c: text/html

text:
Libra circulaziun da persunas: Cussegl naziunal di gea
- Gievgia, 16.6.2016, 11:55, actualisà a las 17:41
Da la tractativa davart la cunvegna da la libra circulaziun da persunas cun la Croazia èn s'avischinadas las duas chombras parlamentaras.
Sin proposta da la conferenza d'intermediaziun ha il Cussegl naziunal surpiglià la lingia dal Cussegl dals chantuns. Uschia dastga la cunvegna davart la libra circulaziun cun la Croazia pir entrar en vigur cura che la Svizra è sa cunvegnida cun l’Uniun europeica davart l'immigraziun.
L'extensiun da la libra circulaziun da persunas sin la Croazia è per l'UE ina premissa per cuntinuar cumplainamain cun la collavuraziun da perscrutaziun cun la Svizra.
RR novitads 11:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ulteriura bova en Myanmar sutterra plirs tozzels persunas
- Sonda, 26.12.2015, 10:54
En il sidost da l'Asia en il Myanmar ha ina bova sutterrà numerusas persunas - quai, per la segunda giada aifer 5 emnas. La bova haja cuvert ina regiun nua ch'i vegn explotà crappa preziusa da jade.
Tenor in represchentant da l'administraziun locala da Hpakant n'hajan las equipas da salvament nagina speranza da chattar survivents.
Gia ils 21 da november eran passa 100 persunas mortas en ina bova en la medema regiun. Las bleras unfrendas eran paupers lavurers migrants che tschertgavan restanzas da crappa preziusa sin ils bots da glera da las minieras da jade.
RR novitads 08:00


text:
Barat d’infurmaziuns davart armas vegn levgià
- Venderdi, 3.6.2016, 12:25
Las novas reglas davart il barat d'infurmaziun davart armas va en vigur l'entschatta fanadur, quai ha decis il Cussegl federal. Da nov duai esser pussaivel che la procura publica infurmescha l’armada sur da persunas che vegnan suspectadas da commetter delicts cunter terzas persunas ni cunter sezzas.
Era pussibilitescha la lescha nova che la polizia po consultar tut ils registers d’armas chantunals.
Era vegn la ordinaziun d’armas midada. Uschia vegnan las ordinaziuns sur da cuntels scumandads precisada, ed er tscherta muniziun cun ina acziun fitg ferma vegn scumandada. Quai pervi che tala muniziun po ir tras las vestas da segirtad da la polizia.
Betg cuntegnì èn quest pachet è però la registraziun d'armas posteriura. Lezza ha il parlament refusà.
RR novitads 14:00


text:
Remedis da erbas et ragischs
Questo testo fa parte della raccolta Rätoromanische chrestomathieVolume VII
(SEQUE) REMEDIS DA ERBAS ET RAGISCHS,
chi servan pro manchiamaints da tuot ilg corp humaun, sco eir divers remedis per la (s. h.) muvaglia.
(Ineditum nach Ms. Ste.)
Primo per conservatiun dalla sanadat.
[f. 71a] La puolvra da grofels raduonts à tour taunter la spaisa conserva ilg chrastiaun in seia sanadat, mitigiesscha las doluors chi dependan da fradur.
A smazüchiar grofels et masdar insembel cun alg cot et tour aint, es bun per ilg madrun.
Grofals masda cun rascha in forma da phlaster et applichia, disfa ils guoters et eir autras uffladüms düras. A masdar cun meil et strichiar, fa ir davent las macclas in la fatscha. La reobarbara, à tour iminchia damaun da jajün ün quintal rheobarbara cun mastigs, et masdar cun züchiar et maschiar, fa bun fla, promova la pituita dal tscharve et fortifichia ils sens, s-chiauda … ilg stomi, et serva pro la conservatiun dalla sanadat, sc(h)riva Novovillanus. La giansauna, à baivar ün quintal zü squitscha oura dalla ragisch, dess schiatschar las fouras dallas costas in mal da puonchïa, medem zü 20 à metter in las uraglias dess mazar ilg[s] verms, chi sun in quellas. [f. 71b] … L' Aloe, à tour iminchia di taunt co 20 gr., conserva il chrastiaun da malateias contagiusas, in las apotecas vain prepara our dal' Aloe, mirha et safraun las pillulas pestilentialas, chi voul dir cuntar la pesta. A masdar Aloe cun meil, feil bouf et aschai insembel informa da 25 phlaster, et applichiar à l umbli chiaud, s-chiatscha … ils verms. Remedis per tuots manchiamaints dal chieu. Una preciusa medicina per quels, chi haun pers l' udida. Piglia il früt dalla savina, couscha cun laindoter öl nomina sesminum. in ün vasche d' arom infina ch' el vain nair, meta da det öli 3. vel 30 4. guots in las uraglias, dess havair grond effet. A couschar savina cun groma da ün bun üt per la tegna, à strichiar sül chieu, per quels chi haun dificulta da trar il fla et chi haun gronda impuritat
Remedis da erbas et ragischs 159 … sül pet, piglia savina fatta in puolvra ün quintal cioe gr. 60, hysop, ün quintal et mez, gr. 90, paing frais-ch, … 3 uonschas meil, 4 uonschas maisde insembel in forma da latvergien et douvra. Ün müravglius remedi per promover la menstrua dalla[s] fœmnas. Piglia 4 uonschas dal zü d da savina, squitscha oura, scorsa chianella mez lot, 5 et taunt co 4 gr. safraun, maisda insembel, et da quist zü baiva las damauns … da jajün, et las sairas aunt co ir à pus[s]ar taunt co ün zanin alla vouta. La malvgia. A couscher malvgias cun urina, et lavar il chieu cun tuot, guarescha la tegna, et s-chiaglia … dalla teista. 10 La ragisch dalla malvgia es zuond buna ad applichiar per manchiamaints … dallas tettas dallas dunauns. Ün auter remedi per la tegna, piglia sem craschun, maisda cun suonscha d' gialina, et strichia supra la tegna, guarescha quella. Ün auter per la tegna, à couschar minza d' üert et metta l' herba aint in altschiva 15 et à lavar igl chieu dals uffants suvent cun tuot. Guarescha la tegna, chi luta. Il simil fa eir à bagnar petzs in deta agua da minza et applichia chiaut sün las tettas à far tschas[s]ar igl lat à dunans, cur chi haun zavra ils uffants, scha l lat las da da far. 20 [f. 72a] Ün zuond bun remedi per deffets da l' udida et auters da quellas sorts manchiamaints dallas uralgias. Pilgia ½ [A] maila da terra ragia gio cun ün curte, et taglia manü, meta sün quella da trais sorts d' öli, nempe öli da chiaminella, da rosas et da mandals piters, 6 uonschas per sort, et fa sumar veia la mita sur föe, lhura cula tras ün pez net et 25 da deto öli lascha ir 4 od. 6 guots aint in las uraglias la saira(s) aunt co ir a pussar, et las ragischs applichia chiaud externamaing supra l' uraglia et las damauns piglia davent et lava l' uraglia cun vin chiaud, tal … medicina douvra per var 10 dits, perchie ed operescha potentamaing. … 30 Ün remedi per s-chiatschar … ils pluogls, ils lens et las ngoulas dals chiaves, A couschar salvia et lavar il chieu cun tuot fa ngir ils chiaveus nairs et s-chiatscha … las ngoulas. Ün auter remedi cun zü da agl per s-chiatschar … ils pluogls et lens et 35 las maclas dalla fatscha, à strichiar da deto zü. Ün auter, à couschar Isop in öli commün et strichiar, s-chiatscha … ils pluolgs et ilg malgiar cül cheu. A couschar jsop in aschai et tgnair in bocca, piglia veia la dolur dals daints. 40
-172-
160 Remedis da erbas et ragischs Remedi per far ir oura ils chiaveus. A strichiar igl zü da parmuoglias, inua chi nun s ha gient chi crescha chives, fa ir oura et reista la pel lischa, chi nun crescha auter chiaves. Ün auter, las taias dalla fava smazüchia et applichiar in la part davo trat 5 oura ils chives nun lascha crescher auters. A couschar ragisch malom in alschiva et lavar il chieu, maza ils pluogls et ils lens in ils chiveus, il simil fa eïr, à far üt et strichiar. A far ragisch malom in puolvra et masdar cun farina, fa crapar las müers. A s-chiatschar … las muos-chias … piglia ragisch malom fata in puolvra et 10 maisda cun lat, schi crapen. [f. 72b] Remedi per tschüfar utsches et caloms. Fa couschar furmai[n]t cun ragisch malom, fin chial furmaint crapa et meta chi maglian, schi bain bot davo ils pousch tschüfar cun maun. Our da quista ragisch vain fat igl tössi chia ls Spagnous uonschen lhur 15 frizas od ballas da schlupet, chi sagieten la sulvaschina per far murir taunt plü bot. A couschar da detta r[a]gisch in aschai et tgnair in bocca, piglia veia la dolur dals daints. Remedi per far creschar chiaveus. Igl zü da lindenbaum s-chiatsch … l' uffladüm, schi sapplichia chiaud 20 sül chieu, per chia ls chiaveus nun gieian oura, dimpersai fa eir creschar chiaveus ingioa nun es. Ün auter la crousa da nuschs, ad arder in tschend[r]a et masdar cun vin et öli, et uonschar il chieu cun tuot, nun lascha ir oura ils chiaveus et fa crescher noufs chiaveus sün ils chieus dals uffants. 25 La crousa da nitschoulas, ad ardar in tschendra et masdar cun suonscha d uors et strichiar, fa creschar chiaveus inpee da quels chi sun ids oura et fa creschar noufs. Remedi per far ngir ils chiveus nairs. Piglia galöpfel chi' ella seia greiva et chi' ella nun seia chiarolda, couscha 30 in öli et cula il öli tras ün pez et lascha süar la puolvra al sulai, quista poulvra couscha cun agua da plövgia et lava ils chiaveus cun tuot, schi vegnan nairs. A couschar salvia et lavar igl chieu cun tuot, fa ngir ils chiaveus nairs et s-chiatscha … las ngoulas. 35 [f. 73a] Remedi per far creschar chiaveus ritschs. A tour igl zü dallas fluors da giarvena, et dopo chi stralava il chieu et strichiar alchiünas voutas cun quel zü schi chi vegnan ritschs. Remedi per defets dal chieu chi dependa da chialur. Öli da rosas, à strichiar sün las taimpras, piglia veia il mal igl chieu, 40 chi dependa da chialur, sco eir per inflamatiun da nirom.
-173-
Remedis da erbas et ragischs 161 A strichiar öli da rösas cur chi es brand od uffladum chia la rusas in principi güda zuond bain. Las frouslas da rösas sulvadgias allas sa schiantar, vengian duvradas in mal da peidra, vain duvra da blers cun grond effet. Quels puschals cotschens chi vengian suls rösers sulvadis es üna balla 5 pillusa roduonda ha eir grond laut cuntar la peid[r]a schianta et fat in puolvra à tour aint in vin amo plü des far ils verms, chi vengian in quellas spungas per quel manchiamaint da mal da peida. Remedis per mal ilg cheu chi dependa da fradur. Ilg bulai d' larsch lauda zuond fich ün tschert Philosofus Democritus 10 siond chel vain duvra per [A] tuottas malateias internas, sco in lungarus mal da teista, mal da crudar veia, svindel, guotta, fantaseia da nardat, buora dallas foemnas, gialdüm, hydropiseia, Wassersucht, mal da splechia, mal ils gialuns, sco guotta, promova l' agua et la menstrua dallas femnas, maza ils verms, plü inavant servat eir in feivras lungarusas, ilg sgrischar da 15 [f. 73b] frai, schi s beiva cun vin aunt chia la feivra vengia. A baiva aqua da Cardobenedeta, es buna per ilg svindel, et gronda dolur da teista, chi fa dolur pal frunt naun, vain da alchüns nomina la guotta. La medema agua, alla destilar la seguonda vouta cun ils lanbegs d 20 vaider, es ün special remedi per quels, chi daudan mal, a meter chiaud in las uralgias. Conter ilg creps et autras plaias malingias, nun es ün simil remedi od medicament, co il zü dalla Cardobenedeta et l' aqua destilada. Arnoldus da Novilla testifichia davart la Cardobenedeta, chel haia vis ün hom, il 25 qual deira malgia aint fouras in las chiomas infina aint sül öess, il qual veiva inpundü tuot seia faculta per (sfar) sfar medgiar, alla fin seial stat guari cun lherba fraischia da Cardobenedeta sputada et cotta cun bun vin, l' hura masda cun suonscha culada da püerch et masda fin chi es gnü ün phlaster landroura, et darcheu lascha couschar un pa, alla fin masda eir ün 30 pa dfarina furmaint et fat ün phlaster et da quel ha l iminchia di, applichia chiaud duos voutas alg di, fin les stat totalmaing guari. Remedis per purgiar ilg tscharve tras starnüdar. Ilg zü da giabus à trar sü pal nas fa starnüdar et puorgia il tscharve. Deto zü à masdar cun vin tevi et metter in las uralgias chiaud, dess 35 sarvir bain per l udida persa. A masdar paing veidar cun giabus et applichiar, es zuond bun per mal ils gialuns. Ün bun remedi per gronda dolur da mal in las costas. Pilgia üna folgia d' giabus et metta sün ün ziegelstain chiaud et strichia cun paing fraisch 40 Romanische Forschungen XVIII. 1. 11
-174-
162 Remedis da erbas et ragischs od suonscha d' gialina, chella vengia passa ciòe la folgia et sprinzla sü sura a pule fat in puolvra manüda et applichia uscheia chiaud alla part dolenta. [f. 74a] A maschiar ilg sem da semph, puorgia la pituita dal tscharve et à trar sü pal nass, fa starnudar. 5 Il zü da mailla da terra à trar sü pal nass, fa starnuda ret puorgia il tscharve. Il medem fa eir il zü da tschiuollas, à metter da deto zü in las uralgias, dess sarvir bain per l udida persa et pilgia veia la frantur dal cheu. Remedi per purgiar ilg tscharve tras la saliva. A maschiar la ragisch dalla rena in bocca, tira potentamaing ils cathars 10 gio dal tscharve. A tour Assafetida Teufelssdreck in bocca, tira blera saliva et puorgia la teista. Remedi per fortifichiar ilg tscharve. Pilgia üna nusch nuschiata, fourla cun üna züpla et lhura si la metta 15 à lom in vin cotschen, ün di et üna not, lhura rustresla ün pa sül braschier et à tour aint da detta nusch, es zuond buna per il schvindel. L' odur dalla minsa fortifichia il tsch[a]rve et la memoria. A mangiar taunter la spaisa las fluors dalla borena fortifichia il cour et il tscharve. 20 Remedi per flusiun del cheu et starvera. La ragisch da Hundßzungen à schiantar et far in puolvra et a tour aint cun vin cotschen, guarescha il mal chiotschen, serva eir zuond bain a quels chi haun gonorea. Item pro flusiuns dal cheu et starvera. [f. 74b] L' herba da Hundßzungen smazuchiada et rustrida cun suonscha 25 d' püerch in ün test, serva bain pro las plaias da morss da chiaun dalla rabchia. Remedi cuntar nauschs sömis. Pilgia sem d' anis in ün ascher et tengià suot il nas, pilgia via. Remedi per preservar, chün nun vengia aiver. Alchüns volgian chi à mangiar las damauns da jajün, 5 od 6 mandals, 30 preserva chün nun vengia aiver. Ilg giabus et il vin sun contraris l' ün lauter, scha qualchün s dubita … da ngir aiver, schi chel mangia 3 od 4 folgias giabus cun sal et aschai aunt et davo past, schi essal sgüra chi all vin nun l' offenda inguotta, schabain chel vess bavü 3 vel 4 mezas. 35 Athenasius ün principal authur apropriesscha tal vertüt al sem dals giabus. Il sem giabus à baivar cun vin dutsch maza ils verms in il vainter. A couschar giabus in schopa fraischia da gialina oder da chiapuns velgs, et baivar, dess esser zuond bun per il madrun. Il zü squitscha oura dal giabus sainza il couschar et masdar cun sal 40 et baivar, lumaia il saramaint dal corp et fa passar.
-175-
Remedis da erbas et ragischs 163 Remedi per far ngir aiver. A far ombras in puolvra et masdar tau[n]ter il vin, fa bain bot ngir aiver. A tour safraun et baivar in vin fa il medem. [f. 75a] Dioscorides schriva, chil safraun à tour aint 3 quintals, maza il chrastiaun chel nun sinacorscha inguota, saimper cun minz da rir od 5 riond, il qual remedi es stat prua, il qual remedi a es stat prua cun ün chaun. A masdar il zü da mailla da terra Erdöpfel, fa ngir il chrastiaun aiver. Remedis per manchiamaints dal tscharve, sco chi es svindal, guotta, sco eir curdar düna vart gio, ò vera daffatta chi nun haun ingün sentimaint. La ragisch dalla renna od lherba cotta in vin et baiver, es bun per 10 la guotta et crudar d' üna vart gio, mal da crudar veia, gramfschia, et pro tuots manchiamaints dalla nerva chi dependada dependa da fradur, nun promova suleta maing suletamaing l' agua mo eir la peidra, dimpersai eir ilg flüs ordinari dallas fœmnas, mitigescha eir las doluors dals gialuns et dalla bolgia, fa passar eir ilg früt mort in il bust dalla mamma et il part davo. 15 Las folgias dalla salvia à couschar in agua od vin et baiver, es üna pretiusa medicina per quels chi haun bler cathar sül pet et chi haun saimper da tussir, et a quels chi haun flusiun sül cheu, chi dependa da fradur et chils va al pet, madurescha quels cathars et fa dar löe dal pet, serva pro manchiamaints dalla splechia et pro tuottas malateias chi dependan da fradur, sco chi sun guotta, 20 schlag, tramblar, gramschia et auters manchiamaints da quella sort. Remedi special per il Schwindel et auters manchiamaints da tuot ilg corp, à tour intern. Ün tscher[t] velg philosophus nomina Democritus ha fat tanta stima dal bulai dal arsch nomina Agaricum, siond chel serva pro tuotas malateias 25 dal corp dal chrastiaun pro prüma sco per lungarus mal da teista, mal da crudar veia, Schwindel, guota [f. 75b] … nardat, per la buora dallas foemas, gialdun, hydropiseia, … Wassersucht, mal da splechia, mal dals gialuns, promova l' urina et la menstrua dallas femnas, maza ils verms, plü navant cuntar feivras lungarusas et sgrischar da frai. A baivar cun vin det bulai vain eir aplichia in forma 30 da phlaster cunter il pizchiar da bestias töschiantadas. In puolvra vaint dat ina drahma fin duos a metter in infusiun od couschar et cular il decot et baiver duas drachmas fin 4 vel 5. Per il Schwindel. A baiver aqua da Ehrenpraiß alchüns dits lün davo lauter, pilgia veia. 35 Eir ils pastars da mualgia haun üna speciala experientia dal Ehrenpraiß, siond chi la daun in puolvra tanter il sal alla mualgia, chi spussaia. Alchüns schrivan, chi seia stat un Rai in Franscha infeta cun lavruseia, … et a quel dess havair seis chiatschader cun det Ehrenpraiß tngü netia dalla lavruseia. 40 11*
-176-
164 Remedis da erbas et ragischs Externamaing per ilg Schwindel. A far ün cranz cun poleta, et purtar sün cheu, guarescha ilg Schwindel. A smazuchiar polleta et applichiar per mal ils gialuns, serva zun bain. Tal herba dess havair seis nom quandarnaun, chia ad arder sechia od 5 uschlöia à far furment cun tuot, dess schiatschar ils pülschs. Remedis per la guotta internamaing. A couschar la ragisch da renna od l herba in vin et baiver, es bun per la guotta od Tropf, mal da crudar veia, gramphchia et tuots auters manchiamaints da nerva, chi dependen da fradur promova [f. 76a] brichia suletamaing 10 lurina et mal da peidra, dimpersai eir il flüs ordinari dallas femnas, sco eir ilg früt mort in il bust dalla Mamma et part davo, quietescha il mal dals gialuns et dalla bolgia, d erva derva il corp, promova las süiors, la hydropiseia et gialdüm. Remedis cunter il mal da crudar veia internamaing. 15 Aqua destilada da lindenbaum cioe dalla flur, la qualla vain data da baiver per quel mal. Talla agua es eir buna per il madrun, serva eir per la bölgia offaisa davo il mal chiotschen. A couschar las fölgias in agua et baiver, promovan l' urina et ilg flüs 20 dallas femnas. Ilg früt clet a dret temp et fat in puolvra, vain luda in mal chiötschen et flus da vainter, sco chia dün tschert temp es stat conserva bler poval da guera tras quel remedi. Deto früt a travuonder des farmar ilg saung dnas tenor fat l' experientia 25 in ün grond personal. A baiver zü da planten, chi voul dir herba da tsching costas, es bun per quels chi sun suotaposts al mal da crudar veia, es eir bun per stretura da pet. Serva eir pro tuots manchiamaints chi flüsaian massa our dal ordinari. 30 Externamaing. Planten masda cun sal et applichiar, fa ir davent ils guoters. Alchüns metten solum la ragist intuorn calöz in ün fil per quel manchiamaint. A tschasantar il lat dallas dunans, cur chi zaivran ils uffants, à strichiar ils chiavadeus cun deto zü da planten, fa bain bot tschasar il lat. 35 A couschar la ragisch da planten in agua et lavar oura la bocca [f. 76b] à vero tngiair in bocca plü chiaud chi spo, pilgia veia la dolur dals daints od eir a maschiar suot ils daints, dess far il simil. Dal plantan agü a tour 3 fölgias et las tngiair in bocca, schi nun t offenda ingiün àviöl, cur chi s ha da far cun els. 40 La chiaminella à couschar in aschai et meil, es bun per quels chi
-177-
Remedis da erbas et ragischs 165 pilgien il mal da crudar veia, leivan bein bot in pee et sun per alch[ün] temp libers da tal manchiamaint. Remedi per l uffladüm da hydropiseia, cur l' agua nun po passar. R. Arbaias duos lots, ginaivra ün lot, et 3 passellas d' alg smazüchià insembel et metta ün maun plain bren düerdi et lumaia gio in ün test 5 cun üna coppa d vin alp et fa couschar infina chi vain dür in forma da phlastar, strichia sün ün lanzöl et applichia allas parts bassas da pe il vain. ter veia chiaud. Remedi per la nerva contracta. Il öli fat our dal lain da ginaivra a strichiar gio per il spinal dalla 10 rain, dess sarvir zuond bain per debleza da nerva. Deto öli es err bun per il madrun, a tour internamaing alch guot. Serva eàr per l udida persa à metar aint in las uralgias. Deto öli vain fat in sequenta forma. Pilgia duos avnas da terra cotta l üna sco l autra chia las boccas 15 seian d üna masura largias et chi seian invarnischadas dadaint vart et implescha üna da detas crögias cun lain da ginaiver talgia manü, lura metta ün plech taunter lüna et lautra cun fouretas acioe chi al oli possa passar tras, lhura metta quella vöda aint in terra et quella cul lain süsura et il plech taunter lüna et lautra, lhura fa fö da chiarbun in tuorn 20 quella dsura, chi ha aint il lain, schi va il öli tras ilg plech in la d suot et es fat il öli.
-178-


text:
Gasöla
Gasöla (nòm uficiàl en italià: Gazzola; en emilià: Gasöla) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 2 070 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 44,1 km² e 'na densità de 47 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Agazzano, Gossolengo, Gragnano Trebbiense, Piozzano, Rivergaro e Travo.
Evulüzziun demugrafica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gasöla l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il chantun sa dosta cunter las renfatschas
- Mardi, 1.12.2015, 18:28, actualisà a las 19:38
Tenor il cusseglier guvernativ Christian Rathgeb giaja memia lunsch che fugitivs possian eleger nua ch'els possian ir.
Valchava: Chantun n'ha nagina chapientscha per cumportament stinà
3:10 min, Telesguard dals 1.12.2015
Per il chantun Grischun èn ils fugitivs ch'arrivan ina pulita sfida. Ins è avisà sin mintga letg. Tut sto ir pulit svelt. Uschia era succedì cun il center temporar a Valchava nua ch'ils emprims requirents d'asil èn arrivads ier e sa mussads pauc intgantads. Davent dal center a Laax, ch'è datiers da la chapitala grischuna, èsi ì en la periferia en Val Müstair. Ch'i giaja memia lunsch che fugitivs possian far la schelta nua ch'els veglian ir, ha ditg il minister da giustia Christian Rathgeb.
Chantun è cuntent da mintg'offerta
Il chantun haja da chattar e dar in suttetg e saja cuntent da mintg'offerta. Che cun Werner Braun metta ina persuna privata a disposiziun ina chasa e maina era gist sezza quella, è in novum en il Grischun. Cunquai ch'ils centers existents èn als cunfins da las capacitads saja stà da proceder svelt. Las autoritads en Val Müstair sajan vegnidas infurmadas da l'uffizi da migraziun.
Mesiras urgentas pretendian in proceder d'urgenza
Quai saja è stà il cass cun ils centers temporars a Cuira ed a Domat. Che la populaziun da la Val Müstair vegn pir orientada quest'emna, suenter ch'ils emprims requirents èn gia sa chasads, haja gì da far cun mancanza da temp, ha ditg il minister da giustia vinavant.
Gia avert 6 novs centers
Per pudair dar suttetg a requirents d'asil e fugitivs ha il chantun be quest onn avert 6 novs centers cun plaz per mintgamai 70 fin 100 perunas. Intgins èn permanents, auters temporars, sco quel a Valchava, che vegn puspè serrà la primavaira. Ch'ins è als cunfins cun las capacitads mussia er il fatg ch'il chantun veglia proximamain orientar nua en il Grischun ch'i vegnia avert dus ulteriurs centers per requirents d'asil.
RR novitads 20:00


text:
In dals locomotivists participads saja sa denunzià tar la polizia. El saja en arrest d’inquisiziun. Quai rapporta la gasetta Al-Ahram. L'accident saja capità ad Alexandria suenter ch'in tren nà da Cairo saja charrà da davos en in tren che spetgava.
Il president Abdel Fattah al-Sisi ha empermess da sclerir la raschun da l'accident tant pli spert ed ha exprimì condolaziuns a las unfrendas. Las famiglias da las unfrendas duajan vegnir indemnisadas cun 50'000 glivras egipzianas, radund 2'700 francs svizzers.
Adina puspè grevs accidents da tren
I sa tracta dal pli grev accident da tren en l'Egipta dapi plirs onns. Il november 2013 eran mortas 27 persunas tar ina collisiun tranter in tren ed in bus en la chapitala da Cairo.
Il pli grev accident da tren en l'India avevi dà l'onn 2002, cura ch'in tren fullanà aveva piglià fieu. Lura avevi dà 373 unfrendas.
RR novitads 20:00+


text:
Nadal senza naiv: Senza chanuns da naiv, naginas pistas alvas
- Glindesdi, 21.12.2015, 11:40, actualisà a las 17:19
Pastgiras verdas e spundas brinas enstagl da cuntradas d’enviern da siemi. Bunamain dappertut manca la naiv - e las prognosas n’empermettan betg meglierament. Il Radio Rumantsch fa ina tura tras il chantun Grischun a la tschertga da la naiv e d’alternativas.
«Nagin donn senza gudogn»
La survista actuala da mezdi
Surselva
Breil-Vuorz-Andiast: Ni ir cun skis ni cun scarsolas
Tar las pendicularas da Breil-Vuorz-Andiast SA per exempel n'èn naginas pistas avertas il mument. Dentant sajan las sendas da viandar signalisadas ed avertas en l’entir territori da skis. Propi problematic saja quai pir vegnì ils ultims dis. Avant hajan els fatg il meglier pussibel en questa situaziun.
Ils dis ch’i saja stà fraid, hajan els pudì far naiv durant la notg. Mo uss cun questas temperaturas autas na saja quai betg pussaivel pli da far naiv artifiziala. Vitiers vegnia che las spundas vers sid sajan suleglivas.
« Nus avain empruvà da far naiv sin intgins tschancuns, mo sche quai n’ha nagina naiv dasperas, è quai memia privlus dad ir cun skis. »
Beat Zenklusen
Directur pendicularas Breil-Vuorz-Andiast SA
La naiv lieuia là spert. «Sch’i fiss almain fraid avunda, lur pudessan nus ennavar las pistas sin 26 kilometers», manegia Beat Zenklusen, il directur da las pendicularas da Breil Vuorz Andiast. Aua persuenter haja quai scadin cas avunda, cunquai ch’els dovrian l’aua dal rempar idraulic.
Mustér: Senza naiv dovri creativitad
Las Pendicularas da Mustér n’han betg la pussaivladad da far naiv. Perquai dovri creativitad per porscher alternativas a l’ir cun skis. Lur finamira è d’almain avair ina purschida dad ir cun skis minimala per ils uffants. Perquai vegni fatg gronds sforzs declera il directur da las Pendicularas Mustér, Rudolf Büchi: «Nus sgrattain, en il vair senn dal pled, ensemen la naiv, uschia ch’i dat ina purschida per ils uffants.»
I vegn rimnà tranter auter a maun la naiv sper pista e bittà quella cun in taglianaiv en la pista d’exercizi «Palius». Damai che quai è la suletta pista che po vegnir averta ston ins esser creativ. Uschè vegnia purschì turas cun gianellas, la pussaivladad da far bisquits, sendas da paraulas euv. Purschidas che vegnian adattadas tenor basegn
« La fatschenta da Nadal e Daniev è gia ruinada. »
Rudolf Büchi
directur pendicularas da Mustér
Tenor Rudolf Büchi na vegn quai betg pli a dar quest onn naiv. Perquai che la perioda sitga saja dentant gia lunga quinta el ch’i dettia naiv sin la fin da schaner cura ch’i haja era blers giasts en la regiun.
Engiadina
Corviglia/Marguns: Investiziuns da 20 milliuns cumprovadas
La regiun da skis Corviglia/Marguns sur Schlarigna/San Murezzan ha pudì realisar stgars 90% da las pistas. Quai grazia a l'aua dal nov lai d'accumulaziun. Successivamain èsi uschia previs d'avrir ils ultims 5 implants ch'èn anc serrads, grazia a la naiv artifiziala dals passa 200 chanuns da naiv.
Turant ils dis da festa spetgan ins uschia ina cumulaziun da glieud sin la pista. Tenor Armon Godly, ch'è responsabel per ennevar tar la Engiadin San Murezzan Mountains SA, èn ins pront per las massas. Per la «cosmetica» fissi bain bun d'avair naiv natirala. Per las frequenzas sin las pistas creadas dovri tenor el però surtut bel'aura.
Grischun central
Chanuns da naiv sco spindraders, però spindraders dispitaivels
Downhill – l’alternativa tar ir sin pista
Che la naiv manca en il Grischun ha per in u l’auter era avantatgs. Uschia per exempel per quels che van gugent cun velo da taissas spundas giuadora. A Cuira per exempel èsi pervia da la mancanza da naiv anc adina pussibel dad ir cun velo da downhill.
Dus ch’èn era ussa anc adina savens en il parc da bike Cuira-Brambrüesch èn Patrick Murschel (27) e Christian Lüscher (31). Els dian che ir cun velo da downhill saja propi l’alternativa optimala tar il ir sin pista. I saja perfin sumegliant. «Sco sin pista, van ins era en il downhill davent da sisum enfin giusut», di Christian Lüscher.
Spezial durant il temps da Nadal
Cler saja quai spezial dad ir cun velo per la muntogna curt avant Nadal. Ma tar l’aura actuala saja quai meglier che ir cun skis u aissa sin naiv artifiziala, manegia Patrick Murschel. Downhill è la gronda passiun dad els dus. Ma tuttina: era Patrick Murschel e Christian Lüscher n’avessan nagut encunter sche la naiv vegniss plaunsieu.


text:
Il siemi è daventà realitad
- Sonda, 4.6.2016, 20:25, actualisà a las 20:28
La squadra naziunala svizra da ballape da las dunnas ha survegnì il ticket per il campiunadi europeic.
La squadra naziunala svizra da ballape da las dunnas è per l'emprima giada da la partida a la runda finala dad in campiunadi europeic.
Las Svizras han gudagnà ordaifer cunter la Tschechia cun 5:0. Cun quai èn ellas gia ussa - duas rundas avant la fin da la qualificaziun - sa qualifitgadas per il campiunadi europeic dal 2017 en l'Ollanda.
RR novitads 20:00


text:
Categorìa:Cese
Artìcoj ant la categorìa "Cese"
Ant sta categorìa-sì a-i intro 172 pàgine ëd 172 ch'a-i në j'é an total.
B
C
- Canongate Kirk
- Catedral d'Acireal
- Catedral d'Augusta
- Catedral d'Enna
- Catedral d'Osta
- Catedral ëd Caltanissëtta
- Catedral ëd Catania
- Catedral ëd Cefalù
- Catedral ëd Mazara del Vallo
- Catedral ëd Mòdica
- Catedral ëd Palerm
- Catedral ëd Mònaco
- Catedral ëd Monreal
- Catedral ëd Piazza Armerina
- Catedral ëd Ragusa
- Catedral ëd Santa Riparà ëd Nissa Marìtima
- Catedral ëd Sciacca
- Catedral ëd Taormin-a
- Catedral veja ëd Milass
- Cesa ëd San Catald (Palerm)
- Cesa ëd San Gioann dj'Armita
- Cesa ëd San Lorens ëd Montij Monfrà
- Cesa ëd San Maurissi (Rocafòrt)
- Cesa ëd San Scond ëd Cortasson
- Cesa ëd Santa Felìssita (Firense)
- Cesa ëd Santa Marìa dl'Amiraj
- Cesa dël Broc
- Cesa dël Colege
- Cesa dël Crocifiss
- Cesa dël grand priorà ëd Sant Andrea
- Cesa dël Sant Salvator (Saorge)
- Cesa d'Évenos
- Cesa d'Èze
- Cesa dij Sant Bernardin e Ròch (Cher)
- Cesa dij Sant Pé e Pàul (Acireal)
- Cesa dj'Ànime dël Purgateuri
- Cesa dla Gran Mare ëd Dé
- Cesa dla Madòna ëd Villevieille
- Cesa dla Santìssima Nonsià dij Catalan
- Cesa dlë Spìrit Sant (Paris)
- Cesa dl'Imacolà (Ragusa)
- Cesa 'd San Cristòfo (Vërsèj)
- Cesa ëd Bargemon
- Cesa ëd Biot
- Cesa ëd Cabris
- Cesa ëd Fayence
- Cesa ëd Gilette
- Cesa ëd la Commenda
- Cesa ëd Les Arcs
- Cesa ëd Mansfield Place (Edimborgh)
- Cesa ëd Montmeyan
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dël travaj
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dla Speransa (Cannes)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Châteaudouble)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Saint-Tropez)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora dla Vitòria ëd Lépanto (Saint-Raphaël)
- Cesa ëd Nòstra Sgnora (Villecroze)
- Cesa ëd Peille
- Cesa ëd Sainte-Maxime
- Cesa ëd Saint-Paul-de-Vence
- Cesa ëd Saint-Vallier-de-Thiey
- Cesa ëd San Benedèt (Catania)
- Cesa ëd San Cristòfo ëd Javel
- Cesa ëd San Denis (Tourtour)
- Cesa ëd San Dumini (Cher)
- Cesa ëd San Dumini (Sien-a)
- Cesa ëd San Dumini (Turin)
- Cesa ëd San Fransesch (Àlcamo)
- Cesa ëd San Fransesch (Aress)
- Cesa ëd San Fransesch d'Assisi (Messin-a)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Pàula (Nissa Marìtima)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Pàula (Tolon)
- Cesa ëd San Fransesch ëd Sales (Bandol)
- Cesa ëd San Fransesch (Enna)
- Cesa ëd San Fransesch (Noto)
- Cesa ëd San Fransesch (Pescia)
- Cesa ëd San Fredian (Luca)
- Cesa ëd San Gioann Batista (Vitòria)
- Cesa ëd San Gioann ëd Montmartre
- Cesa ëd San Giòrs (Cher)
- Cesa ëd San Giòrs (Ragusa)
- Cesa ëd San Giulian (Catania)
- Cesa ëd San Lorens (Osta)
- Cesa ëd San Martin (Siracusa)
- Cesa ëd San Michel Arcàngel (Cannes)
- Cesa ëd San Michel (Grimaud)
- Cesa ëd San Michel (Mazara del Vallo)
- Cesa ëd San Michel (Sciacca)
- Cesa ëd San Michel (Vintmija)
- Cesa ëd San Nicòla (Catania)
- Cesa ëd San Nicòla (Randass)
- Cesa ëd San Nicòla (Sciacca)
- Cesa ëd San Pàul (Palazzolo Acreide)
- Cesa ëd San Pé ëd Montmartre
- Cesa ëd San Pé (L'Escarène)
- Cesa ëd San Pé (Mòdica)
- Cesa ëd San Pé (Piassa Armerin-a)
- Cesa ëd San Plàcid (Catania)
- Cesa ëd San Pons (Cabasse)
- Cesa ëd San Raimond (Le Pradet)
- Cesa ëd San Sebastian (Acireal)
- Cesa ëd San Sebastian (Palazzolo Acreide)
- Cesa ëd Santa Ciàira (Enna)
- Cesa ëd Santa Gioana d'Arch (Nissa Marìtima)
- Cesa ëd Sant Agustin (San Gimignan)
- Cesa ëd Sant Agustin (Taormin-a)
- Cesa ëd Santa Margrita (Sciacca)
- Cesa ëd Santa Marìa dij Miràcoj
- Cesa ëd Santa Marìa dj'Alman
- Cesa ëd Santa Marìa dla Scala
- Cesa ëd Santa Marìa dle Grassie (Aress)
- Cesa ëd Santa Marìa dle Përzon (Prato)
- Cesa ëd Santa Marìa ëd Gesù (Catania)
- Cesa ëd Santa Marìa ëd l'Itria
- Cesa ëd Santa Marìa in Albis (Breil-sur-Roya)
- Cesa ëd Santa Marìa (Randass)
- Cesa ëd Sant Andrea (Pistòja)
- Cesa ëd Sant Antonin (Bagnols-en-Forêt)
- Cesa ëd Sant Ësteo dij Sivalié
- Cesa ëd Sant Ignassi (Catania)
- Cesa ëd Sant'Odila (Paris)
- Cesa ëd San Tròfim (Bormes-les-Mimosas)
- Cesa ëd San Veran (Utelle)
- Cesa ëd San Vincens (Gourdon)
- Cesa ëd San Vitor (Trans-en-Provence)
- Cesa ëd Tourrette-Levens
- Cesa ëd Varages
- Cesa ortodòssa russa ëd Menton
- Colegià ëd Barjols
- Colegià ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Tenda)
- Colegià ëd San Martin (Lorgues)
- Colegià ëd Santa Marìa Assonta (San Gimignan)
D
- Dòm ëd La Laguna
- Dòm ëd Milan
- Dòm ëd San Cerbon (Massa Marìtima)
- Dòm ëd San Donà (Aress)
- Dòm ëd San Lorens (Grosset)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Pisa)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Sien-a)
- Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Voltera)
- Dòm ëd Santa Marìa (Montepulciano)
- Dòm d'Orvieto
- Dòm ëd Sant Andrea (Carara)
- Dòm ëd Sant Eusebi (Vërsèj)
- Dòm ëd Santa Marìa dla Fior
- Dòm ëd Turin
- Dòm ëd Vintmija


text:
Boca (NO)
Boca (inscì anca in Italian e Bòca in Piemuntes) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de 1 261 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 9,6 km² e ona densità de popolaziun de 131 ab./km².
Boca la cunfina cun la Pruvincia de Vercej e l'è cunussüda per el vin umonim e per el santüari del Santissim Crucifiss.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Boca (NO) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
Dialet bochese[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Lumbard ucidental
- (Riferiment mudifega = http://www.comune.boca.no.it/dialet.htm Cumun da Boca Pruincia da Nuara)
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Vestito per uccidere
Vestito per uccidere (Vistî par masàr) 'l è 'n film thriller dal 1980 ad Brian De Palma ch'al 'l à anc scrit.
Sunt
La Kate Miller (Angie Dickinson) l'è na raśdóra americàna ch'la gh'à di prubléma a livèl sesuàł (la in vrév) e par cal mutìṿ lè lē la và da 'n psichiàtar ad New York, al dutōr Robert Elliott (Michael Caine). Durànt 'n apuntamènt cun chi lò, la próa a saltàr-'g adòs ma lò al diś ad nò. Più tard la Kate la véd un furastēr ch'a gh piàś dimóndi méntar la s cata in na galerìa 'd art e la fà 'l amōr sèg in dal sò apartamènt. Quànd la vîṅ a savēr, lśénd dal sò carti méntar lò 'l è incóra drē a durmìr, che lò al gh'à al mâl ad la lua, la s in và tuta spavintàda ma pò l'è custréta a turnàr indrē parchè l'iva lasâ là 'l sò anèl. Méntar l'è drē a 'ndàr sù cun 'l asinsōr, a s vèra la pòrta e la gh s para davànti da dóna biónda vistìda 'd négar e cun di uciài da sōl adòs ch'la gh'à un raśōr in dla maṅ. In 'n àtim la la cópa lè dèntar, giùst in tèmp par scapàr via prima che na putàna ciamàda Liz Blake (Nancy Allen) la la vdìs bèṅ da 'n spèć. Chi lē, catànd sù al raśōr pîṅ ad sangṿ da par tèra, la s tira adòs i suspèt dla pulisìa parchè na dóna dal pulisìi la l'iva vduda cun cal śavàj lè in maṅ davśèṅ a 'l asinsōr. Ma la gh'à anc i òć adòs dla sasìna.
Par cal mutìṿ lè la Liz la s mét a pascàr la sulusiòṅ dal śal cun 'l ajùt ad Peter (Keith Gordon), al fiōl inventōr dla vitma.
In cal méntar al dutōr Elliott al ricév in dla sò segreterìa telefònica un mesàǵ dla transesuàla Bobbi, na sò pasìnta dascuntènta 'd lò, ch'la gh diś che lē la n vōl piò andàr a far-as curàr da lò parchè al n gh'à minga firmâ al parmés p'r al cambi dal sès. Cardénd-la 'n perìcul, Robert al decìd 'd andàr a dascórar cun al psichiàtar nóṿ.
Arcgnusimènt
- Saturn Awards dal 1981:
- Prèmi par l'Angie Dickinson cuma atōra mijóra


text:
Roger Federer gia en il mezfinal a Londra
- Mesemna, 15.11.2017, 5:54
Roger Federer è sa qualifitgà per il mezfinal dals ATP finals a Londra. En sia segunda partida da gruppa ha il Svizzer battì il Tudestg Alexander Zverev en trais sets, cun 7:6 (8:6), 5:7 e 6:1.
Federer ha pudì far en il tiebreak da l’emprim set ord in 0:4 in 5:4, ed ha tuttina stuì sa defender cunter ina balla da set. Il segund set ha Zverev gudagnà cun ses segund e davos break.
En il set decisiv ha Roger Federer lura fatg baud tut cler cun in break dubel. En la davosa partida da gruppa frunta Federer la gievgia sin il Croat Marin Cilic.
RR novitads 06:00


text:
Contignü prinzipal
Normes costituzioneles
La strutura atuela dl Stat talian ie da liejer do tla Costituzion che ie jita n droa ai prim de jené dl 1948 y che ti à dat n urdenamënt giuridich nuef al stat do la ntraunides ngatiedes dla segonda gran viera y l referendum sun la forma de guverné (republica o monarchia).
La Costituzion ie unida laureda ora dala reunion costituënta che ie unida liteda n ucajion dl referendum di 2 de juni dl 1946. Ai 22 de dezëmber 1947 l'à i cumëmbri apruveda, te na vela sucrëta, cun 453 ujes a una y 62 de contra. Do la cunedida dl presidënt dla Republica per ntant y la publicazion tla Gazëta Ufiziela iela jita n droa ai prim de jené dl 1948.
Ntan i 60 ani passei ie la Costituzion unida mudeda te n valguna pertes, y dantaldut i mudamënc dla segonda pert al titul cinch udui danora tla lege costituzionela di 18 de utober 2001 nr. 3 ie de gran mpurtanza.


text:
Claustra sustegna pendicularas da Madrisa
- Gievgia, 5.3.2015, 11:11, actualisà a las 16:05
Il cussegl communal da Claustra-Serneus propona da segnar aczias novas da las pendicularas Claustra-Madrisa per che quellas possian auzar il chapital d'aczias.
L'ultim pled en chaussa ha il pievel a l'urna. Las pendicularas prevesan d'investir en ina nova sutgera “Schaffürggli” ed en indrizs d'ennavar. Il cussegl communal ha plinavant acceptà il postulat davart in masterplan turistic. L'idea da quel è da coordinar e planisar meglier la lavur da differents gremis e gruppas da lavur da la vischnanca sco er da la destinaziun Tavau Claustra.
RR novitads 11:00


text:
New Haven
New Haven (a s lèś [nuːˈheɪ̯vən] in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ch'in dal 2012 la gh'iva 130.741 abitànt. La s cata in dal stat dal Connecticut, in dla cuntèa ad New Haven. L'è cgnusùda cuma „Elm City“ (la sità di ólum).
In dla sità in Agóst a s śōga tut i an da 'l 1998 al turnèo WTA Premier p'r al fémni ciamâ Pilot Pen Tennis c'n i camp in sal cimènt. I 'l an vins dal śugadōri dimóndi impurtànti cuma la Steffi Graf, la Venus Williams, la Jennifer Capriati, la Lindsay Davenport, la Justine Henin, la Svetlana Kuznecova, la Caroline Wozniacki, la Petra Kvitová e la Simona Halep. I masć invéci i s èṅ spustâ a Winston-Salem.
Al sò sìndig, da 'l 2014, 'l è 'l demucràtic Toni Harp.
Persunàǵ ligâ a New Haven
- George W. Bush, presidènt di Stat Unî
- Michael Bolton, cantànt e cumpuśidōr


text:
Fin da carriera per politichers en Gronda Britannia
- Mardi, 24.2.2015, 16:39
L’anteriur minister da l’exteriur da la Gronda Britannia Malcolm Rifkind è sa retratg sco parsura da la cumissiun dals servetschs secrets. Al politicher conservativ vegn rinfatschà d’avair duvrà ses contacts per far gudogns privats.
Reporters avevan mess ina trapla a Rifkind e ditg ch’els sajan ina firma chinaisa che veglia investir en la Gronda Britannia. Alura aveva Rifkind fatg amogna contacts politics cunter daners.
Sper Rifkind aveva para er il politicher Jack Straw da la partida Labour, fatg amogna da dar infurmaziuns cunter daners.
RR novitads 17:00


text:
Prognosas pli exactas
- Gievgia, 2.6.2016, 6:36
Quai empermetta il nov model «Cosmo E» da Meteo Schweiz. Quel na producescha betg mo ina prognosa per di sco fin qua, mabain 21 differentas per mintga di.
Mussan tut las 21 prognosas la medema aura èsi fitg probabel che l'aura vegn uschia. Sch'i dat dentant plirs differents scenaris pon ils meteorologs dir cun il nov model quant probabel ch'in scenari è, pia p. ex. quant probabel ch'i vegn a plover u betg.
Quai è tenor Marco Arpagaus da Meteo Schweiz cunzunt er in avantatg tar ils uschenumnads alarms da l'aura.
In urizi u in stemprà po vegnir prognostitgà cun la probabilitad correspundenta gia plirs dis avant, quai che dat dapli temp a la glieud per sa preparar.
D'avantatg per il Grischun - prognosas regiunalas pli exactas
Ils model che Meteo Schweiz duvrava fin qua fascheva prognosas per ina surfatscha da radund 49 kilometers quadrats, il nov dentant be per ina surfatscha da radund 4 kilometers quadrats. La surfatscha pli pitschna pussibilitescha prognosas pli exactas.
« Cunzunt per regiuns alpinas sco il Grischun è quai tut in'autra liga da prognosas. »
Marco Arpagaus
meteorolog tar Meteo Schweiz
Er SRF Meteo ha interess
Tenor Thomas Bucheli da SRF Meteo sajan ins gia sa cunvegnids cun Meteo Schweiz d'empruvar ora il nov model e lura decider schebain ins veglia tut tenor pussaivladad cumprar tschertas licenzas. Bucheli è da l'avis ch'il nov model possia porpi purtar meglieras prognosas, cunzunt per avertir la glieud da stemprads, urizis ed orcans.
RR actualitad 08:00


text:
Tsunami
- Gievgia, 16.6.2016, 11:15
Il pled tsunami vul dir gronda unda a la riva. Or sin la mar èn las undas anc pitschnas e vegnan lura adina pli grondas. Pertge datti questas grondas undas?
Il pled tsunami vul dir gronda unda a la riva. Or sin la mar èn las undas anc pitschnas e vegnan lura adina pli grondas. A la riva èn ellas dentant uschè grondas sco chasas. Pertge datti questas grondas undas?
10 onns tsunami
Ils 26 da december 2004 è capità ina gronda catastrofa. In tsunami ha devastà pliras costas e terras enturn la Mar Indica, igl ha dà ina massa unfrendas. Nus declerain tge ch’è capità en il Ocean Indic e tge indriz ch’i dat ussa per evitar en l’avegnir ina tala catastrofa.


text:
Aktuelle Position
Radio
La SSR porscha 17 programs da radio:
- sis programs da lingua tudestga da Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)
- quatter programs franzos da Radio Télévision Suisse (RTS)
- trais programs talians da Radiotelevisione svizzera (RSI)
- in program rumantsch da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
- trais programs da musica da Swiss Satellite Radio (SSatR)
Datas d'utilisaziun dal radio
Nov da diesch persunas taidlan mintga di radio. A chasa, en l'auto, al plaz da lavur u en in restaurant: radio taidl'ins dapertut. Il pli savens ed il pli ditg vegn tadlada la SSR cun ses programs. Ella maina il martgà cleramain en tut las regiuns linguisticas. Tut tenor regiun concurrenzescha la SSR dapli cun offriders da program indigens u esters.
- Ina posiziun marcanta ha la SSR en Svizra taliana cun ina part ad 77,7% (2015) al martgà (1).
- En Svizra tudestga munta la part al martgà dals programs dad la SSR a 64,9% (2015). Els survegnan concurrenza surtut da radios privats indigens.
- En Suisse romande, nua che la part al martgà importa 66,6% (2015), concurrenzescha la SSR tant cun radios privats indigens sco cun radios da l'exteriur.
- En Svizra rumantscha èn ils programs da la SSR francads fitg bain cun ina part al martgà dad 81% (2015). Concurrenza als fan là surtut ils radios privats indigens.
(1) Numerus offriders emprovan da survegnir l'attenziun dal public sin in martgà pli e pli dir. L'uschenumnada part al martgà inditgescha la part da l'utilisaziun da radio totala dal program respectiv.


text:
Esechiel
34
Professìa contra ij bërgé
1I l'hai arsèivù na rivelassion dël Signor ch'a disìa: 2“Fieul ëd l'òm! Profetisa contra ij bërgé d'Israel, profetisa e dije ai bërgé: ‘Sossì a l'é lòn che 'l sovran Signor a dis: Guaja ai bërgé d'Israel ch'a cudisso mach lor medèsim! Dovrìo-ne nen cudì[1] soe fèje? 3I na bèive 'l làit[2], i na porteve adòss la lan-a, i na maslé le bestie pì bele, ma le fèje i-j cudisse nen! 4I l'eve nen rinforsà le fèje débole, varì cole ch'a j'ero malàvie, bindà le ferìje, andàit a serché cole ch'a j'ero perdusse, ma i l'eve dominaje con durëssa e violensa. 5A son spatarasse përchè a l'avìo gnun bërgé e a son dventà 'd mangé për le bestie sarvaje. 6Mie feje a son andàite 'd sà e dlà për le montagne e an s’ ògni àuta colin-a. Mie feje a son andàite dësperse an su tuta la facia dla tèra e gnun a l'é 'ndait a sercheje e armeneje a la bërgerìa.
7Për sta rason, vojàutri bërgé, scuté la paròla dël Signor: 8Com' a l'é sicur ch'i vivo, ël Signor sovran a fortiss, mie feje a son dventà 'd piàite, a son dventà 'd mangé për tute le bestie sarvaje. A-i era gnun bërgé ch'a-j cudìjèissa, le feje. Ij mé bërgé a son nen andàit a serché e 'rmené mie feje, ma a l'han mach cudì lòr medèsim, a l'han nen cudì mie fèje. 9Për sta rason-sì, vojàutri bërgé, scuté la Paròla dël Signor: 10Sossì a l'é lòn ch'a dis ël sovran Signor: Vardé, adess im buto contra ij bërgé d'Israel! I dovran deme andarera mie feje[3]. I-j lasserai pì nen feje da bërgé. I s-ciancherai mie feje da soa boca, parèj ch'a sio pì nen për lor ëd ròba da mangé. 11Përché sossì a l'é lòn ch'a dis ël sovran Signor: Vardé: mi medèsim i andrai a l'arserca 'd mie feje e i-j troverai. 12I sarai tanme 'n bërgé për sò stròp dësperdù. I troverai mie feje e i j'arcupererai da tùit ij leugh anté ch'a son perdusse quand ch' a l'era fòsch e scur. 13Mie feje i-j farai seurte d' ant' le nassion e i-j archeuierai dai pais foresté. I le porterai torna an sò pais. I-j farai pasturé an sle montagne d'Israel, press ij torent e an tùit ij leugh anté ch'a sta la gent. 14Vera, i-j darai ëd bon pasturagi an sle àute colin-e d'Israel. Ambelelà as cogiaran pasìe an dij bej leugh e a saran sodisfàite dla bon-a erba dle colin-e. 15Mi medèsim i farai pasturé mie feje e mi medèsim i-j farai cogé an sl'erba, a fortiss ël sovran Signor. 16I andrai a l'arserca dle feje sperdue e i farai artorné cole ch'a 'ndasio dë dsa e dë dlà sensa ch'a savèisso 'ndoa ch'a j'ero. I binderai le ferije e rinforserai cole ch'a son malavie. I distruverai, nopà, coj bërgé ch'a l'ero angrassasse e fase fòrt grassie a mè stròp. Ëdcò lor i-j faraj mangé - ma 'd mè giudissi!
17E vojàutre, mè stròp, sente lòn che 'l Signor a dis a sò pòpol: "Vardé, i sarai 'l giudes ëd minca feja, 'd minca moton e 'd minca boch. 18É-lo nen pro d'avèj ciapà 'n bon pastoragi mach për vojàutri? Veule-ne 'dcò sbërgnaché lòn ch'a-i resta? Ë-lo nen pro për vojàutri 'd bèive d'eva ciàira? Veule-ne 'dcò antërbolé lòn ch'a-i resta con vòstri pé? 19Përché dovria-lo mè strop mangé lòn ch'i l'eve sbërgnacà e bèive l'eva ch'i l'eve 'ntërbolà? 2034:20 Për sta rason, scoté lòn ch' ël sovran Signor a dis: I giudicarai pro fra la feja grassa e la feja màira. 21A l'é vojàutre, feje grasse, ch'i l'eve possognà con i fianch e con le spale e i l'eve slontanà le feje débole a cornassà fin tant ch'i l'eve sbërgiairaje là fòra lontan. 22Për lòn mi i arcupererai mie feje e a patiran pi nen ëd abus. I giudicarai ògni bestia dlë strop. 23I stabilirai an s' lor un sol bërgé: a sarà Chiel a mneje an pastura, visadì mè servidor David. A sarà Chiel a deje da mangé e a-j sarà ël bërgé. 24Mi, ël Signor, i sarai sò Dé e mè servidor David a sarà 'n Prinsi fra 'd lor; Mi, ël Signor, i l'hai parlà. 25I sigilarai con lor un Pat ëd pas e taparai via dal pais tute le bestie sarvaje, parèi che mie feje a peusso stesne al sicur ant ël desert e fin-a deurme ant ij bòsch. 26I benedirai mè pòpol e soe ca aranda la colin-a santa e ant la stagion adatta, i farai ven-e la pieuva ch'a l'han dabzogn. A-i saran ëd ramà 'd benedission. 27J'erbo dij camp a daran sò frut e la tèra a porterà n'abondansa d'arcòlt. A vivran an tuta sicurëssa an sòa tèra. A 'rconosseran ch'i son ël Signor quand i s-ciaperai la bara 'd sò giogh e i-j salvrai da la man ëd coj ch'a l'avìo faje 'd s-ciav. 28A saran pì nen na piàita për d'àutre nassion e le bestie sarvaje a-j divoreran pì nen. 29I rendrai soa tèra famosa për l'abondansa 'd sò racòlt, parèj che mè pòpol a patirà pì nen la famin-a e le svergne 'd nassion foreste. 30Antlora a 'rconosseran, che Mi, ël Signor, i son con lor e che lor a son mè pòpol, la ca d'Israel, a fortiss ël Dé sovran. 31Vojàutre, mie feje, lë strop ëd mè pastura, i seve mè pòpol, e mi i son vòst Dé, a fortiss ël Signor sovran.
Nòte
- O "pastoré", "dé da mangé".
- O "i na mange 'l grass".
- O "i arpjerai mie feje da soue man"


text:
Franco Frattini
Franco Frattini (nasìt a Roma ai 14 de mars del 1957) l'è 'n òm pulìtich italià, mèmber del Pòpol de la Libertà.
Endèla sò cariéra l'è stàt apò a minìster de la Funsiù Püblica e dei Afàre Regionài, del 1995 al 1996 endèl goèrno Dini I , Minìster de la Funsiù Püblica del 2001 'nfìna al més de noèmber del 2002 col goèrno Berlusconi II e Minìster dei Èsteri del més de noèmber del 2002 'nfìna al noèmber del 2004, sèmper col goèrno Brelusconi II, comisàre europèo, vice-presidènt, encargàt de la Giüstìsia e dei Afàre Intèrni del noèmber del 2004 enfìna al més de bril del 2008.
Dòpo le votasiù pulìtiche del 2008, l'è deentàt Minìster dei Èsteri endèl goèrno Berlusconi IV, furmàt ai 7 de màgio del 2008 e l'è stat en càrica 'nfìna al noèmber del 2011.


text:
Birmingham
Birmingham (a s lèś [ˈbɜrmɪŋəm] in ingléś) l'è na sità dal Régn Unî ch'la s cata in dal sèntar dl'Inghiltèra, in dla cuntèa dal West Midlands. La fà 1.123.330 abitànt (dat stimâ dal 2014) e dònca l'è la secónda sità più granda dal paéś dòp Lóndra.
L'è sèmpar stada na sità industriàla ma cun la criśi dal 2008 l'è pasàda piutòst a 'l tersiàri, cun banchi (Lloyds Bank e Midland Bank), asicurasiòṅ e cumèrs.
La squàdra 'd balòṅ dla sità l'è 'l Aston Villa F.C.. In Śugn a sa gh śōga un turnèo Premier ad tènis riservâ a 'l fémni.
A Birmingham i s èṅ furmâ i Black Sabbath e i Judas Priest, dū di grup heavy metal più impurtànt ad sèmpar, e pò anc i Duran Duran e i Fine Young Cannibals.
L'è śmèla ad dū sità itagliàni: Milàṅ e Bulógna.
Persunàǵ ligâ a Birmingham
- Neville Chamberlain, prim minìstar dal Régn Unî
- J. R. R. Tolkien, scritōr
- Daniel Evans, tenìsta
- Ali Campbell, cantànt di UB40
- Rob Halford, cantànt di Judas Priest
- Ozzy Osbourne, cantànt di Black Sabbath e da par lò
- Geezer Butler, basìsta di Black Sabbath
- Bill Ward, baterìsta di Black Sabbath
- Tony Iommi, chitarìsta di Black Sabbath
- Nick Rhodes, tastérista di Duran Duran
- John Taylor, basìsta di Duran Duran
- Roger Andrew Taylor, baterìsta di Duran Duran
- Roland Gift, atōr e cantànt di Fine Young Cannibals


text:
Sika: Sustegn per la famiglia fundatura
- Mesemna, 1.4.2015, 21:16
En la dispita davart la surpigliada dal concern svizzer Sika sustegn la cumissiun federala da surpigliada UEK la famiglia fundatura.
En ina secunda decisiun ha quella fixà che la famiglia po vender sias aczias al concern franzos Saint-Gobain senza suttametter als ulteriurs acziunaris in'offerta da cumpra.
Direcziun da la Sika sa dosta
La famiglia posseda 16% da las aczias però 52% da las vuschs. La direcziun da la Sika sa dosta cunter ils plans da la famiglia da vender lur cumpart al concern franzos e vul limitar il dretg da vuschar da la quella.
RR novitads 21:00


text:
Temp liber e sport
Giodair il temp liber e'l sport...
La regiun Engiadina San Murezzan spordscha üna granda spüerta pel temp liber e per fer sport d'inviern scu eir da sted. Quista spüerta unica vain nüzzageda dad indigens e giasts. Cun quatter muntagnas principelas e 350 km pistas da skis, 150 km sendas e 190 km loipas vela l'Engiadina San Murezzan scu üna da las pü grandas destinaziuns pel sport d'inviern da tuot la Svizra. Eir la sted es l'Engiadina ün paradis per glieud activa: ir in muntagna, rampcher, ir a sella e pas-cher, ir cun la barcha a vela u cun l'assa da surf, ir culs inline skates, giuver a golf (Zuoz posseda ün implaunt da golf da 18 fouras) e fer turas cul mountainbike.
...e'ls prodots da chadafö...
La guida turistica Gault-Millau muossa cha'ls giasts nu mangian be bain düraunt il festival Gourmet St. Moritz. La quantited da puncts da Gault-Millau illa val significha effectivmaing "Haute cuisine" sül tet dal muond, causa cha bgers dals restorants da prüma qualited as rechattan sur 1'800 m s.m. Lotiers müda la scenaria scu las specialiteds multifarias. Süllas cartas sun trats da gourmet, specialiteds excellentas da l'Italia chi's rechatta in vicinanza, highlights regiunels scu capuns e'ls evergreens svizzers scu fondue e raclette. In divers cafès, bars e lounges do que da tuot las uras club-sandwiches e buns paninis. Adüna buna per üna degustaziun: La tuorta da nusch engiadinaisa. Ils pastiziers indigens haun raffino quista specialited cun gramma, caramella e nuschs. Uschè nu s'ho be sviluppeda la renumneda specialited "tuorta da nusch engiadinaisa", dimpersè üna tradiziun fich cuntschainta.
...ed ir in sortida.
Bars classicas cuntschaintas, nouvas lounge bars e clubs cun scharm internaziunel sun preschaints impustüt düraunt las nots da la stagiun ota. Vi pel di s'inscuntran bgers indigens e giasts illas bars e süllas terrassas sper e süllas pistas e la saira pel drink d'après-ski in vschinauncha. I'l casino San Murezzan chi's rechatta ill'ela dal vest dal Kempinski Grand Hotel des Bains vain spüert bun divertimaint in ün bel ambiaint, e que na be per glieud chi vuless pruver la furtüna culs gös.
E scha que nun es avuonda...
La natüra fo adüna darcho ster schmort ad indigens e giasts, ün chalender d'occurrenzas multifari ed ün vast program da cultura nu laschan mê gnir lungurus in Engiadina. E scha's vuless vzair qualchosa oter, as po giodair ün "Gelato" sülla plazza da Poschiavo u fer üna spassageda illa vschinauncha idillica da Soglio in Bergiaglia. Eir fich interessantas sun üna visita illa clostra a Müstair u i'l museum dal Parc Naziunel a Zernez u fer üna gita in Engiadina Bassa u in Italia chi's rechatta in vicinanza.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
L'esprit de Genève – il spiert da Genevra
Descripziun
Diesch onns suenter la fundaziun da la Societad da las naziuns è cumparì «L’esprit de Genève» da Robert de Traz. En quest essai vegn declerà l'origin da la tradiziun umanitara sco ierta da trais persunalitads impurtantas: Jean Calvin, Jean-Jacques Rousseau e Henri Dunant. Lur activitad haja contribuì che la citad da Genevra è daventada il simbol per dialog, pasch e democrazia. Gia durant il temp da la refurmaziun èn persunas stgatschadas vegnidas accogliadas en la citad da Calvin che ha demussà uschia ch'ella è liberala e purtadra d’in spiert cosmopolitic. Sco bun burgais da Genevra ha Rousseau, l'autur dal «Contrat social», proponì da stgaffir ina Federaziun dals pievels per garantir ina pasch sempiterna. En quest connex s’ha el inspirà dal model svizzer. Tschient onns pli tard ha Henry Dunant preparà il terrain per la fundaziun dal Comité internaziunal da la Crusch cotschna ch'è resortì da la Convenziun da Genevra da l'onn 1864. Questa Convenziun è vegnida amplifitgada il 20avel tschientaner. Sco consequenza èn vegnidas creadas las quatter pitgas actualas dal dretg internaziunal umanitar: las quatter Convenziuns da Genevra da l'onn 1949 e lur protocols supplementars. Vitiers vegnan differentas iniziativas che n'èn betg per forza colliadas ina cun l'autra, ma che han la medema finamira, numnadamain da defender ils dretgs umans: il «Appel spirituel de Genève» (1999), l'Appel da Genevra per scumandar las minas cunter persunas (2000) e l’Iniziativa da Genevra per la pasch en Israel e Palestina (2003). Ultra da quai na dastg’ins betg emblidar che Genevra è il center mundial da la giurisdicziun da cumpromiss internaziunala privata e la sedia da numerusas organisaziuns betg guvernamentalas e ch'ella è mundialmain la citad cun la pli gronda spessezza da funcziunaris da las Naziuns Unidas.
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Association de la Revue Equinoxe (Ed.) : Esprits de Genève. Idées d’Europe. Fribourg (revue Equinoxe no. 17). Lausanne, 1997
Roger Durand et al. : Genève et la paix. Acteurs et enjeux. Trois siècles d’histoire. Actes du colloque historique tenu au plais de l’Athénée, les 1-2-3 novembre 2001. Genève, 2005
Graduate Institute of International and Development Studies, Geneva (Ed.) : The spirit of Geneva in a globalized world. The twelfth Annual Humanitarian Conference of Webster University, Geneva (Refugee survey quarterly no. 4, vol. 26). Geneva, 2007
Maryvonne Stepczynski Maitre : « L’esprit de Genève », de Robert de Traz. Retour aux origines du mythe de la Genève internationale. Genève, 2002
Robert de Traz : L’esprit de Genève. Paris, 1929
Joseph Meri Yammouni (Ed.) : L’esprit de Genève mal dans sa peau ? Genève, 1991
- Dossier
- L'Esprit de Genève
description détaillée Ultima modificaziun: 24.08.2012
Dimensiun: 305 kb
Tip: PDF
- L'Esprit de Genève


text:
30'000 persunas festiveschan il nov tunnel dal Gottard
- Actualisà Dumengia, 5.6.2016, 15:42
Grond interess per il nov tunnel da basa dal Gottard: Dieschmillis persunas han explorà la construcziun dal tschientaner. La mesadad dals visitaders è charrada tras il nov edifizi sutterran.
La mesemna passada è vegnì inaugurà il nov tunnel dal Gottard, cun schefs da stadi, politichers e giasts envidads. La fin d'emna lura ha era la populaziun svizra festivà il tunnel da basa.
-
1 Festa Gottard - la dumengia 3:38 min
da Novitads dals 05.06.2016
-
2 Bunura: La festa al Gottard – impressiuns da Bodio 2:56 min
da Actualitad dals 06.06.2016
Fin 100'000 visitaders
Il nov tunnel da basa dal Gottard frunta sin grond interess da la populaziun svizra. Pliras milli persunas nizzegian la chaschun d'explorar la construcziun dal tschientaner.
Viadis tras tunnel èn magnet dal public
En ils chantuns Uri e Tessin è la gronda festa populara al Gottard stada. Spezialmain grond è stà l'interess per ils viadis tras il nov tunnel da basa.
La sonda è passà gia avant las 09:00 l'emprim tren a Rynächt, Uri e suenter las 10:00 l'emprim tren en direcziun dal nord davent da Pollegio. Ils trens da shuttle èn cursads en in tact da 20 minutas tranter Rynächt UR e Pollegio TI. In viadi ha cuzzà 30 minutas. Il viadi enavos è lura succedida mintgamai sur la ruta muntagnarda dal Gottard.
RR novitads 09:00 / 15:00


text:
Il suveran vellesan ha betg pli elegì il politicher da la partida populara svizra. En il segund scrutini è Freysinger be vegnì sin plazza sis. Las bleras vuschs han fatg ils candidats cristiandemocrats Roberto Schmid, Jacques Melly e Christoph Darbellay. Sin plazza quatter è la candidata socialdemocratica Esther Waeber-Kalbermatten. Il tschintgavel sez ha consquistà il liberaldemocrat Frédéric Favre.
La nova regenza Vallesana
Avant quatter onns aveva Freysinger (PPS) piglià davent a la PLD in sez en la regenza. El era vegnì elegì cun il meglier resultat en la regenza. Uss survegn la PLD pia puspè enavos il sez da la PPS.
RR novitads 16:00


text:
Jack Kerouac
El Jack Kerouac (parnunziaa ˈkɛɹəwæk; 12 Marz 1922 – 21 Utuber 1969) a l'era un scritur e un pueta american de Lowell, Massachusetts. Insema al William S. Burroughs e l'Allen Ginsberg a l'è vün di artista püssee cugnussüü de la Beat Generation.
Anca se l'övra del Kerouac a l'era pupulara al sò temp, dumà poca critiga la gh'aveva daa stima al sò laurà. Incö a l'è cunsideraa vün di scritur püssé impurtant e inflüent del temp e l'ha ispiraa scritur 'me Hunter S. Thompson, Tom Robbins, Lester Bangs, Richard Brautigan, Ken Kesey, i gent del New Journalism e anca müsicista 'me The Beatles, Bob Dylan, The Barenaked Ladies, Tom Waits, Simon & Garfunkel, Ulf Lundell e Jim Morrison.
I sò liber püssé famus a hinn: On the Road (In sü la strada), The Dharma Bums (i vagabund del Dharma), Big Sur, The Subterraneans (I Suterani), and Visions of Cody (I visiun de Cody).


text:
L’emprim vuleva Fabian Cancellara dar ses comeback il glindesdi proxim en il rom dal tour Eneco en l’Ollanda. Cancellara ha dentant stuì revedì ses plans. «Quai saja memia baud», uschia Cancellara.
Enstagl spera Fabian Cancellara da pudair ir a la partenza a la Vuelta che cumenza ils 22 d’avust. Sia davosa gronda finamira quest onn è lura la cursa da via al campiunadi mundial la fin settember a Richmond en il stadi american Virginia.
Fabian Cancellara era stà involvì l’entschatta da fanadur en ina cupitgada en massa en la terza etappa dal Tour de France, quai sco leader dal Tour. Il Bernais ha gì rut dus spinals da las ancas. La medema blessura aveva el gia gì il mars a Harelbeke en la Belgia.
RR novitads 15.00


text:
Numerian
El March Aureli Numerian (Marcus Aurelius Numerianus in Latin; 254 - Nicomedia, november 284) a l'è staa on imperador roman del 283 fina a la soa mòrt.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Fioeu minor de l'imperador March Aureli Car e fradel del Carin, l'è staa associaa al podè con la carega de ceser e l'ha segutaa el pader in Orient, ma dòpo la mòrt del Car, a l'è mòrt in manera misteriosa.
I font stòrich ne descriven i interess de natura letteraria: el sò talent oratòri e i sò discors scrivuu ghe hann guadagnaa on'ammirazion granda.
L'ha participaa cont el pader a la spedizion contra i Persian, menter al fradell Carin l'era stada affidada la banda occidental de l'Imperi: dòpo la vittòria e la conquista de la capidal nemisa Ctesifont a l'è staa proclamaa imperador insema al pader. Ma duranta la spedizion el Car l'è mòrt, e donca el Numerian gh'è succeduu in sul tròn come collega del fradell.
Diventaa sovran, el Numerian l'ha fòrsi bandonaa i territòri conquistaa per tornà a Roma, ma l'è staa coppaa del sòcer e prefett del pretòri Arri Aper, che 'l sperava de succedegh in sul tròn imperial.
Segond on quaj stòrich, vist che 'l Numerian el gh'aveva ona maladia ai oeugg, l'Aper el gh'ha consigliaa de viaggià in d'ona lettiga serrada e l'ha profittaa del fatt che inscì nissun el podeva vedèll per mazzàll.


text:
Il mument avess la scola da skis da San Murezzan da far pli ch'avunda, di il manader Bruno Marinoni. Tschà e là vegnia stretg cun il persunal, ma quai giaja schon.
Dapli quitads fa Bruno Marinoni per ils collavuraturs ch'èn engaschads per ils campiunadis mundials. Ils dis sco voluntaris sajan lungs e dirs e suenter tut il travasch stoppian els puspè esser pronts per la lavur sco magisters da skis.
Stuì e vulì vegnir encunter als organisaturs
Per Bruno Marinoni èn ils Campiunadis mundials da skis a San Murezzan ina chaussa grondiusa. Per el saja perquai cler ch'ins veglia gidar cun metter a disposiziun magisters da skis.
Ed era la plazza da la scola sin l'areal da l'arrivada Salastrains è per il mument en ils mauns da la FIS. Qua hajan ins stuì ir èn in pèr cumpromiss, uschia Marinoni. Il logo da la scola saja però restà, quai saja impurtant per la reclama.
RR actualitad 17:00


text:
Miralago maximalo
Peter Casparis, igl anteriur schef d'ina fatschenta da reclama, e sia dunna, han adempliu a sesez in vegl siemi. Els han cumprau il hotel Miralago ad Aldaco sper Lugano. Els vulan passentar lur temps da pensiun el Tessin. Martin Farbun, il commerciant d'immobiglias, ei vidlunder da sfalsificar ina bilanza e serrar giu in bien quen per l'atgna buorsa. El ei in contemporan propi antipatic che sedeporta da maniera rubiestia e senza scrupels enviers ses concarstgauns. El cugliuna buc mo sia dunna, mobein era siu schef. Lez freda la puorla e scuviera las irregularitads. Tuttina eis ei grav da mussar si lezzas a Farbun. Aschia fa il schef il plan da metter ina trapla per siu collaboratur e tarmetta quel el Miralago.
Pervia d'in donn dad aua ei il hotel da Peter Casparis plitost ina ruina, aschia ch'il portier sco era la dunna da schubergiar san buca nua ch'els dueien metter ils hosps. Aschia schabegia ei naturalmein ch'ina combra vegn affittada duas gadas. Il portier dil Miralago drova tut sia fantasia ed ideas da tener a mistregn la situaziun. La tensiun crescha aunc pli fetg cu sora Filotea arriva. Ella enquera in cussadent dalla claustra dil Sontgissim Cor ed entaupa persuenter Martin Farbun che haveva atgnamein spitgau in'autra dama, ina ord il millieu. Ei vegn aunc meglier cu la consorta da Farbun arriva l'autra damaun. Ella combra dil hotel nua che siu um schai, fa aunc in'autra persuna jastra vacanzas. Ina che Martin Farbun enconuscha buc. Per cumplettar eis ei da menziunar che la casa dil commerciant dubius ei barschada giu en quei temps ch'el ei el Tessin.
En quei toc turbulent han per la fin dils quens aunc daners lavai ina rolla. Buca tuttas persunas che van en ed ora el Miralago ein veramein quei ch'ellas dattan da crer. Da gir eis ei aunc che Patrizia Casty, la feglia dil schef da Martin Farbun, ei en speronza d'in affon ch'ella spetga da siu amitg che vul atgnamein ir en claustra. Ni eis ella en speronza d'in affon da Martin Farbun? La cumedia spèrta e viva ha tuttina in senn: Ella muossa ch'ins sa buca semplamein ir tras la veta senza scrupels e mo sil vial da vargar.


text:
Benvegnids. D'encœ el cominça su La Vox Lombarda un cors ràpid per imparar la lengua lombarda que, a travers del sistema gràfic de quest sit, el tentarà de far capir a voaultre leitor quella que l'è la struitura tant generala quant locala del nòst idioma preferid.
L'idea l'è nascida quand que un schet, l'aultre dí, el m'ha fad notar que nonostant ho fornid el libre en pdf en su la mea scritura, la LoReS, que podiv lèger e descargar de quí, ho mia splegad come la fonciona la lengua lombarda e, en particolar, come doperar quell istess sistema gràfic quí. D'adess, donca, ve presentaró un pòc de leccion fàcily fess que li ve poderà far capir melh la mea lengua e magari li ve darà el just colpetin per far-v cominçar a doperar-la anca voaultre.
Quest cors el tentarà de dar una vision generala de la lengua, cercand de mantegnir-s su d'una forma gràfica e/o fonética que li sagui el plu "stàndard" (perdoné'm el termen) possible e cercand de doperar paròle e caraterístique comune en tut l'àmbit lombardòfon. Per far quell lavorar quí me serveró anca de li transcricion fonétique dei termeny, insí que voaultre poderiv capir mia nomà la morfologia de li parole, ma anca li soe pronunce realy. Haviv capid?! Siv pronts?! Dài, al·hora, cominçom!
LA LECCION D'ENCŒ:
La leccion d'encœ l'è vuna de li plu sèmplix de tute e la representa la bas per cominçar a scríver e parlar lombard: parli dei artícoly. Come tute li lengüe romance, anca el lombard el fa diferença entrà artícoly mascolin e artícoly femenin, entrà artícoly singolar e artícoly pluraly, entrà artícoly definids e artícoly indefinids. Quí de sota la tabellina: en negret gh'è i artícoly, en corsiv gh'è la soa pronúncia.
Come podiv veder, l'àmbit fonétic dei artícoly l'è tant complicad. Per quell el s'è tentad de dar un orden, o melh una convencion, a quella que l'è la soa scritura. L'è important notar que i artícoly pluraly del femenin i è diferents de quely pluraly del mascolin, anca se end la plupart de la parlada lombarda i è precís. Per convencion de la LoReS, però, se prefereix scríver-i diferents insí de lassar una major comprensibelità del text per tuts.
L'us de l'artícol OL enveci de EL l'è limitad a la geografia. La soa distribucion l'è plutost contegnida: podom trovar l'artícol EL end i territòri de la plana, insema al Canton Tesin, ai territòri del Canton dei Grison, a la província de Noara, de Sondri e de Trent. L'artícol OL l'è inveci típic dei territòri prealpin, come la província de Varés, de Lec, de Com, de Monça e de la Briança, del VCO, de tut Bèrgom e de la part montanera de Bressa (fœra que l'extrema Vall Camònica setentrionala). Come se pœl veder, donca, l'us de EL l'è majoritari.
Èco. Encœ hom vist i artícoly. A la pròssima leccion! Adeo!
PS: Ve regordi que poderiv trovar tute li leccion de La Vox Lombarda squiçand l'etiqueta #corsdelombard que trovev anca quí sota.


text:
Cisà
Cisà (Cisano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa sö i culine de la Al San Martì. L'è a meza strada 'ntra Bèrghem e Lèch e per Cisà la pasa e la fà fermada la ferovìa Bèrghem - Lèch.
El g'ha 'na popolasiù de 6 394 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]), cond'öna süperfìce de 7,5 km² e 'na densità de popolasiù de 853 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 18 km de la sità e a 268 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Brivi (LC), Cavrì, San Paol (LC), Püntìda, Torr de Bus (LC).
Evulusiù demogràfega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cisà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Abitàncc censìcc
De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Cisà che l'è apröf a l'Ada per sècoi l'è stacc söl cunfì tra la Serenisima e 'l Dücàt de Milà. Per pasà a Brivi gh'éra de navigà 'l fiöm e gh'éra pò ü pórt. In del 1917 l'è stacc realisàt l'avenirìstech, per chèl època, put de cemènto che amò 'ncö l'önés i dù paìs.
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Trump schlia gremis da cussegliaziun cun schefs da concern
- Mesemna, 16.8.2017, 20:15
Il president american Donald Trump ha schlià dus gremis da cussegliaziun cun schefs da concern suenter la dispita davart sias explicaziuns pervia da la violenza a Charlottesville, quai ha Trump communitgà via Twitter.
El saja sa decidì per quest pass enstagl da far squitsch sin la glieud da fatschenta. Curt avant era però vegnì enconuschent ch'ils dus gremis sajan gia sa schliads da sez.
Ils ultims dis avevan gia ina rotscha d'ulteriurs commembers annunzià da sa retrair sco cussegliaders dal president. Tuts han argumentà quai cun la tenuta da Trump en connex cun Charlottesville.
RR novitads 20:00


text:
Sentupada dils Giossis en Tiaratudestga
Dapi varga 150 onns vivan Giossis en Tiaratudestga. Igl emprem da matg 1997 ein ils Giossis da Rueras s'entupai en Baviera culs Giossis dalla Tiaratudestga. La sentupada ei stada in eveniment unic per omisduas varts. Ils ins sco ils auters ein selegrai e ragischs cuzzontas ein sinfirmadas.
In tec historia
L'emigraziun en Tiaratudestga ei gia dapi tschentaners stada ina untgida pils Grischuns, aschia era per differentas famiglias tuatschinas. Per propi ha l'emigraziun en Tiaratudetsga fluriu avon biabein 100 onns. Denton gia avon ein in u l'auter serendi el Württemberg ni ella Baviera. Pil pli fuvan ils biars gia stai sco mattatschs ni mattatschas el Schuobalan e fatg lur empremas enconuschientschas cun glieud e lungatg.
Daventada l' atgna patria empau stretga ein els lu magari sco giuvenots sedicedi da far il pass decisiv ed emigrar. Aschia era ils descendents da Cristian Giusep Giossi e Maria Catrina naschida Schmed sesents a Surrein. Il Cristian Antoni 1827, il Gion Antoni 1829 e la Onna Maria Ursula Giossi 1832, ils treis fargliuns cun forsa aunc auters giuvens tuatschins ein entuorn 1840 serendi en Baviera. Nua ch' els ein per propi secasai all' entschatta e tgei ch' els han pigliau a mauns ei grev dad eruir; ton ei denton segir ella vischinonza da Miesbach, circa tschunconta kilometers el sid da Minca.
Dil Gion Antoni naschius 1829 dat ei pauc da remarcar. El cudisch civil ei nudau: maridaus en Baviera, piars il dretg da burgheis. Insumma ein negins fastitgs d'anflar da quei Gion Antoni. La Onna Maria Ursula ei era maridada en Baviera. Dad ella dat ei oz ina pulita roschada da descendents. Pli interessanta, enconuschenta e documentada ei la veta da Cristian Giossi 1827 - 1889.
Il Cristian ei emigraus ch' el veva 13-15 onns e quei a pei da Surrein ella vischinonza da Bad Aibling. Carteivel veva el leu zatgei parents ed ei sepladius tier in pur sco fumegl. Suenter haver giu fatg empau rauba cun esser fumegl tier purs, anfla il Cristian Giossi ina cumpogna dalla veta la giuvna Elisabeth Liebl. Ella porta in tschuat daners en la letg e cun quels san els aquistar igl onn 1865 in grond bein puril ad Eyrain/Miesbach. Spel bein puril possedan els aunc ina cascharia ed in grond curtgin da pumera. Scochemai crescha la famiglia sin quater affons. Tier la naschientscha dil quart, la buoba Anna, miera la mumma. Anavos resta il Cristian cun quater affonets denter in e tschun onns e per cumpletar l' entira disgrazia brischa cuort sissu gl'entir clavau e nuegl giu en consequenza dil cametg.
Per Cristian Giossi ha ei dau nuot auter che aschi spert sco pusseivel tschercar ina dunna e mumma per ses affons. El marida 1873 Elisabeth Weber naschida 1842 dad Ellmoosen sper Bad Aibling. Era ella ei stada da cletg per Cristian. Ord quella letg neschan otg affons, dus buob e sis buobas; in buob ed ina buoba mieran da baret. Duront la naschientscha d' in affon fuvan ils buobs per in mument buca survigilai ed entras termagliar cun zulprins dattan els fiug il clavau e nuegl.
Per puspei saver reconstruir il fatg barschau giu sto Cristian Giossi prender si daners. La sventira cuntinuescha. Cristian junior, naschius 1869 rocla giud in pumer e resta impedius per veta duronta. La proxima disgrazia suonda scochemai. Cristian Giossi senior ei sin via cun carr e cavagl. Ils cavals sespuentan el rocla giu dil carr e vegn smaccaus digl agen carr. Ils 2 d'uost 1889 miera el en consequenza da quei grev accident ella vegliadetgna da 62 onns.
Anavos resta la mumma Elisbeth Giossi cun diesch affons. Ils affons ord l' emprema letg ston aschi spert sco pusseivel ord casa tier amitgs ed enconuschents. Dus onns, 1891, suenter la mort da Cristian Giossi sedisgraziescha era la mumma Elisabeth. Entras ina malprecaziun enten trer il carr da fein ord clavau, vegn ella smaccada dil timun el venter e miera en consequenza da quella tresta disgrazia.
Ils affons restai anavos retscheivan in ugau. Il vegl dils affons igl Isidor fuva quendisch onns vegls. El fuva giuvens e malprudents e per el lev da beiber in da memia ella ustria, pertgei el retschaveva adina puspei daners digl ugau, che veva en mira il bein puril. Inaga che Isidor veva buiu da memia e leva daners da siu ugau venda el il bellezia bein puril da siu bab per in mudest prezi. Mintga affon ha retschiert ca. 3000 marcs ed han scochemai stuiu bandunar per adina il bein puril.
Denton, igl ugau ha cun sia cumpra giu pli bia discletg che ventira. Sia famiglia ei morta ora ed il bein ei ius en auters mauns.
Igl ei forsa interessant dad udir, tgei ch'ils affons dalla emprema generaziun en Baviera han fatg atras e co els ein vegni a frida cun lur greva sort.
Ils affons dil Cristian Giossi ord emprema letg ein stai:
Ludiwig 1868 ha giu la pusseivladad da far il pur. El marida Therese Kreuzmeier ed els han giu duas feglias. Oz vivan plirs descendents da quella lingia en Baviera.
Cristian 1869 ch'ei sco gia sura menziunau sedisgraziaus ed ei pli tard vivius ensemen cun sia sora Anna Eck-Giossi.
Martin, 1870 - 1955 el marida Katharina Gephardt ed ha dus affons, dus buobs Martin 1898-1936 e Josef 1901 - 1965 ch'ein stai maridai e giu famiglia. Entgins da quels ein era duront la secunda uiara mundiala retunai en Svizra.
Anna, 1871 - 1951 ella marida Joseph Eck, possessur d' in bein puril ella vischinonza da Miesbach. La famiglia crescha sin nov affons.
Ord la secunda letg ein ils suandonts affons.
Isidor 1876 - 1954 luvrer, pli tard cumpra el cun agid da siu quinau Gion Valentin Cavegn in bein puril. El marida ed ha diesch affons. Ils descendents da quels vivan oz ella vischinonza da Miesbach.
Elisabeth Giossi 1878 - 1943 marida Mattias Anton Biscuolm 1870-1937 oriundas da Disla/Mustér, emigraus ella Baviera.
Katharina Giossi 1879 - 1944 marida in Wagner a Miesbach.
Maria Giossi 1882 marida Gion Valentin Cavegn da Sedrun, possessur d'in bi bein puril. La letg resta senza affons. Gion Valentin fuva in admirabel pur e suenter la mort da sia dunna venda el il bein puril e lavura sco fumegl tier in pur svizzer ella vischinonza dil Tegernsee. 1962 ha el la davosa gada visitau ses parents a Sedrun. 1969 miera el en Baviera.
Theresa Giossi 1881 - 1922 marida in Kirchbaumer. Ella surpren il bein puril davart sia mumma sper Bad Aibling. Leu vivevan otg fargliuns ledis. Ord l'emprema letg ha ella giu dus affons. En secunda letg cun in Lechner ha ella giu ina feglia. Thersa Giossi miera 1922. Il vieu Lechner marida ina sora digl emprem um dalla Theresa. Igl artavel dil bein miera ella uiara. La feglia ord l'emprema letg surpren il bein puril. Quella resta ledia e surdat il bein a siu miezfrar Lechner.
Josefa Giossi 1884 ella ha maridau il vieu Joseph Heigenlechner e giu quater affons. Il fegl ord emprema letg ha artau il bein puril.
Davos tut quellas mudestas indicaziuns sezuppan eveniments tragics e legreivels. L'emprema generaziun da Giossis ha buca giu fetg lev; denton els ein sedustai e fatg lur veta. Oz vivan biars da lur descendents en bunas e legreivlas posiziuns.
La sentupada
Gia dapi entgins onns s'interesseschan ils Giossis dalla Baviera davart lur descendenza e lur patria tuatschina. Per part han els visitau la patria da lur antenats e fatg grondas perscrutaziuns genealogicas. Entras quellas visetas ha ei dau enconuschientschas denter Tujetsch e la Baviera. Il giavisch da sentupar inagada ei naschius. Aschia ein ils fargliuns Giossi, il Vigeli, Meinrad e Rudolf cun lur bab Gion Antoni serendi l'entschatta matg on Baviera per far ina viseta. Ina enconuschenta dalla Baviera ensemen cun Meinrad Giossi han fatg las necessarias invitaziuns e la sera digl emprem da matg ein ins s'entupai. Ei ha dau bein enqual surpresa. Biars parentai ein sevesi per l'emprema gada. Dil reminent stoi remarcar ch'ils Giossis da Rueras ein directamein buca parentai culs Giossis dalla Baviera. La medema schlatta, la medema patria ein denton stai ligioms sufficients per sentupar.
Las differentas famiglias ein sepresentai quella sera e ligioms cuzeivels ein vegni nuai. L'auter di ei la sentupada cuntinuada cun in gentar communabel e visetas tier las famiglias Giossi e lur descendenza. Denter auter ein era ils dus pli vegls Giossis sentupai per l'emprema gada, numnadamein il Johann Giossi annada 1911 dalla Baviera e Gion Antoni Giossi annada 1912 da Rueras.
Cul sincer giavisch da sentupar pli tard, e quei forsa inagada en Tujetsch, ei quei bi eveniment ius a fin. Ils descendents da nos emigrai demuossan gronda simpatia viers la patria da lur antenats e dil reminent ein aunc biars dad els nos conburgheis. Talas sentupadas baghegian punts; punts ch' ein per els e per nus dapli e muntan fetg bia.
Tarcisi Hendry


text:
Swiss Re fa cumissiuns en ils Stadis Unids
- Mesemna, 6.1.2016, 15:24
Il concern da reassicuranza Swiss Re ha cumprà dal concurrent american «Independence Holding Company» ina sparta d'assicuranzas. Quai per 152,5 milliuns dollars.
La Swiss Re cumpra la fatschenta, nua che patruns offran ina tscherta protecziun tras l'assicuranza da malsauns. Ella occupeschia radund 100 emploaids en ils Stadis Unids, ha communitgà il concern svizzer.
La transacziun duai vegnir realisada l'emprim quartal da quest onn. Cun questa cumpra vul Swiss Re engrondir sia sparta «Corporate Solutions» che venda agens products da primassicuranza.
RR novitads 16:00


text:
Ikurriña
La Ikurriña l’è la bandéra del pòpol basch: L’è stacia ‘nventada in del 1894 da i fradèi Luis e Sabino Arana e l’è dientada a la svèlta ‘l sìmbol di Paìs Basch (Euskal Herria in basch) sia francés che spagnöi.
La bandéra l’à gh’à ü fónt rós, che l’è ‘l culùr de la Biscaia, con sura öna crus vérda de Sant Andrea che l’è ‘l sant patróno de la Biscaia e öna crus bianca che l’è ‘l sègn da la religiù catòlega.
La regórda ‘mpó la bandera del Règn Ünìt, ma fòrse i i fradèi Arana i à ciapàt esèmpe piö da la Scòsia e da la sò bandére che la gh’à öna crus de Sant Andrea stèsa dezà che i éra pròpe ‘namuràcc de la Scòsia.
Ach la paròla Ikurriña l’è stacia ‘nventada da i fradèi Arana e la öl dì sìmbol e l’è dovrada ‘n basch per tradüs bandèra.
La Ikurriña l’à ciapàt a la svèlta ‘l pòst di sìmboi tradisiunai di Paìs Basch e sura de töt de l’aquila nigra del Règn de Pampluna. In del 1934 l’è dientada la bandéra del Partìt Nasiunalista Basch, PNV, fondàt dal Sabino Arana e in di agn ’70 del méla e nöf l’è dientada la bandéra üficiala de i Paìs Basch spagnöi.
La Ikurriña l’è ü di sìmboi che se l’ tróa pò ‘sö la bandéra de Saint-Pierre et Miquelon cümünità franséza e brétone che la gh’à di legàm istòrech e cültürai coi Paìs Basch, de fati sö la bandéra de Saint-Pierre et Miquelon se tróa pò la Gwenn Ha Du brétone e la bandéra de la Normandia.


text:
Moscau prenda cumià
- Dumengia, 1.3.2015, 10:51, actualisà a las 14:48
Suenter l’assassinat dal politicher da l'opposiziun russ, Boris Nemzow èn dieschmillis da persunas s'inscuntradas a Moscau per in marsch da cordoli. Blers teman ch'il delict na vegnia mai sclerì.
Persunas da tut las vegliadetgnas èn sa ramassadas en il center da la chapitala cun rosas e neglas, surveglià dad ina mobilisaziun a l'engronda da forzas da segirezza. Sin placats è tranter auter stà da leger "Jau hai tema - tgi è il proxim?”
Ils organisaturs han inditgà il dumber da participants al marsch da cordoli cun passa 70'000, la polizia discurra da passa 16'000.
Publitgà video dal lieu dal delict
Suenter l'assassinat da Nemzow ha in emettur da televisiun da Moscau publitgà in video da surveglianza dal lieu e dal temp dal delict. Las autoritads d'inquisiziun russas averteschan dentant da trair conclusiuns memia spertas areguard ils blers rapports da medias enturn l'assassinat dal criticher dal president Wladimir Putin.
Ils investigaders han tranter auter refusà in rapport davart la scuverta da l'auto da fugia. Las autoritads averteschan entant dad ina dischinfurmaziun da la publicitad.
RR novitads 15:00


text:
Spoleto
Spoleto (endèla parlàda locàl: Spuléti; en latì: Spoletium; en fransés: Spolète) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha 38 621 abitàncc (dàto del Dicember 2013 [1]), 'na superfìce de 349 km² e 'na densità de popolasiù de 111 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquasparta (TR), Campello sul Clitunno, Castel Ritaldi, Ferentillo (TR), Giano dell'Umbria, Massa Martana, Montefranco (TR), Sant'Anatolia di Narco, Scheggino, Terni (TR), Trevi, Vallo di Nera.
Galeria de fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
March Claudi Tacit
El March Claudi Tacit, conossuu anca con domà el nòmm Tacit (Marcus Claudius Tacitus in Latin; 200 circa - giugn 276) l'è staa imperador de Ròma del november 275 fina a la soa mòrt.
Biografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'uniga altra informazion sora la soa vida l'è che l'è staa consol in del 273, cont el Giuli Placidian. L'Historia Augusta la dis che l'era de l'istessa famiglia del famos stòrich Publi Corneli Tacit, ma l'è minga ona notizia certa.
In de l'autunn del 275, dòpo de la mòrt de l'Aurelian, l'è staa nomenaa imperador di sò soldaa; al moment lù l'era a Terni (Interamna) e, quand l'è rivaa a Roma, la soa elezion l'è stada reconossuda anca del Senad. La soa primma azion l'è stada quella de fà diventà on dio el sò predecessor e de fà coppà on grand numer de congiuraa sospettaa de avèll mazzaa.
El par che al contrari de l'Aurelian, la soa la sia stada ona politiga de reconciliazion cont el Senad. El gh'ha avuu avuu i titoi de Auctor veræ Libertatis (Creator de la vera Libertaa) e Restitutor Rei Publicæ (Salvador del Statt);
La mòrt de l'Aurelian l'aveva portaa la fin di progett de campagn in Orient, per la qual eren staa soldaa di tribuu germanigh come i Erui e i Meòtid. Quei chì, restaa senza danee, hann deciduu de devastà i region de l'attual Turchia. El Tacit l'ha allora nomenaa el sò fradellaster March Anni Florian prefett del pretòri, l'è andaa con lù in orient e l'ha vingiuu i ribei. Per quest el gh'ha avuu el soranòmm de Gothicus Maximus (El pussee grand di Gòtt).
L'imperador l'è mòrt in del giugn del 276, menter l'era dree a tornà in Italia. I stòrich Zòsim e Zonara disen che 'l sia staa coppaa de on quai de autor de l'assassini del governador de la Siria Massimin e de l'Aurelian. Gh'è succeduu el Florian.


text:
Check this out on Chirbit
Përchè ch’iv diso tut sòn? Mach për fé la considerassion che për tanta gent ancheuj a l’é Nosgnor, ël Dé ver ch’a viv, ch’a l’é eclissasse da soa vita ‘d lor. Nosgnor a l’é parèj ëd la lus dël sol, përchè ch’a l’é la sorgiss ëd la vita e ‘d tut lòn ch’a l’é bon e bel. Lor-lì a son tant costumasse a vive ant la scurità e ant ël frèid che nen mach a san pì nen lòn ch’a sìa vive an comunion con Nosgnor, ma fin-a a lo mepriso e a lo arnego.
La “lun-a” e le s-ciasse “nivole” ch’a lo stërmo da soa vita ‘d lor a l’ha un nòm precis. Ëdcò col tèrmin-lì a l’é eclissasse da soa cossiensa ‘d lor, a lo dovro pì nen o, s’a lo dovro, a l’intendo pì nen coma ch’as dovrìa. Cole nivole nèire ch’a në stërmo Nosgnor e ch’an separo da Chiel a së s-ciamo “ël pecà” o “pëccà”. Ël pecà a l’é na question tant séria, tant grèva, ch’a podrìa disse la maledission pr’ ecelensa ch’a pèisa dzura dla società uman-a e dzura dla testa ‘d mincadun ëd nojàutri uman, përchè ch’a l’é la sorgiss ëd tùit ij sagrin ch’i l’oma. Pensomje bin! Ëd sòn l’Evangel a veul fene rendse cont. E a l’é pròpi për liberene da la maledission dël pecà ch’a l’é vnùit and cost mond ël Salvator Gesù Crist.
Ant l’episòdi dl’Evangeli ch’i lesoma ancheuj, i trovoma na fomna che Gesù a l’avìa dëscariala da ‘n grev pèis ch’a l’avìa an sle spale, ch’a l’avìa liberala da na vita che chila a podìa pì nen sustnì. Tanta ch’a l’era la gòj e l’arconossensa che për lòn che Gesù a l’avìa faje che… Vardé ‘n pò lòn ch’a fà. Lesoma cost tòch dl’evangeli e peuj i faroma na quaj considerassion an s’ lòn ch’a l’é ‘l pecà.
"Ora, un dij farisé a l’ha anvità Gesù a mangé con chiel. Gesù a l’é intrà a ca dël farisé e a l’é butasse a tàula. A-i era ant la borgià na fomna ch’a l’era [considerà] na pecatriss [ëd prima categorìa]. Cand ch’a l’ha savù che Gesù a l’era a tàula a ca dël farisé, a l’ha portaje n’àmola d’albaster pien-a ‘d përfum ëd gran valor, peuj, an piorand, a l’é anginojasse darera ‘d chiel. Soe lerme a cascavo giù an sij pé ‘d Gesù, e chila a-j suvava con ij sò cavèj e a j’onzìa con ël përfum ch’a l’avìa portà. Ël farisé ch’a l’avìa anvità Gesù, an vëdand lòn, a l’ha pensà: “Se sto-sì a fussa ‘n profeta, ëd sicur a savrìa che sòrt ëd fomna ch’a l’é cola ch’a lo toca e che vita ch’a fà: a l’é “na pecatriss”. Gesù a-j dis al farisé: “I l’hai da dite na ròba”. Chiel a-j rëspond: “Dime pura, magister”. “Un creditor a l’avìa doi debitor; un ëd lor a-j dovìa sinch-sent dné, e l’àutr sinquanta. Coma ch’a l’avìo nen ëd che pagheje, a l’a armëttuje a tuti e doi ij sò débit. Dime ‘n pò: col ch’a l’é ëd coj doj ch’a-j vorà pì bin?”. Simon a-j rëspond: “I penso ch’a sìa col ch’a l’avìa ‘l débit pì grand”. Gesù a-j dis: “Bin dit!”. Antlora, virandse vers la fomna, a dis a Simon: “Vëddes-to sta fomna? I son entrà a toa ca e ti tl’has nen dame d’eva për laveme ij pé; ma chila a l’ha bagname ij pé con soe lerme, e a l’ha suvaje con ij sò cavej. Ti ‘t l’has nen arsevume con un basin, chila, a l’opòst, apress ch’i son intrà, a l’ha nen chità ‘d baseme ij pé. Ti tl’has nen onsume la testa d’euli, ma chila a l’ha onzume ij pé con ëd përfum. Për col motiv it diso ch’ij sò pecà, ch’a son tanti, a-j son armëttuje: a l’é për lòn che chila a l’ha mostrà tant amor, e col che pòch a l’é armëttuje, a mostra pòch amor. E peuj a dis a la fomna: “Ij tò pecà at son përdonà”. E coj ch’a l’ero ansem a chiel a tàula a son butasse a dì fra ‘d lor: “Ma chi é-lo sto-sì ch’a përdon-a fin-a ij pecà?”. Gesù, a la fin, a l’ha dije torna a la fomna: “Toa fej a l’ha salvate: vatne an pas!”.Lòn ch’a l’é ‘l pecà? Nòstra coltura a l’ha dëstorzune e minimisà soa significassion. As pensa, magara, ch’a sìa n’eror, na fala, na cantonà ch’i pijoma o ‘d sernìe fàusse ch’i foma ant la vita e ch’an dan ëd conseguense grame. A podrìa ‘dcò esse lòn, ma ‘l pecà a l’é motobin da pì ‘d lòn. Ël pecà a l’é na trasgression dla moral, dij criteri ogetiv ëd condòta che Nosgnor. ël Creator, a l’ha sogetane coma soe creature uman-e e ch’a l’ha dane la responsabilità d’essje an conformità për ël bin ëd nojàutri e Soa glòria.
Ant la Bibia, ël pecà a l’é prima ‘d tut un débit, peuj a l’é n’espression ëd nemicissia e, a la fin, un crimen, un delit. Ant ël prim cas, nojàutri ch’i soma ‘d pecator i soma mostrà tant me ‘d debitor ch’a peudo nen paghé ‘l débit ch’a l’han. Ambelessì, contut as parla nen ëd finanse, ma ‘d moral, ëd débit moral. Nosgnor a l’ha ‘l dret sovran d’impon-e dj’òbligh a soe creature. Quand che nojàutri i falisso d’osserveje, i dventoma ‘d debitor anvers a Nosgnor. Ës débit a l’é nòst faliment, un faliment moral.
La sconda manera ch’ël pecà a l’é rapresentà ant la Bibia a l’é n’espression ëd nemicissia. Vardandlo parèj, ël pecà a l’é nen mach n’assion ch’a trasgrediss na lej divin-a, ma dzurtut na motivassion dël cheur cissà da nemicissia ancreusa contra ‘l Dé dl’univers. Le creature uman-e, coma ch’as treuvo adess, a son nemise ‘d Nosgnor për natura. An nòstra nemicissia contra ‘d Chiel i vorsoma gnanca avèjlo an ment. Sto contegn ch’i l’oma a l’é na contrarietà anvers ël fàit istess che Nosgnor an comanda l’ubidiensa a Sò volèj. A l’é për sòn che ‘l Testament Neuv soens a fà la descrission dla redension ant ij tèrmin d’arconciliassion. Un-a dle condission necessarie për l’arconciliassion a l’é ch’a venta essje na precedente nemicissia antra due o pì part. A l’é costa nemicissia ch’a l’é la premëssa ‘d l’euvra ‘d redension ëd nòst Mediator, Gesù Crist, ch’a bat costa dimension ëd nemicissia.
La tersa manera che la Bibia a parla ‘d pecà a l’é ant ij tèrmin ëd trasgression dla lej. Ël pecà a l’é nen conformesse a la lej ëd Nosgnor, soa trasgression. Ël pecà a peul dividse an disubidiensa passiva e atìva. Parèj, i parloma ‘d pecà ‘d comission (coj ch’i comëttoma) e d’omission (ël nen fé lòn chi l’oma da fé). Quand ch’i falisso ‘d fé lòn che Nosgnor an ciama ‘d fé, i vëddoma costa mancansa ‘d conformità a Sò volèj. Contut, i soma nen mach colpèivol ëd falì ‘d fé lòn che Nosgnor an comanda, ma i fasoma ‘dcò ‘d manera ativa lòn che Nosgnor an proibiss. A l’é parèj che ‘l pecà a l’é na trasgression a la lej ëd Nosgnor, un crimen.
Ël pecà a l’é, dë sta manera-sì, na ròba motobin séria, greva, a l’é n’arvira, i soma ‘d flon, ëd traditor dël regn ch’i na soma i soget, ëd criminaj. Ël pecà a l’é ‘n crimen contra ‘n Dé sant e contra Sò regn. Nòstri pecà a son nen ëd virtù, ma ‘d vissi, e minca transgression contra ‘l Dé sant a l’é vissiosa për definission. A l’é quand ch’i comprendoma chi ch’a l’é Nosgnor, che përdabon i comprendoma la gravità, la serietà dël pecà. Pròpi përchè i vivoma an tra ‘d gent pecatriss, andova ch’i criteri dla condòta uman-a a son ëstabilì da la coltura ch’a në stà dantorn, am paress che nòstra trasgression a sio nen série. Contut, quand ch’i comprendoma la natura ‘d Nosgnor e i comparisionoma nòstre assion pa nen a criteri relativ dj’àutri uman ma scond i tèrmin assolut ëd Nosgnor, Sò caràter, e Soa lej, antlora i comensoma a dësvijene e a vëdde ‘l caràter përvers e da canaje coma ch’i soma, ëd nòstra arvira.
A sarà quand ch’i pijoma an sël sério Nosgnor ch’i pijeroma an sël sério ‘l pecà. Se, contut, i arconòsso ël caràter ëd giustissia ‘d Nosgnor, antlora tant me i chërdent dël passà, i quatëroma nòstra boca con nòstre man e i pijeroma la strà del pentiment.
Ant la conta dl’Evangel la fomna a l’ha arconossusse “pecatriss” e a l’ha dëscarià tut sò péis dëdnans al Salvator Gesù Crist, a l’é stàita përdonà, e pien-a ‘d gòj e d’arconossensa a l’ha comensà na vita neuva. Nen parèj ël Farisé ch’as considerava “a pòst”. A chi i smijoma nòjàutri? A cola pecatriss përdonà e ch’a l’avìa comensà na vita neuva o al Farisé ch’a pensava d’esse “a post”, ma che a restava sota l’ombra dl’eclisse o dle nivole nèire ‘d sò pecà, ch’a-j stërmava Nosgnor?
Orassion: Nosgnor! Goerna toa famija, la Cesa, fissa ant la fej e l'amor, e ch'a peuda per toa grassia nunsié toa vrità con coragi e serve toa giustissia con compassion; për nòst Salvator Gesù Crist, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.


text:
par Stefan Lehmann
La tur d’abitar da Redde erigida durant la colonisaziun interna enturn la mesadad dal 13avel tschientaner vegn transfurmada pliras giadas en las epocas sequentas. Da dissegns tecnics fin ussa pauc resguardads e d’observaziuns archeologicas durant las lavurs da restauraziun sa resulta ina nova interpretaziun dal svilup architectonic. En il temp medieval tardiv s’engrondescha la surfatscha dal cumplex fortifitgà grazia ad edifizis annexs ed in mir da tschinta (cun foss). A questa amplificaziun suonda ina perioda pli lunga da desertificaziun. En il temp modern transfurma la populaziun locala la tur d’abitar en ina tipica chasa–tur tessinaisa. L’edifizi mantegna però sia impurtanza era pli tard e persunas nunenconuschentas repareschan adina danovamain parts donnegiadas. Anc enfin l’entschatta dal 20avel tschientaner serva la tur sco stalla.
Lia Rumantscha, Cuira
, Stefan : Turm und W├╝stung von Redde TI
Mittelalter – Moyen Age – Medioevo – Temp medieval, Zeitschrift des Schweizerischen Burgenvereins, 18. Jahrgang 2013, Heft 1, 1-14.


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
«Fabrique»
Descripziun
«Visitai il quartier da Saint-Gervais, nua che l'industria d'uras da l'entira Europa para dad esser unida!» Uschia resumescha Rousseau las particularitads da la fabrica da Genevra en sia brev a d'Alembert. Cun la noziun «Fabrique» vegnan designadas dapi il 18avel tschientaner las abilitads unidas da l'art d'urer, d'aurer e da giuvelier sco er da professiuns parentadas da l'elavuraziun da metals prezius. Las enconuschientschas cumpiglian tant il dissegnar, il gravar, las lavurs da guilloche e d'emagl sco er la producziun da lantschettas, da pennas, da spiralas, da capslas, da chadainas, d'etuis e da truclettas – insumma, l'eleganza da l'art d'urer en tut sia finezza.
Il quartier da Saint-Gervais è il center da questas activitads pulsantas. Tenor ina repartiziun exacta da la lavur surpiglian ils differents ateliers la successiun da las lavurs da detagl ch'èn indispensablas per la bellezza e per la qualitad dal product final. Da questa diversitad da lavurs manualas e da las enconuschientschas colliadas cun quellas èn resultadas bleras tecnicas da producir e da decorar tipicas per la regiun – per exempel l'emagl da Genevra («Émaux de Genève»), las cullas da Genevra («Boules de Genève») u il sigil da Genevra («Poinçon de Genève»). Ellas èn tuttas il fritg d'ina ritgezza da fantasia che caracterisescha fin oz la gronda reputaziun da Genevra en l'industria d'uras da luxus.
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Antony Babel : La Fabrique genevoise. Neuchâtel, 1938
Estelle Fallet : L’Horlogerie à Genève. Magie des métiers, trésors d’or et d’émail. Ed. Musée d’art et d’histoire, Genève. Genève, 2011
Anne-Marie Piuz, Liliane Mottu-Weber et al. : L'économie genevoise, de la Réforme à la fin de l'Ancien Régime. Genève, 1990
- Dossier
- La Fabrique
description détaillée Ultima modificaziun: 04.07.2012
Dimensiun: 247 kb
Tip: PDF
- La Fabrique


text:
Lingia da viafier ad Arth è puspè averta
- Venderdi, 20.3.2015, 14:37
Il trassé da viafier sper Arth en il chantun Sviz è, suenter l'accident da mesemna passada, puspè avert.
Sco che la Viafier federala ha communitgà, sajan las lavurs da rumir idas a fin questa damaun. Dapi lura rolla il traffic tranter Lucerna ed il Gottard. Er il traffic da rauba da Rotkreuz via Immensee ed Arth-Goldau direcziun sid è puspè en funcziun.
Trens sviads via Walchwil
Pervi da l’interrupziun dal traject eran la notg sin gievgia e venderdi en tut 117 trens da rauba vegnids sviads via Walchwil en il chantun Zug. Tuttina èsi vegnì ad ina stagnaziun che sto uss vegnir bajegiada giu.
L’autezza dals donns n’è anc betg enconuschenta. Tenor il pledader da la SBB vegnian ils donns dentant segiramain a muntar a plis tschientmilli francs.
RR novitads 14:00


text:
Engiadina perda e gioga la proxima stagiun en terza liga
- Sonda, 21.2.2015, 18:25, actualisà a las 23:25
Il Club da hockey Engiadina perda la partida decisiva cunter ils Rapperswil-Jona Lakers cun 3:4.
Il temp dal CdH Engiadina en 2. liga è a fin. L'equipa da l'Engiadina Bassa ha pers la 3. partida da relegaziun encunter ils Rapperswil-Jona Lakers cun 3:4 e n'ha betg pli la schanza da sa salvar en la segunda liga. Er sche Engiadina è ì encunter ils Lakers en avantatg, ha l'equipa San Gallaisa stort la partida e decis il gieu en la 56avla minuta. En la fasa finala dal gieu ha l'equipa dal trenader Berni Gredig pers dal tuttafatg la gnerva ed incassà 4 chastids da 2 minutas. Rapperswil n'ha dentant betg pli fatg gols.
Era sche Engiadina ha anc da dar in gieu da relegaziun n’èsi betg pli pussaivel per l'equipa engiadinaisa da sa salvar en la 2 liga. Il retard sin il stritg importa 5 puncts.