text:
Giuseppe Impastato
Giuseppe Impastato, piö cunusìt col nòm de Peppino (Cinisi, 5 de zenér del 1948 - 9 de màgio del 1978) l'è stat 'n ativìsta italià empegnàt endèla lòta cùtra la mafia. L'è stat copàt dei mafiùs condèna bómba piasàda sóta 'l sò còrp, ligàt söi binàre de la ferovìa.
Biografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Giuseppe Impastato l'è nasìt a Cinisi, endèla pruvincia de Palermo, ai 5 de zenér del 1948, de 'na famìa de mafiùs: sò pàder Luigi l'ìa stat mandàt al cunfì sóta 'l fascìsmo, el sò zìo e dei óter parécc i ìa mafiùs e 'l chignàt de sò pàder l'ìa 'l boss Cesare Manzella, saltàt pelària pò a lü söndèna Alfa Romeo Giulietta endèl 1963.
I rèscc del sò zìo i éra stàcc troàcc ensìma a dèle piànte de limù a sentenér de méter de distànsa del büs fat de l'espluziù. Peppino l'ìa restàt traumatizàt e l' gh'ìa dit: « Éla stàda la Mafia? se l'è stàda la màfia alùra mé ghe faró la guèra töta la vìta… » [1].
Amò de s•cèt, el gh'ìa tacàt béga cól sò bubà, che 'l l'ìa casàt vià de cà. Isé, 'l g'ha ambiàt la sò atività pulitico-cültüràla antimafiùza e 'ndèl 1965, el g'ha fondàt el giornàl L'idea Socialista, e 'l g'ha aderìt al PSIUP (« Partìt Socialìsta Italià de l'ünità Proletària»). A pàrter del 1968, el g'ha dirigìt le atività dei grùpi de la Nöa Sinìstra. El g'ha dirigìt apò a la lòta dei contadì espropriàcc ai tép de la custrusiù de la tèrsa pìsta de l'aeropórt de Palermo (söl teretóre del cümü de Cinisi). El g'ha fat atività apò a 'n favùr dei operài e dei dizocupàcc.
Endèl 1975 el g'ha furmàt el grùpo Musica e cultura que 'l gh'ìa l'obietìf de organizà manifestasiù cültüràle: müzica, teàtro, dibàtiti, ecc. Endèl 1976, el mèt en pé Radio Aut, 'na ràdio endependènta e autofinansiàda. El progràma piö scultàt l'ìa Onda pazza (ónda màta), 'na trasmisiù satìrica endóche 'l tiràa 'n gir pulìtich e mafiùs e 'l ciamàa Cinisi col nòm de Mafiopoli. Con chèsta trasminsiù el denunciàa i afàre mafiùs de Cinisi e de Terrasini, en particolàr el mitìa 'n piàsa le tràme del « padrì » locàl, el boss Gaetano Badalamenti che 'l lüminàa mai per nòm ma 'l ghe dàa 'l scötöm de Tano Seduto. Chèst'öltem el gh'ìa 'n ruòlo de prim pià endèi tràfich internasiunài de dróga.
Però, apò a se i fàa töta chèsta atività antimafiùza, Peppino e i sò sòci i ìa cunsideràcc dei elemèncc de distürbo per le autorità del paés. Giovanni, el fredèl de Peppino el g'ha dit 'na ólta deànti a la cumisiù antimàfia italiàna che: « Sömeàa che 'l Badalamenti l'ìes apresàt dei carabiniér perchè l'ìa coét, ghe piazìa discùter e se püdìa cöntà sö de lü. L'ìa compàgn che se 'l Badalamenti el ghe fàes en piazér a das de fà perchè a Cinisi, che l'ìa 'n paés piötòst coét, sücidìes negót. I ünich problémi sérem nóter, èco chèl che i pensàa i carabiniér. Quan che gh'ìe ocaziù de parlàga 'nsèma a giü de lur, me parìa che l'ìes 'na 'mpresiù cundividìda de töcc che Badalamenti l'ìa 'n gentleman e che nóter sìem chèi che creàa i problémi. » […] « De spès g'hó ést i carabiniér nà atùren a bracèto cól Badalamènti e i sò sòci. Se pöl mìa ìga fidùcia endèle istitüsiù quan che se èt la pulisìa 'na a bracèto coi mafiùs»[2].
Peppino el gh'ìa capìt el perìcol che 'l reprezentàa 'l Badalamenti e chèsto el gh'ìa capìt bé 'l perìcol che 'l reprezentàa Peppino Impastato[3]. Le upiniù de Peppino i ìa dré a nà tròp en gir perchè la Mafia i a lasàes nà 'n nacc. Par che sò pàder el gh'ìes pröàt a prutigìl ma 'ndèl 1977 pò a lü l'è mórt catàt sö de 'na màchina.
Endèl 1978, el s'ìa candidat endèla lìsta de Democrazia Proletaria (en partìt de estréma sinìstra) a le ilisiù del cümü. L'è stat copàt la nòt tra l'8 e 'l 9 de màgio del 1978, endèla campagna eletoràl. L'è stat picàt de bröt e pò l'è stat ligàt söi binàre condèna càrica de dinamìte sóta e pò l'è stat fat saltà pelària. L'ìa 'l stès dé che a Roma i gh'ìa troàt el còrp de Aldo Moro en via Caetani. Du dé dòpo, i eletùr de Cinisi i l'ha votàt e iligìt aestès.
En prensépe le autorità le gh'ìa pröàt a fa créder che Peppino l'ìes saltàt pelària 'ntàt che l'ìa dré a preparà 'n atentàt a la ferovìa, ma piö tàrde gh'ìa saltàt fò 'na lètera, che la gh'ìa de éser stàda scriìda del Peppino e che la püdìa fà pensà a 'n suicìdio. Envéce a la fì, gràsie a la atività de sò fredèl Giovanni e de sò màder Felicia Bartolotta, che la g'ha troncàt ògna relasiù coi sò parécc ligàcc a la Mafia, e i sò sostenidùr del Centro Sicilià de Ducumentasiù, piö tàrde cunusìt come Centro Impastato, fondàt a Palermo endèl 1977, s'è püdìt demostrà la responsabilità de la Mafia endèl crìmen.
Bibliografìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Felicia Bartolotta Impastato, La mafia in casa mia, intervìsta có Anna Puglisi e Umberto Santino, La Luna, Palermo 1986, 2000
- Salvo Vitale, Nel cuore dei coralli. Peppino Impastato, una vita contro la mafia, Rubbettino, Soveria Mannelli 1995
- Umberto Santino, L'assassinio e il depistaggio. Atti relativi all'omicidio di Giuseppe Impastato, Centro Impastato, Palermo 1998
- Peppino Impastato: anatomia di un depistaggio, Rapórt de la Cumisiù parlamentàr anti-mafia prezentàt de Giovanni Russo Spena, Editori Riuniti, Rome 2001
- Giuseppe Impastato, Lunga è la notte. Poesie, scritti, documenti de Umberto Santino, Centro Impastato, Palermo 2002
- Anna Puglisi – Umberto Santino, Cara Felicia. A Felicia Bartolotta Impastato, Centro Impastato, Palermo 2005
- Augusto Cavadi, en Gente bella. Volti e storie da non dimenticare (Candida Di Vita, Don Pino Puglisi, Francesco Lo Sardo, Lucio Schirò D'Agati, Giorgio La Pira, Peppino Impastato), Il Pozzo di Giacobbe, Trapani 2004.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Condividevo ma non ho avuto lo stesso coraggio... Interview avec Giovanni Impastato, Girodivita, Mars del 2004.
- ↑ Estràt del rapórt de la cumisiù antimàfia söl càzo Impastato
- ↑ Estràt del rapórt de la cumisiù antimàfia söl càzo Impastato
Colegamèncc estèrni[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Centro sicilià de docümentasiù “Giuseppe Impastato”
- peppinoimpastato.com
- I cento passi Cìne sö la vìta e la mórt de Peppino Impastato.Nassüü in Sicilia


c: text/html

text:
(anr/hh) Il president communal da Trun, Donat Nay, ha demissiunau suenter haver dirigiu la vischnaunca duront 12 onns. Sco successur dad el candidescha il vicepresident communal e gerau Dumeni Tomaschett.
mehr...
Ils dis da bialaura da questa stad ein gleiti dumbrai. Per tgi che porscha ni vul far vacanzas, daventa la situaziun plaunsiu frustronta. «L’jamna vargada e quest’jamna havein nus rodund ina tiarza dameins hosps che normalmein da quei temps», di la menadra dalla plazza da campar dil TCS a Mustér/Fontanivas, Renata Gadola.
mehr...
(anr/hh) Il project da cooperaziun dil scalem superiur dallas vischnauncas da Mustér, Tujetsch e Medel ei sistius pil mument e quei malgrad ch’el havess purtau biars avantatgs.
mehr...
(anr/fa) Doris Leuthard a Zernez ed Eveline Widmer-Schlumpf in Samignun – quist on tegnan güst duos cusglieras federalas pleds da prüms avuost in Engiadina Bassa.
mehr...
(anr/mfo) Renè Hoheneger, president cumünal da Zernez, candidescha pel post sco president dal cumün nouvfusiunà. Sper Emil Müller, president cumünal da Susch, es e il seguond candidat ufficial.
mehr...
Tier la revisiun actuala dil dretg dalla famiglia ein da principi tuts pertuccai e cheutras era tuts dumandai. Sin plaun politic ha il parlament federal gia fatg entgins pass e reglau il dretg e la responsabladad per la tgira ed il sustegn dils affons en cas da separaziun dalla lètg ni per geniturs buca maridai sco era davart il partenadi purtaus en per homosexuals.
mehr...
(anr/vi) Aita Flury enconuscha vasts champs da l'architectura. Ella ha planisà e fabritgà chasas, ha lavurà sur sasezza ed en in biro etablì d'architectura, ella ha scrit plirs cudeschs e perfin planisà punts.
mehr...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fénis
Fénis l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha 1 796 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 26 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chambave, Champdepraz, Champorcher, Cogne, Nus, Saint-Marcel, Verrayes.
L'atrasiù türìstica piö 'mportànte de Fénis l'è 'l sò castèl, monümènt nasiunàl italià. I crìtich i pènsa che 'l sàpe 'n sìmbol 'ntra i piö reprezentatìf del medioevo de la Val d'Aòsta. La sò fàma l'è duzìda apò a la 'mpnènsa de la custrusiù.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Repóblica Cispadâna
Artécol in dialèt arzân
La Repóblica Cispadâna (Repubblica Cispadana in italiân) l'êra un stêt ed Êlta l'Itâlia nê int al 1796 sóta al cuntròl ed l'esêrcit napoleònich. Ind l 'ân dôp l'é andêda a finîr int la Repóblica Cisalpèina.
Stòria[modifica | mudéfica la surzéia]
Subèt dôp l'entrêda ed Napoleòun in Itâlia al 10 avrîl 1796, al trópi francèiṣi àn ocupê i teritôri sòta la doméni avstrìach osèja al Duchêt ed Milân, e al Duchêt e Mântva; i teritôri dal Duchêt ed Mòdna e Rèz e quî che fêven pêrt dal Stêt ed la Cēṣa, ed Bològna e Frêra. Al 16 utòber 1796 a s'é tgnû a Mòdna un cungrès cun i rapresentânt dal pruvînci ed Mòdna e Rèz e dal vèci delegasiòun dal Stêt ed la Cēṣa ed Bològna e Frêra ch'l'à riunî al quâter sitê in còla ch' l'à ciapê al nòm ed “Confederasiòun Cispadâna”. Al cungrès l'é stê urganiṣê, mìa uficialmèint, da Napoleòun, ch'al só esêrcit l'îva traversê l'Itâlia setentrionêla a l'inési ed l'ân, e al gh'îva la necesitê ed fermê la situasiòun in Itâlia e riunîr nōvi trópi per 'na nōva ufensîva cûntra l'Avstrìa. In dicèmber al cungrès al dichiâra che al quâter pruvînci arén fât la “Repóblica Cispadâna” e l'à invidê chi êter popôl italiân a unîres a lôr. A vîn fât 'na guêrdia cèvica, cumpôsta da casadōr e artiliêr. Al 17 znêr 1797, ind la Sêla dal Triculôr (alōra l’êra la sêla ed l’Archèvi Duchêl), al cungrès l’à decîṣ ed fêr un gvêren; la bandêra siēlta l’é stêda un triculôr pr’al lòungh, cun strési ròsi, biânchi e vèirdi, al cèinter, ‘na figûra fâta da un portafrèci, inséma a di trofèi ed guèra, cun dèinter quâter frèci cme sègn dal quâter pruvînci uriginêli, a l’têren ed ‘na curòuna ed lâver. Napoleòun Bonaparte al 19 mâg 1797l’à urdnê che la Rumâgna (utgûda cun al Tratêt ed Tolentino) la s’unés al la Repóblica Cispadâna e che da lê se stachésen Mòdna, Rèz, al Mâsa e Carēra per mètres insèm a la Repóblica Transpadâna. Al 19 lòj 1797 la Repóblica Cispadâna la s’é unîda cun la Repóblica Transpadâna.
Vōṣ corelêdi[modifica | mudéfica la surzéia]
- Napoleòun
- Gioacchino Murat
- Impêr francèiṣ
- Guèri napoleônichi
- Campâgna d'Itâlia
- Repóblica Subalpèina
- Repóblica Transpadâna
- Repóblica Cisalpèina
- Repóblica Rumâna (1798-1799)
- Repóblica Napoletâna
- Règn ed Nàpoli
- Règn ed Sicélia
- Règn ed Sardègna
- Repóblica Italiâna (1802-1805)
- Règn d'Itâlia (1805-1814)
- Stêt italiân preunitâri
- Cungrès ed Vièna


text:
Kaiserschmarren
Ol Kaiserschmarren (o Kaiserschmarrn) l’è ü dóls che l’è uriginàre de l’Austria e piö ‘n generàl de töcc i teritòre öna ólta sóta l’Impér Asbùrgich e tra chès-ce pò ol Trentì e ‘l Süd Tiról.
Cuntegnüü
Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol nòm Kaiserschmarren l’è l’insèma de dò paròle todèsche Kaiser e Schmarren – Schmarrn, ma fà öna bèla tradusiù de chèste dò paròle l’è pròpe malfà, dezà che se l’è bel fà tradüs Kaiser che l’ völ dì ‘mperadùr, l’è mia isé bel fà tradüs Schmarren – Schmarrn che l’ völ dì rebelòt, bordèl, migàla, e pò stüpidàda.
La sò stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Sömèa che ‘l Kaiserschmarren l’ sìes stàcc servìt per la prìma ólta al Imperadùr Cèco Bèpe (Franz Joseph I von Österreich 1830 – 1916) ol marìt de la Elisabeta de Baviera piö cognusìda cóme Sisi e l’è stacc inventàt da l’atrìce aüstrìaca Beate Anne Brünner Steinmayr.
Gh'è però di ótre manére per spiegà come l'è nsìt ol Kaiserschmarren.
Se dis che una völta, quand che l'Imperadur, gran casciadur e süblim tiradur de s'ciop, l'era dree a fà 'na batüda de cacia in del Salzkammergut, el gh'è vegnüda fam e in d'un'ustaria li del sit gh'han servii un Holzfällerschmarrn, una pitansa un puu de poch e pütost rüstega, preparada dumà cunt farina, agua, saa e sücher, ma già che setaa sgiò al taul gh'era l'imperadur, el cögh l'ha pensaa ben de giuntagh anca öf, lacc, e üga sültanina insci de fala un cicinin püssee "rica" e prelibada. Quand che l'ost l'ha vedüü l'imperadur lecass i barbis e andà tüt in moga magoga, 'l gh'ha dii "Obr des isch do lai a schmarrn" (Ma chela pitansa chi l'è dumà un schmarrn) e l'Imperadur el gh'ha respundüü: "Sicher, aber a Kaiserschmarrn" (Segür, ma un schmarrn (dign d')imperadur").
N'oltra legenda l'è che a l'Imperadur ghe piaseven de mat i Palatschinken (pancakes u fritel), e quand che al cögh i fritel ghe reüssiven minga tant ben, inscambi de daghij a l'Imperadur, gh'i dava ai camerlecaj del palass imperial cunt el nom de Kaiserschmarrn già che servì una paciügada cumpagna de quela a l'Imperdaur la saria stada 'na "roba de mat" (schmarrn in Bavares): "A Schmarrn, des am Kaiser zu serviern" - (el saria) 'na roba de mat servì chela (paciügada) chi a un imperadur. E insci al didincö in Bavares una paciügada, una roba de nient, una roba maltrada insema, ghe disen "schmarrn".
Ol saùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Kaiserschmarren l’ sömèa ergóta a mèza strada tra öna fritàda e öna frìtola facia a tòcc e servìda con sura öna bèla spolveràda de söcher a vél e compagnàda da la marmelàda de zödegn. In töte i manére l’ ghe sömèa adóma a öna fritàda, dezà che la pasta, ach sènsa söcher e sènsa marmelàda, la sènt mia de öf, de fati ‘l Kaiserschmarren l’è mia ü piàt salàt, ma l’gh’à ü saùr delicàt e gustùs che l’è pròpe di piàcc dóls; pò per chèsto l’è mia giöst ciamàl la fritàda del Kaiser.
La risèta[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ol Kaiserschmarren l’ pöl ès preparàt in tàte manére, però de sólet la ciara del öf, separàda dal rós, l’è sbatìda e montàda a nif, intàt ol rós del öf l’ vé mes-ciàt col söcher e apéna i è bèi mes-ciàcc ‘nsèma gh’è de zontàga, a belasì, ‘mpó de farina, ‘mpó de lacc, ü falì de sal e se s’völ pò ach ‘mpó de öa pasa e de pinòi. A la fì gh’è de mes-cià chèsta pastèla col ciàr de l’öf montàt a nif e pò bötà töt ‘n padèla ‘ndóe s’gh’à de ès zamò fai culà ü bèl tòch de bötér. In padèla l’impàst l’ gh’à de doràs bé e per chèsto l’è mèi che l’ sìes mia piö ólt de 1 ghèl e pò gh’è de ultàl e fal a tòch col pirù ‘ntàt che l’cös.
Ingredièncc per 4 persùne:
5 öf,
50 gram de söcher,
250 gram de farina 00 pasàda in del crièl,
1 prìza de sal,
1 bràca de öa pàsa,
söcher a vél,
marmelada de zödegn.


text: 1Aj pu'i Jesús aj a'ucáanye aa tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ'ij ajtahua'a tihua'amua'aten. Aj mu mi eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte a'u tɨ a'utyavaaca'a. Tyamua'a mu tí'ityamui'icaa ɨ tyaɨte. Aɨj pu cɨn atyajraa ɨ baarcu jetze tɨ jaata'a a'acáva'acaa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aa mu a'ucaitɨma'aca'a a'apueiri japua. 2- 3Eihua pu tihue'ixaatya'aca'a aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari. Ayaa pu tihue'ixaa seij cɨme'e ɨ nyuucari. Ayan tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i muan. A'atɨ tɨ nu'u ti'ihuastyahua'a, u pu á'umej tɨ tyaja'ahuaste'en, 4Aa pu auma'acaa ratáhua'anáa ɨ imue'eri. Seica pu juye jetze a'uvatzɨ́jraa. Aj mu mi pina'ase utya'ɨmɨ ava'acanyáa, maraara'aje'ipɨ. 5Ajta nu'u seica huavatzɨ́jraa tyetye tzajta'a a'u tɨ cai eihua chuej á'uca. Yaa pu'i tyaja'ure'enye, a'ini capu huatyetyee ɨ chuej tɨ tzajta'an iru'ucarutixɨ'ɨn ɨ jiinya'ara'an, ca'anacan pu huara'apɨstaca'a ɨ chuej. Aj pu'i ca'anacan ajnyajxɨ ɨ imue'eri. 6Ajta tɨ'ɨj u e'ire'enye ɨ xɨcaj, tɨ'ɨqui huara'ahuaa xɨcaj cɨme'e ɨ tɨ tyu'unyej. A'ini capu ajtánaana'ajma'aca'a, aɨj pu cɨn huara'ahuaa. 7’Ajta seica ɨ imue'eri, au pu a'uvatzɨ́jraa a'u tɨ tzicare'e a'uvaatɨma'acaa. Tɨ'ɨj aɨn tzicare'e huavaujse. Tɨ'ɨqui aɨn tzicare'e ra'ava'ana aɨjna tɨ tyu'unyej. Aɨj pu cɨn cai huacɨɨraca'a. 8Aru seica pu nu'u aun a'uvatzɨ́jraa a'u tɨ a'uré'en ɨ chuej. Aɨ pu huanyej. Tɨ'ɨj huavaujse, aj pu'i tyamua'a tyu'ucɨɨraca'a. Seica ɨ imue'eri, ayaa pu caté'etejma'aca'a ɨ cuuxa'a jetze seij tɨ ajtanyéj i'icɨɨri a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a ɨ jatzi. Ajta seica ayan caté'etejma'aca'a a'achu cumu hueicate. Ajta seica anxɨte pu caté'etejma'aca'a seij ajta seij. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. 9Ajta ayan tihue'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huityajnamua, che'e aɨn raanamua tyamua'a naa. 10Matɨ'ɨj mi a'ucɨj ɨ tyaɨte. Aru camu naijmi'i. A pu a'utyajturaa ɨ Jesús. Majta seica ɨ maj naijmi'i á'ujhua'anya'a hua'a jamuan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua a'ara'ase. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ raaxajtaca'a. 11Ajta aɨn Jesús, ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muejmi pu Dioj tyu'ixaa a'ahuaritaacan cɨme'e aɨjna ɨ tɨ huatáuravaataca'a ɨ Dioj jemi a'iqui ti'iseira'a a'ame ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj ti'itaitya'a a'ame iiyan chaanaca japua. Aru amɨmej má maj a'utyáuu pua'aque, nain pu tihué'itiira nyuucari cɨme'e. 12Ayaa pu tihua'aruure. Tɨ'ɨj tihue'ixaate'en ɨ nyuucari jetze, seica mu meyan tyu'umua'ati tɨcɨn: “Cu xuee teyau'eite ityan.” Ajta matɨ'ɨj ranamuaaran, meyan tɨcɨn: “Tu'ityájnamua ityan.” Aru capu xaa nya'u. Camu yau'eite, camu majta tanamua. Dioj pu tihué'itiira nyuucari cɨme'e mej mi cai yau'eitaa mua'ara'ani, mej mi cai raanamuaa, a'ini camu a'atzu raxe'eve'e mej saɨque tirajtyauni a'ij mej ye'i huarɨni, tɨ'ij aɨn cai tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 13Ajta Jesús pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai yau'eitaa xa'araa eijna i nyuucari? Tɨ pua'a sacai yau'eitaa xa'araa, ¿A'ini ti'irɨ'ɨri sej si seyan yau'eitaa xa'ara'ani ɨ seica ɨ nyuucari? Nu'uri ijii amuaata'ixaate'esin huataujnyátacan cɨme'e a'ij tɨ huataujmua'a i nyuucari tɨ cɨme'en raxa aɨjna ɨ a'atɨ tɨ nu'u ti'ihuastyahua'a imue'eri cɨme'e. 14’Aɨjna ɨ imue'eri tɨ huaste'e, ayaa pu seijre'e tɨj ɨ a'atɨ tɨ a e'etyécha'acanye'e hue'ixaate'e ɨ nyuucara'ara'an cɨme'e tɨ Dioj jemi a'uve'eme. 15Ajta seica ɨ tyaɨte, yaa mu e'en cumu ɨ imue'eri tɨ aun a'uvatzɨ́jraa juye jetze. Aɨ mu naa ti'ijnamua ɨ nyuucara'ara'an tɨ raaxajtaca'a ɨ a'atɨ. Aru, matɨ'ɨj meyan ranamua, aɨ pu tiyaaru'u hua'ari'iraca. Aɨ pu hua'ari'iraca ɨ nyuucari ɨ maj rú'umua'areeracaa ɨ rutzajta'a. 16Majta seica, yaa mu e'en tɨj aɨjna ɨ imue'eri tɨ huahuásti'ihuaca'a ɨ tetej tzajta'a. Anacai pu hua'aranajchaca'a ɨ nyuucari ɨ maj raanamuajri'i. 17Aru cumu cai eihua ajtanáana'ajme, aɨj mu cɨn rajpueitzi mua'aye'i maɨjna cɨme'e mej seica hua'axaahuari'ira cɨme'en ɨ nyuucari, na'ari tɨ pua'a seica a'ij pua'a mahua'aruure, cɨj mu'u te'eviicue'i. Ca'anacan mu ma yuuraini. 18’Majta seica ɨ tyaɨte, ayaa mu e'en tɨj ɨ imue'eri tɨ huahuásti'ihuaca'a a'u tɨ a'utzicare'ejmee. Aɨ mu ranamua ɨ nyuucari. 19Aru eihua pu hua'a jetze ruxe'eve'e a'ij maj rujɨɨmua'a mana'a tirajtyauve iiyan chaanaca japua tyej japuan seijre'e. Ayaa mu huaujmua'amua mej ti'ituava'a. Majta meyan ti'inyacua'atze mej chijtyaani pueenye'en. A'ini tɨ'ɨj pɨ na'a mu meyan ti'imua'atze a'ini ayaa mu ti'ixe'eve'e, capu che'e tya'uve ɨ hua'a tzajta'a mej japuan tyu'umua'ati ɨ nyuucari. Aɨj pu cɨn cai che'e rɨ'ɨri tɨ hua'utavaɨre'en ɨ nyuucari ɨ hua'a tzajta'a. 20’Majta seica, ayaa mu e'en cumu aɨjna ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa japuan ɨ chuej tɨ a'uré'en. Aɨ mu xaa ranamua ɨ nyuucari, majta ɨ rutzajta'a raatyatuasin ɨ rumua'ariira'a cɨme'e. Ayaa pu een tɨj een ɨ imue'eri tɨ huacɨɨraca'a eihua. Seica mu tyu'utyavaɨre'esin eihua. Seica mu tyu'utyavaɨre'esin cumu ɨ imue'eri tɨ huacɨɨraca'a a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a tɨ caté'etejme, seij ajta seij. Majta seica cumu ɨ tɨ huacɨɨraca'a a'achu cumu hueicate tɨ caté'etejme, majta seica meyan e'en cumu ɨ tɨ huacɨɨraca'a achu cumu anxɨte, seij ajta seij. 21Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? Tɨ pua'a a'atɨ ye vé'eme'en, aparaatu tɨ tijajna, ¿A'uni jetze ya'aruuren aɨjna ɨ aparaatu? ¿Ni sicu'u jetze ru'utyáratza, na'ari utaatzi jete ye'iráchajtza?. Capu xaa nya'u aa ya'utya'avaata, silu an pu eijre'e ya'ujchájtza, ánɨmɨ tɨ'ij a'ɨmɨ a'atányeeri'icɨj. 22Ti'itɨ tɨ a'ij tyi'aviitzi'i, capu ayan eenye'en a'ame tɨj na'a rusen cɨme'e, silu huataujseijrata a eijre'e. Na'ari ti'itɨ tɨ a'ij aviitzi'i cɨn ti'imuari'ihua, aj pu'i mua'areeri'ihuan. 23Muan xu saj rarɨ'ɨrejve. Xaanamuajri'i. ―Yaa pu tihue'ixaa ɨ Jesús. 24Ajta ayan tihue'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u tiraanamua i sej ti'inamua. A'achu saj caj ti'ijnamua ɨ nyuucari, ayaa pu che'eta na'a Dioj tyajamuaata'asin muejmi sej si eitze'e yau'eitaa xa'ara'ani. Ajta aɨn, auche'e pu eitze'e tyajamuaata'asin i sej ranamua. 25Ayaa pu te'eme. Tɨ pua'a a'atɨ rɨ'ɨ ti'ijnamuajrave, Dioj pu raata'asin tɨ eitze'e yau'eitaa a'ara'ani. Ajta, tɨ pua'a a'atɨ cai rɨ'ɨ ti'ijnamuajrave, Dioj pu rá'ari'ira a'achu tɨ caj ari tiyau'eite. 26Ajta ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'irɨnyaca matɨ'ɨj meyan rɨjca a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Yaa mu'u huatamui'iraca tɨj huavaujse'en ɨ imue'eri tɨ a'atɨ raahuaste. Aɨjna ɨ a'atɨ ratáhua'anáa pu auma'acaa ɨ imue'eri. 27Tɨ'ɨqui huatacutzi aɨjna ɨ a'atɨ. Aj pu ijta'i í'ijɨsti tɨ'ɨjta'i ájchesin. A'ateeri tɨ huacáitɨma'a a'ame. Aj pu'i ajnyejsin, tɨ'ɨj i vaujse'en. Aru aɨjna ɨ a'atɨ, aɨ pu cai ramua'aree a'ij tɨ ye'i te'ejnyej ɨ imue'eri. 28Aɨjna ɨ chuej pu hui rusaɨj rɨ'ɨ raruuren tɨ huavaujse'en ɨ imue'eri. Anacai pu ajnyejsin ɨ huaacɨxa'a. Aj pu'i ɨ huijmueeyu. Tɨ'ɨqui ijta'i mueiyujra'an jetze cányejsin ɨ jatzi. 29Tɨ'ɨj aɨn huaca'anáa ɨ jatzi, aj mu mi u ya'atzaanan. Pu'uri ijii tyaja'ure'enye a'anaj xɨcajra'a jetze mej jetzen ti'itza'anaca. 30Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ini ye'i ti'irɨ'ɨri tyej ti teyan raataxaj a'ij tɨ ye'i tie'ijta ɨ Dioj? ¿Ti'itajqui nyuucarijra'a ruxe'eve'e tyaj raataxaj a'ij tɨ ye'i ti'irɨnyaca Dioj tɨ e'eseijre'e? 31Ayaa pu een cumu ti'itɨ tu'upi tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mostaasa. Ayaa pu e'en tɨ eitze'e cɨle'en cai maa seica jatzijra'a tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua. 32Tɨ'ɨj huasti'ihua aɨjna ɨ jatzi, aj pu'i vaujse'en. Tɨ'ɨj huavaujse'en, eitze'e pu maj ajtɨtɨ'ɨ a'aye'i cai ɨ pi'ista tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua. Tyamua'a pu ti'ipuápua'amee ɨ cɨya'ara'an. Ajta ɨ xamue'ira'an, tyamua'a pu tya'antajíya'umee. Aɨj pu cɨn rɨ'ɨri maj pina'ase jetzen tihuaurituajte'en tɨ huaquen tzajta'a. ―Ayaa pu tihue'ixaa ɨ Jesús. 33Ayaa pu tihua'amua'atyahua'a ɨ nyuucara'ara'an cɨme'e tɨ Dioj jemi e'ema'acan. Eihua pu tihue'ixa'atyahua'a nyuucari cɨme'e a'achu maj caj té'eviicue'iracaa maj raanamua. 34Ti'itɨ tɨ a'ij tɨ tihue'ixa'atyahua'a ɨ tyaɨte, Jesús pu ayan tihue'ixa'atyahua'a nyuucari cɨme'e tɨ cai a'ahuauritaa. Aru aɨ pu tihue'ixa'atyahua'a aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a a'ij tɨ huataujmua'a naijmi'i ɨ nyuucari huataujnyátacan cɨme'e. 35Ajna xɨcajra'a jetze, tɨ'ɨj ari tyechumua'ari, Jesús pu hua'uta'ixaa aɨme ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a. Ayan tɨcɨn: ―Tiche'e antacɨɨnye utan pujme'en. 36Matɨ'ɨj mi a huaja'uhua'axɨ ɨ tyaɨte. Aj mu mi yá'utɨɨ ɨ Jesús jetzen ɨ baarcu aun tɨ a'utyavaaca'a. Majta seica a'ucɨj sei jetze ɨ baarcu. 37Aj pu'i huata'aacaraca'a tyamua'a ca'anin cɨme'e. Apuutzari pu tyamua'a á'uxɨjva'a. Aj pu'i vivejmá'a tyujta'ahua'a ɨ jaj. Tɨ'ɨj i atyáxɨra'axɨ ɨ baarcu jetze. Pu'uri tɨn ava'ɨstijma'a ɨ baarcu jetze. 38Ajta aɨn Jesús, aɨ pu a'acujcaa cɨtzajta'an pujme'en ɨ baarcu. Timu'utzi pu huama'acaa. Aj mu mi raajɨste. Meyan tɨcɨn: ―Maeestru, ¿ni cai a jetze ruxe'eve'e tyej teri tɨn cui'ini? 39Aj pu ca'anacan ájche ɨ Jesús. Aj pu'i raatyápua'ari ɨ aaca. Ajta ayan tiraata'ixaa ɨ jaj, tɨcɨn: ―Capej che'e sihuajna. Xaatapuá'ajta. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. Aj pu'i huatyapua'araca'a ɨ aaca. Ajta a'uráujjé'iyi a'araa ɨ jaj tyamua'a naa. 40Aj pu ijta'i Jesús hua'uta'ixaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn huapɨ'ɨ setyu'utatzɨn?. ¿A'ini een cɨn sacai ra'atzaahuate'e ɨ Dioj? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 41Tyamua'a mu mi eihua tyu'utatzɨn. Majta meyan tyú'urixaatya'acaa maɨjna cɨme'e mej tyu'utatzɨn. Meyan tɨcɨn: ―¿Ti'itajni tevijra'a pueen? Amɨ pu tihue'ijte'e ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Nain mu cɨn ra'aste. ―Yaa mu tyu'urixaatya'acaa.


text:
Nìsa
Nisa (en fransés Nice; en ucità e 'n català Niça; en piemontés Nissa Marìtima; en lìgure Nissa; en italià e 'n todèsch: Nizza; en spagnöl Niza; en polàch Nicea; en latì Nicæa; en gréch Nιkaίa/Nikaía; en russ Hиццa) l'è 'na cità de la Frància meridiunàla che la g'ha 344 064 abitàncc, quìnta piö grànda de töta la Francia, e cèntro principàl de la Còsta Azzurra (Côte d'Azur). La fà part de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur e del dipartimènt de le Alpi Marìtime.
L'è póch delóns de la frontiéra co l'Itàlia e del pónt de vìsta geogràfich la fà part del bacìno idrogràfiche del fiöm Var, cunsideràt part de la regiù fìzica italiàna. Chèsta puzisiù de cunfì la g'ha fat en maniéra che Nìsa la pasès de spès de 'na duminasiù a l'ótra: l'è stàda cità de la Provènsa pò l'è pasàda sóta i Savoia endèl 1388 e piö tàrde al Regn Sardo-Piemontés. Cunquistàda del Napuliù, la tùrna sóta i Savoia dòpo che chèsto el g'ha perdìt le sò guère. La tùrna a deentà franséza ai 14 de zögn del 1860 dòpo de 'n plebiscìto contestàt e boicotàt dei sustignidùr de la permanènsa sóta 'l Regn Sardo-Piemontés. Ai tép dei Savoia l'ìa ciamàda uficialmènt Nizza Marittima per mìa cunfundìla co Nizza Monferrato.
Postàda 'ntra 'l mar e i mucc, Nìsa la pöl sfrötà dele atratìve natürài emportànte. El turìsmo, el comèrcio e l'aministrasù püblica i è le atività econòmiche piö 'mportànte de la cità. Nìsa la g'ha l'è segónda per capacità de ricesiù [1] e ògna an l'è vizitàda de 4 miliù de turìsti[2].
El sò aeropórt l'è 'l tèrs de töta la Frància dòpo i du de Parìgi (Paris-Orly e Paris-de-Gaulle)[3].
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La cittaa de Nizza la vegn foeura de duu insediament assee important de l'antichitaa, l'empori grecch de Nikaia (latin: Nicæa), fondaa nel 250 A.C. dai abitant de Massalia, e 'l center roman de Cemenelum, assee important per 'vègh i Term e on stadi.
Apos de l'Ann Milla Nizza la fa part de la Contea de Provenza. L'è on port de ona quai importanza ma de sigur manch de Marseja, de Tolon e finna de Antiba. I rivolgiment polìtegh de la Contea de Provenza fann sì che a la fin, nel 1388, i nissard ghe fann att de dedizion al Duca de la Savoia per vess proteggiuu. In quell moment, a stà a ona stima, a Nizza gh'è 4.250 abitant[4], on terz del 1340 a cunt de la Pesta Negra de quarant'ann innanz.
La cittaa la viv insemma a la Savoia in de l'istessa entitaa polìtega infinna al 1860, anca se per dò volt la farà part de la Francia: la prima cont el Luis XIV, la segonda cont el Napoleon I ch'el annett la Contea de Nizza e la ciama "Departiment di Alp Marìttim". El passagg dal Regn de Sardegna a la Francia in del 1860 l'è preceduu da on referendum, cont el 99% di elettor nizzard (mas'c adult) che scernissen la scheda per l'annession (anca se l'è stada ona votazion dubbia, piena de sospett de broj). La cittaa la resterà on bel poo oggett di rivendicazzion nazzionalistegh italian, ma apos de la Segonda Guerra Mondial de rivendicazzion compagn ghe n'è staa puu. In cambi, gh'è di organizzazzion identitari 'me Nissa Rebela che voeuren l'indipendenza de la Contea de Nissa da la Francia, o almanch ona gran autonomia.
La lengua nizzarda (lou nissart) l'è ona lengua che la somija on bel poo a l'occitan e ai lengu del Nord Ovest de l'Italia, cont ona gran influenza de l'italian letterari e, in di ultemm temp, del francés.
La canzon de Nissa la se ciama "Nissa la bella" e la sò prima strofa la fa inscì: O la miéu bella Nissa / Regina de li flou / Li tiéu viehi taulissa / Iéu canterai toujou. / Canterai li mountagna / Lou tiéu tan rique decor / Li tiéu verdi campagna / Lou tiéu gran soulèu d'or..., che voltaa in lombard voeur dì: "O la mè bella Nissa, regina di fiór, mi cantaroo semper i tò vecc tecc. Cantaroo i montagn, el tò paesagg inscì ricch, i tò campagn (inscì) verd, el tò gran sô de or".
A Nizza gh'è nassuu el Giusepp Garibaldi, vun di pussee important patriotta italian, ma anca di alter patriota minor, compagn de l'Augusto Anfossi.
Muzèi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I muzèi piö 'mportàncc de Nìsa i è:
- El muzèo biblich de Marc Chagall.
- El muzèo Matisse.
- El muzèo de art modèrna.
- El muzèo Masséna
Cità 'nzemelàde[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Nìsa ł'è 'nzemelàda co:
- Alicante, Spàgna
- Antananarivo, Madagascar
- Cape Town, Sudàfrica
- Cartagena, Colombia
- Cuneo, Italia
- Edinburgh, Scòsia, Regn Ünii
- Gdańsk, Polònia
- Hangzhou, Cina
- Houston, Texas, Stàti Ünìcc
- Kamakura, Giapù
- Laval, Quebec, Canada
- Libreville, Gabon
- Louisiana (state), Stàti Ünìcc
- Manila, Filipìne
- Miami, Florida, United States
- Netanya, Israele
- Nouméa, Nöa Caledonia
- Nurimberga, Germània
- Phuket, Tailandia
- Rio de Janeiro, Brazile
- Saint-Denis, Frància
- San Pietrobùrgo, Russia
- Santa Cruz de Tenerife, Spàgna
- Sorrento, Italia
- Szeged, Ungherìa
- Thessaloniki, Grécia
- Yalta, Ucraìna
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Un savoir-faire et un équipement complet en matière d’accueil, site de la CANCA
- ↑ Les chiffres clés du tourisme à Nice, site municipal
- ↑ Union des aéroports français - Résultats d'activité des aéroports français 2007 - Trafic passagers 2007 classement - page 8
- ↑ Alain Ruggiero (curador), Nouvelle histoire de Nice, Toulouse, Privat, 2006, 383 pagin.


text:
Leutwil
Leutwil (Lüpu in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Kulm. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 743 abitant e una süperfiss de 3.75 km², e al se tröva a una altitüden de 613 meter sura al livel del mar.
El cumün de Leutwil a l'è tacaa ai cumün de Birrwil, Boniswil, Dürrenäsch, Hallwil, Zetzwil.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Leutwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1273 col nom de Lutwile.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]


text:
08 07
Ol dé 08 07 l'è 'l 189 ( 190 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 177 dé a finí l'an.
Ul dí 08 07 al è ul dí da pòost 189 ( 190 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 177 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1240 - Maiorca: Giacum I al ghe crea la istitüssiú di Jurats.
1421 - Nàpoli: Alfuns IV ol Magnànim al è recognossit eré e löch-tinent zeneral del regn.
Nassimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Feste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Spìla da bâlia
La spìla da bâlia, dìta anca 'd sicurèsa, l' è cla spìla ch' la tîn strìc dū bandi 'd tisû mìa dimòndi gròsi, cun abàsta fermèsa: a s' dîś apòsta "da bâlia" perchè in tèimp mìa tròp luntâṅ la vgnìva druèda da la bâlia per tgnîr strìc el trī bandi di "triàngul" ed stòfa, panulèin di neonê.
L' è furmèda da 'n fîl d' asêr (piò raramèint ed fèr) crumê, arvujè sù per śvilupèr 'na tensiòun cuma 'd 'na mòla da cla banda lè dal rìs ch a gh' vîn, cun da 'n cô la punta (ardijòun) e da cl' èter cô saldê un férem a forma 'd calutèina, furgèda apòsta p'r uspitèr 'l ardijòun in cla manéra sicûra che nisùn al gh' àpia da pùnś'r-es.
A s' in càta 'd piò m'śûri, mo la piò urdinària l' è quèla 'd 22 mm. ed lunghèsa. A gh' è po' anca la spìla ch' la tîn sarê el bandi di kilt di scuséś, custruìda cun sol 'l arvujamèint dal stès fîl 'd asêr, sèinsa dagli ètri śunti 'd metâl, e 'd dimensiòun piò grosi.
A la spìla da bâlia, la crumadûra la gh' śùnta l' aspèt piò lustrê e bel da vèder (ch' la sìa cuma 'd argînt, 'd ôr, ed râm e 'd brònś) dòp che anca dl' ètra robustèsa, e la s' pōl anca catèr verniśèda, ed biànc, ed négher, u piò vìva s' la dév cumpagnèr cuma 'n acesòri un quêl studiê stilisticamèint.
La spìla da bâlia 'd lung al tèimp
I schèv dl' archiulugìa i àn purtê a la lûś dal spìli da bâlia druèdi fin da l' Éra dal Brònś, piò rudimentèli e grosi 'd quìli d' incō, mo listès pràtichi e apresèdi 'd lung i sècul anca per sulèr di mantē.


text:
Premia
Premia (inscì anca in Piemuntes e Italian) l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El cumün el gh'ha una populaziun de 575 abitàncc (dàto del Dicember 2012[1]), cunt ona superfis de 89,2 km² e una densità de popolaziun de 6 ab./km².
Premia l'è l'ültim paes de la Val Antigori prima de la Val Furmassa. L'è tacaa ai cumün de Bascén, Crö, Furmassa e Muncrestes.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Premia l'è mustraa in de la tabela chi de suta:
Nümer de abitant
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text: 1Pa Chaueneẽ, Pa Gayu i Aixcüma Cuxü̃ Changechaü̃xẽx, rü cuxca̱x chanaxümatü i choma i Cuáü̃ i yaxõgüxü̃ãrü ãẽ̱xgacü na chiĩxü̃. 2Pa Chaueneẽx, Tupanana chaca na meã cuxna nadauxü̃ca̱x i curü maxü̃wa rü cuxunewa, ngẽma curü õwa cuxna na nadauxü̃rüü̃. 3Rü poraãcü chataãẽ ga yexguma núma naxĩxgu ga ñuxre ga taeneẽgü, rü chomaã nüxü̃ yaxugügu ga cuchiga na ñuxãcü meã cuyaxõxü̃ i Tupanaãrü ore i aixcüma ixĩxü̃, rü guxü̃guma meã naga na cuxĩnüxü̃. 4Rü guxü̃guma chataãẽxü̃chi i ngẽxguma nüxü̃ chaxĩnügu na ñuxãcü Tupanaãrü ore nüxü̃ ixuxü̃ãcüma meã namaxẽxü̃ i chauxacügü. Rü aixcüma nataxuma i to i taãẽ i ngẽmaãrü yexera ixĩxü̃. 5Pa Chaueneẽ i Cuxü̃ Changechaü̃xẽx, mexü̃ cuxü erü nüxü̃ curüngü̃xẽẽ i ngẽma togü i taeneẽgü i toxnamana ne ĩxü̃ i cuxü̃tawa ngugüxü̃. 6Rü nümagü rü nuã nangugü, rü torü ngutaque̱xepataü̃wa nüxü̃ nixugüe na ñuxãcü nüxü̃ cungechaü̃xü̃ rü namaã cumecümaxü̃. Rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ curüngü̃xẽẽ i ngẽma taeneẽgü i ngẽxguma wena cuxü̃tawa nangugügu. Rü ngẽxguma cuxna íyaxĩxgu rü ¡nüxna naxã i ṯacü i nüxü̃́ taxuxü̃ i norü namawaü̃! Erü Tupanaãrü me nixĩ na ngẽmaãcü nüxü̃ rüngü̃xẽẽxü̃ i norü orearü uruü̃gü. 7Rü nümagü, rü Ngechuchu ya Cristuarü puracü nixĩ i naxügüxü̃, rü ngẽmaca̱x norü oremaã nanaxĩãne. Natürü tama nanayauxgü i ngẽma tama yaxõgüxü̃ãrü ngü̃xẽẽ, rü ngẽmaca̱x name nixĩ i yixema na nüxü̃ rüngü̃xẽẽgüxü̃ na ngẽmaãcü yixema rü ta wüxigu namaã naxügüxü̃ca̱x i Tupanaãrü puracü. 9Choma rü marü chanaxümatü i wüxi i popera naxca̱x i ngẽma tupaucatanüxü̃gü i curü ĩãnewa ngẽxmagüxü̃. Natürü nüma i Diótepe rü tama naga naxĩnüchaü̃ i ngẽma nüxü̃ tixuxü̃, erü nanaxwa̱xe na nümatama namuãxü̃ i ngẽma tupaucatanüxü̃. 10Rü ngẽxguma ngẽ́ma chaxũxgu rü tá nüxü̃ chaxoregü erü tochiga i chixexü̃maã inayarüdexanexü̃. Rü woo tomaã na ngexü̃ nawagüxü̃, rü naẽ́tüwa to i chixexü̃ naxü, erü tama nanayauxchaü̃ i ngẽma taeneẽgü i ngẽ́ma ngugüxü̃. Rü nanachu̱xu na texé nayaxuxü̃ i ngẽma taeneẽgü. Rü yíxema nayauxchaü̃xẽ, rü ngutaque̱xepataü̃wa tüxü̃ ínawoxü̃. 11Pa Chaueneẽ i Cuxü̃ Changechaü̃xẽx, ¡Tãxṹ i nüxü̃ cuyadauxü̃xü̃ i ngẽma togü i chixexü̃ ügüxü̃! Natürü name nixĩ i nüxü̃ cuyadauxü̃ i ngẽma mexü̃ ügüxü̃. Erü yíxema guxü̃guma mexü̃ ǘxe rü Tupanaxãcü tixĩ. Natürü yíxema chixexü̃ üechaxe rü tama Tupanaxü̃ tacua̱x. 12Guxü̃ma i duü̃xü̃gü nüxü̃ ixuxgu i Demétriu rü wüxi ya mecü nixĩ. Rü toma rü ta nüxü̃ tacua̱x na meã naga naxĩnüxü̃ i Tupanaãrü ore i aixcüma ixĩxü̃. Rü ngẽmaca̱x toma rü ta nüxü̃ tixu na aixcüma mecü yiĩxü̃. Rü cuma nüxü̃ cucua̱x na aixcüma na yiĩxü̃ i ngẽma nüxü̃ tixuxü̃. 13Choma choxü̃́ nangẽxmachire̱x i muxü̃ma i chorü ore i cumaã nüxü̃ chixuxchaü̃xü̃, natürü tama ñaã poperagu cuxca̱x chanaxümatüchaü̃. 14Erü choma rü paxa ngẽ́ma chaxũxchaü̃, rü ngẽxguma rü meã tá yigümaã tidexagü. 15¡Meã cuxü̃ naxüpetü rü tãxṹ i cuxoegaãẽxü̃! Tamücügü i númacü̱̃ã̱x rü moxẽ cuxca̱x ngẽ́ma namugü. Rü chanaxwa̱xe i nüxü̃ curümoxẽ i wüxichigü i tamücügü i ngẽ́ma ngẽxmagüxü̃. Rü ngẽxĩcatama nixĩ i chorü ore i cumaã nüxü̃ chixuxü̃.


text:
Lengnau (BE)
Lengnau a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.3 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 4603 abitant.
El cumün de Lengnau al se tröva a una altitüden de 445 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Büren an der Aare, Grenchen (SO), Meinisberg, Pieterlen, Romont.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lengnau in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Briui
Briui (Brione sopra Minusio) a l'è un cumün svizzer del distret de Locarno. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 536 abitant e una süperfiss de 3 km², e al se tröva a una altitüden de 486 meter sura al livel del mar.
El cumün de Briui a l'è tacaa ai cumün de Avegn Gurdev, Mergoscia, Minüs, Tendru-Cuntra.
Pruverbi in del dialet de Briun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- In un dì d’aurign u ‘s pò aidàn a trign.
- Er castegna, quand l’è tröp scunfia la scjopa.
- Per une cata u casca via er pianta.
- Dal parturign al murign u gh’è ‘l salt d’un chevign.
- Quand che una cà l’ha da fundàn, u manca mai aqua.
- S’ti vögn un bel ajegn, fal in del mès de feuregn.
- Er alba róssa, er sira la bófa, er matign la góta.


text:
Venegón da Sót
Venegon de Sota (Venegón da Sót in Busin; Venegono Inferiore in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vares che 'l cünta 2 637 abitant (dato del Dicember 2012[1]), 'na süperfis de 5 km² e 'na densità de 527. A Venegon a l'è mort el vegg arcivescuv de Milan Alfredo Ildefonso Schuster.
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Com (cumün de Binagh e de Castelnöv)
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Venegón da Sót l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2012.


text:
Erithacus rubecula
Artécol in dialèt arzân
Al petròs (pettirosso in italiân, Erithacus rubecula al só nòm sientéfich) l'é un uşlèin ed la faméja ed quî ch'a 's arvîşen al pâsri che préma l'ēra clasifichê ind la faméja di Turdidae (la faméja di tōrd) adèsa invēci l'é clasifichê ind la faméja di Muscicapidae (la faméja 'd j uşê ciapamòsch).
Aspèt
- Lunghèsa = 13 - 14 cm
- Pèiş = 11 - 22 grâm
- Avêrta dal j êli = 6,8 - 7,7 cm
- Etê mèdia = 3 – 4 ân
Al petròs l'é un uşèl céch cantōr ed l' Europa in dóve l'é dmòndi comûn. Ânca s' l' é céch l'é cgnusû p'r al só cumportamèint spavâld. L'é 'd aspèt giòt e sèinsa côl. Quî chersû gh'àn al davânti e la frûnt colorê 'd arâns. Al rèst dal pèni în ed culōr ulîva scûr. A i zōven a 'gh mânca la culurasiòun aransòun e a gh' àn un móc ed mâci. L'é in cunfidèinsa cun l'òm, al gh' à un môd ed fêr vîv e alēgher. Despès quând a 's lavōra in giardèin e a 's gîra la tèra al petròs al 's aşvèina dimòndi a l'òm per serchêr j umbrîş o bestiulèini gnûdi a la lûş. L'é preşèint in Itâlia tót l'ân, al mâgna j insèt, l'é un uşèl a pâs cûrt, l'armâgn int al teritôri ânch int al pasâg ed l'invêren.
Al só ambiĵnt
I bôsch ed pîn în al só ambiĵnt naturêl, mó despès l'é ânca int i giardèin, int al sēvi, buschèt e bôsch cun sòt bôsch. Al fà al né int i bûş o int al spacadûri ed j êlber, a i pē dal sēvi, ind la lèdra o ânch dèinter un quél lasê lé da l'òm. Al né al gh' à la fōrma ed 'na tâsa, dal tót rutònd.
Inrasamèint
- Pereiód ch' al fà al né: da avrîl a 'd agòst
- Nómer dal cuvêdi: 1-2
- Nómer ed j ōv: 5 - 6 ōv biânch, macê cun di puntèin ròs-maròun
- Tèimp ed còva: 13 - 14 dé (fèma)
La cuvêda
I petròs a 's mèten insèm da dicèmber in dōp. In gèner la fèmna la và int al teritôri dal mas'c. La mûnta e la cuvêda a vînen fât préma se al bèsti în sâni e rubósti. Quând la fèmna la mèt zò la secònda cuvêda al mâs'c a 's tōş l'impègn ed mantgîr la préma cuvêda. I céch a dvèinten vulôt dôp 13-14 dé dôp l'avîrta ed j ōv. I petròs a còven a i pē ed j êlber, invēci che insém a i râm.
Al magnêr
Al petròs al mâgna in avêrta campâgna int al sòt bôsch. Al só magnêr l'é fât préma ed tót da bèsti sèinsa al filòun ed la schîna ch' a vîven per tèra (insèt, bescôren, lumêghi, bèigh e râgn). Ind l 'avtûn e fîn a la premavèira al mâgna ânca dal cócli e 'd la frûta céca. La só tètnica per catêres al magnêr la 's adâta bèin in dóve a gh'é dal fisóm e int i spâsi avêrt ch' a 's câten sìa int al sòt bôsch sìa int i giardèin. Cuvacî insém a 'n râm bâs al guêrda l'ambiĵt d' atōrna e quând al vèd 'na ciapêda al vōla zò al la ciâpa per pó cuvacîres incòra insém a 'n râm. Al pōl ânca saltêr d'ed ché e d'ed là, ògni tânt fermêres per serchêr 'na ciapêda. Int al bôsch l'uşlèin despès a 's pruféta dal fât che dal j êtri bèsti (cinghiêl, cêrev, faşân) a distûrben j insèt o dal j êtri bèsti dal sòt tèra. Fōrsi per sté mutîv ch' l'é sèimper dimòndi interesê andêr drē a 'na persòuna quând l'é drē sapêr la tèra. A 's é ânca vést di petròs ch ' andêven a drē a 'na têlpa, mèinter l'ēra drē scavêr 'na galeréia, per ciapêr j umbrîş.
Al cânt
L'arciâm l'é un "tich" cunténov e despès ripetû. Al cânt l'é 'na sèria divêrsa e stabilîda ed pès cûrt e dimòndi gurghegêda. Sìa al mâs'c che la fèmna a cânten 'd invêren, quând în divîs e insém a di teritôri divêrs . Còst a vōl dîr che al cânt a 's sèint per tót l'ân. Despès a cânten ânch a l' inscurîres o a l'ôrba e a vînen cunfûş cun l' uşgnōl.
Râsi ch' a s' arvîşen
A tâch a i cèinter abitê dal culèini e 'd la pianûra in premavèira e in istê a 's pōlen vèder ed j êter usê ed l'istèsa faméja cme al Covròs spasacamèin, al Covròs, e l'Usgnōl (Luscinia megarhynchos). L'uşgnōl, grōs cme 'na pâsra l'é pió şlansê rispèt a un petròs, al gh'à al piómi tóti scûri cun la còva maròun; al cânt fôrt e muşichêl, fât ânch ed nôt, l'é dimòndi cgnusû
Al codròs (Phoenicurus phoenicurus), grôs cme 'n petròs, al gh'à la còva rusésa despès squasêda in môd frenètich e dal piómi pió cêri ed còli dal codròs spasacamèin; al mâs'c l'é dimòndi s'ciasèint: frûnt biânca, gōla nîgra, davânti rusés e schîna grîşa.
Êter progèt
- Wikizionario contiene la voce di dizionario «Pettirosso»
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Pettirosso
- Wikispecies contiene informazioni su Pettirosso
Colegamèint d'ed fōra
- Erithacus rubecula Insém a "Avibase", bânca dal j infurmasiòun ed j uşê int al mònd
- Filmê insém al petròs
- Fôto dal petròs
- Êtri fôto dal petròs
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Pettirosso trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta


text:
Foligno
Foligno (Fulginium en latì; Fuligni 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 56.036 abitàncc, 'na superfìce de 263 km² e 'na densità de 274,7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bevagna, Montefalco, Nocera Umbra, Sellano, Serravalle di Chienti (MC), Spello, Trevi, Valtopina, Visso (MC).
La Cità de Foligno l'è 'l cèntro 'ndüstriàl e comerciàl piö 'mportànt de la Valle Umbra e 'l centro de comümicasiù principàl de töta la regiù.


text:
Dreux
Dreux (Durocassium o Drocæ in latin; Durocasse l'è 'l nomm frances de coltura traa foeura de quell latin) l'è ona città francesa cont ona popolazion de pussee de 31.000 personn.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dreux la se troeuva in de la region del Centro, in del dipartiment de Eure-et-Loir. Lì arent passen i fiumm Blaise, Avre e Eure. Situada in sù la strada per la Normandia, Paris e la region de la Beauce, Dreux a l'è de on bell poo de temp on centro important del pont de vista economigh, zona de scambi e de commercc.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dreux l'è nassuda ai temp di Gai cont el nomm de Durocassium, perchè l'era la capital de la tribù di Durocass ("i soldaa de la collina fortificada"). Giamò al temp l'era on centro important per i comunicazion, già che l'era minga troppa lontana de Paris.
In del Medioev a l'era ona città de confin tra el Ducaa de Normandia e la Francia, e l'è stada disputada on bell poo de volt tra i scioron de la zona. In del 1000 gh'è staa on assedi di Normann.
L'è stada el centro d'ona contea importanta (sotta al comand de member de la famiglia real) e l'è vegnuda comun in del 1108 o in del 1092.
L'è stada assediada anca in del 1188 (di Ingles), in del 1412 (di Borgognon), in del 1421 (de noeuv de part di Ingles); el re Rich IV de Borbon l'ha assediada dò voeult: in del 1590, senza success, e poeu in del 1594. Quand l'ha vinciuu l'ha faa trà giò la fortezza de Dreux. On quai ann prima gh'era stada ona battaja tra i cattoligh de Caterina de' Medici e i protestant de Coligny: hann vinciuu i cattoligh, ma hann lassaa ben vottmilla mort.
In l'età contemporanea, ma giamò a partì del XVIII, Dreux l'ha vist nass e cress industri de tutt i sort; dopo avè vivuu on brutt moment dopo de la Segonda Guerra Mondial, l'è tornada a cress.


text:
04 09
Ol dé 04 09 l'è 'l 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 119 dé a finí l'an.
Ul dí 04 09 al è ul dí da pòost 247 ( 248 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 119 dí a finí l'an.
Avenimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- 476 - L'Imperadùr romàno Romolo Augusto el vé sbatìt zó de Odoàcre, che 'l se proclàma Re d'Italia. L'Impero Romano de Ucidènt de fat el desmèt de ezìster
- 1260 - La léga guèlfa, comandàda de Firenze, la vé batìda endèla batàia de Montaperti, arènt a Siena, de le fórse ghibelìne.
- 1261 - Consacrasiù de papa Urbano IV
- 1607 - A Rathmullan, 'n Irlanda, Hugh O'Neill (Segónt Cónt de Tyrone) e Rory O'Donnell (Prim Cónt de Tyrconnell) i part ensèma a novanta dei sò sustenidùr e i bandùna l'Irlanda co l'edèa de nà 'n Spagna (àrda Fùga dei Cóncc)
- 1609 - El navigadùr Henry Hudson el scòpre l'ìzola de Manhattan
- 1618 - 'Na fràna la sòtra 'l paés de Piuro, adès en prùvìncia de Sóndrio ma alùra 'n teretóre dei Grigiù.
- 1781 - Los Angeles la vé fondàda cól nòm de "El Pueblo de Nuestra Senora La Reina de Los Angeles de Porciuncula" d'en manìpol de 44 colòni spagnöi
- 1797 - A Parigi 'l Diretóre, sustignìt de l'ezèrcit, l'organìza 'n culpo de stat, cunusìt col nòm de "culpo de stat del 18 fruttidoro"]], cutra la magiurànsa moderàda e realìsta del Conséi dei Sicsènt e del Conséi dei Ansiàni.
- 1870 - L'Imperadùr Napuliù III de Frància 'l vé sbatìt zó e vé proclamàda la Tèrsa Repüblica
- 1882 - Thomas Alva Edison l'inaugüra a New York la prìma rét de iluüminasiù elètrica del mónt
- 1886 - A Skeleton Canyon, 'n Arizona, el càpo Apache Gerònimo, dòpo de quàze 30 agn de lòte el se arènt ensèma al sò öltem manìpol de gueriér al Generàl Nelson Miles.
- 1904 - A Buggerru, i carabiniér i ghe trà adòs ai minadùr che i éra dré a fà sciòpero per otègner 'na pàga piö àlta, e i fa sèt mórcc e divèrse donzéne de ferìcc
- 1939 - Segónda guèra mondiàl: Tonga e Nepal i èntra 'n guèra a sostègn dei Aleàcc
- 1940 - Segónda guèra mondiàl: La USS Greer l'è la prìma naf americàna a véser atacàda de 'n sotamarì todèsc, aisebé che 'n chèl momènt lé l'Amèrica l'ìa amò neütràla. El fat el farà crèser amò de piö la tensiù 'ntra le dò nasiù.
- 1944 - Segónda guèra mondiàl:: L'11a diviziù corasàda britànica la lìbera la cità de Anvèrsa, 'n Bèlgio
- 1945 - Segónda guèra mondiàl:: Le trüpe giapunéze de l'Isola Wake le se arènt dòpo de ìga risiìt la nutìsia de la réza de la sò nasiù
- 1948 - La regina Guglielmina I de l'Olanda la àbdica per mutìf de salute
- 1957 - Orville Faubus, goernadùr de l' Arkansas, el ciàma la Guardia Nasiunàla per empedìga ai stüdèncc négher de iscriìs a la Little Rock Central High School
- 1972 - l'ugadùr Mark Spitz el vèns la sò sètima medàia d'óra a le Olimpìadi de Monaco. El sò record de sèt medàie d'óre endèna ünica edisiù dei zöc el restarà 'mbatìt enfìna al 2008, quant che Michael Phelps el vensarà 8 medàie dóre ai zöc de Pechìno
- 1999 - A Bujnaksk, endèl Daghestan, 'na autobóma la sbàt pelària 'na palasìna de sic pià e la fà 64 mórcc (dei quài 23 pipì) e 146 ferìcc.
Chi che gh'è nasìt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1924 - Burjassot (l'Horta): Vicent Andrés i Estelés, periodesta e pueta Valencià. (m. 1993)
Chi che gh'è mórt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fèste[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
Andechs
Andechs l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Starnberg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 40.44 km² e 'ndel Dicember 2012 el gh'ìa 'na popolasiù de 3 386 abitàncc.
El cümü de Andechs el se tróa a 'na altèsa de 690 méter sura 'l leèl del mar.
El pòst l'è rinomàt en Germània e pò a föra per la sò famùza Abasìa Benedetìna, endóche se fà la Bìra zamò del 1455.
El cumpuzidùr todèsch Carl Orff, autùr dei Carmina Burana, l'è sotràt endèla capèla de la Abasìa.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) (Hilfe dazu)


text:
Disposiziun testamentara
Vus vulais assegnar ina part da Vossa facultad ad ina persuna ch’As stat datiers ubain benefiziar Pro Patria ed uschia sustegnair cun Vossa davosa voluntad las finamiras socialas e culturalas da la fundaziun d’utilitad publica.
As laschai cussegliar d’in spezialist (notar, cussegliader giuridic u da facultad). Laschai verifitgar che Vossa davosa voluntad saja fixada da maniera cumpletta e giuridicamain correcta.
Sa chapescha stat era noss secretari general da tut temp gugent a disposiziun per in discurs confidenzial.
Qua chattais Vus intginas infurmaziuns impurtantas en connex cun il testament:


text:
Metal
In chimica, sa ciama metàl un element chimich che pöl furmà catiun e ligàm jonich; i metaj a custitüissen vün di grüp principaj de element, insema cunt i gas nobil, i minga metaj e i mezz-metaj. In de la taula periodica, i metaj a hinn i element a manzina de la linia tra 'l bor e 'l puloni.
Generalment i metaj i sbarlüscen, i gh'hann densità e punt de füsiun volt, a hinn maleabil e dür e gh'hann buna cundütività termica e eletricità; quij prupietà chí a vegnen dal fat che i gh'hann poch eletrun de valenza.
I metaj a furmen la püssee part de la taula periodica, e se spartissen in ses seri chimich:


text:
Saa
Una saa a l'è un cumpost chimich che l'è faa de jun pusitif, ciamaa catiun, e jun negatif, ciamaa aniun. Intra 'sti jun chì a gh'hinn interaziun eletrustatich coulombian repülsif e atratif, che dan pöö el ligam jonich. De solit tücc i cumpost cunt i ligam jonich se ciamen saa.
In general, i saa inurganich gh'hann 'me catiun un metal, e 'me aniun un minga-metal o un sò ossid. In cundiziun nurmaj, un saa inurganich a l'è un cristal.
I saa urganich a hinn saa d'un catiun o un aniun d'una mulecula urganiga.
I cumpost che gh'hann tüc i catiun 'me prutun (H+) o tücc i aniun idrossid (OH−) a hinn minga saa ma acid o bas.
Reaziun per fà i saa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
A bun cünt gh'en è anca alter de maner per fà una saa cunt una saa 'me reatif: saa + acid, saa + minga-metal, saa + idrossid, saa + saa.


text:
La pli veglia menziun da la baselgia datescha dal 1345 cun il num “S. Florini in Viennas”. Da quest temp sa numnava il vitg Vinanne, 1469 Viends ed uss Vignogn. La baselgia da S. Flurin odierna è vegnida construida da nov enturn il 1500. La proxima gronda midada da l’edifizi è succedida il 1906. La nav è vegnida schlargiada per in artg e la baselgia renovada cumplettamain. Cun la vegliadetgna han las picturas da paraid d’impurtanza istorica e culturala cumenzà a patir. Ina restauraziun è daventada inevitabla. L’effect è remartgabel. La baselgia ch’era pli baud stgira e sombra è ussa bel clera e las veglias picturas glischan da frestg sco striunadas.
Vischnanca da Vignogn (en tudestg e englais)


text:
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord (Paris, 1754 - Paris, 1838) l'era on rapresentant del cleer aj staat general, poeu l'è staa member de la costituenta e in del 1792 l'è staa costrett a emigraa. Tornaa indree in del 1796 l'haa sostegnuu el Direttori e poeu el Napuleoon.
In tra ij artefiis de la restaurazion Burbonica in del 1815 l'haa ciapaa part al Congrèss de Vièna in qualitaa de minister dj esteri francees, e l'haa savuu desfrutaa a favor del sò paiis i rivalidaa in tra i vincitoor.
In del 1834 a l'era ambasciatoor a Lundra e l'haa firmaa el trataa francu-inglees.
L'haa lassaa on interessant liber de memori.


text:
Envéren
L'Envéren (ciamàt apò: Invéren) l'è giöna de le quàter stagiù en che l'è dividìt l'an endèle regiù temperàde. Del pónt de vìsta astronòmic, el vàmbia al sulstìse d'envéren (entùren al 21 de dezèmber endèl emisféro boreàl e al 21 de zögn endèl emisféro austràl) e 'l fenés al equinòse de primaéra (entùren ai 21 de mars per l'emisféro boreàl e ai 23 de setèmber ende chèl austràl).
L'envéren l'è la stagiù de l'an cói dé (ùre de ciar) piö cürcc e le nòcc (ùre de scür) piö lónghe, e có le temperadüre piö bàse.


text:
Equazziun diufàntega
Una equazziun diufàntega a l'è una equazziun par a la quaal noma s'i-permett sulüzziun nümar intreegh\intreegh. Ul sò nomm al fa referenza al matemàtich Greech Diufaant d'Alexandria, vün di primm a stüdiá cheest géndar da prubleem. Asca ul prublema da truvá i sulüzziun d'una equazziun diufàntega particülara, a n'è evidenta gnanca l'esistenza istessa. Al esiist un alguriitm generaal par truvá i sulüzziun d'una equazziun diufàntega dal primm úrden, però mia par i úrden süperiuur. Cheest prublema a l'a restaa senza utegní una resposta par sussenn da sécul e ul David Hilbert al a metüü deent cuma vün di söö famuus 23 prubleem. Al 1970 Yuri Matiyasevich al a demustraa finalameent ch'al è impussíbil utegní una sulüzziun generala par una equazziun diufàntega d'úrden qual-sa-vöör.
Vargün esempi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ax + by = c: sa nòmena identitaa da Bézout. Chesti equazziun s'i-pöö resòolf cumpletameent e la prima sulüzziun cugnussüda sa la deef al matmàtegh indi
- xn + yn = zn: Par n = 2 a gh'è infiniit sulüzziun, i triplett pitagòregh. Par i valuur süperiuur da n, ul darée teurema da Fermat, al assüra l'inesistenza da sulüzziun.
- x2 − n y2 = 1:
numenada equazziun da Pell. La gh'a infiniit sulüzziun, ch'i curespuunt a di bunn aprussimazziun razziunaal da l'ariis quadrada da n.
- , intúe e : s'i-nòmena equazziun da Thue e, in generaal, i gh'a di sulüzziun.


text:
Sattel (SZ)
Sattel a l'è un cumün svizzer del distret de Svit, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.3 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 1781 abitant.
El cumün de Sattel al se tröva a una altitüden de 794 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Oberägeri (ZG), Rothenthurm, Steinen, Steinerberg, Svit, Unterägeri (ZG).
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:[1]:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Canton Schwyz Statistics (Todesch) Controlaa 'l 27 Agost del 2009


text:
Bargen (SH)
Bargen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch 259 abitant e una süperfiss de 8.27 km², e al se tröva a una altitüden de 605 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bargen a l'è tacaa ai cumün de Blumberg (DE-BW), Merishausen, Tengen (DE-BW).
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bargen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 884 col nom de Paragen.[1]
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:[1]
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Official site (Todesch)
- Bargen (SH) in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Pruvincia d' Piasëinsa
Artìcol in dialët piasintëin
La Pruvincia ad Piasëinsa la sta in Emilia-Rumagna e la g'ha 265.000 abitant. La sò capitäl l'é Piasëinsa.
La pruvincia ad Piasëinsa la cunfina a manca cun la Lumbardia (Pruvincia d' Pavia) e cun al Piemont (Pruvincia d'Alesàndria) e a drita cun la Pruvincia ed Pärma, a nord cun la Lumbardia (Pruvincia d' Lôd e Pruvincia d' Carmånna) e a süd cun la Ligüria (Pruvincia d' Genua).
I cumoin pö impurtant[modifica | mudéfica la surzéia]
Al sid[modifica | mudéfica la surzéia]
Alsëin · Bsinsòn · La Bëtla · Bòbi · Burgnöv · Cadé · Calindàsch · Caminä · Caùrs · Carpané · Castél · Castél Arcuà · Castél Vedär · Còr · Curt · Curt Magiùr · I Farén · Fiurinsöla · Al Frér · Gasàn · Gasöla · Gragnàn · Gruparél · Lügagnàn · Montzèi · Murfàs · Nibiàn · Utùn · Pügrèra · Piasëinsa · Pianél · Piusàn · Pudinsàn · Al Pont da l'Oli · Pontnür · Al Vargàr · Al Tufrèi · San Zòorz · San Pédar · Sàrmat · Sèrba · Serignà · Siàn . Traf · Uslèingh · La Varnàsca · Vigulsòn · Vilanöva ·


text: 1Aj pu i Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze. Aj mu mi antacɨj utan pujme'en. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a aujna chajta'a a'u tɨ e'ema'acan. 2Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu a'atɨ ave'ere'eneijte ɨ Jesús jemi saɨj tɨ cɨyaaxara'acaa. Aɨj pu japua a'ujca'atii ɨ utaatzi aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ'ɨj Jesús hua'useij aɨme ɨ tyaɨte, aj pu xaa raamua'areeri'i tɨcɨn metya'atzaahuate'e aɨme. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'icu'i tɨcɨn: ―Niyauj, uhuatya'aca'anyechi ɨ a'a tzajta'a. Pu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 3Meenti a vejli'i muirátya'acaa seica ɨ maj tye'eyu'uxaca ɨ ruye'ira cɨme'e. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'umuá'a ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “Amɨ pu a'ij pua'a tirata'aca ɨ Dioj ɨ runyuuca cɨme'e.” 4Ajta Jesús, aɨ pu rusaɨj rú'umua'areeracaa a'ij mej ye'i tya'umua'atzajca'a ɨ rutzajta'a. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan a'ij pua'a tya'umua'atze ɨ rutzajta'a? 5¿Ti'itaani cai eitze'e muare'eri, ni nyej neyan tiraata'ixaate'en ɨ tɨ cɨyaaxara'a yee: “Pu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin”, na'ari yee: “Ajchesi, ajta anchuá mɨ a'utaatzi”? 6Aru, ayaa nu hui rɨni sej si raamua'aree ɨ nyaj nyajta ɨ tyaata'a jetze airaanye, nyaa nu xaa nyaɨjna cɨn antinmua'aree iiyan chaanaca japua nyej ni tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aj pu i ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Ajchesi, tipíi mɨ a'utaatzi. Aricu a'ura'a a'u pe e'eche. 7Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús, aj pu'i ajchá aɨjna tɨ ti'icui'icaa. Tɨ'ɨj i á'uraa u ruche. 8Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj tyu'useij a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj, eecan mu huataujtyamua'ave. Rɨ'ɨ mu tiraatajee ɨ Dioj, maɨjna cɨme'e tɨ aɨn Dioj ari raata'a aɨjna ɨ muare'eri'ira'a ɨ maj cɨn meyan rɨcɨ ɨ tyetyaca. 9Aj pu i Jesús á'uraa. Tɨ'ɨqui i a'ayee a'uré'enye tɨ'ɨj aɨn huaseij aɨjna ɨ a'atɨ, Mateo tɨ antyahuaa. Au pu huiracatii chi'ita maj tzajta'an hua'ajijva'aca'a ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj nya jamuan á'ucha'acanye'en. Ajta e'eyan, Mateo ájche. Tɨ'ɨqui á'uraa jamuan. 10Tɨ'ɨqui ayan tyuju'urɨj matɨ'ɨj maun a'ará'a a'utɨ Mateo e'echajca'a. Tɨ'ɨj Jesús ti'icua'acaa, matɨ'ɨj mi u a'uva'aju'un eihua ɨ maj tí'itejijve'e, majta seica ɨ mej meyan che'eta mana'a a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. Naijmi'i mu ti'icua'acaa ɨ meesa japua jamuan ɨ Jesús, majta jamuan aɨme ɨ maj á'ujhua'anya'a ɨ Jesús jamuan. 11Majta maɨn ɨ fariseos, aɨme ɨ mej eihua huapɨ'ɨ ti'ijxe'eve'e ɨ ruye'ira matɨ'ɨj meyan raaseij a'ij tɨ rɨjcaa ɨ Jesús, ayaa mu tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn amɨn a'amua maestru pu ti'icua'aca, ajta ti'iya'aca hua'a jamuan ɨ maj hua'ajijve'e ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca, ajta jamuan ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn titetyújcha'ɨ? 12Tɨ'ɨj ayan tya'unamuajri'i ɨ Jesús. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Cɨme'en aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj a'ucɨ'ɨca'a jemin tɨ ya'anaca. Capu ruxe'eve'e maj u a'uju'un ɨ maj re'en aɨjna jemi ɨ tɨ ya'anaca, silu aɨ mu xaa a'uré'eninyei ɨ tɨ ya'anaca jemi ɨ mej ti'icucui'i. 13Sericu, sata'aj tihuaujmua'aten saɨjna cɨme'e sej si yau'eitaa xa'ara'ani a'ij tɨ huataujmua'a eijna i nyuucari aɨjna cɨme'e maj raxe'eve'e mej mi á'ujcu'uvaa rujɨɨmua'a. Me nyajta, canu a'atzu raxe'eve'e mej tyu'utamuaɨ'ɨvajta. Ayaa pu che'eta na'a een inyeetzi jemi, canu nyaɨjna cɨn ye ve'eme nyaj aɨme huata'inyen ɨ tɨ ayan tihua'amityejte'e maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ silu aɨme ɨ maj meyan ru'umua'aree ɨ rutzajta'a ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 14Matɨ'ɨj mi seica ave'ere'enye. Aɨme mu aɨn pueen ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a. Aɨ mu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn teyan ti'ita'itzi'ive'e ityan, majta aɨme ɨ fariseos? Aru ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an, camu hui meyan rɨcɨ. 15Ayaa pu tyu'utanyu aɨjna ɨ Jesús, tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huatyenyaɨche, aj pu i ru'amiincustyamua'a huata'inyesin mej mi tyu'uyesten. Aj pu i tihue'imin. ¿Ni tzaa meyan tyú'uritzi'ive'en tɨ pua'a hua'a jamuan ti'iyeste ɨ a'atɨ? Capu xaa nya'u. Ma ajta xaa, aj pu tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcajra'a maj jetzen ra'avi'itɨn ɨ a'atɨ. Aj mu xaa ɨ amiincustyamua'ame'en ru'ítzi'ive'en, a'ini capu che'e a'ahua'a ɨ hua'amiincu. A'ini nyauche'e nu ye huatyejvee, camu ru'itzi'ive'en ɨ nya'amiincustyamua'a. 16’Niche'e seij amuaata'ixaate'en ɨ nyuucari. Tɨ pua'a a'atɨ aɨjna cɨn ti'icu'unya'apua cɨɨxuri cɨme'e tɨ mi'ima'acan, capu ayan ti'ijcu'unya'apuan aɨjna cɨme'e ɨ cɨɨxuri tɨ cai xɨ a'anaj á'usini'i. Na'ari cai, huatyatzu'uta pu a'ame aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨ'ɨj huatyaja'usini'ihua. Ra'atyásujtza'anaxɨ'ɨsin ɨ tɨ mi'ima'acan. Aj pu i ɨ tɨ anásujtza'ani, eitze'e pu va'atɨ a'ame. 17Ajta, camu meyan raruure mej ru'ucajtu'ani navij limeetajra'a tzajta'a tɨ racue'iríihuajmee ɨ viinu ɨ maj mauchan raataahuaca'a. Tɨ pua'a meyan raaruuren, aɨjna ɨ viinu tɨ jajcua, aɨ pu rajtyásujtza'ana ɨ navij tɨ racue'iríihuajmee. Tɨ'ɨqui a'uváɨjtzi ɨ navij, ajta ɨ viinu. Aɨj pu cɨn ayan ruxe'eve'e tɨ iru'ucajtu'ani navij tzajta'a tɨ jajcua aɨjna ɨ viinu tɨ ajta jajcua. Ayaa pu eenye'eque'en tya'utaviicue'ira ɨ tɨ ruxa'aj ti'ijájcua. Aɨ pu aɨjna cɨn tye'eviicue'i ɨ tɨ hua'apua. 18Auche'e pu tihue'ixaatya'acaa tɨ'ɨj seij ave'ere'enye, tɨ ti'ijta u hua'a teyujta'a. Aj pu i titunutaca'a jemin aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj pu hui a'ame'ere. Mu a'uta'iyi'i pata'aj ra'ajtamuare'en, tɨ i aɨn auj ruuri a'ara'ani. 19Jesús pu ájche. Tɨ'ɨqui aun ya'ume jamuan aɨjna ɨ ya'upuaara'an aɨjna tɨ a'ame'ere. Majta mu a'uju'un aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. 20Meenti aɨn jɨita'a aun a'utyavaaca'a tɨ ari ayan a'atyee tɨ ti'icu'i a'achu cumu tamuaamuata'a ninye'ira'a japuan hua'apua. Tɨ'ɨj pɨ na'a pu uva'axujxu'ure. Aɨ pu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Aj pu i ra'ajtamuárej tɨj na'a tya'uvíjpi'i ɨ cɨɨxura'ara'an jetze. 21Aɨj pu cɨn ayan huarɨj, a'ini rusaɨj pu ayan tyu'umuá'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a aɨ na'a caj tyajtamuare'en tɨj na'a tya'uvíjpi'i ɨ cɨɨxura'ara'an jetze, aj nu xaa rujni.” 22Aj pu i Jesús pɨ a'ure'eve tɨ'i raaseij ɨ jɨita'a. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj, huatya'aca'anye mua'a tzajta'a. Petya'atzaahuatye'e nyej timuaahuaate'enche'e. Aɨj paj cɨn peri huaruj. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i huaruj aɨjna ɨ jɨita'a. 23Tɨ'ɨqui aun a'ará'a a'u tɨ e'eche ɨ ya'upuaara'an ɨ tɨ á'ame'erajcaa. Tɨ'ɨj utyajrupi u chi'ita, aj pu i hua'useij ɨ tyaɨte, aɨme ɨ mej ti'icɨ'ɨsite'e jamuan ɨ seica ɨ maj jeihua ruyein. 24Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, xu'irácɨɨnye muan, a'ini capu mɨ'ɨchi mɨ tyamueij, silu cutzu pu'u. Ma majta, aɨ mu raatya'atzájraa maɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a. 25Aj pu i Jesús huare'ityaca'a a pua'aque. Au pu utyajrupi a'u tɨ aucá'a aɨjna ɨ tyamueij. Aj pu i ra'ajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Ajta aɨn ɨ tyamueij, tɨ'ɨqui aɨn ájche. 26Tɨ'ɨqui nainjapua a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨma'acaa, naimi'i mu raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 27Tɨ'ɨj Jesús aun a'arajraa, ma hua'apua mu raatavén ɨ maj aracúcu'unijma'acaa, mua'antijíihua. Meyan tɨcɨn: ―Muaa paj i'i yaujra'an aɨjna ɨ David tyaacan, tá'ancu'uvajxɨ'ɨ. 28Tɨ'ɨj Jesús utyajrupi u chi'ita, aj mu mi ave'ere'enye ɨ jemin. Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni seyan na'antzaahuate'esin nyej tyajamuaahuaate'en? Matɨ'ɨj mi meyan tɨcɨn: ―Ai nya'u tyacai, tavastara'a. 29Aj pu i hua'arámuara'axɨ ɨ huá'a jɨ'ɨ jetze. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna cɨme'e saj tya'antzaahuate'e, ayaa pu te'eme. Xu'uri huaruj. 30Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi man unyéjnye'eraca'a aɨme ɨ maj hua'apua. Eihua pu tihueijca aɨjna ɨ Jesús maj nu'u cai a'atɨ ixaatya'a. 31Ma majta, matɨ'ɨj a'ucɨj, aj mu mi autyajhuii mej meyan raataxaj me eijre'e nainjapua a'ij tɨ Jesús hua'uruu. 32Matɨ'ɨj huiiraju'uncaa u chi'ita, seica mu tɨ ti'icui'i a ye'iré'enejti'ire. Capu tya'anrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ a'atɨ. 33Aj pu i Jesús raatamuari ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa. Ajta e'eyan autyejche tɨ tyu'utaxaj aɨjna tɨ ti'icui'ica'a. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamua'ave. Meyan tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u. Catu a'anaj ti'itɨ teyan tyu'uséij tɨj na'a iiyan huatyacá'a Israel, tyatɨj tauchan teri tyu'useij ijii tɨ a'atɨ ayan raayɨ'ɨtɨ. 34Ma majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu aɨjna jetze araujca'anye tɨ tihue'ijte'e ɨ tiyaaru'use tɨ'ij ayan hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use ɨ maj tyaɨte tzajta'a seijre'e. 35Nain japua pu á'ucha'acanya'a ɨ Jesús a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨma'acaa, chajta'a, tɨ vivéjmee nusu tɨ cɨle'enyejmee. Tihua'amua'atyahua'a pu a'aye'i hua'a teyujta'a aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. Ajta naijmi'ica pu tyu'uhuaa, nain ɨ maj cɨn ti'icui'icaa nusu ɨ tɨ cai huá'aca'anisti'iraca'a. 36Tɨ'ɨj aɨme huaseij ɨ tyaɨte, eecan pu huataujxaamɨjte hua'a jemi a'ini eihua mu huamue'itɨche maɨjna cɨme'e ɨ mej rajpueijtzica'a. Majta ruxaamɨjte. Ayaa mu éenya'a tɨj canya'axɨ ɨ maj cai a'atɨ huá'acujta'a á'ucha'acanya'a. 37Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, ayej ti'ayajna, mu'uri mui'itɨ ɨ mej meri rɨ'ɨ huaujruu tɨ Dioj tihua'utaijte'en. Ma ajta, ɨ maj ti'imɨjhuaca hua'a cɨme'en, camu mui'i. 38Aɨj pu cɨn, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e. Sata'aj seyan ti'ijhuaviira saɨjna ɨ tavastara'a tɨ ayan hua'uruuren mej mi tyaɨtestyamua'ame'en pueenye'en mua'ara'ani, tɨ i aɨn tavastara'a hua'ure'itixɨ'ɨn ɨ mej ti'imɨjhuaca mej mi hua'ajsaɨre'en ɨ Dioj jemi.


text:
Stars da Hollywood en l'hotel Waldhaus a Segl
Els eran qua, quasi senza che insatgi avess badà. Ils stars da Hollywood enturn Kristen Stewart e Juliette Binoche han producì in film a Segl Maria.
Abità han els en l’hotel Waldhaus a Segl. L’anteriur directur da l’hotel, Felix Dietrich, ha procura per il bainstar da la squadra da film e per la segirtad da questa. Fans che han udì che lur idol è en Engiadina n’èn betg vegnids pli lunsch che tar l’entrada da l’hotel.
Be ad in paparazzi saja quai gartegià da vegnir èn l‘hotel, quai cun s’annunzià sco normal giast. Felix Dietrich ha dentant svelt savurà la pulvra. (rtr/vr)


text:
Cislian
Cislian ò anca Sisian ò Sesian (In Italian Cisliano) l'è on comun de la Provincia de Milan con 4 472 abitant. El paes l'è nassuu come territòri de l'antiga famiglia romana di Cæcilii, e l'è de chì che 'l ciappa el sò nòmm.
El paes el gh'ha vari frazion: Bestazz, Cassinell, Miscia, San Giacom, San Peder, Cassina Scanna e Varesina.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cislian l'è mustraa in de la tabela chi de sutta:
Abitàncc censìcc


text:
Taramòt
In dla fìśica dla tèra, al taramòt (da 'l Latèin “terrae motus” ch'al vōl dir “muimènt dla tèra”), dit anc siśma, 'l è na vibrasiòṅ o 'n squasamènt tut 'd un cōlp dla grósta dla tèra ch'a sucèd quànd dal masi rucióśi i sa spòstan da 'd sót tèra. Ch'i spustamènt lè i tōśan vita da dal fòrsi ad natùra tetònica ch'i gh'èṅ sèmpar da 'd dèntar dla grósta dla tèra e ch'i stràmnan dl'energìa in un punt precìś (dit iposèntar) dla scavśadùra ch'la s è furmàda in cal mèntar. L'è da lè ch'i s fórman da gl'óndi elàstichi diti óndi sìśmichi ch'i partìsan da tut al bandi, rivànd anc in superfìsi, tucànd un punt dit episèntar, quél che in gènar al patìs da piò al fenòmen. La siénsa ch'la 'l stùddia l'è la sismulugìa.
Quàśi tut i taramòt ch'i sucèdan in dal superfìsi dla tèra i s càtan da spés in mèś a di pòst definî bèṅ, a cavàl dna placa e cl'atra ch'i èṅ bòni ad móv'r-as lentamènt o anc no, sfargànd-as insém o tulénd-as incòst.
Descrisiòṅ
Tut i dè in sla Tèra i sucédan più ad mila taramòt ma la gint l'è bòna ad sintìr-an sōl na part (da méno ad sènt) e da spés a n sucéd gnint. In gènar un taramòt al dura dimóndi ad méno ad trénta secónd ma par quéi più fòrt a s pōl rivàr anc a di minùt. Gl'óndi elàstichi ch'i partìsan in tut al diresiòṅ i pōlan èsar susultòri (s'i squàsan sù e śò) o undulatòri (s'i squàsan da 'l dū bandi).
Soquànt taramòt i s pòrtan sèg di sam sìśmic, prima (foreshocks) o dòpa (aftershocks, cgnusû anc, faghénd un sbali, cuma scosi ad giustamènt), sèmp'r in chi pòst. Dal vòlti un taramòt in un pòst al pōl sćiancàr da gl'atri ròci lè davśèṅ ch'i éran lè lè par sbragàr-as da par lōr, dand vita a di taramòt indót.
Al taramòt al pōl purtàr-as sèg anc di stus ch'i pàran di tròṅ o dal sćiuptàdi quànd gl'óndi i vènan a cuntàt cun l'ària. Quéi più fòrt, cuma quél dal Giapòṅ d'l 11 ad Mars dal 2011 i pōlan anc spustàr 'l as dla Tèra (in cal caś lè, 'd 11 sentìmetar).
Par miśuràr la fòrsa 'd un taramòt a s dróa la scalaróla Richter invintàda par Charles Richter in dal 1935. L'è na scalaróla ch'la miśùra l'energìa ch'la s fórma durànt i taramòt e la la descrìv baśand-as in sla magnitùdo dada da 'l lugarìtum a baś déś dal màsim spustamènt dla trasa 'd un siśmògraf a tursiòṅ ad Wood-Anderson se 'l evènt al fus sucès a 100 chilómetar da 'l episèntar.
Na vòlta a 'l sò pòst a s druàva la Scalaróla Mercàlli ch'la dascrivìva i taramòt in baś a i dan ch'i fàvan.
Al taramòt ch'l à masâ più gint in di ùltim mil'an 'l è stâ quél ad Shaanxi (Cina) dal 1556 (magnitùdo 8,3) ch'l à cupâ 830.000 parsòni. Invéci quél più pēś 'l è stâ quél ad Valdivia (Cîl) dal 1960 (magnitudo 9,5).
Léǵ 'd Omori e ad Gutenberg-Richter
Quànd un taramòt 'l è sugèt a di sam sìśmic, al rèplichi in gènar i tìnan a drē a la Léǵ 'd Omori dal 1894, mudificàda par Utsu in dal 1961, ch'la diś ch'al lōr nùmar al và śò in présia cun al pasàr dal tèmp, secónd la fórmula:
in dua
- n(t) 'l è al nùmar mèdi n ad rèplichi in dal tèmp t
- M l'è la magnitùdo (più l'è élta, più i gh saràṅ dal rèplichi)
- c 'l è 'n paràmetar ad cumpensasiòṅ
- p 'l è 'n paràmetar variàbil (in gènar da 0,7 a 1,5) ch'l incìd in sal tas ad crudamènt dal rèplichi;
Quést a vōl dir che s'a tulém un p=1, dòp 10 dè la prubabilità ch'a gh sia un taramòt la calarà ad dèś vòlti rispèt a quéla d'l inìsi. La léǵ la figùra un cumpurtamènt statìstic e la n è briśa bòna ad dir quànd e in dua i gh saràṅ di taramòt.
N'atra léǵ statìstica dimóndi impurtànta ch'la dascór di sam sìśmic l'è quéla ad Gutenberg-Richter ch'la fà dal previśiòṅ in sal nùmar e in sla magnitùdo dal rèplichi, secónd la fórmula:
in dua:
- 'l è al nùmar di evènt dla magnitùdo cunsideràda
- 'l è la magnitudo mìnima
- e i èṅ dal custànti (in gènar, b al s davśina a 1)
A s è vdû che cla fórmula chè la và bèṅ praticamènt par tut i taramòt. Par far 'n eśèmpi, se la magnitùdo 'd un taramòt l'è 4.0, i gh saràṅ 10 scòsi ad magnitùdo 3.0 e 100 scòsi ad magnitùdo 2.0.
Taramòt in dla Basa Mudnéśa e in dal Fraréś dal 20 ad Maǵ dal 2012
Al 20 ad Maǵ dal 2012, a quat'r óri e tri minùt dòp meśanòt, un taramòt ad 5.9 ad magnitùdo al culpìs fòrt la basa mudnéśa in dal cumùn ad Finàl, a 'l cunfìṅ cun al Fraréś, 6.3 km 'd sóta la tèra. P'r i Americàṅ d'l USGS invéci 'l episèntar 'l è a Campsànt a 5.1 km 'd sóta la tèra, cun na magnitùdo incóra più granda: 6.0. In dal gir dna stmana i èṅ daśnóṿ i taramòt ad sōvar o para a quàtar grad dla scalaróla Richter in cal teritòri lè.
Al siśma al fà alvàr la tèra dla basa mudnéśa (na tèra a bas risć sìśmic cun un livèl "3", secónd la clasificasiòṅ dal D.M. 14 Śnar 2008, “Nòrmi Tècnichi p'r al Custrusiòṅ”) ad 15 sentìmetar e al fà crudàr śò soquànt fnil, fàbrichi, cà, ciùś, stali e munumènt cuma la Tór di Mudnéś (tiràda sù in dal sinc-sènt) a Finàl insém a la tór dal dóm e a 'l palàs di Venesiàṅ. A La Miràndla al téǵ dal dóm 'l à mulâ e al sò mur ad banda al s è spustâ, al munisìpi 'l è a risć ad gnir śò mènt'r anc al castèl di Pico al gh'à di bèi śbrag. Stésa ròba anc par quél ad San Fliś ch'l à pardû dimóndi prédi da 'l tór mènt'r a n gh'è gnint da far par la Ròca Esténse dal tarśènt ch'l'è andàda in mila pès mèntar la Céśa dal Mulèṅ l'è gnuda via a mèś.
A San Pusidóni un squantèran ad fórmi ad furmàj ad Parmśàṅ-Arśàṅ i s èṅ śbragàdi in cal mèntar ch'i finìv'n a tèra in dal caśeifìsi dla Capléta. Da 'd là dal Sécia, a 'l Vrē (frasiòṅ ad Nóṿ) l'à patî di dan la navàda sentràla dla céśa.
Al Puz 'l à pardû al palàs cumunàl, inagìbil invéci a La Cuncòrdia. A Cavés i èṅ più ad sènt gl'edifìsi privâ minga agìbil acsè cuma al scóli cumunàli. A Mdóla 'l è gnû śò al téǵ in un alevamènt ad vachi mènt'r un muć ad nimài i èṅ armàst saplî viṿ in soquànt aśiéndi dla basa.
7.500 parsòni i èṅ custréti a 'ndàr via ad cà e a viv'r in ténda o in dal palèstri. Secónd dal stimi di imprenditōr dla basa, i èṅ 13.000 i lavuradōr armàst a cà p'r i dan a 'l fàbrichi e in di àtar pòst ad lavōr.
A San Carlo, frasiòṅ ad Sant Agustèṅ tajàda a mèś p'r un śbrag ad c'l àtar mónd in di camp, la tèra la buta fóra dla śmalta pina ad sàbia, p'r un fenòmen ligâ a la liquefasiòṅ dla sàbia.
I mòrt i èṅ sèt: quàtar uperài ch'i fàv'n al tùr'n ad nòt mòrt in dal frarés, na vècia ad 103 an mòrta sóta a 'l tasèl mòrt ch'al gh'è gnû adòs e dū dóni mòrti ad paùra. I aṅ tut pardû la vita in dal fraréś a part na tedésca mòrta a San Pîr in Casèl.
Al guèran al mét da part 50 migliòṅ 'd Euro p'r i prim intervènt, da druàr in dal pruvìnci ad Mòdna, Bulógna, Frara e Mantṿa.
Taramòt in Itàglia da 'l 1900, più élt ad 6,0 Mw (Scalaróla Richter)
- Mugèllo 29.06.1919, 6,2 Mw, 100 mòrt a 'l incìrca
- Garfagnàna e Lunigiàgna 07.09.1920, 6,4 Mw, 300 mòrt a 'l incìrca
- Lucàgna 23.07.1930, 6,7 Mw, 1404 mòrt
- Ancona e Pesaro-Urbino 30.10.1930, 6,0 Mw, 18 mòrt
- Irpìgna 21.08.1962, 6,2 Mw, 17 mòrt
- Bèlice 15.01.1968, 6,1 Mw, 370 mòrt
- Friåul 06.05.1976, 6,4 Mw, 989 mòrt
- Gólf ad Patti 15.04.1978, 6,1 Mw,
- Irpìgna e Lucàgna 23.11.1980, 6,9 Mw, 2914 mòrt
- Ùmbria e Marchi 26.09.1997, 6,1 Mw, 11 mòrt
- L'Àquila 06.04.2009, 6,3 Mw, 308 mòrt
- Campsànt e Finàl 20.05.2012, 6,0 Mw, 7 mòrt


text:
Wettingen
Wettingen (Wettige in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 20 134 abitant e una süperfiss de 10.59 km², e al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar.
El cumün de Wettingen a l'è tacaa ai cumün de Ennetbaden, Ehrendingen, Otelfingen, Würenlos, Neuenhof, Baden.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Wettingen al Wikimedia Commons


text: 1Rü Ngechuchu rü wüxi ga to ga cua̱xruü̃xü̃ namaã nixu na yemawa nangúexẽẽãxü̃ca̱x na ñuxãcü nanaxwa̱xexü̃ na taguma nüxü̃ nachaueãcüma guxü̃guma nayumüxẽgüxü̃. 2Rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Wüxi ga ĩãnewa nayexma ga wüxi ga ãẽ̱xgacü ga tama Tupanaxü̃ ngechaü̃xü̃ rü taxúexü̃ma cuáxchaü̃xü̃. 3—Rü guma ĩãnewatama iyexma ga wüxi ga nge ga yutecü. Rü guxü̃guma yema ãẽ̱xgacüxü̃tawa ixũẽcha na ngĩxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ca̱x, rü na ngĩrü uwanüna ngĩxü̃ ínapoxü̃xü̃ca̱x. 4—Rü muẽ̱xpü̱xcüna yéma ixũũxü̃, natürü yema ãẽ̱xgacü rü tama ngĩxü̃ narüngü̃xẽẽchaü̃. Natürü düxwa nagu narüxĩnü ga yema ãẽ̱xgacü rü naãẽwa ñanagürü: “Choma rü tama Tupanaxü̃ changechaü̃, rü taxúexü̃ma chacuáxchaü̃. 5—Natürü ngẽma choxü̃ na nachixeweechaxü̃ca̱x i ñaã nge, rü noxtacüma tá ngĩxü̃ charüngü̃xẽẽ na tama yeü̃cürü choxü̃ nachixeweechaxü̃ca̱x”, ñanagürü. 6Rü Cori ga Ngechuchu rü ñanagürü: —Yema nixĩ ga norü ore ga yema ãẽ̱xgacü ga chixexü̃. 7—¿Taux e̱xna i Tupana rü paxa tüxü̃ nangü̃xẽẽxü̃ ya yíxema duü̃xẽ ya tüxü̃ yadexechixe i ngẽxguma chütacü rü ngunecü rü norü ngü̃xẽẽca̱x nüxna tacaxgu i tümaãrü yumüxẽwa? 8—Rü pemaã nüxü̃ chixu rü Tupana rü paxatáma tüxü̃ narüngü̃xẽẽ. Natürü ngẽxguma wenaxãrü núma chaxũxgu i choma i Tupana Nane na duü̃xü̃xü̃ chiĩxü̃, ¿rü ñuxre i duü̃xü̃gü i aixcüma yaxõgüxü̃xü̃ tá ichayangau i ñoma i naãnewa? —ñanagürü ga Ngechuchu. 9Rü Ngechuchu rü to ga ore ga cua̱xruü̃xü̃ nixu naxca̱x ga ñuxre ga duü̃xü̃gü ga nügü icua̱xüü̃güxü̃ rü tama togüxü̃ cuáxchaü̃güxü̃. 10Rü ñanagürü: —Taxre ga yatü rü tupauca ga taxü̃newa nayayumüxẽgü. Rü wüxi rü Parichéu nixĩ, rü yema to rü wüxi ga yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ dexü̃ nixĩ. 11—Rü yema Parichéu rü yexma nachi, rü ñaããcü nayumüxẽ: “Pa Tupanax, moxẽ cuxna chaxã erü tama togü i duü̃xü̃gürüü̃ chixĩ. Rü tama togürüü̃ changĩ́ta̱x, rü tama ngẽmarüü̃ taxü̃ i chixexü̃ chaxü rü e̱xna wüxi i nge i ãtecümaã ichape. Rü bai i ñaã yatü i Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ dexü̃rüü̃ chixĩ. 12—Choma rü guxcü ya yüxügu rü taxree̱xpü̱xcüna chaxaure rü tama chachibü na cugu charüxĩnüxü̃ca̱x. Rü chorü dĩẽruwa rü guxü̃guma meã cuxna chanaxã i ngẽma cuxna üxü̃”, ñanagürü. 13—Natürü ga guma yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ decü, rü yaxü̃gu narüxã̱ũ̱x. Rü namuü̃ ga daxũ na nadawenüxü̃, rü yema norü ngechaü̃maã nügüremügu nayayauxãchi, rü ñanagürü: “Pa Tupanax, ¡Cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! Erü wüxi i pecaduã́xü̃ chixĩ”, ñanagürü ga guma yatü. 14—Rü ngẽmaca̱x pemaã nüxü̃ chixu rü guma yatü ga Dumaãrü ãẽ̱xgacüca̱x dĩẽru ngĩxü̃ decü rü yexguma napataca̱x nataegugu rü Tupanape̱xewa rü mecü nixĩ. Natürü yema Parichéu rü Tupana rü tama namaã nataãẽ. Erü texé ya tügü írütaxe rü Tupana tá tüxü̃ naxãnexẽẽ. Natürü texé ya tügü írüxíraxe rü Tupana rü tá tüxü̃ nicua̱xüü̃ —ñanagürü ga Ngechuchu. 15Rü yéma Ngechuchuxü̃tawa tüxü̃ tagagü ta ga buã̱xgü na tüxü̃ yangõgüchigüxü̃ca̱x. Natürü yexguma norü ngúexü̃gü yemaxü̃ dauxgügu rü tüxü̃ ningagü ga guxema tümaxãcüegü Ngechuchuxü̃tawa tüxü̃ gagüxe. 16Natürü Ngechuchu rü nügüxü̃tawa tümaca̱x naca ga guxema buã̱xta rü ñanagürü norü ngúexü̃güxü̃: —Chanaxwa̱xe i chauxü̃tawa naxĩ i buxü̃gü. ¡Rü tãxṹ i nüxna penachu̱xuxü̃! Erü Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa rü tümaca̱x nixĩ ya yíxema ñaã buxü̃gürüü̃ ixĩgüxe. 17—Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya tama wüxi i buxü̃rüü̃ Tupanaxü̃ yaxúxe na tümaãrü ãẽ̱xgacü na yiĩxü̃ca̱x, rü tagutáma nagu taxücu i Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa —ñanagürü ga Ngechuchu. 18Rü wüxi ga yema Yudíugüarü ãẽ̱xgacü rü Ngechuchuna naca rü ñanagürü: —Pa Ngúexẽẽruü̃ ya Mecüx, ¿ṯacü tá chaxüxü̃ na chanayaxuxü̃ca̱x i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürü. 19Rü Ngechuchu nanangãxü̃ rü ñanagürü nüxü̃: —¿Tü̱xcüü̃ “Mecü” ñacurügü choxü̃? Erü Tupanaxĩcatama nixĩ ya mecü ixĩcü, rü nataxuma i to i mecü ixĩxü̃. 20—Cuma nüxü̃ cucua̱x i Tupanaãrü mugü i ñaxü̃: “¡Tãũtáma naĩ i ngemaã icupe, rü tãũtáma cumáẽta, rü tãũtáma cungĩ́ta̱a̱x, rü tãũtáma doraxü̃ quixu i togüchiga, rü tümaga naxĩnü ya cunatü rü cue!” ñaxü̃. 21Rü yexguma ga guma yatü rü ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Woetama chorü bucüma meãma chayanguxẽẽ i guxü̃ma i ngẽma mugü i nüxü̃ quixuxü̃ —ñanagürü. 22Rü yemaxü̃ naxĩnügu ga Ngechuchu rü ñanagürü: —Wüxixicatama cuxü̃́ nataxu, rü ngẽma nixĩ na namaã cutaxexü̃ i guxü̃ma i curü ngẽmaxü̃gü rü togü i ngearü ngẽmaxü̃ã̱xgüxü̃na na cunaxãxü̃ i curü natanü, rü ngẽxguma rü tá cuxü̃́ nangẽxma i cuchica i daxũguxü̃ i naãnewa. Rü ñu̱xũchi marü name i chowe curüxũ —ñanagürü. 23Natürü yemaxü̃ naxĩnügu ga guma yatü rü poraãcü inayarümaãchi, yerü namuãrü dĩẽruã̱xü̃chi. 24Rü yexguma Ngechuchu nüxü̃ da̱u̱xgu ga ñuxãcü na nangechaü̃xü̃, rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Naguxchaxüchi tá nixĩ na Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa na yachocuxü̃ i ngẽma dĩẽruã̱xü̃chigüxü̃. 25—Rü dücax, wüxi i cameyu rü taxucürüwama wüxi ya ucumaxẽtüwa naxüpetü. Rü ngẽxgumarüü̃ ta nixĩ i wüxi i duü̃xü̃ i dĩẽruã̱xü̃chixü̃ rü taxucürüwama Tupana ãẽ̱xgacü íixĩxü̃wa nixücu [ega norü dĩẽruguama naxĩnügu rü tama yaxõõgu —ñanagürü.] 26Rü yexguma yemaxü̃ naxĩnüẽgu ga duü̃xü̃gü rü ñanagürügü: —¿E̱xna texé tá ya nayaxúxe i maxü̃ i taguma gúxü̃? —ñanagürügü. 27Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃: —Duü̃xü̃gü rü taxuacüma nügü namaxẽẽ, natürü Tupanaãxü̃́ rü natauxcha na namaxẽxẽẽãxü̃ —ñanagürü. 28Rü Pedru ñanagürü Ngechuchuxü̃: —Pa Corix, toma rü yéma tanawogü ga guxü̃ma ga torü yemaxü̃gü na cuwe tarüxĩxü̃ca̱x —ñanagürü. 29Rü yexguma ga Ngechuchu rü ñanagürü nüxü̃ ga norü ngúexü̃gü: —Aixcüma pemaã nüxü̃ chixu rü texé ya Tupanaca̱x tümapatana, rü e̱xna tümanatüna, rü e̱xna tümaẽna, rü e̱xna tümaẽneẽgüna, rü e̱xna tümaẽya̱xgüna, rü e̱xna tümama̱xna, rü e̱xna tümaxãcügüna ngẽ́ma ixũxẽ na Tupanaãxü̃́ tapuracüxü̃ca̱x, rü ñoma i naãnewa tátama poraãcü tanayaxu i tümaãrü natanü. Rü daxũguxü̃ i naãnewa rü tá ta tanayaxu i maxü̃ i taguma gúxü̃ —ñanagürü. 31Rü Ngechuchu rü noxrüwama naxca̱x naca ga norü ngúexü̃gü, rü ñanagürü nüxü̃: —Ñu̱xma rü Yerucharéü̃wa tá taxĩ na ngẽ́ma yanguxü̃ca̱x i guxü̃ma ga yema ore ga nuxcümaü̃güxü̃ ga Tupanaãrü orearü uruü̃gü ümatüxü̃ ga chauchiga. 32—Rü Yerucharéü̃cü̱̃ã̱x i duü̃xü̃gü rü tá to i nachiü̃ãnecü̱̃ã̱xna choxü̃ namugü. Rü ngẽma duü̃xü̃gü rü tá chaugu nidauxcüraü̃gü, rü tá chomaã naguxchigagü, rü tá chauchiwewa nacuaixgüe. 33—Rü tá choxü̃ nac̱uaixgü, rü yixcüra rü tá choxü̃ nima̱xgü. Natürü tomaẽ̱xpü̱x i ngunexü̃guwena rü tá wenaxãrü chamaxü̃ —ñanagürü. 34Natürü yema norü ngúexü̃gü rü tama nüxü̃ nacua̱xgüéga ga na ṯacüchiga yiĩxü̃ ga yema ore ga namaã nüxü̃ yaxuxü̃. Yerü poraãcü nüxü̃́ naguxcha ga aixcüma nüxü̃ na nacua̱xgüxü̃ca̱x. 35Rü yexguma Ngechuchu ĩãne ga Yericúwa nguxchaü̃gu, rü yéma namacüwawa narüto ga wüxi ga yatü ga ngexetücü ga dĩẽruca̱x yéma iwémécü. 36Rü yexguma guma ngexetücü nüxü̃ ĩnügu ga muxü̃ma ga duü̃xü̃gü na yéma chopetüxü̃, rü duü̃xü̃güna naca ga ṯacü na ngupetüxü̃. 37Rü nanangãxü̃gü, rü ñanagürügü: —Ngechuchu ya Nacharétucü̱̃ã̱x nuã naxüpetü —ñanagürügü. 38Rü yexguma ga guma ngexetücü rü tagaãcü ñanagürü: —Pa Ngechuchux, Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñanagürü. 39Rü yema duü̃xü̃gü ga Ngechuchupe̱xegu ĩxü̃, rü nanangagü ga na iyanangeáxü̃ca̱x. Natürü guma ngexetücü rü yexeraãcü tagaãcü ñanagürü: —Pa Dabítanüxü̃x, ¡cuxü̃́ changechaü̃tümüü̃! —ñanagürüama. 40Rü yexma nayachiãchi ga Ngechuchu, rü duü̃xü̃güxü̃ namu na naxü̃tawa nagagüãxü̃ca̱x. Rü yexguma marü naxü̃tawa nanguxgu, rü guma ngexetücüna naca ga Ngechuchu, rü ñanagürü: 41—¿Ṯacü i cunaxwa̱xexü̃ na cumaã chanaxüxü̃? —ñanagürü. Rü guma ngexetücü nanangãxü̃ rü ñanagürü: —Pa Corix, chanaxwa̱xe na choxü̃ quidauchixẽẽxü̃ —ñanagürü. 42Rü Ngechuchu ñanagürü nüxü̃ —¡Idauchi! Rü marü cuxca̱x nitaane erü cuyaxõ —ñanagürü. 43Rü yexgumatama nidauchi ga guma ngexetücü, rü Ngechuchuwe narüxũ, rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃chigü. Rü guxü̃ma ga duü̃xü̃gü ga nüxü̃ daugüxü̃ ga yema ngupetüxü̃ rü Tupanaxü̃ nicua̱xüü̃gü ta.


text:
Segónda guèra mondiàl
La segónda guèra mondiàl l'è stàda 'l cunflìt che tra 'l 1939 e 'l 1945 la g'ha ést confrontàs de 'na bànda le potènse de l'Asse comandàde de la Germania nazista e de l'ótra bànda i Aleàcc entràcc en guèra per contrastà 'l desègn de egemunìa de Hitler. El vé definìt "mondiàl" perchè - isé come che gh'ìa sücidìt en ocaziù de la prima guèra mondiàl - g'ha partecipàt nasiù de töcc i cuntinèncc e le operasiù de guèra le g'ha 'nteresàt 'na bùna part del pianéta.
El cunflìt l'è cuminciàt co l'invaziù de la Polònia de part de la Germània, e l'è finìda col bombardamènt atòmic de Hiroshima e Nagasaki e co la réza del impér giapunés.
L'è cunsideràt el piö grant cunflìt armàt de la stória, e l'è costàt séz'agn de patimèncc incalculàbii, destrüsiù e stràgi per en totàl de 55 miliù de mórcc. Le pupulasiù civìi difàti i è stàde cuinvulgìde 'ndèla guèra per vìa de l'üzo de àrmi sèmper piö potènti. Endèl córs de la guèra s'è cönsömàt apò a la tragédia de l'Olocàusto perpetràda dei nazisti cùtra ai Ebrèi.
A la fì del cunflìt s'è stabilìt en ùrden modiàl nöf, fondàt sö la contrapuzisiù 'ntra Stati Ünìcc e Üniù Soviètica, e düràt enfìna a la disgregasiù de chèsta öltema al prensépe dei agn noànta (guèra frèda). El cunflìt el g'ha segnàt apò a la fì de l'egemunìa de l'Euròpa söl pianéta.


text: 1Mui'itɨ mu meri maɨjna cɨn a'utyajhuii maj ra'usɨɨmua'an tyamua'a naa ti'itɨ tɨ a'ij huarɨj itejmi jemi, 2mej mi meyan titaata'ixaate'en a'ij tɨ eenya'a a'araa. Ai mu aɨn pueen ɨ maj rujɨ'ɨ cɨn raaseij, ai mu majta maɨn pueen ɨ maj tyu'utyavaɨ mej hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi e'ema'acan. Aɨ mu majta maun a'utyáuuca'a tɨ'ɨj huataseijre aɨjna ɨ Jesús tɨj na'a yu tɨ e'ire'enye. 3- 4Aɨ mu majta raatyajtuaa itejmi jemi maɨjna ɨ nyuucari. Me nyajta inyaa, a'ini nu'uri a'atyee nyej neyan ti'inmua'ate tyamua'a naa nyaɨjna cɨme'en, ayaa pu tina'amitejtya'acaa ineetzi tɨ i'ixa'apɨ'ɨn nyej timuaataiti'i yu'uxari jetze naijmi'i tɨj na'a ti'itɨ tɨ a'ij huarɨj pej pi raamua'aree, muaa Teófilo, mɨ pej va'acan cɨn ti'ityejvee, pej pi peyan tiraamua'aree tɨ ayan ti'ayajna a'ij mej meri timuaata'ixaa. 5Tɨ'ɨj aɨn Herodes auj ti'ityavaaca'a rey cɨme'e tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judeeya, aa pu a'ahua'a e'echajca'a seij tɨ ti'ivaɨre'e teyujta'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Zacarías. Aɨme jetze pu ajtyama'acan Abiatar mej jetzen huanye. Ajta aɨn ɨra'ara'an, ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Elisabet. Ajta, aɨn, aɨme jetze pu ajtyama'acan Aarón mej jetzen huanyej. 6Rɨ'ɨ mu ti'ityetyaɨtestaca'a ɨ Dioj jemi aɨme ɨ maj hua'apua. Nain mu cɨn tya'arauraste ɨ tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ tavastara'a, ajta ɨ tɨ cɨn tihuéijca. Capu ti'itɨj a'ij hua'aturaatya'acaa. 7Ma majta camu seij tiyaujca'a a'ini capu che'e rɨ'ɨriistaca'a tɨ Elisabet tiyauu a'ara'ani, a'ini mu'uri eihua vaujsicɨra'icaa aɨme ɨ maj hua'apua. 8Ayaa pu'u a'anaj tiraaruu aɨjna tɨ'ɨj auj va'acan cɨn ti'ivaɨra'acaa ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ Zacarías, tɨ'ɨj raacɨ́'ɨ tɨ tyu'utyavaɨre'en u teyujta'a seica jamuan mej tiraatamuaɨ'ɨvejte'en ɨ Dioj. 9Matɨ'ɨj mi ra'antihuau maɨjna ɨ Zacarías tɨ ij aɨn utyarutya u teyujta'a tɨ'ij aun cuaane'e huátaira ɨ tavastara'a jemi a'ij mej ti'ijrɨ'ɨrajcaa. 10Tɨ'ɨj ari tyaja'ure'enye a'atzaj maj pua'a rata'iraca ɨ cuaane'e, aa mu e'etyu'uuca'a ɨ tyaɨte a pua'aque, metyenyuusime'en ɨ Dioj jemi. 11Aj pu i seij huataseijre ɨ Zacarías jemi tɨ'ɨj aun teyujta'a unú'ujvaaca'a. Au pu ɨrɨɨta'an pu pujme'en a'utyavaaca'a aɨjna jetze maj japuan rata'iraca ɨ cuaane'e aɨjna ɨ tevi tɨ huataseijre ɨ Zacarías jemi. 12Tɨ'ɨj raaseij, tyamua'a pu tyu'utatzɨn aɨjna ɨ Zacarías. Eecan pu ratzɨɨnya'acaa. 13Ajta aɨn tɨ huataseijre, au pu tajapua ti'ivaɨra'acaa ɨ tavastara'a jemi. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Zacarías, capej ti'itzɨɨnya'a. Dioj pu raanamuajri'i a'ij pej tyu'utyejnyuu ɨ jemin. Ayaa pu hui te'eme ijii, mɨ sej naijmi'i, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu tiyauj a'ame mueetzi jemi. Ayaa pu nu'u ruxe'eve'e paj nu'u peyan raatámua'ati tɨcɨn Juan. 14- 15’Eecan pu rɨ'ɨ timuaata'asin, pajta huata'atyamua'ave'esin paɨjna cɨme'e ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamua'ave'esin maɨjna cɨme'e tɨ'ɨj huanu'eihuan ɨ pa'arɨ'ɨ, a'ini va'acan pu cɨn tityaváa a'ame ɨ tavastara'a jemi. Che'e nu'u cai nahuaj ye'e nusu tejuin. Tɨ'ɨj hui huanu'eihuan tɨ yu auca'itɨ a'ame, aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jetzen ru'utya'a. 16Ayaa pu rɨ'ɨ hua'aruuren mui'icaca aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan mej mi majtahua'a raataxe'eve'en ɨ ruvastara'a ɨ Dioj ɨ mej mejmi'i ma ruurai. 17’Aɨ pu hui anacai huama'a a'ame cai ɨ tavastara'a. Ayaa pu che'eta na'a aɨjna jetze pu araujca'anyáa a'ame ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨj aɨn tya'aráujca'anyajca'a ɨ Elías aɨjna tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ajta ayaa pu che'eta na'a tye'entyujmua'areera a'ame tɨj tye'entyujmua'areeraca'a ɨ Elías. Aɨ pu rɨ'ɨ hua'aruuren aɨme ɨ mej hua'avaujsimua'a pueen ɨ tɨ'ɨrii mej mi majtahua'a hua'utaxe'eve'en ɨ ruyaujmua'a. Majta aɨme ɨ maj cai hua'atzaahuate'e ɨ ruvaujsimua'a, aɨ pu rɨ'ɨ hua'aruuren mej mi meyan rɨ'ɨ me tyítyaumuámua'araa mua'ara'ani matɨj aɨme ɨ mej rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ayaa pu huarɨni tɨ'ij rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ tyaɨte mej mi ra'ancure'evi'itɨn ɨ tavastara'a. ―Yaa pu'u tiraata'ixaa. 18Aj pu i Zacarías pu ayan tiraataihua'uri'i aɨjna tɨ jemin huataseijre tɨcɨn: ―A'ini ye'i ti'irɨ'ɨri nyaj raamua'aree tɨ pua'a ayan ti'ayajna nusu cai, a'ini nu'uri vastacɨra'i inyaa. Ajta, aɨn tɨ nyaa jamuan, pu'uri ajta ucarij. 19Aj pu i aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tavastara'a jemi, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu antyahuaa inyaa tɨcɨn Gabriel. Au nu a'utyejvee Dioj tɨ e'eseijre'e. Aɨ pu nyaja'utaityaca'a nyej yatanyen, nyej ni timue'ixaate'en nyeijna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ paj cɨn huata'atyamua'ave'esin. 20’Cunquijii, a'ini capaj tya'antzaahua a'ij nyej timuaata'ixaa, capaj che'e atanyuuva'a pua'ame. Ni capu che'e rɨ'ɨriista a'ame pej tyu'utaxaj tɨ yu auca'itɨ a'ame hasta na'a cai huanu'eihuan ɨ pa'arɨ'ɨ. Aj pu araurastejsin a'ij nyej timuaata'ixaa. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Gabriel. 21Majta maɨn ɨ tyaɨte, majchu'eva'acaa maɨjna ɨ Zacarías a'atzaj tɨ huiraame u teyujta'a. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a a'iqui een cɨn ari a'atee tɨ mu nu'ujvee. 22Tɨ'ɨqui xaa huiirajraa. Tɨ'ɨj huiirajraa, capu che'e rɨ'ɨristacaa tɨ tyu'utaxaj. Ayaa pu'u rumuajca'a cɨn tihue'ixaatya'acaa a'ini capu che'e rɨ'ɨristacaa tɨ huatanyuuni. Aɨj mu cɨn raamua'areeri'i tɨ ti'itɨ huataseijre ɨ jemin u teyujta'a. 23Tɨ'ɨj ra'antipua'ari tɨ raacɨ́'ɨ tɨ tyu'utyavaɨre'en u teyujta'a, tɨ'ɨqui á'uraa ɨ ruche. 24Tɨ'ɨqui ayan a'utájucataca'a aɨjna ɨ ɨra'ara'an ɨ Elisabet. Aj pu i huatáuravaataca'a aujna u ruche. Ayaa pu a'atee tɨ cai huiraye'icaa ɨ ruchi'ita a'achu cumu anxɨ maxcɨra'i cɨme'e. 25Ayaa pu ti'imuajcaa tɨcɨn: ―Tavastara'a pu hui ayan naaruu ineetzi. Pu'uri ayan ra'aranajchaca'a tɨ ayan naaruuren nyej ni cai che'e ti'ityevi'ira'a ɨ tyaɨte jemi nyaɨjna cɨme'e nyaj cai tiyauj na'ara'ani. 26Tɨ'ɨjta tyajauma'aca arájsevi maxcɨra'i, Dioj pu raataityaca'a aɨjna ɨ Gabriel tɨ u a'atanyén aujna Nazaret, chajta'a tɨ jetzen ajtyama'acan au tɨ huatacá'a Galileeya. 27Raataityaca'a tɨ u a'atanyén aa tɨ e'eche aɨjna ɨ Mariiya ɨ tɨ ari tɨmua'a huatyeviche'esin aɨjna jamuan ɨ José, aɨj tɨ jetzen huanyej ɨ David tyaacan. Capu xɨ a'atɨ jamuan huahuii aɨjna ɨ Mariiya. 28Tɨ'ɨqui aun a'utyajrupi a'u tɨ e'eche. Aj pu i aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tavastara'a jemi, ayaa pu tiraatataujte tɨcɨn: ―Aja'ɨmɨ, Mariiya, mɨ pej Dioj jemi tya'ancura'asin. Tavastara'a pu a jemi huatyejvee. 29Eecan pu utyaavatzɨ ɨ tzajta'an tɨ'ɨj ayan tiraata'ixaa. Eihua pu ti'imuajcaa a'iqui huataujmua'a ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a. 30Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―Capej ti'itzɨɨnya'a, Mariiya. Muaa pa rɨ'ɨ raata'a ɨ Dioj. 31Muaa pa a'utajucata. Muaa pa tiyauj pua'ame, tyaatacan. Ayaa paj raatámua'ati tɨcɨn Jesús. 32Ajta, aɨ pu va'acan cɨn ti'ityavaa a'ame. Ayaa mu hui majta raatamuá'amuatya'a mua'aju'un tɨcɨn Yaujra'an ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmua'aree. Ajta, Dioj tɨ ta'ivastara'a, aɨ pu raata'asin tɨ te'entyarute aɨjna cɨme'e tɨ David tyaacan cɨn ti'ityavaaca'a. 33Ajta aɨn pu tihua'utaijte'esin tɨj na'a rusen cɨme'e aɨme jemi ɨ maj Jacobo jetze huanye. Ajta capu a'anaj ra'antipua'ari tɨ aɨn tihueitya'a a'ame. ―Ayaa pu'u tiraata'ixaa. 34Tɨ'ɨqui ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Mariiya tɨcɨn: ―A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ ayan tyaja'ure'enyen a'ini canu a'anaj tyaata'a jamuan huahuii. 35Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj aɨ pu a jetze rávaɨjtzi. Ajta aɨjna cɨme'e tɨ muaacánajsin, aɨj pu cɨn, aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ nú'eihuan, tavastara'a pu huatyáura'ate'esin. Ayaa mu majta raatamuá'amuatya'a mua'aju'un tɨcɨn Yaujra'an ɨ Dioj. 36’Ajta aɨn a'ihuaara'a, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu hui tiyauj a'ame tɨj ajta ari ucarij. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn yee capu che'e rɨ'ɨri tɨ tiyauj a'ara'ani. Ma ajta, pu'uri a'atee arájsevi maxcɨra'i tɨ autajuca. 37’Ayaa pu'u a'ini nain pu ti'irɨ'ɨri ɨ Dioj jemi. Capu me'e e'e ti'itɨ tɨ muare'eri ɨ jemin. 38Tɨ'ɨqui Mariiya ayaa tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nain nu cɨn tiraatyavaɨre'esin ɨ nyavastara'a. Che'e ayan tyaja'ure'enye a'ij pej peri tinaata'ixaa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Mariiya. Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. 39Ajna'ɨmɨ, ca'anacan pu a'umej ɨ Mariiya a'ahua'a chajta'ana jetze ɨrij tɨ a'ava'aca au tɨ huatyacá'a u Judeeya. 40Tɨ'ɨqui aun a'ará'a a'u tɨ e'eche'e aɨjna ɨ Zacarías. Tɨ'ɨj a'utyajrupi u chi'ita, aj pu i raatataujte aɨjna ɨ Elisabet. 41Ajta aɨn ɨ Elisabet, tɨ'ɨj raanamuajri'i tɨ raatataujte ɨ Mariiya, tɨ'ɨqui huataujruuraxɨ ɨ pa'arɨ'ɨ ɨ jucaatze'en. Tɨ'ɨqui aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, jemin pu huatyajturaa ɨ Elisabet jemi. 42Tɨ'ɨj ayan huarɨj, Elisabet pu a'ujca'anyaacan cɨn raata'ixaa aɨjna ɨ Mariiya. Ayan tɨcɨn: ―Dioj pu rɨ'ɨ timuaata'a mueetzi macai ɨ seica ɨ juuca. Ajta pu rɨ'ɨ tiraata'a ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ arajca ɨ mua'ajucaatze'e. 43’¿A'ini tɨ i Dioj ayan rɨ'ɨ tinaata'a tɨ ayan mu a'uve'eme neetzi jemi ɨ naanajra'an ɨ nyavastara'a? 44Cɨme'en nu'u raanamuajri'i paj naatataujte, aj pu i huataujruuraxɨ ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ arajca ɨ nyajucaatze'e. Aɨ pu huataujtyamua'ave. 45’Rɨ'ɨ pu timuaata'a a'ini muaa pa ra'atzaahuate'e tɨ ayan aráurasten a'ij tɨ tavastara'a timuaata'ixaa. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Elisabet. 46Ajta aɨn ɨ Mariiya, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: Eecan pu rɨ'ɨ tinaatyajtuaa ɨ nyatzajta'a ɨ nyavastara'a. 47- 48Ajta nyaxaijnyu'uca pu rutyamua'ave'e ɨ Dioj jemi tɨ nu'irajtuaa a'ini aɨ pu ramua'areeraca'a ɨ nyaj cai a'ij ti'ijviicue'i, inyaa i nyej ravaɨre'e. Ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, naijmi'i ɨ mej tyaamua, ayaa mu tyu'utaxajta neetzi cɨme'e yee Dioj pu rɨ'ɨ tinaata'a. 49Ayaa mu ti'ixaata mua'aju'un maɨjna cɨme'e tɨcɨn pu'uri Dioj eihua ayan ti'itɨj cɨn naaruu tɨ i'ire'en aɨjna cɨme'e ɨ tɨ raayɨ'ɨtɨ ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. Che'e rɨ'ɨ me'e tyajjua'a a'ara'ani ɨ tɨ cɨn antyahuaa. 50Aɨ pu hua'acu'uve naijmi'ica ɨ tyaɨte a'achu maj caj pua'amua ɨ mej ra'aste. Tɨj mana'a maj anacai huataseijre, tɨ yu auca'itɨ a'ame, aɨ pu hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin. 51Va'acan pu cɨn tyu'umuarej ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. Aɨ pu hua'antimue'itɨ aɨme ɨ mej á'ujtzaahuate'e ɨ rutevi cɨme'e. 52Ajta aɨme ɨ mej tie'ijta, aɨ pu hua'ari'iri'i ɨ maj cɨn títyatatyá'acaa. Ma majta aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, aɨ pu tihua'antyaarujte va'acan cɨme'e. 53Ajta aɨme ɨ mej tajcuca'a, aɨ pu rɨ'ɨ tihua'uta'a ti'itɨj cɨme'e tɨ re'en. Majta aɨme ɨ mej chijtyaani pueen, aɨ pu hua'utaityaca'a maj á'ucɨɨnye macai ti'itɨ anyaɨ́'ɨn. 54Aɨ pu hua'utavaɨ aɨme ɨ maj Israel jetze e'ema'acan, aɨme ɨ mej ravaɨre'e. Aɨ pu ra'utamua'areeri'i ɨ tɨ cɨn tya'ataujratziiri'i tɨ nu'u hua'ancu'uvajxɨ'ɨn tɨj na'a rusen cɨme'e aɨme ɨ maj Abraham jetze a'iraanye. 55Ayaa pu tyuju'urɨj a'ij tɨ ajmi'i tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tavaujsimua'a tyaacan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Mariiya. 56Ajta, aɨn ɨ Mariiya, au pu a a'utyajturaa a'achu cumu hueica maxcɨra'i jamuan ɨ Elisabet. Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ ruche. 57Tɨ'ɨjta tyaja'ure'enye tɨ tiyauj a'ara'ani ɨ Elisabet, tyaatacan pu tiyauj a'araa. 58Majta ɨ tyaɨte ɨ maj vejli'i antacháatɨma'acaa, majta ihuaamua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ vaujsimua'a, aɨ mu cura'acɨjxɨ matɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ rá'ancu'uvajxɨ ɨ tavastara'a. Aj mu mi huataujtyamua'ave ɨ jemin. 59Tɨ'ɨj tyajauma'aca arahueica xɨcaj jetze tɨ huanu'eihuaca'a, aɨ mu a'uju'un mej mi ra'antisijche ɨ naviira'an ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta, ayaa mu raatamuá'amuacujca'a tɨj antyahuaaca'a ɨ taatajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ. 60Ajta aɨn naanajra'an, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu ayan antyahuaa a'ame tɨcɨn Zacarías, silu ayaa pu antyahuaa a'ame tɨcɨn Juan. 61Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A'ini tɨ i. Capu ma'a a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨ ajtyama'acan muejmi jemi. 62Matɨ'ɨj mi rumuajca'a cɨn raataihua'uri'i ɨ taatajra'an mej mi raamua'aree a'ij tɨ ye'i ti'ijxe'eve'e tɨ ayan antyahuaa a'ara'ani. 63Ajta aɨn taatajra'an, aɨ pu ti'itɨ taabla hua'utahuaviiri'i tɨ jetzen ra'uyu'uxan a'ij tɨ antyahuaa a'ame. Aj pu i ayan tira'utéyu'uxaca'a tɨcɨn: “Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Juan.” Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ tyaɨte. 64Cɨme'en pu'u ayan tira'utyeyu'uxaca'a, aj pu i huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ tyu'utaxaj. Tɨ'ɨj i autyejche tɨ huatejnyuuni ɨ Dioj jemi; rɨ'ɨ pu tiraata'acaa. 65Tɨ'ɨj ayan tyuju'urɨj, eecan pu utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej a vejli'i antachaatɨme. Ajta nainjapua aun tɨ jɨri a'ucaitɨme, Judeeya tɨ jetzen ajtyama'acan, eihua mu tyú'urixaatya'acaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 66A'atɨ tɨ na'a tɨ raamua'areeri'i, ayaa pu ti'ihua'ucaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaqui pueenya'a a'ame aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ? Ayaa mu ti'ihua'ucaa, a'ini tavastara'a pu ravaɨra'acaa ɨ pa'arɨ'ɨ. 67Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, Zacarías pu jemin huatyajturaa, ɨ tɨ taatajra'an pueen ɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 68Ayan tɨcɨn: Miche'e rɨ'ɨ tiraata'an ɨ tavastara'a, ɨ hua'a Dioj aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, aɨjna cɨme'e tɨ ari huataseijre, ajta ari hue'irajtuaa ɨ rutyaɨtestyamua'a. 69Aɨ pu hui seij te'entyarute, seij tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ David tyaacan. Aɨ pu tu'irajtuaasin itejmi ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. 70Ayaa pu Dioj ajmi'i tya'ataujratziiri'i. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, aɨme ɨ tɨ Dioj huataura'ate. 71Ayaa pu hui huarɨj tɨ ij tu'irajtuaani, mej mi cai taamué'itɨn aɨme ɨ maj tajchaɨre'e, naijmi'i a'achu maj pua'amua ɨ maj cai taseijracu. 72Ayaa pu ajta huarɨj tɨ ij hua'acu'uvaa ɨ tavaujsimua'a tyaacan, ajta tu ij ra'utamua'aree ɨ nyuucari tɨ hua'uta'a tzaahuati'ira'a cɨme'e, tɨ ma'a jua'a ɨ tɨ cɨn ti'ihuaurijca. 73- 75Ayaa pu tya'ataujratziiri'i tzaahuati'ira'a cɨme'e aɨjna jemi ɨ taya'upuacɨ'ɨ, aɨjna ɨ Abraham tyaacan, tɨ ij tu'irajtuaani aɨme jemi ɨ maj tajchaɨre'e, mej mi cai ta'antipua'arite'en, tej tij raatyavaɨre'en tyaj cai ti'itzɨɨnya'a, tej ti teyan uraré'enya'a ta'ara'ani ɨ tatzajta'a, tyata'aj teyan xa'apɨ'ɨn rɨjcaa ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajta'a, a'achu tyaj pua'a a'ateeri. 76Pajta muaa niyauj, ayaa mu muaatámua'atzi tɨcɨn Tɨ ti'ixaxa'a aɨjna jetze ma'acan ɨ tɨ nain cɨn antyujmua'aree. A'ini muaa pa anacai huama'a pua'ame cai ɨ tavastara'a pata'aj rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ tyaɨte. 77Muaa pa tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ tavastara'a a'ij tɨ aɨn tihue'iratuaasin, aɨjna cɨme'e tɨ tihua'utauuni'ira ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 78- 79Ayaa paj rɨni a'ini eecan pu ta'acu'uve ɨ taDioj. Amɨ pu ya va'acányejsin iiyan chaanaca japua tɨ'ij taamuaare itejmi. Au pu hui nain xɨcaj tzajta'a tatzava'a a'ara'ani tɨ ij huanyeeri'icɨ a'ara'ani tyamua'a naa aɨme jemi ɨ maj huachaatɨme tɨca'amiste'e, aɨme jemi ɨ mej ti'itzɨɨne'e ajna xɨcajra'a mej jetzen cui'ini, mej yee cumu tɨca'amiste'e mu seijre'e. Aɨ pu ajta taata'itiira tyej ti rɨ'ɨ tí'ityechajca. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Zacarías. 80Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ pu huave'ese. Ajta ru tzajta'a huataujca'anye. Au pu e'echajca'a a'u tɨ cai me'e e'e ti'itɨ asta na'a cai huataseijre'en eijre'e aɨme jemi ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.