text:
LA USConTOUR
Festa ta Mont 2019
Na raida virtuala a la gran festa te la mont de Poza, travers na rica galarìa de retrac
Na val e na natura maraveousa, ence se amò coi segnes de la tempesta Vaia. Tulins che conta la storia da pèstres di fascegn: l'arlevament, l'economìa del lat e del fèr smauz e formai. Bandieres e na gran banca coi colores ladins per recordèr olache sion. Centenees de volontadives de passa 20 sociazions che endreza de dut. Polenta, gnoches, liènies, gulasc, costines, stinchi e amò douces e giacins de ogne sort per pascentèr l venter. Jeghes tradizionèi e ecologics e etres più neves per ...
Na val e na natura maraveousa, ence se amò coi segnes de la tempesta Vaia. Tulins che conta la storia da pèstres di fascegn: l'arlevament, l'economìa del lat e del fèr smauz e formai. Bandieres e na gran banca coi colores ladins per recordèr olache sion. Centenees de volontadives de passa 20 sociazions che endreza de dut. Polenta, gnoches, liènies, gulasc, costines, stinchi e amò douces e giacins de ogne sort per pascentèr l venter. Jeghes tradizionèi e ecologics e etres più neves per ...
Peter Pan - en jore de soms
Impresciuns dl musical porté sön paladina tres le Sorvisc ai Jogn Val Badia. Les fotos é de Claudia Gerstl
Dai 2 ai 4 d’agost él gnü presenté tla Ciasa dla Cultura a La Ila "Peter Pan - en jore de soms", musical te cater lingac cun mituns y mëmbri dl Cor ProVoXis. Le musical é na produziun dl Sorvisc ai Jogn Val Badia, sot la organisaziun y coordinaziun de Stefanie Kaneider, la direziun musicala de Sofia Pisching, regia y coreografia de Barbara Rottensteiner Comploi y i costüms de Maria Frenner. I ves pitun chiló n valgönes impresciuns fotografiches.
Deplü sön le musical ciafëise t’La Usc di Ladins ...
Dai 2 ai 4 d’agost él gnü presenté tla Ciasa dla Cultura a La Ila "Peter Pan - en jore de soms", musical te cater lingac cun mituns y mëmbri dl Cor ProVoXis. Le musical é na produziun dl Sorvisc ai Jogn Val Badia, sot la organisaziun y coordinaziun de Stefanie Kaneider, la direziun musicala de Sofia Pisching, regia y coreografia de Barbara Rottensteiner Comploi y i costüms de Maria Frenner. I ves pitun chiló n valgönes impresciuns fotografiches.
Deplü sön le musical ciafëise t’La Usc di Ladins ...
ContainErt a Longega
Dejenü artistes y artisć ladins mët fora sües operes te 12 containers, tl Pre de Bastl a Longega. Ai 20 de messé él sté la daurida. Impresciuns fotografiches de Edmund Nagler.
Tla mostra coletiva dl’uniun di artisć ladins EPL - Ert por i Ladins che vëgn metüda a jí en chësc ann a Longega tl Pre de Bastl él operes de Albert Mellauner & Christian Ferdigg, Fabian Feichter, Georg Erlacher & Markus Moling, Guido Tavella, Gustav Willeit & Roberta Dapunt, Helmut Pizzinini, Hubert Prousch & Raimond Mussner, Irina Tavella & Mariana Acuña, Margareth Forer, Michael Moling & Roberta Sottara, Pepi Pescollderungg & Albert Crazzolara, Simon Rubatscher y ...
Tla mostra coletiva dl’uniun di artisć ladins EPL - Ert por i Ladins che vëgn metüda a jí en chësc ann a Longega tl Pre de Bastl él operes de Albert Mellauner & Christian Ferdigg, Fabian Feichter, Georg Erlacher & Markus Moling, Guido Tavella, Gustav Willeit & Roberta Dapunt, Helmut Pizzinini, Hubert Prousch & Raimond Mussner, Irina Tavella & Mariana Acuña, Margareth Forer, Michael Moling & Roberta Sottara, Pepi Pescollderungg & Albert Crazzolara, Simon Rubatscher y ...
Festa y defilada por i 10 agn dles Dolomites UNESCO
Al Plan de Mareo á ospité l’evënt prinzipal di festejamënc tl Südtirol. Impresciuns dala mëssa, at ofizial y defilada
En sabeda ai 29 de jügn él gnü festejé a Al Plan i 10 agn da canche les Dolomites é gnüdes tutes sö tl patrimone mondial y natural UNESCO. La festa á odü na santa mëssa de daurida, l’at ofizial cun i discursc y tröp devertimënt, danter la gran defilada sön les liëndes de Fanes, stonc de informaziun y musiga. I ves pitun valgünes impresciuns fotografiches.
T’La Usc di 5 de messé ciafëise deplü: dala pordica tlera de don Paolo Renner a ci che les autorités a dit, dala festa y program de ...
En sabeda ai 29 de jügn él gnü festejé a Al Plan i 10 agn da canche les Dolomites é gnüdes tutes sö tl patrimone mondial y natural UNESCO. La festa á odü na santa mëssa de daurida, l’at ofizial cun i discursc y tröp devertimënt, danter la gran defilada sön les liëndes de Fanes, stonc de informaziun y musiga. I ves pitun valgünes impresciuns fotografiches.
T’La Usc di 5 de messé ciafëise deplü: dala pordica tlera de don Paolo Renner a ci che les autorités a dit, dala festa y program de ...
Oh munts y coi ladins, con mile sonns tan fins
L’uniun culturala EPL-Ert por i Ladins cun la seziun "Cors" á onoré i auturs Felix Dapoz y Lois Ellecosta por les poesies, rimes y cianties deventades repertore classich dla cultura ladina. Cater cors á cianté, personalités á reconesciü le mirit di dui compagns nasciüs dl 1938.
Les impresciuns fotografiches!
Deplü sarál da lí y odëi tla ediziun de La Usc da en vëndres che vëgn!
Les impresciuns fotografiches!
Deplü sarál da lí y odëi tla ediziun de La Usc da en vëndres che vëgn!
Iubileum t’La Spona, cun le teater de Blancianëi
Tl zënter sozial La Spona a Pidrô él gnü festejé te na manira particolara i 10 agn dla comunité d’abitaziun. Valgünes impresciuns fotografiches
Le Salf Protezioné La Spona é oramai na realté tla Val Badia, da 33 agn incá. N ejëmpl de prozes garaté de integraziun. Dal 2009 incá ti vëgnel ince pité ai assistis la poscibilité da sté iló döta l’edema, te na comunité d’abitaziun. En gaujiun di 10 agn da canche al é gnü daurí les abitaziuns, án fat na en domënia ai 2 de jügn na festa de iubileum. Te chësta ocajiun á i assistis ince pité le teater cianté de Blancianëi, insigná ite da Simon Kostner da Corvara. La festa é garatada. I ves pitun ...
Le Salf Protezioné La Spona é oramai na realté tla Val Badia, da 33 agn incá. N ejëmpl de prozes garaté de integraziun. Dal 2009 incá ti vëgnel ince pité ai assistis la poscibilité da sté iló döta l’edema, te na comunité d’abitaziun. En gaujiun di 10 agn da canche al é gnü daurí les abitaziuns, án fat na en domënia ai 2 de jügn na festa de iubileum. Te chësta ocajiun á i assistis ince pité le teater cianté de Blancianëi, insigná ite da Simon Kostner da Corvara. La festa é garatada. I ves pitun ...
Festa per l comié di insegnanc y dirigenc de scola
Scola ladina te Südtirol: Dal 2013 encá á avisa 65 dirigentes y dirigenc, insegnantes y insegnanc, colaboradoures pedagogiches y colaboradours dl'Intendenza y Cultura ladina tout comié da si post de laour y sia funzion importanta per la formazion y educazion
De plu saral da lí do tla edizion de La Usc di Ladins di 31 de mei 2019!
Imprescions fotografiches: La Usc/ir
De plu saral da lí do tla edizion de La Usc di Ladins di 31 de mei 2019!
Imprescions fotografiches: La Usc/ir
Festa garateda: i 70 agn d’La Usc y dla stampa ladina
Alegria y compagnia: Imprescions fotografiches dla festa steda a San Martin de Tor vender ai 3 de mei
N bel grup de persones - autorités, amisc y simpatisanc dl foliet La Usc di Ladins é vegnus vender ai 3 de mei a la festa per i 70 agn dla stampa ladina y de La Usc di Ladins. I ves piton valgunes imprescions fotografiches dl at ofizial tl salf dl Istitut Ladin a San Martin de Tor y spo dla festa en compagnia.
N bel grup de persones - autorités, amisc y simpatisanc dl foliet La Usc di Ladins é vegnus vender ai 3 de mei a la festa per i 70 agn dla stampa ladina y de La Usc di Ladins. I ves piton valgunes imprescions fotografiches dl at ofizial tl salf dl Istitut Ladin a San Martin de Tor y spo dla festa en compagnia.
”Hymns of worship” - les fotos
Garatá é i conzerc di Kyrios adöm cun le Vinzentiner Knabenchor da Porsenú y orchestra. Impresciuns fotografiches dl conzert a La Ila
Le Cor Kyrios s’á iniann mostré te na manira n pü’ desvalia. Ai é stá da aldí deboriada cun i mituns y i jogn dl Vinzentiner Knabenchor da Porsenú, na orchestra de chi 30 musizisć y na band. Ara se trata de n proiet nasciü da na idea dl dirighënt Andrea Tasser, che mëna la bachëta pro i Kyrios y le Cor dl Vinzentinum. Le titul dl conzert: ”Hymns of worship” - Inns de adoraziun. I cater grups má pité n program religius cun cianties gospel inglejes, che lalda y glorifichëia le Signur. Indöt án ...
Le Cor Kyrios s’á iniann mostré te na manira n pü’ desvalia. Ai é stá da aldí deboriada cun i mituns y i jogn dl Vinzentiner Knabenchor da Porsenú, na orchestra de chi 30 musizisć y na band. Ara se trata de n proiet nasciü da na idea dl dirighënt Andrea Tasser, che mëna la bachëta pro i Kyrios y le Cor dl Vinzentinum. Le titul dl conzert: ”Hymns of worship” - Inns de adoraziun. I cater grups má pité n program religius cun cianties gospel inglejes, che lalda y glorifichëia le Signur. Indöt án ...
Ui... te chësc chalet vára pro!
La Uniun dl Teater da San Martin de Tor porta sön paladina le toch ”Na cëna (perfeta) da temëi”. Valgünes impresciuns fotografiches
”Na cëna (perfeta) da temëi”. No, chësc n’é nia le titul de n film de orur de Stephen King, mo chël dl teater che é da odëi chisc dis a San Martin de Tor. Le toch da rí, chirí fora y porté sön paladina dala Uniun dl Teater da San Martin sot ala regia de Matteo Rubatscher, é na adataziun dl original ”Pyjama pour six” dl autur franzesc Marc Camoletti. Na storia de relaziuns intravaiades. L’om che á n’amanta y la fomena che vá cun so miú compagn y düc che ciara a val’ moda da s’la vertoré fora. ...
”Na cëna (perfeta) da temëi”. No, chësc n’é nia le titul de n film de orur de Stephen King, mo chël dl teater che é da odëi chisc dis a San Martin de Tor. Le toch da rí, chirí fora y porté sön paladina dala Uniun dl Teater da San Martin sot ala regia de Matteo Rubatscher, é na adataziun dl original ”Pyjama pour six” dl autur franzesc Marc Camoletti. Na storia de relaziuns intravaiades. L’om che á n’amanta y la fomena che vá cun so miú compagn y düc che ciara a val’ moda da s’la vertoré fora. ...
Gran conzert: Tom Walker sön Plan de Corones
Impresciuns fotografiches dl gran conzert a 2.275 metri, che á slüt jö l’evënt ”Plan de Corones Ski&Music”.
Cater dis de musiga cun feter 30 bands y chi 60 musizisć: chësc é ”Plan de Corones Ski&Music”, festival che á pité cater dis de musiga tles üties y sön les pistes dl raiun dai schi de Plan de Corones. Le festival é jü a piz en domënia ai 18 de merz domisdé cun le ciantautur y musizist scozesc Tom Walker, che á tigní n conzert a 2.275 metri sön la gran paladina alaleria, dan milesc de spetadus y n tëmp demorvëia bel. Chiló ves pitunse valgünes impresciuns fotografiches. Düc i retrac é de ...
Cater dis de musiga cun feter 30 bands y chi 60 musizisć: chësc é ”Plan de Corones Ski&Music”, festival che á pité cater dis de musiga tles üties y sön les pistes dl raiun dai schi de Plan de Corones. Le festival é jü a piz en domënia ai 18 de merz domisdé cun le ciantautur y musizist scozesc Tom Walker, che á tigní n conzert a 2.275 metri sön la gran paladina alaleria, dan milesc de spetadus y n tëmp demorvëia bel. Chiló ves pitunse valgünes impresciuns fotografiches. Düc i retrac é de ...
La "Noza da Paur" a Badia
Vigni dui agn organisëia l’Assoziaziun Turistica de Badia la manifestaziun “Noza da Paur”, por ti porté dant les tradiziuns da n iade ai ghesć che passa sües vacanzes tl’Alta Badia.
La Noza da Paur é indô gnüda metüda a jí dan otedé, en mertesc ai 26 de forá, tl paisc da Badia. De plü impresciuns scrites ciafa nüsc leturs tla Usc stampada!
Fotografies de Freddy Planinschek
La Noza da Paur é indô gnüda metüda a jí dan otedé, en mertesc ai 26 de forá, tl paisc da Badia. De plü impresciuns scrites ciafa nüsc leturs tla Usc stampada!
Fotografies de Freddy Planinschek
Carlascé Al Plan 2019: les impresciuns
Impresciuns de corusc, fantasia y alegria
Ara é indô stada n suzes, la defilada da Carlascé a Al Plan de Mareo, organisada tres l’assoziaziun turistica d’Al Plan/San Martin en mertesc dan Capiun. Le fat che ara tomâ ite tert, che al ê bel tëmp y lapró da sté saurí á dessigü ince contribuí da cherdé alerch n gröm de porsones da döta la valada y ince da Puster ite. Da la cunté cun parores ne vára nia, porchël ves pitunse na linia de impresciuns fotografiches.
Dötes les fotos: ©Pablo Palfrader/La Usc di Ladins
Ara é indô stada n suzes, la defilada da Carlascé a Al Plan de Mareo, organisada tres l’assoziaziun turistica d’Al Plan/San Martin en mertesc dan Capiun. Le fat che ara tomâ ite tert, che al ê bel tëmp y lapró da sté saurí á dessigü ince contribuí da cherdé alerch n gröm de porsones da döta la valada y ince da Puster ite. Da la cunté cun parores ne vára nia, porchël ves pitunse na linia de impresciuns fotografiches.
Dötes les fotos: ©Pablo Palfrader/La Usc di Ladins
Nëi (y plöia) tla Ladinia
Impresciuns fotografiches sön la nëi, da plü paisc y munts dla Ladinia.
Le tëmp dal vëndres al 1. de forá ala sabeda ai 2 á fat sües sorpreses. Cun la nëi che é tomada döt le vëndres, él da sëra y de nöt ince rové alerch temperatöres manco frëides y alüsc la plöia, che l’á indô lasciada arsí. Plovü ál ince plü alalt, cina 1.600 metri. Impó él rové adöm de beles nëis. Le plü bëgn ta Fodom, olache al vëgn baié de 70-80 cm y olache an á ince albü lëgns te strada. Chi 60 cm nes vëgnel dit sö dala Ütia Pic Pre a San Ciascian, dai 80 ai 100 cm te Senes, 40 cm cina mez ...
Le tëmp dal vëndres al 1. de forá ala sabeda ai 2 á fat sües sorpreses. Cun la nëi che é tomada döt le vëndres, él da sëra y de nöt ince rové alerch temperatöres manco frëides y alüsc la plöia, che l’á indô lasciada arsí. Plovü ál ince plü alalt, cina 1.600 metri. Impó él rové adöm de beles nëis. Le plü bëgn ta Fodom, olache al vëgn baié de 70-80 cm y olache an á ince albü lëgns te strada. Chi 60 cm nes vëgnel dit sö dala Ütia Pic Pre a San Ciascian, dai 80 ai 100 cm te Senes, 40 cm cina mez ...
Al Plan: scoltöres tla nëi abelësc le zënter
Chisc dis vëgnel tigní danter Al Plan y Sanciana la 29. ediziun dl Snowfestival. Les fotos dles scoltöres realisades a Al Plan.
Le festival dles scoltöres tla nëi danter Al Plan y Sanciana, organisé dal’Assoziaziun Turistica Al Plan/San Martin y sü colegs de Puster, é rové a süa 29ejima ediziun. Scuadres da plü perts dl monn - ince de Südtirol - á dai 9 ai 11 de jená ziplé fora de n gran cadrel de nëi sües scoltöres, che abelësc sëgn la strada prinzipala d’Al Plan. Dai 14 ai 16 de jená se spostará les scuadres a Sanciana, por realisé ince iló sües operes d’ert. Impormó dedô gnarál tigní te Puster la premiaziun por ...
Le festival dles scoltöres tla nëi danter Al Plan y Sanciana, organisé dal’Assoziaziun Turistica Al Plan/San Martin y sü colegs de Puster, é rové a süa 29ejima ediziun. Scuadres da plü perts dl monn - ince de Südtirol - á dai 9 ai 11 de jená ziplé fora de n gran cadrel de nëi sües scoltöres, che abelësc sëgn la strada prinzipala d’Al Plan. Dai 14 ai 16 de jená se spostará les scuadres a Sanciana, por realisé ince iló sües operes d’ert. Impormó dedô gnarál tigní te Puster la premiaziun por ...
Söi fostüs dla tradiziun de paisc
Le Cor de Dlijia y la Musiga d’La Pli á tigní la domënia de Crist Re so conzert de Santa Zezilia. Ala tröpa jënt gnüda adalerch ti édl gnü pité toc de musiga popolara, classica y ince val’ toch de musiga plü moderna
Les impresciuns fotografiches é de Alfons Facchini. La reportaja sará da ciafé tla Usc di Ladins stampada che gnará fora en vëndres ai 7 de dezëmber 2018!
Les impresciuns fotografiches é de Alfons Facchini. La reportaja sará da ciafé tla Usc di Ladins stampada che gnará fora en vëndres ai 7 de dezëmber 2018!
Santa Zezilia cun le diendl nü!
Les fotos: tl paisc d’Al Plan án festejé Santa Zezilia indortöra, cun n bel conzert olache al á tut pert deplü grups y cors dl paisc.
Te tröc paisc vëgnel festejé cun conzerc y mësses particolares la festa de Santa Zezilia, patrona dla musiga. Insciö ince a Al Plan de Mareo, olache le Cor de Dlijia á invié en sabeda ai 24 de novëmber a n conzert particolar, che á cherdé alerch n salf toch y plëgn de jënt. Te chësta ocajiun á les ëres dl Cor de Dlijia podü se presenté cun le bel diendl nü. Dlungia le Cor instës, án podü aldí la Musiga d’Al Plan, le cor di jogn Mosaic, le Cor dl Seniorenclub, le Cor dles Ëres y le cuartët de ...
Te tröc paisc vëgnel festejé cun conzerc y mësses particolares la festa de Santa Zezilia, patrona dla musiga. Insciö ince a Al Plan de Mareo, olache le Cor de Dlijia á invié en sabeda ai 24 de novëmber a n conzert particolar, che á cherdé alerch n salf toch y plëgn de jënt. Te chësta ocajiun á les ëres dl Cor de Dlijia podü se presenté cun le bel diendl nü. Dlungia le Cor instës, án podü aldí la Musiga d’Al Plan, le cor di jogn Mosaic, le Cor dl Seniorenclub, le Cor dles Ëres y le cuartët de ...


c: text/html

text:
- La notg da gievgia sin venderdi èsi vegni al Piz Cengalo danovamain a crudada da crappa.
- A Bondo è alura a gievgia saira ina nova bova vegnida a val ed ha bloccà la via chantunala veglia e nova ed era empleni puspè il batschigl.
- A Spino gist dasper Bondo ha la populaziun stuì vegnir evacuada. Naginas persunas èn vegnidas blessadas. Duas persunas ha in helicopter stuì evacuar.
- En il nord da Vicosoprano ha in dutg purtà glera ed ha bloccà la via principala tranter Vicosoprano e Casaccia. Uschia che la val è dal tuttafatg isolada.
Spino era evacuà
Era la via chantunala veglia da la vart sanestra da la val è vegnida bloccada. Ils abitants ed ils osps d’in alloschi en la fracziun Spino han stuì vegnir evacuads. Duas persunas pli veglias han stuì vegnir evacuadas da la Rega ma ellas n’èn betg blessadas, scriva la vischnanca da Bregaglia. En la fracziun Spino èn pliras chasas donnegiadas ed era a Sottoponte sco era a Bondo.
Via principala en plirs lieus interrutta
Il venderdi en damaun è ina ulteriura bova vegnida fin sin la via chantunala tranter Vicosoprano e Casaccia. La via è uss era qua bloccada sin ina lunghezza da plirs 100 meters. La situaziun na possia il mument betg vegnir evaluada da nov, pir en il decurs dal avantmezdi possian ins trair ina bilantscha da la notg passada, ha ditg Christian Gartmann responsabel per la communicaziun dal stab da crisa a RTR.
Bova cuntanscha danovamain Bondo
Las fermas plievgias da la notg passada han laschà ir a val in'ulteriura bova sur il vitg da Bondo. Sco RSI scriva online saja il batschigl da retegniment vegnì emplenì e per part ì surora. Quest batschigl era vegnì svidà ils davos dis dal material da las emprimas bovas. Tenor infurmaziuns dad SRF datti abitants che bandunan il territori enturn Bondo e Promontogno. La forza electrica saja interrutta, i saja stgir a Bondo ed a Promontogno.
Las autoritads han avertì
Las autoritads da la vischnanca da Bregaglia avevan avertì d'ulteriuras bovas ord la Val Bondasca pervia da las plievgia. Plinavant era vegnì avertì da sa tegnair si en il territori privlus. Bleras persunas han bandunà voluntariamain la zona periclitada en Bregaglia.
RR actualitad 06:00++

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La stagiun passada ha gia cumenzà bain per Nino Schurter che dominescha la scena da mountainbike dapi radund 10 onns.
Ils success da questa stagiun
Ensemen cun ses collega d’equipa Lars Forster ha Schurter triumfà per la segunda giada suenter il 2017 (ensemen cun Matthias Stirnemann) al Cape Epic, la pli dira cursa da mountainbike sur pliras etappas en l’Africa dal Sid.
Silsuenter è Schurter stà regularmain sin il podest en las cursas da la cuppa mundiala, a Vallnord en l’Andorra ed a Les Gets en Frantscha schizunt il pli sisum.
Sco finiziun da la stagiun ha Nino Schurter encurunà sia stagiun cun il proxim titel da campiun mundial. A Mont Sainte-Anne en il Canada ha el triumfà a moda suverana avant ses cumpatriot Mathias Flückiger.
Nino Schurter ha dentant er sentì en la davosa stagiun ch’i sto constar tut per gudagnar cursas. La concurrenza è vegnida pli ferma.
Il grond concurrent – Mathieu van der Poel
Oravant tut l’Ollandais Mathieu van der Poel è daventà in nov rival serius per Schurter. Van der Poel vala sco in dals pli gronds talents insumma, quai betg sulet en il sport da mountainbike, mabain er sin il velo da via.
Tranter auter ha Van der Poel, ch’ha laschà ora la cursa dals campiunadis mundials da mountainbike per sa concentrar sin ils campiunadis mundials cun il velo da via, er battì Schurter a sia cursa da chasa da la cuppa mundiala a Lai.
Restan omadus sauns ed en quella furma sco il 2019 vegnan Schurter e van der Poel er a dominar l’onn proxim la scena da mountainbike.
resultats cuppa mundiala da mtb 2019
Avunda dal sport da mountainbike n’ha Nino Schurter anc betg, sco el di sez. Ed en vista a la proxima stagiun saja el motivà pli che mai. L’onn proxim spetga ina stagiun olimpica.
Focus sin Tokio 2020
La fin fanadur vul Schurter defender ses titel da campiun olimpic a Tokio ed uschia gudagnar sia quarta medaglia en seria a gieus olimpics. Il focus saja cumplettamain sin questa cursa.
Uschia fa Nino Schurter gia uss l’entschatta october ensemen cun sia equipa in emprim viadi a Tokio per survegnir las emprimas impressiuns dal traject da cursa e per s’endisar in’emprima giada vid il clima e la cultura giapunaisa.
E gugent egualisass il mountainbiker da 33 onns durant la stagiun 2020 er anc il record da Julien Absalon. Il Franzos ha gudagnà 33 cursas da la cuppa mundiala durant sia carriera. Schurter ha il mument 32 victorias sin ses conto.
Nino Bike Days a Mustér
Sco finiziun da la stagiun 2019 èn vegnids organisads ils 8avels Nino Bike Days, quest onn per l’emprima giada a Mustér. Durant dus dis han radund 80 mountainbikers da hobi dastgà trenar cun il campiun mundial e campiun olimpic.
Mintgamai durant l’avantmezdi han Schurter e ses collegas d’equipa tar il team da Scott-Sram dà tips e trics quai che pertutga la tecnica. Il suentermezdi è vegnì fatg ina tura en la regiun da Mustér e Sedrun.
RR Sportissimo 29.09.2019 / RR actualitad 30.09.2019


text:
Il sistem da tariffa vertent cun passa 20 uniuns saja cumplitgà tut tenor colliaziun per ils passagiers che n'hajan nagin abunament e cumprian in viadi singul. Qua ha ditg il directur da l'associaziun per il traffic public, Ueli Stückelberger envers la «Berner Zeitung». Co ch’il nov sistem unifitgà vesia lura or, saja anc dal tut avert. L’introducziun vegnia anc a cuzzar intgins onns.
Planisà saja er in abunament general per 30 u 50 dis l'onn. Ina fasa da pilot cumenza il december 2016.
RR novitads 12:00


text:
Il traffic enil tunnel da basa dal Gotthard passa senza incaps. La dumonda tar ils trens da Intercity ed Eurocity saja en cumparegliaziun cun l’onn avant s’augmentada per radund 30%. Era la punctualitad dals trens è sin la lingia dal Gottard è sa megliurada. Tuttina dettia quai anc spazi d’agir, il focus giaschia qua sin ils retards da l'Italia e la disponibladad dal material rudlant, scriva la viafier federala.
L'Italia porscha la pli gronda sfida
La punctualitad tar ils passagiers saja dapi l'entschatta Dezember s'augmentada da 79,6% sin 86,8%. La punctualitad per pudair cuntanscher in tren da colliaziun saja s'augmentada ad Arth-Goldau da 94,4% sin 97,1%.
Greva saja la situaziun anc adina cun il traffic che derivia da l'Italia. Ils trens da l'Eurocity da Milaun arrivian savens cun retard a Chiasso e partian là cun in retard d'en media 8 minutas. Grazia a las reservas da temp pon questas 8 minutas dentant vegnir pridas suenter enfin Arth-Goldau.
Dapi la midada da l'urari ils 11 da dezember haja dà en tut 43 trens ch'èn crudads or. Ils blers pervi da disturbis vid ils vehiculs. Grazia als trens da reserva plazzads en il Tessin sajan las consequenzas en il traffic naziunal dentant stadas pitschnas.
RR novitads 12:00


text:
L'anteriur cumissari da l'UE, Michel Barnier duai negoziar per l'Uniun europeica cun la regenza a Londra las cundiziuns per che la Gronda Britannia possia sortir da l'UE. Il president da la cumissiun da l’UE, Jean Claude Junker, ha nominà mesemna il Franzos Barnier sco ses schef-negoziader.
Michel Barnier haja blera experientscha e possedia numerus contacts en las chapitalas dals stadis commembers ed en il parlament da l'UE. Quai valia bler per sia nova funcziun, ha Juncker ditg vinavant.
Il suveran britannic aveva decis la fin da fanadur a l’urna da sortir da l’Uniun europeica. Fin uss n’ha la Britannia dentant anc betg inoltrà ina dumonda uffiziala a l’UE. Cura che quai capita, cumenzan las tractativas davart il Brexit. Quellas tractativas èn limitadas a dus onns.
RR novitads 14:00


text:
Guèr'n ad Vichy
Al Guèr'n ad Vichy, cgnusû anc cuma regìm ad Vichy o Repùblica 'd Vichy, ufisialmènt Stat Francéś (État Français) 'l è stâ 'n stat ch'l à guernâ 'l sud dla Frància dòp l'ucupasiòṅ tedésca durànt la secónda guèra mundiàla (1940-1944). A 'rmagnìva fóra 'l teritòri 'd Mentòṅ (cuntrulâ par l'Itàglia) e la còsta 'd sud-ovèst, su 'l Ucéan Atlàntic, ch'l'éra sóta a i tedésc. Al s dividìva da la repùblica francéśa da na riga ciamàda “lìnnea 'd demarcasiòṅ” e la sēd dal guèran l'éra a Vichy.
Durànt la guèra 'l à tgnû na puśisiòṅ neutràla militarmènt ma minga puliticamènt parchè, a dir dabòṅ, a s tratàva 'd un guèran “fantòs” dal Tèrs Reich naśìsta.
Al sò presidènt dal cunsìli 'l éra 'l maresiàl Philippe Pétain numinâ in quàt'r e quàt'r òt da 'l presidènt dla repùblica Albert Lebrun dòp l'invaśiòṅ tedésca dal 1940. Pétain al gh'iva carta biànca par far qvél ch'al vliva dòp ch'al 10 ad Luj al parlamènt al gh'iva dâ tut i putēr. Dòp avēr instaurâ un regìm cun 'l apòǵ di fasìsta, nasiunalìsta, sustenidōr dal rè e anti-semìta, al 24 'd Utóbar dal 1940 al maresiàl al strìnś na culaburasiòṅ cun la Germàgna dand la maṅ a Adolf Hitler a Montoire-sur-le-Loir.
Al Guèr'n ad Vichy al finìs al 25 'd Agóst dal 1944 dòp la liberasiòṅ ad Parì da part dal fòrsi aleàdi.


text:
Lady Gaga
La Stefani Joanne Angelina Germanotta (New York, 28 ad Mars dal 1986), cgnusùda méj c'n al nóm 'd art ad Lady Gaga tòlt in prèst da la canta Radio Gaga dei Queen, l'è na cantànta e atōra americàna.
Sóta cuntràt cun la Interscope Records l'à fat al sò debùt in dal 2008 cun 'l àlbum The Fame faghénd subìt sèntar, anc par via di sìngui Just Dance e Poker Face, che qvést chè specialmènt 'l à vindû 'n squantèran. Subìt dòp la Germanotta l'à fat vgnir fóra 'l EP The Fame Monster cun dèntar di àtar pès ad sucès cuma Bad Romance (óltar déś migliòṅ ad còpi cuntànd anc al dascargàdi digitàli e na cover itagliàna cantàda par la Wilma De Angelis), Alejandro e Telephone.
Śuntànd-ag anc i disc sucesìṿ (Born This Way dal 1011, Artpop dal 2013 e Cheek to Cheek dal 2014 fat insém a Tony Bennett), la Lady Gaga l'è rivàda a vint-sèt migliòṅ 'd àlbum e a sènt-vintsìnc migliòṅ ad sìngui.
Cuma atōra l'à recìta in di film ad Robert Rodriguez Machete Kills e Sin City - Una donna per cui uccidere e in dla série televiśìva 'd scarésa American Horror Story ch'la gh'à frutâ 'n Golden Globe.
Biugrafìa
Discugrafìa
Àlbum
- 2008 - The Fame
- 2011 - Born This Way
- 2013 - Artpop
- 2014 - Cheek to Cheek (insém a Tony Bennett)
Racòlti
- 2010 - The Remix
- 2010 - Lady Gaga : The Singles
- 2011 - Born This Way: The Remix
EP
- 2009 - The Cherrytree Sessions
- 2009 - Hitmixes
- 2009 - The Fame Monster
- 2011 - A Very Gaga Holiday


text:
Berlin – inscunter dals ministers da l’exteriur dals 6 pajais fundaturs da l’UE
Ils 6 pajais fundaturs da l’UE, numnadamain la Germania, la Frantscha, l’Italia ed ils stadis da Benelux Belgia, Pajais Bass e Luxemburg na vulan laschar nagin spazi a dubis areguard l’avegnir da l’UE.
Walter Steinmeier sco minister da l’exteriur dal pajais ospitant ha fatg cler avant l’inscunter che «nus na laschain betg prender davent quest’Europa».
Nus na laschain betg prender davent quest’Europa a nus.
En il sboz per ina decleranza da l'inscunter a Berlin vegn discurrì d'ina «uniun flexibla» che duai laschar spazi per pajais partenaris che na pon u na vulan anc betg far ulteriurs pass d'integraziun.
Brüssel – diplomat Seeuws tracta per l'UE cun la Gronda Britannia
L’UE vul prender per mauns uschia spert che pussaivel las tractativas cun la Gronda Britannia per sortir da l’UE. Il diplomat beltges Didier Seeuws è vegnì incumbensà da manar en il cussegl da ministers da l’UE l'uschenumnada Brexit-Task-Force. Seeuws è stà enfin il 2014 collavuratur pli stretg da l’anteriur president da l’UE, Herman Van Rompuy. Londra percunter na para insumma betg dad avair prescha cun sortir da l’UE.
A Brüssel quinta Juncker quinta il president da la cumissiun da l'UE, Jean Claude Juncker,cun auter referendums per sortir da l’UE. Quai saja pussaivel cun quai ch'ils populists na vegnan betg a manchentar quest'occasiun.
Populists na manchentan per regla nagina occasiun per propagar cun gronda canera lur politica anti-Europa.
Scozia - la part dal nord da la Gronda Britannia vul l'independenza
Anc al medem di annunzia la Scozia in referendum. Ella na vul dentant betg vegnir independenta da l'UE ma da la Gronda Britannia. La regenza regiunala da la part dal nord da la Gronda Britannia, la Scozia, prepara in segund referendum per daventar independenta. Il 2014 avevan 55% dals Scots votà cunter l'independenza da la Scozia.
A la votaziun davart il Brexit aveva ina gronda maioritad dals Scots vuschà da restar en l’UE. Dentant eran 52 pertschient dals Brits per l’extrada.
RR novitads 14:00


text:
Problems cun chertes de viac
Cie fé cun chertes de viac da defet?
L dërt al trasport sun i mesuns de trasport publics ie n generel mé dat cun na cherta de viac che vel y do che n à fat la cunvalidazion curespundënta.
Defet che n vëij
Sce na cherta de viac ie danejeda vijibilmënter muessen cumpré, dan fé l viac, na cherta de viac regulera.
Degun defet da udëi
Sce na cherta de viac ne à nia n dann che n vëij ma la ne va nia pervia de n defet tecnich y la ne possa perchël nia unì cunvalideda, velel chësta regules:
Südtirol Pass y Euregio Family Pass: Dan fé l viac iel da cumpré na cherta de viac regulera. N possa se damandé na copia debant y scencajo che l fossa defrënzies danter la tarifa dla cherta cumpreda y l Südtirol Pass possen se damandé la retuda dla defrënzia.
Chertes de viac scëmples y cherta valor: Dan fé l viac iel da cumpré na cherta de viac regulera. La cherta da defet vën barateda ora pra una dla lueges de venduda südtirolmubiltà per l valor curespundënt o restënt.
Südtirol Pass abo+, Südtirol Pass 65+, Südtirol Pass free: I/La passajires possa mpò fé l viac, i/les ti fej al savëi al personal dl mesun de trasport che l ie n defet y damanda debota na copia de si cherta d’abunamënt.
Chertes de viac scëmples, la chertes de n di per tò pea la roda y chertes de n di per viages cun la curieres de zità vel n l di dla prima cunvalidazion y possa unì nuzedes n chël di.
Mobilcard, museumobil Card, bikemobil Card y Südtirol Guest Pass: Sce una de chësta chertes ne pudëssa nia unì lieta pra la cunvalidazion pervia de n defet, possa l passajir/la passajira mpo mo se nuzé de chëla cherta n chël di per pò la mudé riesc pra una dla lueges de venduda südtirolmubiltà, te n ufize per l turism o tl eserzize de rezezion.
Defet dl njin de cunvalidazion
Sce n automat de cunvalidazion ne funzionëia nia o sce ti cherta de viac “vën magëda ite” pra la cunvalidazion, po te prions bel de l fé al savëi al sciafer dla curiera, al personal dla ferata o pra la purtela de servisc dla südtirolmubiltà (contact@suedtirolmobil.info) acioche l defet posse unì cumedà debota.
Sce te muesses fé na cherta de viac nueva pervia de n automat de cunvalidazion da defet vën l cost de chësta cherta retù. Prëibel scrijëde ora la l formuler curespundënt sun chësta plata web y njuté la cherta de viac.


text:
Blob - Fluido mortale
Blob - Fluido mortale (Masa - Ladèṅ murtàł) l è 'n film fantàstic dal 1958 'd Irvin Yeaworth, al prim cun prutagunìsta Steve McQueen ch'in alóra al s fava ciamàr incóra Steven.
'L è custâ sōl sèntdéś-mila dòlar faghénd-an sù invéci quàtar migliòṅ.
Al gh'à abû 'n arfacimènt in dal 1988 (Blob - Il fluido che uccide ad Chuck Russell) e 'n séguit in dal 1972 (Beware! The Bob ad Larry Hagman). In Itàglia la pelìcula l'à ispirâ al prugràma ad Rai 3 Blob.
Sunt
Na nòt, in un paiśèṅ dla Pennsylvania, a piōv śò da 'l cēl un meteurìte cun dèntar un quèl viṿ ch'al pâr na paparùcia rósa e cremóśa. Un vèć ch'al pasa da 'd lè (Olin Howland), al gh và datéś e al vèra 'l gus druànd un spróc. In cla manéra lè, la masa l'è libra ad vgnir fóra e la gh salta adòs ciapànd-ag la maṅ. Pîṅ ad scarésa, 'l óm al taca a scapàr via da 'd lè e al riva in sla strada in dua al vèṅ schivâ p'r un pēl da dū muruśèṅ in màchina, Steve Andrews (Steve McQueen) e la Jane Martin (Aneta Corsaut). Chi lōr i 'l càrgan sù e i al pòrtan in 'n ambulatòri lè davśèṅ.
Al dutōr T. Hallen (Alden Chase) al śgrana i òć parchè in tuta la sò vita al n à mai vdû un quèl dal gènar. Méntar 'l è vultâ da n'atra banda, la śladìna la s impinìs dal vèć tulénd-al dèntar e cupànd-al. Subìt dòp la dà adòs anc a l'infarméra, la sgnóra Kate (Lee Payton). Chi lē la próa a difénd'r-as butànd-'g adòs d'l àcid sulfànic ma a n gh'è gnint da far e anca lē la vèṅ mandàda śò da la masa. Al dutōr al s sèra dènt'r a 'l bagn cun sèg un sćiòp càrag.
In cal méntar, dòp avér pasâ la sira insém a di sò amìg, Steve al decìd ad turnàr in d'l ambulatòri par savér cum al stà al vèć ma al fà sōl in tèmp a védar al dutōr murìr magnâ viṿ da la paparùcia.
Méntar la pulisìa la n créd briśa a 'l sò paròli, la śladìna la sa spòsta in un cìnema pîṅ ad śóvan.


text:
L'Albania è loscha da la canonisaziun da Mamma Teresa. Pitschna naziun - gronda sontga - ha scrit il minister da l'exteriur albanais sin facebook. L'Albania sa dispita entant dapi onns cun la Macedonia ed il Cosovo per Mamma Teresa.
Dispita per la sontga nova
Tuts trais pajais recloman d'esser la patria da Mamma Teresa. En la Macedonia saja ella naschida, creschida si però en l’Albania e la mamma da Mamma Teresa saja entant stada cosovara.
Ceremonia a Roma
Plirs 100’000 da pelegrins èn s'inscuntrads la dumengia sin la plazza da Son Pieder per a Roma. Els han festivà la canonisaziun da la mungia e purtadra dal premi nobel da la pasch.
Mama Teresa è vegnida enconuschenta sco «anghel dals paupers» entras ses engaschi en l'India. A Kalkota sa deditgava la sora albanaisa cun ses urden «Missiunaras da la misericordia» als povers e basegnus.
Canonisaziun en temp da record
La canonisaziun da Mama Teresa è ina da las pli spertas da l'istorgia da la baselgia catolica. Gia l'onn 2003 era ella vegnida beatifitgada ed ussa, 19 onns suenter sia mort, declerada sontga. Uschia sa ella vegnir onurada en la baselgia catolica en tut il mund sco sontga.
Critica vi da Mamma Teresa
Malgrà tut quai n’è Mamma Teresa betg nundispitaivla. Ses dubis vi da Dieu, ch’eran vegnids enconuschents suenter la mort da la sora, ma era las circumstanzas en sias chasas da tgira vegnan crititgads savens. Auters rinfatschan a Mamma Teresa da mo avair tractà ils sintoms da la povradad.
RR novitads 12:00
Datas tar Mamma Teresa
1910 naschientscha sco Gonxha Agnes Bojaxhiu a Skopje
1928 entrada en l’urden da las soras da Loreto
1929 noviza en India cun il num sora Teresa, suenter il vut Mamma Teresa
1950 fundaziun da ses urden da las missiunaras per la misericordia
1979 premi Nobel da la pasch
1997 Mamma Teresa mora
2003 beatificaziun
04-09-2016 canonisaziun


text:
474
AvenimeentModifega
- 09 02: El Zenon el diventa imperador de Bisanzi.
- El Basilisch, futur imperador bizantin, el diventa el capp del Senaa.
- El Teodorich Strabon, capp militar Gòtt, se ribela al Zenon, che 'l manda el sò general Ill per combattel.
- El Teodorich el diventa re di Ostrogòtt.
- El Giuli Nevod el diventa imperador d'Occident.
NassimeentModifega
- Antemi de Tralle, architett bizantin (m. 534).
- Clotilda, regina di Franch (miee del Clodovee I; m. 545).
- Ennòdi, vescov de Pavia (m. 521).
NecrulogiModifega
- Eracli d'Edessa, general bizantin.
- Teodemir, re di Ostrogòtt.
- 03 02: Leon I, imperador de Bisanzi (n. 401).
- 17 09: Leon II, imperador de Bisanzi (n. 467).
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.
Modell:Calendari00


text:
Laax veglia far amogna als Romands da manar tras las concurrenzas da Freestyle tant da skis sco er da snowboard. Che la vischnanca vegnia activa uss saja er ina consequenza da las votaziuns, uschia Gschwend en la Südostschweiz: La populaziun da las trais vischnancas Laax, Flem e Falera haja ditg gea ad ina candidatura. En cas cuntrari fiss el stà pli temelitg cun sia dumonda a Sion.
Gia avant in pèr dis aveva Lai cun sia arena da biatlon annunzià da contactar ils responsabels dal Valais per sa participar sco lieu d’occurrenza. Il concept da «Sion 2026» prevesa gia che las concurrenzas da bob e da skeleton èn a San Murezzan.
RR novitads 06:00


text:
In’emprima decisiun è crudada en il segund terz. Lura han ils Svizzers fatg ord in retard da 0:1, in avantatg da 3:1. Ed ils trais gols da Enzo Corvi, Joël Vermin e Gregory Hofmann èn crudads entaifer mo quatter minutas. Bain han ils Finlandais anc fatg il 2:3 en il davos terz, ils Svizzers han dentant tegnì cunter fin la fin a la pressiun finlandaisa.
La sonda vegni en ils mezfinals dal campiunadi mundial da hockey en il Danemarc tar las suandantas partidas. Il suentermezdi fruntan la Svezia ed ils Stadis Unids in sin l’auter. E la saira hai lura num per ils Svizzers, da sa defender e tuttina far gols cunter ils Canadais.
RR novitads 23:00


text:
Quai ha Erdogan ditg envers l'agentura da novitads russa Itar Tass.
I duaja dar in cumenzament nov istoric. Ils discurs cun ses ami Putin duajan avrir in nov chapitel. Ils dus pajais pudessan cuntanscher ina massa cun collavurar, ha Erdogan punctuà.
Il conflict en la Siria divida entant anc adina ils dus pajais. Erdogan è in adversari dal reschim sirian. La Russia per encunter sustegn il reschim. La fin november 2015 aveva la Tirchia sajettà giu in aviun bumbardader sin il cunfin cun la Siria. Moscau aveva sinaquai decretà sancziuns massivas cunter Ankara. La fin dal zercladur aveva Erdogan deplorà il cas en ina brev.
RR novitads 9:00
Exteriur Erdogan vul terminar dispita bilaterala cun Putin
In viadi a St. Petersburg duai gidar d'eliminar las differenzas tranter la Tirchia e la Russia. Là vul Recep Tayyip Erdogan s'inscuntrar cun ses collega d'uffizi Wladimir Putin.
Quai ha Erdogan ditg envers l'agentura da novitads russa Itar Tass.
sda/sc


text:
Nicolas Pernet ha persvas ils commembers da la cumissiun en la procedura da nominaziun d'ina vart cun sia vasta experientscha da blers onns en la cuntrada mediala, da l'autra vart cun sia cumpetenza strategica, sia persunalitad, sia moda da pensar analitica e cun ses sensori per las sfidas che spetgan il service public medial da la Svizra rumantscha.
Surpiglia incumbensa tenor cunvegnientscha
L'Engiadinais da 40 onns, che lavura oz sco manager da medias tar Ringier, surpiglia sia nova funcziun tar RTR tenor cunvegnientscha cun sia patruna actuala. Enfin lura maina vinavant Pius Paulin, 61 l'interpresa. Paulin ha surpiglià interimisticamain la direcziun per la fin dal 2019.
Nicolas Pernet è naschì il 1979 a Sent en la vischnanca da Scuol en l'Engiadina Bassa. Suenter avair frequentà l'Institut autalpin Ftan ha el studegià scienza d'economia da manaschi a l'Universitad da Son Gagl (HSG). El è maridà e bab da dus uffants. Il mument abitescha el cun sia famiglia anc en il chantun Turitg, vul dentant sa chasar en il Grischun.


text:
Ils 240 films aveva Armanno Abeni fatg dals onns 1972 fin il 2005. Tenor la biblioteca chantunal sa tracti dad ina documentaziun unica da l'istorgia locala dal Partenz. Il material è accessibel sur il portal da medias audiovisualas dal Grischun., il link avra en ina nova fanestra
Suenter la mort dal filmader l'onn 2006 aveva la famiglia Abeni surdà il relasch filmic a l'incumbensada per la cultura dal Partenz. Ils films èn entant digitalisads e la famiglia Abeni als aveva regalà al Archiv cultural Partenz a Grüsch. Lez als ha ussa regalà a la Biblioteca chantuanal.
RR novitads 11:00


text:
Maurizio Lupi
El Maurizio Lupi (Milan, 3 de ottober del 1959) l'è on politegh italian.
L'ha movuu i sò primm pass in de la DC al princippi di Agn Novanta, per poeu passà a Forza Italia. Member de CL, l'è staa consilier comunal a Milan e poeu assessor sotta la prima gionta del Gabriele Albertini (1997-2001).
In del 2001 el ven eleggiuu in del Parlament con Forza Italia, e l'è confermaa anca in del 2006, 2008 (cont el Popol de la Libertà) e 2013 (semper cont el PdL). In de l'ultema ocasion, l'è anca eleggiuu vispresident de la Camera di Deputaa. El vegn nominaa minister di Trasport in del governo Letta. Despoeu la condanna del Berluscon per coruzzion, el presenta i sò dimission 'me minister, che però vegnen respingiuu. El 16 de november del 2013, insemma cont i olter minister del PdL, el passa in del noeuv partii ciamaa Noeuv Centerdestra, per segutà a sostegnì el governo Letta. El vegna confermaa in del sò roeul anca cont el noeuv governo Renzi. A bon cunt, el 20 de marz del 2015 el se dimett, per via del scandol di Grand Oeuver (anca se lu l'è minga indagaa).


text:
Cun las cursas da la cuppa Svizra en il Goms cumenza er per la garda giuvna da passlung la nova stagiun d’enviern. Duas giuvnas Engiadinaisas partan sut differentas stailas en questa nova stagiun. Giuliana Werro da Zernez fa l’experientscha da l’emprima stagiun sco sportista da professiun. Fabiana Wieser da Sent ch'è trais onns pli veglia po partir per la davosa giada en la categoria da juniors.
Terminà la matura – uss stat il sport en il center
La primavaira ha Giuliana Werro terminà il gimnasi da sport a l’Institut Otalpin a Ftan. Damai ch'il futur professiunal n'è anc betg dal tut cler per la giuvna sportista da Zernez – ina varianta fiss da far la scola da recruta da sportists l’onn che vegn ubain dad ir a studegiar – po ella esser il proxim enviern sportista professiunala. Gia durant l’entira stad ha ella pudì sa concentrar sin il sport, quai ves’ins uss er en la preparaziun. Giuliana Werro ha pudì impunder bler dapli temp en la preparaziun ed era en la recreaziun. Per il mument viva ella propi il siemi dad ina sportista da professiun.
Emprims buns resultats sin basa da juniors – uss spetga il proxim pass
Fabiana Wieser ha gia fatg las experientschas da Giuliana Werro. L’atleta dal cader C è partida durant ils ultims trais onns tar cursas da juniors. La proxima stagiun vegn ad esser la davosa per la sportista da 22 onns sin quest stgalim. Ton pli impurtant èsi perquai da far uss il proxim pass. La davosa stagiun ha Fabiana Wieser mussà per part ses potenzial. In virus ha dentant franà l’atleta che participass gugent er al campiunadi mundial ch'ha lieu quest enviern a Seefeld en l'Austria. La finamira principala è dentant da mussar bunas prestaziuns e da sa qualifitgar uschia per la davosa giada per il campiunadi mundial en la categoria dals atlets sut 23 onns en Finlanda.
RR Sportissimo 17:00


text:
Mí brasci el temp
Puesia
Mí brasci el temp, e lü me porta via,
ch'inscí fa el vent quan che te respira
e par de respirà del fiâ de lü.
Cusciensa maledetta de la storia,
aria di gent ch'în mort in del sugnà,
busía che te fa créd che sia la vita
e l'è quèl nient che passa al memurià,
passiensa che del temp l'è la nemisa,
svampa del fiâ d'un spègg sensa vardà.
Oh lüs, che quan la védum 1'è già umbría,
dulur del vèss 'me d´aria che se sa.
Mí vardi e vardi no, tasti el silensi,
refless del nient che fa del nient scultà.


text:
Magliar insects n’è betg problematic
Il grigl, il salip ed il verm da farina èn ils trais insects ch’han chaschunà in mantun lavur supplementara a Silvio Arpagaus. Avant che pudair far las emprimas controllas dals insects, ha el stuì sa leger tras in’entira pluna litteratura scientifica sur dals trais cumpogns. Uss san el e ses team intercurir ils insects sin elements toxics, e quai avant che quels sa tschentian sin noss tagliers. Dubis da magliar insects na ston ins tenor Silvio Arpagaus betg avair, ord vista scientifica na dettia quai nagins motivs da betg magliar quels insects. Els cuntegnan blers vitamins, proteins custaivels e differentas substanzas mineralas. Sin l’entir mund maglian radund duas milliardas carstgauns regularmain insects. Bun 2'000 spezias èn mangiablas.
Rimnar insects en la natira è dentant problematic
Schegea ch’ins chatta ils insects en la natira, è la tratga fitg pretensiusa e dovra bler inschign. Rimnar salips, grigls e verms en la natira n’è tenor Silvio Arpagaus pervia da bacterias e pesticids betg la meglra idea. Perquai èsi il mument meglier da spetgar, fin che la vendita dad insects è lubida en Svizra. Cura che quai vegn ad esser il cas, n’è il mument betg cler. Ils grigls vegnan a custar bun 120 francs il kilo, ils salips 160 francs ed ils verms 30 francs.


text:
Atgnamain vuleva il Cussegl federal distgargiar il Tribunal federal da cas da bagatella. Il Cussegl naziunal è uss dentant suandà al Cussegl dals chantuns ed ha refusà la revisiun da lescha proponida.
Finamira era ch'il Tribunal federal avess gì dapli peda per recurs che pretendan sentenzias da princip. Il Tribunal federal è dentant stà da l'avis che la proposta dal Cussegl federal na megliereschia betg la situaziun. Uschia n'han ils cussegls vesì nagin senn da sa fatschentar pli fitg cun la revisiun.
RTR novitads 14:00


text:
La radunanza generala da la destinaziun «Turissem Engiadina Scuol Samignun Val Müstair SA» (TESSVM) ha deliberà il quint per l'onn 2016 cun in pitschen gudogn da 60'000 francs. La radunanza generala da la TESSVM ha gì lieu durant ils dis da clausura da la direcziun e dal cussegl administrativ ils 20 e 21 da zercladur.
Il pitschen gudogn vegn taxà sco success suenter ils onns difficils il 2014 e 2015, nua ch'ì aveva dà in grond deficit per la destinaziun da l'Engiadina Bassa. Il resultat positiv saja stà pussaivel be grazia mesiras da spargn rigurusas e grazia a l'engaschament dal persunal, conferman ils responsabels.
Sfidas per l'avegnir
Cun la nova directura Martina Stadler è la destinaziun ussa londervi da far la planisaziun strategica fin l'onn 2022. En pli duai quai dar anc il 2017 ina nova preschientscha da la pagina d'internet.
RR novitads 17:00


text:
Fundaziun KiBE
La fundaziun KiBE chüra d’iffaunts in Engiadin’Ota sustegna e cussagla genitours in tuot las dumandas dalla chüra d’iffaunts dadour lur famiglias. Ella maina las quatter canortas Capricorn a Puntraschigna, Chüralla a Samedan, Muntanella a San Murezzan e Randulina a Zuoz e spordscha plazzas in famiglias da di in Engiadin‘Ota. Nos böt es da promover ils iffaunts in Engiadin‘Ota, spezielmaing fin al cumanzamaint dalla scoulina in lur svilup
da lur competanzas sozielas, creativas e musicas. Nus ans ingaschains per scolaziuns adattedas per genitours ed eir per las famiglias da di. Haun Els dumandas resguardand la fundaziun KiBE? Nus essans radschundschibels sül numer da telefon +41 (0)81 850 07 60 o per E-Mail.
Nossas canortas
Capricorn Pontresina
Via da Mulin 7, 7504 Pontresina
Uras d'avertüra
Lündeschdi fin venderdi da las 07.15 fin a las 18.30
Mnedra dalla canorta
Julia Brenner+41 (0)81 850 03 82 capricorn@kibe.org
Anna Perfler
Sper l’En 12, 7503 Samedan
Uras d'avertüra
Lündeschdi fin venderdi da las 07.15 fin a las 18.30
Mnedra dalla canorta
Anna Perfler+41 (0)81 852 11 85 chueralla@kibe.org
Muntanella St. Moritz
Via Salet 15, 7500 St. Moritz
Uras d'avertüra
Lündeschdi fin venderdi da las 07.30 fin a las 18.30
Mnedra dalla canorta
Brigit Ferrari+41 (0)81 832 28 43 muntanella@kibe.org
Randulina Zuoz
Mareg 203, 7524 Zuoz
Uras d'avertüra
Lündeschdi fin venderdi da las 07.15 fin a las 18.30
Mnedra dalla canorta
Manuela Crameri+41 (0)81 850 13 42 randulina@kibe.org
Formuler d‘anunzcha
Vulessan Els anunzcher Lur iffaunts per ün plazza in üna canorta u in üna famiglia da di? Ch’Els tramettan alura tuot tenor il formuler implia oura a info@kibe.org u contacteschen a nus per telefon +41 (0)81 850 07 60.
Canortas
Chüra d’iffaunts dadour la famiglia
Tuot las famiglias chi abiteschan in Engiadin’Ota sun cordielmaing bainvgnidas tar nus. In nossas quatter canortas Chüralla e Libella a Samedan, Muntanella a San Murezzan e Randulina a Zuoz chürains iffaunts da l’eted da trais mais fin tal cumanzamaint da la scoulina.
Admissiun
Aint il reglamaint da las canortas chatten Els tuot sur da l’admissiun in nossas canortas, sur da’ls temps cha’ls iffaunts vegnan purtos e piglios inavous, sgüraunzas, absenzas in cas da malatia, temps da chüra ed otras infurmaziuns importantas.
Tariffas
Nossa spüerta dess esser pajabla per famiglias in tuot las situaziuns da vita. Per quelo calculains las Tarife tariffas tenor las pussibilteds economicas dals genitours. Co chattan Els dapü infurmaziuns sur da las tariffas, la basa da calculaziun ed oters documaints importants.
Dis da congedi
Aunz dis da festa serran nossas canortas a las 17.00. A Bümaun, Venderdi sench, Pasqua, Firo da Pasqua, Ascensiun, Venderdi zieva l‘Ascensiun Tschinquaisma, Firo da Tschinquaisma, 1. avuost, Nadel (25 december) e Firo da Nadel (26 december) restan las canortas serredas.
Famiglias da di
Chüra d’iffaunts in famiglias da di
La fundaziun KiBE spordscha plazzas da chüra tar famiglias da di per iffaunts da trais mais fin l’eted da 16 ans. Famiglias da di perchüran cun affecziun e responsablited ün u püs iffaunts in lur chesa – regulermaing, eir per pochas uras, mezs u inters dis.
Tariffas
La Tarif per la chüra d’iffaunts in famiglias da di vegnan calculedas tenor la capazited economica dals genituors. Relevant sun las entredgias taxablas per la fixaziun da la taxa impü 10% da la faculted taxabla dals genituors.
Contrat da famiglia da di, contrat da chüra
Ils genituors faun ün contrat da famiglia da di cun la KiBE cun tuot las cundiziuns da chüra e la tariffa in scrit. Inpü cumpileschan ils genitours cun la KiBE ed ils genitours da di ün contrat da chüra, inua cha tuot ils temps da chüra ed oters detagls vegnan notos. Ils genitours da di sun impiegos dalla fundaziun KiBE. Ella surpiglia l’administraziun dal persunel, ils pajamaints dals salaris, il rendaquint da las sgüraunzas socielas e reglescha tuot las dumandas in connex cullas sgüraunzas.
Reglamaint dal genituors
Aint il Elternreglement chattan Els tuot las infurmaziuns sur da la spüerta da chüra d’iffaunts in famiglias da di, las tariffas, l’anunzcha, il contrat da chüra ed otras infurmaziuns importantas illa survista.
Accumpagnamaint
Martina Parli, mnedra da mediaziun per famiglias da di Las accumpagna düraunt il temp da chüra e do gugent infurmaziuns sün Lur dumandas ed organisescha regulermaing inscunters traunter genituors e genitours da di. Duonna Martina Parli do gugent infurmaziuns sün Lur dumandas, lündeschdi, giövgia e venderdi da las 8.00 fin las 11.00. Il numer da telefon es +41 (0)81 850 07 60 u tagesfamilien@kibe.org.


text:
La pendiculara da Tgom en il territori da Sedrun è daventada l'onn 2006 l'alternativa suenter ch'ins aveva spazzà la sutgera da Cungieri. Uss cun las novas purschidas da Cungieri ed il Schneehühnerstock na dovr'ins betg pli la pitschna pendiculara dal Tgom che vegniva anc duvrada sco purschida da stad, uschia Silvio Schmid, il manader da las pendicularas Andermatt Sedrun. Proxima fin d'emna vegn la cabina serrada.
Sustegn tras il maun public
Dapi il 2006 sustegn la vischnanca da Tujetsch il manaschi da la pendiculara cun daners dal maun public. Il davos en quai stads 70’000 francs ad onn per il manaschi da stad. Quels daners vegnan impundids a partir da l’auter onn per autras chaussas turisticas ha Beat Röschlin ditg ad RTR.
Quai n'è betg chaussa da la vischnanca, da forsa manar sezza la pendiculara da Tgom.
Ord vista economica betg pli attractiv
Ord vista da las pendicularas dad Andermatt Sedrun èsi adina stà cler che la pendiculara da Tgom vegn serrada ina giada che la colliaziun dad Andermatt a Sedrun è realisada. Cun las cabinas che mainan sin il Schneehühnerstock davent dal Pass Alpsu è quai uss il cas. A partir da l’auter onn è il Schneehühnerstock lura era avert la stad. Vitiers vegn anc che la nova cabina da Sedrun sin il Cuolm da Vi vegn medemamain averta l’auter onn per il turissem da stad.
Ins sto vesair che la purschida vegn pli gronda l’autra stad, malgrà ch'il Tgom vegn serrà.
Pendiculara Tgom
- consista be ord ina singula cabina cun plaz per 8 persunas
- transport 4 giadas l'ura
- è vegnida construida da l'Axpo ils onns sessanta per transportar material e persunas
- dapi il 2006 administraziun tras las pendicularas Sedrun
RR actualitad 11:45


text:
Churwalden
Il timun da la vischnanca da Churwalden resta en mauns feminins: Karin Niederberger è la successura da Margrith Raschein. Ses cuntracandidat Hans Suter n'ha gì naginas schanzas. En pli hai dà elecziuns per la suprastanza. Las fracziuns Churwalden, Malix e Parpan han mintgamai 2 sezs, tut en tut han 13 persunas candidà. In segund scrutini dovri per il segund sez che tutga a Churwalden.
Tumleastga
Gist quatter persunas han vulì surpigliar il timun da la vischnanca da Tumleastga. Ma nagin dad els ha cuntanschì oz il pli absolut. Il segund scrutini ha lieu ils 24 d'october. I va per eleger ina persuna che succeda a Werner Natter che ha demissiunà suenter 13 onns sco president communal.
Lantsch
Simon Willi resta president da Lantsch. En il duel ha el battì ses cuntracandidat Peter Nadig. El ha survegnì 60,5% da las vuschs e po uschia cuntinuar ses uffizi, ch'el tegn dapi l'onn 2011. Cunquai n'èsi betg gartegià a Peter Nadig da surpigliar il timun a Lantsch.
Trimmis
Roman Hug (PPS) resta per in'ulteriura perioda d'uffizi president communal da Trimmis. El è vegnì elegì cun 701 vuschs. Per ils quatter sezs en suprastanza èn vegnids elegids: Christian Kindschi (PLD) cun 579 vuschs, Cecilia Manetsch (Allianza dal Center) cun 557 vuschs, Nicola Stocker (PPS) cun 483 vuschs e Marcel Coray (PLD) cun 431 vuschs. La participaziun a l'ura era tar 35,36%.
Ilanz/Glion
La vischnanca ha elegì cun 215 vuschs Rita Duff-Cavegn (Allianza dal Center) en il parlament communal. Betg elegids èn: Roland Falk (119 vuschs), Andrina Ragettli-Drack (195 vuschs) e Daniel Tata Schneider (115 vuschs), tuts senza partida. Quest'elecziun è stada necessaria, damai che Martin Capeder è vegnì elegì il zercladur en suprastanza e parlament ed è sa decidì da surpigliar il post en suprastanza. Il parlament da Glion dumbra en tut 25 commembras e commembers.
Valragn
A Valragn resta Christian Simmen president communal per in'ulteriura perioda d'uffizi. El è vegnì reelegì cun 171 vuschs. Dapli vuschs ch'il president han trais commembers per la suprastanza communala fatg. Quai èn Orlando Strub cun 189 vuschs, Georg Trepp cun 187 vuschs e Gian Zinsli cun 187. Era vegnida elegida en suprastanza è Andrea Kriegbaum cun 143 vuschs.
Surses
Il suveran da Surses ha cumplettà la suprastanza communala: Elegids èn Irene Kolb cun 415 vuschs e Romeo Poltera cun 294 vuschs. Sco commember da la cumissiun da gestiun è vegnì elegì Lothar Künzli cun 366 vuschs.
San Murezzan
La vischnanca da San Murezzan po planisar la sanaziun da la halla da chavaltgar. Il suveran ha numnadamain approvà cun 717 cunter 620 vuschs in credit da projectaziun dad 1,5 milliuns francs.
Mustér
La vischnanca da Mustér sbassa il pe da taglia per 10%. Cun 682 vuschs Gea cunter 185 Na ha la vischnanca decidì da sbassar suenter 13 onns il pe da taglia sin 110%. Cun la decisiun da la populaziun suonda ella al cussegl communal. Dentant vegnan en avegnir a mancar mintg’onn var 340'000 francs en cassa. Uss sto la vischnanca priorisar las investiziuns sur in pli lung temp che 10 onns ed investir pli precaut. La raschun principala da sbassar il pe da taglia è da far pli attractiv la vischnanca betg sulet cun ina purschida d’infrastructura mabain era cun il pe da taglia.
Flem
Il suveran da Flem ha cun 77% da las vuschs approvà il credit da passa 4,8 milliuns francs per sanar la via tras il vitg. La participaziun a la votaziun era tar 61,9%. La sanaziun duai oravant tut meglierar la segirtad da peduns sin la Via Nova, quai tranter il center Stenna e la posta a Flem Vitg. Il traject duai uschia era vegnir pli attractiv sco lieu d'inscunter. La sanaziun è planisada en tschintg etappas aifer dus onns e mez, las lavurs cumenzan il mars 2022.
Prevista sin il project
Cuira
La votantas e votants da la citad da Cuira han ditg cun 80,38% cleramain Gea a la cumpra dal areal da caserna amez la citad. Uschia vegn l'entira infrastructura militara spustada sin l’areal dal Rossboden. Uschia vegn l'areal da la caserna liber per realisar là spazi da viver e da lavurar. Medemamain duess l'areal vegnir duvrà per il diever public. En discussiun stat da bajegiar ina chasa da scola u da crear zonas verdas.
Domat
Cun 86% da las vuschs ha la vischnanca da Domat ditg Gea ad in credit da 3 milliuns francs per sanar la halla da gimnastica Caguils e fabritgar ina nova canorta. La halla da gimnastica actuala datescha da l'onn 1980 e na correspunda betg pli a las normas da segirtad pertutgant terratrembels e donns da fieu.
Vaz
Ils da Vaz han cun gronda maioritad ditg Gea a la cunvegna cun il bus da sport da Lai per ils onns 2021-27. Els pon uschia prolungar il contract cun l'auto l'AutoDaPosta ed il credit latiers da bunamain 5.6 milliuns francs.
Favugn
Ils da Favugn han approvà tut las quatter fatschentas. Tranter auter vegn prolungà il contract da concessiun per explotar crappa en la construcziun sutterana en la crappera «Caneu». In cler Gea hai er dà per la revisiun parziala da la lescha da polizia, ina nova lescha d'energia e per la revisiun parziala da la lescha da pumpiers.
Tavau
Il suveran da Tavau vegn a schluccar las reglas quant ditg che represchentants communals dastgan restar en uffizi. Quai ha decis il suveran cun 2'141 vuschs Gea cunter 599 Na. Tranter auter duain persunas ch'èn gia stadas duas periodas en suprastanza (Kleiner Landrat) dastgar surpigliar duas ulteriuras periodas sco president communal (Landamma). Ozendi n'è quai strusch pussaivel, damai ch'il temp d'uffizi è limità sin 12 onns.
Breil
Ils da Breil han concedì il credit supplementar da 7,25 milliuns francs per la meglieraziun funsila en il territori da Breil-vitg – quai cun 366 cunter 134 vuschs. Tranter auter duai la Via Alp Quader vegnir sanada cun quest credit supplementar.
Grono
Grono di cleramain Gea al project per realisar ina nova via da velos intercommunala en la Bassa Mesolcina inclusiv ils custs per il project. Quels muntan per l'entir project a quasi 4,9 milliuns francs – bun 1,5 milliuns stuess la vischnanca da Grono surpigliar. Il project duai stgaffir ina nova lingia da colliaziun per velos, tranter auter sin l'anteriur traject da la viafier, en la regiun e sur ils cunfins chantunals.
RTR al puls da las votaziuns
RTR tegna sin il current davart decisiuns communalas e las duas votaziuns federalas:
- Sin www.rtr.ch chattais tut ils resultats, graficas ed analisas
- Decisiuns impurtantas porscha era social media cun #votaziuns
- Las novitads al radio rapportan mintg'ura dal pli actual
- Reacziuns ed analisas pudais tadlar en emissiuns spezialas al radio las 12:00 - 12:30 e las 16:00 - 18:00
- Il Telesguard resumescha las decisiuns a las 17:30 sin SRF Info


text:
Els hajan sut controlla la situaziun ed sajan buns d’evitar ulteriuras inundaziuns, ha ditg Sigi Asprion il president da vischnanca da San Murezzan. Sche l’aua avess da crescher puspè vegnia l’aua deviada sur la via. Enfin ch’il chanal d’aua saja liber da glera e puspè operativ, giaja però anc in zic – uschia Asprion.
Il glindesdi passà era l’Ovel da Staz ì sur la riva ora ed aveva inundà l’areal d’ina fatschenta e la zona d’abitar dasperas. Tschalers e garaschas eran sut aua, edifizis ed autos èn vegnids donnegiads. Ils donns muntan a plirs milliuns francs.
RR novitads 20:00


text:
En la Siria è l'allianza militara che vegn sustegnida dals Stadis Unids sin buna via da reconquistar la citad da Mabidsch – il center da la milissa terroristica Stadi islamic . Las forzas democraticas da la Siria hajan quasi surpiglia la controlla absoluta da la citad. Quai rapporta il post d'observaziun per dretgs umans che stat datiers a l'opposiziun siriana.
Tenor l'agentura da novitads Reuters durian ils cumbats anc. Experts manegian che la crudada da Manbidsch fissia ina da las pli grevas terradas strategicas dal SI dapi bun in onn.
L'allianza che cumbatta l’organisaziun terroristica en la Siria consista cunzunt da cumbattants curds ed arabs.
RR novitads 12:00


text:
Ina punt da var 55 meters sur il Rain da Sumvitg pussibilitescha da manar la senda da viandar da la Planira da la Greina tar la chamona dal Terri, senza stuair ir sur il Muot la Greina. Il giavisch saja vegnì cunzunt da la secziun Piz Terri dal Club Alpin Svizzer e dal guardiachamona. Ins haja adina puspè constatà che viandants main sportivs che vegnan da la vart da la Lumnezia tar la chamona n'hajan savens betg pli tanta energia per anc ascender il Muot la Greina. Quai saja malsegir, declera il suprastant da la vischnanca da Sumvitg, Ignaz Deplazes.
Uschia sajan ins dapi in pèr onns vida ponderar co far pli segir quest access. Sper la punt èsi anc da far ina nova senda tras ina plaunca taissa. En tut custa quai var 200'000 francs. Ils custs vegnan surpigliads dal Club Alpin Svizzer, il chantun e las duas vischnancas da Lumnezia e Sumvitg.
La sfida saja stada da persvader las organisaziuns d'ambient da la necessitad per la punt. Quai haja duvrà blera lavur davart da la Secziun Piz Terri. La punt è lura era betg vesaivla davent da la Planira da la Greina, perquai ch'ella è pli bassa.
Ignaz Deplazes spetga la lubientscha da construcziun dal chantun sin il pli tard la fin da mars. Lura possian ins cumenzar il zercladur cun las lavurs ed uschia esser a fin mez avust 2018.
RR actualitad 11:00


text:
Sutz-Lattrigen
Sutz-Lattrigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.6 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 1343 abitant.
El cumün de Sutz-Lattrigen al se tröva a una altitüden de 450 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellmund, Hermrigen, Ipsach, Mörigen e Twann-Tüscherz.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]


text:
«Senza chili – nagina cuschina mexicana! Quai di Alejandro Arias Linares. El ènaschì avant 44 onns a Mexico City. Ses studis ha el fatg a Mexico City ed a La Paz / Baja California. L’amur è la causa che Alejandro AriAs Linares ha prendì dimora en Surselva. L’onn 1999 ha Carmelia Giger visità La Paz a Baja California ed emprì d’enconuscher Alejandro Arias Linares. L’onn 2002 ha el maridà Carmelia Giger. La stad 2003 è lur figlia Salome naschida.
Alejandro ha adina gì in bun maun en cuschina. Sper sia lavur sco manischunz d’auto da posta, puprogna el gugent sias damas cun spezialitads dal Mexico. Il mais da december ans avischina el nus a la cuschina mexicana. Da spezarias sco chili, da la sosa tipica «el mole», ma era da tradiziuns dal temp da Nadal sco «la posada» e «la piñata» ans raquinta el en las davosas emnas da l'onn.


text:
In um è spari. La detectiva Flurina Casanova vegn engaschada per chattar el. La tschertga maina la detectiva a Trun, in vitg pitschen amez la Surselva. Spert sa sviluppa la tschertga dentant ad in cas criminal. Sin ils fastizs da l'assassin vegn la detectiva l’emprima giada en sia carriera a ses cunfins.
Chapitel 1 – Ina scuverta orribla
La detectiva Flurina Casanova vegn contactada d’ina dunna che fa quitads per il bainstar d’in um ch'è sparì. Da buna speranza sa metta la giuvna detectiva a la tschertga che maina ella a Trun. Là fa ella in scuverta orribla. Spert è cler: Qua stat bler dapli davostiers.
Chapitel 2 – La gruppa da troccas
La detectiva Flurina Casanova tschertga indizis per cumplettar il puzzle criminal. En l’ustaria «Grischott» amez il vitg sa scuntra ella cun ina gruppa che dat troccas e che sa da tut quai che curra e passa en il vitg. Intginas renfatschas pesantas mettan ina dunna spirituala en il focus.
Chapitel 3 – In pitschen detagl
Il cas criminal daventa ina dira nusch. L’emprima giada en sia carriera vegn la detectiva Flurina Casanova a ses cunfins. Tuttenina: In detagl pitschen survis vegn a la glisch. È quai la schliaziun dal cas criminal?
Contribuiders
Lukas Quinter
L'autur dal gieu auditiv: «La trocca da sang».
Ronja Muoth
La vusch da la rolla: «la detectiva Flurina Casanova».
Ivo Orlik
La vusch da la rolla: «Il cumissari da polizia Leo Cathomen».
Sabrina Bundi
La vusch da la rolla: «l'amia Martina Deplazes».
Lucia Parolini
La vusch da la rolla: «La spirituala Ladina Tschenett».
Gian Carlo Candinas
La vusch da la rolla: «Il cumpogn da troccas Giachen Casutt».
Claudia Cadruvi
La vusch da la rolla: «L'ustiera Ida Derungs».
Inspirà da Philip Maloney
«La trocca da sang» è il prim crimi auditiv da noss redactur Lukas Quinter. El haja gia adina vulì scriver ina giada in tal perquai ch'i saja spezial co che tuns, musica e l'istorgia ensemen cun ils maletgs en il chau, creeschian emoziuns e tensiun. El saja adina stà fascinà dal detectiv privat Philip Maloney or dals gieus auditivs da radio SRF 3.
Il crimi gioga a Trun en Surselva. Per ina econuscha l'autur bain il vitg e per l'autra sa fetschia quel bain per l'atmosfera d'in cas criminal fictiv. Quai tranter auter sco vischnanca rusticala cun chasadas da lain.
E pertgè gist il gieu da troccas? Perquai che las figuras sco la mort u il narr fascineschian e per l'autra era per giugar cun insatge ch'è fitg indigen en Surselva. Uschia possian ins era giugar cun tscherts clischés – sco p. ex. la gruppa da troccas enturn la maisa rodunda da l'ustaria dal vitg che sa natiralmain da dir insatge tar tut quai che curra e passa en il vitg.


text:
Orvieto
Orvieto l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Terni. El g'ha presapóch 20.692 abitàncc, 'na superfìce de 281 km² e 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Allerona, Bagnoregio (VT), Baschi, Bolsena (VT), Castel Giorgio, Castel Viscardo, Castiglione in Teverina (VT), Civitella d'Agliano (VT), Ficulle, Lubriano (VT), Montecchio, Porano, San Venanzo, Todi (PG).
De éder[Modifega | modifica 'l sorgent]
- El Dom, l'è la catedràl de la diòcezi citadìna, òpera de gran emportànsa de l'architetüra gòtica italiàna. La faciàda l'è decoràda de 'na série de basreliéf e scültüre realizàde de l'achitèt senés Lorenzo Maitani.


text:
Temporal a cèllula multipla
El temporal a cèllula multipla a l’è on temporal fàa su de pussée de vuna cèllula de temporal, che ciascheduna la se troeuva a on stadi divèrs e la ciapa el turno de quèlla che la dòmina finchè el grupp de cèllul el se meouv.
Ona singola cèllula de temporal a l’è ona nivola bona de ingenerà on temporal. Ind la soa fase de formazion a l’è on cumulus congestus o on cumulonimbus calvus, ind la soa fase madura a l’è on cumulonimbus incus, quand che ona cèllula madura l’è adrèe a mangiàass foeura in su l’incuden se formen i cirri fals. I cèllul noeuv se foeurmen perché l’aria arenta al soeul l’è ruzada a ’ndà su de quella che la vèn giò de una cèllula pussée matura per via del sò front de rebùff che ‘l và innanz. El frònt de rebùff cont i so ventàd ruza l’aria che ‘l gh’hà denanz che che per dagh del spazzi de andà innanz la va su e la fa su on neouva corrent ascendenta de ona noeuva cèllula (o ben de ona nivola del temporal). Inveci i cèllul madùr poeu se starlatten a la fin de la sò vita. In quèlla manera chi el temporal el se auto-riprodùss. [1] Ona distanza tra i cèllul de 5-10 km, ona vita media de ona cèllula de 45 minut e on temp medio de riproduzion de 15 minut hinn di caratteristich tipich de on temporal a cèllula multipla. [2]
Calcol de la traiettòria: metod del Corfidi[Modifega | modifica 'l sorgent]
Per calcolà la traiettòria del sistèma a se dopera el métod del Corfidi [3] che ‘l considera l’interazion infra el vent medio ind la troposfera e i fluss in entrada e quèll in sortida del temèporal che pòden desturbà el mòto lineàr del sistema.
Second quèll metod chì la velocità de spostament di cèllul -cell motion in lengua inglesa (VCL) a l’è:
indoe a l’è el vettor de la velocità a la quòta che la soa pression atmosferega a l’è xxx hPa, donca la velòcità de spostament de ona cèllula in deperlée a l’è la media di velocità a vari quòt ind la troposfera.
A gh’è poeu anca on’altra velocità de considerà, quèlla che ‘l sistema el se propaga per auto-riproduzion(VPROP), che l’è l’istèss de la velocità del fluss in sortida del temporal (che la gh’hà segn contrari de quèlla del fluss in entrada ) l’interèssa domà i strat de bass de la troposfera (pression de circa 850hPa).
La velocità del sistema - storm motion in Lengua inglesa (VMBE) a l’è el vettor risultànt de la sòma di sti do chì:
Riproduzion sora-vent e sòta-vent[Modifega | modifica 'l sorgent]
Quand che VCL e VPROP menen el sistèma pu o manc de la stèssa part (o ben quand che |VMBE|>|VCL|) alora se parla de riproduzion sòta-vent. Quand che inveci VCL e VPROP hinn vuna contraria de l’altra (o ben quand che |VMBE|<|VCL|) alora se parla de riproduzion sora-vent. A l'è quèlla situazion chì a vèss pussée pericolosa de già che soratutt quand che VMBE l’è bassa o nagòtt el temporal el se autoriproduss in sui stèss àrej e ‘l po’ vess bon de ingenerà inondazion (Temporal auto-rigenerant) [4]
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Gabriele Formentini (2009). Temporali e e Tornado (in italian). Alpha Test, 192-195. ISBN 978-88-483-0992-9.
- ↑ Gabriele Formentini (2009). Temporali e e Tornado (in italian). Alpha Test, 195. ISBN 978-88-483-0992-9.
- ↑ Gabriele Formentini (2009). Temporali e e Tornado (in italian). Alpha Test, 196-197. ISBN 978-88-483-0992-9.
- ↑ Gabriele Formentini (2009). Temporali e e Tornado (in italian). Alpha Test, 197-199. ISBN 978-88-483-0992-9.


text:
Robin Williams
El Robin McLaurin Williams (Chicago, Illinois, 21 de luj del 1951 – Paradise Cay, California, 11 de agost del 2014) l'è staa on comegh e attor american.
Attor de formazion teatral, el gh'ha 'vuu ona granda popolarità a la TV a la fin di Agn Settanta col Mork in Mork & Mindy. De lì in poeu l'è deventaa vun di attor pussee important del cine di Agn Vottanta e Novanta. L'è staa el protagonista de on monton de cine de gran sucess, anca perchè l'era bon sia de fà el comegh che l'attor dramategh.
L'ha vinciuu on Oscar in del 1998, e 'l gh'ha 'vuu quatter nomination. In di ultem agn l'ha recitaa in cine de manch sucess.
A l'è staa trovaa mort soffegaa in de la soa cà in 11 de agost del 2014 e se cred che 'l se sia suicidaa.


text:
Duas grondas foras en il massiv da l'Alvra
Igl è stà ina lavur da pionier: L’onn 1903 èn l’Engiadin’Ota e la Val d’Alvra e Spinas (vischnanca Bever) e Preda, vegnidas colliadas cun in tunnel da 5'864.5 meters lunghezza. Cun zappun e palas è vegnì chavà, la Viafier Retica discurra d’ina «capodovra da la tecnica d’inschigneria» per quel temp. Varga 1'000 persunas èn stadas involvidas en las lavurs da construcziun. Tar ils blers accidents ch’igl ha dà, han 16 persunas pers la vita.
Anc oz passan ils trens tras il tunnel ch'exista uss gia dapi 115 onns. El è però vegnì in pau en ils onns. Examinaziuns han demussà che bleras parts sajan en nauscha cundiziun. Uschia è la Retica stada avant la decisiun d’ina gronda sanaziun u, quai ch’è vegnì preferì, ina construcziun d’in nov tunnel tras il massiv da l’Alvra.
La emprima badigliada per il nov tunnel en il massiv è stada l’onn 2015. Dapli che trais onns èn ils miniers stads vid la lavur. Ils 2 d’october 2018 è la perfuraziun vegnida festivada.
Quella lingia vegn ad avair ina gronda impurtanza per la Viafier Retica en l'avegnir, uschia era per la coesiun tranter Grischunas e Grischuns da l'Engiadina e da la Val Alvra.
Il nov tunnel giascha exact parallel tar il vegl, che vegn tar l’avertura dal nov a servir sco tunnel da segirtad. 12 colliaziuns èn vegnidas construidas uschia tranter las duas foras en il massiv da l’Alvra. Ils emprims trens duajan passar l’onn 2021/2022 tras il nov tunnel.
Emprima lingia electrifitgada da la Retica
Bever gioga dentant betg mo en connex cun il tunnel da l’Alvra ina impurtanta rolla per il traffic public en il Grischun. Bever è numnadamain era stà punct da partenza/punct final da l’emprima lingia electrifitgada da la Retica. Quella è vegnida inaugurada l’onn 1913 tranter Bever e Scuol.
Quella construcziun è stada in pass enorm. Ins na stueva betg pli ir 7 uras da Bever a Scuol cun la charrotscha da chavals. Ins pudeva uss prender il tren sin lingia electrificada ed il tschancun cuzzava sulet pli 2 uras.
Suenter quatter onns da construcziun vid il tschancun han ins fatg gronda festa sur dus dis fin zercladur da quest onn. Varga 300 giasts èn vegnì envidads tar las festivitads a Scuol, tranter quels: trais cussegliers federals ed giasts internaziunals da l’economia e turissem, dunnas dentant naginas.


text:
Marco Odermatt gudogna suprendentamain il super-G da Beaver Creek. Per il giuven da 22 onns ord il chantun Sutsilvania èsi l'emprima victoria da la carriera. Suenter Cuche, Viletta e Küng è Odermatt il quart Svizzer che po gudagnar il super-G da Beaver Creek.
Odermatt ch'è partì sco segund en la cursa ha dentant stuì tremblar pliras giadas per sia posiziun a la testa. Il Norvegiais Aleksander Kilde sco er l'Austriac Matthias Mayer han be per pauc manchentà il temp da Odermatt.
Il classament
- 1. Marco Odermatt 1:10,90
- 2. Aleksander Kilde (NOR) + 0,10
- 3. Matthias Mayer (AUT) + 0,14
Ils ulteriurs Svizzers:
- 5. Mauro Caviezel + 0,64
- 12. Thomas Tumler + 1,17
- 15. Beat Feuz + 1,30
- 21. Gilles Roulin + 1,86
- 25. Gino Caviezel + 1.91
- 35. Carlo Janka + 2,20
- 43. Stefan Rogentin + 2,53
- 50. Loïc Meillard + 2,75
RTR novitads 20:00


text:
Kaiserschmarren
Ol Kaiserschmarren (o Kaiserschmarrn) l’è ü dóls che l’è uriginàre de l’Austria e piö ‘n generàl de töcc i teritòre öna ólta sóta l’Impér Asbùrgich e tra chès-ce pò ol Trentì e ‘l Süd Tiról.
Ol nòm[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol nòm Kaiserschmarren l’è l’insèma de dò paròle todèsche Kaiser e Schmarren – Schmarrn, ma fà öna bèla tradusiù de chèste dò paròle l’è pròpe malfà, dezà che se l’è bel fà tradüs Kaiser che l’ völ dì ‘mperadùr, l’è mia isé bel fà tradüs Schmarren – Schmarrn che l’ völ dì rebelòt, bordèl, migàla, e pò stüpidàda.
La sò stòria[Modifega | modifica 'l sorgent]
Sömèa che ‘l Kaiserschmarren l’ sìes stàcc servìt per la prìma ólta al Imperadùr Cèco Bèpe (Franz Joseph I von Österreich 1830 – 1916) ol marìt de la Elisabeta de Baviera piö cognusìda cóme Sisi e l’è stacc inventàt da l’atrìce aüstrìaca Beate Anne Brünner Steinmayr.
Gh'è però di ótre manére per spiegà come l'è nsìt ol Kaiserschmarren.
Se dis che una völta, quand che l'Imperadur, gran casciadur e süblim tiradur de s'ciop, l'era dree a fà 'na batüda de cacia in del Salzkammergut, el gh'è vegnüda fam e in d'un'ustaria li del sit gh'han servii un Holzfällerschmarrn, una pitansa un puu de poch e pütost rüstega, preparada dumà cunt farina, agua, saa e sücher, ma già che setaa sgiò al taul gh'era l'imperadur, el cögh l'ha pensaa ben de giuntagh anca öf, lacc, e üga sültanina insci de fala un cicinin püssee "rica" e prelibada. Quand che l'ost l'ha vedüü l'imperadur lecass i barbis e andà tüt in moga magoga, 'l gh'ha dii "Obr des isch do lai a schmarrn" (Ma chela pitansa chi l'è dumà un schmarrn) e l'Imperadur el gh'ha respundüü: "Sicher, aber a Kaiserschmarrn" (Segür, ma un schmarrn (dign d')imperadur").
N'oltra legenda l'è che a l'Imperadur ghe piaseven de mat i Palatschinken (pancakes u fritel), e quand che al cögh i fritel ghe reüssiven minga tant ben, inscambi de daghij a l'Imperadur, gh'i dava ai camerlecaj del palass imperial cunt el nom de Kaiserschmarrn già che servì una paciügada cumpagna de quela a l'Imperdaur la saria stada 'na "roba de mat" (schmarrn in Bavares): "A Schmarrn, des am Kaiser zu serviern" - (el saria) 'na roba de mat servì chela (paciügada) chi a un imperadur. E insci al didincö in Bavares una paciügada, una roba de nient, una roba maltrada insema, ghe disen "schmarrn".
Ol saùr[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol Kaiserschmarren l’ sömèa ergóta a mèza strada tra öna fritàda e öna frìtola facia a tòcc e servìda con sura öna bèla spolveràda de söcher a vél e compagnàda da la marmelàda de zödegn. In töte i manére l’ ghe sömèa adóma a öna fritàda, dezà che la pasta, ach sènsa söcher e sènsa marmelàda, la sènt mia de öf, de fati ‘l Kaiserschmarren l’è mia ü piàt salàt, ma l’gh’à ü saùr delicàt e gustùs che l’è pròpe di piàcc dóls; pò per chèsto l’è mia giöst ciamàl la fritàda del Kaiser.
La risèta[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ol Kaiserschmarren l’ pöl ès preparàt in tàte manére, però de sólet la ciara del öf, separàda dal rós, l’è sbatìda e montàda a nif, intàt ol rós del öf l’ vé mes-ciàt col söcher e apéna i è bèi mes-ciàcc ‘nsèma gh’è de zontàga, a belasì, ‘mpó de farina, ‘mpó de lacc, ü falì de sal e se s’völ pò ach ‘mpó de öa pasa e de pinòi. A la fì gh’è de mes-cià chèsta pastèla col ciàr de l’öf montàt a nif e pò bötà töt ‘n padèla ‘ndóe s’gh’à de ès zamò fai culà ü bèl tòch de bötér. In padèla l’impàst l’ gh’à de doràs bé e per chèsto l’è mèi che l’ sìes mia piö ólt de 1 ghèl e pò gh’è de ultàl e fal a tòch col pirù ‘ntàt che l’cös.
Ingredièncc per 4 persùne:
5 öf,
50 gram de söcher,
250 gram de farina 00 pasàda in del crièl,
1 prìza de sal,
1 bràca de öa pàsa,
söcher a vél,
marmelada de zödegn.


text:
Christian Eisenberger è naschì il 1978 a Semriach en Austria. El lavura e viva a Semriach ed a Vienna. Sias figuras da cartoons ch'el laschava star sin vias e plazzas èn daventadas enconuschentas. Oz lavura el cun ils pli differents materials pussaivels e mida era tranter las diversas modas da s'exprimer. Performance, sculpturas, maletgs u era videos. Cun 40 onns ha el creà passa 45'000 ovras. Millis da quellas ha el simplamain laschà star sin via.
Durant quatter onns ha ils reschissur Hercli Bundi adina puspè accumpagnà Christian Eisenberger. En inscunters cun gallarists, artists ed era collecziunaders sa tschentan las dumondas da l'art, tge ch'è insumma art e vida tge ch'in artist po insumma s'orientar.
Eisenberger – «Kunst muss schön sein, sagt der Frosch zur Fliege»
A Cuira vegn il film preschentà a partir dals 24 da mars 2019.
RR actualitad 11:00


text:
Cun l'augment vegnia franà il trend dals ultims onns. Ils ultims trais onns è il dumber da schurnalists mazzads en uffizi mintgamai sa reducì.
Sis dunnas tranter las unfrendas
Tranter las unfrendas eran 84 schurnalists, persunas da camera e tecnicists sco era collavuraturas da medias. Sis da las unfrendas eran dunnas. L'onn 2017 eran vegnids mazzads 82 schurnalists e collavuraturs da medias.
Ils pli blers mazzaments da schurnalists hai dà en l'Afghanistan quai cun 16 unfrendas, suandà dal Mexico (11 unfrendas), Jemen (9 unfrendas), Siria (8 unfrendas) ed en l'India (7 unfrendas). En il Pakistan sco era en ils Stadis Unidas e la Somalia han ins registrà 5 unfrendas. En l'Europa èn vegnids mazzads 4 schurnalists (Frantscha, Bulgaria, Tirchia, Slovachia).
Cunvegna per dapli segirtad
Sco trist punct culminant numna la federaziun il mazzament da Jamal Kashoggi. Il schurnalist saudiarab è vegnì mazzà ad Istanbul en il consulat da sia patria. Kashoggi era dapi il settember 2017 en l'exil. L'anteriur cussegliader da la regenza e blogger era fugì perquai ch'el ha gì tema da vegnir arrestà. El aveva numnadamain adina puspè crititgà la politica dal prinzi ereditar sco era las intervenziuns militaras dal reginavel en il Jemen.
Philippe Leruth, president IFJ (Federaziun internaziunala da schurnalists) ha supplitgà ils stadis commembers da las Naziuns unidas d'acceptar la cunvegna per dapli segirtad per schurnalists. La cunvegna è vegnida preschentada l'october da quest onn a l'ONU a New York.
RR novitads 06:00


text:
Virus da corona
Il virus da Corona occupa a tuot la populaziun fingià dürant ün bun temp. Illas medias gnina infuormats di per di davart nouvs cas illa China e sül rest dal muond, ma impustüt eir davart ils prüms cas in Svizra. La scoula es fingià daspö ün pêr dis in contact cul chantun e vain infuormada permanentamaing davart la situaziun actuala. Fin her esa gnü cusglià da’s cuntgnair sco pro üna grippa stagiunala e da nu preverer ulteriuras masüras.
Davo chi sun gnüts cuntschaints ils prüms cas infectats cul virus i’l chantun Grischun, ha la Regenza grischuna decis cha occurrenzas publicas da caracter surregiunal sun scumandadas eir in Engiadina Bassa. Illa situaziun dal Chalandamarz ha surdat il chantun la respunsabiltà da decider als cumüns, ha però trat attent cha eir pro’l Chalandamarz saja dad esser fich precaut schi’s partecipeschan turists da differents lös dal muond e cusglià da clomar giò il Chalandamarz in cas da dubis.
In Engiadin’Ota han il capos cumünals decis fingià in gövgia, ils 27 da favrer 2020 chi nun haja lö ningün Chalandamarz quist on. Ils capos cumünals da l’Engiadina Bassa s’han radunats in venderdi, ils 28 da favrer 2020 ad üna sezzüda sül Ospidal d’Engiadina Bassa ed han trat la decisiun cha’l Chalandamarz gnia annulà in tuot l’Engiadina Bassa. La decisiun nun es statta simpla. Tuot chi s’es consciaint da la valur da quist’üsanza e’l maniamaint da la populaziun in chosa es fich different. La sandà da la populaziun ha però in mincha cas priorità ed uschè ha stuvü gnir tratta üna decisiun raziunala.
No sperain d’avair l’incletta per quista situaziun e giavüschain a tuot ils uffants bellas vacanzas e buna recreaziun.
Tuot tenor il svilup dal virus da Corona dürant la prosm’eivna esa pussibel chi detta ulteriuras masüras da precauziun. Quellas gnissan garanti comunichadas a temp ütil. No sperain però da pudair cumanzar sco previs in mardi, ils 10 da marz 2020 cull’instrucziun regulara.
No as ingrazchain pella collavuraziun.
Las scoulas dal cumün da Scuol


text:
La Polizia chantunala dal Grischun reorganisescha sia structura dals posts e dal persunal. Cun duvrar vinavant las localitads avant maun vegnian ils posts da polizia existents mess ensemen en unitads pli grondas:
- Schiers e Claustra: Basa da polizia Partenz
- Savognin, Casti e Lai: Basa da polizia Lai/Alvra
- Domat e Tusaun: Basa da polizia Beverin
- Arosa e Landquart: Basa da polizia Montalin
Cun quellas midadas datti cundiziuns da lavur pli modernas per ils collavuraturs e structuras da manar pli optimalas. Plinavant dispona la polizia d'ina infrastructura moderna dad IT. Grazia a quella pon collavuraturas e collavuraturs da la polizia liquidar las lavurs administrativas en tut las immobiglias da la polizia chantunala sco er directamain al lieu d'eveniment.
Ina raschun per l'entira reorganisaziun è ch'i dat adina dapli cas criminals en Grischun, quai che pretenda ina pli gronda preschientscha da la polizia criminala. Damai ch'igl èn vegnidas libras capacitads tar la polizia da traffic, po uschia la polizia criminala vegnir rinforzada en tut las regiuns dal chantun.


text:
La radunanza communala da la Val Müstair ha approvà il quint da la vischnanca per l'onn 2015. Il quint mussa in gudogn da radund 117'000 francs empè dad in deficit da radund 430'000 francs sco budgetà. Quai surtut pervia ch'i ha dà dapli entradas. Il quint annual serra cun entradas da 14.5 milliuns francs ed expensas da prest 14.4 milliuns.
PEM e Center da sandà cun deficits
La radunanza communala ha era approvà ils quints dal Provedimaint electric Val Müstair (PEM) e dal Center da sandà Val Müstair che serran mintgin cun in deficit. Tar il PEM datti per l'onn 2015 in deficit da passa 340'000 francs tar expensas da radund 3 milliuns francs. Il center da sandà Val Müstair ha gì expensas da passa 7.5 milliuns francs. Il quint serra cun in deficit da radund 280'000 francs. Quai è en il rom dal onn precedent.
En pli ha la radunanza communala approvà 2 credits per projects forestals per radund 1.6 milliuns francs.
RR novitads 06:00


text:
L'emna passada aveva la chombra pitschna decidì d'impunder maximalmain 60% da la taglia sin petroli per il traffic sin via. Cun il spazi engiu vers leva il Cussegl dals chantuns evitar che tscherts auters secturs vegnian a la curta.
En il Cussegl naziunal n'ha questa proposta però chattà nagina maioritad. Cun 124 cunter 61 vuschs ha quel decidì da scriver ils 60% fix en la lescha. Uschiglio dettia in spazi da 300 milliuns francs. Ils projects da cumplettaziun sajan uschia ni uschia finanziads plitost magher uschè ch'i vegnia probabel tuttina duvrà tut ils daners.
Spazi regalà
Ils aderents per la proposta en il Cussegl naziunal han argumentà ch'i fetschia nagin senn da vulair pachets cun mesiras da spargn ed il medem mument stritgar la pussaivladad per reducir ils custs. Era la ministra dal traffic Doris Leuthard discurra d'in tractament malgist. Tut las autras expensas sajan suttamessas al parlament.
Il project da votaziun turna tar il Cussegl dals chantuns
Era tar la segunda differenza è il Cussegl naziunal restà dir. Cun 106 cunter 97 vuschs impedescha el ch'il Cussegl federal possia adattar la taglia sin il petroli a la chareschia.
Cun quai va la fatschenta puspè enavos en il Cussegl dals chantuns. Il project duai vegnir reglà durant questa sessiun che marscha.
Pertgè NAF?
Cun il NAF vul il Cussegl federal ina finanziaziun sufficienta e durabla ch'è analoga al fond d'infrastructura da la viafier. Cun quests daners duai vegnir mantegnì autostradas. Era la rait naziunala da traffic duai uschia vegnir finida e stretgas duain vegnir schliadas. L'uschenumna decret da la rait è er cuntegnì en quest project. Cun quest decret duai la Confederaziun surprender 400 km vias dal chantuns.
RR novitads 10:00


text:
La PCD saja en ina fasa da restructuraziun, ma sias valurs na stoppia la partida betg reponderar, quai mussia ina retschertga, ha declerà il president da al partida Gerhard Pfister a Berna. Vid ils cuntegns politics na stoppia sa midar nagut.
A la conferenza da pressa ha la partida preschentà ils resultats d'ina consultaziun che la partida ha fatg tras l'institut gfs.berna. La retschertga è vegnida fatga tar ils commembers da la partida, sco er tar la populaziun, quai durant l'avrigl ed il matg. Singuls resultats eran gia vegnids enconuschents las ultimas emnas.
«C» sco handicap
Lukas Golder, il co-manader da gfs.berna ha declerà ch'il «C» en il num da la partida saja in handicap. Tar la populaziun patescha la partida da quai ch'ella vegn associada cun cristianadad e catolicissem. Ina midada dal num porschia il pli tgunsch ina schanza per pledentar novas gruppas da la populaziun che sustegnian gia ils cuntegns politics da al partida.
Ils commembers da la partida na sajan betg uschè pertscherts da questa problematica. Radund 40% dals commembers giavischian perfin in fundament cristian, che sa mussia er en il num.
La maioritad dals commembers n'hajan nagin problem cun il num, ma quai saja stà da spetgar. Dentant saja la maioritad er da l'avis ch'il «C» en il num n'haja nagin futur. In nov num portia er nov potenzial da crescher.


text:
La Federaziun internaziunala per l’atletica leva (IAAF) prolunghescha la suspensiun da la federaziun russa. Questa decisiun ha la IAAF annunzià ad ina conferenza da medias a Vienna. Uschia pon atlets russ probablamain betg sa participar al campiunadi europeic ad Amsterdam ed als gieus olimpics a Rio de Janeiro.
Atlets ch’èn cumprovadamain schubers duain però pudair sa participar per ina candidatura singula, eventualmain sut la bandiera olimpica. Davart quest cumpromiss vulan la IAAF ed il Comité olimpic internaziunal decider mardi proxim a Losanna.
Putin dementescha doping statal
Gia avant la decisiun da la IAAF era il president da la Russia s’exprimì: «L’entir team na po betg esser responsabel per in singul che cuntrafa a las reglas», ha ditg il schef dal Kreml.
Ultra da quai ha Putin danovamain refusà renfatschas pertutgant dopings sistematics ed organisads da posts statals en ses pajais: «I na dat nagin sustegn da la regenza per violaziuns da reglas dal sport, cunzunt betg davart la dumonda dal doping, ed i na po er dar nagin.»
RR novitads 09:00
Las renfatschas
Doping statal, zuppentada da controllas e corrupziun. Trenaders e funcziunaris duain avair promovì e zuppentà il fraud. Tranter ils 15 ed ils 29 da matg n’han 736 controllas da doping planisadas en Russia betg pudì vegnir manadas atras. Uschia duain controlladers esser vegnir impedids massivamain d’atlets ed intimitads dal servetsch secret.


text:
En tut vegnan montadas 90 pitgas novas sin ina lunghezza da otg kilometers, scriva la EWZ en ina communicaziun. Las pitgas novas da metal che paisan per part enfin 4,5 tonnas remplazzan las pitgas veglias da laina. Cun las novas pitgas saja quai era en l’avegnir pussaivel da garantir ina anc pli auta segirezza da provediment.
Ils custs muntan a tschintg milliuns francs. Tenor la EWZ na dettia nagins ulteriurs sgols. Las pitgas che stoppian anc vegnir installadas, vegnian transportadas cun camiuns spezials als lieus, nua ch’igl è gia vegnì preparà fundaments. Enfin a Domat èn las pitgas vegnidas transportadas cun la viafier.


text:
Il cussegl da vischnanca da Tujetsch ha tramess enavos a la suprastanza la lescha d'economia. La suprastanza duai anc surlavurar quella ina giada. La raschun è ch'i dettia problems cun il linguatg, problems stilistics e sematics, ha il president communala da Tujetsch Beat Roeschlin ditg ad RTR. El deploreschia quai, perquai ch'i saja necessari d'avair ton pli spert ina lescha d'economia.
Uss vegn la versiun surlavurada preschentada en in proxim cussegl da vischnanca.
Senn da la lescha è surtut da stgaffir novas plazzas en Tujetsch ed uschia da promover l'economia. La lescha duai esser la basa legala per sustegnair manaschis ed interpresas novas.
RR novitads 06:00


text:
Albà Sant Alisànt
Albà Sant Alisànt piö de spès adóma Albà (Albano Sant'Alessandro in Italià) l'è ü cümü de 8 252 abitàncc (dàto del Dicember 2015[1]) de la pruinsa de Bèrghem a 8 Km de la sità e a 243 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bagnàdega, Brüsa, Costamesàt, Montèl, Pedrèngh, San Pól d'Àrgon, Seriat, Tur de Ròer.
Ol paìs l'è traersàt fò da la strada statàl 42 che la part de Treì e la ria 'nfina al Pas del Tonàl e da la ferovia Bèrghem-Brèsa.
Santöare[Modifega | modifica 'l sorgent]
Ad Albà gh'è 'l Santöare de la Madóna di Röze, che l'è 'n fèsta ol 4 de Zenér, l'öltima dümìnica de Mas e pò 'l 8 de Setèmber quan che se regórda l'aparisiù de la Sànta Érgine.
Seriöle[Modifega | modifica 'l sorgent]
Per Albà la pàsa la seriöla Borgògna.
Evulusiù demogràfega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è ilüstràt in de la tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Galerìa de fóto[Modifega | modifica 'l sorgent]
Riferimèncc[Modifega | modifica 'l sorgent]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
- Wikimedia Commons al gh'ha dent roba culegada a: Albano Sant'Alessandro.


text:
Lavurs
Acustichers da sistems d’udida cusseglian clientella che ha differents impediments da l’udida. Els porschan products audiologics ch’èn adattads individualmain e megliereschan uschia la prestaziun ed il confort d’udida. Tar quests products tutgan – sper ils sistems d’udida (apparats d'udida) ed ils accessoris – er ils products da la protecziun da l’udida ed ulteriurs servetschs sco trenament da l’udida e cussegliaziun da tinnitus.
L’emprim erueschan acusticras da sistems d’udida en il discurs cun la clienta ses basegns d’udida individuals. Latiers sclereschan ellas las experientschas fatgas cun ils sistems d’udida sco er las circumstanzas da vita e las disas da la clienta. Silsuenter controllan ellas la conchiglia da l’ureglia, il chanal da l’udida ed il schumber.
Cun agid da dumondas e da differents tests erueschan acustichers da sistems d’udida la perdita da l’udida dal client. Cun apparats da mesirar electronics fan els mesiraziuns precisas da l’udida. Silsuenter adattan els u ils sistems d’udida standardisads u preparan ina furma da silicon da l’ureglia dal client e fan or da quella in toc adattà per l’ureglia (otoplastica). Èn il sistem d’udida e l’otoplastica pronts, fan els cun agid d’in program da computer la regulaziun da precisiun. Cunquai che quella procedura dura in temp, adattan ils spezialists ils sistems d’udida en pliras sesidas. Ultra da quai decleran els al client la furma da l’impediment d’udida, raschuns pussaivlas e las consequenzas per la qualitad da viver. Els al mussan co ch’ils apparats funcziunan e co ch’el po als nettegiar ed els infurmeschan davart ulteriurs meds d’agid e davart las prestaziuns d'assicuranza.
Acusticras da sistems d’udida stattan en contact cun las assicuranzas socialas e cun ils medis d’ureglias. Tut tenor basegn scrivan ellas rapports, fan la documentaziun interna ed enconuschan las differentas disposiziuns dal dretg da las assicuranzas socialas.
Tar tut ils pass da l’adattaziun dal sistem d’udida dovran ils spezialists lur enconuschientschas davart l’anatomia, la patologia, la fisiologia, la psicologia e l’acustica. Cunquai che las tecnicas da mesiraziun e la programmaziun da sistems d’udida vegnan dirigidas sur soluziuns da software, è il computer in instrument da lavur impurtant.
Acustichers da sistems d'udida tgiran e concepeschan ils locals da vendita. Els percorschan privels al plaz da lavur e procuran per la segirtad da lavur sco er per la protecziun da la sanadad e da l'ambient.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala dals 7-9-2015 (versiun dal 1-1-2018)
Durada
3 onns
Furmaziun en la pratica
En ina fatschenta per sistems d’udida
Furmaziun en scola
2 dis per emna (1. onn d'emprendissadi), respectivamain 1 di per emna (2. e 3. onn d'emprendissadi) a la scola professiunala ad Olten u a Bienna
Roms professiunals
- eruir basegns da la clientella e vender sistems d’udida
- adattar sistems d’udida
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "acusticher / acusticra per sistems d’udida AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- abilitad da communitgar
- plaschair vi da la vendita e la cussegliaziun
- chapientscha tecnica
- interess medicinal
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas sco er da l'akademie hörenschweiz
Examen professiunal (EP)
acusticher / acusticra d’apparats d’udida cun certificat professiunal federal (en revisiun)
Cundiziuns da lavur
Acustichers da sistems d’udida AFQ lavuran en ina fatschenta per sistems d’udida. Pervia da l’innovaziun en il sectur da la tecnica medicinala en la branscha ston ils spezialists sa scolar permanentamain. Els èn tschertgads sin il martgà da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
VBHA Verein Bildung Hörsystemakustik
Seilerstr. 22
Postfach
3001 Bern
Tel: 031 310 20 18
URL: www.vbha.ch
Revistas professiunalas:
"Hörakustik"


text:
Il HCD ha pers la partida ordaifer cunter Fribourg-Gottéron cun 6:7 suenter prolungaziun. 23 secundas avant la fin dal temp regular ha Julien Sprunger egualisà tar il 6:6 e 5 minutas pli tard ha Viktor Stalberg era anc segirà il segund punct per Fribourg.
Pir duas giadas han il club da hockey da Tavau e Fribourg-Gottéron giugà in cunter l'auter questa stagiun. L'entschatta december ha il HCD pers a chasa cun 2:5 cunter l'actual terz da la tabella.
Ils resultads da las ulteriuras partidas:
- Ambri - Genevra 2:0
- Bienna - SCL Tigers 4 :0
- Zug - Lakers 3:1
- ZSC Lions - Lugano 2:1.
Zug resta a la testa da la tabella cun 57 puncts ed in avantatg da 8 puncts sin ils ZSC Lions. Tavau resta sin plazza 7 cun 31 puncts.