Uniun grischuna d’art collian sco in artg il passà ed il preschent. Ellas reflecteschan la tradiziun en il preschent e dumondan suenter il potenzial per l’avegnir.
La villa istorica e l’edifizi nov furman in rom architectonic che collia il passà ed il preschent. Ensemen cun la collecziun creschida istoricamain ed amplifitgada cuntinuadamain creescha quel in context specific per las exposiziuns temporaras.
Las cundiziuns da spazi e las relaziuns temporalas dal Museum d’art dal Grischun mainan ad accents programmatics tar las exposiziuns temporaras. L’art preschentà entra en in dialog cun l’istorgia e sondescha a basa da quella vias vers l’avertezza.
Cun la villa e l’edifizi nov stattan a disposiziun per la collecziun e las exposiziuns temporaras differentas situaziuns da spazi: vastas localitads neutralas en l’edifizi nov sco era cabinets pli intims en la villa. Ultra da quai in «labor» sco pitschna halla d’art. Las exposiziuns temporaras vegnan integradas en il museum parallelamain cun la preschentaziun da la collecziun u en dialog cun quella. En il senn d’ina tribuna d’experiment po il «labor» era servir sco princip per crear exposiziuns pli grondas.
3. Il barat è in motiv directiv da la confruntaziun artistica en quest lieu e marchescha il program d’exposiziuns da l’Uniun grischuna d’art. L’interacziun da dadens e dadora che ha marcà istoricamain la situaziun culturala specifica en il Grischun ed influenzescha vinavant il preschent, sa manifestescha en tuts dus edifizis da museum sco er en la ritga collecziun d’art.
Il motiv directiv dal barat influenzescha la tscherna da las singulas exposiziuns temporaras da l’Uniun grischuna d’art sco era las retschas da program realisadas a lunga vista: las posiziuns artisticas chattan lur relaziun cun il lieu ed ils temas locals sa laschan considerar a moda universala.
Per pudair promover il barat èsi necessari da cooperar cun partenaris, tant per l’organisaziun sco era la realisaziun dals programs. L’Uniun grischuna d’art è perquai dependenta d’ina rait da partenaris naziunala ed internaziunala.
La ferma identitad culturala che furma il rom da referiment per il program da l’Uniun grischuna d’art, è averta envers novaziuns. Ella è dinamica e dispona d’ina dimensiun sondanta e speculativa. Per realisar il program èsi perquai lubì da s’exponer a ristgas artisticas, far ipotesas surprendentas e promover la discussiun publica.
4. Las exposiziuns temporaras da l’Uniun grischuna d’art promovan la confruntaziun cun l’art. Ellas sa drizzan tant ad in public local sco er ad in public naziunal ed internaziunal.
Las exposiziuns da l’Uniun grischuna d’art duain avair in’irradiaziun particulara. La qualitad è pli impurtanta che la quantitad. Quai vala tant per il program sco era per il dumber da visitadras e visitaders.
L’Uniun grischuna d’art s’engascha en sias exposiziuns temporaras per in’elavuraziun fundada da l’art preschentà e porscha differentas pussaivladads d’approfundaziun. Per las preschentaziuns monograficas e las exposiziuns tematicas realisescha ella per regla in catalog attractiv d’auta qualitad artistica che permetta novas vistas sin l’art preschentà e cuntanscha differentas gruppas en mira. Parallelamain porschan occurrenzas specificas ulteriuras pussaivladads d’access, creeschan novs contexts e pledentan uschia novas gruppas en mira.
Las exposiziuns temporaras duain procurar per surpraisas. L’innovaziun artistica duai vegnir valitada a moda pli auta ch’in vast effect general. La confruntaziun artistica seriusa al lieu sveglia l’interess dal public ed ademplescha sias aspectativas. La realisaziun specifica e reconuschibla dal program augmenta l’attenziun per il Museum d’art dal Grischun. La preschientscha en las medias localas, naziunalas ed internaziunalas gida ad amplifitgar l’intschess dal museum.
L’Uniun grischuna d’art dat gronda paisa ad ina purschida d’intermediaziun multifara. Las visitas guidadas publicas e privatas promovan la chapientscha per l’art preschentà. Ellas èn er ina purschida sociala che unescha ils umans ed als collia cun il museum.
Ils statuts da l’Uniun grischuna d’art
Sut il num «Uniun grischuna d’art» exista in’uniun en il senn da l’art. 60 ss. CCS cun sedia a Cuira. L’uniun è vegnida fundada l’onn 1900. L’Uniun grischuna d’art è ina secziun da la Societad svizra d’art.
L’Uniun grischuna d’art ha l’intent da svegliar e da promover en il chantun l’interess per l’art figurativ en sia diversitad mediala. En il rom dal contract concludì cun il chantun Grischun sco possessur dal Museum d’art a Cuira realisescha l’Uniun grischuna d’art exposiziuns d’ovras da l’art figurativ.
Ils commembers stattan sco promoturas e promoturs en stretg contact cun l’art e cun il Museum d’art dal Grischun a Cuira e profiteschan da blers avantatgs.
L’uniun grischuna d’art è responsabla per la butia dal museum e per il café dal museum.
L’uniun grischuna d’art. Purtret da arttv.ch
L’uniun grischuna d’art è responsabla per il program d’exposiziun dal museum d’art dal Grischun. Ella finanziescha la preschentaziun d’exposiziuns temporaras interessantas, in program d’occurrenzas persvadent, ils catalogs d’exposiziun e las publicaziuns.


c: text/html

text:
Quai resulta d'in nov rapport da l'organisaziun d'agid per uffants da las Naziuns Unidas, Unicef. Raschuns sajan surtut la guerra cun la Taliban e la milissa da terror Stadi Islamic sco er la povradad che creschia. En consequenza ston anc dapli uffants lavurar e mattas vegnan dadas èn letg baud.
La situaziun da scolaziun e furmaziun en l'Afganistan vegn adina mendra dapi che la missiun da la NATO è ida a fin il 2014. En blers lieus saja quai fitg malsegir er perquai ch'ils Taliban restads nizzegian las scolas cun serrar ellas e surpigliar la controlla per far squitsch sin la regenza. Uffizialmain èn tenor la regenza serradas radund 1'000 scolas.
RR novitads 10:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tar l'inscunter istoric a Havanna ha il president American Barack Obama ludà il spiert avert dal schef dal stadi socialistic da la Cuba - Raul Castro. Tenor Obama saja vegnì avert in nov chapitel en las relaziuns tranter l'USA e la Cuba.
Tar ils temas dals dretgs umans e la democrazia sajan dentant anc grondas differenzas avant maun tranter ils 2 pajais, ha Obama manegià.
La Cuba da sia vart ha pretendi che l'USA schlia l'embargo da commerci e che la basa militara a Guantanamo stoppia vegnir serrada.
RR novitads 21:00


text:
Santiago Tequixquiac
Santiago Tequixquiac, l'è un vilagg piscinin che'l se troeuva a nord de la Cità del Messich.
El sò nòmm antigh in lengua otomí l'è Mbije. L'è 'na località del Stat del Messich. El paes l'è divis in cinch quartee (barrios):
- Barrio de San José (antigament ciamaa Taxdho)
- Barrio de San Mateo (antigamente ciamaa Hueycalco)
- Barrio de San Miguel
- Barrio de Santiago o Centro (antigament ciamaa Tequixquiac)
- Barrio del Refugio (antigament ciamaa Acatlán)
- Colonia Ejidal Adolfo López Mateos.


text:
Laurin ch'ha uss quatter onns ha in defect genetic fitg rar e dovra ina tgira permanenta. L'impediment da Laurin è tar sia naschientscha stà in schoc per la famiglia da Scuol. Ils geniturs han stuì s'organisar da nov ed èn daventads dependents dad agid.
La mamma, Nadja Holfeld, lavura dus dis l'emna sco fisioterapeuta. Durant quel temp guarda in di il bab da Laurin e l'auter di la madritscha da l'uffant. Ils ulteriurs dis tgira la mamma di e notg ses figl. Mintgatant vegn ella cun tut dentant er a ses cunfins.
La mamma fiss perquai cuntenta, sch'i dess dapli purschidas per dar giu ina giada be per in pèr uras ses figl. Talas purschidas datti bain per uffants che van a scolina ed a scola, per uffants pitschens però mancan quellas.
Tenor Nadja Holfeld fissan pitschens timeouts per tancar energia però necessarias:
Per nus fissi bel, sch'i dess lieus cun persunas scoladas che guardassan mintgatant in mument da Laurin. Schon be in pèr uras l'emna tanschessan.
RR actualitad 06:00


text:
Il Cussegl federal ha discutà en spezial la situaziun actuala cun l'Uniun Europeica. Plinavant ha ella er discutà las finamiras da la politica Svizra cun l'UE a vista lunga e media, sco era la moda e maniera dal proceder. Finamira è numnadamain anc adina da chattar ina soluziun per ina cunvegna da basa cun l'UE, quai uschè svelt sco pussaivel, il meglier anc l'onn 2018. La regenza vul dentant chattar soluziuns che pon vegnir responsadas en la politica interna.
Il Cussegl federal resta da l'opiniun da vulair serrar giu ina cunvegna da basa cun l'UE – dentant na vulain nus betg x-ina cunvegna e n'essan er betg pronts da suttascriver tut.
Spetgà avevan ins dentant in fil cotschen per las tractativas. Ma er en il Cussegl federal van las opiniuns in ord l'autra. Blers dossiers èn anc averts e per quels n'han ins er oz anc betg chattà ina schliaziun. Ils 21 da favrer ha il Cussegl federal ina proxima seduta davart la cunvegna da basa. Là duai lura dar decisiuns pli concretas.
Secretari da stadi – Roberto Balzaretti
Plinavant ha il cussegl federal elegì Roberto Balzaretti sco schef da la direcziun per affars da l'Europa. Balzaretti ha enfin uss manà la direcziun per dretg internaziunal. El vegn a cumenzar ses post il prim da favrer 2018. Il medem mument surpiglia el la coordinaziun da las tractativas cun l'UE. Per questa lavur vegn surdà ad el il titel da secretari dal stadi.
Pascale Baeriswyl duai restar secretaria. Ella duai sa fatschentar «dal rest dal mund», uschia Cassis. El discurra din «reset», pia ina nov'entschatta organisatorica.
Dus ulteriurs «resets»
Plinavant vul il Cussegl federal era schliar il problem cun ils derschaders esters. Qua hajan ins ideas a la favur da la Svizra. Er in «reset» dovria tar la communicaziun.
Nus stuain serrar las atgnas retschas e decider tge che nus vulain cuntanscher. Quai pretenda ina communicaziun unitara vers anen ed anora.
La reorganisaziun duai pussibilitar da vegnir vinavant e da bandunar la via tschorva en la communicaziun. Els veglian clerezza e quai spetgian els era da l'UE. Tras quai ch'il dossier saja ussa tar ina persuna, dettia:
In cumandant, ina truppa ed in terren.
RR actualitad 17:00


text:
Las chombras parlamentaras n’èn betg perina davart ils detagls da la cumpra dals aviuns da cumbat. Da princip vulan omaduas dar or 6 milliardas francs per ils aviuns. Differenzas datti dentant pertutgant las dimensiuns da las fatschentas en cuntrapart: Il Cussegl dals chantuns pretenda 80%, il Cussegl naziunal percunter insista sin 60%. Sco proxim sto la conferenza d’intermediaziun s’occupar da la fatschenta.
La chombra pitschna aveva atgnamain decis che l'entir volumen da cumpra vegnia cumpensà cun surdar lavurs en Svizra. Suenter ch'il Cussegl naziunal aveva dentant decis ch'ins veglia sulettamain cumpensar 60%, aveva il Cussegl dals chantuns decis da sbassar il volumen sin 80%. Quai n'ha dentant midà nagut vid la posiziun dal Cussegl naziunal. El ha refusà cun 144 cunter 40 vuschs la proposta da la chombra pitschna.
L’ultim pled en chaussa areguard la cumpra dals aviuns da cumbat ha probabel il pievel.
Cussegl federal decida davart il tip dals jets
Entras la decisiun da planisaziun vegn il Cussegl federal incumbensà da cumprar jets da cumbat per maximalmain 6 milliardas francs. Tge tip da jet che vegn cumprà decida la regenza sezza. Il rapport d'evaluaziun duai esser avant maun l'onn che vegn. Il tip dals aviuns vegn decis fin l'entschatta 2021.
Avant ch'i vegn dentant decis tge jet che vegn cumprà, sto il pievel anc decider. Il decret da cumpra è numnadamain suttamess al referendum facultativ. La votaziun vegn probabel ad avair lieu ils 27 da settember 2020.
Ils emprims aviuns novs duain sgular a partir dal 2025 sur la Svizra.
RTR novitads 15:00


text:
A San Murezzan è ì a fin il venderdi il project «2030» che duai definir co la vischnanca duai vesair ora en l'avegnir. Durant bun in onn èsi vegnì rimnà ideas e visiuns per il svilup da la vischnanca - quai ensemen cun la populaziun.
Ideas e visiuns per il futur
Cun workshops, sairadas da discussiuns, retschertgas online ed era cun integrar ils scolars ha San Murezzan rimnà e discutà las pli differentas ideas e visiuns per il svilup futur. Vegnids ora èn nov temas, che han da far cun sport, cultura, ambient, turissem u era la digitalisaziun.
Ambient e traffic sco prioritads
La suprastanza communala ha entant definì dus puncts sco ils pli impurtants: l'ambient enturn il lai da San Murezzan ed il traffic che duess vegnir pli ecologic en l’avegnir.
San Murezzan ha fatg l’entir project en vista da la revisiun totala da la planisaziun locala, che è 20 onns veglia. Tut las conclusiuns furman ussa la basa per questas lavurs che vegnan a cumenzar proximamain. Il plan avess dad esser a fin - cun l'entira revisiun, vul dir leschas, plans da zonas e tut quai che tutgan tiers - l'onn 2023.
RR novitads 06:00


text:
Muimènt Sinc Stéli
Al Muimènt Sinc Stéli (MoVimento Cinque Stelle) 'l è un partî pulìtic itagliàṅ che però al preferìs ciamàr-as „libra asuciasiòṅ ad sitadèṅ“. 'L è stâ fundâ al 4 'd Utóbar dal 2009 tgnénd a drē a l'esperìnsa dal muimènt Amìg ad Beppe Grillo, in pē da 'l 2005 e preśentâ a gl'elesiòṅ dal 2008 cun soquànti listi civìchi a Sinc Stéli.
Al muimènt 'l è 'l ùnic òrgan pulìtic arcgnusû uficialmènt da 'l còmic Beppe Grillo, cun lì lò ch'al dà al sò apòǵ a 'l batàji purtàdi avànti in si téma culturài e suciài, par mèś di sò spetàcui teatrài e druànd al blòg ch'al gh'à in sal sit beppegrillo.it a far data dal 2005.
'L è par cal mutìṿ lè ch'i militànt dal muimènt i èṅ anc ciamâ da i giurnài Grilèṅ.
Al sinc stéli dal nóm i èṅ lè par dascórar di sinc téma sentrài p'r al muimènt: àqua pùblica, traspòrt, śvilùp, cunét'r-as insém e ambiènt.
Un punt ad śvòlta p'r al muimènt al gh'è al 14 ad Śugn dal 2007 quànd Beppe Grillo al buta lè l'idéa dal V-Day o Vaffanculo Day (Al dè ad mandàr a dar via al cûl), a sò dita, na via ad mèś fra 'l V-Day dal śbarc in Nurmandìa e V cuma Vindéta, da tgnir-as 'l 8 ad Setémbar p'r arcurdàr che «da 'l 1943 a gnir a 'dès a n è cambiâ gnint. Ajér al rè 'l éra in fuga e la Nasiòṅ a 'l śband».
In Setémbar Grillo al dascór da la piàsa ad Bulógna, una dal duśènt piàsi dal V-Day, e al cata sù al firmi (350.000) par purtàr in Parlamènt tri Léǵ vludi da 'l pòpul:
- No a i cundanâ in Parlamènt;
- A 'l màsim dū legiśladùri e pò basta;
- Elesiòṅ dirèta di parlamentâr, scanślànd i numinâ da i partî.
In dal Nuvémbar dal 2008 Grillo al fà catàr al sò sìmbul in di elesiòṅ p'r i cumûṅ e in dal sità dla nòstra regiòṅ al mucia sù dal 3 al 4 % di vōt.
Al 12 ad Luj Grillo al fà savér ch'al s vōl candidàr a 'l primàri dal Partîd democrâtic ma dū dè dòp al PD al gh diś ad no.
In d'l Utóbar dal 2009 a nas uficialmènt al Muimènt Sinc Stéli ch'al ciàpa al 6% di vōt in di elesiòṅ dla regiòṅ Emégglia-Rumâgna, cun al candidâ presidènt, al bulgnéś Giovanni Favia, elèt cunsiliér a Mòdna.
Al Muimènt al crés incóra a gl'elesiòṅ cumunài dal 6 e 7 ad Maǵ dal 2012, cavànd-gh-la a vìnsar al sìndic in dal cumùṅ ad Sarego cun al 35,20%. Dū stmani dòp, in séguit a i balutàǵ, i s śòntan anc i sìndic ad Cmać, Mira e dla sità ad Pärma dal dòp Pietro Vignali, in du 'l à vins Federico Pizzarotti cun al 60,22% di vōt.


text:
Tenor Sommaruga dettia quai ina partida che fetschia lur cumbat electoral cun il tema «asil», uschia Sommaruga envers la «Schweizer Illustrierte».
Dapli quitads pervi da la guerra en Siria
Ella chapeschia che blers sajan preoccupads pervi da las dumondas d'asil che creschian. Ils blers na fetschian però betg quitads pervi da las 11’800 dumondas d'asil en Svizra, mabain pervi da la guerra en la Siria ed ils milliuns da fugitivs, uschia Sommaruga. Cun tema possian ins dentant far gronda canera.
RR novitads 06:00


text:
La muntogna Athos è in dals centers principals per il cristianissem ortodox. En il lieu principal Karyes aveva lieu ina curta messa rapportescha la televisiun grecca (ERT).
Tar las festivitads eran er preschents il president da stadi grec, Prokopis Pavlopoulos, ed il patriarc russ Kirill a la testa dad ina delegaziun da spirituals da la baselgia russ-ortodoxa.
1'000 onns muntgs russ ad Athos
Quest onn vegn festivà ch’ils muntgs russ èn dapi 1’000 onns sin la muntogna Athos.
En ils archivs da la republica da muntgs datti mussaments dal emprim avat russ che derivan da l’onn 1016, uschia la suprastanza da la republica da muntgs. Il suentermezdi ha Putin visità la claustra da Agios Panteleimon ch’è abitada en emprima lingia da russ.
Emprim di sut l'insaina da l'avischinaziun
Durant l’emprim di da la visita avevan Putin ed il schef da regenza grec, Alexis Tsipras, fixà, dad intensivar las relaziuns tranter lur 2 pajais.
Wladimir Putin ha detg che la Russia n’haja betg sepulì lur plans per ina lingia da gas tras la Mar Naira en Grezia e vinavant en Italia. En pli haja l’economia russa interess da cumprar firmas grecas che duajan vegnir privatisadas. Uschia per exempel la viafier ed il port da Thessaloniki.
Tsipras ha rendì clar che las ragischs da la Grezia sajan en Europa, en il Vest ed en la Nato. El n’esiteschia dentant betg dad intensivar era las relaziuns cun il ost da l’Europa.
La saira turna Putin puspè a Moskau.
RR novitads 10:00
Athos, la republica da muntgs
- è 335 kilometers quadrats gronda
- è en l’ost da Chalkidiki
- vegn abitada da 2’300 umens: muntgs, administraturs e polizists
- ils muntgs derivan quasi tuts da stadis cristian-ortodox
- bartgas dad excursiun cun dunnas a bord han da tegnair ina distanza da 500 meters da la riva dal mar
- umens dovran ina permissiun


text:
Club da furmaziun
En ils clubs da furmaziun pon creschids cun in impediment cognitiv sa furmar supplementarmain ed uschia augmentar lur autonomia. A disposiziun stattan curs davart temas sco dumagnar il mintgadi, leger e scriver, linguas estras ed anc bler dapli.
Contact
Pro Infirmis
Secretariat e post da cussegliaziun chantunal dal Grischun
Engadinstrasse 2
7000 Cuira
Link: graubuenden@proinfirmis.ch
Curs sin mesira
Il program da curs porscha insatge per tuts, per exempel:
• expressiun e creaziun
• sanadad e moviment
• cuschinar
• leger, scriver, quintar
• musica, saut, teater
• abitar, mobilitad, temp liber
• lingua, computer, telefonin
• furmaziun da la persunalitad
Frequentar in curs dal club da furmaziun vul surtut era dir:
- giudair la cumpagnia e crear novs contacts
- daventar pli autonom
- exercitar l'abilitad da decider a moda autonoma
- emprender insatge nov
- sa divertir
Manaders dals curs
Las manadras ed ils manaders dals curs resguardan las differentas pussaivladads dals participants. Els instrueschan tenor las pli novas metodas da la furmaziun da creschids. Ils clubs da furmaziun da Pro Infirmis possedan il certificat dad EduQua che garantescha la qualitad da la furmaziun supplementara.


text:
Il term ‹cranzla› deriva dal vocabulari puril tradiziunal. El designescha ina vatga cun ina corna largia e sturschida ed en il senn metaforic ina dunna ‹che sa tge ch’ella vul›. En l’enconuschent raquint da Vonmoos èsi però plitost Steivan Paloc che maina sasez per il nas…
Fascinaziun chaura
‹Meckerer, die man gerne hat – Testas diras simpaticas – Animali tanti carpicciosi quanto amabili›. Gia il suttitel dat perditga da las duas qualitads centralas da la publicaziun: da si’affecziun resentida per ils pli divers aspects dal mund da las chauras e da ses gust vi da la plurilinguitad.


text:
Las plievgias intensivas da las ultimas emnas ha chaschunà ina bova en in tschancun da la via tranter Tinizong e Rona per ir sur il pass dal Güglia, scriva la polizia chantunala. La bova ch’è vegnida mo plaun ha chaschunà ch’ils mirs da sustegn èn per parts ruts e la via chantunala è sa sbassada sin ina lunghezza da radund 50 meters. Perquai ch’i smanatscha da rumper tras la via vala il scumond per il traffic pesant sin quest tschancun.
Mesiras immediatas
L’Uffizi da construcziun bassa dal Grischun ha immediat instradà mesiras per segirar la via. Las lavurs previsas vegnan probabel a cuzzar fin la sonda ils 2. da fanadur 2016, uschia ch' alura po era il traffic pesant passar il lieu sin in vial. Las ulteriuras lavurs da mantegniment vegnan probabel a cuzzar dus mais, scrivan ils responsabels.
RR novitads 18:00


text:
Segonda Croxada
La Segonda Croxada (1146 - 1149) l'è staita la segonda dei spedizion majore in Terra Santa. L'obietiv l'eva portar socors a'l Regn de Jerusalem, minaçad de l'Emir de Mosul, ol Zenji, qe ind el 1144 l'hiva ciapad Edessa (capitala de l'omonema contea croxada), la prima citaa conquistada dei cristian ind la Prima Croxada a tornar ind i man dei musulman.
StoriaModifega
Ciamada del Papa Eujeni III e predicada del Bernard de Ciaravall, l'è staita la prima guidada dei sovran europee: Luis VII de França e Corad III de Svevia, insema a tants olter nobei.
Ol prim a rivar a Costantinopoli l'è stait l'esercet todesc, ma g'è stait dei contrasts con l'Imperador Bizantin Manuel I, qe donca l'ha refudad de dar-g dei rinforz; rivads in Anatolia, i croxads i è staits venxids dei Seljuqids e i è tornads indree.
I frances i ha tegnid dei relazion meiore coi bizantin, ma l'invasion normana de l'Imper l'ha obligad l'imperador a tegnir tute i trupe in Grecia. Insé, i frances e qell qe 'l restava dei todesc l'è partida per Jerusalem, ma (a dispet de la vitoria de Efes), la guerrilia turca e i epidemie i ha decimad i cristian.
Rivads a Jerusalem, insema ai trupe del Regn i ha metid sota assede Damasc, ma i g'è miga rivads a ciapar-la.
ConseguenzeModifega
La croxada l'ha portad a'l pejorar dei relazion coi bizantin e l'atac a Damasc l'ha slontanad l'uneg stat musulman qe l'havress havud dei vantaj a liar-s coi cristian, per frontar la vœia de conquista del Zenji.
L'uneg sucess de la croxada l'è stait lontan del Orient Median, a Lisbona: qé, una spedizion partida de l'Ingilterra via mar l'ha aidad i trupe portogese a ciapar la citaa contra i musulman.


text:
Acetun
L' acetun o prupanun a l'è un cumpost chimich de furmula chimiga CH3(CO)CH3, el püssee semplis de la fameja di chetun. A l'è un liquid senza culur, che l'evapura facilment, a l'è infiamabil e'l gh'ha un sò udur carateristich. Al se dislengua senza prublema in de l'aqua. A l'è un reatif chimich fundamental e l'è dupraa per la fabricaziun di plastich, di fiber e alter prudot de sintesi, e cume sulvent.
Numencladüra[Modifega | modifica 'l sorgent]
La numencladüra de l'acetun per la IUPAC a l'è prupanun. A'l vegn ciamaa anca dimetil chetun.


text:
Las retschertgas mussan in avantatg per l'independent Emmanuel Macron. Tenor ellas vulan radund 60% da las Franzosas e dals Franzos vuschar per el, e mo 40% per sia contrahenta dretg-populistica Marine Le Pen. Tenor Charles Liebherr, correspundent dad SRF en Frantscha, èsi er fitg probabel ch'el daventa propi il nov «président».
In punct nunenconuschent
Tenor el datti sulet in grond punct ch'è nunenconuschent e quai èn quels votants che n'han en l'emprim scrutini vuschà ni per Macron ni per Le Pen. Quai èn bunamain la mesadad - la gronda dumonda è sche quels van uss insumma ad eleger. E quai pudess er anc avair influenza sin il resultat. Vi dal fatg che Macron daventa president n'avess quai dentant da midar nagut manegia Liebherr.
Macron ha gì cletg
Bler è stà calculaziun politica, uschia Charles Liebherr. La finala haja Macron dentant er gì cletg. Sch'el fiss vegnì ensemen cun François Fillon en il segund scrutini avess la situaziun forsa vesì or auter. Ensemen cun Le Pen saja Macron dentant en ina situaziun confortabla.
RR actualitad 07:00


text:
En ina intervista cun las gasettas «Luzerner Zeitung» e «St. Galler Tagblatt» deplorescha Lobsiger ch’ina tala intervenziun saja stada necessaria. Uschia speria el che ina tala intervenziun restia unica ed el quintia anc adina che quai saja stà ina panna da communicaziun e betg ina sapientiva dischinfurmaziun.
Far quai ch’è necessari
Il Cussegl federal aveva publitgà ils 16 da favrer cunter saira ses messadi per la revisiun da las acquisiziuns publicas. En la communicaziun n’ha il Cussegl federal betg fatg attent sin ils plans da tegnair secret las acquisiziuns. Pir en ina communicaziun dal protectur da datas federal radund 20 minutas pli tard è la populaziun vegnida infurmada sur da quest fatg.
Prevegnir a la corrupziun
La proposta dal Cussegl federal è da publitgar acquisiziuns a partir d’ina summa da 50’000 francs. Quai pudessan esser per exempel expensas per tschainas ni viadis e quai po esser difficil. Gist qua saja impurtant che la lescha da publicitad valia, ha ditg Lobsiger en l’intervista cun las duas gasettas.
RR novitads 16:00


text:
Alfonso Signorini
Alfonso Signorini 'l è un giurnalìsta, scritór e cundutór televiśìṿ.
Biugrafìa
Alfonso Signorini al nas a Milàn al 7 'd Avrìl dal 1964. Dòp èsar-'s laureâ in Filulugìa Mediuevàla a l'Università Catòlica, al tóś anc un diplòma in pianufòrt. Par sinc an 'l inséggna létri al scóli mèdi.
Carta stampàda
Dòp avér lasâ cal mistér lè, al taca a lauràr cun al giurnàl La Provincia di Como e pò cun al setimanàl Panorama in du 'l è 'n espèrt ad petegulés. Al pasa pò a Chi, sèmpar par la Mondadori e al dvènta al diretór dla rivìsta in dal 2006. Al 23 ad Śugn dal 2008 al tóś la diresiòṅ anc ad TV Sorrisi e Canzoni.
Televiśiòṅ
Al sò primi aparisiòṅ i èṅ dal 2002, quànd al fà di cumènt par la traśmisiòṅ ad Rai 2 Chiambretti c'è cundóta par Piero Chiambretti.
In di an sucesìṿ al fà 'l òspit in dimóndi prugràma anc in dl'Isola dei Famosi ad Simona Ventura.
In dla stagiòṅ 2005/2006 al cundùś Verissimo insém a Paola Perego e pò, in di an sucesìṿ, cun Silvia Toffanin, na ex letterina che in cal mèntar la s éra misa insém al fiól ad Silvio Berlusconi, Pier Silvio. Alfonso al lavóra anc par di àtar prugràma Mediaset: Scherzi a parte e Grande Fratello.
In dal 2010 al taca la cundusiòṅ dla sò prima traśmisiòṅ da par lò Kalispéra! cun Elena Santarelli e Ana Laura Ribas in du al fà da gl'intervìsti. In dal córs dal prugràma al dà adòs a Massimo D'Alema, insém al sò editór Berlusconi ch'l éra al telèfun, faghénd védar na foto ad "baffino" in du al sa vdiva a Sankt Moritz cun na siàrpa ad cachemir (ma D'Alema 'l à pò dit che la n éra minga ad cal tesû lè).
In dla puntàda dal 19 ad Śnar al fà dal dmandi cun al cór in maṅ a Ruby Rubacuori ch'la gh diś ch'l'à sabû sól in si giurnài ch'i ìvan dit che lē l'éra l'avóda dal presidènt egisiàṅ Hosni Mubarak. Mediaset al dmanda pò a Youtube ad scanślàr al viddeo d'l intervìsta dal sò sit che invéci al al s pól catàr incóra in quél ad L'Espresso.[2][3]
In dl'ultma puntàda ad Kalispéra al s fà intervistàr par Maria De Filippi. Signorini al gh diś ch'l'è stada dimóndi dura èsar un fnòć e un cristiàṅ, tut i du insém, ma minga par cólpa dla Cēśa, ch'la n gh'à gnint còntra i fnòć, ma parchè a n s pól minga far dal sès cun di ubietìṿ difarènt ad quéi dla riprudusiòṅ e quést chè al gh à purtâ di patimènt anc s'al sà che Dio al al pardóna sèmpar listés.[4]
Prugràma
- Chiambretti c'è (2002)
- Markette (2004/2008)
- Ritorno al presente (2005)
- Verissimo (dal 2006)
- Scherzi a parte (2007)
- Grande fratello (dal 2008)
- Maurizio Costanzo Show (2009)
- Kalispéra! (dal 2010)
Òpri
- Costantino desnudo 2004
- Il Signorini. Chi c'è c'è, chi non c'è s'incazza 2006
- Troppo fiera, troppo fragile. Il romanzo della Callas 2007
- Chanel. Una vita da favola 2009
- Blu come il sangue. Storie di delitti nell'alta società 2010
- Marylin. Vivere e morire d'amore 2010
- L'altra parte di me 2015
- Ciò che non muore mai. Il romanzo di Chopin 2017
Nòti
- ↑ Si chiama Putin il mio sogno erotico lastampa.it, 20 'd Agóst dal 2010
- ↑ Tu quoque, Alfonsina! dagospia.com, 17 ad Favràr dal 2011
- ↑ Caro Dago dagospia.com, 18 ad Favràr dal 2011
- ↑ Signorini si confessa con la De Filippi adnkronos.com, 26 ad Śnar dal 2011


text:
La regenza vul sortir pass per pass da l'energia electrica da charvun
- Seiteninformationen
- Erste Mitteilung
- Neuen Beitrag einfügen
La regenza grischuna suttametta al cussegl grond ina cuntraproposta a l'iniziativa dal pievel "Gea ad electricitad netta senza forza electrica da charvun" e vul medemamain sortir da la forza electrica da charvun. Per la regenza stat la renunzia immediata a la forza electrica da charvun, sco quai ch'i vegn pretendì da l'iniziativa, dentant en cuntradicziun cun la politica d'energia da la confederaziun e dal chantun. Perquai duai quest pass vegnir fatg en etappas.
Ils 19 d'october 2011 è l'iniziativa chantunala dal pievel "Gea ad electricitad netta senza forza electrica da charvun" vegnida inoltrada cun 4366 suttascripziuns valaivlas a la chanzlia chantunala dal Grischun. L'iniziativa en furma d'ina proposta generala pretenda ch'i vegnia integrà en la constituziun dal chantun Grischun in cler confess cunter ovras electricas a charvun. En spezial duai il chantun procurar en il rom da sias pussaivladads giuridicas e politicas che interpresas cun ina participaziun dal chantun na fetschian naginas investiziuns en ovras electricas a charvun.
Ord vista da la regenza persequitescha l'iniziativa dal pievel duas finamiras dal tuttafatg differentas en il sectur da la producziun d'electricitad ord charvun. Per l'ina sa drizza ella en general ed a lunga vista cunter la forza dal charvun sco purtader d'energia e pretenda per l'avegnir in cumportament correspundent da tut las interpresas cun ina participaziun dal chantun (scumond da tecnologia). Per l'autra vul l'iniziativa impedir il project da l'ovra electrica a charvun Saline Joniche (regiun Calabria, Italia) ch'è planisà da l'interpresa grischuna d'energia Repower. Questas duas intenziuns da l'iniziativa valitescha la regenza differentamain.
Sortir en moda ordinada da l'energia electrica da charvun
La regenza grischuna vul che la part d'energia fossila vi dal consum d'electricitad vegnia reducida en accordanza cun la strategia d'energia 2050 da la confederaziun. La dependenza vicendaivla internaziunala sin il martgà d'electricitad e la restructuraziun naziunala dal provediment d'energia pretendan dentant ch'ins procedia a lunga vista e fetschia pass intermediars. La confederaziun parta dal fatg che parts da l'electricitad stoppian vegnir cumpensadas – en il rom da la renunzia a la forza atomara – a partir da l'onn 2025 tras ina generaziun d'ovras electricas da gas ch'emettan CO2. Per motivs dal provediment è l'Italia – che cuvra oz var 70 pertschient da ses basegn d'electricitad tras purtaders d'energia ch'emettan CO2 (gas, charvun e petroli) – medemamain sfurzada da permetter almain ina nova generaziun supplementara d'ovras electricas termicas.
La gronda part dals daners che la Repower investescha per la construcziun d'ovras electricas va gia oz a favur d'energias regenerablas. Il project da l'ovra electrica a charvun Saline Joniche duai percunter segirar il provediment da basa da l'interpresa d'energia en Italia. Sche la Repower sortiss immediatamain dal project, cuntrafaschess quai a las realitads politicas ed economicas sin il champ d'energia en Svizra ed a l'exteriur. Il project gida er a segirar en moda fidada il provediment d'electricitad.
L'iniziativa periclitescha plinavant l'activitad commerziala da la Repower, cunquai ch'ina part considerabla dal retgav deriva dal commerzi e da la vendita en il pajais vischin Italia sco er sin auters martgads da l'exteriur. Cuntrari a la concurrenza vegnissan adossadas a la Repower restricziuns regulatoricas che s'effectuassan a curta vista. Quest indebliment da l'interpresa d'energia cun sia gronda impurtanza per l'economia publica dal chantun Grischun duai vegnir evità. La Repower presta ina contribuziun relevanta a la concepziun da l'economia futura dal Grischun.
Segirezza giuridica per la Repower
Tras la cuntraproposta da la regenza duai la Repower survegnir la pussaivladad da cuntinuar cun l'elavuraziun dal project Saline Joniche, ch'è gia en ina fasa da planisaziun avanzada, ed eventualmain er da realisar quest project. Tenor la persvasiun da la regenza na duain las investiziuns ch'èn vegnidas fatgas fin oz en il project betg vegnir impedidas retroactivamain. En il rom da quest project è la Repower sa fidada da las cundiziuns da basa politicas e giuridicas che valan en Svizra ed en Italia. Il princip da la segirezza giuridica e da la protecziun da la confidenza duai perquai vegnir resguardà cun la cuntraproposta da la regenza.
Sco interpresa cun ina participaziun dal chantun duai la Repower dentant stuair desister stringentamain en l'avegnir da far novas investiziuns en projects d'ovras electricas a charvun. La cuntraproposta da la regenza a l'iniziativa dal pievel "Gea ad electricitad netta senza forza electrica da charvun" sa cloma perquai: "Tras ina disposiziun en la constituziun chantunala procura il chantun che interpresas cun ina participaziun dal chantun na fetschian naginas novas investiziuns en ovras electricas a charvun."
L'iniziativa e la cuntraproposta vegnan suttamessas al pievel
La regenza refusa l'iniziativa dal pievel "Gea ad electricitad netta senza forza electrica da charvun" e recumonda al cussegl grond da proponer a las votantas ed als votants d'acceptar la cuntraproposta. Il cussegl grond vegn a tractar l'iniziativa sco er la cuntraproposta da la regenza en la sessiun da favrer 2013. La votaziun dal pievel, ch'è necessaria per in'eventuala revisiun da la constituziun chantunala, ha lieu il settember 2013.
Infurmaziuns:
cusseglier guvernativ Mario Cavigelli, schef dal departament da construcziun, traffic e selvicultura, tel. 081 257 36 01
Gremi: regenza
Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun
Neuer Artikel


text:
Cunard
Cunard (nom ufizial in italian: Cunardo) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de 2 934 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6 km² e 'na densità de 489 ab./km².
El paes l'è famos per la soa produzion de ceramegh veggia de secoj. El gh'ha tre frazion: Camartin, Fornas, Rian.
Evoluzion Demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer de abitant del comun de Cunard l'è mostraa in de la tabella chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
CORDIAL BEINVEGNI
Preziada amitga
Preziau amitg dil romontsch e sia cultura
Sch’il cantun Grischun e la Confederaziun scamondan buca, lu realisein nus il Cuors romontsch sursilvan intensiv 2021. Cun tut las mesiras e restricziuns che la pandemia pretenda. Che quellas camondan en quei mument in auter format che quel dils davos onns, ei evident. Igl ei secapescha immens donn da stuer desister a quei che fa nies cuors aschi prezius: las tschaveras communablas, il cant, il program accumpignont, l’avertura, la sera finala, l’excursiun. E tuttina: Nus selegrein da finalmein puspei saver s’entupar a Glion, dad haver ina nova perspectiva en quei temps buc aschi sempel, e buca il pli davos era dad astgar intermediar ina ga dapli cun pissiun quei che schai aschi fetg a cor a nus: Il lungatg romontsch e sia cultura.
Cunquei ch’il program communabel croda, lein nus dar la caschun da saver profitar dapli dil temps liber. Per quei intent ventschin nus uonn l’instrucziun da 4 lecziuns à 45 minutas mintgamai dallas 12.30. Aschia sa mintga participonta e mintga participont disponer libramein dil suentermiezdi e dalla sera. Temps e caschun per far amicezias, visetas, excursiuns e spassegiadas en gruppas pli pintgas porscha il cuors en quella moda buca pli pauc che avon.
Nus havessen grond plascher d’astgar beneventar Vus al Cuors romontsch sursilvan 2021, tenor il motto: famigliar sco adina – culla distanza necessaria.
En quei senn,
cordialmein,
VIES TEAM CUORS ROMONTSCH INTENSIV FRR
Livels
Dil cuors intensiv luvrein nus cul mied d'instrucziun G. Menzli.
Il mied vegn repartgius igl emprem gi dil cuors. Tgi che ha interess, astga denton era cumprar quel ordavon (ei buca obligatoric). Il mied sa vegnir retratgs dalla Lia Rumantscha (www.liarumantscha.ch)
AFFONS 6-10
Per affons che han neginas ni paucas enconuschientschas dil lungatg romontsch. Instrucziun ludica ed adattada alla vegliadetgna. Affons ella vegliadetgna da 10 onns ensi san era separticipar ad in livel culs carschi (livels 1-10). Viceversa san affons tochen 12 onns, suenter cunvegnientscha, separticipar alla classa d'affons.
LIVEL 1A
Neginas enconuschientschas preliminaras dil lungatg romontsch. Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 1 (G. Menzli), lecziuns 1-5. (progressiun moderada).
LIVEL 1B
Neginas enconuschientschas preliminaras dil lungatg romontsch. Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 1 (G. Menzli), lecziuns 1-5. (pia progressiun accelerada), sco era – sche indicau – ulteriura materia supplementara (p. ex. temps grammaticals supplementars, tematicas supplementaras etc.).
LIVEL 2
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 1 (G. Menzli), lecziuns 6-10.
LIVEL 3
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 1 (G. Menzli), lecziuns 11-15.
LIVEL 4
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 1 (G. Menzli), lecziuns 16-18. Cuors romontsch sursilvan 2 (G. Menzli), lecziuns 1-2.
LIVEL 5
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 2 (G. Menzli), lecziuns 3-7.
LIVEL 6
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 2 (G. Menzli), lecziuns 8-12.
LIVEL 7
Mieds d’instrucziun: Cuors romontsch sursilvan 2 (G. Menzli), lecziuns 13-16.
LIVELS 8-10
Per persunas cun fetg bunas enconuschientschas dil romontsch purschin nus ils livels 8-10. Ils livels 9 e 10 ein era adattai per scadin Romontsch e scadina Romontscha che vul seperfecziunar el lungatg-mumma.
LIVEL 8
Il livel 8 ei in livel da repetiziun. Las participontas ed ils participonts applicheschan la materia tractada els mieds d’instrucziun ‹Cuors romontsch sursilvan 1› (G. Menzli), lecziuns 1-18 e ‹Cuors romontsch sursilvan 2› (G. Menzli), lecziuns 1-16.
LIVEL 9
El center dil livel 9 stat la conversaziun. Puntualmein e tenor basegns vegnan temas grammaticals repeti. Plinavon vegn dau peisa ad ina correcta sintaxa e slargiau il scazi da plaids.
Il livel 9 ei era adattaus per scolaras e scolars romontschAs naven dalla 6avla classa primara dalla scola populara ensi per repeter generalmein la materia da romontsch. Mintga scolara e scolar survegn – sche giavischau – ina madretscha ni in padrin duront il cuors.
LIVEL 10
Quei livel ei baghegiaus si en fuorma da moduls e vegn formaus da docents hospitonts en fuorma da prelecziuns e seminaris. Roms pusseivels: grammatica, linguistica, derivonza dils plaids, litteratura, historia dil lungatg, sociolinguistica, cultura, art, economia ed ecologia ella regiun, turissem, auters idioms e lungatgs.
Il livel 10 ei era adattaus per Romontschs che s’interesseschan per lungatg e cultura ni era per scolastas e scolasts che vulan seperfecziunar.
Schebein il cuors vegn renconuschius sco cuors da perfecziunament decida il presidi da scola dil participont.
Scolastas e scolastsLas 12 classas dil CR21 vegnan instruidas da scolastas e da scolasts cun ina scolaziun linguistica e pedagogica
Il Cuors Romontsch
La Fundaziun Retoromana Pader Flurin Maissen (FRR) organisescha dapi igl onn 1969 mintg’onn il Cuors romontsch sursilvan intensiv (CR). Quel ha priu sia entschatta a Rumein, midau igl onn 1982 per motivs da plaz a Laax en Casa Caltgera, ed ha liug dapi igl onn 2015 a Glion. Enteifer quels varga 50 onns ha il CR fatg in svilup admirabel.
Dad 1 sin 12 livels
Deva ei al CR igl onn 1969 in sulet livel, eis el sesviluppaus tochen al di dad oz ad ina purschida dad 12 livels che sedifferenzieschan aschibein en lur grevezia sco era en lur structura.
Ils livels 1 (1A / 1B) tochen 7 han ina progressiun sistematica naven d’entscheviders tochen avanzai (corrispunda als livels internaziunals A1, A2, B1, B2). Il livel 8 sededichescha ad ina repetiziun generala dil tractau als scalems inferiurs. Al livel 9 vegn dau accent principal alla conversaziun ed al slargiament dil scazi da plaids (C1). Il livel 10 cuntegn prelecziuns e seminaris teni preponderontamein da docents hospitonts (C2).
Da 20 sin 120 participonts
Era il diember da participontas e participonts ei sesviluppaus cuntinuadamein el decuors dils onns. Dumbrava igl emprem cuors 1969 rodund 20, quel dil 1990 31, quel dil 2000 71, e quel dils 2010 93 persunas, ei il CR digl onn 2019 sepresentaus culla loscha cefra da 127 participonts.
Svilup logistic
Il diember da participonts ha fatg in segl d'intragliauter 80 sin varga 110 cu il CR ha giu liug il 2015 per l’emprema ga ella claustra a Glion, la quala possibilitescha da realisar l’entira vasta purschida dil CR a moda optimala sut in tetg. Ils ferms attributs dil niev liug ein specialmein: liug central enteifer la Surselva cun bien access da tuttas varts e tuttina liug da siu persei e ruasseivel, stanzas da scolaziun modernas, aula pil program accumpignont, combras per la pernottaziun, mensa, baselgia, pusseivladads avon casa da far spassegiadas ella natira, ina halla da sport, curtgins, stanzas da studi, differentas terrassas, ina caffetaria.
Realisaziun CR21
Il CR21 che sespleiga dils 19 tochen ils 30 da fenadur a Glion ella Casa da Sentupada vegn realisaus ella fuorma che las mesiras encunter covid lubeschan. Las 12 classas dil CR21 vegnan instruidas da scolastas e scolasts cun formaziun linguistica, la lavur da secretariat vegn prestada da Rita Wolf. La direcziun generala schai els mauns da Conradin Klaiss.
Nus lein relevar il suandont davart il CR:
- ei era adattaus per Romontschas e Romontschs
- meina in cuors specific per affons da 6 tochen 10 onns
- dat denter auter la pusseivladad a scolaras e scolars romontschs da sepreparar per examens da recepziun a scolas cuntinuontas
- ei denter auter ina purschida da perfecziunament per studentas e students da gimnasi, scolas medias, scolas aultas, universitads
- porscha culla concepziun modulara dil livel 10 ina formaziun linguistica per scolasts che instrueschan alla scola romontscha e bilingua en Surselva ed ordeifer
- intermediescha aschibein lungatg sco era cultura
- promova la convivenza sursilvana, mo era cantunala e naziunala
Ulteriuras informaziuns pli detagliadas ein d’anflar sin questa pagina.
RESUNS
«Ina stad senza cuors romontsch? Na, quei fuss trest per mei. Jeu s’interesseschel per lungatgs e cultura. Il program variont da questa stad ha danovamein purschiu bia dalla cultura romontscha e l’organisaziun ei stada perfetga.»
Beata Zimmermann
Balgach
«Wir (Mama mit zwei Kindern) wussten nicht, was uns im Romanischkurs erwarten würde. Kurz: Nach diesem Kurs war uns allen klar, nächstes Jahr sind wir wieder dabei! Eine Sprache lieben lernen heisst auch üben und das geht hier bestens mit den kompetenten, engagierten und humorvollen Lehrerinnen und Lehrer mit Herzblut für ihre Muttersprache!»
Birgit Herbster
Oberwil
«I enrolled in the Cuors Romontsch to begin to reacquaint myself (relearn) what had long ago been a native tongue. The two week experience was great, I learned more than I thought and I was able to create more than a few sentences to converse… and understood even more! I have much more work ahead of me, but Cuors Romontsch provided the materials and motivation to do so.»
Giancarlo Malchiodi
Brooklyn
«Für mich ist der cuors romontsch sursilvan ein echtes Ferienvergnügen. Man kann eine Landessprache lernen und lernt gleichzeitig viel über die Region. Nicht nur die Lehrer, auch die Teilnehmer tragen zu diesem Vergnügen bei.»
Ruedi J. Wieser
Cham
«In’ulteriura ga hai jeu frequentau il cuors romontsch sursilvan, che gida buca mo da mantener mias enconuschientschas dil lungatg. Adina puspei survegn jeu novas impressiuns ed informaziuns dil lungatg e da sia cultura. Il program d’uonn dil livel 10 cul focus «Sutselva» fuva ina scuntrada spanegionta cun in auter idiom ed ha aviert il sguard sin in’ulteriura varianta dil lungatg. L’atmosfera amicabla e familiara e la sentupada cun biars carstgauns varionts, han fatg orda quellas duas jamnas puspei in eveniment extraordinari. Ins empren bia da niev en in contuorn emperneivel.»
Ueli Tschamper
Basilea
«Schon seit vielen Jahren lebe und arbeite ich in der Surselva. Irgendwann habe ich begriffen: Romanischlernen geschieht nicht «einfach so». Im Cuors romontsch wurde ich durch die Intensität des Angebotes in den Bann des Sursilvan gezogen, ich konnte mein Heimatgefühl für die Region pflegen, meine grauen Hirnzellen aktivieren und viele interessante Menschen kennenlernen. Die wohltuende Stimmung am CR habe ich sehr genossen. Darum bin ich auch dieses Jahr wieder mit dabei.»
REBEKKA MADER
Glion
«Ich könnte mir keinen Sommer mehr ohne Cuors romontsch vorstellen! Ich bin als Anfängerin eingestiegen, bin herzlich aufgenommen worden, habe mich sofort wohl gefühlt. Ich habe auch viel gelernt, sei es sprachlich, kulturell – durchs Rahmenprogramm – oder habe, dank des Ausfluges, die Region besser kennenlernen können. Von meiner Begeisterung zum CR bin ich sozusagen süchtig geworden…»
CORINNE STEHLE-MEIER
Losanna
«Miu highlight digl onn! Ils inscunters culla glieud da dapertut, ils top scolasts e las top scolastas cun lur immens engaschi, e la Casa da Sentupada ella bellezia cuntrada creeschan mintg’onn ina atmosfera unica per mei. Ins sesenta sco en ina gronda famiglia. Ed enamiez tut: il romontsch.»


text:
Dapli trens en la Val dal Rain grischuna a partir dal december 2013
- Seiteninformationen
- Erste Mitteilung
- Neuen Beitrag einfügen
Cun l'introducziun da la viafier urbana 2013 en il chantun Son Gagl vegnan organisadas da nov bleras colliaziuns da viafier. Il chantun Grischun profita da questa occasiun per adattar correspundentamain er las colliaziuns en la Val dal Rain grischuna a la dumonda creschenta.
A partir dal december 2013 vegn la staziun da Sargans engrondida ad ina staziun centrala (viafier/bus) cun colliaziuns a las uras cumplainas ed a las mesas uras. Las destinaziuns survegnan uschia mintga 30 minutas ina colliaziun dal traffic public che sa cruscha tar la staziun da Sargans cun las ulteriuras colliaziuns d'attatg. En coordinaziun cun il chantun Grischun vegn er integrà il traject Cuira – Sargans en quest concept.
En quest connex vegn il tren regiunal Cuira – Sargans a daventar ina part integrala da la viafier urbana da Son Gagl 2013. Quest tren che circulescha ussa mintga ura vegn alura a circular correspundentamain mintga 30 minutas durant las uras las pli dumandadas. Questa meglieraziun da la purschida porta a las pendularias ed als pendularis interchantunals tranter Son Gagl/Liechtenstein ed il Grischun dapli e pli sveltas colliaziuns.
Il medem mument survegn Maiavilla uschia a Sargans ina buna colliaziun al InterCity nonstop per Turitg, a l'express da la Val dal Rain pli svelt per Son Gagl, a las viafiers urbanas en direcziun dal Lai Rivaun resp. da la Val dal Rain ed al Railjet per Salzburg – Vienna. Uschia vegn il viadi Maiavilla – Turitg reducì per fin a 6 minutas.
Grazia ad investiziuns da 150 milliuns francs per il traffic d'auta sveltezza tranter Son Gagl e Sargans e grazia a material rullant nov daventa l'express da la Val dal Rain il medem mument bler pli svelt e vegn prolungà fin a Wil (SG). Uschia sa reducescha il temp da viadi da Cuira a Son Gagl per 11 minutas e da San Murezzan a Son Gagl schizunt per 22 minutas.
Cun quest pass d'engrondiment a partir dal december 2013 ha il chantun Grischun l'intenziun da laschar circular er il tren regiunal Cuira – Landquart – Maiavilla – Ragaz Bogn – Sargans en il tact da mes'ura. Ils proxims onns èn planisadas ulteriuras condensaziuns dal tact tar l'apport ed en il Grischun. Uschia vegn l'attractivitad dal traffic public augmentada anc per bler ils proxims onns.
Infurmaziuns:
Thierry Müller, uffizi d'energia e da traffic, tel. 081 257 36 04
Gremi: departament da construcziun, traffic e selvicultura
Funtauna: rg departament da construcziun, traffic e selvicultura
Neuer Artikel


text:
Blers dals 86 lieus da producziun da Novartis na dovrian betg lur entira capacitad. La reducziun pertutgia la producziun da medicaments da standart, uschia il president.
Quantas plazzas che duain vegnir stritgadas na di il concern betg. En Svizra occupescha Novartis il mument radund 13'000 persunas.
A medem temp stgaffescha Novartis però novas plazzas en la producziun da novs medicaments, quai aveva il concern annunzià l'emna passada. En il lieu da producziun a Stein en il chantun Argovia duai dar ils proxim onns fin 450 novas plazzas.
RR novitads 06:00


text:
Il CB Schlarigna ed ils Lusitanos de Samedan èn bain duas equipas da l’Engiadin'Ota. Las duas meglras equipas da ballape en Engiadina han dentant tut autras finamiras. Il CB Schlarigna e stà durant las davosas stagiuns adina ina da las fermas squadras da la quarta liga. Adina ha il CB Schlarigna giugà per ils emprims plazs. Uschia n'èsi era betg ina surpraisa che Schlarigna è al principi da la nova stagiun puspè ina da las fermas squadras en quarta liga. L’equipa ha suenter ils emprims quatter gieus il maximum da puncts sin il conto ed è sin l’emprim plaz.
Sin la tabella vesa tut ora bain, nus avain dentant problems da decider il gieu gia pli baud.
Lusitanos per il mument betg cumpetitivs
L’onn passà èn ils Lusitanos de Samedan puspè turnads en la quarta liga. Gia alura era cler, ch'i vegnia fitg difficil per l’equipa che sa cumpona cumplettamain da giugaders cun ragischs portugaisas. L’emprima stagiun enavos en la quarta liga ha la fin abrupta da la stagiun pervia da corona salvà ils Lusitanos. Era al principi da questa stagiun porta la squadra puspè la laterna cotschna. Uschia vegni a vegnir fitg grev da restar en la quarta liga e da betg far puspè il pass enavos.
Il grond problem è ch'ils giugaders giuvens han l’emprim da s’adattar a l’equipa.


text:
En l’emprim gieu da mezfinal ha Juventus Turin battì a chasa il club spagnol da Real Madrid cun 2:1. Avant il gieu da return è tut avert en quest duel tranter il campiun da seria da l’Italia ed il defensur dal titel en la Champions League.
«Sche nus mussain anc ina giada uschia in gieu sco a chasa, lura vesi ora bain», uschia Stephan Lichtsteiner avant il duel cun Real Madrid. Il defensur ha danovamain da duellar cun il superstar da Real, il portugais Cristiano Ronaldo. Avant in’emna ha Lichtsteiner gì sut controlla il meglier ballapedist dal mund dals davos dus onns. Ins na stoppia dentant betg avair sut controlla sulet Ronaldo, i dettia anc auters gronds stars en il cader da Real sco in Gareth Bale u in Karim Benzema.
Cun Juve han paucs quintà
Cuntanscha Juventus Turin il final da la Champions League fiss quai per blers ina surpraisa damai che Juve n’è betg partì cun bler credit en quest turnier. Tranter auter ha il club talian gì ina midada sin la posiziun da trenader. Dapi il 2014 trenescha Massimiliano Allegri il campiun talian. Allegri po pia festivar gia en sia emprima stagiun a Torina gronds success cun ses nov club.
Numer 1 en la Serie A
En l’Italia è Juventus Turin gia dapi intgins onns la gronda figura. L’equipa da Stephan Lichtsteiner ha gudagnà en questa stagiun per la quarta giada en seria il titel da campiun talian, quai a moda suverana. Plinavant ha Juventus Turin anc la schanza da gudagnar quest onn il triple, sper il titel da campiun pia anc la Champions League e la cuppa taliana.
RR Actualitad la saira, 17:00


text:
I dat in Svizra anc 54 da ses gener ed el tucca tar ils pli pitschens. Il mulin Scartazzini a Promontogno è in’ovra da famiglia. Las emprimas documentaziuns dal Molino Scartazzini a Promontogno existan or dal 17 tschientaner. Vittorio Scartazzini è muliner in 10avla generaziun ed el lavura ensemen cun ses bab Giovanni Andrea Scartazzini.
Il mulin vain oz fat ir cun forza electrica. Pli baud era quai natiralmain auter. Il Molino è gia pli baud stà in mulin da pionier. L’onn 1901 ha el producì per l’emprima giada forza electrica per 4 differentas vischnancas in Val Bregaglia.
Era sch’el è be pitschen – ils products vegnan tschertgads e stimads.
Vittorio Scartazzini e ses bab produceschan oz var 120 tonnas farina ad onn. 90 % da la farina è or d'ina producziun da bio. Dapi in onn pon els era elavurar giutta per ina butia gronda in Svizra. Quella producziun als pussibilitescha il surviver. Ils products èn però era stimads en Engiadina ed in Val Bregaglia.
Vittorio Scartazzini è cun corp ed olma muliner. En in mulin uschè vegl è el però dapli co be muliner. El saja era falegnam, electricist, mecanist ed um per tut ils problems.
Esser innovativ è era pussibel en in affar «istoric».
La famiglia Scartazzini ha plans da vulair producir puspè forza electrica. La dumonda è gia vegnida acceptada in Val Bregaglia – ussa spetgan els be pli sin la resposta dal Chantun.


text:
Rico Parli era creschì si sco figl pli vegl da purs a Sta. Maria en la Val Müstair. Durant ses temp sco reverenda, l'emprim 9 onns a Lavin e suenter fin tar la pensiun a Zuoz, ha el adina puspè lantschà ideas ed intimà da realisar projects en la regiun.
Chasa Fliana
Sper sia lavur sco reverenda ha el fundà il 1956/57 la scola da puras, la Chasa Fliana a Lavin. Cun sia perseveranza ha el era cuntanschì ch’igl è vegnì fabritgà il center da dimora per students en Engiadina, il «Convict».
10 onns decan
Tranter il 1978-1988 ha Rico Parli presidià la Sinoda retica sco decan. Ultra da quai è il trapassà er stà plirs onns en il cussegl chantunal da baselgia. Per ses engaschament persunal aveva il Chantun Grischun surdà a Rico Parli il 1985 in premi da reconuschientscha. Ed er la CRR aveva surdà al Zuozingher in premi 5 onns pli tard. Suenter sia pensiun sco reverenda da la plaiv da Zuoz e Madulain ha Rico Parli tranter auter er registrà singuls predis da dumengia per RTR.
Ils ultims dis da sia vita ha Rico Parli passentà en la Chasa da tgira Promulins a Samedan. La sepultura ha lieu ils 9 da settember en la baselgia San Luzi a Zuoz.
RR novitads 06:00


text:
Il chastè da Chillon è sa sviluppà or d’ina tur residenziala da crap cun in mir da tschinta (11avel tschientaner) ed ha cuntanschì la furma odierna en il 13avel tschientaner. Durant il 14avel e 15avel tschientaner han ins fatg lavurs en l’intern e modifitgà il mir da tschinta sco er las turs da defensiun. La tur gronda da defensiun dominescha il chastè central e divida la curt en duas parts fortifitgadas separadamain. Il palaz da la vart vers il lai cuntegna sper las stanzas d’abitar er las salas represchentativas sco la sala da festa e la sala dals chavaliers, tuttas anc en il stadi original da la fin da l’epoca gotica.
(Foto: Rama / CC BY 2.0)


text:
Las medias avevan descrit il vehichel l'emprim sco minibus. Tenor la giustia franzosa sa tracti dentant d'in transporter pitschen bajegià enturn, cun montar sezs. Las inquisiziuns duain uss mussar sch'il vehichel dastgava insumma transportar 12 persunas.
Il vehichel era partì la gievgia saira da Losanna. Tenor l'ambassada portugaisa a Berna èn ils passagiers dal bus stads Portugais cun domicil en ils chantun da Friburg e Vad ch'eran sin via en lur patria. Datiers da la citad Moulins en il departament Allier è il minibus collidà sin ina via regiunala cun in camiun. Il manischunz dal bus e las duas persunas en il camiun èn vegnidas blessadas.
La raschun per l'accident n'è anc betg enconuschenta. Il traject da la via nua ch’il accident è capità vala sco privlus. Tenor medias localas èn bunamain 60 pumpiers, plirs teams da salvament e radund 20 policists stads en acziun.
RR Novitads 09:00+


text:
Birmingham
Birmingham (a s lèś [ˈbɜrmɪŋəm] in ingléś) l'è na sità dal Régn Unî ch'la s cata in dal sèntar dl'Inghiltèra, in dla cuntèa dal West Midlands. La fà 1.123.330 abitànt (dat stimâ dal 2014) e dònca l'è la secónda sità più granda dal paéś dòp Lóndra.
L'è sèmpar stada na sità industriàla ma cun la criśi dal 2008 l'è pasàda piutòst a 'l tersiàri, cun banchi (Lloyds Bank e Midland Bank), asicurasiòṅ e cumèrs.
La squàdra 'd balòṅ dla sità l'è 'l Aston Villa F.C.. In Śugn a sa gh śōga un turnèo Premier ad tènis riservâ a 'l fémni.
A Birmingham i s èṅ furmâ i Black Sabbath e i Judas Priest, dū di grup heavy metal più impurtànt ad sèmpar, e pò anc i Duran Duran e i Fine Young Cannibals.
L'è śmèla ad dū sità itagliàni: Milàṅ e Bulógna.
Persunàǵ ligâ a Birmingham
- Neville Chamberlain, prim minìstar dal Régn Unî
- J. R. R. Tolkien, scritōr
- Daniel Evans, tenìsta
- Ali Campbell, cantànt di UB40
- Rob Halford, cantànt di Judas Priest
- Ozzy Osbourne, cantànt di Black Sabbath e da par lò
- Geezer Butler, basìsta di Black Sabbath
- Bill Ward, baterìsta di Black Sabbath
- Tony Iommi, chitarìsta di Black Sabbath
- Nick Rhodes, tastérista di Duran Duran
- John Taylor, basìsta di Duran Duran
- Roger Andrew Taylor, baterìsta di Duran Duran
- Roland Gift, atōr e cantànt di Fine Young Cannibals


text:
Archiv digital
Concept da principi
L'archiv digital po vegnir considerà sco l'ultim toc dal puzzle en il concept global d'archivaziun. La finamira primara da l'archiv digital è d'arcunar a lung term copias da segirtad, sco era da pussibilitar online l'access als cuntegns dals portatuns magasinads tar la Fonoteca naziunala svizra. I na sa tracta damai betg da substituir l’archiv fisic tradiziunal, anzi d'in element cumplementar.
In archiv da quest tip è in apparat plitost cumplex e char. El basegna ina supervisiun tras persunal spezialisà e la definiziun sco era l'observaziun precisa dad operaziuns e concepts da segirtad fitg detagliads. Evidentamain datti gronds avantatgs d'arcunar datotecas en questa maniera:
- Il servetsch als clients po vegnir meglierà, gia ch'igl è pussibel d'activar e da tadlar a distanza ina determinada registraziun - enfin oz stuevan ils clients sa diriger a la Fonoteca naziunala svizra a Lugano per pudair tadlar ils documents sonors.
- Il privel ch'ils documents sonors na possian pli vegnir tadlads a lung term per mancanza d'apparaturas adequatas vegn diminuì - en ils archivs fisics da mintga institut datti grondas quantitads da portatuns obsolets per ils cuals ins chatta mo anc cun grondas difficultads apparaturas da reproducziun.
- Gia ch'i sa tracta d'in sistem informatic standardisà, n'è l'archiv betg limità ad in tip da cuntegn - sco per exempel mo a datotecas d'audio.
La Fonoteca naziunala svizra ha pudì realisar questa structura grazia ad ina stretga collavuraziun cun SUN Microsystems (Schweiz) AG.


text:
Contribut por l’inserimënt tl laur Plus+35
N sorvisc dl'aministraziun provinziala de Südtirol
Descriziun generala
I ënc publics (i Comuns, les Comunités comprensoriales, les Aziëndes publiches por i sorvisc de assistënza y de cura, i Consorc di comuns y l' Aziënda Sanitara dl Südtirol) che oress tó sö na porsona cun handicap tl cheder dla cuota obligatoria – o defora - aladô dla lege n. 68 di 12 de merz dl 1999, pó fá domanda de n contribut por l’assunziun de na porsona cun n gran handicap pro l’Ofize Porsones cun handicap.
Le contribut vëgn paié fora vigni ann te na rata unica, do che al é gnü presenté le decunt dles spëises.
Al finanziamënt vëgnel ametü les spëises por l’assunziun de na porsona cun handicap che á chisc recuisic:
-
ara é scrita ite tles listes dl'intermediaziun de laur mirada;
-
ara á le zertificat dé fora dala comisciun sanitara odüda danfora dala Lege 104/92 por i fins preodüs dala lege di 12 de merz dl 1999, n. 68, te chël che al vëgn dé pro n’assunziun dla porsona cun handicap;
-
ara á n’invalidité zivila fisica reconesciüda sura le 74% fora, o n'invalidité psichica y cognitiva, bel anfat cara che é la porcentuala de invalidité zivila;
-
ara á tut pert a n proiet de inserimënt tl laur che pó gní documenté;
-
ara á i recuisic generai preodüs por ti podëi pormez al sorvisc publich.
-
La domanda de contribut, sotescrita dal rapresentant legal dl ënt, mëss gní fata sön le formular aposta y al mëss gní metü lapró les injuntes A y B.
-
Le decunt, sotescrit dal rapresentant legal dl ënt, mëss gní metü jö sön le formular aposta y al mëss gní injunté la tabela de suravijiun che sintetisëia les spëises efetivamënter albüdes, le schema dl davagn anual y na copia dl contrat de laur (ma sce ara se trata de contrac nüs o a tëmp determiné o sce al é mudaziuns dl orar de laur).
- Lege provinziala di 30 d'aurí dl 1991, n. 13, articul 20bis, "Ordinamënt nü di sorvisc soziai tla Provinzia de Balsan"
-
Deliberaziun dla Junta provinziala di 10 d'aurí dl 2018, n. 332 "Criters por la conzesciun de contribuc a ënc publics y privac che é atifs tl ciamp sozial - Revocaziun dla deliberaziun dla Junta provinziala di 13 de jügn dl 2017, n. 661"
-
Deliberaziun dla Junta provinziala di 11 de jügn dl 2012, n. 883 "Ampliamënt dl proiet por l'inserimënt tl laur de porsones cun handicap 'Plus +35'" - Revocaziun dla deliberaziun dla Junta provinziala di 17 d'agost dl 2010, n. 1374"
-
Deliberaziun dla Junta provinziala di 2 d'otober dl 2018, n. 1006 "Mudaziun dla deliberaziun dla Junta provinziala di 11 de jügn dl 2012, n. 883 "Ampliamënt dl proiet por l'inserimënt tl laur de porsones cun handicap 'Plus +35'"
-
Deliberaziun dla Junta provinziala di 12 de novëmbre 2019, n. 946 "Mudaziun dla deliberaziun dla junta provinziala di 11 de jügn dl 2012, n. 883 "Ampliamënt dl proiet por l'inserimënt tl laur de porsones cun handicap 'Plus +35'”
-
Lege di 12 de merz dl 1999, n. 68 "Norme per il diritto al lavoro di disabili“
-
Lege di 5 de forá dl 1992, n. 104 "Legge-quadro per l'assistenza, l'integrazione sociale e i diritti delle persone handicappate"
Per d'autra nfurmazions prions bel de jì sun la plata dla istituzion cumpetënta per chësc servisc.
Formulars
Plus +35 contribuc reinserimentë
Formulars
- Formulars
- 2021 Formular Plus+35 [98 KB]
- Plus+35 ANLAGE A-Kostenvoranschlag [54 KB]
- Plus+35 ANLAGE B-Kurzbericht [42 KB]
- Formular Abrechnung Plus+35 2020 [97 KB]
- Zusammenfassende Übersicht [57 KB]
- Formulars
Contribut por l’inserimënt tl laur Plus+35
Zircolara 2020
- D’atres injuntes
- Zircolara 2021 [279 KB]
- D’atres injuntes
(Sorvisc actualisá ai: 28/12/2020)
Ënt competëntOfize Porsones cun handicap
Palazzo 12, via Canonico Michael Gamper 1, 39100 Balsan
Telefono: 0471 41 82 77 Federica Cassarà
Fax: 0471 41 82 99
E-mail: menschen.behinderungen@provinz.bz.it
PEC: disabilita.behinderung@pec.prov.bz.it
Website: http://www.provinz.bz.it/sozialwesen
Orar por la jënt:
Lönesc, mertesc, mercui, vëndres: 9.00 - 12.00
Jöbia: 8.30 - 13.00, 14.00 - 17.30
Terminns
La domanda de contribut pó gní ortiada vigni ann cina i 28 de forá, 31 de ma y 30 de setëmber. Le termin da sëgn por l’ann 2021 é le lönesc, al 1. de merz.
Tignide cunt che pro les assunziuns nöies mëss les domandes de contribut rové adalerch dan la licuidaziun dl pröm paiamënt, chël ó dí cina i 27 dl mëis d’assunziun (ciarede zircolara).
Le decunt mëss gní ortié cina i 31 de merz dl ann dedô.


text:
La regenza suttametta uss al Cussegl grond in rapport davart las structuras da las vischnancas. En il rom da quest rapport vegn il Cussegl grond en emprima lingia infurmà en detagl davart il stan actual da la refurma da vischnancas e da territori.
190 milliuns a favur da las vischnancas
Ils davos 20 onns ha il chantun sbursà radund 190 milliuns francs en favur da vischnancas pli grondas, pli fermas e pli autonomas. Quels daners sajan dentant investids bain. Quai mussia era il fatg che la situaziun finanziala da las vischnancas è fitg buna e quai malgrà grondas investiziuns. Vitiers vegnia er ch'il pe da taglia restia suenter fusiuns per ordinari stabil. Savens sa sbassia quel schizunt.
RR novitads 12:00


text:
Per Jason Rüesch èsi gia il quart titel da campiun svizzer. Il 2016 avev’el gudagnà la cursa da persecuziun, in onn pli tar la cursa da 15 kilometers ed in di pli tard er la cursa da persecuziun. A Sedrun ha Jason Rüesch ch’ha 26 onns triumfà avant Dajan Danuser e Livio Bieler da Panaduz.
Resultats umens e dunnas – cursas cun partenza singula
Alina Meier, campiunessa svizra en la cursa da staffetta il 2016 ed en la cursa da 5 kilometers stil classic il 2018, ha gudagnà a Sedrun avant Anja Weber e Désirée Steiner, er ella ina curridra da Tavau. A la partenza è er stada Seraina Boner. L’anteriura passlungista da la cuppa mundiala e spezialista da distanzas lungas è vegnida 7avla.
Cla-Ursin Nufer manchenta ina medaglia
Ina buna prestaziun ha er il mattadur local, Cla-Ursin Nufer mussà. El è vegnì en la categoria dals umens U20 5avel tar quest campiunadi svizzer sin sia loipa da chasa. Per in plaz da podest han sulet bun tschintg secundas mancà. Gudagnà tar ils umens U20 ha Antonin Savary.
Al segund di dal campiunadi svizzer a Sedrun spetgan la dumengia las cursas da persecuziun, quella dentant en il stil classic.


text:
Gia dapi in temp è enconuschent che l’Hotel Ucliva ha problems finanzials. Ils 20 da mars ha la cooperaziun Ucliva, la possessura da l’hotel, perquai decidì da serrar las portas avant che la stagiun d’enviern è finida per propi. Quai pervia da la mancanza da pernottaziuns, in concept betg confurm al temp sco era problems da manaschi.
Ed igl n’era betg cler, sche l’Hotel Ucliva avria insumma puspè sias portas. Tenor il president ad interim da la cooperaziun Ucliva, Peter Stüssi, dovria CHF 500'000 francs per differentas lavurs da renovaziun vid il bajetg, uschia per exempel per in nov stgaudament. La cooperaziun saja vidlonder da discurrer cun investiders, il mez milliun na saja dentant anc betg ensemen.
Nova fittadina, nov schlantsch
Uss ha la cooperaziun chattà ina soluziun cun ina nova fittadina, sco Peter Stüssi communitgescha. Aifer curt temp saja stà pussibel d’engaschar Ursula Wilhelm sco nova fittadina da l’hotel. Ensemen cun ella hajan els decis da ristgar la reavertura a l'entschatta da la stagiun da stad, era sch'ils daners per las lavurs da renovaziun necessarias na sajan anc betg sin maisa. La reavertura dal hotel è planisada per ils 2 da zercladur 2017, l’entschatta da la stagiun da stad.
Il lieu gist sper las pendicularas saja in lieu fitg attractiv cun grond potenzial, è Ursula Wilhelm persvasa. La purschida per famiglias e las pussaivladad da manar tras curs e seminaris en las localitads da l’hotel giajan fitg bain cun il concept da la destinaziun Breil/Vuorz/Andiast. Perquai vul Ursula Wilhelm en l'avegnir era coordinar il marketing cun las pendicularas.
RR novitads 18:00


text:
Il Bike-Maraton dal Parc Naziunal duess avair lieu sco planisà ils 19 da settember. Quai ha Martina Hänzi, la vicepresidenta dal maraton, ditg envers RTR. Uss stoppian els anc sclerir il concept da segirezza cun il chantun. Sch’els survegnian glisch verda, haja il maraton lieu.
Uschia n'ha la decisiun dal Cussegl federal – da lubir occurrenzas grondas pir davent da l'entschatta d'october – nagin’influenza sin la cursa. Oriundamain fiss il maraton da velo engiadinais stà planisà per ils 29 d’avust, pervi dal scumond d’eveniments gronds era l’occurrenza dentant gia vegnida spustada il matg.


text:
Urteilskopf
122 I 93
17. Auszug aus dem Urteil der I. öffentlichrechtlichen Abteilung vom 6. Juni 1996 i.S. Corporaziun da vaschins da Scuol gegen Regenza dal chantun Grischun (staatsrechtliche Beschwerde). Extract da la sentenzia da la I Chombra da dretg public dals 6 da zercladur en il cas Corporaziun da vaschins da Scuol cunter Regenza dal chantun Grischun (recurs da dretg public)
Regeste
Art. 116 BV
und 37 Abs. 3 OG. Sprache des Bundesgerichtsurteils.
Ein Urteil des Bundesgerichts in einer Beschwerde einer romanischen Gemeinde oder Person gegen den Entscheid einer Instanz des Kantons Graubünden ist auf Rumantsch Grischun zu verfassen.
Art. 116 CF e 37 al. 3 OG. Linguatg da la sentenzia dal Tribunal federal.
La sentenzia dal Tribunal federal en in recurs d'ina vischnanca u persuna rumantscha cunter ina decisiun d'ina instanza dal chantun Grischun è da rediger en rumantsch grischun.
La Regenza dal Chantun Grischun ha approvà la lescha da dretg da burgais da la vischnanca burgaisa da Scuol dals 8 da mars 1995 be parzialmain. Cunter questa decisiun ha la Corporaziun da vaschins da Scuol inoltrà in recurs da dretg public.
Il Tribunal federal tira en consideraziun:
1.
La decisiun contestada è redigida en rumantsch ed en tudestg. Il recurs è redigì en rumantsch.
Tenor l'art. 30 al. 1 da la lescha federala davart l'organisaziun giudiziara (OG) èn tuttas scrittiras da dretg per il Tribunal federal da rediger en in linguatg naziunal. La sentenzia dal Tribunal federal vegn redigida en in linguatg uffizial, per regla en il linguatg da la decisiun contestada; sche las partidas discurran in auter linguatg uffizial, po la redacziun succeder en quest linguatg (art. 37 al. 3 OG). In burgais retorumantsch pudeva sin basa da questas prescripziuns pia bain sa drizzar en ses linguatg al Tribunal federal, n'aveva dentant, essend ch'il rumantsch nun era linguatg uffizial da la Confederaziun, betg il dretg sin ina decisiun en rumantsch (cf. GIUSEP NAY, La posiziun dal rumantsch sco linguatg uffizial, Legislaziun dad oz, 1991/1, pag. 15 ss.). Cun l'acceptaziun da l'art. 116 revedì da la Constituziun federala (CF) ils 10 da mars 1996 è il retorumantsch dentant daventà linguatg uffizial da la Confederaziun per il contact cun persunas da lingua rumantscha (al. 4). Era sche questa disposiziun constituziunala prevesa che la lescha regla ils detagls, po ella en ils cas clers gia vegnir applitgada directamain, avant che la lescha è relaschada. Ina sentenzia dal Tribunal federal en in recurs d'ina vischnanca u persuna rumantscha cunter ina decisiun d'ina instanza dal chantun Grischun, nua ch'il rumantsch è lingua uffiziala (art. 46 da la Constituziun chantunala [CC]; NAY, pag. 10 ss.), è senza dubi in contact
BGE 122 I 93 S. 95
tranter la Confederaziun e persunas retorumantschas, per il qual il rumantsch vala tenor art. 116 al. 4 CF sco linguatg uffizial. La preschenta sentenzia è pia da rediger en applicaziun da questa disposiziun e da l'art 37 al. 3 OG en rumantsch. Per quest intent è da far adiever dal linguatg unifitgà rumantsch grischun, dal qual la Confederaziun sa serva en concordanza cun la Regenza grischuna er per sias translaziuns da decrets (art. 14 al. 3 da la lescha da publicaziuns [DS 170.512], art. 11 da l'ordinaziun da publicaziuns [DS 170.512.1] ed art 8 da la directivas dal Cussegl federal per las translaziuns en rumantsch da la confederaziun).
Deutsche Übersetzung:
Die Regierung des Kantons Graubünden genehmigte das Bürgerrechtsgesetz der Bürgergemeinde Scuol vom 8. März 1995 nur teilweise. Gegen diesen Entscheid hat die Bürgergemeinde Scuol staatsrechtliche Beschwerde beim Bundesgericht eingereicht.
Aus den Erwägungen:
1.-
Der angefochtene Entscheid ist romanisch und deutsch redigiert. Die Beschwerde ist romanisch abgefasst.
Nach Art. 30 Abs. 1 des Bundesrechtspflegegesetzes (OG) sind sämtliche Rechtsschriften für das Bundesgericht in einer Nationalsprache abzufassen. Das Urteil des Bundesgerichts wird in einer Amtssprache, in der Regel in der Sprache des angefochtenen Entscheides verfasst; sprechen die Parteien eine andere Amtssprache, so kann die Ausfertigung in dieser Sprache erfolgen (Art. 37 Abs. 3 OG
). Eine rätoromanische Person konnte sich somit aufgrund dieser Bestimmungen zwar in ihrer Sprache an das Bundesgericht wenden, hatte jedoch, da das Romanische nicht Amtssprache des Bundes war, keinen Anspruch auf einen Entscheid auf Romanisch (vgl. GIUSEP NAY, La posiziun dal rumantsch sco linguatg uffizial, Gesetzgebung heute, 1991/1, S. 15 ff. mit deutscher Übersetzung S. 25 ff.). Mit der Annahme des revidierten Art. 116 der Bundesverfassung (BV) am 10. März 1996 wurde das Rätoromanische indessen im Verkehr mit Personen rätoromanischer Sprache Amtssprache des Bundes (Abs. 4). Auch wenn diese Verfassungsbestimmung vorsieht, dass das Gesetz die Einzelheiten regelt, kann sie in den klaren Fällen, auch bevor das Gesetz erlassen ist, unmittelbar Anwendung finden. Ein Urteil des Bundesgerichts in einer Beschwerde einer romanischen Gemeinde oder Person gegen den Entscheid einer Instanz des Kantons
BGE 122 I 93 S. 96
Graubünden, wo das Romanische Amtssprache ist (Art. 46 der Kantonsverfassung [KV]; NAY, S. 10 bzw. 16 ff.), stellt zweifellos einen Verkehr zwischen dem Bund und rätoromanischen Personen dar, für den das Romanische gemäss Art. 116 Abs. 4 BV
als Amtssprache gilt. Das vorliegende Urteil ist daher in Anwendung dieser Vorschrift und von Art. 37 Abs. 3 OG
romanisch zu verfassen. Dabei ist von der Einheitssprache Rumantsch Grischun Gebrauch zu machen, deren sich auch der Bund im Einvernehmen mit der Bündner Regierung für die Übersetzung von Erlassen bedient (Art. 14 Abs. 3 Publikationsgesetz [SR 170.512], Art. 11 Publikationsverordnung [SR 170.512.1] und Art. 8 der Richtlinien des Bundesrates für die Übersetzungstätigkeit des Bundes ins Romanische).


text:
Premusél
Premusel (nòm uficiàl in italian: Premosello-Chiovenda) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de 2 085 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 34,1 km² e ona densità de popolaziun de 61 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Ansòla, Beura, Cussögn, Margöss, Urnavass, La Pieu, Santin, Truntan, Vugogna.
Una part del sò teritori el se tröva in la Val Granda. Ultra al center cumünal a gh'è i fraziun de Clor e de Cüzzagh. In Italian al nom del paes a l'è staa giuntaa in del 1959 el nom del giürista Giuseppe Chiovenda (1872-1937).
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Premusél l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
San Iàcum
San Iàcum (San Giacomo delle Segnate) l'è 'n cümü de la pruvìncia de Màntoa, en Lumbardìa.
El g'ha 1 639 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfis de 16,3 km² e 'na densità de 101 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Concordia sulla Secchia (MO), Quistèl e San Giuànn.
Evulusiù demogràfica[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de San Iàcum l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il manader da l'opposiziun, Bill Shorten, ha gratulà al primminister Malcolm Turnbull tar ses pled avant adherents a Melbourne. El spetgia ch'il primminister vegnia a furmar ina nova regenza.
Il resultat definitiv da las elecziuns parlamentaras n'è però anc adina betg enconuschent. Suenter las prognosas da la cumissiun electorala dastga la coaliziun da la regenza conservativa quintar cun 76 u 77 sezs. Quai fiss avunda per cuntanscher la maioritad absoluta en il parlament cun 150 sezs.
L'opposiziun vegn probabel sin 69 sezs. Ils ulteriurs van a partidas pitschnas. En il vegl parlament avevan ils conservativs anc 90 sezs, l'opposiziun 55.
L'elecziun parlamentara è gia stada ils 2 da fanadur 2016. Pervi da la stretga differenza ha la dumbraziun da las vuschs però durà pli ditg ch'usità.
RR novitads 08:00


text:
L'uffizi per economia e turissem dal Grischun duai en il futur mussar cun in rapport per mauns dal Cussegl grond, quants daners ch'el dat a tge partenari turistic. Quai ha la deputada da la PLD Vera Stiffler pretendì en ina incumbensa a la regenza. Las deputadas ed ils deputads han sustegnì ella cun 77 cunter 17 vuschs.
Il mument saja numnadamain uschia, che quai saja betg transparent tge cunvegnas da prestaziun che l'uffizi haja cun ils partenaris sco per exempel Grischun Vacanzas ubain Grischun Viva. La situaziun saja malsurvesaivla e quai fetschia er pli grev la controlla dals daners publics. Il problem saja ultra da quai: l'uffizi concurrenzeschia l'economia privata e prendia davent a numerusas interpresas pitschnas e mesaunas la lavur.
Stiffler pretenda perquai che las structuras da l'uffizi per economia e turissem vegnian mussadas en in rapport, ensemen cun propostas, co optimar la situaziun.


text:
Plauen
Plauen (Pławno in lusazian; Plavno in cech) l'è ona città de la Germania centro-oriental. La cunta 63 967 abitant (dato del 31. Dic 2013).
Geografia[Modifega | modifica 'l sorgent]
La città la se troeuva in del Land de la Sassonia, in del circondari de Votgland.
L'è la città pussee granda del Land dopo de Lipsia, Dresda, Chemnitz e Zwickau.
Storia[Modifega | modifica 'l sorgent]
I primm notizzi de la città se troeuven in d'on document ecclesiastigh del 1122, indove l'è nominaa 'me insediament slav ciamaa Vicus Plawe.
In del 1224 el paes el ciappa el titol de città. On quai ann dopo in la città gh'è rivaa i hussita, che l'hann trada giò. In del 1569 l'è entrada a fà part del Regn de Sassonia, e de quell moment l'ha seguii la storia del rest de la region.
In del 1559 l'è vegnuda ona città protestanta, e inscì l'è restada per la pupart de la soa storia. I cattoligh hinn tornaa a vess on poo numeros domà in del XIX secol.


text:
La situaziun tl Südtirol
-
Lîtes de comun y referendum:apel da jí a lité dl presidënt Kompatscher
"Les dezijiuns tutes ti Comuns á faziun sön la vita de vigni zitadin y zitadina" dëida recordé le presidënt Kompatscher y inviëia düc da jí a dé jö süa usc pro le lîtes de comun y pro le referendum.
-
Domënia y lönesc lites comunales y referendum costituzional 2020
Ai 20 y 21 de setëmber él tl Südtirol les lites comunales y por le referendum costituzional: dötes les informaziuns sön les modalités da jí a lité y sön la publicaziun di resultac.
-
Secundo pachet de mosöres pié ia cun suzes
383 artistes y artisć á cina sëgn fat domanda por sostëgn economich. Al é ciamó tëmp cina ai 29 de setëmber 2020 por dé jö la domanda por le secundo pachet de mosöres.
-
Sentada dles trëi consultes dla jonëza: Europa tl zënter
Les Consultes provinziales dla jonëza ladina, todëscia y taliana s’á incunté por l’ultima sentada de chësta legislatöra tl Istitut ladin “Micurà de Rü” a San Martin de Tor.
-
Festa de cumià per 12 nseniantes y nsenianc
Cun na festa de cumià à 12 nsenianc y nseniantes stlù ju ai 31 de agost 2020 si cariera. La festa ie unida abelida dala bela ujes de “I Rujins”.
-
Tuní dla Val Badia: Junta aprovëia intervënt de metüda en segurëza
La Junta provinziala á aprové da püch na delibera cun les caratteristiche tecniches por n proiet por la metüda en segurëza de n ërt do le pröm tunel sön la statala dla Val Badia rovan da Bornech.
-
De dla Scora Ladina: Scomenciamënt te na situaziun nöia
La tematica dl restart y didatica a destanza é stada tl zënter dl De dla Scora Ladina cun passa 400 partezipantes y partezipanc online.
-
De dla Scora Ladina 2020: Restart y didatica a destanza
En lönesc ai 31 de agost gnarál organisé le De dla Scora Ladina cun tl zentër la tematica dl “Restart y didatica a destanza”. La manifestaziun gnará tignida online.
-
Scora ladina: Insegnamënt en presënza y regoles de segurëza
L’assessur, l’intendënta y la direturia dl ITE Raetia á presenté les mosöres por le scomenciamënt dl ann de scora dai 7 de setëmber inant.
-
De dl'Autonomia dl 2020, focus sön la natöra y contrada
Ai 5 de setëmber, aniversar dla sotescriziun dl’Acordanza de Paris, festejëia le Südtirol le De dl’Autonomia: chësc ann gnarál dediché ala sconanza dla natöra y dla contrada.


text:
Suenter il Cussegl dals chantuns ha er il Cussegl naziunal approvà la moziun correspundenta. La cumissiun da gestiun dad omadus chombras propona ina schliaziun «status quo – plus». Cun quella duai la Procura publica federala restar independenta ed er vinavant vegnir controllada d'ina autoritad independenta. Las cumpetenzas da l'autoritad da controlla vul il parlament federal sclerir e rinforzar. In'ulteriura dumonda saja, sche la Procura publica federala na profitassia betg d'in collegi da direcziun.
La ministra da giustia Karin Keller-Sutter è per ina refurma moderada.
Nus na stuain betg ponderar tut da nov.
Suletamain la PPS refusescha la moziun. Els vulian ina «dretga, vera refurma en la giustia», di il pledader da la fracziun Pirmin Schwander. Ina mini-refurma na portia nagut e zuppentia be ils problems effectivs.


text:
A Sagogn datti 25 sorts dad orchideas. Ellas vegnan tgiradas dapi 10 onns da la Pro Sagogn. Tgirar vul dentant betg dir ch'ins porta aua u cultim en il guaud. Na, tgirar vul simplamain dir che la Pro Sagogn metta si tavlas, nua che las orchideas creschan e fa uschia attent da betg passar sisura. Plinavant discurra la Pro Sagogn cun ils lavurers da vischnanca e cun ils purs per fixar termins cura segar ils prads e las spundas, nua che las orchideas creschan.
Orchideas dovran...
- ... in bulieu per sa multiplitgar
- ... differents insects per vegnir fructifitgadas
- ... ina terra adattada ed in bun clima chaud per crescher
Pervia da lur cumplexadad da viver èn ellas buns indicaturs per dir, sche la biodiversitad constat anc.
RR actualitad 08:00


text:
Corda
Ona corda (gorda in d'on quai dialett tesines[1][2]) a l'è on rosc de fil intrezzaa vun con l'alter, che l'è bona de sostegnì sforz de trazion.
La pò vess fada su de materiai fibros (naturai o sintetegh) o metallegh: in tra i primm a cuntom anca la seda, la caneva, la juta e 'l nylon.
Etimologia[Modifega | modifica 'l sorgent]
La parolla corda la vegn del latin popolar chorda, de origin greca[3] (chórdē in grech el voeur dì "budei"). L'è doperada anca in tanti alter lengov romanz (italian, portoghes e catalan corda, frances corde, spagnoeu cuerda, ocitan e piemontes còrda, forlan cuarde). El nomm latin classegh de la corda l'eva funis, che 'l se troeuva anca 'dess in de l'italian (e toscan) fune e in del sardegnoeu vune.


text:
Partida liberaldemocratica
Ils delegads da la PLD han elegì la sonda unanimamain ina nova presidenta da lur partida: Petra Gössi. La cussegliera naziunala dal chantun da Sviz succeda a Philipp Müller. En ses pled d’avertura ha ella accentuà l’impurtanza da l’atgna responsabladad.
La libertad e l’atgna responsabladad hajan adina la consequenza ch’ins stoppia bandunar la zona da confort, ha ditg Gössi. «Igl è pli cumadaivel d’adina appellar il stadi.» La PLD saja la suletta partida che defendia il model da success Svizra. Quel vegnia adina pli fitg mess en dumonda da forzas socialisticas e conservativas.
L’elecziun da Gössi (40) è be pli stada ina chaussa formala: Ella era la suletta candidata per il presidi. Il cusseglier naziunal Christian Wasserfallen (BE) ed il cusseglier dals chantuns Hans Wicki (NW) avevan ponderà da candidar, ma eran la finala sa decidids encunter quest pass.
Ils Verds
La cussegliera naziunala dal chantun da Berna Regula Rytz surpiglia il timun dals Verds (Partida ecologia svizra PES). Ils delegads han elegì Rytz (54) cun gronda maioritad a chaschun da lur radunanza a Zofingen AG.
Be duas vuschs han mancà ad ella per l'unanimitad. Rytz era l'unica candidata per quest post. Dapi il 2012 aveva Rytz manà la partida sco copresidenta ensemen cun la cussegliera naziunala dal chantun Vad Adèle Thorens. Rytz vesa la renovaziun cuntinuanta dals Verds sco gronda sfida.
Sco la presidenta Rytz ha ditg, veglia ella lantschar il project «futur verd». Ins veglia discutar tant sur da la critica da creschientscha e furmas d’economia alternativas sco er sur da la repolitisaziun, l’ecologia e la collavuraziun cun moviments socials.
Partida socialdemocratica
A la radunanza da delegads da la PS a La Chaux-de-Fonds ha la cussegliera federala Simonetta Sommaruga pledà per la nova lescha d'asil.
Questa revisiun na porta betg mo proceduras pli spertas. Ella megliereschia era la situaziun dals requirents d'asil. Uschia hajan quels da l'entschatta gia ina persuna da contact. Tras quai daventia il nov sistem pli effizient e uman. Ils delegads da la PS sustegnan la nova lescha d'asil.
Ils delegads èn suandads a la recumandaziun da lur cussegliera federala ed han ditg gea al project cun 172 cunter 4 vuschs. Er han els favurisà la parola da gea envers la libertad da votar, quai cun 170 cunter 13 vuschs.
Plinavant han ils Socialdemocrats er prendì posiziun areguard ils ulteriurs projects da votaziun. Ina survista da las posiziuns da la PLD, dals Verds e da la PS chattais vus sutvart en la tabella.
Tge dian las partidas dals projects da votaziun dals 5 da zercladur?
RR novitads 15:00 / 16:00


text:
Ditg eri cler per Rosie Jörg: Ella na dat betg la vusch al republican Donald Trump ed era betg a la democrata Hillary Clinton. Ma, la fin finala saja ella tuttina sa decidida da dar la vusch a Clinton.
Jau dun la vusch a Clinton per evitar Trump.
Per Rosie Jörg saja quai incredibel ch'ina persuna sco Trump haja la schanza da vegnir nov president dals Stadis Unids da l'America. «El hassegia dunnas, el hassegia muslims, el vul construir in mir sin ils cunfins cun il Mexico». En quests muments sa turpegia ella dad esser Americana.
Ma, era Hillary Clinton na saja betg propi la persuna adattada sco presidenta americana. Era Hillary Clinton na para betg dad esser dal tut correcta, di Rosie Jörg. Sch’ins patratgi mo vid l’affera dad e-mails.
Bler contact cun l’America, ma la politica è tabu
La famiglia da Rosie Jörg viva anc oz en California. Ella ha era bler contact cun lezza. Ma sur dad in tema na vegn betg discurrì: la politica. Las nezzas sajan quasi tuttas fans da Trump. Sch'ellas discurrissian en famiglia davart las elecziuns, lura dessia quai mo dispitas.
Rosie Jörg sezza spera simplamain che Donald Trump na vegnia betg il successur da Barack Obama. Sche lez daventia president, lura na sappian ins simplamain betg, tge che schabegia, di Rosie Jörg.
RR actualitad mezdi 11:00
Rosie Jörg-Figueroa
- 69 onns
- Dapi 40 onns en Svizra
- Maridada cun in Grischun
- Creschida si a San Francisco (California)
- Pensiunada
- Passenta dapi la pensiun mez da l’onn a Sedrun, mez da l’onn a Florida


text:
Durant in referat aveva Huonder cità pliras passaschas ord la bibla nua che l'omosexualitad vegnia chastiada cun la mort. Quai aveva provocà reacziuns vehementas ed ina denunzia penala.
La glieud n'ha betg interpretà mes referat, mabain quai che las medias han fatg ordlonder.
L'uvestg sa senta malchapì. La glieud n'haja betg interpretà ses referat mabain quai che las medias hajan fatg ordlonder. Tgi che legia tut na possia betg dir ch'el haja pretendì la paina da mort. El haja vesì il referat sulettamain ord vista academica-teologica.
Oz vegnissi el a commentar pli detagliadamain e l'emprim preschentar il referat ad ina segunda persuna. Las passaschas da la bibla stoppian vegnir prendidas serius, ellas stoppian però vegnir interpretadas en il temp dad oz, uschia Huonder.
Attatga da hackers?
Dapi mardi ha l’uvestgieu da Cuira problems tecnics cun lur pagina d’internet. La homepage sco era las adressas da mail na funcziuneschian betg pli, communitgescha l’uvestgieu. Las raschuns daco n’èn betg anc cleras: sch’i sa tracta d’ina attatga da hackers, sco quai che differents schurnalists han dumandà, na possian ins betg excluder il mument.
Co leger la bibla?
Ils citats che l’uvestg Vitus Huonder ha cità durant in referat stattan scrits uschè en il vegl testament. Ma co ston ins lura interpretar quellas passaschas?
Leger la bibla n’è betg uschè simpel. La bibla n’è betg in cudesch ch’ins sa leger sco in Roman, declera il teolog Ursicin Gion Gieli Derungs.
La bibla n’exista betg or dad in cudesch. Per exempel è il vegl testament ina collecziun da cudeschs ch’en scrits en differents stils litterars, ch’èn vegnids scrits en divers temps e cun differentas finamiras.
Perquai sa la bibla era vegnida interpretada da mintgin auter. Impurtant èsi perquai da metter ils texts adina en in connex istoric e betg da leger ils citats pled per pled.


text:
Il di da lavur cumenza en garascha a Trun directamain sper la via principala. Lura maina il viadi en Lumnezia a Cumbel tar in pur. Là ha quai num per Serafin Caminada da pinar in tractor. L'alternatur è rut è sto vegnir midà or. Uschè simpel co i guarda or n'è quai betg. E sa chapescha vul il pur empruvar il tractor avant che Serafin Caminada banduna puspè el. Ma tut è grategià ed il viadi po cuntinuar direcziun Vattiz. Là spetga in pur che ha problems cun sia maschina da segar. I ha num chargiar ella sin il char annex e transportar ella en garascha per guardar tge ch'il problem è.
Suenter gentar...
...èsi ì vinavant cun la lavur en garascha. Silsuenter èsi dad ir a Kartitscha en il territori da skis da Sursaissa. Là lavura in dals lavurers da Serafin Caminada vid las maschinas da pista. E quai er amez la stad. Lura èsi numnadamain temp da far revisiun.
Per maschina quintan ins cun circa duas emnas lavur. Tar 13 maschinas dovra quai pia bler temp, uschia ch'il lavurer a Kartitscha è occupà durant l'entir onn cun las maschinas da pista. Il di da Serafin Caminada finescha là nua ch'el ha cumenzà: en garascha!
Dapi dus onns independent
Avant dus onns è il mecanist per maschinas agriculas Serafin Caminada daventà independent cun sia atgna fatschenta Surselva Landtechnik GmbH a Trun. El e ses lavurers reparan uss tractors, transporters ni er maschinas da segar. Per quai èsi savens er dad ir en il lieu directamain tar il pur.


text:
A la festa da lutga sin il Brünig hai dà ina raritad. Gist trais lutgaders, Bernhard Kämpf, Philipp Reusser e Christian Stucki, han numnadamain gudagnà quella. Quai pervia ch’i n’a betg dà in victur en la lutga finala tranter Kilian Wenger e Bernhard Kämpf. Per Stucki è quai la terza victoria sin il Brünig suenter quellas da 2009 e 2012.
Las emprimas duas lutgas ha Orlik gudagnà. En la terza e la quarta lutga ha el dentant mo cuntanschì paris. Uschia ha l’atlet da Maiavilla na betg pudì lutgar per la victoria. Er l’auter talent giuven Samuel Giger n’a betg pudì persvader. E Remo Käser ha stuì capitular suenter l’emprima lutga pervia d’ina blessura.
RR sportissimo 17:00


text:
Portèda dant te n percors temporèl e tematich, la mostra vel ge sporjer n develpai a duta chela jent che te chisc egn à didà a meter sù l Museo Ladin, no demò se tolan del temp, ma soraldut se dajan jù con gaissa e gust per l mantegniment e l sparpagnament de la cultura ladina. L dialogh col vijitador l seghita enscin a la fin del percors, che l se sera sù co la proiezion del video “Musc e oujes del Museo” n mosaich de persones che conta che che vel dir se sentir ladins anchecondì delaite de n spazie che somea n cantier, olache se pel lascèr n messaje e pissèdes neves per l davegnir del Museo. Na vijion de chel che l’é stat, che l’é e che doventarà l Museo ladin de Fascia, fata de maor condivijion e interazion col teritorie, aldò del moment de festa “mia majon, mia storia, mia parlèda”, acioche l’Istitut cultural Ladin ence tras l Museo, seghite a portèr inant con respet e gaissa l prezious lurier de stravardament, ma tel medemo temp che l se aure amò de più a la jent, a na vida che ogne un de nos posse sentir sia la realtà che chesta istituzion raprejenta.
Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia
(Traduzione a cura dei Servizi Linguistici e culturali del Comun general de Fascia)


text:
Colina d'Or
Colina d'Or a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 4 525 abitant (dato del 31 Dicember 2013[1]) e una süperfiss de 6.49 km², e al se tröva a una altitüden de 469 meter sura al livel del mar. L'è tacaa ai cumün de Agn, Carabieta, Granscia, Lügan, Majas, Müscian, Sorengh.
El cumün l'è staa istitüii in del mes de Abril del 2004, da la fusion dei cumün de Agra, Gentirin e Montagnöra.
Frazzion[Modifega | modifica 'l sorgent]
De giunta ai center abitaa che prima del 2004 eren caplögh dei cumün indipendent (Agra, Gentilin e Muntagnöla), el cumün el cünta anca i frazziun de:
- Al Guast: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Aras: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Bigögn: frazziun de l'ex cumün de Agra;
- Cadepian: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Certenagh: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Pian Roncaa: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Scairö: frazziun de l'ex cumün de Muntagnöra;
- Vij: frazziun de l'ex cumün de Gentirin.
Andament demografegh[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament de la popolazione dei center abitaa che furmen el cumün de Collina d'Oro l'è mustraa in de la tabel chi de sutta:[2][3][4][5]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter
- ↑ Agra in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Gentilino in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Montagnola in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.
- ↑ Collina d'Oro in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.