text:
Il politicher da la Partida populara svizra, Thomas Hurter ha lantschà la moziun ed accentuà che la moziun duai dar in signal a Berna. In referendum dals chantuns stuess vegnir sustegnì d’almain 8 chantuns. Zug e Sviz vegnan gia ad inoltrar il referendum dals chantuns ed en il chantun Sutsilvania ha il cussegl guvernativ era proponì in.
Svizra Moziun per referendum cunter la gulivaziun da finanzas
Il parlament dal chantun Schaffusa ha surdà a la regenza da Schaffusa ina moziun che pretenda da tschiffar il referendum dals chantuns cunter la gulivaziun da finanzas naziunala. Quai malgrà che Schaffusa na tutga davent da l’auter onn betg pli tar ils chantuns donaturs.


c: text/html

text:
«Think global. Be alpine. Act different» Quai è il motto dal forum en Engiadina, suenter l’ultim inscunter dal 2015 a Mayrhofen en Austria. Stgars 170 persunas da la branscha da turissem en las regiuns da las alps, èn stadas preschentas a l’inscunter da trais dis en l'Engiadina. La gronda part dals participants èn Svizzers cun passa 100 persunas. Ma er l’Austria è represchentada bain cun radund 40 persunas.
Il dumber da giasts d'enviern stagneschan en las Alps e las investiziun creschan. Quai per exister vinavant sin il martgà internaziunal dal turissem d’enviern. La concurrenza fa dentant il medem e las finanzas èn stgarsas. Tgi duess finanziar tut quell’infrastructura u dovra ina sanaziun structurala sa dumondan ils participants dal Forum da turissem da las Alps.
Quai che è clar è che il turissem d’enviern è “too big to fail”.
Participants da 6 pajais han prendì part
Gronda differenza tranter Svizra ed Austria
Er sche la tematica uffiziala dal forum è stada il turissem d’enviern en general, ha la stagiun d’enviern passada occupà il pli ferm ils turistichers. Oravant tut er la differenza tranter ils resultats da la Svizra cun ina nauscha stagiun e l’Austria cun ina fitg buna stagiun.
Soluziuns fin uss sulet teoria
Resultats concrets n’haja quai betg dà suenter dus dis intensivs cun referats e discussiuns da podi a Puntraschigna. Dentant turnan ils turistichers a chasa cun numerus novs inputs, ch’els emprovan da realisar en lur destinaziuns.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sedrun: Stalla Libra – da l'art ad ina plazza da giugar
- Gievgia, 25.6.2015, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 25.6.2015, 11:45, RTR
En blers da noss vitgs datti stallas e clavads che na vegnan betg pli duvrads, ch'èn dentant ina part impurtanta per il maletg dal vitg. Adina dapli da quests bajetgs vegnan stgarpads giu u bajegiads enturn. Per salvar ina da questas stallas a Sedrun, han l'architect Arthur Loretz ed il designer Fabio Hendry fundà l'onn 2011 la «Stalla Libra Art Space». La stalla senza funcziun è daventada uschia in spazi d'exposiziun amez Sedrun. Uss, suenter quatter onns, han els decidì da serrar la stalla sco spazi d'exposiziun e midar l'intern.


text:
Tschintg onns suenter la mort da l'autur Otfried Preussler (1923-2013) è scuverta surprendentamain ina nov'aventura dal brigant simpatic. Sco quai che la chasa editura Thienemann a Stuttgart communitgescha, cumparia questa stad in'istorgia anc maina publitgada: «Räuber Hotzenplotz und die Mondrakete». La figlia da Preussler ha chattà quest'istorgia en il relasch da ses bab. Sper la stria pitschna vala «Hotzenplotz» sco la figura la pli enconuschenta dals cudeschs d'uffants da Preussler. La davosa ediziun da l’istorgia da «Hotzenplotz» è cumparida avant 45 onns.
RR novitads 09:00


text:
Schmerikon
Schmerikon a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de See-Gaster, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.15 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3456 abitant.
El cumün de Schmerikon al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eschenbach, Rapperswil-Jona, Tuggen (SZ), Uznach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Media relaa a Schmerikon su Wikimedia Commons
- Official Page (German)


text:
Poncaràl
Poncaràl (Italià: Poncarale) l'è 'n cümü de 5 283 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa endèla Bàsa Bresàna centràl a 10 km de la cità de Brèsa en diresiù Sud.
El paés de Poncaràl l'è de urìgin medievàl e l'è ligàt a l'ezistènsa de 'n castèl feudàl sitüàt ensìma a la culìna (Montenèt), Le ca che gh'è nit sö töt entùren i è nìde a furmà el prim nùcleo abitàt del paés. El castèl en quistiù l'è 'l castèl de Poncaràl endóche gh'è la céza dei Sancc Gervàs e Protàse.
Difindìt de möràe e fòs, el castèl el comünicàa col burgum per mès d'en put endóche pasàa i car, che 'l se troàa de föra de le möràe stèse: pròpe de chèsto "pons caralis", vé el nòm del paés.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
In automobilist è viagià sin l’A13 vers Ziràn nua ch’el vuleva vargar. Là è el collidà cun in auto che vegniva da la cuntradirecziun. In terz auto è er vegnì involvà en l’accident.
Per salvar las persunas blessadas eran dus helicopters da la Rega, in’ambulanza da Tusaun ed ina da Cuira en acziun. Ils autos han in donn total.
L’autostrada A13 tranter Andeer e Ziràn era vegnida serrada per dus uras en omaduas direcziuns. Co che la collisiun è capitada vegn examinà.
Avant duas emnas aveva quai gia dà in grev accident sin l’A13 datiers da la sortida da Panaduz. Dus autos eran collidads e tschintg da sis persunas eran vegnidas grev blessadas.
RR novitads 14:00


text:
Domënia, 08. otober 2017
Na partida cun püces emoziuns
Do che na buna prestaziun ne á porté degügn punc, él na prestaziun manco sterscia che nen porta un. L’Dietenheim/Aufhofen è tres sté n aversar ri da bate pur la Val Badia y en chësc iade ne era nia stada atramënter, ince sce l’impresciun è che cun en ritm plü alt fossera jüda da trá fora deplü.
Entrames les scuadres chir punc pur tigní inant l’vare dles atres scuadres te campionat y la jënt se aspeta 90 menüc de gran intensité. Por la pröma aziun baste ince aspeté püc menüc. Al 5’ menü röva i gesc prigorusc te area mo l’portier ladin René vëgn fora sigü a pié la cogora. Al 8’menüt röva Manuel prigorus te area dl Dietenheim y vëgn metü jö da en defensur. Degun dübe pur l’arbiter che sciüra en önescmetri che Matthias tira dlungia portier ite pur l‘ 1 a 0. Do l’gol se lascia La Val Badia do fora y ti dá insciö la poscibilité al Dietenheim da ruvé al per al 18’ menüt. Do che René n è nia bun a bloché na trata resta la cogora dan la riga de porta. N incomprenjiun di defensurs ladins dá la poscibilité al atacant dl Dietenheim Brandt a ruvé sön la cogora lasciada sora y la mët te porta pur l’1 a 1. Do l’per se lascia ince l’Dietenheim do fora y trames les scuadres se stënta da soghé, ruvan ala fin dl pröm tëmp sënza plü gran ocajiuns.
Tl secundo tëmp cambiel püch la partida. La Val Badia röva en pü miú tl jüch y sposta plü inant la scuadra, mo pur ocajiuns ne bastel ciamó nia. Al 18’ menüt dl secundo tëmp fej Manuel Clara na bela trata che vëgn ciamó deviada da n defensur püch dlungia stangia de porta ia y 2 menüc dedo è ciamó Matthias che pro da arjunje le vantaje cun na puniziun da 20 metri che ne röva nia te porta. Al 31’ è ciamó l’Dietenheim che pro la trata dadalunc che va sura porta fora. La partida se röva söl 1 a 1. Vigni punt è important pur jí inant y proscima edema mëss la Val Badia indo purvé da trá fora döt cuntra la scuadra de Taisten/Welsberg.
ACD Val Badia - SVD Dietenheim/Aufhofen: 1 - 1
Formaziun: 1. René Ferdigg, 2. Matteo Ploner, 3. Simon Erlacher (61’ Mattia Kastlunger), 4. Alex Stampfer, 5. Paolo Adami, 6. Andrea Conrater, 7. Andrea Pedevilla (dal 45’ Gabriel Prada), 8. Alex Felder 9. Davide Fontanive (dal 72’ Nicola Zuliani), 10. Matthias Stampfer capitan, 11. Manuel Clara.
Alenadú: Cristian Curti.
Gol: Matthias Stampfer (8' menüt).
Proscima partida: en domënia 15.10.2017 dales 15:30 a Taisten cuntra la scuadra de Taisten/Welsberg.


text:
In di suenter ils discurs tranter ils ministers da l'exteriur da plirs pajais europeics ha il minister da l'Italia, Paolo Gentiloni, ditg ch'i na dettia naginas massas da fugitivs vers il Brenner. El na vesia betg in cas d'urgenza.
Annular Schengen en ina direcziun na va betg
L'Italia pretenda dapi dis da l'Austria da betg annullar la cunvegna da Schengen. Quai na possian ins betg far mo dad ina vart, surtut betg en in lieu uschè simbolic sco il Brenner. Sulettamain sch'i fiss ina situaziun d'urgenza pudess'ins far quai, ma il mument na saja quai betg il cas.
RR novitads 14:00


text:
Nigolènt
Nigolènt (nom uficiàl en italià: Nuvolento) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha 3 992 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 575 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bedesöle, Nigoléra, Paitù, Preàl, Sèrle. El se tróa sö la spónda dèstra orogràfica del fiöm Cés, a presapóch dés chilòmetri del Lach de Gàrda.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Toni Cantieni è stà blers onns activ en la politica communala, chantunala e naziunala. Ils onns 1968-1973 ha el presidià la PCD dal Grischun.
Sia carriera politica ha Cantieni entschet cun 34 onns il 1962 sco president communal da Vaz. Davent dal 1963 è el stà deputà en il Cussegl grond. Dal 1971 fin il 1987 ha el represchentà il Grischun a Berna en il cussegl naziunal. Il scolast secundar Toni Cantieni ha dà scola a Vaz, Cuira e Casti. Davent dal 1984 fin il 1991 è el stà president da la Lia Rumantscha e dal 1992 fin il 2001 president da la Pro Svizra Rumantscha.
Ils davos 16 onns da sia vita professiunala è Cantieni stà manader da fatschenta e delegà dal cussegl adminstrativ da las pendicularas Danis SA da Lai.
RR novitads 21:00


text:
Las prestaziuns da l'aviun nov surpassan las pretensiuns vid l’aviun, scriva Pilatus. La certificaziun tras las autoritads europeics da sgol èn previsas per il terz quartal dal 2017.
La PC 24 è l’emprim aviun a reacziun da l’interpresa Pilatus, fin uss era l’interpresa spezialisada sin aviuns cun propeller. Enfin uss hai dà dus prototips da l'aviun per programs da test. L'entschatta dal 2017 duai dar in terz prototip ch'è er gist l'emprim d'ina emprima seria dal tip.
L'emprima giada duain ils aviuns vegnir furnids l'atun 2017 suenter la certificaziun da l'aviun. Tar ils emprims clients s'audan Planesense, ina plattafurma da parter aviuns (Plane-Shareing), so era il "Royal Flying Doctor Service" da l'Australia. La fin stad 2018 duai era il Cussegl federal survegnir ina da questas maschinas per il pretsch da 8,9 milliuns dollars.
Enfin uss èn 84 da quests aviuns "Made in Switzerland" vegnir vendids. Enfin l'onn 2019 è il tip d'aviun vendì or. Ils custs per sviluppar l'aviun aveva Pilatus annunzià pli baud cun 500 milliuns francs.
L'aviun porscha plaz per enfin 10 persunas. El po sgular distanzas da fin 3600km. L'aviun da 17m lunghezza duai era pudair sa platgar e partir sin pistas curtas da sablun e glera. Il mument vegnia la maschina fabritgada cumplettamain a Stans.
RR novitads 11:00


text:
Comabbi
Comabbi (nom ufizial in italian: Comabbio) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de 1 164 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 4,8 km² e 'na densità de 243 ab./km².
.
In del sò territòri l'è present anca el lagh omònim, de origin glacial.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Comabbi l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Sutvart chattais ina survista da tut las pussaivladads per retschaiver Radio Rumantsch.
Radio digital mobil (DAB+)
En il sectur dal radio digital hai dà in grond svilup tecnologic cun il standard DAB+. La finamira da questa tecnologia digitala è da porscher ina auta qualitad da tun cun ina gronda paletta da programs e da remplazzar uschia a lunga vista la recepziun d’UUC/UKW.
A partir dals 17 d’october 2012 vegn il Radio Rumantsch era emess en l’entira Svizra cun la nova tecnologia da DAB+. AuditurAs en la Bassa che han anc in apparat da DAB ston midar sin in apparat DAB+ per pudair tadlar vinavant il RR. Cun ils suandants pass pudais Vus sclerir sche Vus essas gia en possess d’in receptur cun DAB+.
Undas ultracurtas (UUC)
Tgi che taidla radio fa quai per il solit sur undas ultracurtas (UKW). Sur quellas pon ins retschaiver il program dal Radio Rumantsch en l'entir chantun Grischun ed en la Val dal Rain.
Rait da cabel
Sin bunamain tut las raits da cabel svizras pon ins tadlar RR. Las differentas raits porschan il program da RR en qualitad usitada analoga u per part schizunt en qualitad digitala (DVB).
Na duess quai betg esser il cas, dumandai il provider da la rait da prender RR en la paletta da programs.
Sur satellit
Radio Rumantsch emetta ses program era en il standard DVB sur satellit. Per che Vus possias tadlar radio sur satellit, duvrais Vus in'antenna parabolica ed in receptur da satellit DVB-S.
Qua chattais Vus las indicaziuns necessarias per programmar Voss receptur:
- Satellit: 13° Ost Eutelsat Hotbird
- Frequenza: 12.399 MHz
- Polaritad: H (orizontal)
- Symbolrate: 27’500 / FEC ¾
- Audio-PID: 216 (rom)
- Format: MPEG Audio Version 1, Layer 2 / 256 Kbps
Sur internet
Sper las vias convenziunalas da broadcast porscha il Radio Rumantsch era differentas pussaivladads da recepir il program da RR sur l’internet. Oz avais Vus la pussaivladad da recepir RR a temp real (Live-Stream) u schizunt era anc da tadlar in’emissiun or da l’archiv (On Demand). Per pudair tadlar mobil tenor giavisch emissiuns passadas pon ins era chargiar las emissiuns da RR direct sco podcast u via computer sin in player local.


text:
Uschenumnads construiders da punts e spezialists dal post per integraziun èn en funcziun. Els èn ensemmen cun la polizia vid tschertgar soluziuns per la situazun actuala. Anc han els dentant anc betg chattà ina persuna adattada per surpigliar la responsabladad per la moschea e l'uniun da cultura da la moschea.
Enfin che la moschea possia puspè arver sias portas stoppian ins probabel anc spetgar intgins dis. Dentant n’èsi il mument betg cler sche la moschea pudess insumma avrir las portas, tenor la polizia duvrass quai anc ulteriuras mesiras. Uschia è per exempel era la protecziun da fieu e tar la igiena da mangiativas betg tut en urden.
La polizia e la procura publica han la mesemna a bunura fatg ina razzia en la moschea. Tranter auter han els arrestà l'imam che haja proclamà da mazzar muslims che na sa tignian betg vid ils temps d'oraziun.
RR novitads 18:00


text:
Katja Kipping
La Katja Kipping (nassüda a Dresda 'l 18 de Sgenee de'l 1978) a l'è una pulitega tudesca. De'l 2003 a l'è vize-presidenta de'l Linkspartei.PDS, un partii pulitegh tudesch, che de'l 2007 'l se ciama Die Linke.
Vida e Mestee[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Despö avè ciapaa la matüra in de'l 1996 a'l Ginasi Annen de Dresda, a l'ha faa per un an 'l mestee de vuluntaria suziala in Rüssia. Pö l'ha ciapaa un diploma in Slavistega, Americanistega e Legg a l'üniversidaa technega de Dresda (TU Dresden); e per finì l'ha tolt anch un Master's a la medema üniversidaa.
El Partii[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Katja Kipping, finn del prenzipi del so stüdi üniversitari l'è stada part de l'inscí ciamaa Protestbüro (Büro de Prutesta) de l'Üniversidaa Technega de Dresda e l'è un member del PDS del 1998. Del Lüj del 2003 l'è depütada del PDS per i quistiun suciaj. L'è vüna de quij che l#è semper stada in faùr d'un patii ünegh de tüta la senistra tudesca. Pö, del Giügn del 2007, l'è depütada del Partii Die Linke.
Üfizzi Püblegh[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Del dezember 2004 finn a l'avril 2008 la Katja Kipping l'è stada spokesperson del Netzwerk Grundeinkommen (Red per la paga minema), pö però l'ha desmetüü de fà chel mestee li inscí de crüzziass de la revista Prager Frühling. Insema a la Caren Lay e a la Julia Bonk la partuca ai fundatur del muiment Emanzipatorische Linke (Senistra emazipada).
In del Dezember 2007, insema ad olter depütaa del partii Die Linke, l'è entrada in de l'urganizzaziun Rote Hilfe (Jüd Russ - un urganizzaziun cumpagna del Soccorso Rosso)
Pübligaziun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Christine Buchholz u. Katja Kipping (Hrsg.): G8 - Gipfel der Ungerechtigkeit. VSA, 2006. ISBN 3-89965-200-2.
- Ausverkauf der Politik – Für einen demokratischen Aufbruch. Econ, 2009. ISBN 978-3430200790.
Ligam in sü la Red[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Website von Katja Kipping
- Biografie beim Deutschen Bundestag
- Lebenslauf bei der Linkspartei
- Seite auf Abgeordnetenwatch.de
- Strebe lieber ungewöhnlich (Süddeutsche Zeitung vom 4. November 2005)
- Videosteckbrief Katja Kipping (Der Stern)
- Redebeiträge von Katja Kipping im Deutschen Bundestag (Videos)


text:
Nina Mayer è oriunda dad Oberau in vischinanza da Garmisch-Partenkirchen (Baviera), Germania. Dal 2005 es ella vegnida en Svizra e ha maridà a Ramosch. Ella viva ensemen cun ses um e las figlias Hannah, 18 onns e Mira, 13 onns en Engiadina Bassa. Nina Mayer è passiunada chantadura: ella es commembra da las gruppas da musica «Mi’amia» e «Duos & Duos». Er es l’oriunda bavaraisa manadra dal «Coro masdà Valsot» e scolasta da chant e musica e dirigia dapi il 2014 il chor d’uffants a Scuol e conturns.
Suvlaki, Gyros e Capretta Spezialitads da la Baviera cun Nina Mayer
Nina Mayer da Ramosch preschenta quatter recepts da sia patria.


text:
Richard Nixon
Richard Milhouse Nixon (* 9 da schaner 1913 a Yorba Linda, California; † 22 d'avrigl 1994 a New York) è stà il 37avel president dals Stadis Unids da l'America durant ils onns 1968 enfin 1974. Republican da California. Uffizier da la marina en la Segunda guerra mundiala. Deputà al congress e senatur per la California durant ils onns 1947 enfin 1953. L'onn 1952 è el vegnì elegì sco vicepresident cun la victoria electorala da Eisenhower. L'onn 1960 ha el pers il cumbat electoral per il presidi cunter Kennedy, ma ils onns 1968 ha el gudagnà cunter Hubert Humphrey e l'onn 1972 cunter George McGovern. Ensemen cun Henry Kissinger ha Nixon manà ina politica exteriura innovativa envers Moscau e la China da Mao. El ha medemamain cuntanschì ina schliaziun per ils scumbigls en il Vietnam. Ma el ha polarisà fermamain en la politica interna. Il scandal da Watergate ha sfurzà Nixon da demissiunar anticipadamain ils 9 d'avust 1974.


text:
Duas grondas portas grischas s'avran cun in sumsurar ed il praschunier dastga bandunar la praschun. Las portas sa serran puspè. Quai è il tipic maletg d'in praschunier che dastga bandunar la praschun suenter ch'el ha sesì giu ses chastì.
En Svizra na correspunda quest maletg però betg a la realitad. «La liberaziun da persunas ch'han vivì durant passa 20 onns en praschun na succeda betg dad in di sin l'auter», di Vera Camenisch manadra dal servetsch social da la praschun Realta. Er Marco Camenisch vegnia probabel ad avair fatg atras differentas fasas.
La liberaziun na succeda betg dad in di sin l'auter.
La finamira principala saja adina ch'i na vegnia betg a novs delicts. In'autra finamira saja dentant era da cuntanscher ina resocialisaziun. «Ozendi vegn la resocialisaziun gia tematisada baud», declera Camenisch. I dettia dentant tuttina in tschert privel ch'ils arrestads n'èn en tscherts secturs betg sin il stan actual, uschia per exempel quai che pertutga la nova tecnologia.


text:
Cosa avete fatto a Solange?
Cosa avete fatto a Solange? (Mo cuśa î'v fat a la Solange?) 'l è un film śal ad Massimo Dallamano dal 1972 ch'al tóś ispirasiòṅ a la larga da 'n rumànś 'd Edgar Wallace da 'l tìtul The Clue of the New Pin. La pelìcula l'è stada giràda a Lóndra durànt siē stmani in d'l Aṿtòṅ dal 1971. La futugrafìa l'è 'd Joe D'Amato.
A 'l èstar i al cgnósan cuma ¿Qué habéis hecho con Solange? (in Spaggna), What Have You Done to Solange? (in dal Régn Unî), Mais qu'avez vous fait à Solange? (in Frància) e Das Geheimnis der grünen Stecknadel (in Germâgna).
Sunt
Enrico Rosseni dit "'Henry" (Fabio Testi) 'l è 'n śóv'n insgnànt 'd Itagliàn ch'al lavóra in na scóla par sōli fémni dla capitàla ingléśa. Chi lò 'l è spuśâ cun l’Herta, insgnànta anca lē ad matemâtica ma più catìva. Purtròp par lò, al matrimòni 'l è 'n diśàstar, difàti Enrico al gh'à na relasiòṅ ad nascòst cun una dal sò studénti, l’Elizabeth (Cristina Galbó). Al ròbi i vànan bèṅ par lōr dū in fin tant ch'i decìdan ad far un viàś lung al fiùm Tamìgi in dua i càtan al còrp masâ dna ragàsa in clas sèg.
'L ispetōr ad Scotland Yard Barth (Joachim Fuchsberger) al s fà càrag ad purtàr avànti al caś pròpria méntar dagl'atri studénti i vénan masàdi da na figùra cun i pagn da prêt adòs ch'al gh insfìlsa sèmp'r un curtlàs in dla pèpa prima ad lasàr-ag davśèṅ na spila vérda. Par cal mutìṿ lè i suspèt i càsc'n adòs a Enrico ch'l è acsè custrét a dar-as da far par catàr par sò cònt la véra, jutâ anc da sò mujér. A pâr ch'insaplàda fin a 'l còl a gh sia na sèrta Solange, na śóvna ch'la fava na vita pîna ad visi.


text:
Sco medias localas rapportan sajan plirs bajetgs vegnids mess en flommas, negozis sajan vegnids spogliads e tenor las autoritads sajan numerus policists vegnids blessads.
Proclamà stadi d'urgenza
Il guvernatur dal stadi federativ da Maryland ha ultra da quai appellà la garda naziunala da procurar per segirtad en la citad. Era ha el proclamà il stadi d’urgenza.
La violenza aveva cumenzà suenter la mort d’in um nair ch’è vegni sepulì ier. L'um era mort tras la violenza da la polizia.
RR novitads 07:00


text:
Entant ch'il sistem actual dependa dal possess d'in apparat per recepir ils programs, preveda la nova lescha che tut las chasadas stoppian pajar ina taglia. La summa per ina chasada pudess uschia vegnir reducida da 462,50 francs sin 400 francs.
Ils aderents manegian che quasi tuts disponian oz d'apparats da recepziun e ch'il problem actual sajan ils auditurs ed aspectaturs «nairs». Ils adversaris replitgeschan ch'i saja malgist da far pajar era persunas che na consumeschian propi nagins programs.
Interpresas cun gronda svieuta pajan
Cun la nova lescha avessan er in quart da las interpresas da pajar l'imposta da radio e televisiun, numnadamain quellas cun ina gronda svieuta. Ils adversaris vesan quai sco ina dubla taxaziun malgista, entant ch'ils aderents menziunan che talas firmas profiteschian tut auter da las medias che persunas privatas e che bleras interpresas stuessan en sasez gia ussa pajar la taxa e na fetschian quai.


text:
Istorgia da l'astronomia
L’astronomia (grec ἀσtpovouίa astronomía: ‹observaziun da las stailas›, da ἄσtpov ástron ‹staila› e vόuoς nómos ‹lescha›) è la scienza da las stailas. Ella examinescha cun metodas scientificas las caracteristicas dals objects ch’èn da chattar en l’univers. L’istorgia da l’astronomia mussa co che las enconuschientschas davart quests objects èn sa midadas en il decurs dal temp.
Cuntegn
Astronomia arcaica[modifitgar | modifitgar il code]
Nossa savida davart l’astronomia arcaica, vul dir davart cults da stailas, sa restrenscha sin enconuschientschas archeologicas. Gia en la tauna da Lascaux, in dals pli vegls monuments culturals da l’homo sapiens, è da chattar ina pictura da las Plejadas. Er la Rudella da stailas da Nebra – uschia suppon ins – mussia la medema rotscha da stailas. Il lieu dal cult preistoric il pli impressiunant en Europa è bain Stonehenge. Davart ils cults pratitgads là na san ins nagut, ma l’orientaziun geografica dal monument è evidentamain da natira astronomica. Enconuschientschas cumparegliablas sa laschan gudagnar da monuments da cult da tuttas epocas sin l’entir mund.
Astronomia antica[modifitgar | modifitgar il code]
Gia las pli veglias scrittiras grecas laschan percorscher l’immens svilup che l’astronomia dueva far en questa cultura. Uschia descrivan tant Homer sco Hesiod fenomens astronomics. Lur scrittiras na mussan dentant betg anc ina savida profunda da l’astronomia. Per exempel descrivan domadus la staila da la damaun e la staila da la saira sco objects differents – schebain che domadus èn en vardad nagut auter che la Venus. Er ils segns zodiacs dad oz descriva Homer be parzialmain. Ina chapientscha in pau pli profunda da fenomens da la natira laschan ils filosofs presocratics percorscher. Tranter auter han els sviluppà metodas adina pli exactas da mesirar il temp, sco p.ex. uras da sulegl. La basa da questas invenziuns han els probablamain surprendì da la cultura da Babilon.
La cultura greca dal temp classic è stada l’emprima epoca a pratitgar l’astronomia senza intents cultics u astrologics, pia be per motivs da savida. Enconuschenta è p.ex. la mesiraziun detg exacta dal diameter da la Terra tras Eratostenes enturn 220 a.C. El aveva laschà mesirar il medem di da mezdi la lunghezza da la sumbriva dal sulegl ad Alexandria e Syene. La differenza constatada aveva el attribuì correctamain a differents grads da ladezza d’ina culla. Main enconuschenta è l’emprova d’Aristarch da Samos da mesirar la distanza da la Terra tar il sulegl en relaziun tar la glina. Pervia da mesiraziuns memia pauc exactas aveva el bain eruì ina distanza ch’era per il factur 20 memia curta; metodicamain aveva el dentant lavurà dal tuttafatg correct.
Ils filosofs grecs avevan er gia cumenzà a discutar davart in maletg dal mund heliocentric, pia davart l’idea ch’il sulegl na giria betg enturn la Terra, mabain la Terra enturn il sulegl. Pervia da la mancanza d’observaziuns ch’avessan sustegnì questa tesa, è il maletg geocentric dentant restà vinavant il maletg dal mund renconuschì. Dal reminent era gia Aristarch da Samos – sco pli tard Galileo Galilei – vegnì accusà pervia da sias ideas heliocentricas.
Hipparchos da Nicäa ha sviluppà ils instruments astronomics ch’èn restads en diever enfin tar l’invenziun dal perspectiv, pia bunamain duamilli onns. L’ovra da Ptolemeus enturn 150 s.C. furma la finala il punct culminant e la finiziun da l’astronomia antica. El ha sviluppà il maletg dal mund ptolemeic ed edì l’Almagest, in’ovra da standard da l’astronomia ch’è restada en diever enfin ditg suenter la renaschientscha. Auter ch’ils Grecs na s’interessavan ils Romans betg uschè fitg per l’astronomia. Quella aveva per els en emprima lingia ina muntada astrologica, ma er là preferivan els autras furmas che la profezia cun agid da las stailas.
Astronomia araba[modifitgar | modifitgar il code]
Suenter che l’astronomia era sa durmentada in pau durant l’Imperi roman, ha l’expansiun islamica dà a questa scienza nova vita. La conquista d’Alexandria cun sia biblioteca fitg ritga ed influenzas da l’India han stimulà ils scienziads islams. Las prestaziuns arabas cumpiglian observaziuns dal tschiel fitg exactas – er per motivs astrologics –, e catalogs da stailas dals quals ina buna part dals nums dad oz deriva. Ma senza telescops n’èsi betg stà pussaivel als astronoms arabs da cumplettar la savida antica a moda fitg vasta. Uschia è il maletg dal mund geocentric restà vinavant incontestà. Las constataziuns fatgas per l’astronomia araba valan per gronda part er per l’astronomia chinaisa da quel temp. Or da l’optica dad oz è la prestaziun la pli impurtanta dals astronoms arabs d’avair translatà e dà vinavant las lavurs anticas che vegnivan negligidas en la cultura europeica dal temp medieval.
Astronomia da la renaschientscha[modifitgar | modifitgar il code]
L’astronomia europeica cumenza a renascher enturn 1500 cun Nikolaus Kopernikus. Suenter observaziuns da la relaziun tranter la glina e las stailas ha el cumenzà ad avair dubis davart il maletg dal mund geocentric. Uschia ha el sviluppà ses maletg heliocentric ch’el ha preschentà l’onn 1543 en ses cudesch De Revolutionibus Orbium Coelestium.
Tycho Braha ha observà l’onn 1572 ina «nova staila» ch’el descriva sco ina «miracla mai vesida dapi l’entschatta dal mund». Bain avevan ils Chinais gia descrit l’onn 1054 ina tala supernova, ma senza che l’Europa avess gì enconuschientscha da quai. Brahe ha er sviluppà apparaturas che han pussibilità observaziuns fitg exactas. Grazia a sias mesiraziuns fitg precisas da las posiziuns dals planets ha Johannes Kepler pudì scuvrir las leschas dals moviments dals planets.
La vieuta decisiva en l’astronomia ha la finala l’invenziun dal perspectiv manà natiers vers l’entschatta dal 17avel tschientaner. Cun agid dal perspectiv ha Galileo Galilei scuvert las quatter glinas interiuras dal Jupiter e las fasas da la Venus. Tras quai è il maletg dal mund geocentric collabà definitivamain. La dispita tranter la baselgia e Galileo è bain ida a fin en favur da l’inquisiziun; ma questa victoria dubiusa ha chaschunà en il medem mument ina relaziun disturbada tranter la baselgia e las scienzas natiralas che sa fa valair enfin oz.
Astronomia dal temp modern[modifitgar | modifitgar il code]
En il decurs dals proxims decennis han ils astronoms megliurà lur telescops e descrit ils planets a moda adina pli exacta. Christiaan Huygens ha scuvert sco emprim la vaira natira dals rintgs da Saturn. Edmond Halley ha preditg correctamain il return dal comet Halley l’onn 1758, n’ha dentant betg pli pudì daventar sez perditga da quest eveniment.
L’onn 1781 ha Wilhelm Herschel scuvert in nov planet ch’ins ha pli tard numnà Uranus. Sistems da stailas dublas, colliadas fisicamain ina cun l’autra, han manà a speculaziuns davart sistems planetars che pudessan girar enturn autras stailas. A medem temp cumenza la spectroscopia che dueva manar da l’astronomia a l’astrofisica. A basa da la spectroscopia ha Herschel scuvert l’onn 1801 ils radis infracotschens che han mussà ch’il spectrum da la glisch na sa restrenscha betg sin la part visibla per l’egl da l’uman. Cun agid da questas enconuschientschas han ins cumenzà a parter ils objects dal tschiel en classas ch’ins ha pli tard pudì attribuir a tratgs fisicals cuminaivels.
Sco proxim pass ha la fotografia remplazzà tranter 1850 e 1900 l’egl sco instrument d’observaziun. Tras quai n’èn las observaziuns betg mo daventadas pli objectivas; la pussaivladad d’exponer objects durant pliras uras a la glisch ha er pussibilità observaziuns bler pli detagliadas.
La vieuta definitiva a l’astrofisica moderna marcheschan duas scuvertas: d’ina vart la proposta d’Arthur Eddington che la fusiun nucleara pudess esser la funtauna d’energia da las stailas (1920); da l’autra vart l’idea d’in univers en expansiun cuntinuanta, formulada d’Edwin Hubble suenter avair cumpareglià la distanza e la spertadad da galaxias en relaziun tar la Terra (1929).
Funtaunas[modifitgar | modifitgar il code]
- Ptolemeus: Almagest. Ca. 150.
- Nicolaus Copernicus: De Revolutionibus Orbium Coelestium. 1543.
- Johann Bayer: Uranometria. 1603.
- Johannes Kepler: Astronomia Nova. 1609; Harmonice Mundi. 1619.
- Galileo Galilei: Dialogo sopra i due massimi sistemi. 1632.
- Isaac Newton: Philosophiae Naturalis Principia Mathematica. 1687.
- Wilhelm Herschel: On the Construction of the Heavens. 1785.
- Pierre-Simon Laplace: Traité de Mécanique Céleste. 1799.
- Angelo Secchi: Mappe fotografiche delle principali fasi lunari. 1858.
- Arthur Stanley Eddington: The internal Constitution of Stars. 1926.
- Edwin Hubble: The realm of the nebulae. 1936.


text:
Uschè sajan las sesidas dal cussegl communal mintga duas emnas maximalmain 1 ura e mez lungas. Bleras dumondas possia ins gia sclerir avant l’inscunter dals cussegliers sin via electronica, ha declerà Daniel Bosshard. Il bernais dal Emmental viva dapi 27 onns a Silvaplauna e maina cun sia dunna in hotel.
Pensum da 75 %
Per avair dapli temp per la lavur en carica, surdat il president communal da 58 onns, il manaschi da l’hotel il december da quest onn a sia dunna. Uschè possia el sa concentrar plainamain a las novas sfidas che spetgian la vischnanca da Silvaplauna. Remunerà saja il nov job cun 75%, per il mument lavuria el dentant bun il dubel per la vischnanca, ha declerà l'affarist. Surtut las numerusas sesidas per furmar la nova Regiun Engiadin'Ota pretendan bler engaschament e temp dals politichers. Dentant sajan quellas fitg effectivas.
Finalmain in sviament
In dils proxims puncts vegn ad esser l’avertura dal sviament. Ils da Silvaplauna han spetgà uss passa 40 onns sin quel. Al medem mument vul la suprastanza puspè dar vita al center da la vischnanca e transmidar quel en in lieu d’inscunter tranter indigens e giasts. Er la relaziun cun ils proprietaris da segundas abitaziuns duai puspè vegnir tgirada meglier. Dentant spetga Daniel Bosshard dad els er la prontadad da s’engaschar per tscherts projects en vischnanca.
Silvaplauna ed il Corvatsch
Impurtant saja per il nov president communal er adina puspè da suttastritgar l’impurtanza da la muntogna da chasa da Silvaplauna - il Corvatsch. Che la vischnanca sustegn las pendicularas demussa l’emprest da 5 milliuns francs ch’ils da Silvaplauna avevan approvà. Entant è ina part da quel import transmidà en furma dad aczias.
La colliaziun da las duas regiuns da skis Corvatsch e Corviglia sur ils «Lejs dals chöds» na saja anc betg giu da maisa. Proximamain s’inscuntrian ils da Silvaplauna cun represchentants da San Murezzan.


text:
Il festival da musica da la Giuventüna Puntraschigna, il Terratrembel n'ha betg gì il success giavischà. Tenor il president da la Giuventüna, Niculin Tschumper èn stads radund 500 visitaders a la sairada da concerts sonda en il Rondo a Puntraschigna. Per betg far deficit avessi duvrà radund 600 visitaders. L'avegnir dal festival Terratrembel n'è dentant betg periclità. Ils organisaturs han avunda reservas.
Stars svizzers
Cun Müslüm e Dodo han dus stars da la scena da musica svizra fatg la visita en Engiadin'Ota. Tant Dodo sco Müslüm han mussà ina show engaschada ed uschia pisserà per party a Puntraschigna. Ma era la band engiadinaisa Cold Spirit ha dà in concert al «Terratrembel».
La Giuventüna da Puntraschigna ha organisà per la 18avla giada il Terratrembel.


text:
Carvìch
Carvìch (Carvico in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de l'ólta pianüra del l'Isola chèl tòch de pianüra bergamasca tra Ada e Brèmb a 17 km de la sità e a 287 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de 4 656 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 4,4 km² e 'na densità de popolasiù de 1 058 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Calösch, Püntìda, Sóta 'l Mut, Téren, Éla d'Ada.
L'è de Carvìch ol campiù de motociclìsm Robèrt Locadèl.
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Carvìch l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il concern da tecnologia – Apple ha vendì dapli iPhones l'ultim quartal. Oravant tut han ins vendì meglier che quintà il nov iPhone X. Uschia ha Apple pudì augmentar il gudogn da quartal sin prest 14 milliardas dollars. Il quartal, l'onn avant eran quai anc 11 milliardas. Quai communitgescha il concern american.
Grazia iPhones dapli gudogn e svieuta
Apple ha vendì totalmain 52,2 milliuns iPhones. Quai che munta in augment da 3%. La svieuta è schizunt creschida per 16% sin passa 61 milliardas dollars. La gronda part da quella va sin il conto dals iPhones.
Il pretsch en media d'in iPhone ha uschia cuntanschì 728 dollars. El è dentant restà sut il record da 796 dollas ord la vendita dal quartal da Nadal. Avant in onn era il pretsch en media anc 655 dollars.
RR novitads 09:00


text:
Il minister d’educaziun Johann Schneider-Ammann vul evidentamain auzar las pretensiuns sin la via a la matura.
Critica envers cumpensaziun da notas
Las premissas per dumagnar ils examens duain tenor in rapport da la «NZZ am Sonntag» vegnidas adattadas. Quai mussa in scrit dal Departament per economia, educaziun e perscrutaziun per mauns da la Conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l’educaziun publica (CDEP): «En general ston las reglas vegnidas adattadas uschia ch’igl è pli grev da cumpensar mancanzas en ils roms principals», citescha il figl ord il messadi.
En il visier da la Confederaziun sajan maturands cun prestaziuns manglusas en matematica ed en la lingua primara, hai num vinavant. Quests scolars possian oz levamain cumpensar schlettas notas cun bunas notas en auters roms.
Scolas autas sa lamentan
Tenor indicaziuns da la gasetta sa lamentan las universitads «gia daditg sur da cumpetenzas manglusas en ils roms principals». Il president da la conferenza da las scolas autas, Michael Hengartner, beneventa perquai il postulat da Berna: Dar dapli paisa a matematica e tudestg haja in effect da signal.
La CEDP vul sa fatschentar dal tema, sco il president Christoph Eymann di: La conferenza da las scolas autas e la CEDP sajan sa cunvegnids d’evaluar ensemen las normas existentas.
RR novitads 06:00


text:
La polizia federala americana FBI na propona betg d’instradar ina accusa cunter la probabla candidata per il presidi dals Stadis Unids Hillary Clinton en l’uschenumnada affera dad e-mails.
Clinton era vegnida interrogada dal FBI sonda passada. Ella aveva tramess emails uffizials sur ses conto d’emails privat. L’FBI ha uss examinà sch’ella haja uschia tramess datas secretas, quai fiss cunter la lescha.
La decisiun dal FBI vegn probabel a decider sch’il cumbat electoral da Clinton po cuntinuar ni betg. L’FBI savess na po betg accusar Clinton directamain, ma proponer a l’Uffizi da giustia da far quest pass.
RR novitads 18:00


text:
Giuria
Giuria
Editorial dal president
Dapi l’onn 2012 attribuescha la Confederaziun er premis e distincziuns en il champ da la litteratura. Dentant, datti insumma quest singular, la litteratura? Poesias, romans criminals, essais, gieus auditivs, autobiografias, raquints etc. etc. stattan qua in sper l’auter, e lura tut anc en quatter linguas? La giuria, expertas ed experts cun diversas affinitads e linguas, prova da survegnir ina survista generala, prova da valitar e congualar ovras ch’èn difficilmain cumparegliablas. Las ovras che vegnan distinguidas na duain però betg mo esser excellentas entaifer lur context linguistic. Ellas ston er meritar da vegnir scuvridas ordaifer l’univers en il qual ellas èn vegnidas creadas. Mintgatant èsi pelvaira pli difficil da surpassar ils cunfins linguistics a l’intern da la Svizra ch’ils cunfins naziunals tranter regiuns da la medema lingua.
Da tscherner mo in’unica ovra victura tranter las 250 ovras litteraras inoltradas per la Concurrenza federala da litteratura fiss propi tradir l’impurtanza da la diversitad. Suenter discussiuns intensivas en trais linguas ha la giuria perquai proponì ina glista dad set ovras che represchentan ensemen il panorama d’ina actualitad litterara zunt viventa, multifara e curaschusa.


text:
I é liet con interes l articul de siour Artur Vinatzer tl ultim foliet ladin sun l ejempl de Mayr – Nusser, gnù declaré beat per avei tignù bot a la fede cristiana impede dé jorament a Hitler.
N auter cristian zenza tema é Merch Dapunt de Badia, gnù sclopeté ai 29 d´aost 1944 a Solaneres; al ova 21 agn. Davia che al ne ova nia volù fé l saudé sot a Hitler, l ova i nazis condané a mort, sciche ence sie fre Siegfried che an ne ova nia spo sclopeté, mo sia condana a mort fova gnuda tramudeda en agn de ciamp de conzentrament (KZ). Merch Dapunt fova da cristian zenza poura contra l nazism davia che al porsighitova la gliejia, i prevesc, l Papa. Sot al nazism fòvel gnù martorjé y copé plu de milesc prevesc de plu nazions, ence n valgugn de Südtirol per gauja de sia fede che ai ova defenù defrunt ai nazisć. Merch Dapunt fej pert de chi cristians che á azeté la mort denant che s’en desdì de sia fede cristiana. Sciche al é gnù metù su tofles de recordanza te cortines a trueps d’autri che á dé ca la vita impede dé jorament al “Führer“, se aspéten che Merch Dapunt da Sotrú a Badia vegne ence recordé da pert dla gliejia y dla aministrazion publica con na tofla o valch relief. I todesc dij: “ Ehre, wem Ehre gebührt “ !
Lois Trebo
Vijo Alfreider fova nasciù de dezember dl 1926 a n’Antermeia y é mort ai 17 de merz dl 1945, borjé vif te fourn, tl logher de Buchenwald. Merch Dapunt fova nasciù ai 24 de merz dl 1923. El é gnù sclopeté ai 29 d’aost dl 1944 a Kortsch, na picia frazion de Solaneres. Sia sclopeteda dova ester de ”ejempl” per ducc i autri che n’ess nia ulù serví l rejim nazist.
63 iadesc liet


text:
Il motiv per quest sbagl saja in disturbi tecnic e quel saja capità extern, scriva la banca Raiffeisen. Ils clients pertutgads èn repartids sin l’entira Svizra. La surveglianza da finanzas FINMA saja vegnida infurmada. La banca haja instradà ina denunzia penala, perquai ch’il sbagl cuntrafetschia al secret da banca. Ils pertutgads sajan era vegnids infurmads e la banca stettia en contact cun quellas persunas.
Entant hajan ins chattà il sbagl ed haja curregì quel. Plinavant hajan ins instradà mesiras per evitar che quai capitia anc ina giada. La firma externa che tgira la tecnica haja implementà controllas supplementaras manualas e tecnicas per ch'il sbagl na capitia betg pli.
RR novitads 11:00


text:
Cherson
Cherson (XepcoH/Cherson in ucrain e in russ) l'è ona città de l'Ucraina cont ona popolazion de pussee de 300.000 personn.
Geografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città la se troeuva in del sud del paes, in de l'oblast' con l'istess nomm. L'è traversada del Niper, e l'è bagnada del Mar Negher, del qual a l'è on port important.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La zona, fina al 1774, l'era sotta el domini del Khanaa de Crimea.
In del 1778, sotta el comand de Grigorij Aleksandrovič Potëmkin, Aleksandr Vasil'evič Suvorov e Abram Petrovič Gannibal, l'è stada fada sù la città de Cherson. El nomm el vegn giò de ona contrazion de Chersónēsos, on'antiga città greca de la Crimea (incoeu Sebastopel). Voeuna di primm costruzion de la noeuva città l'è stada la gesa de Santa Catarina (del nomm de l'imperadris de la Russia Catarina II). L'è staa lì che l'è staa sevellii el Potëmkin.


text:
Gara de Schi Alpinism: III° Memorial de Alexander Ellecosta
In dumënia ai 09.03.2014 él gnü organisé da pêrt dl' Uniun dl Sport Amatoriala da La Val la terza ediziun dla gara de schi alpinism in memorial de Alexander Ellecosta. Les condiziuns tlimatiches ne podô ester damì, le cîl sënza niores à fat da cornîsc al bel evënt sön armentara.
Al start dales 10:00 ite a Spescia se él prejentè plü o manco 50 partezipanć, da chi plö determinà a fà le miù tëmp, a chi che à orü se lascè plö dlaurela y se gode le bel paesaje. La gran novité é stada la categoria de chi che é jüs a pé, daulache al é gnü fat le miù tëmp dl dé (Dapoz Franz - 33:59,02).
Dô da 40 menüć é spò i prüms atleć che é spizurà sö dal travêrd, dan la ütia "Ranch da Andrè". Bel plan é ince spo les mëses pro ütia che se é implides de jënt, ruvada adalerch da deplö paîsc dla Val Badia. Canche düć é rovà sö y s' à metü jö pro mësa, él gnü tignì la Santa Mëssa da Siur Franz Sottara.
Dedô él spo stè vigni atlet che à ciafè val da mangé y da bëre y dales 14:00 ti él gnü surandè da pêrt dl presidënt Alex Alton, le diretur dla Cassa Raiffeisen Val Badia Dr. Obwegs Hubert y Toni Ellecosta i pesć ai atleć por i miûs tëmps. Laprò éle ince gnü premié le pozer y le tëmp ideâl, che é jü a Elisa Pescollderung cun le tëmp de 1:01.09,26.
Ala fin dla premiaziun ti él ćiamò gnü surandè na picera recordanza ala familia Ellecosta.
Cun chësc bel tëmp é la festa dessigü garatada. Ringraziè uressun düć chi che à daidé organisé l evënt y düc chi che é gnüs adalerch por stè adüm y a insciö daidé abelì la festa.
Chësta gara gnarà spo combinada cun la le V Memorial de Othmar Costabiei, organisé dai jogn da Calfosch y Corvara, che gnarà tignì ai 22 de merz dala staziun a val dl Sotdlijia ćina dan la ütia Edelweiss. Les iscriziuns pò gnì fates on-line sön la plata internet www.jogn-cc.it ćina les 21:00 dl dé denant, vëindres 21 de merz. Al vëgn tut sö ćina 170 partezipënć.
Deplö informaziuns sura la manifestaziun: V Memorial Othmar Costabiei
Por odëi la tlassifica dla terza ediziun dl memorial de Alexander Ellecosta drüca: tlassifica
In dumënia ai 09.03.2014 él gnü organisé dal Uniun dl Sport Amatoriala da La Val la terza ediziun dla gara de schi alpinism in memorial de Alexander Ellecosta. Les condiziuns tlimatiches ne podô ester damì, le cîl senza na niura à fat da cornisc al bel event sön armentara.


text:
Swaziland
El Swaziland (Swatini in lengua Swati, Swatiland in lengua Zulu) a l'è un paes de l'Africa meridiunala.
A l'è tacaa al Südafrica e al Muzambich.
La capital aministrativa a l'è Mbabane, menter quela legislativa e induè che la gh'è la residenza de la munarchia a l'è Lobamba.
Al gh'ha una süperfiss de 17.364 km² e una pupulaziun de pressapoch 1 miliun d'abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Swaziland a l'è staa un pussediment del Regn Ünì del 1906 al 1968, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Swaziland (nom ufiziaj: Umbuso weSwatini / Kingdom of Swaziland / iKinktemiki yaseSwatiland) a l'è una munarchia.
El rè a l'è Mswati III (del 1986).
El prim minister a l'è el Barnabas Sibusiso Dlamini (del 2008).


text:
Engiadina - 4’300 objects turnan puspè en il Museum Engiadinais
Suenter in temp da renovaziun e sanaziun da bun in onn e mez, avra il museum a San Murezzan bainbaud sias portas. Actualmain èn ils collavuraturs vi dal drizzar en stanza per stanza dal project che Riet Campell aveva inizià avant passa 100 onns.
Per las lavurs da renovaziun e sanaziun da la chasa engiadinaisa, aveva il suveran d’Engiadin’Ota deliberà in credit da 6 milliuns francs. Entant èn ils mastergnants vid las ultimas lavurs en chasa ed ils collavuraturs dal Museum Engiadinais vi dals davos detagls.
Corina Blättler è dapi emnas ed emnas vi dal pachetar ora stgatla per stgatla cun da tutta sorts vaschella e rauba che tucca en cuschina.
Per che la ruina na possia betg magliar vinavant vid ils objects da fier, deliberescha la sutbiadia dal fundatur dal museum, mintga toc minuziusamain ils flatgs cotschens cun in cuntè e cun aschieu.
Tut ha ses agen numer
Avant ch’ins aveva sgumbrà avant in onn e mez tut la chasa per la sanaziun, han ins inventarisà tut ils passa 4’300 objects ch’eran en il Museum Engiadinais ed era en ils differents deposits ord chasa.
Tut la rauba na vul ins dentant betg pli exponer, dentant adina puspè midar las singulas exposiziuns.
Idea d’in collectur passiunà
Il bierer da Susch, Riet Campell aveva ramassà durant decennis la collecziun singulara ed aveva incumbensà a Nicolaus Hartmann, l’architect dal Museum Segantini, da fabritgar in museum en il stil engiadinais. En quella chasa tranter San Murezzan Bogn e San Murezzan Vitg èn expostas entiras stivas veglias, mobiglias e chaussas ord la vita da mintgadi da pli baud.
La reavertura dal Museum Engiadinais è ils 26 e 27 da november 2016 cun dis da las portas avertas per l'entira populaziun.
Ina «stüva» en il Museum Engiadinais a San Murezzan
Ina «stüva» en il Museum Engiadinais a San Murezzan...