text:
- Il president da l’Africa dal Sid Jacob Zuma remetta per immediat ses uffizi, quai suenter che sia partida la ANC ha fatg squitsch.
- Cun remetter l’uffizi vegn Zuma (75) da guntgir in votum da disfidanza dal parlament planisà.
- Cyril Ramaphosa duai gia vegnir saramentà questa gievgia sco nov president da l'Africa dal Sid.
Il president Zuma ha era crititgà sia partida ch’ella pretendia sia demissiun immediata. Tuttina s’adatteschia el a la voluntad da la partida. La demissiun da Zuma fa uss via libra a Cyril Ramaphosa che duai gia vegnir saramentà il decurs da la gievgia. Quai ha annunzià il schef da fracziun da la partida da regenza ANC. Oriundamain eri previs che Ramaphosa vegnia saramentà il venderdi.
Renfatschas da corrupziun
Zuma era vegni sut squitscha gia in temp pervi dal suspect da corrupziun. El haja surdà a famiglias che mainan interpresas pliras fatschentas e uschia surdà pussanza politica ad ellas. Malgrà questas renfatschas n’è Zuma fin uss betg vegnì accusà. El refusa tut las renfatschas.
RR novitads 23:00


c: text/html

text:
I don’t care about this blog anymore
I don’t care about anything anymore, really.
2017: The Year where Nothing is Actually Terrible but My Brain is Convincing Me Everything is Terrible because My Brain is Terrible.
Blah.
51klfjalsdkfj
Did you ever see something so ugly that you just wanted to punch it?
That’s me every time I look in the mirror!
Sometimes I’d just like to delete this blog from the face of the earth
Sometimes I’d like to just delete myself from the face of the earth too, but I guess that’s taboo to talk about, eh?
sdkjfhaskldjfhalkdjf
I hate this stupid blog and I hate my stupid self.
The end.
THIS JUST IN:
I am trash and should be disposed of immediately.
I SUCK AT LIFE
I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck
I SUCK
GUESS WHO’S IN A BAD MOOD?
(It’s me.)
I’m so ready for this semester to be over. I’m so ready for school in general to be over.
Just…ugh.
(Sorry. I’m really just not in a blogging mood today.)
I am a CRAPFEST
Well, today was garbage. Panic attacks sure are fun, especially when they happen in the middle of the day while you’re at school and you have to go find the most private bathroom in the math building so that you can hyperventilate in peace.
Also, I’m saying “screw it” to NaNoWriMo this year. I’ve got school stuff to worry about and I’m not super in love with my story idea in the first place. Plus I’m pretty sure that I’d fail at it if I tried it, and I really don’t feel like failing at yet another thing right now.
Yay.
WOW I SUCK
I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck I suck
I SUCK
[ignore me]
A poem by Claudia:
I am worthless.
I am worthless.
I am worthless?
I am worthless.
I AM WORTHLESS
I
AM
WORTHLESS
I am
W
O
R
T
H
L
E
S
S
.
Worthelssworthlessworthlessworthless.
Worth
Less.
The end.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
I will not let my insecurities rule my thoughts.
This has been another quality blog post brought to you by Claudia!
This blog is trash.
And so am I!
Shock and Awful
I am inadequaaaaaaaate why am I even in grad school?
(It’s one of those days, sorry.)
(No, I’m not sorry.)
(I can feel like an incompetent piece of nonsense if I want to, dammit.)
(And I want to.)
(Parentheses.)
[I can also feel inadequate because I totally skipped over this post back in November when I was supposed to post it.]
UGH
IhatemylifeIhatemylifeIhatemylifeIhatemylife the end.
I am upset.
Current mood: wanting to crawl into a hole and die.
Current activity: curled up in blanket in chair listening to music in the dark.
My hand hurts from grading 180 quizzes, 180 homeworks, and about 140 extra credits in the past 48 hours.
My head hurts for other reasons.
My self-worth hurts, too.
This weekend suuuuuuuuuuuuucked.
…
All I’ll ever be is a disappointment.
FAIL
WHY AM I SO STUPID
OoOoOoOo
Tra-la-la-la-la, I wish my coping mechanisms weren’t so self-destructive. And I don’t trust Gritman, so fuck that nonsense.
(Sorry, ignore me tonight.)
More fdfkkhkgckhb.kbj
Holy crapspackle, today SUCKED.
I’d blog stuff, but I don’t wanna.
Going to go curl up and try not to get even more frustrated with everything.
Also: Why. Don’t. They. Post. The. Spring. Class. Schedule. I AM DYINGGGGG

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
L’intenziun dal manifest pro rumantsch è da mussar a las persunas che decidan en chaussa: I dat blera glieud en la Rumantschia che guarda cun spiert aviert sin il rumantsch grischun en scola.
Il manifest vul plinavant exprimer respect envers tut las vischnancas ch’han gia introducì il rumantsch grischun en scola ed el vul animar las autras vischnancas da far il medem – per amur d’ina ferma Rumantschia ed en favur da la proxima generaziun. Uss è il temp madir per far quest pass cun curaschi e cun plaschair.
L’idea che tut ils uffants rumantschs da l’emprima classa emprendan da scriver e leger en la medema varianta rumantscha dat forza a nus da crair en in avegnir cuminaivel. Igl è evident ch’ils idioms vegnan discurrids vinavant – anzi, els vegnan schizunt enritgids, perquai ch’il rumantsch sco quarta lingua naziunala svizra ha oz ina plivalur grazia al rumantsch grischun.


text:
Suenter che Dario Cologna ha gì gudagnà il Tour de ski è stà cler: Cologna parta sco grond favurit per las cursas dals gieus olimpics a Pyeongchang. Dentant datti in giuven norvegiais che savess far in stritg tras il quint da Cologna. Ses num: Johannes Høsflot Klæbo. Quel ha 21 onns ed è la nova staila en il mund da passlung. La stagiun vargada è stada l’emprima dal passlunghist norvegiais en la cuppa mundiala. Lura ha Klæbo gia gudagnà trais cursas. Questa stagiun festivescha il talent da la Norvegia victorias en seria.
La qualitad da dominar la scena durant ils proxims diesch onns
Johannes Klæbo è in allrounder. En tut las disciplinas è il giuven talent gia uss fitg ferm. Malgrà ch'el n'è betg stà a la partenza dal Tour de ski ed ha uschia renunzià a blers puncts pussaivels, è il Norvegiais a la testa dal classament general da la cuppa mundiala da passlung. Klæbo regorda en bleras chaussas a ses cumpatriot Petter Northug. En ses megliers temps dominava er Northug ensemen cun Cologna la scena da passlung mundiala. Tenor ses trenader ha Johannes Klæbo propi las qualitads da far quai durant il proxim decenni. La naziun da passlung da la Norvegia ha pia il proxim juvel a la partenza che savess vegnir in grond da la scena da passlung mundiala.
RR Sportissimo 17:00


text:
Cordial beinvegni...
...silla pagina d'internet dil Center da formaziun Surselva, in'instituziun da formaziun dalla Regiun Surselva.
Exclusiv al Center da formaziun Surselva:
Nossa visiun
Nus purschin attractivas pusseivladads da formaziun, cultura e terapia ella Surselva.
Entras in'atmosfera famigliara ed innovaziun sedifferenziein nus dad autras instituziuns ed extendin nossa purschida. Entras quei plidentein nus era scolaras e scolars ord autras regiuns.
Nossa missiun
Nus promovin carstgauns individualmein
Nossas partiziuns
Tiel Center da formaziun Surselva - sco partiziun dalla Regiun Surselva - audan sil scalem secundar II
- la Scola media mercantila
- la Scola media propedeutica
- la Scola professiunala commerciala
- la Scola professiunala industriala
- la Scola preprofessiunala.
Plinavon audan il Survetsch logopedic, la Scola mercantila dil di e la Scola da musica tier las partiziuns dil Center da formaziun Surselva. Cun rodund 110 persunas d'instrucziun, rodund 1900 scolaras e scolars essan nus la pli gronda organisaziun da scola ella Surselva.


text:
Duas giadas han ils gieus olimpics d’enviern gì lieu en Svizra. Il 1928 ed il 1948 a San Murezzan nua che l’equipa naziunala da hockey ha mintgamai gudagnà la medaglia da bronz. Sin il glatsch dasper l'hotel Kulm, en il Kulm Park è vegni dà il turnier olimpic da hockey.
90, respectivamain 70 onns suenter ils turniers glorius da la naziunala svizra da hockey a San Murezzan reviva sin il glatsch dal Kulm la gloria da pli baud. Durant la posa dals gieus olimpics datti in turnier internaziunal sin il terrain istoric. Durant l'All Saints Cup a San Murezzan cumbattan Lugano, Kloten, Pilzen da la Tschechia e München per il titel.
Il turnier a San Murezzan dess regurdar al turnier olimpic
Il success da l’equipa naziunala da hockey ha in stretg connex cun l'EHC San Murezzan. L’entschatta eran ina buna part da l’equipa naziunala giugaders da San Murezzan. Surtut Richard «Bibi» Torriani era durant blers onns in dals giugaders ils pli impurtants da l’equipa naziunala. Tar il turnier olimpic l’onn 1928 ha Bibi Torriani fatg cun mo sedesch onns l’emprima giada furora en l’equipa naziunala.
RR actualitad 08:00


text:
Argolid
L'Argolid (ApYoλίς/Argolís in Grech; Argolis in Latin) l'è una prefetüra e una regiun storiga de la Grecia. L'è sitüada in del Pelupunes e 'l sò caplögh l'è la cità de Naupli.
La regiun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Argolid la ciapa el sò nom da la cità de Argu, la cità eurupea püssee antiga anmò abitada. L'Argolid la gh'ha 'vüü una granda impurtanza in la storia e in la mitulugia de la Grecia: chì se tröven, ultra ad Argu, anca i cità de Micene, Lerna, Epidaur, Naupli e de Tirint. L'è stada dunca el cör de la cultüra micenea.
La cunfina a nord cun la Curinzia, a est cul Mar Egee, a süd e a ovest cun l'Arcadia.
Cumün[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Argu, Asínē, Asklēpieío, Epidaur, Ermiónē, Koutsopódi, Kranídi, Lerna, Lurkeía, Midéa, Micene, Naupli, Néa Kíos, Növa Tirint.


text:
L'Hotel Schweizerhof a Segl Maria tutga tar in dals hotels da trais stailas ils pli frequentads en Svizra. Per il mument è l'hotel proprietad da la «Poscom Ferien Holding AG». Cunquai che la societad d'aczias sa chatta dentant en ina situaziun finanziala precara ha in investur da la Arabia Saudita fatg in'offerta da cumpra, uschia La Posta Ladina.
Sch'els vegnian a surdar l'hotel a l'investur interessà decidan ils acziunaris en curt. Per il directur da l'hotel Nico Röthlisberger è quai la suletta buna schliaziun areguard la situaziun da la societad dad aczias. Er per el va sia carriera en il Schweizerhof a Segl Maria la primavaira 2018 a fin. La vendita planisada saja dentant betg il motiv.
RR novitads 09:00
Schweizerhof a Segl Maria
L'hotel occupa 50 persunas e dumbra 42'000 pernottaziuns ad onn. Grondas investiziuns stoppian ins betg far. Uschia sajan chombras, bogns e sulers vegnids restaurads cumplettamain en ils davos onns.


text:
La pasciun
I ti ô bun ala belëza dala cira, tües cëies arbassades
olache al pê che al passes les ambries;
y chi edli tan fosc che tan de pinsiers à cherdè
che propi n’é scürs.
I edli che se vëgn, cun tü ćiavëis,
cun tües tlines tan doblioses,
chi edli che me dij cun dejidêr: sce t’ôs,
tö che t’es amant dla musa plastica,
nodrì la speranza che te tè unse descedè
y vigni saù che te scinca plajëi,
t’odaràs sciöche al é vëi, do l’avëi ćiarćé
dal omberciun inćina al sentan;
sön dui granì plëgns tö leries te ciafaràs
döes medaies de brom,
y sot n vënter plat, de lüch, depënt
sciöche al à la pel n dër capaze
n pëi tan rich che po paridlé
cun chi gran ćiavëis
tan aricià y morjì, che por densité é sciöche tö
O nöt zënza stëres, o nöt tan scöra.
Charles Baudelaires
I à davert le discurs cun na rima dl poet franzesc Charles Baudelaire. Ara se trata pro chësc autur de un di plü conesciüs poeć dla rebeliun. Al à vit dal 1821 al 1867. Süa vita ê caraterisada dala nia regola, dal vire saurì y plëgn de pasciun. Y chilò rovunse inće pro la parora-tle de chësc test: la pasciun. Chësta parora, sciöche porater dötes cantes, à döes perts: na bela y na burta. Ponsun ma por ejëmpl ala pasciun de Gejù Crist che nes fej recordè valch de burt, valch de pesoch, valch de dolorus. Mo i podun inće ponsè ala pasciun de dui inamorà. Y chësc cheder descëda dessigü ite te nos valch de bel, valch de lisier, valch de ligherzin. Chësta ultima é inće la sort de pasciun che i oressi ves portè dant chilò. Sön mia sëmena che me descür l’ert dl amur ài inćina ćiamò incuntè l’atraziun, l’entusiasm, la intimité, la comuniun y l’arbandonn. Y śëgn finalmënter röii pro la pasciun. La pasciun che an vir fora te na relaziun d’amur é n pü le spidl dla pasciun che an à daite, le spidl dla pasciun che an vir vigni dé. Vigni dé, canche i se descedun inćina canche i ne jun indô a dormì, unse la poscibilité de odëi y de valuté sce i la viun bëgn fora chësta pasciun, sce i sun bëgn bogn de la zidlé te vigni momënt y sce i ti dun bëgn assà da mangé.
I ô bun y i prô sënn. Y tö forsc
te me damanes spordü: va pa chësc?
I ne le sa nia, mo śëgn sënti
chësc te mè, y i trëmori.
Catull
La realté plü alta, plü sota pon vire fora tl momënt che an va adöm, ël y ëra, tla pert plü ascognüda de nosc ester. Pasciun por la vita y pasciun tl amur é la medema cossa. Chësc ajache la vita é te süa essënza, amur. Rumi, n poet persian che à vit dal 1207 al 1273 à dit che la cossa plü importanta tla vita é le fat de deventè n amant apascionè. Sce an é stà n amant apascionè tla vita, spo saràn n amant inće do la mort, an sarà n amant te fossa, n amant le dé dla ressureziun, n amant te paraîsc, n amant por dagnora. Mo sce an n’é nia stà n amant apascionè en vita, spo n’àn nia bria de ponsè che la vita ais albü na valüta. Le dé dl iudize ne gnarà chësta vita porchël nia tuta en conscidraziun. Mo la pasciun é valch d’ater co le dejidêr fisich do n’atra porsona. Ara ne va nia adöm cun chësc. La pasciun é n podëi autentich. N podëi che cheriëia döt chël che an ô. Chësc podëi ispirëia la porsona instëssa y la porsona amada a realisé ći che vëgn aratè imposcibl. Al é na forza che é bona de spostè crëps intiers. Le mistêr dla pasciun é che inće sce ara é completamënter dalunc dal material y dër sogetiva, chël ô dì che vignun la vir fora te süa maniera, porchël pora impò concuisté le monn material y influenzè ći che é ogetif. I podésson feter dì che a chësta maniera se trasformëia le monn tla vijiun che la porsona che vir fora la pasciun à ite te ëra.
N baje é na bisca che t’à dè na morta
al é sciöche le vënt che sön l’erpa ćianta
inće i scioldi po l’avëi cumprè.
Tüa purëza falza ne m’incantëia nia.
Tö no me lascè alsavëi ći che al é stè:
che l’amur mantëgnes so socrët.
Mo ći impôrtel pa! Mi vin àste boiü
y i ô döta te bajè ia por tera!
Mihai Beniuc
Tla tradiziun vedica, che foss tan co la vedla tradiziun indiana, vëgn l’univers intier odü sciöche na ćiantia de pasciun. Al é le bal cosmich de Shiva, che foss tan co la energia maschila dla creaziun, y shakti, che é la energia feminila dla creaziun. Te chësc bal s’incunta chëstes döes forzes y se completëia. La pasciun umana vëgn tizada, scialdada y mantignida via da chëstes döes energies dër dër vedles de ël y ëra, chësc te süa aziun, te so fà da vignidé. Por che an pois sintì la pasciun val debojëgn de valch: chëstes döes energies, che ala fin fin é döes energies che bat öna cuntra l’atra mëss jì adöm, ares mëss se dlighé. Chësc porta l’individuum ala armonia cun süa anima y dlega les perts che se combat, sciöche le perde y le davagné, che é dui aspeć che se respidlëia un tl ater te süa plenëza. Le medem vel inće por l’atraziun y la repulsciun. Le chît y l’ativité devënta la sóra dinamica, la ispiraziun y la espiraziun dl Cherié. Inće la creaziun y la desdruziun dlega te chësc bal, scebëgn che ares vais trames debojëgn por arjunje chël medem fin por n svilup costant de de nöies formes de vita. An mina pa bëgn dagnora che la desdruziun sides valch de burt, valch de negatif, mo sce al ne gniss nia desdrüt, spo ne podess le nü nia gnì a löm, al n’ess insciö degöna poscibilité por se lascè odëi.
T’es chilò! Tö, fora de nia y te me sprigores sbaufè
deperpo che le dejidêr me mangia sö y la idea
che i me tignî sö de tè, śëgn la mënt fej ia.
Y i trëmori, y mia vëia scassa te mi piet,
y l’anima sota te na sfënta d’amur.
Mia tera, i sun pordü: tëgneme pormez a to piet, y salveme.
Macedonio
Zënza messëi por forza adorè parores tutes fora dla mitologia podésson ponsè al univers sciöche a valch che laora te chësta maniera, chël ô dì che al prô da portè adöm te vigni momënt les döes forzes che s’oponn öna cun l’atra. Y chëstes forzes vëgn fora dla creaziun. Vire tla plëna pasciun dà insciö la poscibilité de ti orëi bun ala mort, che é ala fin di cunć l’atra pert dl gnì al monn. Vire tla plëna pasciun dà la poscibilité de se sintì tl medem momënt sides ël co ëra, ajache vignun de nos à trames chëstes perts ite te ël.
Tla tradiziun indiana vëgnel desfarenzié danter cin forzes tipicamënter da ël y cin forzes tipicamënter da ëra. Chëres da ël é: la creaziun, la proteziun, la desdruziun, l’ascogna y le lascè alsavëi. Deperpo che chëres da ëra é: la consapevolëza pura, la beatitudina, la intenziun pura, le savëi pur y le podëi dla aziun pura. Por se mantignì vi cheriëia le spirit tresfora valch: al dà proteziun, al desdrüj, al ascogn na cossa y nen descür n’atra. Chëstes é ativitês che va assolutamënter debojëgn, sce öna de ëres gniss a manćé spo ne podess la vita nia esiste. I podun porchël dì che la pasciun é metüda adöm dal mantignì vies dötes diesc chëstes energies divines. Deperpo che i jun inant sön la sëmena dla vita messunse tres indô se damanè: ći sunsi pa tl laûr de cherié? Ći sunsi pa tl laûr de desdrüje? De ći usanzes o dependënzes mëssi pa me delibré, por me renovè? Ći ôi pa revelè sön mies intenziuns a chi che me sta dlungia? Co poi pa ciafè plü saurì le spirit ascognü ite te mè?
Sce i tirun adöm spo podunse dì che la pasciun é la fujiun dles forzes maschiles y chëres feminiles presëntes te nos. Pasciun tla vita y pasciun tl amur mantëgn vi le füch dla esistënza y stimolëia le nasce dla creaziun.
Co é pa nasciü l’amur? Al ê da d’altonn.
Madü le monn
i ne t’aspetâ nia ćiamò. Y t’es gnü
contënt, ligherzin, sciampè al tëmp
induliënt. Y i t’à ćiarè. Oh tan che te me parôs
ćiamò bel! Y vi tl sorì, a spidl
dla löna jona che sciampâ
tla sëra, y dala cira, te chël florì indorè; sciöche tö
che dal bröm gnôs fora, zënza n baje
mo cun la boćia impiada
bele despaziënt d’amur.
Vicente Aleixandre
Sesta pert: "La pasciun"
- 6 La pasciun.pdf(file pdf)56 K


text:
Val Badia
Leri tla ciasa Peslalz: mo ai vëgn abiná!
Trëi leri á metü sotissura la ciasa Peslalz a Badia, al momënt nia abitada, por se tocé ia patüc da zacan. Le coraje de dui jogn dl post i á condüc tles mans di carabiniers.
Tl tëmp fora de sajun él chît tla Val Badia. N chît che trëi todësc danter 27 y 46 agn - dui ëi y na ëra - á en Pasca de Ma orü anuzé por romené fora na ciasa vedla. Cernü ái la ciasa Peslalz de Badia - dejabitada. Dui jogn dl post che passâ iló a pe s’un á intenü che al ê dan la Raiffeisen n auto cun targa todëscia y delá da strada les trëi porsones che porvâ da daurí la porta. Canche i malintenzioná i á odüs, s’un ési jüs zoruch t’auto. Mo ma por le momënt. Pornanche i jogn s’un é stá, á i ...
Tl tëmp fora de sajun él chît tla Val Badia. N chît che trëi todësc danter 27 y 46 agn - dui ëi y na ëra - á en Pasca de Ma orü anuzé por romené fora na ciasa vedla. Cernü ái la ciasa Peslalz de Badia - dejabitada. Dui jogn dl post che passâ iló a pe s’un á intenü che al ê dan la Raiffeisen n auto cun targa todëscia y delá da strada les trëi porsones che porvâ da daurí la porta. Canche i malintenzioná i á odüs, s’un ési jüs zoruch t’auto. Mo ma por le momënt. Pornanche i jogn s’un é stá, á i ...
Sistems de retribuziun alternatifs - plü netto al colaboradú
Cun la lege de bilanz 2017 él gnü aporté valgünes mudaziuns sostanziales ala normativa che regolëia la detassaziun dla premia de produziun y dl welfare aziendal. Le provedimënt ofrësc al’aziënda y al colaboradú n gran vantaje economich
Este n imprenditur che stima le laur de tü colaboradus ti confrunc dl’aziënda? Cun le paiamënt iüst él indere ocajiuns, olache le datur de laur oress premié, inzentivé y motivé i colaboradus cun l’injunta de na premia por alzé fora le valur de so laur, mo mëss de conseguënza se confrunté cun n maiú cost dal punt d’odüda contributif y fiscal. Por chësc á la normativa preodü sistems de retribuziun alternatifs interessanc, che pó ince gní adotá tles mëndres realtés imprenditoriales. De chësc vers ...
Este n imprenditur che stima le laur de tü colaboradus ti confrunc dl’aziënda? Cun le paiamënt iüst él indere ocajiuns, olache le datur de laur oress premié, inzentivé y motivé i colaboradus cun l’injunta de na premia por alzé fora le valur de so laur, mo mëss de conseguënza se confrunté cun n maiú cost dal punt d’odüda contributif y fiscal. Por chësc á la normativa preodü sistems de retribuziun alternatifs interessanc, che pó ince gní adotá tles mëndres realtés imprenditoriales. De chësc vers ...
Tosc le "Laldun le Signur" nü
Le liber nü che dess adaté le "Gotteslob" todësch nü ala Val Badia y sostituí le SYN gnará fora de Carsëma dl 2019
Sön iniziativa, motivaziun y organisaziun dla Seziun Cors de dlijia sot l’EPL-Ert por i Ladins êl gnü ponsé dl 2012 da mëte en pe tla Val Badia n grup de interessá y esperc por lauré fora danü le SYN, do che les Diozejes catoliches todësces â stlüt jö l’elauraziun dl "Gotteslob" nü, liber de oraziuns y cianties por düc - che ê spo gnü presenté ofizialmënter en Pasca de Ma dl 2014 a Balsan.
Te na reuniun stada a San Martin de Tor de jügn dl 2014 êl gnü dé löm vërda al proiet por le liber de ...
Sön iniziativa, motivaziun y organisaziun dla Seziun Cors de dlijia sot l’EPL-Ert por i Ladins êl gnü ponsé dl 2012 da mëte en pe tla Val Badia n grup de interessá y esperc por lauré fora danü le SYN, do che les Diozejes catoliches todësces â stlüt jö l’elauraziun dl "Gotteslob" nü, liber de oraziuns y cianties por düc - che ê spo gnü presenté ofizialmënter en Pasca de Ma dl 2014 a Balsan.
Te na reuniun stada a San Martin de Tor de jügn dl 2014 êl gnü dé löm vërda al proiet por le liber de ...
Cun l’auto sö por n crëp
Bur’ inzidënt cun l’auto sön la strada dla Val Badia, defora da Alfur cuntra Longega. Döes porsones ferides
En vëndres ai 18 de ma incër les döes domisdé él sozedü n bur’ inzidënt danter Picolin y Longega, defata defora da Alfur. Dales informaziuns ch’i un ciafé tres i stödafüch da San Martin de Tor, é n auto cun döes porsones laite salté dassënn tl crëp sön ur’ de strada. La piec á albü la ciaferia dl auto, che ê romagnüda incastrada ite y á messü gní delibrada cun injins idraulics dai stödafüch da San Martin de Tor, suportá dai colegs d’Al Plan. La porsona che ê dlungia é stada bona da gní sora ...
En vëndres ai 18 de ma incër les döes domisdé él sozedü n bur’ inzidënt danter Picolin y Longega, defata defora da Alfur. Dales informaziuns ch’i un ciafé tres i stödafüch da San Martin de Tor, é n auto cun döes porsones laite salté dassënn tl crëp sön ur’ de strada. La piec á albü la ciaferia dl auto, che ê romagnüda incastrada ite y á messü gní delibrada cun injins idraulics dai stödafüch da San Martin de Tor, suportá dai colegs d’Al Plan. La porsona che ê dlungia é stada bona da gní sora ...
I omi ciantadus s’arjigna a Jeun
La Val Badia vá tosc en Jeun. L’EPL cun la seziun Cors de dlijia organisará indô n suport coral por cianté la santa mëssa tla dlijia dla Santa Crusc de Jeun
Vigni trëi agn él da jí en Jeun. Chësta tradiziun di mile jogn y omi dla Val Badia por rengrazié dla fede cristiana y dles grazies é atraënta sciöche püch denant, dantadöt ince te chisc tëmps de ciarestia de vocaziuns y les dlijies che perd tres plü fedei. I jogn y omi jará en Jeun da söes dodesc ploanies y deplü fraziuns demez i dis 7, 8 y 9 de jügn (jöbia, vëndres y sabeda), dan la Festa dl Cör de Gejú.
Le cor de jogn y ëi, oramai na tradiziun
Tröc s’arjigna organisativamënter y ince ...
Vigni trëi agn él da jí en Jeun. Chësta tradiziun di mile jogn y omi dla Val Badia por rengrazié dla fede cristiana y dles grazies é atraënta sciöche püch denant, dantadöt ince te chisc tëmps de ciarestia de vocaziuns y les dlijies che perd tres plü fedei. I jogn y omi jará en Jeun da söes dodesc ploanies y deplü fraziuns demez i dis 7, 8 y 9 de jügn (jöbia, vëndres y sabeda), dan la Festa dl Cör de Gejú.
Le cor de jogn y ëi, oramai na tradiziun
Tröc s’arjigna organisativamënter y ince ...
Copa dl Monn: confermes por Alta Badia y Plan de Corones
A Costa Navarino tla Grecia él dai 13 ai 19 de ma le 51ejim congres internazional dla FIS. Trëi gares de copa dl monn tla Val Badia.
De bunes noeles dal congres internazional dla FIS a Costa Navarino, che á porté les confermes por deplü gares de copa dl monn tla Ladinia. Le spetacul mët man de dezëmber, olache al sará indô tl’Alta Badia ai 16 le gigant di ëi sön la Gran Risa y ai 17 le paralel da sëra.
Por le raiun de Plan de Corones él gnü confermé por i 15 de jená 2019 la terza ediziun dl slalom gigant dles ëres sön la pista ”Erta” d’Al Plan. Na novité é le slalom gigant di ëi de Copa Europa, che é preodü dui dis dedô, por ...
De bunes noeles dal congres internazional dla FIS a Costa Navarino, che á porté les confermes por deplü gares de copa dl monn tla Ladinia. Le spetacul mët man de dezëmber, olache al sará indô tl’Alta Badia ai 16 le gigant di ëi sön la Gran Risa y ai 17 le paralel da sëra.
Por le raiun de Plan de Corones él gnü confermé por i 15 de jená 2019 la terza ediziun dl slalom gigant dles ëres sön la pista ”Erta” d’Al Plan. Na novité é le slalom gigant di ëi de Copa Europa, che é preodü dui dis dedô, por ...
Badia: 100 a romené sö i paisc
Le De Ecologich tl Comun de Badia é sté n bel suzes. Passa cënt porsones é jüdes a romené sö i paisc dal refodam sciuré incërch.
Le Dé Ecologich é oramai deventé na tradiziun tl comun de Badia. Sön organisaziun dl Consëi de Formaziun, cun la colaboraziun dl’Assoziaziun Turistica y le coordinamënt di stödafüch di trëi paisc, él gnü organisé ai 12 de ma da jí a cöie sö le refodam che jënt sciüra por incërch. Passa cënt porsones - danter chëstes incër 70 mitans y mituns - s’á tut la bria da jí a daidé para. Na bela iniziativa, che s’á stlüt jö cun na griliada deboriada y na ola dla fortüna por i mëndri.
Deplü t’La Usc di ...
Le Dé Ecologich é oramai deventé na tradiziun tl comun de Badia. Sön organisaziun dl Consëi de Formaziun, cun la colaboraziun dl’Assoziaziun Turistica y le coordinamënt di stödafüch di trëi paisc, él gnü organisé ai 12 de ma da jí a cöie sö le refodam che jënt sciüra por incërch. Passa cënt porsones - danter chëstes incër 70 mitans y mituns - s’á tut la bria da jí a daidé para. Na bela iniziativa, che s’á stlüt jö cun na griliada deboriada y na ola dla fortüna por i mëndri.
Deplü t’La Usc di ...
Roman Pizzinini fej sorvisc pro Heli Tirol
Tres na convenziun danter l’Aziënda Sanitara de Südtirol y la impreja de socurs Heli Tirol, pó le dotur de Badia fá sorvisc y intervënc sön le jolier austriach. I pröms vari concrec por na colaboraziun suraconfin.
Al ê i 2 de forá da iniann che al rovâ adöm söl Prener rapresentanc politics y dl socurs de Südtirol y dl Tirol, por inaudé ofizialmënter le proiet ”Rettung ohne Grenzen” - socurs zënza confin. En sostanza se tratera dla orenté da cherié sinergies y liams suraconfin danter les organisaziuns de socurs, ci che dess sambëgn porté ala fin a n miú sorvisc y a n intervënt plü asvelt por le paziënt. Che la pratica ne i é nia ciamó rovada do ala teoria, án indere messü constaté ala fin de merz, canche ...
Al ê i 2 de forá da iniann che al rovâ adöm söl Prener rapresentanc politics y dl socurs de Südtirol y dl Tirol, por inaudé ofizialmënter le proiet ”Rettung ohne Grenzen” - socurs zënza confin. En sostanza se tratera dla orenté da cherié sinergies y liams suraconfin danter les organisaziuns de socurs, ci che dess sambëgn porté ala fin a n miú sorvisc y a n intervënt plü asvelt por le paziënt. Che la pratica ne i é nia ciamó rovada do ala teoria, án indere messü constaté ala fin de merz, canche ...
Edith Ploner é l’intendënta nöia
La dezijiun é tomada: la Junta Provinziala á te süa sentada di 15 de ma nominé Edith Ploner sciöche intendënta nöia ales scores ladines dl Südtirol.
Incö éra ciamó ispeturia dles scolines, da setëmber inant sarára a ce dla Intendënza Ladina: i baiun de Edith Ploner da La Val. Te süa sentada di 15 de ma l’á la Junta Provinziala nominada sciöche intendënta nöia. Ara tolará ite le post de Roland Verra, che é sté intendënt por bëgn 26 agn alalungia y jará en pensiun cun la fin d’agost. Do i dui intendënc Franz Vittur y Roland Verra, é Edith Ploner la pröma ëra che tol ite chësta inciaria.
Deplü t’La Usc di Ladins di 18 de ma
Incö éra ciamó ispeturia dles scolines, da setëmber inant sarára a ce dla Intendënza Ladina: i baiun de Edith Ploner da La Val. Te süa sentada di 15 de ma l’á la Junta Provinziala nominada sciöche intendënta nöia. Ara tolará ite le post de Roland Verra, che é sté intendënt por bëgn 26 agn alalungia y jará en pensiun cun la fin d’agost. Do i dui intendënc Franz Vittur y Roland Verra, é Edith Ploner la pröma ëra che tol ite chësta inciaria.
Deplü t’La Usc di Ladins di 18 de ma
La sfida dl internet asvelt
La SEA cun sënta a San Martin de Tor s’á senté adöm tla reuniun generala d’aisciöda por l’aprovaziun di laurs y cunc dl ann passé. Presidënt Martin Clara: "Bona é stada la produziun fotovoltaica, manco bona chëra idroeletrica"
I mëisc aurí y ma é por tröpes aziëndes le tëmp por fá i cunc söl andamënt economich dl ann passé, mo ince por ciaré danfora y imposté les ativités aladô di debojëgns y di svilups particolars che vëgn docá. Insciö á ince la SEA (Sorvisc, Energia y Ambiënt), na picia cooperativa dl comun da San Martin de Tor che operëia primariamënter tl ciamp dl’energia eletrica, cherdé ite en jöbia, ai 26 de aurí 2018, süa Indunada Generala anuala. Por l’ocajiun él, sciöche vigni ann, ince en chësc iade indô ...
I mëisc aurí y ma é por tröpes aziëndes le tëmp por fá i cunc söl andamënt economich dl ann passé, mo ince por ciaré danfora y imposté les ativités aladô di debojëgns y di svilups particolars che vëgn docá. Insciö á ince la SEA (Sorvisc, Energia y Ambiënt), na picia cooperativa dl comun da San Martin de Tor che operëia primariamënter tl ciamp dl’energia eletrica, cherdé ite en jöbia, ai 26 de aurí 2018, süa Indunada Generala anuala. Por l’ocajiun él, sciöche vigni ann, ince en chësc iade indô ...
Le recurs che tin sö i laurs
Intratan arjigna ca la Provinzia le contrat cun l’assoziaziun temporana de impreses formada dales dites E.MA.PRI.CE., Karl Wieser, Nordbau Peskoller, Niederwieser Bau y Transbagger, che á davagné la gara d’apalt - speran che l’assoziaziun de dites incër la STRABAG che â fat recurs cuntra la surandada di laurs ne fejes nia apel dan al Consëi de Stat
Sön la basa de lízita de 47,6 miliuns de euro êl sté l’assoziaziun temporana de impreses formada dales dites E.MA.PRI.CE., Karl Wieser, Nordbau Peskoller, Niederwieser Bau y Transbagger, che â presenté n’oferta de 40.560.287,66 de euro (zënza IVA), oferta plü ütla y conveniënta danter le gröm de interessá, davagnan ai pröms d’otober 2017 la gara d’apalt.
Cuntra l’ apalt dl’Ajentöra por i apalc dla Provinzia de Balsan á n team de dites cun a ce la STRABAG fat recurs dan al TAR. Ci él pa de ...
Sön la basa de lízita de 47,6 miliuns de euro êl sté l’assoziaziun temporana de impreses formada dales dites E.MA.PRI.CE., Karl Wieser, Nordbau Peskoller, Niederwieser Bau y Transbagger, che â presenté n’oferta de 40.560.287,66 de euro (zënza IVA), oferta plü ütla y conveniënta danter le gröm de interessá, davagnan ai pröms d’otober 2017 la gara d’apalt.
Cuntra l’ apalt dl’Ajentöra por i apalc dla Provinzia de Balsan á n team de dites cun a ce la STRABAG fat recurs dan al TAR. Ci él pa de ...
Sconanza di tiers: Petra Alfreider presidënta
L’assoziaziun de sconanza di tiers da Bornech á ciafé te Petra Alfreider da Corvara na presidënta nöia. Ara tol ite le post de Leotraude Bauer. Un di maius problems é tres ciamó chël di iac nia sterilisá.
Le fat sozedü tl comun de Wiesen, olache an á ciafé te na stala daimpró da 20 vaces mortes y sofoiades tla ciorda, á scassé sö n pü’ döta la minunga publica de Südtirol, dantadöt por la crudelté dla mort. Chësc fat desmostra che an mëss tres indô avëi i edli daverc ince sön nüsc tiers - nia ma vaces, mo ince iac, cians, loi y tanc d’atri. N edl acort é chël dl’Assoziaziun de sconanza di tiers. La seziun da Bornech - che cür ince le teritore dla Val Badia, á en chësc de albü les lîtes dl ...
Le fat sozedü tl comun de Wiesen, olache an á ciafé te na stala daimpró da 20 vaces mortes y sofoiades tla ciorda, á scassé sö n pü’ döta la minunga publica de Südtirol, dantadöt por la crudelté dla mort. Chësc fat desmostra che an mëss tres indô avëi i edli daverc ince sön nüsc tiers - nia ma vaces, mo ince iac, cians, loi y tanc d’atri. N edl acort é chël dl’Assoziaziun de sconanza di tiers. La seziun da Bornech - che cür ince le teritore dla Val Badia, á en chësc de albü les lîtes dl ...
Niores de stöp dla flu dl peció
N fenomenn natural che destürba le comportamënt dla jënt, mo nia i nesc dla jënt: püc é i caji desmostrá de alergies
Chisc dis él alarm de stöp dles flus te nüsc raiuns. Dantadöt en domënia él sté da odëi spetacui nia da vigni de y ann te Puster y Mareo: cun le vënt s’á alzé incërch niores de stöp dla flu maschila dl peció. Chësc fenomen se manifestëia plü sterch vigni 2 o 3 agn - dij l'espert forestal Tone Rungger d’Al Plan.
Deplü söl fenomen y söles flus de peció tla Usc stampada i dis che vëgn!
Chisc dis él alarm de stöp dles flus te nüsc raiuns. Dantadöt en domënia él sté da odëi spetacui nia da vigni de y ann te Puster y Mareo: cun le vënt s’á alzé incërch niores de stöp dla flu maschila dl peció. Chësc fenomen se manifestëia plü sterch vigni 2 o 3 agn - dij l'espert forestal Tone Rungger d’Al Plan.
Deplü söl fenomen y söles flus de peció tla Usc stampada i dis che vëgn!
"Strada Runch" a Pescosta
Le Comun á aproé na ajunta al stradar comunal: les ciases tl raiun da frabiché nü "Runch" sará da ciafé söla "str. Runch"
Les ciases tl raiun nü da frabiché Runch a Pescosta/Corvara sará da ciafé söla Strada Runch. Le Consëi de comun á araté dërt y bel da surantó l’inom dl sit storich. Ci numer che les ciases ciafará gnará fat fora sön proposta di ufizi de comun.
Les ciases tl raiun nü da frabiché Runch a Pescosta/Corvara sará da ciafé söla Strada Runch. Le Consëi de comun á araté dërt y bel da surantó l’inom dl sit storich. Ci numer che les ciases ciafará gnará fat fora sön proposta di ufizi de comun.
Georg presidënt dla Cassa!
La Cassa Raiffeisen Val Badia á n presidënt nü: Georg Mutschlechner d’Al Plan.
Le vëndres ai 27 d’aurí á la Cassa Raiffeisen Val Badia tigní süa sentada generala, che rapresentâ n pü’ na zesöra: do 48 agn lasciâ le pionier Alfons Pezzei da Corvara la presidënza dla Cassa. En chël de él gnü lité danü le Consëi d’Aministraziun; en jöbia ai 3 de ma é chësc rové adöm por nominé danter l’ater le presidënt nü. Chësta inciaria i é jüda al perí industrial Georg Mutschlechner d’Al Plan, ince presidënt dla Sozieté di Lifc d’Al Plan. Vize é gnü nominé l’avocat y ex ombolt da La Val. ...
Le vëndres ai 27 d’aurí á la Cassa Raiffeisen Val Badia tigní süa sentada generala, che rapresentâ n pü’ na zesöra: do 48 agn lasciâ le pionier Alfons Pezzei da Corvara la presidënza dla Cassa. En chël de él gnü lité danü le Consëi d’Aministraziun; en jöbia ai 3 de ma é chësc rové adöm por nominé danter l’ater le presidënt nü. Chësta inciaria i é jüda al perí industrial Georg Mutschlechner d’Al Plan, ince presidënt dla Sozieté di Lifc d’Al Plan. Vize é gnü nominé l’avocat y ex ombolt da La Val. ...
Gabriel tl Sorvisc ai Jogn
Le Sorvisc ai Jogn Val Badia á da püch n dependënt nü.
Da aurí inant á le Sorvisc ai Jogn n colaboradú nü: Gabriel Crepaz da San Martin. Ël á tut ite le post de Christiane Neunhäuserer, che á lauré pro le SaJ por feter 6 agn alalungia. Tl ann 2008 á Gabriel stlüt jö so stüde de grafica tla scora alta a Porsenú. Do i stüdi ál lauré sciöche autodidat tl ciamp dla grafica publizitara, p.ej. tla creaziun de flyers, libri, impaginaziun de foliec fina tl ciamp dla fotografia. Ti ultims agn ál fat de plü laurs. Te so tëmp lëde se dál jö da agn cun ...
Da aurí inant á le Sorvisc ai Jogn n colaboradú nü: Gabriel Crepaz da San Martin. Ël á tut ite le post de Christiane Neunhäuserer, che á lauré pro le SaJ por feter 6 agn alalungia. Tl ann 2008 á Gabriel stlüt jö so stüde de grafica tla scora alta a Porsenú. Do i stüdi ál lauré sciöche autodidat tl ciamp dla grafica publizitara, p.ej. tla creaziun de flyers, libri, impaginaziun de foliec fina tl ciamp dla fotografia. Ti ultims agn ál fat de plü laurs. Te so tëmp lëde se dál jö da agn cun ...
Al Skicarosello Corvara le ”Skiareatest Award”
L’Achensee tl’Austria é sté en jöbia ai 26 d’aurí le scenar sugestif por surandé i ”Skiareatest - Awards”, n reconescimënt internazional por la cualité sön les pistes dai schi y dla liösa.
Skiareatest vijitëia da 23 agn incá i comprensors dai schi de Austria, Svizera, Talia, Slovenia y Francia, y mët a confrunt l’oferta da d’invern, surandan ala fin dla sajun pesć te categories desvalies. Tratan la sajun 2017/18 él gnü valuté 44 comprensors dai schi, sciöche ince scores de schi y posć de restoraziun.
Le consorz di implanc portamunt Skicarosello Corvara é gnü premié sciöche miú comprensor dai schi dla Talia, davagnan le ”Skiareatest Italien 2018”. Lapró á le comprensor podü pié do ...
Skiareatest vijitëia da 23 agn incá i comprensors dai schi de Austria, Svizera, Talia, Slovenia y Francia, y mët a confrunt l’oferta da d’invern, surandan ala fin dla sajun pesć te categories desvalies. Tratan la sajun 2017/18 él gnü valuté 44 comprensors dai schi, sciöche ince scores de schi y posć de restoraziun.
Le consorz di implanc portamunt Skicarosello Corvara é gnü premié sciöche miú comprensor dai schi dla Talia, davagnan le ”Skiareatest Italien 2018”. Lapró á le comprensor podü pié do ...
"I ne fajará degun apel!"
L’Ombolt da Corvara Robert Rottonara messará cherdé ite ciamó sëgn de ma le consëi de comun por nen baié dl SPRAR. Intervista
L’Ombolt Robert Rottonara dij che al ne dijará nia danfora "pro" o "contra" la proposta da tó pert al SPRAR. Sëgn, do che Badia á dit de sce, sará le Comun da Corvara ciamó plü sforzé da dí de sce. Ci che l’Ombolt da Corvara ne döra nia é le strenjamënt de autonomia locala y comunala da pert de Balsan, nia ma tla cuestiun di muciadus, mo ince por les cuestiuns de bilanz y le tai di contribuc ai hotí.
Deplü él da lí do tla ediziun de La Usc stampada da indoman!
L’Ombolt Robert Rottonara dij che al ne dijará nia danfora "pro" o "contra" la proposta da tó pert al SPRAR. Sëgn, do che Badia á dit de sce, sará le Comun da Corvara ciamó plü sforzé da dí de sce. Ci che l’Ombolt da Corvara ne döra nia é le strenjamënt de autonomia locala y comunala da pert de Balsan, nia ma tla cuestiun di muciadus, mo ince por les cuestiuns de bilanz y le tai di contribuc ai hotí.
Deplü él da lí do tla ediziun de La Usc stampada da indoman!
”Ea mo le büsc massa picio?”
Leturies se lascia sö: refodam nia ma te rü, mo ince bossi ia por tera, dlungia la ciampana.... dai bossi.
Döes leturies d’Al Plan de Mareo nes á chisc dis mené adalerch ejëmpli dla usanza püch plajora da desgorje le refodam por incërch: rüs, strada, plaza, cina urc privac. Le pröm scenar nes condüj sön le pröm toch dla strada Gran Pre, tles vijinanzes de punt dal Nora, olache valgügn á ponsé che al ne foss nia zîte da sciuré na tascia de refodam te n urt de na ciasa privata. D’atri á miné che le dër post foss le let dl rü de Chi Vai, porchël n’ái desćiarié iló na dërta cuantité. La leturia m’â bele ...
Döes leturies d’Al Plan de Mareo nes á chisc dis mené adalerch ejëmpli dla usanza püch plajora da desgorje le refodam por incërch: rüs, strada, plaza, cina urc privac. Le pröm scenar nes condüj sön le pröm toch dla strada Gran Pre, tles vijinanzes de punt dal Nora, olache valgügn á ponsé che al ne foss nia zîte da sciuré na tascia de refodam te n urt de na ciasa privata. D’atri á miné che le dër post foss le let dl rü de Chi Vai, porchël n’ái desćiarié iló na dërta cuantité. La leturia m’â bele ...
Uniuns Ostis dl’Alta Badia: ”strades miserables”
Les Uniuns di Ostis de Badia y Corvara/Calfosch perd la paziënza cun les strades tla Val Badia.
En chësc de á i presidënc HGV da Corvara/Calfosch, Iwan Costamoling, y Badia, Markus Valentini, mené fora n comunicat olache ai critichëia dassënn la situaziun dles strades tla Val Badia. ”I intervënc de mioramënt dles strades, ch’i un gonot mené do, vëgn intres sburlá”, dij i dui surastanc. Ai scrí inant che i abitanc dl’alta Val Badia mëss por vigni piciolëza jí a Bornech o Balsan: ”Denanche pié ia, messunse dagnora s’informé ci jus che é daverc y olache al é cantiers. Insciö messunse calcolé ...
En chësc de á i presidënc HGV da Corvara/Calfosch, Iwan Costamoling, y Badia, Markus Valentini, mené fora n comunicat olache ai critichëia dassënn la situaziun dles strades tla Val Badia. ”I intervënc de mioramënt dles strades, ch’i un gonot mené do, vëgn intres sburlá”, dij i dui surastanc. Ai scrí inant che i abitanc dl’alta Val Badia mëss por vigni piciolëza jí a Bornech o Balsan: ”Denanche pié ia, messunse dagnora s’informé ci jus che é daverc y olache al é cantiers. Insciö messunse calcolé ...


text:
Cun la fusiun da vischnancas en la Val d'Alvra il 2015 èn ussa set vischnancas sut il tetg da la vischnanca fusiunada Alvra/Albula. Sco tar autras fusiuns han er persunas d’Alvagni betg vulì perder l'identitad da la veglia vischnanca.
L'uniun Alvagni organisescha uschia diversas occurrenzas, da l’apero da Bumaun enfin tar la festa d'emprim avust ni da la cursa da schlitta enfin la saira da kino.
Mantegnair l'olma da la vischnanca
Gia a partir da l'entschatta s'engascha Annetta Tscharner-Gregori en l'uniun. Ella è persvasa, che gia be fluras vi dals bigls en vischnanca mussan che la vischnanca viva. Cun l'uniun da vischnanca Alvagni vulan ella e la suprastanza contribuir che l'olma da la vischnanca na va betg a perder.
RR actualitad 07:00


text:
Cumpareglià cun la medema perioda da l'onn avant à la svieuta da Lindt&Sprüngli s'augmentada per 6.6% sin 1,5 milliardas francs. Il gudogn è s'augmentà per passa 11% sin 72,2 milliuns francs. Quai malgrà auts pretschs per fava da cacau e paintg da cacau sco er in matgà stagnant per products da tschigulatta, scriva Lind&Sprüngli.
Minus per Syngenta
Il concern d'agrochemia ha fatg en l'emprima mesadad da quest onn ina svieuta da 7,1 milliardas dollars. Quai èn cumpareglià cun la medema perioda da l'onn avant 7% pli pauc. Il gudogn è sa reducì per 13% sin 1,1 milliardas dollars. Sco raschun principala numna il concern svizzer il ferm dollar.
RR novitads 08:30


text:
Scimes, pures, bordocch, cent pee, tavan,
camol, mosch, pappatas, vesp, galavron,
formigh, zanzar, scigad, vermen, scorpion,
consolev che l’estaa l’è pocch lontan.
Pover bestiolitt! pover badan!
Mordinn, sciscienn, secchenn, che sii patron,
caghenn in suj pitanz, in sul muson,
cribbienn i pagn, i frut, la carna, el gran.
Fee pur quell che ve pias, can bestiolitt,
ché el manch che possem fà per i vost meret
l’è quell de lassav scoeud tutt i petitt.
Inscì magara ve vegniss a taj
de andà a quarter d’inverna in del preteret
de chi loda l’estaa coj soeu regaj.


text:
Cometa
'Na cométa l'è 'n còrp celèst furmàt de gias, pólver e córne che gìra entùren al Sul sö òrbite elìtiche, parabòliche o iperbòliche. Le cométe, ensèma coi asteròidi, i pianéti e i satèliti natürai, i fà part del Sistema Solar. La gran part de chèst còrp celèscc i descrìf dele òrbite alìtiche conden ecentricità granda, e chèsto el fà che el perìot orbitàl el sàbe de sòlet bèl lónch. A diferènsa dei asteròidi, le cométe i è còrp sòlidi facc de materiài che süblìma quan che i se tróa arènt al Sul. Le corèncc de pólver e gas che se fùrma le gènera 'na atmosféra grànda ma ràra entùren al nùcleo, che vé ciamàda chiòma, envéce la fórsa che agés sö la chiòma de la presiù de la radiasiù del Sul, e suradetöt del vènt solar, le mìna a la formasiù de 'na cùa che pöl rià come dimensiù pò a giöna o piö UA che pùnta en diresiù cuntrària al Sul. La cùa l'è furmàda de pólver e gas iunizàt.


text:
Cun in palpiri da posiziun èn ellas sa drizzadas a politichers federals, chantunals e communals. Il catalog da pretensiuns cumpiglia 25 puncts, tranter auter in moratori per ulteriuras grevezzas e regulaziuns sco er in stop da persunal per las administraziuns.
Greva situaziun economica als cunfins
Tenor las uniuns d’artisanadi saja la vischinanza als cunfins in impediment considerabel per il svilup da l’economia. Uschia mussian novs studis in enorm scul da capacitad da cumpra. La reducziun da plazzas da lavur e da scolaziun saja perquai in privel real.
RR novitads 15:00


text:
Thorsten Fink è nov trenader dals Grasshoppers. El surpiglia il post per immediat. Quai ha communitgà il club turitgais. Fink haja suttascrit in contract dad in onn.
Fink enconuscha gia la Super League. Dal 2009 fin il 2011 ha el numnadamain trenà il FC Basilea. Cun il FCB ha el gudagnà dus titels da campiun svizzer ed ina giada la cuppa svizra.
Ils ultims trais onns ha Fink trenà il FK Austria. Ordavant è el stà trenader da APOEL Nikosia en Grezia, sco er dal Hamburger SV en la Bundesliga.
RR novitads 22:00


text:
Ministers da pajais africans ed europeics vulan sa metter en per la protecziun da dretgs da fugitivs sin la ruta mediterrana. Sin quai èn els sa cunvegnids en ina conferenza a Berna.
La «Gruppa da contact per la Mar Mediterrana» è naschida per iniziativa dal minister da l'intern talian, cura che fugitivs arrivavan mintga di en l'Italia. Actualmain hai pli paucs. Ma tschient millis da fugitivs sa chattan en la Libia. E diesch millis vegnan tegnids ferm en centers d'arrestaziun sut cundiziuns indegnas d'in uman. Soluziuns spertas èn betg en vista. Ina meglieraziun saja mo pussaivla, sch'i reusseschia a la communitad da stadis da stabilisar la Libia politicamain, ha la cussegliera federala Simonetta Sommaruga ditg a las medias. A curta vista hajan ins da far il pussaivel per la protecziun da fugitivs e migrants. E quai è sta l'aspect central da la conferenza. Enfin ussa saja la finamira stada da tegnair davent ils fugitivs da l'Europa e la protecziun saja uschia vegnida a la curta.
Impuls concrets
La gruppa da contact n'ha betg fatg decisiuns, dentant ha ella mess impuls. E la decleraziun publitgada glindesdi è pli concreta che quellas avant:
- L'emprima finamira è da meglierar la situaziun en ils centers d'arrestaziun. Persunas vulnerablas, cunzunt uffants, duain pudair bandunar ils centers. Plinavant duain organisaziuns internaziunalas avair access a tut ils center sin la ruta mediterrana, per garantir ch'ils dretgs umans vegnian respectads.
- Segunda prioritad ha il sustegn en cas d'in return voluntari. Ils servetschs consulars en ils pajais da transit ed ils pajas d'origin duain vegnir rinforzads per che quels sappian proteger ils fugitivs.
- La gruppa da contact ha pledà per vias da fugia e migraziun segiras. Concret ina translocaziun en l'Europa. Per pussibilitar quai duain ils pajais da l'Uniun europeica metter a disposiziun 50'000 plazs per fugitivs uffizials.
- In'autra finamira è da cumbatter ils motivs per migraziun. Sommaruga ha fatg attent ch'i dettia anc adina concerns ch'exploteschian la ritgezza africana senza che l'economia e la populaziun africana profiteschia. Er cunter quai saja da cumbatter. Ma betg mo la situaziun economica, era la midada da clima saja in motiv da fugia, ha il minister da Mali Abdramane Sylle constatà. En intginas parts dal pajais haja quest onn anc betg pluvì.
RR novitads 16:00


text:
Collegis giuditgants
La Dretgira chantunala è dividida en collegis giuditgants ed organisatorics. Lur cumpetenzas sa drizzan tenor la natira dals cas dispitaivels e da las incumbensas organisatoricas.
Dretgira cumplessiva (GEG)
Il collegi da tut las 6 derschadras e derschaders è l'autoritad administrativa suprema da la dretgira. Cun resalva da las cumpetenzas dal Cussegl Grond sco autoritad electorala sa constituescha la Dretgira cumplessiva sezza e nominescha – per mintga perioda d'uffizi – las parsuras ed ils parsuras da las chombras, lur substitutas e lur substituts sco er las ulteriuras commembras ed ils ulteriurs commembers da las singulas chombras. Ella ha d'engaschar e da relaschar il persunal en plazza fixa, da relaschar ordinaziuns giudizialas, da deliberar il preventiv, il quint ed il rapport annual per mauns dal Cussegl Grond sco er da decider davart autras dumondas impurtantas da l'atgna administraziun giudiziala. En la surveglianza giudiziala èsi ultra da quai resalvà a la Dretgira cumplessiva da prender las mesiras disciplinaras pli rigurusas cunter dretgiras pli bassas e cunter persunas giudizialas.
Las chombras
La divisiun da la dretgira en chombras ch'è vegnida fatga per il 1. da schaner 2009 s'orientescha tenor ils champs giuridics principals: surveglianza da la giustia, dretg civil, execuziun sfurzada e dretg penal (cfr. ils artt. 5 ss. ODC). Las 6 chombras decidan per regla en gremis da 3 derschadras e derschaders. Davart chaussas dispitaivlas d'ina impurtanza fundamentala u sin ordinaziun da la parsura u dal parsura da la chombra decidan ellas en gremis da 5 derschadras e derschaders.
Sch'in med legal è evidentamain inadmissibel ubain evidentamain motivà u nunmotivà, decida la parsura u il parsura da la chombra responsabla en cumpetenza da derschadra singula u da derschader singul (art. 18 al. 3 LOG). La medema regla vala sche l'interess giuridicamain relevant vi da la decisiun scada durant la procedura spezialmain pervia da retratga, pervia da renconuschientscha u pervia d'enclegientscha (art. 9 al. 2 LOG).
Cumpetenza da derschadra singula u da derschader singul
Tenor l'art. 6 al. 2 e l'art. 7 LItCPC èn las parsuras ed ils parsuras da las duas chombras civilas e da la chombra da scussiun e da concurs cumpetents sco derschadra singula u sco derschader singul per:
- la protecziun giuridica en cas clers da dispitas, nua ch'il dretg federal prevesa in'unica instanza chantunala (art. 5 CPC),
- chaussas da la dretgira da cumpromiss, cun excepziun dal giudicament da recurs e da dumondas da revisiun,
- cas, nua che la valur en dispita na surpassa betg CHF 5000.00,
- cas, nua ch'il med legal è evidentamain inadmissibel u è evidentamain motivà u nunmotivà.
Tenor l'art. 395 CPP tracta la parsura u il parsura da la II. Chombra penala recurs sco derschadra singula u sco derschader singul, sch'ils recurs cuntegnan exclusivamain surpassaments u sch'els pertutgan las consequenzas accessoricas economicas d'ina decisiun en cas d'in import dispitaivel da maximalmain CHF 5000.00.


text:
Stat Unî
Artéccol in dialètt mudnés
I Stat Unî (Stati Uniti d'America in itagliàṅ, United States of America in ingléś) i èṅ na repùblica federàla dl'America dal Nòrd fata da 50 stat e da 'n distrét federàl (Washington, D.C.). I èṅ cgnusû più semplicemènt anc cuma Amèrica.
I sò mòt i èṅ E pluribus unum (Da dimóndi a òṅ, 1776) e In God we trust (In Dio a cunfidém, 1916).
Al paéś al cunfìna a nord cun al Cànada e a sud cun al Mèsic, mènt'r a èst e a òvest 'l è bagnâ p'r i ucèan Atlàntic e Pasìfic. Gl'aqui dal stat dl'Alàska, quél più grand ad tut, i èṅ incòst a la Rùsia e i fànan part dal strét ad Bering. Al stat di Hawaii 'l è furmâ p'r un artipèlag lucaliśâ in dal sèntar d'l Ucèan Pasìfic. I Stat Unî i gh'ànan anc soquànt àtar teritòri spars in gir, in dal mar di Caràibi e in dal Pasìfic.
Cun na superfìsi più granda ad 9,37 migliòṅ ad km² e cun da piò ad 310 migliòṅ 'd abitànt, i Stat Unî i èṅ al quàrt paéś più grand dal mónd e al tèrs più pupulâ, anc par via 'd un misćiùs ad rasi e n'imigrasiòṅ sustgnùda in di ùltim duśènt an. L'ecunumìa dal stat l'è la prima dal mónd, cun un PIL ad 14.300 migliàrd ad dòlar (2008).
Stòria
La federasiòṅ l'è stada fundàda da trédas culògni dal Régn Unî piasàdi in sla còsta atlàntica. Al 4 ad Luj dal 1776, cun la dichiarasiòṅ 'd indipendénsa, i àṅ pruclamâ al distàc da la Gran Bretàggna, baténd gl'ingléś in dla guèra 'd indipendénsa americàna. Na cunvensiòṅ federàla (quéla ad Filadèlfia) l'à pò mis in pē la custitusiòṅ di Stat Unî 'd Amèrica al 17 ad Setémbar dal 1787 (l'è la stésa ch'la gh'è anc adès). La carta di dirìt (ratificàda in dal 1791) la gh'iva dèntar déś emindamènt custitusiunài par garantìr dimóndi di dirìt fundamentài e la libertà.
In dal córs dal XIX sècul i Stat Unî i àṅ pò tòlt soquànt teritòri nóṿ da la Frància, da la Spaggna, da 'l Régn Unî, da 'l Mèsic e da la Rùsia, tirànd dèntar la repùblica dal Tèxas e quéla di Hawaii.
Al questiòṅ fra 'l Sud agràri e al Nòrd industriàł in mèrit a 'l dirìt ad druàr di séruv négar (da part di stat meridiunài dit Dixie) i àṅ pò purtâ in dal 1861 a la guèra 'd secesiòṅ americàna. Al Nòrd 'l à impedî ch'al paéś al sa sćianchìs in dū dand la libertà a i séruv in tuta la federasiòṅ.
In dal 1945, faghénd finìr la secónda guèra mundiàla mulànd śò dū bómbi atòmichi in sal Giapòṅ, i Stat Unî i èṅ dvintâ al prim paéś cun di armi atòmichi, mémbar permanènt dal Cunsìli ad Sicurésa d'l ONU e fundadōr dla NATO. Finìda la guèra fréda in di cunfrònt dl'Ugnòṅ Suviètica, i americàṅ i èṅ dvintâ la sōla puténsa mundiàla ch'a gh'è armàś, anc s'adès di luminàri dl'Università i discùtan dal sò status in un mónd multipulàr.
I sinquànta stat
I Stat Unî i èṅ na federasiòṅ ad 50 stat e un distrét federàl cun dèntar la capitàl (al Distrét ad Culùmbia).
Tgnénd a drē a 'l stimi uficiàli dal 2009, al 79,6% dla pupulasiòṅ l'è biànca (cun un 15,8% 'd ispànic), al 12,9% l'è négra, al 4,6% aśiàtica e sōl l'1% l'è uriginària amerìnda. I americàṅ cun di urìgini itagliàni i èṅ cunsintrâ principalmènt in dal stat ad New York (in dua, in dal censimènt dal 2010, al 14,4% di abitànt i daśgnìvan da l'Itâglia).
Ca-i chè i sinquànta stat dal federasiòṅ cun da na banda i an 'd ingrès.
Al sità
La capitàla di Stat Unî l'è la sità ad Washington ch'la cònta 591.833 abitànt e ch'la s cata in dal Distrét ad Culùmbia, in dla còsta èst dal paéś.
I dū stat ch'i gh'àṅ dimóndi sità bèli grandi i èṅ la Califòrgna e al Tèxas cun 4 sità a tèsta in dla clasìfica dal sédas più pupulóśi.
In dal 2008, 'l 83,6% dla gint la vivìva in n'arèa metrupulitàna. Da i an Dumìla a gnir adès, gl'incremènt più grand i gh'èṅ stâ in dal sità dal sud (là i i ciàman Sun Belt, Singi dal Sud), specialmènt in di dintóran ad Dallas, Houston, Phoenix, Miami, Atlanta, e in dla Califòrgna dal sud in generàl.
New York, 8.550.405
Los Angeles, 3.971.883
Chicago, 2.720.546
Houston, 2.296.224
Filadèlfia, 1.567.442
Phoenix, 1.563.025
Sant Antóni, 1.469.845
San Diego, 1.394.928
Dallas, 1.300.092
San Jòśè, 1.026.908
Austin, 931.830
Jacksonville, 868.031
San Francisco, 864.816
Indianàpulis, 853.173
Culùmbus, 850.106
Fort Worth, 833.319
Charlotte, 827.097
Seattle, 684.451
Denver, 682.545
El Paśo, 681.124
Detroit, 677.116
Washington, 672.228
Boston, 667.137
Memphis, 655.770
Nashville, 654.610
Pòrtland, 632.309
Oklahoma City, 631.346
Las Vegas, 623.747
Baltimòra, 621.849
Louisville, 615.366
Pulìtica
I Stat Unî i gh'aṅ un sistéma bipartìtic ch'al garantìs l'alternànsa a 'l putēr di dū partî 'd adès: al Partî Demucràtic Americàṅ (Democratic National Committee) ad sèntar-sinìstra (prugresìsta) e 'l Partî Republicàṅ Americàṅ (Republican National Committee o anca GOP, Grand Old Party) ad sèntar-dèstra (cunservadōr).
In Amerìca i i ciàman anc Liberals (quéi ad sinìstra) e Conservatives (quéi ad dèstra) o The Left Wing e The Right Wing.
Cuntrariamènt a quél ch'a sucèd in Itàglia, in di Stat Unî i aṅ dâ 'l blù a la sinìstra e 'l rós a la dèstra.
Dòp òt an ad guèran cunservadōr ad George W. Bush, in gl'elesiòṅ presidesiàli dal 2008 i Americaṅ i an śvultâ da cl'atra banda, vutànd p'r al candidàt demucràtic Barack Obama cónt'r al senadōr republicàṅ John McCain e la sò vice, la casadóra e guvernadōra dl'Alàska Sarah Palin.
In particulàr, dimóndi impurtànti i èṅ stadi 'l vìnsidi in di stat da sèmpar ciàṿ dla Flòrida e d'l Ohio. In Amerìca cal stat chè i al ciàman bellwether state, un tèrmin ch'al s riferìs a la tradisiòṅ mediuevàla ad mét'r un campanàs atàc a 'l còl 'd un muntòṅ castrâ par far capìr in antìsip quand al branc ad péguri 'l è drē a rivàr prima ch'al ś véda. Difàti a s sà quél ch'al và a vgnir guardànd quél ch'a sucèd là parchè in dla stòria sōl dū vòlti chi à vins in Ohio 'l à pò pardû gl'elesiòṅ.
Obama, prim óm négar dal sò paéś a dvintàr presidènt, pò al gh l'à fata anc a tōr via la Virgìgna da 'l maṅ di republicàṅ ch'i l'ìvan tgnuda strica par 44 an. Śuntànd i sò 13 vōt a i 27 dla Flòrida, a i 20 d'l Ohio e a tut chi àtar, Obama 'l à muciâ sù 365 grand eletōr cónt'r i sōl 173 dal sò cumpetidór.
Obama, nâ a Honolulu in dal 1961 ma al gh'à di urìgini dal Kènia e 'l éra stâ al senadōr ad 'l Illinòis, 'l iva batû a 'l primàri dal sò partî la mujér dal vèć presidènt Bill Clinton, l'Hillary Rodham Clinton. Dvintâ 'l 44eśum presidènt di Stat Unî c'n al mòt «Yes, we can!» («Sè, a psém!»), Obama al l'à pò sarnìda cuma segretàri ad stat (al nòstar minìstar par 'l èstar).
Quàt'r an dòp Obama 'l à fat cumpàgn anc cóntar Mitt Romney pardénd però la Carulìna dal Nòrd, 'l Indiàna e 'n rapreśentànt in dal Nebràska muciànd sù 332 grand eletōr cóntar 206. In dal 2016 i republicàṅ cun Donald Trump i gh 'l àṅ cavàda invéci a vìnsar gl'elesiòṅ dòp òt an baténd l'Hillary Clinton in Wiscònsin, in dla Pennsylvania e in dal Mìchigan, stat demucràtic da i an Utànta, e purtànd a cà anc la Flòrida e 'l Ohio. In cla manéra chè al tycoon al gh 'l à cavàda a pasàr i tarśènt grand eletōr anc s'in dal vōt pupulàr 'l è sóta 'd dū migliòṅ e mèś ad vōt in di cunfrònt dl’Hillary.
Bermuda (Regno Unito) Canada Groenlandia (Danimarca) Messico Saint-Pierre e Miquelon (Francia) Stati Uniti)
Belize Costa Rica El Salvador Guatemala Honduras Nicaragua Panama
Antigua e Barbuda Antille olandesi (Paesi Bassi) Aruba Bahamas Barbados Isole Cayman (Regno Unito) Isole Vergini americane (Stati Uniti) Isole Vergini britanniche (Regno Unito) Cuba Dominica Giamaica Grenada Guadalupa (Francia) Haiti Martinica (Francia) Montserrat (Regno Unito) Porto Rico (Stati Uniti) Repubblica Dominicana Saint-Barthélemy (Francia) Saint Kitts e Nevis Saint-Martin (Francia) Saint Vincent e Grenadine Saint Lucia Trinidad e Tobago Turks e Caicos (Regno Unito)
Argentina Bolivia Brasile Cile Colombia Ecuador Isole Falkland (Regno Unito) Georgia del Sud e isole Sandwich meridionali (Regno Unito) Guyana Guyana francese (Francia) Paraguay Perù Suriname Uruguay Venezuela


text:
La regenza vul ch'in post extern examinescha ils process da surdada da projects en l'uffizi da construcziun bassa. En spezial era en connex cun il temp che la WEKO ha examinà dal 2004 enfin il 2012. Clamada vegn en quest cas ina persunalitad adattada ordaifer dal chantun.
L'uffizi chantunal da construcziun bassa ha concedì d'avair survegnì il 2009 infurmaziuns davart in cartel en l'Engiadina. Ils documents sajan però stads memia vegls, uschia Reto Knuchel da l’uffizi da construcziun bassa envers RTR. L'infurmaziun na saja lura betg vegnida dada enavant a Stefan Engler, il manader dal departament da quai temp.
Era process tar la polizia vegnan examinads
Independentamain da quai vegnan era examinads ils fatgs enturn l'acziun da polizia en connex cun l'arrestaziun dad Adam Quadroni respectiv il sectur da cumpetenza dal departament da giustia, segirezza e sanadad. Ils process vegnan examinads da Dr. Andreas Brunner, anteriur procuratur public general dal chantun Turitg.
A la polizia chantunala vegn renfatschà ch'ina truppa speziala haja arrestà il whistleblower, Adam Quadroni il 2017 sin moda violenta. Christian Rathgeb, il cusseglier guvernativ responsabel e Walter Schlegel, il cumandant da la polizia stattan dentant davos lur glieud. I vegnia dentant sclerì internamain l'agir da la polizia.
RR novitads 14:00


text:
A la costa da la mar mediterrana ardi dapi dis. En la destinaziun da vacanzas Côte d’Azur èn vegnidas evacuadas millis abitants e turists. A Bormes-les-Mimosas tranter Hyères e St. Tropez han las autoritads laschà rumir chasas e campadis.
Var 10’000 persunas han tenor las autoritads localas stuì pernottar en alloschis d’urgenza. Sco Franceinfo ha rapportà sajan en il sidost dal pajas e sin la insla Corsica 50 kilometers quadrat terren ars. La gievgia èsi reussi als pumpiers da franar la gronda part dals fieus. Pervia da la sitgira teman ils pumpiers dentant, ch’ils incendis savessan puspè s’envidar.
Arrestà divers incendiaris en Italia
La chalira permanenta e ferm vent da sidvest engrevgeschan en l’Italia il cumbat cunter ils incendis da guaud e bostgaglia. Quasi en tut las regiuns hai dà incendis. Spezialmain pertutgadas èn las regiuns Sicilia e Campania. A Messina en Sicilia ha la polizia arrestà trais minorens ch’èn vegnids traplads da metter fieu.
Fieus en il Portugal anc betg sut controlla
Anc betg sut controlla èn ils incendis en il Portugal: Radund 3200 pumpiers èn anc adina en acziun. En la vischnanca Sertã en la regiun da Castelo Branco cumbattan 920 pumpiers il pli grond fieu.
Eucaliptus è en ils guauds dal Portugal ina da las plantas la pli derasada. Tranter auter sajan quellas plantas responsablas per il derasar svelt dals fieus. Tras incendis da guaud en il center dal pajais èn il zercladur 64 persunas mortas e ulteriuras 250 persunas vegnidas blessadas.
RR novitads 14:00


text:
Dapi 60 onns è la stizun da termagls «Schläpfer» a Cuira ina instituziun. Il bab dad Ursi Kägi aveva fundà ella ed Ursi Kägi e ses um han lura surprendì la fatschenta. Millis dad uffants èn stads en la pitschna stizun da trais auzadas sin il Kornplatz ed han elegì là lur regals da Nadal u da natalizi.
In egl riend ed in egl bragind
Ursi Kägi è quasi creschida si en la stizun da termagls, quai saja stà bel, dentant ella haja er stuì gidar fitg bler. Tuttina n'èsi betg stà davent da l'entschatta cler ch'ella surprendia lura la stizun. Dentant ussa na stettia ella betg mal da quella decisiun. I saja stà in bel temp, che giaja uss dentant a fin. Ella e ses um veglian giudair la pensiun cunzunt cun viagiar cun l'auto-rulotta.
La pensiun cloma
Uss van ils Kägis en pensiun e cunquai ch'els n'hajan betg chattà in successur vegnia la stizun serrada per la fin da mars. Els hajan bain tschertgà, cunquai ch'in tal affar dettia blera lavur, la concurrenza dad online saja gronda e la situaziun per butias en la citad veglia da Cuira na saja er betg simpla, n'hajan els chattà nagin.
RR actualitad 08:00


text:
L’idea da l'uniun MOMO è simpla: Ella rimna daners e metta a disposiziun quels uschia, ch’il persunal professiunal da l'ospital chantunal sa far activitads cun ils uffants che l'ospital n'ha betg la pussaivladad da finanziar.
Regalar temp
In'exempel è far biscuits cun ils uffants ch’èn en l'ospital: Per quai dovri ina tgirunza che mira durant quell'activitad dals pitschens pazients ed i dovra daners per farina, ovs e zutger per far pasta. Quai finanziescha l’uniun MOMO. Cun ils daners po Seraina Spinas che lavura en l'administraziun da la clinica d’uffants en l'ospital chantunal da Cuira procurar per persunal e per las chaussas materialas necessarias per las acziuns.
Valentina Montalta la presidenta e Tanja D’Atria la cassiera da l‘uniun MOMO han fundà questa uniun ord in basegn: L'uniun po regalar temp als uffants – quai na po l'ospital betg.
Ch’i dat mintgatant larmas tar in pitschen pazient, na po dentant er l’uniun MOMO betg evitar. Ella sa però adina puspè procurar per activitads che fan in zic pli simpel il temp en l'ospital.
RR actualitad 11:00


text:
Per questa victoria ha Real stuì dar tut. L’AS Roma ha pretendi tut dals «roials» da Madrid, quai surtut en l’emprima mesadad dal gieu. Bunas schanzas aveva la Roma dentant mo paucas. Per la differenza han ils Madrilens procura pir suenter pausa. En la 57avla minuta marca il grond star da Real Madrid Cristiano Ronaldo il gol tar 1:0. Curt avant la fin dal gieu marca Jese Rodriguez il gol decisiv.
Er Wolfsburg gudogna ordaifer
Il VfL Wolfsburg po festivar l’emprima victoria en l’otgavel final da la Champions League. Per omaduas equipas Wolfsburg e Gent era quai l’emprima partida insumma en la Champions League. L’equipa da la Bundesliga gudogna cunter KAA Gent ordaifer cun 3:2. Il pli impurtant giugader da Wolfsburg era Julian Draxler. Il giugader offensiv dal mez ha gist marcà 2 gols. En la fasa finalas dal gieu ha Wolfsburg anc laschà vegnir pli datiers ils Beltgs. Lez han nizzegià la schanza ed anc pudì marcar dus gols tras Sven Kums e Kalifa Coulibaly. Tar Wolfsburg ha il giugader da l’equipa naziunala Ricardo Rodriguez giugà l’entira partida. Il goli Diego Benaglio è il mument blessà ed ha manchentà la partida.
RR novitads 23:00


text:
Opus Dei – ovra da Dieu
- Mardi, 24.1.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 24.1.2017, 8:40, RTR
Il congress dad Opus Dei a Roma ha elegì Fernando Ocáriz sco nov prelat. El daventa successur da Javier Echevarría tar l'organisaziun conservativa Opus Dei da la baselgia catolica.
Opus Dei exista dapi il 1928. L'organisaziun da laics è vegnida fundada en Spagna ed ha 90'000 commembers en var 90 pajais, en Svizra pressapauc 250.
Opus Dei ha sia sedia a Roma ed è activ en la pastoraziun e furmaziun per promover la cardientscha. Ils commembers vivan tenor reglas e duain esser exempels per in viver ed operar catolic.
L'organisaziun Opus Dei ha in status spezial aifer la baselgia catolica.


text:
Ulteriur Grischun
-
Clamar la naiv cun il «Sechsi Schällata»
Claustra ha ina nova tradiziun. Cun il «Sechsi Schällata» dess mintga onn, ils 6 da december, vegnir clamà natiers l’enviern.
Maletg
1 / 10
Legenda:
Al "Sechsi Schällata" s’inscuntran giasts ed indigens per baiver il vin chaud gratuit.
RTR, F. Caduff
Maletg
2 / 10
Legenda:
Per la musica procuran ils tuns e suns da la pli gronda tiba dal mund.
RTR, F. Caduff
Maletg
3 / 10
Legenda:
Blera glieud ha mussà interess per nova tradiziun.
RTR, F. Caduff
Maletg
4 / 10
Legenda:
Il “Wildmännli” fa part al "Sechsi Schällata". El vegn be per dar fieu or dal guaud da Claustra.
RTR, F. Caduff
Maletg
5 / 10
Legenda:
Il fieu arda e la giuventetgna vegn...
RTR, F. Caduff
Maletg
6 / 10
Legenda:
...e va enturn il fieu cun las plumpas.
RTR, F. Caduff
Maletg
7 / 10
Legenda:
Per ils uffants na dastga Son Niclaus betg mancar.
RTR, F. Caduff
Maletg
8 / 10
Legenda:
E tuts han pront in versin per survegnir in regalin.
RTR, F. Caduff
Maletg
9 / 10
Legenda:
Kurt Steck, il president da Claustra, è cuntent. El spera ch’ins po festagiar anc plirs "Sechsi Schällatas".
RTR, F. Caduff
Maletg
10 / 10
Legenda:
Tenor ils responsabels è l'emprim "Sechsi Schällata" stà in success.
RTR, F. Caduff
Il «Sechsi Schällata» è in mix dal «Sächsilüte» a Turitg e Chalandamarz. I vegn fatg in grond fieu e la giuventetgna va enturn il fieu cun plumpas per clamar l'enviern cun la naiv.
Spezial é ch'il fieu vegn envidà dal «Wildmännli». Quai é in um or dal guaud da Claustra. El vegn mo per envidar fieu. Suenter va el puspè. Era il Niculaus fa part da la nova tradiziun.
Turissem spera sin effect
L’idea d’introducir il «Sechsi Schällata» vegn da la societad da hoteliers da Claustra. Els vulevan porscher als giasts insatge dapli. Ma era ils indigens duain profitar da la nova tradiziun. I dess esser in inscunter per tuts.
RR actualitad bunura 06:00
RTR/fc/uca
Novitads
Ulteriur Grischun


text:
Ier ha cumenzà a Brüssel la sisavla runda dals discurs da Brexit. In dals puncts dispitaivels èn las pretensiuns finanzialas da l'UE. Avant curt ha il president dal parlament da l'UE Antonio Tarjani stimà quellas sin 50 fin 60 milliardas euros.
Plinavant tractan ils diplomats ils dretgs dals burgais da l'Uniun europeica che vivan vinavant en la Gronda Britannia ed er il cuntrari – ils dretgs dals Brits che vivan en l'UE. Er sto vegnir sclerì tge status che l'Irlanda dal Nord che tutga tar la Gronda Britannia duai avair en l'avegnir. Ed en quest connex er il status dal cunfin tranter l'Irlanda dal Nord e la republica Irlanda.
RR novitads 06:00


text:
Il forum cun Adolf Collenberg
- Dumengia, 16.8.2015, 12:30
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 16.8.2015, 12:30, RTR
L'emigraziun grischuna en Russia
Temp da stad - temp da viandar. L'onn 1804 partan p.ex. 21 famiglias da Calustra, en tut 121 persunas, per la Russia. A partir dal 1770 èn plirs cumpatriots emigrads en il Balticum, a Moscau, a la Volga u sin la Crim a la Mar Naira. Turnads a chasa han els fabritgà il Rigahus e la Villa Kiev a Cuira, ed il pastizier Thomas Lareida ha cumprà, cun ses raps gudagnads a S. Petersburg, il Russhof a Landquart, ch'è daventà il 1896 il famus Plantahof. Il Forum sa metta als fastizs dals pastiziers, pasterners, medis e camariers grischuns en Russia.
Redacziun: Adolf Collenberg


text:
Las Naziuns Unidas han confermà ch'il convoi d'agid ha cuntanschì la citad. La citad Duma sa chatta en l'ost da la chapitala Damascus e vegn dapi il 2013 controllada da rebels.
Plirs tozzels umans gia morts
La Mesaglina cotschna siriana scriva, ch'il convoi haja purtà a Duma 5'400 cuppas cun latg per pops, 2'000 stgatlas cun insulin, provediment per far 250 dialisas sco era medeschina per malsognas cronicas.
Tenor l'ONU vivan actualmain radund 486’000 persunas en citads u regiuns controlladas da rebels. Plirs tozzels da questas persunas èn gia mortas perquai ch'ellas n’avevan betg avunda nutriment u n'han betg pudì vegnir tractadas cun medicaments.
RR novitads 06:00


text:
La cumissiun ha decis quai senza cuntravuschs, sto ils servetschs parlamentars han communitgà il mardi. La cumissiun ha er refusà l'iniziativa tar quest tema.
La moziun pretenda che la SRG possia be cooperar cun autras medias, sche quai contribueschia a la diversitad e da la purschida. Il Cussegl dals chantuns leva ch'il Cussegl federal fetschia novas reglas areguard la lescha da medias planisada. Il cussegl naziunal vul però che la lescha da radio e televisiun vegnia midada.
Reacziun sin fundaziun Admeira
La fundaziun da la Admeira, ina cointerpresa tranter la SRG, la Swisscom e Ringier, ha mess en moviment l'avanzament. Il parlament ha sinaquai fatg quitads che autras medias, cunzunt gasettas regiunalas, possian vegnir flaivlentadas.
RR novitads 12:00


text:
Gia tar l'emprima enquista da gfs.berna per la SRG SSR il schaner avessan 69% dals dumandads approvà il nov urden da finanzas. Uss è l'avantatg anc creschì per ulteriurs 5% sin 74%. Cun 16% che din na u plitost na èn ils adversaris restads stabils. 10% dals dumandads èn anc adina indecis.
Il trend dals dumandads per l'enquista va en la medema direcziun sco tar il parlament. La gronda part schess gea al nov urden da finanzas. Il sustegn per il nov urden da finanzas è bain pli ferm tar las partidas da mez e sanester che dretg, dentant chatta ella ina maioritad sur tuttas partidas. Sulet en la Partida populara svizra èn ils adversaris cun 30% stabils. Il trend va dentant tar tuttas gruppas en direcziun gea.
Er tenor regiuns linguisticas in «gea»
En tuttas trais regiuns linguisticas cumpigliadas va il trend en direcziun gea. Il pli ferm sustegn survegn l'urden cun 81% or dal Tessin. Il pli pauc sustegn vegn da la Svizra franzosa cun 68%. La Svizra tudestga avess votà cun 75% per l'urden da finanzas.
Segunda enquista
Segunda unda da l'enquista da la SRG SSR davart las votaziuns dals 4 da mars 2018 da l'institut da perscrutaziun gfs.bern. Realisà tranter ils 7 ed ils 14 da favrer 2018, tar 1'400 persunas cun dretg da votar, elegidas a moda represchentativa.
RR novitads 06:00


text:
Tar il derbi da la chapitala Madrid datti in'ulteriura ediziun dal finial da la Champions League il 2014 e 2016. En omadus finals ha Real gudagnà cunter l'adversari da la citad. Il defensur dal titel Real è gia per la 7avla giada en roda en il mezfinal, Atletico per la terza giada.
Monaco - Juventus
Quest duel na cloma betg bunas regurdientschas tar l'equipa dal Principadi. Il 2015 ha Monaco pers il quartfinal cunter Juventus pervi d'in gol da penalti. Monaco è per l'emprima giada dapi il 2004 puspè en in mezfinal.
Ils emprims gieus èn ils 2 e 3 da matg, ils gieus da return in'emna pli tard. Il final è ils 3 da zercladur a Cardiff en la Valisa.
En ils mezfinals da l'Europa League dattan Celta Vigo cunter Manchester United ed Ajax Amsterdam frunta sin Olympique Nyon. Quests gieus èn ils 4. ed ils 11. da matg. Il final è lura mesemna ils 24 da matg a Solna/Stockholm.
RR novitads 14:00


text:
Silkwood
Silkwood (id.) 'l è 'n film biugràfic americàṅ dal 1983 ad Mike Nichols, candidâ a sinc Prèmi Òscar, ch'al cònta la vita véra dla Karen Gay Silkwood, na dóna impgnàda dimóndi in dal sidacàt, mòrta in dal 1974.
Cal film chè 'l è stâ bòṅ ad far sù da piò ad trénta-sinc migliòṅ ad dòlar, esénd-an custâ sōl déś.
Sunt
La Karen Silkwood (Meryl Streep) la fà l'uperàja e la sindacalìsta in 'n impiànt nucleàr d'l Oklahoma ch'al fà di cumbustìbii p'r al sentràli. I lavuradōr i èṅ sèmp'r a risć ad cuntaminàr-as parchè i vìvan davśèṅ a 'l radiasiòṅ tant che la vècia Thelma Rice (Sudie Bond) la gh finìs dèntar subìt e l'è custréta a far na dócia 'd àcid par lavàr-'s-li via. Ma tut i gh'aṅ paùra a dascórar p'r a n pèrd'r al pòst.
La Karen, ch'la s éra separàda da 'l marè par dal sò questiòṅ ad dròga e ad bévar pēś lasànd-'g i tri fiōi gh'i gh'ìv'n insém, la divìd la cà cun dū sò culéga: al sò muróś Drew Stephens (Kurt Russell) e l'amìga Dolly Pelliker (Cher). Quànd anc in cà sua i s càtan dal trasi radiuatìvi, la decìd ad vudàr al sac c'n un reporter dal New York Times anc s'i sò padròṅ i gh śibìsan ad jutàr-la a pat ch'la taśìs. Dòp avér fat sù dal próvi abàsta, la partìs in màchina ad nòt p'r andàr a catàr al giurnalìsta ma lung la via la mōr in 'n incidènt misterióś.


text:
Dumondas a Maria Victoria Haas, moderatura televisiun
Tge rolla ha la moderatura da televisiun tar RTR?
La moderatura è la fatscha da RTR e da la televisiun rumantscha. Sia lavur è dad esser in liom tranter la redacziun ed ils aspectaturs. La rolla è er da far gust a la glieud cura ch’i guardan l’emissiun u insumma da guardar l’emissiun e las contribuziun. La moderatura guarda che las contribuziuns dals redacturs e da las redacturas vegnan tar ils aspectaturs e las aspectaturas. Perquai che dad ella vesan ins per il solit mo il num a la fin e betg la persuna. Plinavant ha la moderatura da manar tras l’emissiun senza irritaziuns per che tuts chapeschan tut e ch’i dettia ina emissiun radunda.
Quant fitg influenzescha la moderatura in’emissiun da televisiun?
Mintga moderatura ha ses agen stil e ses agen linguatg che dat mintgamai in’autra tempra a l’emissiun. Tar nus è quai ferm il cas cun rumantsch da Domat, puter e sursilvan. E lura ha mintgina er in auter stil da tschantschar, da far las moderaziuns ed er da far discurs. La moderatura na influenzescha dentant betg mo cun sia persuna il maletg da l’emissiun. Ella porta numnadamain er sco tut ils redacturas e las redacturas ses inputs e sias ideas tge ch’ins pudess far, per exempel er propostas per dumondas ch’ins pudess tschentar als giasts en il studio.
Co è questa professiun sa midada ils davos onns?
Igl è sa midà relativ bler. A l’entschatta na vegniva il Telesguard betg fatg live. Avant insaquants onns na devi er nagin teleprompter. La moderatura stueva dir tut las moderaziuns ordadora. Per quels che na savevan betg far quai uschè bain, stuevan ins lura scriver sin cedels e tegnair si sut la camera. Il teleprompter e las emissiuns live èn stadas las grondas midadas dals davos onns. Era il studio è sa midà cuntinuadamain, oz moderain nus ord in studio hiper-modern che porscha bler dapli pussaivladads che quel da pli baud .Uschiglio hai dà tar nus plitost pitschnas midadas sco per exempel che nus faschain uss er anc facebook e twitter ina u duas giadas per di.
Co vesa in tipic di da lavur da la moderatura da televisiun ora?
Noss di da lavur cumenza a las 8.30 cun la sesida da redacziun. Là vegnan discutads tut ils temas per l’emissiun da quai di ed er per ils proxims dis. I vegn discurrì sur dad inputs per temas ch’ins savess lura far contribuziuns il proxim temp. E lura vegn anc fatg ina critica sur da l’emissiun dal di avant. Quella sesida cuzza ca. 20 minutas, ina mes’ura. Suenter entschaiva la lavur, cun far il trailer per il radio che vegn emess sin mezdi cun noss temas per far in pau gust. Cura ch’il trailer è fatg vegnan las moderaziuns scrittas. Là èsi era da guardar cun la redactura ed il/la producent/a per che la moderaziun giaja bain ensemen cun la contribuziun. Sin las 15.00 datti la recepziun cun il/la producent/a che prenda giu/dat l’ok per tut mes texts da moderaziun e sin las 15.30 vom jau lura en la mascra. Suenter èsi da controllar ils texts da translaziun che vegnan da Turitg per il teletext e laschar ir enavos las correcturas. Lura resta anc in zic temp per sa preparar, stampar moderaziuns e forsa anc ina giada ir curt en la mascra. A las 17.10 suonda suenter ina curta sesida l’emprova en il studio ed a las 17.20 lura l’emissiun. Ed insacura durant il di èsi anc da far facebook e twitter.
Tge èn las bellas varts da questa lavur e tgeninas las main bellas?
Atgnamain datti mo bellas varts. A mai plascha il star avant la camera, jau vai gugent quai „kick“ cura ch’igl è live ed jau sai: ussa sto tut esser perfect. Plinavant emprendan ins d’enconuscher ina massa glieud che vegnan en il studio u a differentas occurrenzas. Ed ins emprenda er ina massa sur da tut ils differents temas perquai che nus avain ina emissiun fitg vasta, cun sport, economia, cultura e tut. Fitg bel è sa chapescha er sch’ins è ì insanua en la regiun ed ha lura questa interacziun cun ils aspectaturs e las aspectaturas. Quai dat adina fitg bels inscunters.
E na datti mai situaziuns da stress?
Cura ch’igl è live èsi adina in stress. Quai è adina in pau tensiun sch’i funcziunescha tut, surtut quellas emissiuns nua ch’igl è gist capità insatge quai di ch’ins ha stuì metter enturn l’entira emissiun, tuts han stuì currer e vegnan enavos tard. In pau dapli stress sai era dar a chaschun da dis da grondas votaziuns sch’ils giasts vegnan fitg tard, u sch’ins n’ha anc betg tut las infos e tut è malruassaivel. Dentant quai tutga tiers e fa er fitg interessant l’entira chaussa.
Tge premissas sto la persuna ademplir che s’interessescha per questa plazza?
Ins sto esser ina persuna fitg communicativa, quai è fitg impurtant. Lura ston ins er s’interessar per tut, gist per il Telesguard perquai che nus avain tut ils temas en noss’emissiun. Esser avert per tut, era da sa fatschentar cun temas che n’interesseschan forsa betg l’emprim mument. Plinavant ston ins avair sco moderatura in bun linguatg ed esser fitg segir da sa preschentar. In tschert carisma, in expressiun positiva e simpatica che la glieud guarda lura simplamain gugent na dastga er betg mancar. E la finala ston ins er savair ir enturn cun in tschert squitsch/stress – live han ins mo ina schanza.
Tge perspectivas professiunalas ha la moderatura da televisiun tar RTR?
Ins po per exempel era lavurar sco redactura e far contribuziuns. Mintgatant datti er emissiuns da radio u concerts ch’ins sa moderar. Per quels che fan bleras contribuziuns ed han rimnà bleras experientschas datti er la pussaivladad da daventar producent. Quai èn uschia las pussaivladads ch’i dat en chasa. Lura datti er bleras pussaivladads da lavurar ord chasa p. ex. moderaziuns da concerts, discussiuns da podium, festas ed acts festivs sco il premi da film svizzer ed anc bler auter. Per quellas che fan gugent quai, èn quai fitg bellas experientschas.


text:
Evolussion
La paròla "positivism" a l'é stàita utilisà la prima vira dal filòsof fransèis Auguste Comte, autor dl'euvra ch'a inaugurava costa corent ëd pensé, Cors ëd filosofìa positiva (6 volum, 1830-1842). Tutun, chèich concet positivista a armonto ai filòsof David Hume,
Claude-Henri de Rouvroy, Conte de Saint-Simon, e Immanuel Kant.
Comte a l'han sërnù la paròla "positivism" për sot-ligné la realtà e la tendensa costrutiva ch'a vnisìa da l'aspet teòrich ëd soa dutrin-a. An general, as antëressava a la riorganissassion dla vita sossial për la bin dl'umanità për mojen dla conossensa sientìfica e, da costa via, al contròl dle fòrse naturaj. Ij doi component prinsipaj dël positivism, la filosofìa e ël goern (o programa 'd condòta individual e sossial), a son ëstàit pì tard unificà.
Comte a l'avìa la concession ëd na religion anté che l'umanità a l'é l'oget ëd cult. Malgré sòn, vàire dissìpoj ëd Comte a acetavo pa cost dësvlup religios ëd sò pensé, dagià ch'a smijava contradì le filosofìa positivista original. Vàire dle dutrin-e ëd Comte a saran pì tard adatà e dësvlupà dai filòsof sossiaj John Stuart Mill e Herbert Spencer, parèj coma dal filosof e fìsich Ernst Mach.


text:
Il deputà dal cussegl grond e CEO da las Pendicularas da Lai Peter Engler presidiescha dapi in onn e mez il comité d’organisaziun da las cursas da la cuppa mundiala da skis a Lai. El ha surpiglià quest uffizi da Silvano Beltrametti, ch’ha organisà la davosa cursa il 2016. Las cursas da questa fin d’emna èn las emprimas che Peter Engler ha organisà.
Betg inventar da nov la roda
El n’haja betg stuì inventar da nov la roda, ha Peter Engler ditg envers RTR: «Jau hai constatà ch’ina gronda part da las lavurs funcziunan bain, quai entras ina lavur da rutina. Ed jau sun fitg cuntent ch'jau hai pudì surpigliar in comité d’organisaziun cun blera experientscha».
Il temp il pli intensiv saja stà quest’emna, cunquai ch’ins haja gì da far blera lavur supplementara pervi da la naiv nova ch’i ha dà l’emna passada. Sco proxim punct culminant stattan sin il program ils finals da las dunnas e dals umens da la cuppa mundiala l’onn 2021 – quai è la proxima gronda sfida organisatorica per Peter Engler.
RR actualitad 17:00


text:
Grafiit
La grafiit l'è la furma del carbòni a pressiun nurmaal. L'è un mineraal muresín, deent del qual ul carbòni a l'è ligaa sü cunt trii ólter a furmà un piàn esagunaal; al g'à trii eletrúni in dii urbitàj bidimensiunàj ciamaa sp2 e un eletrún in de l'urbitaal s. Dal pünt de vedüda macruscòpich, la grafiit a l'è furmàda a fujètt cumè un líber.
La grafiit la sa pö presentà in dò fuurm: alfa, esagunaal, e beta, rumbuidaal, cunt i istèss prupietà físich ma cunt una strutüra cristalína diferenta; in natüra, ul 30% de la grafiit la sa tröva in de la furma beta, invéci la grafiit sintética la g'à dumè la furma alfa.
La grafiit la fà passà la cureent, vist ca i sò eletrúni a inn líber de mövess.


text:
Pers ses sez ha la PLD, il directur da finanzas liberaldemocrat Alexandre Schmidt ha manchentà la reelecziun. La partida cristian-democratica ha pudì defender ses sez cun Reto Nause.
Era victoria en il parlament
La sanestra ha era gudagnà sezs en il parlament da la citad da Berna, quai cunzunt las gruppaziuns giuvnas da la JUSO ed ils Giuvens Alternativs. Pers quatter da set sezs en il parlament bernais ha la PBD. En tut ha il bloc sanester ussa cleramain dapli che la mesadad dals 80 sezs.
Anc nagin 'stapi' nov
La cursa per la successiun dal president da la citad da Berna Alexander Tschäppät che sa retira è anc averta. L’emprim dal scrutini da la dumengia è daventà Alec von Graffenried da la Glista verd-libra, dentant na han nagins dals numerus candidats per il presidi cuntanschì il pli absolut. Il segund scrutini ha lieu mez schaner.
RR novitads 06:00


text:
En la Serbia ha la partida da la regenza (SNS) gudagnà las elecziuns parlamentaras anticipadas. Suenter che radund 80% da las vuschs èn dumbradas, vegn la partida dal schef da regenza da Aleksandar Vucic sin radund 50% da las vuschs ed uschia sin 145 dals 250 sezs en il parlament serb. Quai rapporta la gruppa da perscrutaziun electorala «Cesid» a Belgrad.
Vucic ha discurrì d’in grond sustegn per sia politica e d’ina victoria istorica. Sin il segund plaz suonda la partida socialista SPS cun stgars 12% da las vuschs e 33 mandats. La partida dals extrem naziunalists SRS daventa la terz ferma forza cun 8% da las vuschs e 22 mandats.
RR novitads 07:00


text:
16 finamiras strategicas ch’ins vul cuntanscher cun 60 differentas mesiras. Quai è il plan ch’il Cussegl federal ha mess sin maisa per la legislatura actuala 2015 enfin 2019.
Cumenzar cun renviar
Ins di: In cumpromiss è perfetg sche tut las partidas èn malcuntentas. Quai vala era per la planisaziun da la legislatura per ils onns 2015 enfin 2019 ch'il Cussegl naziunal ha cumenzà a debattar il glindesdi. Mo evidentamain datti tar quai project differentas intensitads da malcuntentientscha.
La sanestra leva entrar en materia e directamain renviar la planisaziun da legislatura al Cussegl federal. Quai cun l'incumbensa da surlavurar quella e mussar, co el vul far frunt a las sfidas ed a las ristgas, cun las qualas la Svizra vegnia ad esser confruntada ils proxims onns.
«Attatga sin la coesiun da la Svizra»
En emprima lingia crititgeschan ils socialdemocrats las bleras propostas da la dretga per reducir las regulaziuns e las leschas per l'economia e da sbassar e stritgar taglias. Tenor Roger Nordman, il schef da fracziun dals socialdemocrats, sa zuppi davos quellas propostas in masterplan, in'attatga sin la coesiun da la Svizra.« Sche quellas propostas chattan ina maioritad lura daventa la Svizra malsauna, ella survegn il mal magher politic.»
Per renviar la fatschenta al Cussegl federal n’ha la partida socialdemocrata dentant betg chattà avunda sustegn el Cussegl naziunal. Gnanc ils verds levan sustegnair lur proposta. Il cristiandemocrat Leo Müller ha accentuà l’impurtanza da manar la discussiun:
Tant il Cussegl federal sco era il Parlament federal duain avair la pussaivladad da discutar las dumondas impurtantas da noss pajais e da nossa societad e populaziun.
Era Rosmarie Quadranti, la scheffa da fracziun da la partida burgais-democratica ha vesì dapli aspects positivs che negativs. Ella ha dentant admonì ses collegas d’uffizi da salvar l’equiliber:
Il parlament sto dentant far attenziun ch’il project na perda betg la pasentella perquai che propostas mo dad ina vart vegnan approvadas. Il Cussegl federal sto pudair guvernar in bastiment che navighescha bain, era sche la mar n’è betg propi ruassaivla.
La maioritad dal Cussegl naziunal para d’avair prendì per cor quai ed ha renvià las bleras minoritads.
Uschia na duai il Cussegl federal betg elavurar in messadi per suttametter a las taglias ils gudogns d'aczias ed n’era betg cumbatter l'omissiun fiscala en Svizra. Dus giavischs da la sanestra.
La maioritad ha dentant era vulì savair nagut da propostas da la dretga, sco per exempel da schelar en las expensas da la Confederaziun sin il nivel dal 2014 ni d'elavurar in pachet cumplessiv per deregular e sbassar las taglias per interpresas.
La debatta n’è anc betg terminada e vegn il pli probabel a cuntinuar damaun.


text:
Controllar charn cun agid da DNA
- Mesemna, 12.4.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 12.4.2017, 11:15, RTR
È charn svizra propi adina ord la Svizra? L'organisaziun «Pro Viande» vul introducir in sistem per cumprovar lorigin da la charn – quai cun provas da DNA.
Da mintg'animal che vegn en chasa da maz vul la «Pro Viande» prender inemprova da DNA. Questas emprovas vegnan lura registradas en ina banca da datas. Lorganisaziun sa suenter cumprar in toc charn svizra en stizun e cumparegliar la DNA da questa charn cun la banca da datas ed uschia controllar sche lorigin da la charn è propi svizzer.
En in emprim pass planisescha la «Pro Viande» dintroducir quests tests per charn da bov e da vadè la primavaira 2018.


text:
- A Finhaut (VS) è ina lavina ida a val.
- La polizia chantunala ha curregì che 2 persunas sajan pertutgadas.
- srf.ch rapporta che las 2 persunas sajan lev blessadas sin via a l'ospital.
- La polizia vul infurmar pli tard davart detagls.
Las persunas sajan vegnidas en la lavina sin l'autezza da 2500 meters sur mar. Tenor la polizia chantunala dal Vallais èn las unitads d'agid sin via. Sco quai che srf.ch rapporta, n'èn las 2 persunas betg en privel da vita, e sin via en l'ospital.
Polizia aveva appellà a precauziun
Avant aveva la polizia gia infurmà davart pliras lavinas ch'i haja dà sper las pistas. Questas sajan per part stadas spontanas, e per part chaschunadas da skiunzs. La polizia appellescha a la populaziun d'esser precauta. Actualmain regia en il Vallais il privel da lavinas stgalim 3 (da tschintg).
RR novitads 17:00+


text:
Disco
La disco music o disco o müsega disco a l'è un gener de müsega che l'era propi famus intra i agn '70 e '80. El nòm el se riferiss a la discuteca perchè 'sta müsega chì a l'è fada per el bal. A podum dì che l'era 'dree a nass in del febrar 1970 a New York quand che el DJ Mancuso l'ha dervii el The Loft, una discuteca privada propi in de la sua cà. A gh'è gent che la dis che i prim canzun disco a hinn vegnüü föra in del 1973, ma a gh'è anca un quejvün che'l dis che Soul Makossa del Manu Dibango del 1972 a l'è la prima registrassiun disco.
La müsega disco la vegn del funk, del soul, de la salsa e alter müsech latin. La disco la gh'ha un ritm in 4/4, la vus la gh'ha una part impurtanta, e la pö vess anca reverberada, pattern particular de hi-hat, un bass eletrich e sincupaa. Fan la meludia anca viulin, corn, pianufort eletrich, flüta e ghitara eletriga.


text:
Discussion:Buenos Aires
I l'haj sentù dì, già pì che na vira, la version "Bonesàire" quand che 'n vej a parla 'd quèich emigrà piemontèis ch'a vivìa belelà, e pì d'recent an parland dla proveniensa dl'atual papa. I l'eve sentùla dcò voi? Belavans i savrìa nen andoa trové n'esempi d'usage scrit. --Toislex (ciaciarade) 23:17, 5 Stè 2014 (UTC)
- Mi përsonalman i l'hai mai sentulo. Second mi, a-i é gnun problema a aceté dle sorgiss mach oraj, ma a ventrìa antlora avèjne vàire, ël pi indipendente possìbil e spantià an sël teritòri. Sòn për evité ch'a sia mach na corussion formasse e tramandasse an na famija o cite partìe ëd conossense. Borichèt (ciaciarade) 12:22, 6 Stè 2014 (UTC)


text:
Toxocàra
Al Toxocàra 'l è 'n parasìta dla famìja Toxocaridae ch'al s cata bèṅ quànd al gh la cava a insfilsàr-as in 'n òspit definitìṿ ch'al sia 'n caṅ o 'n gat esénd lò dixèṅ. Al pōl anc vìv'r in dal còrp umàṅ e qvést a sucéd quànd 'n óm al manda śò i sò óṿ ch'i s càt'n in dal magnàr o in dl'àqua cuntaminàda da dla mèrda 'd bèsti infèti. Al spéci dal Toxocàra cgnusùdi i èṅ al Toxocara canis, al Toxocara cati, al Toxocara genettae, al Toxocara mystax e al Toxocara vitulorum. Al fémni i pōlan rivàr a èsar lunghi quìndas cm, i masć sōl la mità a 'l incìrca.
In dal stómag dal bèsti, i óṿ i s vèran librànd di bêg che pò i śbuśìs'n al budèli andànd in gir p'r al sangṿ e rivànd acsè a soquànt òrgan, specialmènt a i palmòṅ. Da 'd chè al bêg al riva a la farìnge par pò èsar mandâ śò finénd acsè incóra in dal budèli. Chè al bêg, ch'in cal méntar 'l è madurâ, in dla sò fórma da grand al taca a far di óṿ ch'i vènan sparâ fóra insém a i pét. Quànd 'n àt'r òspit al magna quèl cuntaminâ, a partìs 'n àtar cicclo. I óṿ i pōlan scampàr anc par dū/quàt'r an.
In d'l óm però i bêg i n gh la càvan minga a dvintàr di adûlt e girànd dapartùt (fégat, palmòṅ, pèl, òć e sarvèl) i pōlan dar vita a di mâi grâṿ, ólt'r a 'l cagaròt, cuma na sìndrum ciamàda Toxocarìaśi ch'la culpìs specialmènt i òć. Al Toxocàra al s cata in laburatòri faghénd al tèst Elisa e Immunoblot pascànd di Ab o anc faghénd dal biupsìi.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Toxocàra
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Toxocàra


text:
Gschwend ha survegnì 140 vuschs en il secund scrutini, ses cuntracandidat Urs Hasler 112 vuschs. Ralf Seelig è sa retratg suenter l'emprim scrutini.
Franz Gschwend ha experienza en l'executiva. El è stà 12 onns commember da la suprastanza communala da Laax. Il nov president da Laax ha 57 onns, viva dapi blers onns en vischnanca ed è mainafatschenta da las interpresas da fritgs e legums ecco-jäger e selva.
La vischnanca da Laax sto puspè daventar quai ch'ella era ina giada
La vischnanca da Laax stoppia puspè daventar quai ch'ella eria ina giada: curaschusa, consequenta en la realisazun ed averta per tut quai ch'è pussaivel, ha Gschwend ditg al Radio Rumantsch. Sia fermezza saja ch'el saja avert per critica ed el fetschia la lavur che vegnia surdada ad el, betg dapli e betg pli pauc.
RR novitads 06:00


text:
Quest onn saja dentant l'emprim onn nua che la mortalitad croda sut 6 milliuns uffants. Mintga di moran en media 16'000 uffants e quai malgrà che las bleras raschuns da mort fissan evitablas, uschia statti en il rapport da l'organisaziun mundiala da sanadad WHO, da l'ovra d'agid d'uffants UNHCR, da la banca mundiala e da la partiziun per fatgs economics e socials da l'ONU (UNDESA).
Sper las naschientschas prematuras èn ils motivs per la mortalitad d'uffants il pli savens malcostas (puntga), cumplicaziuns tar la naschientscha, diarrea (sfuira), tissientada dal sang u Malaria. 45% dals mortoris capitan ils emprims 28 dis da vita e tar bunamain la mesadad dals mortoris gioga la sutalimentaziun ina rolla. Las pli autas quotas da mortalitad registreschan anc adina l'Africa en il sid da la Sahara e l'Asia dal sid.
RR novitads 06:00


text:
La nova assicuranza supplementara offrescha l'Assicuranza svizra da granella davent dal 1. da schaner da l'onn che vegn. Ella scriva da garantir als producents segirads tar donns da schelira la primavaira, in retgav d'almain 55%.
Questa nov'offerta suonda ad ina primavaira cun gronds donns da schelira. Tenor l'Assicuranza svizra da granella muntan las perditas da racolta tar puma pumaraida ed ivas, a cleramain sur 50 milliuns francs. L’Uniun svizra da pumicultura aveva stimà ils donns sulet per pumiculturs sin passa 100 milliuns francs.
RR novitads 22:00