text:
Me m'ricord tant cmé fiss astä ier, sum partì pr'al duver, al duver dal suldä. Ho lassä la mé bella Piaseinsa, quand ag peins ad parol a sum seinsa; ma me sum un ver piasintein, quand vo insëma a un dunnein, ag barbott pian pianein: At vöi bein! T'al digh in piasintein c't'ho seimpar vurì bein, dal dé ca t'ho incunträ me m'sum innamurä; e spera tant cmé me: t'vadrè ca gnarà un dé ca te par me t'sarè lünich dunnein, t'al digh in piasintein. Ad giuvnott ag na sarà un bell po', tütt vurran fäs ciamä Lilli, Pupu o Totò; ma al so num ad battesim l'é un ätar, l'é Nicola, Tummäs o un quälc ätar; ma me sum un ver piasintein, quando vo insëma a un dunnein, ag barbott pian pianein: At vöi bein! T'al digh in piasintein c't'ho seimpar vurì bein, dal dé ca t'ho incunträ me m'sum innamurä; e spera tant cmé me: t'vadrè ca gnarà un dé ca te par me t'sarè lünich dunnein, t'al digh in piasintein: At vöi bein!
Gianni Levoni


c: text/html

text:
Var ¾ dals simpatisants dals Socialdemocrats han vuschà per la lescha. Dals aderents da la PPS a mo ¼ sustegnì la lescha. Tar las partidas dal center eran las simpatias e las antipatias per la lescha davart radio e televisiun divididas.
Blers èn da principi cuntents cun la SRG/SSR
L'analisa Vox di ch'ils blers «na» na sa laschian betg reducir sin ina malcuntentientscha cun la SRG/SSR, pertge passa 60% da quels ch'han votà «na» èn cuntents cun la SSR. I saja plitost ì per la valitaziun dal sistem da taxas.
Quai mussa l'analisa Vox da las votaziuns federalas, fatga da l'institut da perscrutaziun «gfs.bern».
RR novitads 11:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Josefina Blumenthal-Cadruvi ha frequentà l'onn 1986 l'emprim curs da dirigents da l'Uniun chantunala da chant.
- Ella ha dirigì plirs chors maschadads ed era in chor viril.
- Dapi trais onns dirigia ella il Chor mischedau catolic da Sagogn.
Ina dunna en ina domena dals umens
Josefina Blumenthal-Cadruvi è stada ina da las emprimas dirigentas en Surselva. Fertant ch’ella ha gì da cumbatter ils emprims onns per la stima da collegas e chantadurAs, saja quai oz nagut spezial pli, sch’ina dunna dirigia in chor.
En mintga chor datti chantaduras e chantadurs che lavuran gugent cun la dirigenta ed i dat era tals che na lavuran betg uschè gugent cun ella.
Josefina Blumenthal-Cadruvi constatescha che chantaduras e chantadurs chantian ozendi fitg bain ed attentamain. Pli baud steva plitost la sortida e la buna cumpagnia en il center d’ina prova da chant. La dirigenta metta gronda paisa sin il chantar en la vusch. I saja necessari da preparar bain il corp ed ils chantins, uschia tunian las chanzuns suenter era meglier. Dentant ha era quella tenuta stuì madirar ils davos decennis tar chantaduras e chantadurs.
Pli baud udiva ella savens: «Dapli che tschintg minutas na stos lura betg chantar en!». Ozendi dat era il chor dapli paisa al stgaudar la vusch.
Ina dirigenta na vegn betg pensiunada
Josefina Blumenthal-Cadruvi ha 66 onns. La mesadad da sia vita passenta ella gia sco dirigenta avant in chor. Ed ella less diriger uschè ditg sco ella po. Dirigentas e dirigents sajan gea adina puspè tschertgads, manegia ella cun in surrir.
Uschè ditg che jau poss, vi jau anc diriger, jau hai pensà forsa enfin 70, lain guardar....
RR actualitad 11:00


text:
Tar las perquisiziuns da la Ruag sajan vegnidas confiscadas diversas infurmaziuns sco era purtaders da datas, quai conferma il schef d'infurmaziun da la procura publica Andrè Marty. La Ruag sezza ha fatg la denunzia penala, quai suenter ch'i hajan survegnì infurmaziuns d'in whistleblower.
In um da cader da la Ruag Ammotec ed il manader da la partiziun Russia, da la banca privata Julius Bär hajan fatg fatschentas d'armament en autezza da milliuns cun la Russia, quai tenor retschertgas da la «Handelszeitung». Tar quest deal saja ì per equipament tecnic ed armas per il servetsch da segirezza FSO ch'è responsabel per la segirezza dal president russ, Wladimir Putin. Probablamain sajan era stads involvids daners da corrupziun.
RR novitads 12:00


text:
Grischun Central - Bravuogn: Dus giubilars s’inscuntran
Quest onn festivescha l’Arena tectonica Sardona sco era la lingia da la Viafier retica Alvra e Bernina il giubileum da 10 onns patrimoni mundial da l’Unesco. A Bravuogn cun in’exposiziun speziala – palpabla.
Mardi èn arrivads trais craps a Bravuogn. TEK, TO e NIK èn ils trais craps che derivan da l’Arena tectonica Sardona. Ils craps ch’han in pais total da 22 tonnas derivan dal Grischun, dal chantun Glaruna e Son Gagl. Els èn ils ambassadurs per l’onn da giubileum da l’arena tectonica, per la quala els duain far reclama. Sco quai ch'il manader da l'onn da giubileum Patric Collet ha ditg, saja l’arena tectonica pauc enconuschenta. Cun differentas acziuns durant l’entir onn duai quai sa midar.


text:
Bainvegni tar il departament da finanzas e vischnancas
Il departament da finanzas e vischnancas (DFV) dal chantun Grischun surpiglia differentas incumbensas interdisciplinaras per auters departaments ed uffizis:
Da l'autra vart èn repartidas differentas incumbensas spezialas al DFV:
Il secretariat dal departament è l'organ da stab central dal DFV. Incumbensas centralas èn qua ils secturs:
- coordinaziun e planisaziun da las incumbensas dal departament
- politica da finanzas
- dretg da finanzas
- projects legislativs dal departament
La controlla da finanzas è suttamessa administrativamain al DFV. Sco organ chantunal spezialisà suprem da la surveglianza da finanzas sustegna ella tant il cussegl grond sco er la regenza ed il DFV en lur incumbensas da surveglianza.
La cassa da pensiun dal Grischun è attribuida al DFV. Ella è in institut autonom da dretg public e porscha a las collavuraturas ed als collavuraturs dal chantun e d'autras instituziuns la prevenziun professiunala.
La Banca Chantunala Grischuna è attribuida al DFV. Ella è in institut autonom dal dretg public chantunal. Ella porscha ils servetschs usitads per ina banca e resguarda en sia activitad commerziala sco banca universala ils basegns da tut ils circuls da la populaziun, da l'economia privata e dal maun public.
Ulteriuras infurmaziuns
Beat Ryffel, secretari dal departament, tel. 081 / 257 32 11, mail: beat.ryffel@dfg.gr.ch


text:
Curt e concis
- La notg passada han ils Stadis Unids e ses 2 alliads Frantscha e Gronda Britannia attatgà miras strategicas en Siria – ils alliads discurran da trais miras, ils Sirians da pliras.
- Trais persunas civilas sajan vegnidas blessadas tar quellas attatgas, rapporta l'agentura da novitads siriana Sana.
- Il president american Donald Trump ha motivà l'attatga sco cunter-reacziun al diever dad armas chemicas tras il reschim sirian cunter si'atgna populaziun a Duma.
- La Russia sco alliada da la Siria propona ina resoluziun da l’ONU che condemna l’agressiun dals Stadis Unids e ses alliads cunter la Siria.
- Observaturs teman, che la relaziun tranter ils Stadis Unids e la Russia vegnia a sa pegiurar vinavant.
La situaziun en Siria
En Siria èn las relaziuns da pussanza e dad intervenziuns ed acziuns militaras prest betg pli survesaivlas. Il pajais è entretschà dapi il 2011 en ina guerra civila tranter il reschim sirian e diversas gruppas da rebels.
Pervi da sia posiziun geo-politica è il destin da la Siria dapi il 2011 er en il focus da las grondas pussanzas, che sa cumbattan pli e pli avertamain en il pajais. Involvats èn – plitost da vart dals rebels – ils Stadis Unids cun alliads sco la Frantscha e la Gronda Britannia; da l'autra vart la Russia e l'Iran sin la vart dal reschim sirian.
Las reacziuns en Siria e tar ses alliads
La Siria ed ils Sirians vegnian «entras l'agressiun» anc «pli decis, da cumbatter vinavant e destruir il terror en mintga part dal pajais» vegn il president sirian Baschar al-Assad cità a mezdi da l’agentura da novitads siriana Sana – cun «terror» manegia al-Assad il cumbat dals rebels en la Siria. En pli pretendia la Siria, che la cuminanza internaziunala condemnia «l’agressiun» dals Stadis Unids e crititgeschia quella sco surpassament sever dal dretg internaziunal.
L'agentura ha confermà che trais persunas civilas sajan vegnidas blessadas la notg passada. La televisiun statala siriana ha rapportà ch'il sistem da defensiun saja vegnì activà ed haja sajettà 13 rachetas da defensiun
La Russia ha pretendì ina reuniun d'urgenza dal Cussegl da segirezza da l'ONU. L’ambassadur russ da l’ONU ha definì las attatgas or da l’aria sco «act da l’agressiun» cunter in stadi suveran. La Russia propona ina resoluziun da l’ONU che condemna l’agressiun dals Stadis Unids e ses alliads cunter la Siria. Il secretari general da l’ONU, Antonio Guterres, ha appellà a la prudientscha. Ins stoppia evitar ina escalaziun, ha el ditg.
L’Iran è in allià da las forzas sirianas e russas en ils cumbats en Siria. Il manader suprem iranais Ajatollah Ali Khamenie ha condemnà las attatgas tenor differentas televisiuns sco «crim» ed ils schefs da regenza dals alliads «criminals».
L'allianza da las attatgas da la notg passada
Ils Stadis Unids han attatgà la notg dal venderdi sin sonda trais miras strategicas en Siria, tranter auter in institut per la perscrutaziun d'armas chemicas. Quai ha confermà il president Donald Trump en in discurs a la naziun. L’attatga saja la resposta sin il diever dad armas chemicas da Baschar al-Assad encunter l’agen pievel: «Quai n’èn betg las acziuns dad in uman» ha ditg Trump. «Quai èn ils crims dad in monster».
Donald Trump para dad esser cuntent da l'esit da las attatgas:
Tenor il minister da defensiun american James Mattis na sajan betg planisadas ulteriuras attatgas.
La Frantscha è in dals dus alliads dals Stadis Unids en questa acziun. Per ella ha annunzià il president Emmanuel Macron, che la Siria haja surpassà il cunfin: «La lingia cotschna è surpassada.»
La sonda avantmezdi ha la Frantscha publitgà in rapport da ses servetsch secret che confermia che l’armada siriana saja responsabla per l’attatga cun armas chemicas a Duma. Cun l'attatga da questa notg saja vegnida destruida la gronda part da las armas chemicas dals reschim, di la Frantscha. La ministra da defaisa franzosa Florence Parly haja detg, che ses pajais na veglia betg la confruntaziun e ch’ils Russ sajan vegnids admonids dad intervegnir.
En Gronda Britannia ha la primministra Theresa May defendì las attatgas. I dettia indizis, ch’il reschim sirian disponia dad armas chemicas e produceschia vinavant talas. «Igl è stà correct e legal da s’intermetter cun forza militara en Siria» ha May ditg. En pli na duaja la regenza siriana betg dubitar da sia resolutezza, ha May respundì a la dumonda, sch’ella cumondia ulteriuras attatgas.
Autras reacziuns a las attatgas
La Svizra n'ha ni ludà ni condemnà las attatgas cun rachetas sin miras sirianas. Absoluta prioritad hajan mesiras deescalantas, ha communitgà il Departament da l'exteriur EDA. En pli ha l'EDA appellà a tut las partidas pertutgadas da laschar reger la sauna raschun e da crear cundiziuns adattadas per l'agid umanitar per las unfrendas da la guerra.
Las Naziuns Unidas ONU han appellà als involvads da sa retegnair. Il secretari general da l'ONU, Antonio Guterres ha ditg, ch'ins stoppia evitar acziuns che possian laschar escalar la situaziun en la Siria.
La Germania sustegnia l’attatga sco «in’intervenziun militara necessaria ed adattada» di la chanceliera tudestga Angela Merkel tenor l’agentura da novitads tudestga DPA. Merkel sustegnia en pli, che ses «alliads americans, brits e franzos sco commembers fixs dal cussegl da segirezza da l’ONU han surpiglià la responsabilitad en questa maniera».
La Tirchia ha midà durant la sonda in zic ses curs communicativ. Il president tirc Recep Tayyip Erdogan ha avertì d'ina ulteriura escalaziun dal conflict suenter las attatgas ord l'aria da forzas armadas dal vest. Be ina soluziun politica possia manar ad ina pasch cuzzaivla en la Siria.
Pli adura la sonda aveva il ministeri da l'exteriur tirc anc ludà l'attatga sco «resposta commensurada» sin las attatgas cun armas chemicas. La Tirchia è en sasez in adversari dal reschim sirian e sustegn ils rebels che vulan cupitgar Assad. Ils davos mais ha la Tirchia dentant lavurà stretgamain ensemen cun la Russia – l'allià dad Assad – per cuntanscher ina soluziun politica dal conflict en la Siria.
Las attatgas dals 3 alliads da la notg sin sonda
Ensemen cun la Frantscha e la Gronda Britannia hajan ils Stadis Unids fatg la notg passada attatgas militaras sin la Siria. Il minister da defensiun american James Mattis ha confermà che trais miras sajan vegnidas attatgadas e ch'il mument na sajan planisadas pli naginas ulteriuras acziuns. Er las regenzas a Londra e Paris han confermà las attatgas.
Pliras medias e perditgas en la chapitala Damascus han confermà grevas explosiuns. Tranter auter sin in institut da perscrutaziun, nua ch’armas chemicas vegnivan producidas. La vart siriana haja reagì cun rachetas da defensiun, rapporta l’agentura da novitads siriana Sana. La Russia ha smanatschà cun consequenzas, scriva l'agentura da novitads russa Tass.
RR novitads 06:00++


text:
Hauptinhalt
Comunicać dal Ufize Stampa dla Provinzia
Scora / Cultura | 11.10.2017 | 17:07
Pröma sentada dla Consulta culturala provinziala
Sciöche preodü dala lege por la cultura nöia él les trëi consultes di grups linguistics che s’á incunté por le pröm iade te na sentada deboriada a Balsan.
Pröma sentada dla Consulta culturala provinziala adöm ai assessurs Tommasini, Mussner y Achammer (Foto: USP/Roman Clara)
Lauré deboriada ai orientamënc culturai dl dagní, svilupé na rëi de colaboraziun y porté inant les ghiranzes comunes cun na usc sora: chisc é i obietifs prinzipai dla Consulta culturala provinziala che s’á incunté ai 11 d’otober por le pröm iade a Balsan. La sentada dla Consulta é gnüda daurida dal assessur por la cultura ladina Florian Mussner adöm a sü colegs Christian Tommasini y Philipp Achammer. I fins prinzipai dla Consulta culturala provinziala é chël da aconsié la Junta provinziala te domandes che reverda l'orientamënt cultural-politich de düc trëi i grups linguistics y da cherié na rëi de colaboraziun inanter les trëi Consultes culturales ladina, todëscia y taliana.
“L’istituziun dla Consulta culturala provinziala é n vare important por afronté les tematiches culturales düc i trëi grups linguistics adöm, dantadöt por ci che reverda les tematiches che reverda düc trëi i grups de rujeneda”, á dit l’assessur Florian Mussner. La diversité dles cultures ladina, todëscia y taliana ne é nia na sfidada mo n ocajiun da se baraté fora y da dé impulsc un cun l’ater por renforté les identités culturales dl Südtirol, insciö Mussner. Vizepresidënt y assessur ala cultura taliana Christian Tommasini á recordé che la cultura y la formaziun é i dui valurs fondamentai por la coejiun soziala y dëida da scombaté la tëma da se confronté cun d’atres cultures. Le Südtirol sciöche tera amesa l’Europa pó chiló ester d’ejëmpl pro la promoziun dl plurilinguism y de incuntada danter les cultures.” L’assessur Philipp Achammer á sotligné che al é “sté na ghiranza prezisa da istituí la Consulta nöia tres la lege provinziala sön la cultura por cherié na paladina de colaboraziun y de barat d’idees. Incuntades tl respet dles diversités mo che anuzëia i valurs desfarënc é dër importantes. Deache sce la cultura se presentëia te na manira unica, ára plü forza”, insciö Achammer.
Düc i mëmbri y i argomënc dla sentada
Do les parores de salüd di assessurs él vigni comëmber che s’á presenté singularmënter por passé dedo ala debatüda sön i argomënc che reverda i punc de fora dl panorama cultrual südtirolej, les sfidades por le svilup cultural tl dagní, la creaziun de n svilup responsabl y vijiuns desvalies por les generaziuns che vëgn docá. Dla consulta cultruala fejel pert por la Consulta culturala ladina Hubert Irsara, Lois Ellecosta, Christa Kasslatter y Bruno Senoner. I rapresentanc dla Consulta culturala todëscia é Helga von Aufschnaiter, Pepi Fauster, Klaus Runer, Erich Deltedesco, Georg Mühlberger, Albert Willeit, Sabine Gamper, Klaus Peter Hartig, Doris Brunner, Eva Gratl, Günther Oberhollenzer, Anton von Walther, Kunigunde Weissenegger y Toni Bernhard. Por la Consulta culturala taliana él ala pert Marisa Giurdanella, Luca Barbieri, Marco Bernardi, Luca Bizzarri, Frida Carazzato, Patrizia Donadio, Pio Fontana, Adel Jabbar, Alessandra Limetti, Emanuele Masi, Barbara Nesticò, Luca Sticcotti, Federica Viganò, Beate Christina Weyland y Andrea Zeppa.
(USP)
(Atualisà ai: 28/04/2011)


text:
En quest connex èsi er vegnì confermà la buna collavuraziun tar il salvament ed il provediment dals pazients da la Calanca ed il Mesauc. Era tematisà han els l'organisaziun communabla tar eveniments gronds sco era il Care Team ch'il Tessin metta a disposiziun per las duas valladas talianas en il Grischun.
Regiuns perifericas en il focus
Tant Christian Rathgeb sco era ses collega d'uffizi tessinais èn da l'avis ch'i saja vinavant da promover organisaziuns decentralas per garantir la sanadad e la segirezza. Da grond interess per il Tessin saja stà il sistem da provediment cun differents acturs da la sanadad publica ch'il Grischun vivia gia dapi onns cun success.
Provediment da sanadad è chaussa dals chantuns
Ils dus cussegliers guvernativs, Christian Rathgeb e Paolo Beltraminelli, èn perina ch'i vulan sa dustar cunter la tendenza da la Confederaziun da sa maschadar adina pli fitg tar il provediment da sanadad dals chantuns. Plinavant vulan els promover l'organisaziun decentrala a favur da la segirezza e la sanadad. Las delegaziuns vulan approfundar lur collavuraziun e las structuras sumegliantas dals chantuns duain daventar la basa per inscunters communabels regulars.
RR novitads 11:00


text:
Minisguard dals 17-10-2015
- Sonda, 17.10.2015, 17:40
Pertge èsi uschè cumplitgà en la Siria?
La guerra en la Siria cuzza gia 4 onns. E la pasch è il mument uschè lunsch davent sco daditg betg pli. La culpa èn era tut las terras che gidan differentas gruppaziuns en la Siria. Il Minisguard declera tgi che sustegna tgi e pertge che quai è cumplitgà.
Luzia fa circus
Luzia Steiner è ina mattatscha da 7 onns. Ella va en l’emprima classa, va gugent cun skis ed a chaval. E Luzia fa circus. La scola da circus per uffants Marotte è quest'emna a Savognin e Luzia è ina scolara da la scola da circus. Il MSG ha accumpagnà Luzia e guardà co che Luzia fa circus.


text:
Plirs schefs da stadi han onurà il purtader dal premi Nobel da la pasch e survivent dal holocaust Elie Wiesel ch'è mort. Il president da l'Israel, Reuven Rivlin, ha onurà Wiesel sco cumbattant cunter mintga furma da odi. Il president american Obama ha numnà el ina gronda vusch morala da noss temp ed ina cunscienza dal mund.
Schurnalist, scrivent, professur
La mort da Wiesel ha sveglià cordoli sin l'entir mund. Elie Wiesel è naschì il 1928 en la Rumenia e survivì las sgarschurs dal holocaust en Germania sut Hitler. Ses geniturs e sia sora giuvna eran vegnids mazzads dals nazi. Durant blers decennis aveva il scrivent che viveva a New York cumbattì per la memoria dal holocaust. El ha scrit ovras sco «Die Nacht» u «Jude heute».
Suenter il 1945 aveva Wiesel studegià a Paris e lavurava sco schurnalist. Il 1956 è el lura stà correspundent da l’ONU. Pli tard è el stà professur per litteratura, filosofia e giudaissem al New York City College. Il 1986 ha el survegnì il premi Nobel da la pasch.
RR novitads 23:00


text:
Stgalim primar
Noziuns-clav : Standards da furmaziun / Stgalim fundamental e stgalim da basa (Grund- und Basisstufe) / HarmoS / Instrucziun da linguas / Plans d'instrucziun linguistics regiunals / Structuras dal di / Lingua d'instrucziun / Cundiziuns generalas giuridicas en la pedagogia speziala
Il stgalim primar – inclusiv 2 onns scolina u ils emprims 2 onns d'in stgalim d'entrada – cumpiglia 8 onns. I dat intgins paucs chantuns en la Svizra tudestga, nua che la scolina n'è betg obligatorica u nua ch'ella vegn frequentada obligatoricamain mo 1 onn. Ma er en quests cas va la gronda maioritad dals uffants per regla durant 2 onns a scolina. En intgins chantuns da la Svizra tudestga pon las vischnancas manar in stgalim fundamental u stgalim da basa (furma dal stgalim d'entrada). Tar questa furma d'organisaziun frequentan ils uffants da 4 fin 8 onns resp. da 4 fin 7 onns la medema classa. En la Svizra franzosa quintan ils onns da scolina per regla tar il «cycle 1» u «cycle primaire 1» che dura 4 onns. En il chantun Tessin vegn purschì supplementarmain als 2 onns da scolina obligatorics 1 ulteriur onn per uffants a partir da 3 onns.
Ils chantuns fixeschan la vegliadetgna per entrar en il stgalim primar (scolina u stgalim d'entrada). Sch'ils uffants cuntanschan la vegliadetgna respectiva fin il di da referenza fixà (per gronda part è quai ils 31 da fanadur), entran els en il stgalim primar sin il cumenzament da l'onn da scola (atun). Ils uffants han per regla tranter 4 e 5 onns. Sin dumonda dals geniturs poi vegnir pussibilità a l'uffant d'entrar pli baud u pli tard en scola.
Finamiras da l'instrucziun ed organisaziun da l'instrucziun
A l'entrada en il stgalim primar (scolina u stgalim d'entrada) sa distinguan ils uffants areguard lur savida, lur capacitads, lur stadi da svilup e lur premissas linguisticas. Partind da questa eterogenitad è la finamira quella, da svegliar il svilup e l'emprender da tut ils uffants. Il svilup da las cumpetenzas vegn promovì tras ambients da giugar e d'emprender interessants. Ils uffants s'acquistan pass per pass la basa da la cumpetenza sociala e da la moda da lavurar en scola. Il temp ch'els dovran per percurrer ils emprims onns da scola dependa da lur svilup intellectual e da lur madirezza emoziunala; eventualmain survegnan ils uffants in sustegn tras mesiras spezialas. En scolina resp. en il stgalim d'entrada s'orientescha l'instrucziun fermamain vi dal svilup dals uffants. L'instrucziun vegn organisada e concepida en emprima lingia en moda interdisciplinara. Il gieu ha ina gronda impurtanza. Ils uffants vegnan manads pass per pass a l'emprender en ils secturs spezials.
Suenter la scolina resp. suenter il stgalim d'entrada vegnan instruids per regla ils suandants secturs spezials e roms:
-
linguas: lingua da scola, linguas estras (ina segunda lingua naziunala ed englais)
-
matematica e scienzas natiralas
-
scienzas socialas ed umanas: tranter auter geografia, istorgia, etica e religiuns
-
musica, art ed art applitgà: musica, art figurativ, art textil e tecnic
-
moviment e sanadad: moviment e sport
Differentas tematicas sco l'utilisaziun da tecnologias novas d'infurmaziun e da communicaziun, la promoziun da la sanadad, la furmaziun per in svilup persistent u per la furmaziun politica vegnan savens instruidas cun las integrar en auters roms u secturs spezials.
Ils chantuns èn responsabels per ils plans d'instrucziun. Els fixeschan il dumber da lecziuns en lur uraris. Tenor la Cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da la scola obligatorica (Concordat HarmoS) ha lieu l'armonisaziun dals plans d'instrucziun e la coordinaziun dals meds d'instrucziun sin il plaun da las regiuns linguisticas. Ils chantuns da lingua franzosa han gia introducì il «Plan d'études romand (PER)». En ils 21 chantuns germanofons e plurilings è avant maun il «Plan d'instrucziun 21». L'introducziun dal Plan d'instrucziun 21 è chaussa dals chantuns. En il chantun Tessin è il Piano di studio en la fasa d'introducziun.
Giudicament da las scolaras e dals scolars
Il giudicament dals uffants en scolina resp. en il stgalim d'entrada n'enconuscha per regla naginas notas en cifras. Ils instruments per giuditgar èn savens fegls d'observaziun che servan sco basa per ils discurs da giudicament. Il giudicament è orientà a la promoziun e resguarda il svilup persunal da l'uffant.
Sche las prestaziuns survegnan notas, tanscha la scala per regla dad 1 fin 6 (6 = meglra nota; 4 = suffizient; sut 4 = insuffizient). Il giudicament cun notas en cifras na cumenza betg en tut ils chantuns a medem temp. Durant ils onns da scola, nua ch'i na vegnan anc betg fatgs attestats da notas, vegnan applitgads rapports senza notas davart l'emprender u autras proceduras da giudicament. Per gronda part survegnan las scolaras ed ils scolars duas giadas per onn, a la fin d'in semester, in attestat da notas resp. in rapport davart l'emprender. Il giudicament da las prestaziuns en scola vegn duvrà sco basa per midar en la proxima classa (promoziun) e per midar en il proxim stgalim. La repetiziun d'ina classa è per gronda part previsa en las leschas chantunalas da scola, vegn dentant applitgada differentamain. I pon vegnir ordinadas mesiras da promoziun spezialas.
En differents chantuns vegnan organisads durant tscherts onns da scola ed en tscherts roms examens finals annuals ch'èn obligatorics u facultativs, lavurs d'orientaziun e da cumparegliaziun u mesiraziuns dal stadi da prestaziun d'ina classa. Quests tests pon vegnir utilisads per analisar la situaziun u per giuditgar la prestaziun da la scolara u dal scolar e permettan a las persunas d'instrucziun da valitar il success da la classa en cumparegliaziun cun il success d'emprender d'autras classas.


text:
Il test cumenza il mardi e dura fin ils 4 da favrer, uschia communitgeschan las Viafiers federalas. Ils chars pertutgads vegnian segnads cun flyers. Actualmain èn ils chars stgaudads sin 22 grads – 2 grads dapli che quai che l'organisaziun Energia Svizra cusseglia per abitaziuns. Per eruir sch’ils passagiers viagian eracun temperaturas in zic pli bassas confortablamain, interroghescha la SBB ils passagiers en ils vaguns pli chauds e quels pli fraids.
Grond potenzial da spargnar
Il potenzial da spargnar energia saja grond, scrivan las Viafiers federalas. Sche la temperatura vegniss adattada en tut ils trens regiunals da Turitg, fiss quai pussaivel da spargnar 3700 uras gigawatt. Quai correspundia al consum annual dad ina vischnanca da 2000 abitants.
RR novitads 14:00


text:
Petra Uffer, la scolasta e coordinatura dals curs da rumantsch è cuntenta: «Per nossa regiun è il dumber da participants fitg cuntentaivel, el è in dals dumbers ferms dals davos onns». Sch’ins vesia quantas persunas che s’interesseschan per la lingua e cultura rumantscha alura saja quai motivaziun da cuntinuar era ils proxims onns cun ils curs da stad ch’i dat gia dapli che 30 onns.
Promover la lingua materna
Per l’emprima giada da la partida sco scolasta d’in curs è Sara Luisa Cadotsch, ch’ha gist finì la scol'auta da pedagogia e daventa scolasta primara da la segunda classa cun il nov onn da scola: «Mia motivaziun da dar qua curs da rumantsch è che jau vi promover mia lingua mamma». L’emna avant l’emprim di dal curs saja ella stada fitg gnervusa cun quai ch’ella n’haja anc mai dà in curs avant creschids, ma cun quai ch’ils 13 scolars en sia classa sajan ina gruppa fitg buna e motivada, saja tut stà pli simpel, ha ditg la giuvna scolasta da Savognin.
RR actualitad 07:00


text:
La radunanza communala da Razén ha approvà gievgia saira in credit da 750’000 francs per construir ina nova chasa dal club tar la plazza da ballape. Il bajetg existent correspundia betg pli al temp dad oz e adempleschia betg las pretensiuns d’ina infrastructura moderna. Sper gardarobas e stanzas per material duai er dar in’ustaria en la nova chasa dal club. Plinavant èsi er previs da far investiziuns en in’illuminaziun per il plaz da ballape.
Chamona da guaud che serva a scola ma era a privats ed uniuns
Per la construcziun d’ina chamona da guaud ha la radunanza ditg gea ad in credit da 400’000 francs. La chamona duai vegnir messa a disposiziun a la scola sco er a l'Uffizi per il guaud e privels da la natira. Er per persunas privatas u uniuns èsi pussaivel da prender a fit la chamona da guaud.
RR novitads 10:00


text:
Teater a Rueras
Acturas ed acturs
Foto: E. Cathomas, Rueras
Tenor il calender fuss ei gia in meins primavera tier nus. Scrivend quest rapport e mirond da finiastra ora ein ils segns da primavera aunc minims. Tscheu e leu sto la nevada untgir e cun plascher observ'ins ina ni l'autra fluretta che cuchegia da quei schenauet ord la tiara. Tut che spetga vess sin il bi temps primavaun. Quei temps ei fetg adattaus en nos vitgs per porscher ad jasters ed indigens concerts, cumedias e schizun dramas.
Duront uras ed uras ein ins sepreparai duront il liung temps d'unviern cun exercitar e modellar, seigi quei cun cant, musica, tocs humoristics e teaters, per aschia saver porscher al publicum interessau in per uras da recreaziun e deletg.
Premiera reussida
Da Pastgas-sera ei stau la premiera dil toc «Secuglienaus», ina cumedia da Risa Karhan. La versiun romontscha ei fatga dil regissur, Hubert Venzin, da Rueras. A bun'ura ei la sala da scola a Rueras stada fullanada tochen sin il pli davos plaz, bein il pli engrazieivel resun per ils sacrifecis duront biaras uras el temps liber. L'acziun da quella cumedia succeda sin in bein puril. Tgunschamein havess in tal agir saviu capitar avon onns era tier nus. En verdad eis ei denton stau on Baviera igl onn 1950. Duront ils treis acts ei adina il medem maletg, aschia ei gl'entir toc unics e plascheivels. Gia dalla bial'entschatta han ins saviu rir da cor. Gie, mintgaton dev'ei risadas e tgei ei pli bi che saver rir inagada ed emblidar il stress da mintgadi. Sur dil cuntegn dil toc viel jeu buca tradir pli bia. Mei stedi a Rueras e sediverti da cor!
Buns acturs trasatras
A tuts participonts dalla gruppa da teater da Rueras san ins mo far in cumpliment. Aschibein ils capoacturs sco era quels da rollas pli pintgas han dau quellas grondius. Cheu ha il regissur, che ha per l'emprema ga surpriu la reschia da siu bab, Duri Battesta Venzin, veramein anflau las persunas adattadas per mintga rolla. Quei ein naturalmein las premissas per mussar en in tal toc plein acziuns. Il regissur, Hubert Venzin, che ha era translatau e scret il toc, ha duvrau in lungatg sempel, clar ed entelgeivel. El temps d'ozildi vulan ins gie nuota memia cumplicadas caussas ed accepta pli bugen in lungatg sempel e clar cun bia acziuns. - Ils bials costums dalla firma Jäger da S. Gagl han dau ina tut speciala tempra alla veta purila dil toc.
Auguris
Alla fin da mintga maletg han ils giugadurs saviu raccoltar in applaus frenetic, quei che ei segir igl engraziament per la prestaziun. Al regissur e translatur sco era a tuts giugadurs seigi gratulau da cor per la prestaziun.
Sco ins ha saviu udir ei quei stau la megliera prestaziun che la gruppa da teater da Rueras ha purschiu ils davos onns. Quei ei era mia perschuasiun. Remunerar las bunas prestaziuns san ins denton sulettamein entras esser fervent aspectatur d'ina tala cumedia. Perquei preziai lecturs! Demussei vies interess per la musa en nos vitgs e visitei la gruppa da teater da Rueras tier ina ni l'autra da sias producziuns. Ei vala la peina!
N.V. (Norbert Vinzens)
Teater divertent a Rueras
Dapi in per onns ha il teater popular puspei dapli attracziun. Ins ei vegnius empau stuffis dalla consumaziun dalla televisiun e vul esser sez actlvs e creativs. Ils sforzs sepagan era, ein gie las salas duront las producziuns il bia pleinas.
A Rueras exista dapi 5 onns ina gruppa da teater; suenter che l’uniun dramatica haveva piars per in temps la perseveronza da far teater. Era uonn sepresenta ella cun in toc che senumna «Secuglienaus», da Risa Karhan, translataus en buna viarva romontscha da Hubert Venzin che ha era giu la reschia. Ei setracta d’ina cumedia cun ina acziun sin in bein puri, nua che differents enqueran la ventira en la carezia. Suenter entgins impediments e rampins dat ei ina buna fin. Pia, in teater tradiziunal senza pli gronds problems. Igl intent dalla cumedia ei denton da divertir, e quella finamira ademplescha ella cumpleinamein senza daventar primitiva e banala. Contribuiu leutier han: la cumedia sezza, ll giugar excellent sco era il bien lungatg genuin. Ins havess forsa saviu romontschar ils nums e costums tudestgs dils giugadurs. Era per certas expressiuns sco per exempel «mamma mia» dess ei bunas versiuns romontschas. Denton, tut en tut ei la producziun dils da Rueras ina prestaziun da vaglia. Ins senta l’experienza schibein dils giugadurs sco era dil regissur. Ins queta dad assister ad ina acziun reala e buc ad in teater.
Tgi che vul sedivertir dil bien dil bein duront duas uras serendi ad ina dallas proximas producziuns a Rueras!


text:
Svizra
-
Blatter na vul betg sa retrair
Sepp Blatter vul restar president da la FIFA malgrà la procedura penala cunter el vul. Tenor ses advocats ha el ditg quai oz a ses collavuraturs. El haja era ditg ch'el veglia cooperar cun las autoritads e ch'el n'haja betg fatg insatge d'inadequat ubain d'illegal.
En il scandal da corrupziun era Blatter vegnì interrogà dad investigaders svizzers venderdi passà. La Procura publica ha avert ina procedura penala pervi dal suspect da gestiun nunfidaivla e defraudaziun. En pli ha para era la cumissiun d'etica dal FIFA avià in'investigaziun.
RR novitads 20:00


text:
Sper differents projects d’infrastructura e sanaziuns dad alps, survegnan era dus projects cun caracter da pionier sustegn finanzial dal Padrinadi svizzer per vischnancas da muntogna. In da quels è il project per realisar in center da cumpetenza en il sectur d'informatica a l’Institut Otalpin Ftan. In project che procura ord vista dal padrinadi per in augment d’attractivitad e meglras cundiziuns da viver en ina regiun da muntogna.
Sco quai che Jon Peer, president dal cussegl d’administraziun ha ditg envers RTR saja l’Institut Otalpin Ftan impressiunà da la generusadad envers la scola. Tenor el demussa quai la fidanza e la stima per la lavur fatga e porta la scola, suenter la nova partenza in pass pli enavant en la dretga direcziun.


text:
Il parlament da Glion ha elegì Lorenz Alig da Pigniu sco nov president dal parlament da la vischnanca. Quai per ina perioda d’uffizi da dus onns. Sco vicepresident ha il parlament elegì Claudio Quinter da Glion.
Plinavant èn vegnids elegids:
- Dumbravuschs: Jeannette Dalbert
- Actuars: Irina Beer, Michael Spescha
- Cummisiun da quen e gestiun: Sarah von Bergen-Darms, Gion Mathias Cadruvi, Gieri Darms
Gea al preventiv, però cun resalvas
Il parlament da la vischnanca da Glion ha approvà il preventiv 2018. Quel era vegnì refusà la fin da novmeber. Uss ha il parlament approvà el ma senza las spartas da la furmaziun e dal forestalesser. Quai saja pussaivel, ha l'uffizi chantunala da vischnancas ditg.
Uss pon las duas incaricas dispitaivlas vegnir tractadas tras ina cumissiun predeliberanta.
RR novitads 20:00


text:
1. Sin Wikipedia en l'artichel «Masturbation» pon ins leger chi deva pli baud culturas che pretendevan che masturbar saja insatge malnet, che quai donnegia e procuria per malsognas sco tuberculosa.
2. En il 18avel e 19avel tschientaner devi en l'Europa in moviment cunter la masturbaziun. Simon-Auguste Tissot, il link avra en ina nova fanestra, in autur svizzer da quel temp, ha cusseglià en il cudesch «Die Onanie. Abhandlung über Krankheiten durch Masturbation» metodas per evitar d’onanar.
3. Enfin ils onns 1980 valeva la masturbaziun er en la medischina sco malmadir ed ina furma anormala da la sexualitad. (Wikipedia)
4. Bun 25 onns pli tard è il cuntrari il cas: Sch'insatgi na masturbescha betg è quai in'excepziun. 90% dals umens e radund 80% da la dunnas onaneschan. Quellas cifras èn però da la Germania. En Svizra na datti nagina statistica quantas persunas che masturbeschan. Tenor il post da cussegliaziun per sexualitad adebar , il link avra en ina nova fanestrasajan quellas cifras però represchentativas era per la Svizra.
5. Nus umans n'essan betg ils unics che masturbeschan. Era animals , il link avra en ina nova fanestrasco chauns, vatgas, chavals, nursas, tschiervs, schimgias ed anc blers auters masturbeschan. Quai saveva era gia l’autur Hermann Rohleder che ha scrit quai en ses cudesch, il link avra en ina nova fanestra sur da la masturbaziun en l’onn 1902.
6. Igl è vegnì observà tar urs ch’els masturbeschan durant ch’els guardan auters urs che han sex. (Wikipedia)
7. La psicoterapeuta Christina Casanova Waser, il link avra en ina nova fanestra di che ord la vista psicologica promova la masturbaziun l’autonomia, il link avra en ina nova fanestra. Damai ins decida sez da far insatge bun per sasez.
8. Tar in orgassem vegn relaschà endorfin (l'uschenumnà ormon da fortuna) che va directamain en il sang. Ti es immediat happy! :D
9. 1% da la societad è asexuala, il link avra en ina nova fanestra. Quai munta ch'els n'han nagin desideri sexual. Il schurnalist d’economia Pere Estupinya scriva en ses cudesch «Sex. Die ganze Wahrheit» che las bleras persunas asexualas masturbeschan tuttina.
10. E vinavant, tenor Pere Estupinya: En ils Stadis Unids moran mintg’on circa 500 enfin 1'000 persunas pervi da manieras privlusas da masturbar.


text:
Tenor il plan directiv regiunal per la construcziun d'abitaziuns secundaras sto mintga vischnanca manar protocol davart la surdada da contingents per abitaziuns secundaras ed inoltrar quest protocol al circul. Las cifras da Zuoz hajan fatg surstar, uschè Annemarie Perl, vicepresidenta dal cussegl cumön.
Inoltrà recurs da surveglianza
Il circul ha sin quai inoltrà in recurs da surveglianza tar la regenza dal chantun Grischun cun la supplica che Zuoz revocheschia las lubientschas sche las lavurs da construcziun fissan vegnidas dadas libras suenter il 2014. Plinavant duai in cumissar da la regenza far il proceder da revocaziun.
La regenza ha dà in’admoniziun a Zuoz e decis ch’ella po far sezza il proceder da revocaziun cun infurmar la regenza davart quest.
Tenor vischnanca da Zuoz è tut correct
Il president communal da Zuoz, Flurin Wieser, è consternà davart l’agir da la suprastanza dal cussegl cumön. El n'haja betg savì da la communicaziun che va ora gievgia. Segund è el da l’avis che tut è correct. Els hajan duvrà il contingent ch’els hajan a disposiziun.
E tenor la regenza stoppian els unic reponderar ils permiss, quai ch’els vulan era far. Entant saja il cas per el ina procedura currenta.
Il chantun declera tge che Zuoz sto far ussa
Tenor il departament d’economia publica dal Grischun ston tut las partidas involvidas vegnir valitadas tar ina revocaziun dal permiss. Sch’i dettia motivs impurtants da na betg revocar in permiss alura pudess quel restar en vigur. Quai er per na chastiar quel che ha survegnì il permiss da bajegiar e che n’ha betg fatg insatge fallà. Uschia pudessi dar che tut ils 7 permiss per bajegiar abitaziuns secundaras restan valaivels.
RR novitads 14:00


text:
Nümar 4
El numer 4 l'è el numer integher ch'al siguta ul 3 e al ven prima dal 5.
Nomm dal nümar in difereent dialett: quàter, quàtar, quatru...
Ul 4 al è ul primm nümar cumpòost, gja che i söö divisuur propi i è ul 1 e ul 2. Cuma la suma di söö divisuur a l'è 3 < 4, sa trata d'un nümar defetiif. Ul segueent nümar cumpòost al è ul 6.
Ul 4 al è ul seguunt quadraa parfett. L'anteriuur al è ul 1 e ul segueent al è ul 9. Un pulígun da 4 custaa al è un quadrilàter. Si al gh'a mia düü custaa paraleel s'al nòmina trapezzòit: si al gh'a düü custaa paraleel s'al nòmina trapezzi. Si al gh'a i custaa paraleel a düü a düü s'al cjama rumbòit e si i àngul che sa i furma intra i custaa i è da 90º s'al nòmina retàngul. Finalmeent, ul pulígun regülaar da 4 custaa iguaal al cata ul nomm da quadraa.
Un puliédar da 4 fasce al è un tetraédar. Le fasce dal tetraédar regülaar i à di triàngul equilàter. Da deent un tetraédar regülaar s'en pöö inscriif un òolt.
Si sa mültiplica un nümar par 4 s'utegn ul quàdrupel da cheest nümar, cura ca dividiint par 4 na s'utegn un quaart, si cheest al è divisíbel par 4. La quarta putenza d'un nümar sa la representa cul 4 a espuneent: e cura ca l'espuneent al è 1/4 s'al diis ariis quarta.
Al esiist difereent prefiss ch'i significa 4 e i participa in la custrüzziú d'una gran cumpagnía da parole d'üüs da tücc i dí: quadri-, tetra, cuma in quadrilàter, tetraédar.
Miscelània[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
In la cültüra Cinesa, sa cunsídera ul 4 (四) cuma un nümar da mala sòort, devüü a la suva similitüüt funulògica cun la parola ch'a la signífica mòort (死, sǐ). Chesta süperstizziú sa la dà anca a la cütüra Gjapunesa, in che sa i mantegn le parole Cinese cuma parole cülte. Al Gjapun, par esempi, sa cunsídera mal presagi riceef un dú cumpunüü da 4 parte u tocch.
In la simbulugía Cristiana ul nümar 4 al gh'a una granda impurtanza:
- La planta de le gese sa la desvilüpa a partí dal quadraa, figüra geumétrica da 4 custaa.
- Ul Génesi al descriif la Tera cuma un quadraa che sura al üniveers e íntal sò céntar ga i nass 4 rin in direzziú aj 4 puunt Cardinaal. I 4 rin i dessigna una crusa.
- Ul 4 s'aplica simbolicament aj 4 Evangeliist e a le 4 stazziú ch'i simbuliza l'úrden còsmich creaa par Déu. Apó i è 4 i Pàdar da la gesa.
- In l'Apucalissi dal Gjuan Evangelista (4´6-7) sa diis che i era 4 viveent plen d'öcc par davaant e par da drée:
Tradizziunalameent apó i è 4 i elemeent: tera, àigua, ari, fööch.


text:
Novitês
-
Esposiziun Franz J. Noflaner
Dejidrè, cialè, nmaruië
-
La reintroduziun dla laûrs tles Alpes
Le Museum Ladin organisëia na serada sön chësta tematica: La reintroduziun dla laûrs tles Alpes
-
2012: PROGRAM MANIFESTAZIUNS
-
20.05.2012 Dé internazional di museums
L’Museum Ladin Ćiastel de Tor organisëia en domënia ai 20 de mà 2012 l’dé dla porta daverta en ocajiun dl “Dé internazional di museums”cun n program adatè sides por gragn che inće por pici.
-
8.2.2012 - Mostra sun la ferata de Gherdëina ven slungëda nchin a Pasca.
La mostra sun la ferata de Gherdëina dal titul “Scibla mo n iede, la ferata de Gherdëina danter lecorc y vijions”, ie unida fata sun la basa de na nrescida y de truep esponac. La mostra fova da udëi nchin ala fin de utober 2011 a San Martin, tla sënta dl Museum Ladin y daldò tl Zënter Manifestazions Tublà da Nives te Sëlva.
-
30.12.2011 Fin dl ann tl Museum Ladin Ciastel de Tor a San Martin de Tor
Le Museum Ladin Ciastel de Tor, l’Assoziaziun Turistica San Martin de Tor y l’Uniun dl Sport San Martin mët indò a ji na festa por la fin dl ann tl areal dl museum ai 30.12.2011.
-
N vënderdi ai 18 de nuvëmber unirà n ucajion dla giaurida dla mostra sun la ferata de Gherdëina te Sëlva, prejentà l catalogh de chësta mostra metuda a jì dal Museum Ladin.
La prejentazion tl Tublà da Nives ie prugrameda per la sies da sëira.
-
18.11.2011 dala 18 tl Tublá da Nives te Sëlva. Prejentazion dl catalogh y giaurida dla mostra "Scibla mo n iede, la ferata de Gherdëina danter lecorc y vijions"
L Museum Ladin, prejënta n ucajion dla giaurida dla mostra sun la ferata de Gherdëina n nuef catalogh.
-
30.10.2011 Gran batadù tl Museum Ladin Ciastel de Tor
Ai 30 de otober 2011 organisëia l’Museum Ladin Ciastel de Tor en colauraziun cun l’Uniun di Stödafüch da San Martin de Tor l‘gran batadù, che é gnü oramai na tradiziun.
-
17.09.2011 Nöt lungia di museums al Museum Ladin Ciastel de Tor y Museum Ladin Ursus ladinicus
La nöt lungia y interessanta tl Museum Ladin Ciastel de Tor y tl Museum Ladin Ursus ladinicus a San Ciascian ai 17de setëmber cun entrada debann


text:
Howdy! Il cowboy Tuatschin Dario Hess
- Sonda, 26.5.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 26.5.2018, 19:00, RTR
Cun ses debut solo blended ha Dario Hess realisà in siemi. Il giuven Tuatschin ha creà ina platta plain sound sin ils fastizs da ses gronds idols.
Creschì si a Rueras e Sedrun tranter vatgas e chavals ha Dario Hess gia baud chattà ina affinitad per la cultura dals Stadis Unids da l'America. La Route 66 na maina dentant betg da Cuira a Sedrun, e Tujetsch n'è betg Nashville u Austin. E tuttina, il giuven Tuatschin ha in bel di survegnì sia emprima ghitarra ed è vegnì dal rock, punk e metal tar la musica da country. Dario Hess – in unicat tuatschin en la scena da country cun in sound unic en la scena da musica rumantscha!


text:
Ils pajais da l’UE vulan in nov cumenzament per ils discurs da pasch a la conferenza davart la Siria da l’emna che vegn a Brüssel. Quai tenor Federica Mogherini, l’incumbensada da l’exteriur da l’UE. L’emprim era l’agid umanitar per la populaziun civila en Siria il tema principal da la conferenza. Suenter ils ultims svilups vegnia surtut era discutà, co ch’il conflict pudess vegnir schlià sin via diplomatica, uschia Mogherini.
La Gronda Britannia e la Frantscha avevan ensemen cun ils Stadis Unids la notg sin sonda attatgà miras en Siria. Quai sco vendetga per la probabla attatga cun gas toxic a Duma. Entant ha la Russia lubì als experts da l’organisaziun per il scumond d’armas chemicas – OPCW – dad ir mesemna a Duma ed examinar il cas. L'organisaziun spetga dapi sonda sin questa lubientscha.
RR novitads 06:00


text:
Tenor la regenza grischuna ha la varianta dal pass d'engrondiment 2035 in orizont da temp pli vast. Quel garanteschia ch'ina gronda part da las stretgas en Svizra possia vegnir eliminada. Perquai prefereschia la regenza grischuna sco era il Cussegl federal la varianta 2035. Er haja quella ina meglra relaziun dals custs cun il niz.
L'autra varianta dal pass d'engrondiment dal Cussegl federal, che ha in volumen d'investiziun da set milliardas francs, na possia tenor la regenza grischuna betg satisfar a l'augment dal traffic prognostitgà.
Custs pitschens per il chantun Grischun
Ils custs vegnan repartì en relaziun tar il dumber d'abitants e tenor la dumonda da transport. Uschia prevesan omaduas variantas investiziuns fitg pitschnas per il chantun Grischun. Savend ch'in sistem general naziunal ferm vegnia dentant a purtar in niz considerabel era per il chantun Grischun, po la regenza tuttina approvar la proposta dal Cussegl federal.
Na vegniss l'infrastructura da viafier betg engrondida sco planisada, pudess la mobilitad da proximas generaziuns esser limitada. La Svizra sco lieu economic dependia da colliaziuns da traffic fidadas ed attractivas. Il niz per l'economia publica saja indiscutabel, uschia la communicaziun da la regenza grischuna.
RR novitads 10:00


text:
Il focus da la cumissiun da concurrenza WEKO resta er cun ses nov schef Andreas Heinemann il medem: Il cumbat cunter cartels e cunter l'isolaziun dal martgà ha vinavant la prioritad. Quai ha communitgà la WEKO en sia conferenza da medias annuala.
Cunzunt cunvegnas da pretschs e l'isolaziun dal martgà cun impedir imports parallels fetschian grond donn a l’economia publica. En consequenza ha la WEKO er sancziunà pliras interpresas l’onn passà. Tranter auter firmas da bajegiar u er La Posta Svizra.
La WEKO ha dapi il schaner in nov president: Il giurist d'economia Andreas Heinemann ha surpiglià quest uffizi da Vincent Martenet. Heinemann è dapi il 2011 commember da la cumissiun. Dal 2012 fin il 2018 ès el stà vicepresident da la WEKO.
Fin da las inquisiziuns en il Grischun
La WEKO quinta ch’ella possia en il decurs da quest onn terminar las inquisiziuns pertutgant las cunvegnas da pretschs che differentas interpresas da construcziuns grischunas han fatg ils onns 2008 enfin 2012.
Tenor Frank Stüssi, il vicedirectur responsabels per il sectur da construcziun, vegnan els ad annunziar en las proximas emnas la decisiun en in cas pli grond. La decisiun en ils ultims dus cas pendents duain vegnir annunziads el decurs da l’atun.
Metter fin a «geoblocking»
Sch'ins fa cumpras en l'internet èn las paginas da purschiders da l'exteriur savens bloccadas. Ins vegn svià sin ina pagina svizra nua ch'ins paja er pretschs svizzers. A quai vul in nov president da la cumissiun da concurrenza WEKO Andrea Heinemann metter ina fin. Il Cussegl federal duai stgaffir ina lescha che scumonda quai, pertge il scumond saja ina buna mesira per cuntrafar als pretschs auts en Svizra.
RR novitads 11:00


text:
Indipendentism
L'indipendentism l'è el fenomen de la rivendicazion d'indipendenza e liberazion d'ona nazion senza stat.
L'ONU la recognoss el drizz de rivà a l'indipendenza a partì del principi d'autodeterminazion (Drizz de autodeterminazion di popoj).
In del secol quel de XX, un fracch de nazion a hinn rivaa a l'indipendenza, 'me i paes baltegh, Estonia, Letonia e Lituania, o la Slovachia.
El fenomen del indipendentism l'è divers da quell del autonomism, che 'l voeur pussee poter ma semper in del paes, senza fà on Stat sovran noeuv.


c: application/epub+zip

text:
Questo ebook proviene da Wikisource1. Wikisource è una biblioteca digitale libera, multilingue, interamente gestita da volontari, ed ha l'obiettivo di mettere a disposizione di tutti il maggior numero possibile di libri e testi in lingua italiana. Accogliamo romanzi, poesie, riviste, lettere, saggi.
Il nostro scopo è offrire al lettore gratuitamente testi liberi da diritti d'autore. Potete fare quel che volete con i nostri ebook: copiarli, distribuirli, persino modificarli o venderli, a patto che rispettiate le clausole della licenza Creative Commons Attribuzione - Condividi allo stesso modo 3.0 Unported2.
Ma la cosa veramente speciale di Wikisource è che anche tu puoi partecipare.
Wikisource è costruita amorevolmente curata da lettori come te. Non esitare a unirti a noi.
Nonostante l'attenzione dei volontari, un errore può essere sfuggito durante la trascrizione o rilettura del testo. Puoi segnalarci un errore a questo indirizzo: http://it.wikisource.org/wiki/Segnala_errori
I seguenti contributori hanno permesso la realizzazione di questo libro:
Il modo migliore di ringraziarli è diventare uno di noi :-)
A presto.
'L figliuol prodigo
Uŋ père òva doi fioŋs. 'L plu s̄oun và uŋ di da si père, y diŝ: Père! das̄emë la pèrt chë më tocca, chè hè la intenzioŋ de mën s̄i da tlò dëmöz. 'L père partèŝ la roba, y dà al fi chëll, chë jë tuccova. 'L fi pòcchè l' hà abu si àrpes̄oŋ, sën jèl s̄it da tgèsa dëmöz tëŋ paiŝ dalonĉ. Ilò hà ël scumënĉa a mënè na slötta vita, y in puech temp s' hà 'l döffàtt dutt chëll, chë l' òva giatà da si père.
A chël temp foa 'l te chëll paiŝ na graŋ tgiàrestia, y dutg së duròva fàm. Anch' ël fòa te nà gràŋ misèria, y no savòa ulà via. Finalmenter jè ël s̄it dàŋ paur, y l' hà pëtlà, chël ulèss tò su per fànt. 'L paur l' hà tout, y l' hà mettù a vàrdè i purĉöi. Dalla tgiàrestia, chë foa, mëssòva ël së cuntëntè de majë con chëlla bösties; ma nànche de chëlla ròba non giatovel assè.
Zëŋ jè ël s̄it in së 'ŋstëŝ, y hà scumënĉa a pënsè dò, tgë chë l'ha fàtt. Tàŋ de fàntg, dis̄òva ël tra së 'ŋstës, hà te tgèsa de mi père pàŋ y ròba assè, y jö soŋ tlò tel pericul de mëssëi muri da fàm! Voi la muever, y s̄i da mi père zruch, y di: Père! jö hè cummuettù pitgià dànt a Iddie y dànt a vo, no soŋ plu dëgn de vöster tlamà voŝ fi, ma vë prëe tulemë su per voŝ fànt! Pernàŋchè l' hà abù fàtt chësta resoluzioŋ, s' hà ël subit mettù suŋ strèda, y jè s̄it da si père zruch. Càŋchè ël jè ruà da us̄iŋ da tgèsa, y che si père l' ha spià, jè ël prèst s̄it iŋcontra, y l' hà àbbraĉà, 'L fi all' incontro s' hà snudlà ŝu dàŋ si père, y dis̄ova bràdlàŋ: Père! jö hè cummettù pitgià dànt a Iddie, y dànt a vo; no soŋ plu dëgn de vöster tlamà voŝ fi, ma vë prëe tulemë su per voŝ fànt!
'L père no l' hà laŝsà rusnè òra, ma l' hà cumandà a si s̄ënt ch' ëi vède subit a purtè caprò guànt al furni, y na varëtta in sëŋ, che dutt jè perdunà. S̄ide; hà pò 'l père mettu prò, y mazzëde 'l plu böll vadöll, ch' oŋ te stàlla, y fas̄ëde uŋ pagina:193 boŋ gustè, che uloŋ vëster de bòna voja; pertgë chëst fi, chë chërdòve perdù, l' hè giatà, y chëll, chë jö tënive per mòrt, jè mö in vita!
I fàntg òva prëst fatt dutt chëll, chë 'l patroŋ òva cumandà; y te tgèsa fes̄uŋ na gràŋ fösta, y dui jè de bòna voja. 'L màs̄er fi no fòa a tgèsa, ma fòa òra in campàgna a làurè. Càŋchè l' jè ruà da da us̄iŋ da tgesa, y l' hà àudi sunàŋ y tgiàntàŋ, hà ël cherdà òra uŋ fànt, y hà dumandà, tgë che chëst significa? 'L fànt jë hà cuntà dutt, cioè , che si frà jè ruà, y che l' père hà cumandà de fè uŋ gràŋ gustè dalla cuntëntezza, chë l' hà ino giatà chëll' chë 'l tëniva per perdù y mòrt.
Pernàŋchè l' hà audi chëst, s' hà ël dössanà y ulòva mucè, y no plu s̄i te tgèsa, pertgë, dis̄ova ël a si père: Iö v' hè fort servi, y ugn' ëura laurà, y ànche fàtt dutt chëll, chë m' ëis cumandà, y no m' ëis mëi dàtt uŋ vësuel, ch' ëss pudù majë con mi cumpàgnes. Ma źëŋ che l' jè ruà chëst, chë ha döffàtt dutta si àrpes̄oŋ con mënè na sclötta vita fas̄ëis na tèl fösta! Suŋ chëst diŝ 'l père: Tgèla, no vöster dössanà, che tu jes ugn' ëura stàt pra më, y òves dutt chëll, chë jö òve; chëst all' incontro cherdòve jö perdù, y l' hè inò giatà, jö 'l tënive per mòrt, ma 'l jè mò in vita, y perciò muessuŋ stè de bòna voja.


text:
100 onns Chor-baselgia s. Gions Mustér
Il Chor-baselgia s. Gions Mustér ha grond plascher d’astgar cooperar cun cantar messa la dumengia tier il survetsch divin sin Claustra a caschun dalla 17. Fiasta federala dall’Uniun d’accordeon svizra. El rom da quella celebraziun vegn era la nova bandiera da questa Uniun inaugurada.
Atgnamein ha il Chor-baselgia da s. Gions in semegliont intent sco l’Uniun d’accordeon dalla Svizra. Omisduas formaziuns sedattan gronda breigia da harmonisar e perfecziunar lur preparaziuns per producziuns. Ferton ch’ils accordeonists vulan primarmein delectar il publicum cun musica concertanta – ed a Mustér tier la fiasta era en concurrenza – han ils cantadurs en mira dad embellir la liturgia eucaristica cun edificar la cuminonza cartenta.
Per il Chor-baselgia da s. Gions a Mustér croda quella cooperaziun gest era el program da siu giubileum sin 100 onns. Fundaus 1916, vegn quel commemoraus festivamein e duidamein quest atun. Il Chor astga daveras giubilar cun gronda satisfacziun. El sa numnadamein mirar anavos sin ina activitad centenara senza interrupziun. Igl archiv dil Chor, pleins da cudischs da cant gregorian ed ecclesiastic, da numerusas partituras da messas cantadas, offertoris e motettas en grond diember, dat perdetga d’in considerabel repertuar e liung engaschi plein ideal e cardientscha. Biars fideivels, perschuadi e premurai cantadurs, sut la direcziun da capavels dirigents ed accumpignai da cumpetents organists, han realisau el decuors da 100 onns ina considerabla ed admirabla prestaziun cantica-musicala per Diu ludar ed ils fideivels legrar. Ina biala missiun. Da cuntinuar.
Erwin Caminada, president


text:
Il terren è l'element che stat en il center da l'exposiziun speziala da l'Agrischa 2018. Il comité d'organisaziun less mussar las differentas fassettas dil terren ch'i dat en la regiun da Cuira e la Val dal Rain. Saja quai il terren che vegn surbajegià ubain il terren sco prà, er, vigna u guaud. Ils visitaders pon ultra da quai sa fatschentar cun il tema granezza. Ina giada era numnadamain bler dal terren en il Grischun cuvert cun ers da granezza. Uschia pon ils visitaders far paun da differenta granezza e degustar quel.
Vitg da spezialitads
In zic en il stil da street food, dentant simplamain en ina tenda, pon ils visitaders magliar diversas spezialitads ch'ils purs e las puras da la regiun preparan. Uschia datti per exempel maluns, capuns, burgers e hot dogs cun charn chaura ed autras spezialitads regiunalas. Tenor il president dal comité d'organisaziun da l'Agrischa, Sepp Föhn, hajan ins percurschì ch'ils visitaders veglian ina variaziun e betg mo pommes e liongias tar uschè ina exposiziun.
Sco mintga onn tar l'Agrischa datti er quest onn blers gieus per uffants, in martgà da products regiunals, massa gruppas da musica populara e sa chapescha la premiaziun da vatgas ed auters animals.
Bler plaz sin l'Obere Au a Cuira
Quest onn vegn l'Agrischa suenter il 2013 per la segunda giada organisada a Cuira. L'areal da l'Obere Au porschia massa plaz per la biestga e las tendas. Tenor Sepp Föhn saja qua la sfida da tener ensemen la glieud ed uschia procurar per in'atmosfera cumpacta. Il comité d'organisaziun quinta cun da quai da 15'000 visitaders. Sper visitadras e visitaders indigens spera Sepp Föhn er che persunas da la Bassa chattan la via en la chapitala grischuna.
RR actualitad 11:00


text:
Ils 26 da november 2015 ha la secziun Surselva d’impressaris constructurs gì sia davosa radunanza generala extraordinaria. La suletta decisiun è stada quella da schliar l’uniun. Davent dals 1 da schaner 2016 è l’uniun integrada en la Societad grischuna dals impressaris constructurs (SGIC), che survegn davent da quella data era ina nova structura.
4 regiuns enstagl da 8 secziuns
Enfin uss eran ils impressaris grischuns organisads en 8 differentas secziuns. Quellas secziuns eran organisadas sco uniuns, cun 8 differents statuts ed 8 differentas suprastanzas. Nov vegni mo pli a dar in'uniun, numnadamain la Societad grischuna dals impressaris constructurs (SGIC) cun las 4 regiuns Surselva, Grischun dal nord, Grischun central e Grischun dal sid. L’anteriura secziun Surselva daventa simplamain la regiun Surselva. La regiun Grischun dal nord sa cumpona da las secziuns Foppa, Plessur, Landquart, Partenz e Tavau. La regiun Grischun central èn las secziuns Viamala, Alvra e Moesa. Las secziuns Malögia, Bernina, Engiadina bassa e Müstair furman da nov la regiun Grischun dal sid.
Betg avunda commembers
Tenor Andreas Felix, il directur da la Societad grischuna dals impressaris constructurs (SGIC), è quella midada da structura cunzunt vegnida necessaria perquai ch'insaquantas secziuns pli pitschnas n'hajan betg pli avunda commembers. Entras fusiuns ni era falliments saja il dumber d’impressaris sa reducì en quellas secziuns ed i na saja betg pussaivel da mantegnair las singulas uniuns. En la nova structura tramettan las 4 regiuns mintgamai 2 delegads en la suprastanza da la SGIC. Cun quella nova structura saja il contact tranter la SGIC e las regiuns pli stretg e direct.


text:
Tom Dumoulin, il grond favurit sin aur, è vegni il meglier a frida cun il grev percurs a Bergen, quai malgrà ch’el è partì sco in dals davos concurrents, lura cura ch’i ha cumenzà a plover. La finala ha Dumoulin, il victur dal Giro d’Italia da quest onn, gudagnà la cursa sur 31 kilometers cun in avantatg da 57 secundas sin il Sloven Primoz Roglic ch’ha lantschà sia carriera cun siglir cun skis. Terz è daventà il victur dal Tour de France e da la Vuelta, Chris Froome. Il Brit ha pers gia 1:21 minuta sin il nov campiun mundial Tom Dumoulin. Il defensur dal titel, il Tudestg Tony Martin, ha stuì sa cuntentar be cun il 9avel plaz.
Küng manchenta sia finamira
Betg vegnì a frida èn ils dus Svizzers Stefan Küng e Reto Hollenstein. Küng che na valeva betg sco in candidat da medaglia aveva dentant tuttina la finamira sin in plaz sut ils top 10. Sin la davosa passascha ensi è Küng dentant cupitgà ed uschia pers bler temp. La finala ha mancà radund ina minuta sin in plaz en ils top 10 e 2:46 minutas sin il meglier temp da Dumoulin. Küng ha uschia stuì sa cuntentar cun il 25avel plaz. In di d’emblidar sco Küng ha resumà suenter la cursa. Reto Hollenstein è vegnì be 40avel.
Cursa cunter l’ura tut speziala
La cursa cunter l’ura als campiunadis mundials da ciclissem a Bergen è stada ina cursa in zic nunusitada. Sin ils davos 3,6 kilometers èsi i ensi nua ch’ils ciclists han giu da surmuntar 316 meters differenza d’autezza. Blers ciclists han perquai midà il velo avant questa ascensiun, dal velo da cursa sin il velo da muntogna. Midà il velo ha tranter auter er il Svizzer Stefan Küng. Absolvì l’entira cursa cun il velo da cursa han perencunter ils victurs da medaglia cun il campiun mundial Tom Dumoulin.


text:
Bear’s Den live
- Sonda, 20.1.2018, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 20.1.2018, 19:00, RTR
Els èn sa furmads l'onn 2012 e suenter ha il trio Bears Den da Londra gia publitgà pliras singles, EPs ed era dus albums.
Ultra da quai èn ils trais musicists viandads enturn il mund per preschentar lur musica, tranter auter ensemen cun Ben Howard, Matt Corby ni Mumford & Sons. Fermada han els era fatg al Haldern Pop Festival en Germania. Quest bel concert da l'avust passà udis vus en il Soundcheck.
Repetiziun dals 16.12.2017


text:
Las premias sajan in spievel dals custs che sajan sa dublegiads dapi il 1996, ha ditg Meierhans envers la «SonntagsZeitung». Las decisiuns che chaschunian ils custs vegnian prendidas en ils chantuns e tar la confederaziun, surtut tar il ministeri da l'intern.
Ils responsabels na dumognian betg da furmar maioritads politicas per ina midada dal curs, uschia Maierhans. Sche quai restia uschia creschian las premias vinavant senza limita.
Las autoritads laschan «manar» da la farmazia.
Faschessan las premias creschentas mal il venter a tuts sco a la classa media, vegniss la bloccada da refurmas forsa rutta. Meierhans crititgescha er ch’i na dat quest onn nagina examinaziun dals pretschs per ils medicaments. Ch’ina decisiun da la dretgira saja la culpa per quai, na lascha il survegliader dals pretschs betg valair.
L’uffizi federal per la sanadad haja simplamain betg gì in plan B per il cas che las firmas da farmazia giajan avant dretgira. El constateschia che las autoritads laschian «manar» da la farmazia, enstagl da prender enta pugn las mastrinas.


text:
Oristano
Oristano (en lèngua sàrda: Aristanis; en spagnöl: Oristán; en català: Oristany; en latì: Aristianis) l'è 'na cità e 'n cümü italià, la regiù de la Sardegna, capolöch de la pruvìncia omònima.
El g'ha presapóch 29.185 abitàncc, 'na superfìce de 84 km² e 'na densità de 347 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baratili San Pietro, Cabras, Nurachi, Palmas Arborea, Santa Giusta, Siamaggiore, Siamanna, Simaxis, Solarussa, Villaurbana, Zeddiani.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc


text:
Test w
ЦeHa: 0.00rpH.
ДocTaBka ToBapa ocyщecTBляeTcя пo Bceй ykpaиHe.
ПoдpoбHee...
Test loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest loremTest lorem


text:
Riom-Parsonz
Igl anteriour cumegn da Riom-Parsonz era naschia igl 1. da schaner 1979 or dalla fusiun digls cumegns uriunds Riom e Parsonz. La voba mossa igl marcant casti Rätia Ampla tgi è vasibel gliunsch anturn. Tottas dus vischnancas èn situadas dalla vart sanestra dalla val Surses, Riom sen radond 1250 m sur mar e Parsonz bung 100 m pi ot.
Ainten la mesadad digls onns 1970 ins ò catto a Riom restanzas da miraglias romanas. Egn digls bietgs veva dimensiuns imposantas da 20 sen 30 meters ed ins suppona tgi chel bietg sarviva scu mutatio, damaias scu albiert da cutier cun stallas per suldos e viagiatours. Chesta pensiun era situada alla ruta digls pass digl Gelgia e Set. Aint igl urbari digls bagns imperials anturn igl 840 era Riom numno scu bagn roial cun ena baselgia. Chella era l'amprema dalla val.
Or da chel taimp è er igl nom Villa Riamio. Pi tard ins catta igl nom Ryams scu li dalla dertgira Surses. Parsonz vign numno l'amprema geda igl onn 1156 scu Coloniam de Presam. Riom era anfignen aint igl 19avel tschentaner igl center politic e giudizial dalla val. Chegl sa mossa er ve digl casti imposant tgi è ia igl 1258 ansemen cun tot igl schaschant local aint igl possess digl uestg da Coira.
Igl onn 1864 è capito a Riom en incendi sgarschevel tgi ò devasto prest l'antiera vischnanca. L'arsa digl 1913 è alloura stada manc desastrousa. A Parsonz ègl ars igl onn 1949, nov tgesas e clavos èn davantos unfrendas dallas flommas.
La tgesa Sontga Crousch è situada marcantamaintg agl our vers nord dalla vischnanca da Riom. La tgesa è neida errigeida curt siva la grond'arsa igl 1867 da Lurintg Maria Carisch, tgi era turno scu om retg da Paris puspe ainten la sia patria. Igl onn 1930 è igl bagn nia vandia allas mongias da Menzingen. Siva digl 2011 appartignan tgesa, clavadeira e curtegn alla fundaziun Origen tgi ò an senn d'installar a Riom igl center cultural cun salvs d'exposiziun, salvs da prova, luvratoris, administraziun ed oter ple. Ainten la clavadeira ò igl festival installo en'infrastructura tgi lubescha producziuns e represchentaziuns sur igl antier onn, damaias er d'anviern.


text:
Archeologia
Ti agn passá él gnü porté inant inrescides archeologiches, metüdes a jí en colaboraziun cun universités y sot ala direziun dla "Suraintendënza ai Bëgns Storics y Artistics", sciöche por ejëmpl sön Plan de Frea o a Sotciastel. Dailó él gnü abiné testemonianzes dla presënza dla porsona che va zoruch al Mesolitich y al'Eté dl Brom.
Les testemonianzes archeologiches á n'importanza particolara por la Ladinia, ciodí che na certa sort de reperc nes dá de bunes informaziuns en cunt dla Preistoria.
L'archeologia ciafa ciamó na majera importanza dal momënt che al n'é fina sëgn nia ciamó gnü ciafé documënc scric che testemoniëia na presënza stabila tratan döt l'ann tles valades ladines dles Dolomites tl pröm milenn dan G.Cr. y resta insciö la sora poscibilité desmostrativa. L'Istitut Ladin ciarará, constatada l'importanza de chësc setur, de promöie ince tl dagní inrescides nöies tl ciamp archeologich.


text:
Quai sustegness la critica dal president russ Wladimir Putin che pretenda che l'aviun è vegnì sajettà giu sur la Siria. La Tirchia na saja mai stada periclitada ha ditg Putin.
Tenor la Tirchia, in pajais da la NATO, saja il pilot da l'aviun vegnì admonì pliras giadas. L'aviun n'haja dentant betg midà ses curs.
Entant ha il president american Barack Obama telefonà cun il president tirc Recep Tayyip Erdogan. Els sajan omadus dal maini che la situaziun stoppia vegnir deescalada e ch'i na dastgia mai pli dar insatge uschia.
RR novitads 06:00


text:
Quai communitgescha KORA, l'uniun che s'occupa tranter auter dal management da selvaschina. Dapi l'entschatta da l'onn ha quest luf stgarpà almain 55 nursas en quests chantuns. Pertutgadas èn muntaneras survegliadas en claus segirads ed er en la vischinanza da chasas. En il chantun Appenzell Dador han differents lufs stgarpà dapi l'onn 2014 sis nursas.
Ch'i sa tracta tar il luf che ha stgarpà quellas nursas dal M75 ha pudì vegnir cumprovà cun analisas da DNA. Il permiss da sajettar da l'Appenzell Dador è valaivel durant 30 dis. Il permiss en il Grischun è scadì la dumengia passada.
RR novitads 11:00


text:
Il Tribunal administrativ federal ha refusà in recurs d'abitants che pretendevan mesiras supplementaras cunter la canera. La cuminanza d'ierta, che ha fatg il recurs, aveva sa lamentà ch'ils trens tgulian a moda extrema cun vegnir en la staziun da Tavau Plaz. Tras las ramurs sajan ils abitants da dus immobiglias sa dasdads la notg e lur sanadad saja vegnida disturbada, ha quai gì num.
Limitas resguardadas
Cun refusar il recurs suonda il Tribunal administrativ federal a la decisiun da l'Uffizi federal da traffic, BAV, che aveva refusà in recurs da la cuminanza d’ierta en connex cun il schlargiament da la staziun da Tavau. La limita d’immissiuns saja vegnida resguardada. A questa conclusiun era vegnì il BAV. Ils recurrents pon uss anc sa drizzar al Tribunal federal.
RR novitads 15.00


text:
L'interrogaziun haja gì lieu ultim venderdi, quai han rapportà differentas medias. Cunter Gisel na saja dentant betg vegnì avert in cas, scriva la gruppa Raiffeisen en ina communicaziun.
Cun la communicaziun cuntradi la Raiffeisen er a rapports ch'els hajan pretendì da sigillar actas. La pretensiun che la Raiffeisen haja vulì laschar sigillar documents ed auter material, saja fauss.
La procura publica da Turitg investighescha cunter l'antecessur da Gisel, Pierin Vincenz. Quai pervi da administraziun malfidaivla. Vincenz duai esser s'enritgì tar la cumpra da la societad da cartas da credit Aduno e la societad d'investment Investnet. Aduno ha denunzià Pierin Vincenz. El sa chatta dapi l'entschatta mars en arrest d'inquisiziun.
RR novitads 17:00


text:
Frick
Frick a l'è un cumün svizzer del distret de Laufenburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 4 854 abitant e una süperfiss de 9.96 km², e al se tröva a una altitüden de 350 meter sura al livel del mar.
El cumün de Frick a l'è tacaa ai cumün de Eiken, Gipf-Oberfrick, Hornussen, Ittenthal, Kaisten, Oeschgen, Schupfart, Ueken.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
External links[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Frick in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
La Società Chasa Jaura es gnüda fundada dal 1971 e consista hoz da 200 commembers.
Ella ha l’intenziun
1. Da ramassar e conservar ogets e documaints da valur culturala, istorica, linguistica, scientifica o artistica da la Val Müstair e da sia relaziun cul muond exteriur ;
2. Da mantgnair e chürar la Chasa Jaura sco lö da barat cultural e d’inscunter ;
3. Da promouver la perscrutaziun dals bains culturals da la Val Müstair e da resguardar lapro il passà, il preschaint e l’avegnir.
Commembranza
Tour contact per commembranza
e donaziuns
Marco Gilly, president
Chasa Jaura Val Müstair
Bauorcha 17
7535 Valchava/Müstair
Tel +41 (0)81 858 53 17
Tel +41 (0)79 574 05 94
Info@chasajaura.ch


text:
Nicolás Maduro haja obtegnì 68% da las vuschs, ha la presidenta da la cumissiun electorala annunzià. Al candidat da l'opposiziun, Henri Falcón, hajan percunter mo 21% dà la vusch. Il predicatur Javier Bertucci haja anc survegnì radund 10% da las vuschs.
Opposiziun pretenda novas elecziuns
Falcón aveva gia ordavant annunzià da betg renconuscher las elecziuns ed ha per consequenza pretendì novas elecziuns. I haja dà pliras irregularitads tar il process d’elecziun ed il president actual Maduro haja cumprà vuschs, ha argumentà il candidat da l'opposiziun.
Tenor la cumissiun electorala haja la participaziun a las elecziuns muntà a 46%. Curt avant era anc vegnì discurrì en tschertgels da la regenza d'ina participaziun da 32% e tenor l'opposiziun saja la participaziun stada sut 30%. Tar las elecziuns dal 2015 era la participaziun anc tar 80%.
Pli greva crisa da l'istorgia
Venezuela sa chatta actualmain en la pli gronda crisa da sia istorgia. Pervi da mancanza da devisas, po il pajas – cun las pli grondas ressursas d'ieli mineral – strusch pli importar mangiativas e medicaments. Il Fond monetar internaziunal (IWF) quinta per il proxim onn cun ina sminuziun da l'economia per 15% ed ina rata da l'inflaziun per dapli che 13'000%. Pervi da la crisa umanitara en la Venezuela, han gia milliuns da persunas bandunà il pajais.
RR novitads 06:00


text:
La nova lescha d’energia vul reducir il consum d’energia, augmentar l’effizienza energetica e promover las energias regenerablas. Quai èn las trais finamiras principalas, sper il scumond da fabritgar en avegnir ovras electricas atomaras. La lescha cuntegn uschè emprimas mesiras per realisar la strategia d’energia 2050 da la confederaziun svizra. La lescha va en votaziun perquai ch’i è vegnì fatg in referendum encunter.
Sin livel naziunal è quai oz l’unica votaziun. Votaziuns chantunalas na datti en il chantun Grischun naginas. I dat però intginas votaziuns communalas.
Glion elegia nova presidenta communala
A Glion per exempel vegn elegì ina nova presidenta communala, ina nova suprastanza ed in nov parlament. Suletta candidata per il presidi è Carmelia Maissen. Per ils ulteriurs quatter commembers da la suprastanza datti dentant tschintg candidatas e candidats.
Ultra da quai ston ils votants e las votantas da Glion era decider davart l’introducziun d’ina zona d’ospital.
Votaziuns communalas
Poschiavo e Brusio voteschan sur da la surdada dal transport da rument da la regiun. Ils da Tujetsch decidan sur d'ina pendiculara sin il Cuolm da Vi per colligiar il territori da skis da Sedrun cun Mustér. Ed a Cuira vegn decidì sur dal dretg da construcziun dal areal dal anteriur lavuratori forestal. Arosa e Scuol voteschan per sendas u trails da bike e diversas vischnancas decidan sur da midaments da la planisaziun locala.
RR novitads 07:00


text:
Uniun da catschadurs Muraun Mustér
Dapi 1940 entochen e cun 1942 ein catschadurs da Medel per part stai commembers dall'uniun da catschadurs Muraun / Mustér. Dus catschadurs Medelins han priu part 1941/42 dalla catscha communabla da quell'uniun. Las empremas tschiarvas eran aunc fetg raras tier nus. Ils da Mustér levan pia far manever pli grond en las Cavorgias, principalmein sin tschiarvas, mo quei di ha ei dau ora nuot auter ch'ina mondura bletscha ed il guoter da vinars vits.
Uniun da catschadurs Vallatscha Medel / Lucmagn
Da s. Silvester 1942 han ils suandonts catschadurs Medelins concludiu da fundar in'uniun da catschadurs enta Medel: Lutz Theofil, Venzin Emil, Beeli Clau, Pally Clemens, Beeli Martin fravi, Lutz Walter, Venzin G. Fidel e Bundi Luis 21.
Ils 10 da schaner 1943 ha giu liug ell'ustria dalla Posta a Curaglia la fundaziun definitiva ed elegiu la suandonta suprastonza:
President: Lutz Theofil
Cassier: Beeli Clau
Actuar: Pally Clemens
Daventai commembers dall'uniun cantunala
Ei era temps da mobilisaziun ed ils biars da nos catschadurs eran sin ils confins e pauc a casa, aschia ch'il contact mava empau a piarder e las radunonzas eran scartas. Igl onn 1943 ei la catscha stada aviarta il september mo treis dis, entgins han survegniu congedi e saviu ir lu igl october diesch dis a catscha.
Quei onn ei vegniu manau atras negina catscha communabla. L'emprema scuntrada da quen havein fatg sin la radunonza generala dils 15 da december 1945. Quella sera mussava il quen ina facultad da sfr. 125.30. Medemamein havein approbau las statutas da nossa uniun, las quallas nossa suprastonza haveva stuiu preparar per daventar commembra dall'uniun cantunala da catschadurs.
Ils 2 d'avrel 1945 essn vegni pri si en l'uniun cantunala.
Nossa uniun dumbrava lu 13 commembers.
Da marcar eis ei aunc che l'emprema tschiarva (vacca) enta Medel ei vegnida sittada da nies bien amitg Martin Beeli fravi, igl onn 1940 sin ils uauls Soliva e quei cun buis da schrecs.
Lavurs communablas e prestaziuns da nossa uniun
Bia lavur gratuita ei tuccau da far da nos commembers naven dalla fundaziun entochen oz. Baghegiau stan da sittar, schau far meisas e bauns, pagau premias per tener sut las uolps, pervesiu tschiarvas e cavreuls onns cun grondas nevadas ed er susteniu tirs cantunals e regiunals.
Mes ora 1946 tschun muntanialas sin l'alp Soloiva, e lu puspei 1976 tschun tocs. Igl onn 1964 menau tier las muntanialas a Pastg Platta e s. Gions, quellas eran vegnidas pegliadas da nies guardia-catscha sin i lterritori dil lag da s.Maria.
Concludiu 1965 da metter ora in colonia capricorns s'igl intschess dil Caschleglia. 1967 ha quella colonia survegniu ina nova partida. Concludiu da far in asil federal "Pez Vial". Naven da 1945 fixau cun il guardiacatscha ils novs asils da catscha
Menau atras dus tirs regiunals, igl emprem 1968 catscha aulta e bassa e l'auter 1972 mo catscha aulta. 1963 fatg in viadi a Luzerna e 1971 in viadi en l'Austria. igl onn 1974 havein elegiu igl emprem cau da tgira.
actualisau: 14-08-2018/pap
Uffeci da catscha e pesca Kt. GR


text:
Die Toten Hosen a l’Open Air Son Gagl
- Sonda, 9.9.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 9.9.2017, 19:00, RTR
Sche la band da punk rock da cult Die Toten Hosen dat concerts en Svizra, alura èn quels per il solit vendids ora suenter pacas minutas.
Sco sin lur turnea actuala Launen der Natur, nua che tut ils bigliets per ils trais concerts ed era quels per ils concerts supplementars en Svizra èn stads davent en in batterdegl. Quai na fa betg smirvegliar, perquai che Die Toten Hosen fascineschan fans da differentas generaziuns, e quai er 35 onns suenter lur fundaziun. Lur concert fulminant da questa stad a l'Open Air Son Gagl, d'udir en il Soundcheck.


text:
Región Metropolitana de Santiago
La Región Metropolitana de Santiago è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región de Valparaíso, al sid cun la Región del Libertador General Bernardo O'Higgins ed a l'ost cun l'Argentinia.
Cun ina surfatscha da 15'403,2 km² è ella la pli pitschna ma cun ina populaziun stimada da 7'003'122 abitants (2009) a medem temp la pli populada regiun dal pajais. La regiun sa cumpona da las provinzas da Chacabuco, Cordillera, Maipo, Melipilla, Santiago e Talagante. La chapitala da la provinza è Santiago de Chile, la chapitala naziunala.


text:
«Username Helvetia»
- Sonda, 2.6.2018, 11:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 2.6.2018, 11:03, RTR
In'istorgia plain aventuras cun eroxs e canagls ord la litteratura svizra. Quai è «Username Helvetia». La tribuna per raquintar questa istorgia è social media. Responsabla per l'istorgia, per filmins, fotografias, posts etc. è la schurnalista Sabrina Bundi. L'istorgia cumenza questa stad e po vegnir suandada sin plirs vecturs. Actualmain vegn registrà, filmà, fotografà e visità ils pli differents lieus en Svizra. Nus avain accumpagnà ella durant in di da registraziun.
Contribuziuns
-
Tips da cultura
-
Tip persunal
-
Litteratura
-
Username Helvetia


text:
Il cussegl da vischnanca da Tujetsch ha tramess enavos a la suprastanza la lescha d'economia. La suprastanza duai anc surlavurar quella ina giada. La raschun è ch'i dettia problems cun il linguatg, problems stilistics e sematics, ha il president communala da Tujetsch Beat Roeschlin ditg ad RTR. El deploreschia quai, perquai ch'i saja necessari d'avair ton pli spert ina lescha d'economia.
Uss vegn la versiun surlavurada preschentada en in proxim cussegl da vischnanca.
Senn da la lescha è surtut da stgaffir novas plazzas en Tujetsch ed uschia da promover l'economia. La lescha duai esser la basa legala per sustegnair manaschis ed interpresas novas.
RR novitads 06:00


text:
Lengua zimbra
El zimber (nomm local: tzimbar; a Giazza l'è ciamaa anca tauć o taucias gareida) l'è ona lengua germanega parlada in d'ona quai zona del Veneto e del Trentin.
L'è la lengua portada in Italia de rosc de popolazzion bavares rivaa giò in del Medioev, prima in de la zona de Asiago, poeu in de la Lessinia e in de la zona de Folgaria, Lavarone e Luserna.
Al dì d'incoeu però el zimber l'è dree a descomparì per l'influenza del veneto e, soratutt, de l'italian. Se stima che incoeu quei che parla el zimber i sien meno de milla in tutt l'Italia.
A bon cunt, el zimber l'è miss denter a la comunità germanega italiana, recognossuda 'me minoranza lenguistega storega, e donca gh'è on quai tentativ de tegnìll viv.
Cuntegnüü
El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El termen tauć l'è ona variant de l'antigh *theodisk, del qual riven anca paroll 'me deutsch (todesch), duits (olandes), dutch (ingles), titsch (walser), tüütsch (svizzer todesch), tysk (danes), tuche (arpitan) e, in fond, anca "todesch".
Paes indè che l'è parlaa storegament el zimber[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Asiago: Slege
- Conco: Kunken
- Enego: Genebe
- Foza: Wüsche
- Folgaria: Folgrait
- Gallio: Gèl
- Stoccareddo: Stòkha-Raut
- Lavarone: Lavròu
- Luserna: Lusèrn
- Lusiana: Lusaan
- Roana: Robàan
- Cesuna: Kan Züne
- Treschè Conca: Skada, Kunka
- Rotzo: Rotz
- Selva di Progno: Brunge
- Campofontana: Funtan
- Giazza: Ljetzan
Olter toponem[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Badia Calavena: kam'Àbato
- Verona: Bearn
Comparazzion lenguistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Adriana Bulgarelli, Dizionario comparato Cimbro-Italiano Italiano-Cimbro/Tauć-Belisch Belisch/Tauć, Curatorium cimbricum veronense, 2007.


text:
Quai resulta d'in nov rapport da l'organisaziun d'agid per uffants da las Naziuns Unidas, Unicef. Raschuns sajan surtut la guerra cun la Taliban e la milissa da terror Stadi Islamic sco er la povradad che creschia. En consequenza ston anc dapli uffants lavurar e mattas vegnan dadas èn letg baud.
La situaziun da scolaziun e furmaziun en l'Afganistan vegn adina mendra dapi che la missiun da la NATO è ida a fin il 2014. En blers lieus saja quai fitg malsegir er perquai ch'ils Taliban restads nizzegian las scolas cun serrar ellas e surpigliar la controlla per far squitsch sin la regenza. Uffizialmain èn tenor la regenza serradas radund 1'000 scolas.
RR novitads 10:00


text:
Chombra dubla Superior
”Traunter sias agens quatter mirs" il segiurn daventa in plaschair:
L’equipament cumprenda:
Grond letg dubel u dus letgs singuls in sper l'auter.
Bogn/duscha cun tualetta, favugn, spievel da cosmetica. Access a l'internet gratuit (Wifi), aua frestga dal Grischun. Tresor, televisiun via cabel cun radio. Scrivania.
Las grondas chombras Superior e la Suita disponan era d’ina frestgera e d’ina maschina da café. A partir da ina dimora da 5 dis, è gratuitamain a disposiziun la cuschinetta integrada.
L’abundant buffet d'ensolver è era inclus.


text:
Il schef da fracziun Mitch McConnell ha ditg, ch'i saja evident ch'els na vegnian betg ad avair success da dismetter la refurma da sanadad Obamacare, e remplazzar quella tras in nov sistem.
McConnell ha annunzià da vulair metter sin via ina votaziun che prevedia da dismetter Obamacare cun in retard da dus onns. Il motiv per quest pass è la resistenza en las atgnas retschas dals republicans.
Sconfitta per Donald Trump
Cun il naufragi da ses sboz per la refurma da sanadad è in impurtant project dal president american mess sin glatsch per il mument. Trump aveva empermess durant il cumbat per il presidi, d'abolir il sistem da sanadad introducì da ses antecessur Barack Obama, e da remplazzar quel cun in sistem dal tuttafatg nov.
La chombra dals represchentants aveva deliberà ils plans per Trumpcare il matg. Ils republicans han però stuì spustar ina votaziun en il senat gia il zercladur, perquai ch'els n'han betg chattà ina maioritad en las atgnas retschas.
RR novitads 08:00


text:
Cun Benfica Lissabon spetga danovamain ina dira nusch. Pertge Basilea encunter clubs portugais n’è mai stà in’istorgia da success. Da sis duels encunter Benfica, Sporting u il FC Porto ha il FCB pers quatter e duas giadas giugà pari.
Emprova generala gartegiada
Suenter ina partenza plitost disgraziada en il campiunadi svizzer ha l’equipa da Raphael Wicky gudagnà la fin d’emna il classicher encunter il FCZ ed uschia l’emprova generala sin il segund gieu da la Champions League. Ils giugaders da Basilea pon uschia ir cun in meglier sentiment sin il plaz ch’anc avant l’emprim gieu a Manchester.
Encunter Benfica cun l’attatgader naziunal svizzer Haris Seferovic, ch’ha midà la stad dad Eintracht Frankfurt tar ils Portugais, na vali betg da mussar in bel gieu, in bel ballape, mabain i dovra in cumbat da mintgin da l’entschatta fin la davosa segunda, uschia Raphael Wicky. Tuttina e malgrà il cader giuven na sto il FCB betg sa zuppar. En il passà ha il campiun svizzer procurà pliras giadas per ina notg magica en la Champions League avant ils fans da chasa.
PSG - Bayern
Il gieu tranter il FCB e Benfica Lissabon cumenza las 20:45 uras. En l’auter duel da questa gruppa frunta il ZSKA Moscau sin Manchester United. En la gruppa B vegni tar il duel dals gigants Paris Saint-Germain encunter Bayern München ed en la gruppa C il duel tranter Atlético Madrid e Chelsea.


text:
Quai è ina da las mesiras per pudair proteger meglier ad unfrendas da violenza a chasa e da stalking. Auter ch'il Cussegl federal vul il Cussegl dals chantuns dentant ch'i duai esser pussaivel da far pajar al delinquent ils custs per las mesiras.
Proteger unfrendas er tar la procedura penala
En in auter punct va il Cussegl dals chantuns dentant d'accord cun la proposta dal Cussegl federal. Ina procedura penala cunter ina persuna violenta na sto betg vegnir sistida perquai che la l'unfrenda pretenda quai. En futur duai la procura publica era dastgar decider da cuntinuar cun las investigaziuns sch'ella è da l'avis, che quai saja necessari. Quai duai reducir il privel che l'unfrenda vegn messa sut squitsch da la persuna accusada.
Plinavant duain las autoritads penalas er pudair pretender dal delinquent da frequentar in program da scolaziun cunter la violenza.
RR novitads 06:00+


text:
Per Lucien Favre è ses nov engaschi a Dortmund in return en Germania ed en la Bundesliga. Suenter ils dus titels da campiun svizzer cun il Club da ballapè da Turitg ils onns 2006 e 2007, ha Favre trenà l'emprim Hertha Berlin e lura Borussia Mönchengladbach. Ils davos dus onns ha Favre trenà en Frantscha il OGC Nice.
Favre duai purtar la veglia gloria
Uss turna il trenader da 60 onns en Germania e surpiglia il club da cult Borussia Dortmund ch'ha gì ina stagiun problematica. Suenter la relaschada dal trenader ollandais Peter Bosz, n'ha era ses successur, l'austriac Peter Stöger, betg gì il success giavischà. Dortmund ha terminà la stagiun cun in retard da 29 puncts sin il vegl e nov campiun Bayern München.
Almain è Dortmund sa qualifitgà per la Champions League. Quai dentant mo piz a cup – grazia ad ina meglra differenza da gols ch'il concurrent direct Bayer Leverkusen. Uss duai Lucien Favre procurar per novs impuls e manar Dortmund a veglia gloria.
RR novitads 12:00


text:
Plinavant han atlets ed atletas la pussaivladad da vegnir elegids en las categorias «newcomer da l'onn», «team da l'onn» e «sportist da l'onn cun impediment».
Irene Cadurisch e Seraina Friedli fan differents sports. Ma ellas han insatge communabel: la nominaziun sco sportista da l'onn 2018.
Il sport è mia vita.
La biatleta Irene Cadurisch da Malögia è sa participada als gieus olimpics a Pyeongchang ed ha recaltgà là in diplom. Seraina Friedli, è naschida a Samedan ed è nominada per sia buna prestaziun en il gol dal FCZ e la squadra naziunala da ballape.
En sasez è il ballape il plan b.
Era per Luana Bergamin, ch’è nominada sco funcziunaria èsi in'onur d'esser nominada. La Sutsilvana ha accumpagnà la delegaziun paralimpica a Pyeongchang.
In'inclusiun cun ils normals.
Rumantschs han adina puspè triumfà a la notg da sport grischuna
Il premi da l'onn 2008 aveva Dario Cologna savì prender a chasa suenter ch’el aveva gudagnà il classament general da la cuppa mundiala. Dus onns pli tard ha Nino Schurter da Tersnaus persvas tar il voting dal public – quai suenter ch’el aveva gudagnà sco pli giuven il campiunadi mundial en l’istorgia da mountainbike.
Sportissimo 17:00


text:
Ch’il parlament grischun ha fatg pliras giadas midada, è be ina particularitad en l’istorgia politica dal Grischun. Era las partidas han fatg tras grondas midadas. I deva p.ex. in temp cura che tut ils set cussegliers federals e tut ils parlamentaris grischuns a Berna eran liberals ed i deva in temp nua ch’ils democrats (suenter PPS) han collavurà maun en maun cun ils sindicats a favur dals lavurants. Ils conservativs (oz il PCD) eran encunter l’introducziun da l’iniziativa ed il referendum e la PS gudagnava e perdeva adina puspè sia pussanza.
Ed ussa il 2015, guardan las partidas ora tut auter u èn ellas restadas sco adina? Tge vulan ellas ussa? E tge soluziuns vesan ellas per ils problems actuals? Resposta sin questas dumondas, han dà candidatas e candidats per il Cussegl naziunal.


text:
Nos sun na Cassa Cooperativa y laurun sön le prinzip de Friedrich Wilhelm Raiffeisen. Nosta ativité prinzipala é chëra dla racoiüda de deponac', por mëter indô a disposiziun chisc scioldi al‘ economica locala, tla forma de credic'.
Al zënter dl ponsier cooperativ él la uniun de deplü porsones, por na comunité sterscia. Travert de nosta ativité de scioldi y credic' é le sostëgn sozial de vigni mëmber y dla comunité locala, nia le la ghiranza sön le davagn.
Sciöche mëmber ne Sëis nia ma tliënt, mo ince comproprietar de nosta banca. Insciö Ëis ince le dërt sön informaziuns y trasparënza.
Ëis la poscibilité, da avëi influs sön la politica dla banca y sön le svilup dla cassa. Podëis ince avëi vijiun sön i risultac'. Ëis dërt de parora y podëis lité sura dezijiuns importantes tratan la reuniun generala anuala. Nüsc mëmbri lita ince i organs che manovrëia la banca.
Porchël é vigni 10° südtirolej nia ma tliënt mo ince mëmber de na Cassa Raiffeisen. Te Südtirol ciafunse sura 61.000 mëmbri de na Cassa Raiffeisen.
Ai mëmbri ti vëgnel reconesciü plü na gran stima. Ai po se aspetè deplü co en bun sorvisc de finanza y na consulënza competënta. Sciöche partner Ëis le dërt a vantaji atratifs y valurs ajuntá te na comunité sterscia.
Sciöche mëmber ciafëis sies iadi al ann le „Raiffeisen Magazin“ cun informaziuns atuales sura argomënc‘ de banca y assiguraziuns, schiöche ince atres coses sura le mônn Raiffeisen.
I critêrs avisa por deventé mëmber é regolá te nosc Statut.
Tla regola po vigni porsona fisica y iuridica, sciöche societês de porsones y uniuns (che operëia sön le teritore dla cooperativa) deventé mëmber. Sostanzialmënter mëssl gní fat na domanda por iscrit al cunsëi de aministraziun.


text:
Cassagh
Cassagh (nom ufizial in italian Cassago Brianza; Cassiciacum in Latin) al è un cumün da la Pruvincia da Lecch da 4 399 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 3,6 km² e ona densità de 1 222 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Barzanò, Bülciagh, Crimela, Muntisel, Nibiònn, Renaa (MI), Veduggio con Colzano (MI).
Al pöö vess ul lööch indue ul Sant Agüstìn al è staa intant ch'al spetava de vess batezaa.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cassagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Marine Le Pen
- Venderdi, 21.4.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 21.4.2017, 8:40, RTR
La populista dretga è suenter Emmanuel Macron la segunda favurita per il presidi franzos. Ma tgi è la dunna a la testa dal Front National?
Marion Anne Perrine Le Pen ha 48 onns ed è la giuvna da trais soras. Ses bab è il radical da dretga e fundatur dal Front National Jean-Marie Le Pen. Sia mamma, Pierrette Lalanne ha lavurà sco model.
Marine Le Pen ha fatg la matura e lura studegià giurisprudenza a Paris. Fin il 1998 ha ella lavurà sco advocata. Dapi lura è ella sa concentrada cumplainamain sin la carriera politica.
Cunter Euro, Nato ed UE
Politicamain stat Marine Le Pen cleramain a dretga. Sch'ella daventass presidenta vuless ella extrar da l'Uniun europeica, da l'Euro e da l'allianza militara Nato. Limitar l'immigraziun e cumbatter l'islam radical èn ulteriuras finamiras da Marine Le Pen.
Adina puspè lingias grassas
Actualmain è Le Pen maridada per la terza giada, quai cun il vicepresident da sia partida, Louis Aliot. Per lingias grassas ha ella er procurà en il parlament europeic nua ch'ella duai avair malduvrà daners per emploiads e per sia partida.


text:
La chanceliera tudestga, Angela Merkel è reelegida per ina quarta perioda d'uffizi en Germania. Ella ha acceptà l'elecziun. Tar la votaziun ha ella survegnì en il Bundestaga Berlin 364 vuschd. Quai èn 35 pli pauc che quai che sia coaliziun da CDU, CSU ed SPD ha mandats, cun 399 sez en il parlament. Cunter Merkel han 315 delegads votà. Dals 702 preschents han 692 dà giu lur vusch. En tut ha il parlament 709 sez.
Angela Merkel è gia dapi il 2005 en uffizi ed è vegnida confermada gia suenter l'emprim scrutini. Encunter mezdi vegn Merkel saramentada en il Bundestag a Berlin. Suenter vegnan era ils ministers da Merkel nominads e saramentads. A las 17:00 è previs l'emprima sesida dal cabinet. Cun quai va a fin 171 dis suenter las elecziuns en Germania la pli lunga fundaziun da regenza da la Republica federala.
Coaliziun da Jamaica ha fatg naufragi
Suenter las elecziuns dals 24 da settember avevan CDU, CSU, FDP e Verds sco emprim manà discurs da sondagi per ina coaliziun da Jamaica. Suenter che la FDP aveva laschà ir da la glatscha giu ils discurs ha l'Uniun puspè prendì si contact cun la SPD.
RR novitads 10:00


text:
Tagliar davent il grass, quai è la devisa da Richard Atzmüller il manader da l'Uffizi chantunal per il svilup dal territori. Per la Lumnezia munta quai che las zonas da bajegiar da mintga vischinadi vegnan sut la marella.
L’entira Lumnezia ha 17 hectaras terren da bajegiar. Sch'ins cumpareglia quai cun las spetgas dal svilup da la populaziun, saja quai memia bler. La Lumnezia patescha da depopulaziun, il dumber d'abitants sa sminuescha. Las cifras mussan che l'onn 2040 vivan radund 300 persunas pli pauc en Lumnezia.
Chantun e Confederaziun cumondan
Il chantun Grischun sto ademplir las novas leschas territorialas che vegnan prescrittas da la Confederaziun. Quai èn prescripziuns che han da far cun l’iniziativa cunter la construcziun dischordinada ch'il pievel svizzer ha acceptà l'onn 2013.
Lumnezia patescha
Quant terren da bajegiar che la Lumnezia sto effectiv reducir n'è betg cler. Cler è dentant che quai ch'è da memia en Lumnezia manca en la regiun da Cuira. Tenor il plan dal chantun vegni a dar in transfer dals territoris cun memia bler terren da bajegiar tar ils territoris cun memia pauc terren. Duri Blumenthal, il president da la vischnanca da Lumnezia, è conscient che 17 hectaras è memia bler.
Reducir vegn dentant a chaschunar bain inqual dispita. Era sa tschenta la dumonda d'ina indemnisaziun, surtut en cas nua ch'il terren è gia preparà. 4 onns suenter la fusiun èsi nairas uras per la Lumnezia da far vinavant cun la revisiun da la planisaziun locala.


text:
Las dunnas svizras dal curling restan incalculablas: La gievgia han els pers lur emprima partida cunter la Tschechia cun in 4:6. Suenter han ellas però dominà il gieu cunter la Corea dal Sid cun in 8:6.
Uschia mantegnan las curlistas dal CC Flem cun il skip Binia Feltscher lur pitschna schanza da cuntanscher ils quartfinals.
2 victorias ed ina buna constellaziun èn necessarias
La premissa è però che las dunnas svizras gudognan il venderdi las duas davosas partidas da la Round Robin. Vitiers ston ellas sperar sin ina buna constellaziun quai che pertutga las partidas da las ulteriuras squadras.
Tut tenor constellaziun pudessan las terradas tar il cumbat direct muntar la fin per las curlistas dal CC Flem. Pers han ellas cunter la Tschechia ed ils Stadis Unids.
RR novitads 06:00


text:
Il club da ballape da Basilea sto sutterrar il siemi da la Champions League.
Ils Basilais han numnadamain er pers il gieu da return da la segunda runda da qualificaziun. Quai a chasa cunter ils Grecs da PAOK Saloniki cun 0:3.
En l'emprim gieu ordaifer avevan els gia incassà ina terrada da 1:2. A l'FCB resta dentant anc la schanza da sa qualifitgar per l'Europa League. Là fruntan ils da Basilea en la terza runda da la qualificaziun sin Viitorul Constanta da la Rumenia u Vitesse Arnheim dals Pajais Bass.
La crisa tar il club da ballape basilais s'intensivescha. Er suenter la quarta partida da la nova stagiun spetga il FCB vinvant sin l'emprima victoria.
RR novitads 23:00


text:
Polizia da fiug
La damonda alla polizia da fiug ei d'inoltrar ensemen cun la damonda da baghegiar agl uffeci da baghegiar communal.
Per la construcziun da baghetgs novs sco era per l'engrondaziun - resp. sanaziun cumplexas - basegna ei ina lubientscha dalla polizia da fiug.
Ulteriuramein basegna ei ina lubientscha dalla polizia da fiug per las suandontas lavurs:
- Construcziun ni remplazzament da scaldaments centrals
- Construcziun ni remplazzament da tancs d'ieli
- Construcziun ni remplazzament da pegnas scalegl, cheminées etc.
- Construcziun ni remplazzament d'indrezs e deposits da gas
- Construcziun ni sanaziun da tgamins
- Construcziun ni remplazzament da cuschinas
- Construcziun da novas ventilaziuns e remplazzament da ventilaziuns existentas
- Sanaziuns internas d'edifecis e stabiliments d'alloschament (hotels, pensiuns, ustrias etc.)
- Sanaziuns internas d'edifecis e stabiliments da menaschis da mistregn e commerci
Quella gliesta ei exemplara. En cass da damondas dat igl uffeci per la polizia da fiug (tel. 081 936 06 00; mail feuerpolizei@) bugen sclariment a Vus. Il formular per la damonda da baghegiar anfleis Vus gvg.gr.chcheu ni el spurtegl virtual (sut Downloads).
Controllas periodicas
La polizia da fiug ei obligada da controllar periodicamein tuts edifecis e stabiliments che stattan a disposiziu per diever public. Ulteriuramein controllescha ella periodicamein garaschas sur 150m2 surfatscha e tuts edifecis che vegnan utilisai per magasinar materials inflammabels. Plinavon tut edifecis da habitar cun scaldaments da lenna, scaldaments d'ieli da gas etc.


text:
Ils artists
- Dumengia, 17.7.2011, 17:25
In tema preferì dals redacturs dals onns 60 e 70 eran ils artists. Surtut Hendri Spescha aveva in nas fin per la pictura moderna ed era il curaschi necessari da purtretar artists giuvens, da lez temp a l’entschatta da lur carriera.
Entant, bundant 40 onns pli tard, hai dà londeror artists enconuschents, tranter quels ils pli enconuschents artists grischuns. Per exempel Corsin Fontana che cumpara en in film en alv e nair da l’onn 1970 en la vegliadetgna da be gist 25 onns. Era a l’artista engiadinaisa Madlaina Demarmels aveva Spescha deditgà sia attenziun ed era or dad ella hai dà in’artista excellenta.
Il pli enconuschent dals trais artists che Arnold Rauch preschenta en la segunda ediziun cun films or da l’archiv da la Televisiun Rumantscha è Matias Spescha, il frar dal redactur-poet Hendri. Ed era qua ha quel gì raschun da mussar la lavur intensiva da ses frar, che vala oz per in dals gronds picturs e sculpturs grischuns.


text:
L’Union di Ladins de Fascia
endreza
la Festa del Rengraziament 2016
“Preon te nosc lengaz”
en vender ai 7 de otober a Vich e
en domenia ai 9 de otober a Cianacei
En vender ai 7 de otober da les 20.30 te sala grana de tobià de l'Oratorie de Vich vegn endrezà la meisa torona “Preon te nosc lengaz”.
Se trata de n debatit con la partezipazion di preves de Fascia e i esperc Paul Videsott, Cesare Bernard e Stefano Lazzer per rejonèr de la doura tel ladin te la liturgìa, col compagnament de la Corala Sènc Piere e Paul da Soraga.
Chest an l’Union di Ladins e la Comiscion per la cultura del Decanat de Fascia à metù ensema l'Orazional per la orazions di fidei per fascian.
L’Orazional vegn benedì e sport en segn de rengraziament a duta la Parochies e ai Consees parochiai
en domenia ai 9 de otober
a la messa de la Domenia del Rengraziament
te gejia de Cianacei da les 10.30
Se se troa da les 10.00 te piaz Marconi de Cianacei per jir en defilèda con la Musega Auta Fascia e i Gropes de Folclor fin te gejia del Sacro Cher olache vegn dit messa dal decan don Mario Bravin. Dò messa sona la Musega Auta Fascia, vegn fat i descorsc e n pìcol mezmesdì per duc.