text:
Ils 15 da mars, a caschun da sia radunonza generala, ha la PCD Foppa nominau las candidatas ed ils candidats per las elecziuns communalas dad Ilanz/Glion che han liug ils 21 da matg.
La radunonza ha giu liug a Castrisch, ella patria da Carmelia Maissen che vegn proponida sco candidata pil presidi e cunquei sco successura dil president partent Aurelio Casanova. La scienziada d’architectura ha 40 onns ed ei actualmein commembra dil parlament communal dad Ilanz/Glion il qual ella ha tgamunau sco emprema presidenta suenter la fusiun. Per la suprastonza ha la radunonza nominau ils suprastonts en uffeci Damian Cadalbert (Sevgein) e Roman Cantieni (Glion) e sco candidata nova Caroline Gasser (Glion) ch’era avon la fusiun commembra dil cussegl dil marcau da Glion. Per ina secunda perioda d’uffeci el parlament propona la PCD Remo Bearth (Sevgein), Ursula Brändli (Rueun), Anita Caduff (Glion), Valentin Schmid (Glion) e Kurt Vieli (Glion). E sco candidats novs Remo Camenisch, Mathilda Derungs e Claudio Quinter, tuts treis per Glion. La PCD ei perschuadida da saver presentar per las elecziuns candidatas e candidats ch’ein persunalitads hablas e versadas e che vegnan a s’engaschar en favur dalla vischnaunca.
Ultra da quei ha la radunonza reelegiu la suprastonza dalla partida circuitala che secumpona vinavon dals commembers actualmein en uffeci: Margrit Darms (presidenta), Kevin Brunold, Remo Camenisch, Carmelia Maissen ed Albert Spescha. La radunonza ha medemamein approbau il reglement da finanzas dalla PCD Surselva che reglescha da niev la finanziaziun dallas activitads da partida regiunalas.


c: text/html

text:
Scujàtul
Al scujàtul (Sciurus vulgaris) (scoiattolo in italiàn), cgnusû anc cuma śghirét o schiràtul, 'l è 'n mamìfar ruditōr dla famìja di Sciuridae e di Anomaluridae. 'L è anc ciamâ scujàtul rós o scujàtul europeo par difarénsa da qvél americàṅ, al scujàtul griś (Sciurus carolinensis).
In Itàglia i gh stànan dū dal vint-a-tri sóta-spéci dal Sciurus vulgaris, al Sciurus vulgaris fuscoater e al Sciurus vulgaris alpinus ch'al gh'à un mantèl négar.
Descrisiòṅ
Al scujàtul in gènar 'l è lung vint-sinc cm sénsa cuntàr la cóa ch'la riva a quìndas o anc vint cm sōl lē. La bèstia la pōl pśar da 250 a 340 gram e a n gh'è mia difarénsa fra masć e fémna ch'i pàran cumpàgn. A s créd che la cóa la sarvìs in di spustamènt e p'r armàgn'r in pē quànd al cur lung i ram. Al mantèl al pōl èsar rós rivànd anc a 'l maròṅ scûr méntar la pansa l'è sèmpar biànca. I scujàtui i gh'àṅ anc dgl'ungi dimóndi gusàdi e curvi par tgnir-as stric quànd i s tìran sù in si àrbul.
Al magna da tut e anc 'd Invèran al s dà da far, sōl s'a gh'è tròpa néṿ 'l armàgn in dla sò tana anc par soquànt dè.
Riprudusiòṅ e mòrt
La scujàtula la pōl avér fiōi, in gènar tri o quàtar pìcui, dū vòlti 'l an dòp avér gusâ fra Favràr e Mars o fra Śugn e Luj. Dòp trént'òt dè a 'l incìrca la parturìs. I śōvan quànd i nàsan i èṅ nûd, i péśan da déś a quìndas gram e i èṅ ór'b e sōrd dònca i n pōl minga scampàr da par lōr ma l'è sōl la fémna ch'la gh tîṅ adrē. A vint-i-òṅ dè ad vita i gh crés'n i pēi e pò i èṅ bòṅ ad védar c'n i sò òć. Dòp quàranta dè i gh la càv'n a magnàr dla ròba dura parchè in cal mént'r i dènt i gh'èṅ carsû anc se par vint stmani la màdar la cuntìnua a dar-'g anc al lat. Al fémni i pōl'n avér fiōl dòp dū an.
Al schiràtul al scampa in gènar tri an ma soquànt i rìv'n anc a sèt. In cà cun 'l óm cla bèstia lè l'è bòna ad vìv'r in fiṅ a déś an.
Culegamènt estéran
Àtar prugèt
- Wikiquote contiene citazioni di o su Scujàtul
- Wikimedia Commons contiene file multimediali su Scujàtul

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Exteriur
-
Armada afgana cumenza a reconquistar la citad da Kundus
L'armada afgana ha lantschà ina cunteroffensiva per reconquistar la citad da Kundus dals Taliban. Tenor il minister da defensiun afgan hajan las truppas gia reconquistà la praschun ed il quartier principal da la polizia.
Las truppas afganas èn vegnidas sustegnidas da l'armada americana che ha sgulà attatgas ord l'aria.
Ils Taliban avevan conquistà Kundus ier. Mo l'eroport è adina stà sut controlla da la regenza. Uschia èsi stà pussaivel da trametter relativ svelt truppas a Kundus.
RR novitads 12:00


text:
La vischnanca da Puntraschigna ed ils organisaturs dal Festival da Jazz èn sa cunvegnids ad in sustegn finanzial garantì da 180’000 francs sur ils proxims trais onns.
Era sche Puntraschigna ha adina puspè sustegnì il festival è quest in pass che permetta als organisaturs da pudair planisar l’occurrenza en avegnir cun dapli segirezza.
Quai è in signal che reflectescha la lavur dals ultims 10 onns, dentant duvrass quai da pli blers partenaris dal Festival da Jazz in tal sustegn.
Sco quai ch’il directur dal Festival da Jazz, Christian Jott Jenny ha ditg envers RTR saja questa decisiun fitg allegraivla ed in signal che reflectescha tut la lavur prestada durant ils ultims 10 onns.
In tal sustegn duvrass quai tenor el dentant da pli blers partenaris dal Festival da Jazz. La pretaisa saja gia dapi daditg sin maisa. Els sperian ussa ch'er vischnancas sco San Murezzan, il lieu da naschientscha dal festival, u er il chantun suondian.
Chattar sponsurs e donaturs è ina sfida
Malgrà il grond success dal festival ch'attira onn per onn ils gronds stars da la scena da Jazz, è la finanziaziun adina puspè stada ina gronda sfida per ils organisaturs. Els ston mintg'onn danovamain ir en tschertga da sponsurs e donaturs.
RR actualitad 17:00


text:
Christian Kern è il 13avel chancelier da la republica dapi la fin da la Segunda Guerra mundiala il 1945. Per l'entschatta da ses uffizi ha Kern midà ora trais dals sis ministers da la SPÖ.
A l’entschatta da ses uffizi ha Kern remodellà la regenza e remplazzà trais dals sis ministers da sia partida. E per l’emprima giada fa ina dunna muslima part da la regenza: Muna Duzdar daventa secretaria statala.
Al di da partida federal dals socialdemocrats austriacs ils 25 da zercladur duai Kern (50) vegnì elegì sco nov schef da partida.
Coaliziun en depressiun
Il stadi d’anim da la coaliziun da SPÖ ed ÖVP sa chatta a la mesadad da la perioda da legislatura en ina depressiun. La dischoccupaziun da record ed il stil da regenza pauc cooperativ avevan donnegià la reputaziun da la coaliziun nair-cotschna adina pli fitg.
Suenter grond squitsch aifer la partida era il chancelier da fin qua, Werner Faymann, sa retratg da ses uffizis avant bun in’emna.
RR novitads 18:00


text:
Eritrea
L' Eritrea a l'è un paes de l'Africa nord-urientala.
A l'è tacada a l'Etiopia, el Sudan e'l Djibouti e 'l la bagna el Mar Russ.
La capital a l'è Asmara.
La gh'ha una süperfiss de 117.600 km² e una pupulaziun de pressapoch 4.500.000 abitant.
Storia muderna[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Eritrea a l'è stada un pussediment de l'Italia del 1890 al 1941. Dopu de la Segunda guera mundiala, i Stat Ünii e i alter stat ucidentaj hann vursüü una federaziun intra l'Eritrea e l'Etiopia, che l'è pöö divegnüda un'anessiun.
L'Eritrea l'ha conquistaa la sò indipendenza in del 1993, dopu de una guera lunga de liberaziun.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'Eritrea a l'è una repübliga.
El president a l'è l'Isaias Afewerki (del 1993).


text:
«Na ad in Grischun senza vusch». L'iniziativa che vul abolir las taxas da radio e televisiun e far fin a la finanziaziun publica da la SRG SSR ed ulteriurs 21 radios e 13 staziuns da televisiun, saja radicala e pericliteschia ils meds da massa independents e la democrazia directa. Surtut il Grischun patiss, è persvadì il comité grischun «Na a la No Billag» cun parlamentaris e persunalitads da tut las partidas.
Senza las taxas na dettia nagina purschida da radio e televisiun en tut ils trais linguatgs chantunals e per tut las valladas grischunas. I dovria bain ina debatta davart las medias futuras ed era davart la rolla e la purschida da la SRG SSR. Dentant na saja in gea a l’iniziativa betg la dretga via.
Arguments dals aderents da l'iniziativa
Per ils aderents da l’iniziativa No Billag è la contribuziun da radio e televisiun ina taxa sfurzada. Ils iniziants vulan che mintgin possia decider sez per tge emissiuns impunder quels daners. Privatisar ed economisar products da radio e televisiun è lur devisa. En il Grischun han la partida populara PPS e l’uniun d'artisanadi e mastergn dà or la parola gea a l’iniziativa No Billag.
Els na sajan betg encunter la SRG SSR. Quella dettia era cun in gea a l’iniziativa, èn els persvadids. Els disturba surtut l’imposiziun dubla che tutgia las interpresas. En il Grischun sajan passa 4’000 interpresas pertutgadas. Cun il cumenzament da l’onn 2019 ston sper mintga chasada era interpresas che fan dapli ch’in mez milliun svieuta pajar la taxa. Quai ha il suveran dentant gia approvà il 2015 cun la revisiun da la lescha da radio e televisiun (RTVG).
RR actualitad 17:00


text:
Bunamain 3'000 persunas han dà suatientscha a l’invit da la Banca Chantunala Grischuna (BCG) ed èn sa radunadas en la halla da la citad a Cuira per tadlar davart il bun onn e mangiar ina buna tschavera.
Betg ina sfida da cuschinar per 3’000 persunas
Quai saja sco da cuschinar per 4 persunas, di il schef da catering Christoph Tobler. I dovria ina buna preparaziun, bunas instrucziuns tar ils 186 lavurers che gidan ed in zic controlla. E lura funcziunia quai sco giavischà. Cuschinà vegn en chazzettas ch’èn dubel uschè grondas sco ina bognera classica. Il menu è ina terrina da pulenta e spinat cun ina vinaigrette da tomatas, charn da vadè cun bizochels, arveglia e carottas e sco dessert ina turta da farbuns en il magiel. La gronda sfida sajan las temperaturas dal matg, manegia Tobler. I saja da far attenziun, ch’il vin cotschen na vegnia betg memia chaud.
Nagin restaurant
Sch’il vin fiss memia chaud na fiss quai betg uschè nausch, manegia Alois Vinzens, il parsura da la direcziun da la Banca Chantunala Grischuna. La fin finala na saja la halla da la citad da Cuira betg in restaurant. Per il pli hajan els adina buns resuns dals osps. El sa legria sin ina buna tschavera e da star da cuminanza cun in u l’auter participant. Ils osps han laschà plaschair las spaisas. Ellas sajan stadas chaudas, bunas ed ì haja dà avunda.
Gudogn da record munta da pli dividenda
L’onn passà ha la BCG fatg in gudogn da record da passa 180 milliuns francs. Per consequenza augmenta la banca la dividenda per dus sin 40 francs. Tut en tut reparta la banca dividendas en l'autezza da passa 100 milliuns francs. Quai han ils responsabels communitgà la sonda a la radunanza da participants a Cuira.
RR novitads 15:00


text:
Nitra
Nitra (Neutra in todesch; Nyitra in ungheres) l'è ona città de la Slovacchia de l'òvest.
La se troeuva ai pee del mont Zobor, longh i spond del fiumm Nitra. L'è 'l capploeugh del distrett omònim.
A Nitra ghe viven circa 85.000 abitant: de quest, el 95,4% l'è slovacch, el 1,7% ungheres, el 0,9% cech e 'l 0,4% zingher. El 90% de la popolazion l'è cattòligh, el 2% luteran: i alter o gh'hann minga ona religion, o partegnen a confession minor. Nitra l'è la quinta città pussee popolada del Paes.
Stòria[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è stada nominada per la prima vòlta in del 826: l'è stada a longh la capital del Principaa de Nitra. In del 833, ai temp del re Pribina, l'è entrada a fà part de la Granda Moravia. Pribina el gh'ha faa sù a Nitra la prima gesa cristiana conossuda de la Slovacchia (828): Nitra l'è stada anca la prima sede vescovil de la Slovacchia.
La città l'è stada conquistada del magiar Lehel intorna al 925: a bon cunt l'ha costituii on status autònom che l'ha perduu in del 1108. In del 1248 el re Béla IV d'Ungheria el gh'ha daa a Nitra el titol de città real libera.
El period ungheres l'è finii in del 1663, quand che la città l'è stada conquistada di Turch: la dominazion l'è durada domà vintiduu ann, quand che hinn rivaa i Austriach.


text:
Crandola
Crandola (nom ufizial in italian Crandola Valsassina) l'è on comun de la Provincia de Lecch de 251 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 9,1 km² e ona densità de 28 ab./km² .
L'è tacaa ai comun de Casargh, Curnöva, Margn, Premaluna, Tasen.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Crandola l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Dapi blers onns cumbattan il CdH Engiadina e l'EHC San Murezzan per la curuna da hockey engiadinaisa. En segunda liga sa duelleschan las duas equipas per il titel dal retg da hockey en l'Engiadina. Las ultimas stagiuns ha San Murezzan gudagnà ils derbys. Il CdH Engiadina vul perquai revantscha.
La tabella mussa cler, tgi ch'è meglier
Il duel tranter Engiadina e San Murezzan è il cumbat tranter l’equipa ch'è rangada actualmain sin plazza otg da la tabella, cun San Murezzan ch'è per il mument sin plazza dus. Sin il palpiri e San Murezzan perquai il favurit. Derbys han dentant atgnas reglas …
Dapi duas stagiuns spetga Engiadina sin ina victoria
La davosa giada ch'il CdH Engiadina ha gudagnà il derby encunter San Murezzan è stà ils 9 da november dal 2013. Dapi lura spetga l’equipa da l’Engiadina Bassa sin in success. Er questa stagiun è San Murezzan favurit, dentant dat Engiadina a chasa. Sin l'agen glatsch ha Engiadina gudagnà avant sis onns la davosa giada in derby encunter San Murezzan.
RR actualitad 17:00


text:
Carlasc
Carlazz ò anca Carlasc (nom ufizial in italian: Carlazzo) l'è on comun de la Provincia de Còmm con 3 103 abitant (dato del Dicember 2015[1]), 'na süperfis de 12,7 km² e 'na densità de 244 ab./km². Se troeuva intela Val Menagg. L'è nassuu intel 1928 de l'union de trì comun.
Evoluzion demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Carlasc l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitant censüü
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Vent survegnia la conjunctura svizra quest onn sur tut dal conturn internaziunal che sustegnia vinavant il commerci en l'exteriur ils proxims mais, commentescha Bak Basel. Il curs dal franc pli flaivel e la buna posiziun da la Svizra en la fiera internaziunala dettian anc dapli forza al creschament en las branschas d'export.
En spezial per las branschas da metal, electronica e l'industria da maschinas quinta Bak Basel per l'onn proxim cun in aut agiunt da valur da 5,5 respectiv 3,6%.
RR novitads 15:00


text:
L'atmosfera en l'economia da la Gronda Britannia saja sa pegiurada massivamain, ha ditg il minister da finanzas britannic Philip Hammond. Quai mussia la dimensiun da la malsegirezza. E questa malsegirezza vegnia a cuntinuar fin che las tractativas cun l'Uniun europeica davart l'extrada sajan a fin. En quest connex vul la regenza britannica preschentar l'atun mesiras fiscalas.
Era G20 vesa economia malsegira, per lur stadis
Il gea al 'Brexit' haja procurà per malsegirezza aifer ils stadis europeics, uschia ch'i dovria refurmas. Mesiras supplementaras cun agid da novs daivets na saja però betg la schliaziun. Da quest avis èn ils ministers da finanza ed ils schefs da las bancas naziunalas dals stadis G20 suenter lur inscunter en la citad chinaisa Chengdu.
Las refurmas duain purtar ina pli ferma creschientscha sin basa duraivla. Directivas decididas duain gidar ils singuls pajais da far las refurmas da structura las pli effizientas per els.
RR novitads 16:00


text:
Digitip – Trametter endretg fotografias
- Glindesdi, 5.2.2018, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 5.2.2018, 10:15, RTR
Per blers ha cumenzà uss la 5avla stagiun, il tschaiver. Ed RTR mussa il barlot, era cun agid da Vossa fotografia u da Voss video. E tge chè da resguardar per che fotos tramessas arrivian bain, quai tracta quest digitip.
Per il temp da tschaiver ha RTR lantschà la concurrenza «Confettis, colurs e canera». Da gudagnar datti in bon d'ina fatschenta da costums – quai cun trametter ina fotografia u in video ad RTR. Per che quai gartegia, avain nus intgins tips co trametter fotografias.
Il meglier èsi da trametter fotografias cun in e-mail, sco annexa. In e-mail ha plaz per 10 fin 20 megabytes, quai èn tranter trais e tschintg fotos. Fitg pratic è da trametter fotos cun WhatsApp. E cun l'app pon ins anc metter sin la foto emojis u texts, e far auters termagls sco colurar il maletg. Tge ch'ins sto dentant savair è che Whatsapp fa las fotografias bler pli pitschnas, ellas perdan qualitad.
Cura ch'i va per dapli fotos
Per trametter in dumber pli grond da fotografias, pon ins chargiar quellas sin plattafurmas online. Ins inditgescha las adressas d'e-mail da las persunas che duain survegnir las fotos. Las persunas survegnan lura in e-mail cun in link, e pon chargiar giu las fotos sin tge apparat ch'ellas vulan.
Questas plattafurmas han num WeTransfer, DropSend, myCloud Transfer ni Zeta Uploader. Ellas èn gratuitas sch'ins na trametta betg grad in'entira pluna da fotos. Ed ellas servan natiralmain era per videos, musica ed autras datas.
Servetschs sumegliants, dentant cun anc dapli pussaivladads, porschan plattafurmas sco Dropbox, OneDrive da Microsoft ni era iCloud dad Apple. Per nizzegiar quellas ston ins sa registrar. Pajar ston ins dentant mo sch'ins vul chargiar si propi bleras fotografias.


text:
Carmalar la primavaira
- Mesemna, 8.4.2015, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 8.4.2015, 19:00, RTR
Ins na sa anc betg propi tge che la primavaira vul far. Sin il palpiri ed en las regiuns pli bassas è ella gia arrivada. En ils auts ston ins anc spetgar in zic enfin ch'ella po rumper atras la cuverta da naiv. Cun ina seria da tocs da primavaira vul l'instrumentala dad oz carmalar ella e far gust da prosperar enfin sum il culms. Uschia savais tadlar oz bellas e finas melodias cun las qualas ils cumponists descrivan en uverturas, valzers, polcas e marschs la bella primavaira.
Redacziun: Flavio Tuor


text:
Roger Federer ha cuntanschì l'otgavelfinal al turnier da Grand Slam a Wimbledon. Il Svizzer ha battì il Brit Daniel Evans senza discussiun en trais sets cun 6 a 4, 6 a 2 e 6 a 2.
En la proxima runda frunta Federer u sin l'American Steve Johnson u il Bulgar Grigor Dimitrov.
Stan Wawrinka out
A fin è il turnier da Wimbledon però per Stan Wawrinka. El ha pers sia partida cunter l'Argentin Juan Martin del Potro.
Partida tranter Timea Bacsinszky e Monica Niculescu
A Wimbledon procurescha l'aura vinavant per impediments. La partida tranter Timea Bacsinszky e Monica Niculescu è vegnida interrutta pervi da plievgia tar il stan da 0 a 1 en il segund set. La partida vegn cuntinuada damaun sonda.
RR novitads 23:00


text:
Butizì
Butizì (Botticino en Italià) l'è 'n cümü de 10 914 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa a Nord-Est de la cità de Brèsa sö la stràda che mìna al Lac de Gàrda. Butizì l'è cunusìt suratöt per le càe de màrmor e per el vì Botticino D.O.C..
El cümü 'l s'è custitüìt endèl 1928 de la fuziù dei cümü de Butizì Matìna (postàt sul fónt de la al del Ré) e Butizì Séra (postàt, compàgn de l'ótra frasiù San Gal ai pè de la Madaléna e de la Fràta).
Stória[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ai tép de la duminasiù Austrìaca, Butizì el s'è mitìt en móstra per la sò atività iredentìsta che 'ndèl 1849, dòpo le Dés zornàde de Brèsa, la g'ha portàt a 'na represiù violènta de la part de la pulisìa austrìaca. 'Ntra le persùne che 'n chèsto perìodo ché le g'ha caraterizàt la vita del paés gh'è de regordà 'l Luigi Cazzago e 'l Tito Speri.
El prensépe del sècol XX el sègna en "boom" de la comercializasiù del màrmor de Butizì, per òpera del minìster bresà Giuseppe Zanardelli, che per fà fà sö l'Altàr de la Pàtria, el g'ha cumisiunàt la furnidüra del marmor esclüzivament de Butizì.
Ecunumìa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'economìa del paés l'è fondàda en bùna part sö le laorasiù tèssili dei calsècc, sö le atività de estrasiù del màrmor, e sö la cultivasiù de la icc per la prudusiù del Botticino D.O.C.. El màrmor en particolàr l'è stat dopràt en töt el mónt: de la Casa Bianca de Washington a la stàtua de la Libertà de New York, de l'altàr de la Pàtria de Róma al Tèmpio Capitolino de Brèsa.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Butizì l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta.
Abitàncc censìcc
Scöla de Restàuro[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Söl còl de San Gal, endèl ex monastér de la SS. Trinità, gh'è la Scöla Regiunàl per la Valurizasiù dei Bé Cültürài, istituìda 'ndèl 1974 de l'Enaip, ente de formasiù de le Acli, co la colaborasiù de l'ICR (Istituto Centrale del Restauro di Roma). Endèn trènt'agn e piö, la Scöla la g'ha furmàt piö de 400 restauradùr de 'n pó töte le regiù d'Itàlia e pò a de l'èstero, La ricérca europèa COMBEFOR fàda endèl 2002 de la Fondasiù Secco Suardo, la g'ha 'nserìt la Scöla, 'nsèma a quàter ótre scöle italiàne 'ndèl panel de realtà europèe stüdiade per le sò atività de furmasiù 'ndèl setùr del restàuro. Al dé de 'ncö la Scöla l'è finansiàda de la Regiù Lombardìa cóme atività de Releànsa Regiunàl.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
I saja ina casualitad ch’i sa tracta da trais dunnas da Trun. Mo i saja normal che quai dettia ina tscherta fluctuaziun. Impurtant saja, di Adelrich Berther, ch’i na haja betg dà reclamaziuns da clients. Ed impurtant saja era ch’il servetsch per ils clients saja garantì. La Spitex Cadi n'ha betg mancanza da persunal, els hajan avunda persunal qualifitgà.
Spitex Cadi noda gudogn dad 80’000 francs
La Spitex Cadi ha gì in bun onn 2014. Il quint serra cun in gudogn da 80'000 francs. L’uniun da la Spitex Cadi dispona uss d’ina facultad (agen chapital) da mez milliun francs. Quai è vegnì ditg ier saira a la radunanza generala.
Plinavant è il deputà dal Cussegl grond René Epp da Sedrun vegnì elegì en suprastanza. El remplazza il vicepresident Beat Candinas (Surrein). Il president Adelrich Berther (Danis) e Sonja Deflorin (Mustér) èn vegnids reelegids.
Plinavant han ils preschents udì in referat da Mathias Bundi cun il tema Sana Surselva.


text:
Enfin ch’ils trens regulars charreschan tras il tunnel da basa da la Neat dura quai anc pli ch’in onn. L’AlpTransit Gotthard SA ha dentant envidà las medias per infurmar davart il stan actual da las lavurs, e quai cun laschar far il viadi fin amez il tunnel ed enavos. Quai è l’ultim viadi fin l’avertura uffiziala il 1. da zercladur 2016. A partir da l’october fin il matg vegn numnadamain testà il tunnel. Quai vegn fatg cun laschar charrar atras trens adina pli svelt atras il tunnel e far mesiraziuns. I vegn dentant era testà il sistem da diriger il traffic ubain ils sistems da segirtad. Tut sto vegnir protocollà per uschia pudair mussar si ch’i funcziunescha. Durant quest temp na po il tunnel betg vegnir visità.
En funcziun il december 2016
Davent dal zercladur 2016 cumenzan las Viafiers federalas lura a laschar cursar trens tras il tunnel, dentant betg il traffic regular. Uschia vegnan trens da vitgira sviads da la ruta usitada via il tunnel da basa. Il medem po era capitar cun trens da persunas. Ils passagiers vegnan lura infurmads ch’i vegnian manads tras il tunnel da basa. Tenor l’ApTransit Gotthard SA vegnan las Viafiers federalas era a porscher la pussaivladad dad ir explicit tras il tunnel. Co questas purschidas vesan ora n’è betg cler. Las Viafiers federalas han uschia temp da rimnar emprimas experientschas e d’emprender d’enconuscher il tunnel e tut ils sistems, avant ch’el vegn prendì en funcziun cun la midada d’urari il december 2016.


text:
Green Jellÿ
I Green Jellÿ (a ś lèś green jello) 'l è 'n grup hard rock americàṅ ch'al fà dla mùśica demensiàla par rìdar. I s èṅ furmâ intóran a 'l 1981 e i aṅ cambiâ nóm da Green Jellö par di prubléma legài cun al marc Jell-O dla Kraft (l'è na gelatìna vérda). In Itâglia e in dal mónd i s èṅ fat cgnósar par la canta Three Little Pigs.
Biugrafìa
I Green Jellÿ i nàsan, par vulér ad Bill Manspeaker e Joe Cannizzaro, cuma Green Jellö in dal 1981 a Kenmore in dal stat ad New York cuma 'n quartét ch'al fàva dal punk cun dla cretinìśia adòs. La sò idéa in tèsta l'éra quéla ad dvintàr la "banda pèś ch'a gh fus in dal mónd".
Quand i aṅ pò tacâ a sunàr davśèṅ a Buffalo, i fàv'n i bufòṅ in sal palc cun di putòć lè dintóran. I n éra briśa bòṅ gnanc ad sunàr, difàti Cannizzaro, ch'al sunàva in alóra al bas, al druàva di culōr difarènt par tgnir-'s in a mènt al linìi ad bas ch'al gh'iva da far.
Dòp soquànt an ad gavéta, in dal 1984 i rigìstran Let It Be (Lasa ch’a sia), un EP cun 8 braṅ dèntar, fra i quài a gh'è anc 'l in Green Theme Jellö Song e I’ve Got Poo-Poo On My Shoe (A gh'ò dla pò-pò in dla mè scarpa, in séguit la dventarà Misadventures of Shitman). La cupertìna l'è na tòlta in gir ad quéla ad Let it be di Beatles. Al disc al vèṅ fóra in sōli sincsènt còpi, par quéi dal pòst.
In séguit al grup al sarìs par lōr di persunàǵ nóṿ da far, Shitman (un móstar gigànt ambulànt fat ad mèrda ad furmintòṅ), Cowgod (al Dio vaca), Rock n'Roll Pumpkin (la suca Rock) e Satan's Ham (al parsùt ad Sàtana). I cuncèrt dal grup i dvèntan quèl ad spetaculàr, cun vint cumpunènt a la vòlta in sal palc a far i àśan!
In dal 1989 i Green Jellö i faṅ gnir fóra un secónd disc, Triple Live Möther Gööse at Budokan, rigistrâ al vōl in un garàǵ ma cun un sòṅ dimóndi definî. Insém a 'l disc i faṅ anc na VHS cun di vìddeo par tut i braṅ.
In cal mèntar al grup al taca a muciàr sù di muśicìsta: al baterìsta Danny Carey (in séguit al sunarà p'r i Tool), al basìsta Bill Tutton (King Dot), i chitarìsta Marc Levinthal (Pippi Rockstocking), Steven Shenar (Sven Seven), C.J. Buscaglia (Jesus Quisp) e Bernie Peaks (Bernie Vicious). Al grup al mét insém anc siē cantànt: Bill Manspeaker (Moronic Dictator, Shitman, Marshall "Duh" Staxxx), Joe Cannizzaro (Dunderhead), Keith Matherne (Keni Logginz), Gary Helsinger (Hotsy Menshot, Piñata Head), Greg Raynard (Reason Clean, Toucan Son of Sam) e Maynard James Keenan (Billy Bob), più dū dóni a i côr.
In dal 1991, al grup al s preśénta a l'etichéta Zoo Entertainment (figliàla dla BMG) faghénd inténdar 'd èsar la prima vìddeo-banda dal mónd e prumiténd ad cavàr-gh-la a far tut (mùśichi, vìddeo, gràfica, etc...) cun sōl 50.000 dòlar. A n éra minga véra ma, cun al cuntràt in maṅ, al grup al còmpra na caméra, soquànt materiàl, dal légn e dal luś, e i tàcan a dar-as da far girànd i vìddeo prumìs dal sò cansòṅ.
A la fiṅ dal 1992 la caséta Cereal Killer l'è na ròba fata e acsè la pōl èsar dada a i negòsi da véndar. Piàn piâṅ la caséta la 'l fà, specialmènt in dal gir underground, ma l'è pò mèrit dna ràddio ad Seattle, cla traśmét la canta Three Little Pigs par schèrs, ch'al grup al fà 'l bòt.
Tut i la ciàman e la Zoo Entertainment l'è custréta a far gnir fóra 'l EP Green Jellö SUXX cun dèntar quàtar cansòṅ ad Cereal Killer. Tut i vōlan védar la cansòṅ di tri ninét a la TV via caṿ The Box. Quand pò a 'l inìsi dal 1993 anc MTV la traśmét al vìddeo in dla sò traśmisiòṅ Headbanger's Ball, al disc di cereài al pōl finalmènt gnir fóra cun tuti al canti dèntar: a sém in d'l Avril dal 1993 e Cereal Killer Soundtrack al s fà catàr in di negòsi.
Dèntar al disc, i pès più bèi i gh'èṅ tut da Obey the Cowgod (sunàda a la manéra di Motorhead) a Anarchy in the U.K. (na cover di Sex Pistols ma chè al cantànt al n vōl minga dvintàr 'n aràrchic ma Fred Flinstone!), da House me teenage rave a Trippin' on XTC (i pàran i Red Hot Chili Peppers), da Misadventures of Shitman a Rock-n-roll Pumpkin, e pò i sìngui Three little pigs e Electric Harley House (of love) (la sòna cuma un pès di Kiss). Cla canta chè la gh'à dâ dimóndi prubléma parchè dèntar a s cata un riff cumpàgn a quél 'd Enter Sandman di Metallica e chi lōr i gh'aṅ fat càuśa, dimustrànd 'd avér pòc sèns d'l umurìśum, diversamènt da Paul Stanley e Gene Simmons di Kiss ch'i aṅ fat na cumparsàda in dal vìddeo.
Cereal Killer Soundtrack album al dvènta disc 'd òr in di Stat Unî, Cànada e in dla Śelànda Nóva e ad plàtin in Austrâglia, vindénd da piò ad dū migliòṅ e mèś ad còpi in tut al mónd.
Sèmpar in c'l an lè a vèṅ fóra un braṅ fat insém a 'l campiòṅ ad Wresling Hulk Hogan: I'm the Leader of the Gang (I Am). La cansòṅ la riva al 40śum pòst dla clasìfica di sìngui dal Régn Unî.
In dal 1994 i regìstran al quàrt àlbum 333, un disc misć cun di braṅ metal, grunge e dance. Par via ad prubléma cun la cà discugràfica e sénsa far dla prumusiòṅ, al lavōr al n vénd briśa. Gnanc al sìngul The bear song, mis anc dèntar a la culòna sunóra dal film Scemo e più scemo di fradèi Farrelly, al n gh la cava minga a 'ndàr in clasìfica. In dal disc a gh'è anc un braṅ dicicâ a 'l nemìg stòric ad 'l Óm ragn, Carnage (Carnage Rules).
In dal 1995 i Green Jellÿ i rigìstran dal materiàl nóṿ ma al rèsta lè parchè la cà discugràfica, par via dla fiàsc ad 333, la gh'iva di prubléma. Quatórd'ś an dòp però chi braṅ lè i saràṅ catâ sù incóra par dar vita a 'l àlbum Musick to Insult Your Intelligence By (Mùśica p'r insultàr la vòstra inteligìnsa) dal 2009.
In cal mèntar però i dànan na cover ad Born to Be Wild a la culóna sunóra dal film umònim.
In dal 1996 i èṅ stâ numinâ p'r un Grammy Awards p'r al mijór vìddeo muśicàl (333) ma 'l prèmi al 'l à vins Peter Gabriel cun al sò Secret World Live.
Anc se al grup al n s è mai divìś uficialmènt da la fiṅ di an Nuànta i cumpunènt i èṅ pò andâ da par lōr.
I s métan incóra insém in dal 2008 par dar vita a di cuncèrt in du i véndan, sōl là, i vìddeo-àlbum ad Cereal Killer e 333. A la fiṅ 'd Agóst dal 2009, la banda la fà savér da la sò paǵna ad Myspace ch'i arévan tacâ 'n àtar tor in Aṿtòṅ.
Al 25 ad Mars dal 2010 al grup al partìs p'r al Parental Advisory Tour insém a i Nashville Pussy e a i Psychostick, cun 'n ùltim cuncèrt tgnû a Phoenix (in dl'Ariśòna) al 30 ad Maǵ.
Discugrafìa
Àlbum
- 1989 - Triple Live Möther Gööse at Budokan
- 1991 - Cereal Killer
- 1993 - Cereal Killer Soundtrack
- 1994 - 333
- 2009 - Musick to Insult Your Intelligence By
EP
- 1984 - Let It Be
- 1993 - Green Jellö SUXX
- 1993 - Three Little Pigs – The Remixes
Sìngui
- 1992 - Three Little Pigs
- 1993 - Anarchy in the U.K.
- 1992 - Electric Harley House (Of Love)
- 1993 - House Me Teenage Rave
- 1994 - The Bear Song
- 1994 - Slave Boy
- 1995 - I'm the Leader of the Gang (I Am)
Culegamènt estéran
- (EN) Al sit uficiàl
- (EN) Al vìddeo ad Three little pigs in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Electric Harley House (of love) in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Orange Krunch in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Obey To The Cowgod in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Trippin' On XTC in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Slave Boy in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd House Me Teenage Rave in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Super Elastic in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Misadventures of Shitman in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Carnage Rules in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Fight in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Eat Satan's Ham in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Bear Song in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Anarchy In Bedrock in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Flight of the Skajaquada in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Green Jello Theme Song in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Nightmare on Sesame Street in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Cereal Killer in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Fixation in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Jump in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo ad Rock 'n' Roll Pumpkin in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo 'd Anthem in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo da 'l viṿ ad Kill Yourself in sal Youtube
- (EN) Al vìddeo da 'l viṿ ad Piñata Hed in sal Youtube


text:
Salvador Bahia
Artìcol in dialët piaṡintëin
Salvador Bahia (al sò nùm cumplët a l'è São Salvador da Bahia de Todos os Santos) a l'è una sitä dal Brasil, capitäla dal Stä ad Bahia, a Nord-Est ad la Repüblica.
La gh'ha 2.762.750 abitant (2006) par 255,4 kmq, e l'è la tèrsa sitê püsä granda dal Brasil dòpu São Paulo e Rio de Janeiro.
Storia[modifica | mudéfica la surzéia]
La sitê l'è stä fundä in dal 1549 in cùla c'as ciamàva Bahia de todos os Santos (La bàia ad tütt i sànt) e fìn al 1763 l'è stä la capitäla dal Brasil (dòpa a l' dvantà Rio) e impurtantìsim cèntar ecunòmic ad tütt al Sud-America.
La tradisiòn la vurarëss ca g'sìà in sitê 365 cèsi vòina ogni dì ad l'ann.


text:
14 01
Ol dé 14 de zenér l'è 'l 14 dé de l'an del calendare gregorià; manca 352 (353 si l'an al è biseest) dé a finí l'an.
Ul dí 14 de zenér al è ul dí da pòost 14 dal an dal calendari gregurian; i manca 352 (353 si l'an al è biseest) dí a finí l'an.
Nomm dal dí in difereent dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Gjuntée un nomm!
Avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1968 - Miami: Green Bay Packers i veenc la II Superbowl traant gjo Oakland par 33-14.
Nassimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrulogi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
1994 - Tolosa da Lenguadoc (Francja): Frederica Montseny, dirigenta anarchista.
Fèest[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.


text:
La natiralisaziun facilitada n'è nagin hit tar ils esters da la terza generaziun. Da las 25'000 persunas che vegnan en dumonda per ina tala natiralisaziun han ils emprims trais mais be 185 persunas inoltrà ina dumonda. Quest dumber saja en mintga cas pli bass che spetgà. Ad ina natiralisaziun nuncontrollada, da la quala è vegnì avertì avant la campagna da la votaziun, n'èsi fin uss betg vegnì.
Las pli bleras dumondas inoltradas per ina natiralisaziun facilitada èn vegnidas da persunas da l'Italia suandà da persunas da la Tirchia sco era dal Portugal.
Dapli che 60% eran persuenter
La natiralisaziun facilitada era vegnida approvada l'onn passà cun passa 60% dal suveran svizzer. En dumonda per ina natiralisaziun pli simpla vegnan persunas ch'èn tranter auter naschidas en Svizra, han fatg almain tschintg onns scola en Svizra e disponan d'ina permissiun da domicil C. Cundiziun è era, ch'els èn integrads bain. Ultra da quai sto era in genitur avair fatg almain tschintg onns ina scola svizra.
RR novitads 10:00


text:
L'intent da questa plattafurma d’istorgia participativa è da porscher la pussaivladad da publitgar documents dad audio, da video, da maletgs ubain da texts e d'als unir en dossiers ubain en sutdossiers . I na dat nagina reclama sin la plattafurma; activitads commerzialas n’èn betg lubidas: l’intenziun è sulettamain d'edir cuntegns deditgads a l’istorgia da la Svizra rumantscha e dal Grischun; persunas privatas, instituziuns, museums, editurs, interpresas, scolas ed auters che vulessan sa participar a quest project per edir infurmaziuns, han la pussaivladad da publitgar e rimnar ils agens documents e da crear dossiers cun documents ch’èn disponibels sin la plattafurma. Impurtant è dentant che la dumonda dals dretgs saja reglada.
Tgi che publitgescha cuntegns, sto esser l’autur ubain avair ils dretgs da quels cuntegns. In’excepziun èn documents publics ch’èn en Voss possess. I sa tracta da documents publics, sche l’autur è mort dapi varga 70 onns.
Vossa collecziun duai consister unicamain da documents originals. nossaistorgia.ch è ina plattafurma che augmenta la valur da documents originals, surtut da quels betg edids; quai è l’intenziun specifica da noss project: rimnar e dar dapli valur a las collecziuns d’archivs da privats e dad instituziuns per scriver ed illustrar ensemen l’istorgia digitala da la Svizra rumantscha e dal Grischun.
Er auters dretgs èn pertutgads. Per exempel quels da musicists, dad interprets, da producents da discs e videos, ils dretgs da la persunalitad, spezialmain il dretg a l’agen purtret. Per quel scopo duain las persunas preschentadas sin ina fotografia dar lur consentiment avant che lur fotografia vegnia publitgada. Nus essan conscients ch’i vegn ad esser difficil da sa tegnair cumplainamain vi da questas directivas tar ina plattafurma deditgada als archivs. Perquai avain nus decis da volver enturn la procedura: la publicaziun vala sco acceptada, sche la persuna represchentada na fa betg valair ses dretg a l’agen purtret.
Sche Vus publitgais Voss documents sin nossaistorgia.ch, acceptais Vus che quels vegnan utilisads sin la plattafurma dals auters utilisaders senza Voss consentiment precedent. Questa libertad da diever è vegnida concedida entaifer il rom da noss project editorial ed è ina part da las cundiziuns d’utilisaziun da la plattafurma. Quai vul dir ch’in utilisader po selecziunar in u plirs documents d’in auter utilisader per als rimnar en in dossier ch’el edescha. Questa utilisaziun libra da documents tras ils auters utilisaders cumpiglia duas cundiziuns indispensablas: primo, il num da l'autur ubain dal possessur dals dretgs vegn cità automaticamain. Secundo, il document vegn utilisà senza al modifitgar en ina moda u l’autra.
Uschia restais Vus adina il possessur dals dretgs da Voss documents, dentant han ils auters il dretg d’utilisar ils documents sin nossaistorgia.ch.
Ordaifer la plattafurma èn ils documents, dals quals Vus essas l’autur ubain avais ils dretgs, protegids dal copyright. Quai vul dir che terzs ston dumandar Vossa permissiun per utilisar Voss documents. Igl è dentant era pussaivel da dar liber ils dretgs da Voss documents, entiramain u parzialmain. Pussaivel daventa quai cun suttametter ils documents a la licenza «Creative Commons» che nus avain elegì (opziunal durant la procedura da publicaziun, adina cun la pussaivladad da modifitgar).
Creative Commons è in'organisaziun senza intent commerzial che vul facilitar la derasaziun e la distribuziun da cuntegns confurm al diever modern dals meds digitals. I sa tracta d’ina furma da dretgs d’autur adattada a las pretensiuns da l'internet. Publitgar cuntegns protegids d’ina licenza da «Creative Commons» facilitescha l’utilisaziun tenor las reglas admessas e renconuschidas ozendi. .
La licenza «Creative Commons» che nus avain elegì ha num Creative Commons CC-BY-NC-ND, e sa basa sin trais cundiziuns da diever tras terzs:
La squadra editoriala da nossaistorgia.ch sco era l’editura da la plattafurma, la FONSART, recumondan da proteger Voss documents cun la licenza da Creative commons CC-BY-NC-ND : distribuir ed utilisar ils documents grazia al fatg che tuts pon sa participar a la plattafurma nossaistorgia.ch gida a sustegnair, promover e render enconuschent il project er ordaifer la plattafurma. Nus pensain per exempel a las persunas d’instrucziun che pon utilisar documents da nossaistorgia.ch senza stuair dumandar la permissiun da l’autur. Eleger «Creative Commons» fa part da las novas praticas da barat e d’accessibladad da documents e collecziuns digitalas. Questas praticas sustegnain nus e nus ans engaschain per quellas. .
Per ulteriuras infurmaziuns stain nus gugent a disposiziun: scrivai a nus in mail sin nossaistorgia@rtr.ch.


text:
Claudia Jann: «Tar ils proxims CM da skis sun jau da la partida»
- Sonda, 4.2.2017, 9:03
-
Emprima emissiun:
- Sonda, 4.2.2017, 9:03, RTR
Tar ils Campiunadis mundials da skis dal 2003 a San Murezzan è creschì tar ella il giavisch da far part dal comité d'organisaziun dals proxims campiunadis. Ussa è ella responsabla per la communicaziun e las medias.
Questa plazza ha ella survegnì cun 28 onns. Sco giuvna dunna en ina posiziun cun uschè bler responsabladad ha ella stuì sa cumprovar – dapli che auters. Quai saja per part stà difficil, di ella oz. Quai haja dentant era motivà ella da mussar ch'ella saja capabla.
En l'emissiun Profil raquinta Claudia Jann co ella è daventada responsabla da medias dals Campiunadis mundials da skis 2017 a San Murezzan, tge sfida ch'il tempo da las medias socialas è stada, pertge che gia ils ultims Campiunadis mundials a Vail/Beaver Creek èn stads intensiv per ella e tge plans ch'ella ha per ses avegnir.


text:
Tenor la chanceliera tudestga hajan ils blers dals fugitivs giu da sbatter cun situaziuns da tema che nus europeans n’avessan betg pudì surmuntar. Per fugitivs vala il dretg d’asil e persunas che saja agressivas cunter fugitivs na vegnan betg toleradas. Il dumber da persunas che vulan gidar saja dentant anc adina pli gronds, ha ditg Merkel.
Schulz vul reparter fugitivs pli gist
Il president dal parlament europeic, Martin Schulz ha plinavant pretendì ina repartiziun pli gista dals fugitivs sin ils stadis da l’Uniun europeica. Il mument vegnian 90% dals fugitivs recepì da sulet 9 da 28 commembers da l'UE, ha ditg Schulz en in’intervista. Quai na saja betg acceptabel.
La crisa dals fugitivs sajan in problem global che na possia betg vegnir schlià naziunal, ha accentuà Schulz. Per ils 14 da settember ha l’UE annunzia in inscunter extraordinari sur da la problematica da fugitivs.
Fugitivs arrivan cun il tren
E millis da fugitivs arrivan il mument davent da Budapest en il vest da l’Europa. Quai suenter che la polizia ha bandunà oz da mezdi la staziun en la chapitala da l’Ungaria. Blers fugitivs èn sinaquai ids en ils trens en direcziun da l’Austria, da la Germania e da la Svizra.
Enfin là aveva la polizia impedì ils fugitivs da bandunar il pajais cun il tren. Tenor indicaziuns da la polizia aveva ella tegnì si radund 6’000 fugitivs ch’eran vegnids sur la Serbia en l’Ungaria.
Tren da fugitivs cuntanscha la Svizra
In dals trens ch’ils fugitivs han prendì, è era charrà vers la Svizra. La guardia da cunfin svizra ha tegnì si ils fugitivs ed ha surdà els a la polizia chantunala da Son Gagl. Migraziun da l'ost vers il vest en trens internaziunals dettia quai gia dapi onns, ha ditg la polizia chantunala songagliaisa. Dapi il zercladur da quest onn saja quella dentant s'augmentada marcantamain.
Ed er ils vischins austriacs han franà als cunfins oz in tren vegnind da Budapest. Policists austriacs hajan controllà ils bun 150 fugitivs en il tren. Persunas che han dumandà asil en l’Ungaria na dastgian betg entrar en l’Austria, hai gì num da la polizia. Tut las persunas èn vegnida manadas cun in tren regiunal a Vienna. Sche ellas vulan dumandar asil en l’Austria vegnan ellas repartidas sin ils centers da fugitivs.
RR novitads 14:00/17:00/18:00


text:
La notg da glindesdi sin mardi è vegnida giu ina lavina spontana en la Val da Barcli. Quella sa chatta sin il Pass dal Fuorn, tranter Zernez ed Ova Spin.
Sco quai ch’il manader da l'uffizi da construcziun bassa en Engiadina Bassa, Jachen Kienz, ha ditg envers RTR sa tractia da la medema lavina ch'è vegnida giu l’onn 1999 ed aveva devastà tranter auter era la lingia d’auta tensiun. Quai è era questa giada stà il cas. Plinavant ha la lavina era demolì parts da la via chantunala.
Cunquai ch’il laviner n'è betg sa svidà dal tuttafatg prevesan ils responsabels da siglientar quella part. Ord quest motiv stoppian ins far quint, ch’il Pass dal Fuorn restia anc per plirs dis serrà, uschia Kienz
Consequenzas per la producziun d'electricitad
Sco quai che las Ouvras Electricas d’Engiadina communitgeschan, haja la distatgada da la lavina era consequenzas sin la producziun d’electricitad. La lavina ha stgarpà ora ina pitga d’auta tensiun e cunquai era destrui la rait d’electricitad. Per il mument è l’ovra electrica Ova Spin perquai ord funcziun. Quai vul dir che las Ouvras Electricas d’Engiadina na pon actualmain betg furnir electricitad sin il martgà svizzer. Il provediment d’electricitad en Engiadina e Val Müstair è dentant garantì.
Ils responsabels èn vidlonder da chattar ina soluziun provisorica, quai che pudess durar plirs dis ed emnas.
RR actualitad 12:00


text:
RTR mussa live il derby grischun da la 2. liga; Il gieu tranter las duas megleras equipas dal Grischun: «Cuira 97» encunter «Schluein Glion». Intervistas e valitaziuns, plaschairs e dischplaschairs, rapports ed analisas. Da guardar live ils 16.04.2016 a las 15:45.
La tensiun è garantida
- Cuira 97 parta sco leader è favurit, e cumbatta per la promoziun: Suenter onns da miseria cun bleras midadas da persunal e blessuras para la spirala negativa dad esser sa fermada tar Cuira. Cun in’equipa giuvna e motivada vul l’equipa da la chapitala grischuna cuntinuar sco quai che la runda d’atun è ida a fin.
- Schluein Glion cumbatta encunter la relegaziun: Suenter ina buna partenza en il campiunadi èn ils Sursilvans vegnids in zic sut las rodas en questa 2. liga regiunala. Cun il nov trenader Cyrille Benoit Belinga emprova Schluein Glion da defender questa primavaira il plaz sur il stritg.


text:
Newsletter
Wenn Sie im KonsumentInnenschutz auf dem Laufenden sein wollen, abonnieren Sie kostenlos das Verbrauchertelegramm als Newsletter.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Le proiet "Energia: I ti dun orëdla a üsc dërc" ("Energie:Wir verschaffen Ihren Rechten Gehör“ - "Energia: diritti a viva voce") vëgn dër aprijé.
La portina dla Zentrala di Consumadus dl Südtirol (ZCS) é al secundo post a livel nazional por le numer di contac.
Ince dl 2016 á la portina locala dl proiet nazional sön le tema dl'energia albü n gran suzes. Do da chëra de Roma é la portina de Balsan la plü damanada te döta la Talia. Le proiet tol ite 26 portines d'informaziun y d'assistënza che se crüzia dles domandes dla clientela dl marcé dl gas y dl'eletrizité.
Le proiet é gnü invié ia de setëmber dl 2011 da 16 assoziaziuns di consumadus y vëgn finanzié dala cassa de compensaziun por le setur dl'energia y dl ambiënt.
Le fin dl proiet é la consulënza dles consumadësses y di consumadus tl setur dl'energia y dl gas sce al é problems, mo ince sce al é debojëgn de informaziuns por ci che reverda ofertes, bonus d'energia, problems cun i gesturs, le sparagn y le consum d'energia.
Plü gonot él gnü dé informaziuns sön chisc argomënc: ativaziun de contrac zënza consëns, retrata da contrac stlüc jö al telefon, domandes sön les bolëtes, interuziuns dla fornidöra y prisc.
Te tröc caji él sté debojëgn da scrí na reclamaziun scrita; te n valgügn caji él gnü ciafé na soluziun tres la prozedöra d'apajada.
La portina de Balsan é daverta dal lönesc al vëndres dales 9 ales 12 y dal lönesc ala jöbia dales 14 ales 17. Al vëgn damané da fissé n apuntamënt.
La Posta taliana mëss refá le dann a che che á investí tl fonds Obelisco
Milesc y milesc de zitadines y zitadins dla Talia á investí sü sparagns tl fonds "Obelisco" coloché ciamó dl 2005 dala Posta taliana. Aladô di dac a desposiziun ala fin dl 2015 â 20.000 euro investis daimpröma te chësc produt finanziar ciamó na valüta de 4.828 euro - na desćiauda de plü co 75%.
La ZCS é dla minunga che al podess resulté na responsabilité dla Posta tla colocaziun de chësc produt finanziar, deache le fonds ti é gnü venü ince a porsones cun na tendënza al risch bassa o mesana-bassa, sciöche ince a jënt atempada, scebëgn che le risch ê mesan-alt y le tëmp de dorada lunch (10 agn + 3 agn de tëmp de grazia).
Al pé ince che la Posta ne n'ais gnanca damané do le profil de risch dla clientela canche ara á fat la colocaziun. Te d'atri caji pél che al ne sides nia gnü dé dant coretamënter y aladô dla lege le conflit d'interes che ê tl fonds.
Porchël ti á la ZCS dé la inciaria al prof. avocat Massimo Cerniglia da Roma da valuté vigni caje y cöie adöm i elemënc por n recurs cuntra la Posta por ciaré da rové indô pro i scioldi investis.
Dötes les consumadësses y düc i consumadus che á cumpré ti ultimi agn cuotes dl fonds Obelisco pó contaté le ZCS por lascé valuté la documentaziun de so caje.
Sparagné energia canche an scialda
Te döt le Südtirol vëgnel dassënn scialdé. Sce an se tëgn ai consëis dla Zentrala di Consumadus dl Südtirol vára da sparagné zacotan de euro.
Le consum de energia por scialdé n frabicat depënn da de plü faturs, danter chisc ince da nosc comportamënt. Plü cosciënc che an é de sciöche an dess se comporté cun l'energia da scialdé, plü che an é bogn da sparagné.
Mudé comportamënt: al ne mëss nia ester te vigni local la medema temperatöra, te ciamena y te ciasadafüch pól ince ester 3-4 degrá demanco.
Lascé ite aria sparagnon energia: te tröc caji vëgnel lascé ite massa pücia o massa aria. Dërt fossel da lascé trá l'aria por 1-5 menüc plü iadi al de.
Arbassé la temperatöra ti locai canche an n'é nia y de nöt: sce an stlüj jö i roló, lascia jö les scialusies y tira ca les coltrines vára da stlüje defora le frëit de nöt.
De plü informaziuns sön le scialdamënt y en general val' consëis sön co sparagné energia é da ciafé debann sön jorantins d'informaziun dla ZCS y tl internet.
Che che n'á nia na televijiun, dess fá sëgn la detlaraziun por le 2017!
TiVuoINFOrmare: informaziuns sön la tassa dla televijiun
Che che n'á nia na televijiun y n'á porchël nia bria da paié la tassa dla televijiun mëss presenté na detlaraziun aposta cina ai 31 de jená dl 2017. Chësta detlaraziun pó gní presentada bele sëgn.
Sce la detlaraziun vëgn dada jö massa tert él te vigni caje da paié na pert dla tassa: sce la detlaraziun vëgn pormó dada jö danter le 1. de forá dl 2017 y i 30 de jügn dl 2017 mëssel gní paié la tassa por le pröm mez ann.
I formulars y les istruziuns é da ciafé sön la plata internet dl'Agenzia dles entrades (www.agenziaentrate.gov.it).
De plü informaziuns é ince da ciafé tl cheder dl proiet „TiVuoINFOrmare“, che é gnü invié ia da ADICONSUM, ADOC y dala Zentrala di Consumadus dl Südtirol cun le sostëgn dl Ministere por le svilup economich. Informaziuns é da ciafé pro la ZCS ala misciun e-mail: fernsehgebuehr@verbraucherzentrale.it o al numer de tel. 0471-975597.
Ci é pa la maltodestrina?
La maltodestrina é da ciafé pro i ingrediënc de alimënc desvalis sciöche por ejëmpl patüc da cern y produc de furn o te jopes bele arjignades. De ci se tratera pa avisa?
La maltodestrina é n moscedoz de componënc dl zücher te cuantités desfarëntes sön la basa de glucosa (zücher d'üa). Ara contëgn sides monosacarig che disacarig, che é metüs adöm da un o plü componënc de glucosa, mo ince polisacarig. Por na gran pert vëgn la maltodestrina trata fora dala sterca de zücher de sorch. Ara á na sau neutrala y é ma püch ducia, ara é saurida da digerí y vëgn soportada bun.
Sön la basa de chësta particolarité vëgn la maltodestrina sovënz adorada pro alimënc y boandes por le sport. Tl'industria alimentara vëgnera adorada sciöche meso por fá gní toch y por fá aumenté le volum. Ince tl zücher artifizial sciöche por ejëmpl te chël cun clicosig steviolics vëgnera tuta por aumenté so volum. D'atres poscibilités d'adoranza él tl'alimentaziun artifiziala - por l'alimentaziun tres na sonda - y ince ti produc che contëgn püc grasc propi sciöche sostitut di grasc.
Domanda d'urgënza al garant dla proteziun di dac
ZCS: Ordinanza de prescia cuntra le trasferimënt de dac da WhatsApp a Facebook ince tla Talia
Cun chësc se ghira la ZCS dal garant dla proteziun di dac, sön la basa de n'ordinanza sciöche tla Germania, da dé fora na te ordinanza che ti proibësc a Facebook, cun la manaciada de straufunghes sëces, da abiné adöm y salvé i dac dles utëntes y di utënc de WhatsApp dla Talia. Implü vëgnel ghiré da Facebook da straiché i dac che ti é bele gnüs mená tres WhatsApp.
Mo dal momënt che Facebook y WhatApp s'á bele baraté fora un cun l'ater i dac dl'utënza n'é chësc nia ma na ingianada dl'utënza y dl publich, mo al é ince na violaziun dl dërt de proteziun di dac nazional.
Facebook ne ti á nia damané n'autorisaziun varënta ales anuzadësses y ai anuzadus de WhatsApp y al n'é gnanca na fondamënta de lege por la rezeziun de dac.
Al dess ester na dezijiun dles utëntes y di utënc de WhatsApp sce ai ó o no n coliamënt de so cunt cun Facebook. Por chësc messess Facebook naota damané do l'autorisaziun. Chësc n'é nia sozedü.
Sëgn él da tigní sö la bolëta dla löm por diesc agn
La ZCS dá consëis sön tan dî che al é da tigní sö documënc dla vita da vigni de
Cun le paiamënt dla bolëta dla löm de messé dl 2016 él gnü radoplé la "dorada de vita" dles bolëtes dla löm da 5 a 10 agn. Deache cun l'adebitaziun dla tassa dla televijiun sön la bolëta dla löm vel por chësta n tëmp de depost, sciöche al vëgn scrit dant dal Codesc zivil por les cutes, de 10 agn.
Documënc fiscai, contrac, bolëtes, cubites, estrac dl cunt - cai é pa pordërt i tëmps de depost y ci ó pa dí prescriziun? Chësc se damana tröpes consumadësses y tröc consumadus canche les pires de papier cioda da tomé adöm. Le problem é che zënza i documënc originai ne vára por ejëmpl nia da desmostré, sce al ess da rové adalerch ciamó n iade n ordin de paiamënt, che an l'á bele paié. Porchël dessel de regola gní tigní sö la verjiun de papier (a chësta él da ti dé la preferënza) o eventualmënter na copia digitala. Le tëmp de prescriziun se müda aladô dla ghiranza, la prescriziun generala é aladô dl Codesc zivil de 10 agn. Prescriziun ó dí che ara ne vá nia plü da fá avarëi na pretenüda iuridica.
D'atri tëmps de depost y consëis ciafëise plü avisa sön nosta plata internet www.verbraucherzentrale.it.
Na bela scincunda - idees por na festa da Nadé ecologica
Döt ci che slomina y liciorëia incër le lëgn da Nadé é sovënz problematich por l'ambiënt y la sanité. Porchël ne dess chisc materiai nia gní adorá: lamëta, spray blanch o da corú, folia d'aluminium, ornamënc da Nadé de material artifizial, ciavëis d'angel o de fata, ciandëres magiches y löms a öre.
Al vëgn aconsié da d'adoré decoraziuns da Nadé ecologiches por fá sö le lëgn y orné la mësa, sciöche por ejëmpl stëres de stran, coches, nusc, de pici poms y i.i., bata destënta cun aria por n lëgn da Nadé plü da d'invern, cëra d'ês, papier y cartun, lëgn y plates de lëgn, pasta da se.
N bun consëi é ince chël da renunzié al papier da fá ia o da adoré papier da fá ia ecologich, fazorí da mëte incër le col, sciai, pezes da ciasadafüch, serviec de peza y ciamó cotan d'ater.
Ciamó d'atres idees por scincundes podess por ejëmpl ester chertes dla ferata, bons da jí al chino, chertes da jí a teater y a conzert, pënes, ores che vá cun le sorëdl, papier da lëtra y da scrí, produc fora dla botëga dl monn, spënores por i sciampá y por jënt che n'á debojëgn.
Tan dî vel pa pordërt n bon?
Sce sön le bon él na data de tomanza él gnü fat fora insciö y porchël velera. Ince sce iurisc é dla minunga che bons é sciöche scioldi contanc y porchël ne podessi daldötnenia tomé.
Problematich é indere l'aplicaziun dl dërt deache sce le comerziant ne reconësc nia la validité, spo messesson porté la cossa dan da signoria y chël ne paia nia la mëia.
Damí él da se lascé mëte por scrit avisa döt ci che ara vá sön le bon: che pó pa cumpré ci, te ci botëga, por tan de tëmp cun chësc bon? Plü avisa che les informaziuns é, manco problems che al sará dedô.
Y ciamó n consëi: lascesse fá bons che vá ince da mëte te tacuin, scenó él prigo che ai vais a finí te na lada y vëgnes desmentiá.


text:
Nus essan in post da servetsch dal departament d'economia publica e fatgs socials ed occupain circa 45 collavuraturas e collavuraturs. Nossa incumbensa sco interpresa da prestaziun da servetsch dal chantun è il mantegniment e la promoziun d'ina agricultura cumpetitiva e d'ina cultivaziun natirala ed ecologica dal terren. Questa incumbensa ademplin nus cun ils pajaments directs e cun las contribuziuns ecologicas als manaschis purils activs, tras las meglieraziuns da structuras en la construcziun auta e bassa sco er cun infurmaziuns e cun cussegliaziuns. Plinavant è noss post da servetsch responsabel per la surveglianza e per la verificaziun dad ovras da mesiraziun uffiziala e per la controlla da fatgs da telefericas e da runals. Ultra da quai appartegna nies uffeci anc il center da cumpetenzas dal SIG ed in agen servetg da Geoinformatica.
Nossas collavuraturas e noss collavuraturs stattan gugent a disposiziun per dumondas ed infurmaziuns. Ans dai in telefon u ans tramettai in e-mail.
Daniel Buschauer, manader da l'uffizi


text:
Atini
(nome differente)
Atini è ne chemune e 4.480 abbetand e la previngia e Fresenone. Ze tròva dénd a la Vall e Comine.
Ggiugrafía[càgna | càgna surgente]
Gl puaése andiche šta rembuošt ngim'a ne còll, che na vòta ze chiamava Mond Másseche, ávete 490 m. n.l.m.
Le mendagn suó:
- a levand: gl Còll Sand Štèfane
- a misijuorn: gl Mond Pruate
- a penènd: gl Còll Sanda Croce
Le culline suó (da penènd a levand):
La chiana è attraverzata da ddu sciume é tré ríe:
- gl Mèlfa (gl Melpis e gl andiche Romane) è gl sciume cchiù ruoss.
- gl Mellarine
- gl ríe d'Agnone
- gl ríe de Cape re China
- Remmiòll
Štòria[càgna | càgna surgente]
Ne raccund andiche ne muare ice ca Atini, Arpine, Aquine, Alatre é Anagn suó štate criate da Saturn, ddíe e le sémmene.
La verdà štòreca che ce raccóndane gl scritture latine è n'ata: dénd a l'Eneide, presèmbie, Vergilie Marrone (70 - 19 p.C.) ice ca Atini éva gl prime puaése che fabbrecava l'arm pe Turn condr a Enéa. Šte fatt é quigl che gl štéss autore métt Atini a gl fiangh e Messape é Camilla, reggina e gl Vòlsc, a la uèrra condr a Enéa fa capì ca la cettà éva vòlsca.
Òpp, faštima a la fin'e la uèrra latina (337 p.C.), gl Sannite, che štévene a cunfine che la Vall e Comine, ne pegliárene pessèss e gl puaése remanètt mman'a iss affin'a la tèrza uèrra sanníteca (293 p.C.). A chigl tiémb ce fúrene scagn e abbetúdene tra šta zzòna e gl Sannie.
Ate scritture latine che párlene d'Atini suó Sèrvie, Plinie é Cicerone.
Lazzio · Comune d''a pruvincia 'e Frosinone


text:
Ins partia dal fatg che las pretaisas dals crediturs da la prima e segunda classa - sco ils lavurants e la cassa da dischoccupads - possian vegnir pajads enavos cumplainamain. Quels da la terza classa possian quintar cun ina dividenda. Quant auta che quella è na saja però grev da stimar, uschia l'uffizi da concurs.
L'hotel da 5 stailas aveva deponì sia bilantscha l'entschatta avrigl.
Fatschentas van actualmain bain
Actualmain giajan las fatschentas dal hotel però bain, ha ditg il schef da la societad da salvament Gion J. Fravi a la «Südostschweiz am Sonntag». Uschè bain ch'el quinta da pudair vender il hotel anc quest onn, quai muntass ch'i na dess nagin ingiant. I dettia era investiders, ils nums na vul Fravi però betg tradir.
RR novitads 11:00 / 17.08.2015 - 10:00


text:
Eurythmics: «Sweet Dreams»
- Gievgia, 4.1.2018, 9:30
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 4.1.2018, 9:30, RTR
Eurythmics è in duo da pop englais. Eurythmics ha fatg musica da Pop, Synthie Pop, New Wave e Dance. Annie Lennox e David Steward avevan ina speziala relaziun. Els eran maridà, ma na vegnivan privat insumma betg perina. Musicalmain eran els dentant in team excellent. Quai han els era demonstrà tar lur hit dal 1983 «Sweet Dreams». Ina chanzun ch'è daventada in hit entras incaps tecnics, ina buna ureglia ed in text spontan.


text:
La coaliziun patriotica vegn uss sin 59 mandats en il parlament che ha totalmain 151 sez, annunzia la cumissiun electorala a Zagreb. La coaliziun dals socialdemocrats e dal center politic dal schef da regenza Zoran Milanovic cuntanscha 56 mandats.
Il manader da l’opposiziun, Tomislav Karamarko, è sa mussads sco victur da las elecziuns. Terza forza daventa la nova partida «Most» che vegn sin 19 sezs.
Elecziuns èn influenzadas da crisa da fugitivs e d'economia flaivla
Il cumbat electoral è stà influenzà da la crisa da fugitivs e da la flaivla situaziun economica. Ils conservativs han annunzià reglas pli strictas per fugitivs. Dapi la fin settember han bunamain 350'000 fugitivs traversà il pajais. La Croazia ha da sbatter cun ina dischoccupaziun da 16,2%.
RR novitads 06:00


text:
Cun trais teaters musicals, tschintg sairas cun saut, ina cumedia, trais exposiziuns, ina ediziun dad in cudesch, trais workshops ed chant tradiziunal gregorian preschenta il Origen il pli vast program da stad dapi la fundaziun dal festival cultural.
Quest program da stad és era il pli liung fin ussa. Davent dals 10 da zercladur fin ils 7 d' avust pon ins guardar producziuns sut il tema «laschar encrescher».
Ina rolla prominenta en il program da stad gioga la famiglia Carisch da Riom, ch'è emigrada a Paris e gì là grond success finanzial. Ina part da la famiglia è turnada enavos a Riom. Tenor Giovanni Netzer saja la famiglia Carisch in bun exempel che il laschar encrescher porta bler savida e bainstanza a la patria.
Intgins programs dal festival cultural Origen dals ultims onns:


text:
Las VFF manchentan uschia pretaisas en l’autezza da plirs diesch milliuns francs. Gia dapi tschintg onns observa l’interpresa quest trend – che para da cuntinuar.
Da multas fin denunzias
Radund in tschintgavel dals passagiers han emblidà lur abunament. Custs: 5 francs. Ils auters viageschan dal tuttafatg senza u cun nunvalaivels bigliets. En quests cas dat quai directamain ina denunzia.
Er delinquents per disa vegnan denunziads da las Viafiers federalas. L’onn passà eran quai plirs dieschmilli persunas, uschia las VFF.
Soluziun anc betg avant maun
Ina soluziun per il problem pudess eventualmain esser in register naziunal per passagiers senza bigliet. Ma in tal n’è anc betg palpabel. La lescha ch’è entrada en vigur il prim da schaner 2016 surlascha numnadamain a las interpresas dal traffic public la decisiun, schebain ellas vulan manar in tal register. Exact questa decisiun sto prender l’associaziun tetgala dal traffic public.
RR novitads 12:00


text:
En ina communicaziun da la cuminanza d'interess scrivan las 10 citads ch'ils carstgauns sajan adina puspè s'inscuntrads tar in'exposiziun per sa fatschentar cun il preschent ed il futur da la Svizra. Quai dapi l'emprima exposiziun naziunala il 1883.
La Svizra sa midia svelt ed er la generaziun dad oz fadigia sia atgna Expo. Suenter il na per l'Expo 2017 en la regiun dal Lai da Constanza e la Svizra da l'ost, lantscheschan els l'idea da cumpigliar tuttas parts dal pajais e tuttas regiuns linguisticas en la proxima Expo naziunala. Las citads pudessan nizzegiar lur experientschas cun occurenzas grondas ed era porscher l'infrastrucziura per ina tala occurenza da las generaziuns.
Las regiuns stoppian vegnir involvadas
Citads sajan origins, centers e motors per il svilup da la societad. Co viver ensemmen en in midament cuntinuond sappia funcziunar, fatschentia las citads gia adina.
Davart questa dumonda vulan las citads grondas perquai sa barattar cun l'entira Svizra. Las 10 citads lantscheschan l'idea perquai en bun savair che las singulas citads stoppian ponderar ina realisaziun d'ina Expo en l'entira Svizra ensemmen cun las regiuns.
En 10 enfin 15 onns
Las citads involvadas han resumà lur idea en in memorandum. Uschia pudess ina proxima Expo avair lieu gia en 10 enfin 15 onns. Ina skizza dal proceder duai en in proxim pass definir ils puncts centrals. Tier quests puncts tutgan sur tut ils purtaders, process da decisiun, cundiziuns da basa finanzialas ed il temp cu l'exposiziun duai avair lieu. Davart quests scleriments vulan las citads infurmar la primavaira.
Las diesch citads èn Turitg, Basilea, Berna, Biel, Genevra, Losanna, Lugano, Luzerna, Son Gagl e Winterthur.
RR novitads 11:00


text:
Quant conservativ èn ils umens da la PPS? Quant liberalas èn las dunnas la la PVL? Talas dumondas respunda la smartmap curt e bain.
La smartmap è ina visualisaziun da las posiziuns politicas da las partidas ed ils singuls politichers. Basa èn las respostas ord il questiunari da smartvote. Or da quai vegnan lura eruì matematic lur posiziuns politicas e mussà sin axas sanester-dretg e liberal-conservativ.
La smartmap dat respostas graficas sin bleras dumondas. Per exempel: Co sa differenzieschan ils candidats da mia partida preferida en mes chantun?
Elegi per quai simplamain la partida ed il circul electoral e tut ils candidats vegnan suandant preschentads en il schema politic.


text:
Fin il 2023 sto era la Viafier Matterhorn Gottard adattar sias staziuns a la lescha per persunas cun impediments. Quai è il motiv principal ch'ella fa adattaziuns vi da la staziun. Tranter auter vegn construì in perrun tranter il binari 2 e 3. Per vegnir tar quest dovra quai in sut- u surpassadi. Tenor Monika Stucki, la manadra da project hajan ins elavurà differentas variantas e saja la finala sa concentrà sin la varianta cun il surpassadi. Quai è per la viafier la varianta la pli favuraivla quai che pertutga las finanzas, dentant era quai che pertutga l'interrupziun dal manaschi da viafier.
Vischnanca sto surpigliar ina part
Er per la vischnanca è il surpassadi la meglra soluziun. Il surpassadi po vegnir prolungà fin da l'autra vart da la staziun e colliar meglier quest quartier per ils peduns, declera il president communal Beat Roeschlin. Vinavant pon ins coliar meglier il territori da skis Valtgeva e sch'i dat en il futur la pendiculara sin il culm da Vi è era questa cuntanschibla meglier sur quest surpassadi. Ils custs per la prolungaziun dal surpassadi sto la vischnanca surpigliar. Quant che quai vegn a custar a la vischnanca n'è anc betg cler. Roeschlin quinta dentant cun var in mez milliun francs.
Vischins n'han betg plaschair
Entant ch'ils ins n'han betg plaschair da l'architectura, n'han auters betg plaschair, perquai ch'ils peduns vegnan dal surpassadi directamain sin lur via privata. Per Roeschlin n'è quai dentant betg in problem. Quai saja in interess surordinà ed uschia survegnia la vischnanca il dretg da manar ils peduns sur quest tschancun da la via ora. Ma ils vischins hajan sa chapescha era il dretg da far recurs. Entant ch'ils plans per l'emprima fasa da construcziun èn actualmain exponids sin vischnanca, vegnan quels da la segunda etappa, che cuntegnan era il surpassadi anc surlavurads e pir exponids en il decurs da la primavaira.
Las lavurs duain cumenzar la stad 2018 e l'entir project esser terminà la stad 2020.
RR actualitad 07:00


text:
Il mument fa il mobil fermada a Zernez. Là ha il mobil gì l’effect giavischà, blers giuvenils han visita il mobil, èn sa participads a la purschida. Tranter auter vi dal project grafit. Ensemen cun l’artist da grafit indigen Mevion Famos ha ils giuvens pudì far grafits sin il mobil.
Finamira da stgaffir purschidas per ils giuvens
La finamira da Jugend.gr è che las vischnancas engaschan persunas che s' occupan dals giavischs e desideris dals giuvenils. Tge dovran e tge vulan els. Collavurar regiunal fiss la soluziun ideala per garantir avunda pensums da lavur.


text:
Il president da la PCD, Christoph Darbellay dementescha uschia las speculaziuns che Leuthard sa retiria da ses uffizi. Doris Leuthard vegnia a candidar per in'ulteriura perioda d'uffizi tar las elecziuns dal Cussegl federal da mez december.
Leuthard era vegnida elegida en il Cussegl federal il 2006, ed è uschia la cussegliera federala ch'è il pli ditg en uffizi. Ella pudess daventar presidenta da la Confederaziunil 2017. Sche Leuthard sa retiria lura, ha Darbellay laschà avert.
Doris Leuthard sezza ha fin ussa adina respundì ambivalent sin las dumondas, sch'ella candideschia anc ina giada, ubain sch'ella sa retiria. Quatras èn naschidas las speculaziuns che l'Argovesa da 52 onns pudessia sa retrair tacticamain.
RR novitads 06:00


text:
La via chantunala tranter Vinadi ed il cunfin cun l'Austria è serrada pervi d'ina crudada da crappa. Enturn las 08:30 sajan craps gronds sco autos crudads sin la via. Tenor Elia Lardi, manader dals servetschs centrals da l'Uffizi da construcziun bassa èn ils craps vegnids giu da la Val Spelunca. Grips da 100 meters cubic sajan vegnids libers e singuls craps sajan lura rudlads sin la via. Il territori saja però vinavant stabil.
Las lavurs da rumida proseguan e l'Uffizi da construcziun bassa evaluescha la situaziun da nov a mezdi. Almain fin las 12:00 resta la via tranter Vinadi ed il cunfin cun l'Austria serrada.
Per vehichels fin 7,5 tonnas è signalisà in sviament da Vinadi sur Spiss fin Pfunds. Camiuns pli grevs ston sviar sur Nauders per arrivar en Engiadina.
RR novitads 12:00


text:
Polar-vortex
- Mardi, 27.2.2018, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 27.2.2018, 8:40, RTR
Il turnigl polar è la raschun per las temperaturas fraidas da quests dis en l'Europa.
Il polar-vortex datti d'enviern en la stratosfera sur ils pols da l'Arctica e da l'Antarctica. Sche las temperaturas s'augmentan marcantamain en quell'autezza, po quai destruir il polar-vortex e la direcziun dal vent mida.
L'emna passada è quai capità sur la Grönlanda. Uss mainan ils vents las temperaturas fraidas da la Russia en l'Europa.


text:
Pakistan
El Pakistan (پاکستان in urdu) a l'è un paes de l'Asia.
A l'è tacaa a l'Iran, a l'Afghanistan, a la Cina e a l'India.
La capital a l'è Islamabad, ma la cità püssee impurtanta a l'è Karachi.
Al gh'ha una süperfiss de 803.940 km² e una pupulaziun de pressapoch 170 miliun d'abitant.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Pakistan (nom ufizial: اسلامی جمہوریۂ پاکستان / Islamic Republic of Pakistan) a l'è una repübliga semipresidenzial.
L'è stada sota el cuntrol del general Pervez Musharraf fina al 2008; pö lü l'ha daa i dimissiun e gh'è staa un mument de instabilità.
Adess el president a l'è Mamnoon Hussain (del 2013).


text:
Tom Petty
- Venderdi, 6.10.2017, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 6.10.2017, 19:00, RTR
Mort d'in rockadur emblematic.
Glindesdi ils 2 doctober è mort en la California cun strusch 67 onns il musicist Tom Petty. El vala sco in dals pli impurtants rockadurs americans da la generaziun springsteeniana. Durant passa 40 onns ha el marcà la scena cun sia chavellera blonda, sia vusch sonora e sia ghitarra stgalinanta, brigliond cun hits sco «Breakdown», «I Wont Back Down» u «Learning To Fly», accumpagnà per il solit da sia gruppa The Heartbreakers. Ma Tom Petty ha er tgirà amicizias musicalas cun Bob Dylan, George Harrison, Jeff Lynne e Roy Orbison – en la supergruppa The Traveling Wilburys – u cun Stevie Nicks e Johnny Cash. In necrolog musical.


text:
L'entschatta da l'onn era vegnì enconuschent che l'optimaziun da quest sistem da 325 milliuns francs era vegnida surdada senza scriver ora. Avant gnanc in onn quintavan ins anc cun custs trais giadas pli bass. Tenor la delegaziun da finanzas parlamentara mancan savens cleras structuras e responsabladads bain definidas.
Project è sa tratg a la lunga
Betg il davos pervia da quests problems saja il project «Polycom» sa tratg a la lunga sur 14 onns, uschia la delegaziun da finanzas. Il 2015 era l’ultim chantun vegnì collià cun il sistem da func per il salvament e la segirezza sur il qual polizia, pumpiers e parts da l’armada communitgeschan a moda codada.
RR novitads 14:00


text:
Suenter il 2010 ha l'interpresa da cussegliaziun Ernst & Young analisà per la segunda giada la ristga e la responsabladad da la banca pertutgant la garanzia da stadi – quai per incumbensa da la regenza grischuna.
Il rapport vegn danovamain a la conclusiun che la banca chantunala saja ina banca fitg segira ed haja ina substanza ordvart ferma – quai cun agens meds da 2,3 milliardas francs. La regenza e la direcziun da la banca communitgeschan ch'ellas sajan fitg cuntentas cun il giudicament.
RR novitads 20:00


text:
Arsorse për la lenga piemontèisa
Ël but ëd cost sit a l'é col ëd buté a disposission, a gràtis, dël material ch'a peul ven-e a taj për mostré la lenga piemontèisa e spantiene soa conossensa, dzortut për le masnà.
L'idèja a l'é cola d'archeuje dij test nen coatà da drit d'autor, tanme dle version an piemontèis ëd conte e fàule tradissionaj. Con ël temp, as podrìa giontesse un dissionari, dzortut për le paròle meno comun-e e ch'a arzigo ëd perd-se, e dle precision gramaticaj. Tuta contribussion a l'é bin ëvnùa, a basta mach argistresse.
Pàgine
Për adess, cost a l'é ël contnù d'ës sit:
Barbis e Iris a sërco na masnà
Che molà dròla!
Cheugn ël cangor
Ël babi e la prinsipëssa
Ël can ch'a vorìa n'amis
Ël ciochin dij gat
Ël darié bal
Ël gat con jë stivaj
Ël re dij pess
Ël serpent e la stèila polar
Ël vej can
Ij color dël camaleont
J'avìe e jë squarossòt
La cita volp rusà
La granda sèj dël siacal
La mare-granda ch'a savìa parlé ai dragon
La scolopendra ch'a vendìa le piòte
La siala e la furmija
L'elefant, ël lapin e ij doi rat
L'ipopòtam e la bissa copera
L'orsòt Scarabòcc
Na ca tròp cita
Nanook, l'ors bianch
Na stòria ëd famija
Përchè j'animaj a l'han la coa
Renart e ël poss
Renart e Tiécelin
Un merlo tròp galup
Për lese le conte, a peul ven-e a taj consulté ël wiksionari piemontèis o chèich àutr dissionari che un a peul trové an librarìa o an sl'aragnà. Pi an bass an costa pàgina a-i son le liure a dontré dissionari an linia.
Anliure
An sl'aragnà as peulo trovesse vàire d'àutri sit an lenga piemontèisa. Cheidun a son listà sì-sota, manaman as sërcrà ëd ten-e la lista agiornà.
Wiki
Wikipedia an piemontèis
Wiksionari piemontèis
Wiki ëd tradussion dël Neuv Testament
Giornaj
Piemontèis Ancheuj
Scartari
GoPiedmont
Dissionari
Grand dissionari piemontèis
Dissionari, nòte stòriche e gramaticaj
Vocabolari piemontèis-fransèis e fransèis-piemontèis
Àutri sit
i-iter


text:
Quella regla aveva la finamira d'animar ils chantuns da far dapli cunter la lavur naira. La Confederaziun avess sa participà pli pauc vid ils custs da paja dals inspecturs chantunals, persuenter n'avessen ils chantuns betg pli stuì parter cun la confederaziun las taxas e multas incassadas.
La proposta è fruntada sin grond'opposiziun. 17 chantuns, la PLD, la PPS, l'Uniun sindicala e la federaziun dals patruns han refusà la midada. Sco mesira la pli impurtanta prevesa il Cussegl federal da rinforzar la collavuraziun tranter ils uffizis.
Fin la fin da l'onn ha il departament d'economia d'ellavurar il messadi. En il parlament pudess la fatschenta esser cumbattida fitg. Entant che las partidas burgaisas averteschan da memia blera birocrazia èn las partidas da la sanestra dal maini ch'il sboz saja senza curaschi.
Che la lavur naira sto vegnir cumbattida n'è betg dispitaivel. Quasi tuts èn dal maini che la lavur naira fa gronds donns a l'economia. Tenor in studi ha la cumpart da la lavur naira fatg ora 6,9% vid la prestaziun economica totala. Quai èn radund 45 milliardas francs.
RR novitads 14:00


text:
Kamber vess spetgà sancziuns severas
Chastis collectivs na sajan betg fairs, quai è l’argumentaziun principala dal IOC. Quel surlascha la decisiun tgi ch’astga parter a las diversas federaziuns internaziunalas da sport. Premissa è ch'els cumprovan dad esser schubers. Co quai duai funcziunar en uschè curt temp è in misteri per Matthias Kamber. Ils gieus olimpics a Rio cumenzan gia ils 5 d’avust. Kamber vess spetgà sancziuns severas per proteger uschia ils sportists schubers.
Il curaschi da Stepanova na vegn betg onurà
Era nagina chapientscha ha il schef d’Antidoping Svizra che la curridra russa Julia Stepanova vegn sclausa dals gieus. Stepanova ha fatg part durant onns dal sistem russ da doping. Ella ha lura dentant rapportà da quai ed ha uschia scuvrì il scandal.
Avant curt veva il IOC anc vulì onurar il curaschi da Stepanova e veva empermess ch’ella astgi prender part als gieus a Rio. Ch'il IOC ha uss revocà questa decisiun è per Matthias Kamber in faus signal. Quai n’intimeschi betg auters sportists da gidar a scuvrir ulteriurs scandals da doping.


text:
Enfin ussa aveva l'Uniun da scolina Cuira organisà il transport d'uffants sin agen custs. Vul dir: Ils geniturs avevan ensemen cun sponsurs privats finanzià ils transports. La citad da Cuira aveva refusà da sa participar als custs annuals da 20’000 francs. Quai malgrà ch'ils uffants pertutgads èn domiciliads en l'entir territori da la citad e na pon betg ir sulets la via a scolina. Quai pervi che la via è memia lunga ni memia malsegira.
La dretgira administrativa dal chantun Grischun ha ussa dentant decidì ch'era la scolina bilingua fetschia part da la scola populara e che la visita da quella stoppia esser gratuita.
Custs da transport per la scolina rumantscha èn daventads memia auts
Ils custs annuals da transport per la scolina rumantscha a Cuira eran ils davos onns tar 20’000 francs. Quels custs han ins pajà cun las contribuziuns annualas da 450 francs ch'ils geniturs han stuì pajar per mintga uffant. Per vegnir sin ils 20’000 francs ha i anc duvrà il sustegn da sponsurs.
Nus vain grond gust. Questa decisiun è quai tge che nus vain sperà e giavischa.
Ina gronda sfida finanziala è stada il nov bus da scola. Avant in onn e mez è rut il vegl bus da la scolina ed uschia han ins stuì cumprar in bus d’occasiun. Per pudair pajar ils 38’000 francs han ins stuì far debits pervi che la citad da Cuira na vuleva betg sa participar als custs da transport. Cun quai che l’Uniun da Scolina da Cuira n'è finanzialmain betg fitg ferma, èn els ids cun la dumonda da finanziaziun da traffic avant la dretgira administrativa dal Grischun. Quella ha ussa dà raschun a l’Uniun da Scolina da Cuira. La dretgira administrativa dal Grischun oblighescha la citad da Cuira da surpigliar ils custs da transport per ils uffants da la scolina bilingua.
La situaziun è sclerida. Nus savain ussa tge che vala.
Emprims quints prevesan custs da 50’000 enfin 60’000 francs
Questa decisiun da la dretgira administrativa dal Grischun na vala ussa betg mo per la scolina rumantscha, mabain era per tut las autras scolas e scolinas bilinguas. Tenor la cussegliera da citad Doris Caviezel-Hidber pertutga quai radund 300 scolars. Per quels han ins ussa da chattar ina soluziun. Tenor emprims calculaziuns fa la citad quint cun custs da 50’000 enfin 60’000 francs. 28% da quels custs surprenda il chantun, il rest ha la citad da Cuira da pajar.
Traffic public sco opziun enstagl dal bus spezial
Cler è: La citad da Cuira ha da surprender ils custs da transport per uffants che han in viadi memia lung ni memia malsegir. Dentant anc betg cler è co ch’els han da far quai. Segir na vegni betg a dar per tut ils uffants bus spezials. Scolars vegnan pli probabel survegnir in bigliet per il bus da Cuira. Tar ils uffants da scolina n'è quai betg uschè simpel. Tar quels uffants n'è anc betg cler en tge cas ch'il transport cun il traffic public è supportabel u tge che fissan alternativas. La citad da Cuira vegn ussa ad analisar la situaziun e preparar in pèr pussaivladads. Suenter vegn ins a tschertgar il contact cun las differentas uniuns e scolas pertutgadas. Quai è dentant anc musica da futur.
RR novitads 10:00


text:
Strategia d'interpresa
La strategia d'interpresa da la SSR definescha las pli impurtantas sfidas dals proxims onns e metta prioritads cun las finamiras d'interpresa.
Nossa strategia d'interpresa resguarda tut ils secturs da l'interpresa, tant ils externs (purschida e martgà, incumbensa) sco ils interns (process, finanzas, persunal). Ella inditgescha la direcziun, en la quala che nus lain ans sviluppar.
La transfurmaziun digitala ha tschiffà il mund da las medias. La strategia d'interpresa da la SSR è il cumpass sin via ad ina chasa da multimedia digitala. Ella garantescha che tut las unitads d'interpresa persequiteschian las medemas finamiras principalas e che tut ils collavuraturs enconuschian quellas exactamain.
Las unitads d'interpresa (RSI, RTR, RTS, SRF, SWI), ils secturs spezials (per exempel operaziuns, finanzas) e las societads affiliadas (Technology and Production Center Switzerland AG, Swiss TXT AG, Telvetia SA e Mxlab AG) deduceschan lur strategias parzialas da la strategia d'interpresa. Las premissas strategicas determineschan era l'ulteriur svilup da noss program ed ils responsabels dals programs e da la producziun fixeschan ils accents per lur champs tenor quellas.
Finamiras da la strategia d'interpresa
Nus ans orientain tenor las utilisadras ed ils utilisaders. Perquai purschain nus nossas offertas là, nua che las utilisadras ed ils utilisaders sa chattan.
Concretamain signifitga quai che la SSR vegn
- a far in schurnalissem independent che fixescha ils standards tenor sia professiunalitad;
- ad amplifitgar la purschida per il public mobil, giuven ed urban sco era per umans cun ina biografia da migraziun;
- ad intensivar il contact cun las utilisadras ed ils utilisaders da las medias, cunzunt en las raits socialas. La SSR nizzegia las purschidas online ed il HbbTV per interagir cun il public;
- a prender en mira cooperaziuns regiunalas, naziunalas ed internaziunalas;
- a surpigliar la responsabladad per la plazza da medias, l'economia publica ed ina societad durabla;
- ad esser innovativa ed ad augmentar l'agilitad;
- a promover ina cultura d'interpresa digitala.


text:
Simpel da resumar na saja il conflict en Siria insumma betg, di Pascal Weber. Per survegnir in purtret da la cumplexitad ston ins metter avant ina chasa da trais plauns.
Emprim plaun – il plaun local
Sin l’emprim plaun cumbattan il president da la Siria Baschar al-Assad encunter contrahents locals sco islamists moderats fin tar gruppaziuns sco Al Qaida ed il Stadi Islamic.
Segund plaun – il plaun regiunal
Qua cumbatta l'Iran da vart dad Assad encunter pussanzas grondas regiunalas sco l’Arabia Saudita, ils Emirats Arabs Unids, la Tirchia e l’Israel.
Terz plaun – il plaun global
Sin il plaun global èn da chattar acturs sco per exempel ils Stadis Unids u la Russia.
Il grond problem e quai che fetschia vegnir talmain cumplitgà per schliar il conflict sin via diplomatica, di Pascal Weber, saja ch'i vegnia fatg guerra sin ils singuls plauns. Ma betg be sin ils singuls plauns vegnia fatg guerra era tranter ils differents plauns. Partidas da conflict sajan da chattar en crusch ed en travers.
Co vinavant?
Cun tut quels acturs e cun tut ils interess saja grev da chattar la pasch, di Pascal Weber. Co ch'i va vinavant cun la Siria saja grev da valitar, di l’expert. Era sche Assad gudogna cun gronda probabilitad la guerra vegn il conflict anc a cuntinuar per onns. Perquai che senza agid da l’exteriur na po Baschar al-Assad betg star a la testa cun quai che l’opposiziun encunter el è fitg gronda.
Il pajais è enorm destruì, il pajais è talmain per terra. Senza enorms sforzs internaziunalas n'è quai impussibel da fabritgar si da nov il pajais. E da quel punct saja il pajais anc lunsch davent.
Nagina pasch en vista e guerra che vegn a cuntinuar. Ed il pli intschert futur, quels che pateschan il pli fitg e na pon insumma betg sa dustar, quai saja la populaziun Siriana.
RR actualitad 07:00


text:
Il skiunz Ramon Zenhäusern porta la bandiera svizra tar la ceremonia finala. Il Vallesan da 25 onns vegn a manar la delegaziun svizra en il stadion olimpic a Pyeongchang. Quai ha decis Swiss Olympic. Ils 23avels gieus olimpics d'enviern van a fin dumengia las 12:00 temp svizzer.
Zenhäusern ha surprendentamain gudagnà la medaglia d’argient en il slalom. Igl è stà l'emprima medaglia svizra en il slalom dapi 38 onns. Ensemen cun Daniel Yule, Wendy Holdener e Denise Feierabend ha el schizunt gudagnà aur en la concurrenza d’equipa.
Tar l’avertura dals gieus olimpics avant trais emnas aveva Dario Cologna purtà la bandiera svizra.
Atlets russ vinavant suspendids
La Russia resta er suenter la fin dals gieus a Pyeongchang suspendida. Quai pervi dal scandal da doping. Uschia na dastgan els er betg entrar en il stadion cun l’atgna bandiera a la ceremonia finala. Quai ha decis il comité executiv dal Comité olimpic internaziunal IOC.
RR novitads 06:30


text:
Persunalitads prendan cumià da Dimitri
Il servetsch divin da malencurada è vegnì tegnì en la baselgia da Santo Antonio. Da la partida eran tranter auter persunalitads sco il cabarettist Franz Hohler e l'anteriur cusseglier federal Flavio Cotti.
Far rir ils anghels
L'uvestg emerità da Lugano Pier Gicomo Grampa ha manà la ceremonia. Cunquai ch'in clown na va mai en pensiun vegnia Dimitri ussa a far rir ils anghels, ha Grampa manegià.
Il clown Dimitri cun il num burgais Jakob Dimitri era mort il mardi passà en la vegliadetgna da 80 onns.


text:
Austin
Austin (a s lèś /ˈɒːstɨn/ o /ˈɑːstɨn/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad 885.400 abitànt ch'l'è la capitàł dal stat dal Tèxas, in dla cuntèa 'd Travis. L'è l'undicéśma sità più granda dal paéś.
'L è 'n impurtànt sèntar dl'indùstria infurmàtica esénd che dimóndi aśiéndi i gh'aṅ na sò baś lè cuma la Dell, l'IBM, la Apple Computer, la AMD, l'Intel, la Samsung e la Sun Microsystems.
Da 'l 2015 al sò sìndig 'l è al demucràtic Stephen Adler.
Persunàǵ ligâ a Austin
- Tom Ford, stilìsta
- Ethan Hawke, atōr
- Tobe Hooper, regìsta
- Nelly, cantànt hip hop


text:
Felis silvestris catus
El gat demèstech (del pónt de vìsta scentìfich l'è ciamàt Felis silvestris catus) l'è 'n mamìfer carnìvoro de la famìa dei Felidae.
L'è giü dei anemài de compagnìa piö difundìcc e 'l cönta al dé d'encö 'na sinquantìna de varietà diferènte.
L'è perlopiö teritoriàl e 'l và a càcia de préde pesène, compàgn dei sorèch che l'è 'na sò préda tìpica. I gacc i fà 'na série de vocalizasiù (vèrs) diferènte che le và de le füze (el tìpich ron ron) ai sgnaulamèncc de tìpi variàcc, aisebé che per comünicà coi sò sìmei 'l dòpre piö che óter le cére del müs, le puzisiù del còrp e l'emisiù de feromòni.
Segónt i rezültàcc de stüde che gh'è stat fat endèl 2006 e 2007[1], el gat demèstech l'è 'na sotaspéce del Gat salvàdech (Felis silvestris) del qual el s'è separàt piö o méno 130.000 agn fà.
Le prìme demestegasiù le sarès stàde fàde 'ntra 8.000 e 10.000 agn fà, endèl neolìtich de la Mezalüna Fèrtil, en corespondènsa del prensépe de la cültüra dei dei cereài quan che le scòrte de granàie le g'ha cuminciàt a éser mitìde 'n perìcol dei roditùr e 'l gat el g'ha cuminciàt a éser en colaboradùr ütel.
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Carlos A. Driscoll, The Near Eastern Origin of Cat Domestication - 2007: Science - http://www.mobot.org/plantscience/resbot/repr/add/domesticcat_driscoll2007.pdf.


text:
«Z'Alp gaa» - in omagi ad Öhi Jörtsch
- Gievgia, 11.6.2015, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 11.6.2015, 19:00, RTR
Als amis da la musica populara na ston ins betg preschentar la furmaziun «Stelser Buaba». Dentant ils pli paucs san, nua e cura che quels musicants han fatg lur emprims pass viers la musica populara. Igl è stà lur aug Georg Wieland numnà «Öhi Jörtsch» - ch'ha sveglià lur interess per la musica. El ha regalà ad els in bain cultural, la musica populara. Ussa han els schizunt deditgà ad el in disc cun il titel «Z'Alp gaa». Nus discurrin cun Vali Meier dals «Stelser Buaba» e tadlain lur interpretaziuns da la musica dad Öhi Jörtsch.
Redacziun: Josefina Gaudenz


text:
La partida regenta ha furmà ensemen cun in'ulteriura partida e cun moviments da burgais in'allianza dals separatists. A la testa da questa è Artur Mas. Per pudair iniziar la separaziun, ston Mas ed ils adherents dalla separaziun vegnir elegì en il parlament regiunal dalla Catalugna. Gudognan els ina majoritad dals 135 mandats en il parlament, vulessen els manar la regiun fin il 2017 en l’independenza.
Regenza spagnola sa dosta
La regenza spagnola na vul betg laschar tiers quai. La Catalugna è numnadamain la pli ferma regiun economica dal pajais. Il schef da la regenza spagnola, Mariano Rajoy, di che l' unitad da la naziun spagnola na dastgi betg vegnir schliada, quai stettia en la lescha. El franeschia las emprovas da la Catalugna da la dretgira constituziunala, smanatscha Rajoy.
Gia il november passà ha la dretgira constituziunala franà la Catalugna e si'emprova da vegnir independenta. Da principi na saja betg illegal da far in stadi independent, dentant gaja quai sulet cun in dialog e cun la lubientscha da la regenza spagnola.
Var 5,5 milliuns persunas pon ir oz a l'urna ch'èn avertas fin las 20:00 la saira. Calculaziuns approximativas na datti naginas, entant datti enquistas dals electurs e sin fundament da questas datti lura prognosas.
RR novitads 12:00


text:
Uccelli 2 - La paura
Uccelli 2 - La paura (Uśèi 2 - La paùra) 'l è 'n film ad scarésa mesicàṅ dal 1987 ad René Cardona Jr., recitâ in Ingléś, ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l film Gli uccelli 'd Alfred Hitchcock.
A 'l èstar 'l è cgnusû anc cuma Birds of Prey (in dal Régn Unî), Falco Terror (in Frància), Rov fåglar (in Śvèsia) e Beaks: The Movie (in di Stat Unî).
Sunt
La Vanessa Cartwright (Michelle Johnson) l'è na giurnalìsta ch'la lavóra par la televiśiòṅ insém a 'l sò muróś Peter (Christopher Atkins) ch'al fà 'l cameraman. Chi lē la gh vōl andàr a fónd par capìr cum è-la che di pui i s ér'n arvultâ cónt'r al sò padròṅ, un cuntadèṅ bcâ a mòrt. A pâr che gl'uśèi i àppian pardû la tèsta parchè anc da gl'àquili i ìvan dâ adòs soquànt tèmp prima a dū śóv'n in aliànt (al masć al pèrd 'n òć).
Rivàda in Spaggna chi lē la gh'à la manéra ad cgnósar dū parsòni che trént'an prima i s éran salvàdi da 'n atàc cumpàgn ad gabiàṅ in di Stat Unî a Bodega Bay.
Adès però al perìcul a riva da di pisòṅ. Na mùcia ad clómb difàti la taca a runiàr na fèsta 'd cumpléan, cun cal bestiàsi lè ch'i cópan 'n alevadōr ad galìni e sò mujér. A pèrd la vita anc n'infarméra (Carole James). La Vanessa la capìs che gl'uśèi i èṅ dimóndi arliâ cun al gèn'r umàṅ p'r i dan ch'i èṅ drē a far a la natùra. Sōl i putèṅ i la scàmpan.


text:
Gruparél
Gruparél (nòm uficiàl en italià: Gropparello; en emilià: Gruparél) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 2 353 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 56,3 km² e 'na densità de 42 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bettola, Carpaneto Piacentino, Lugagnano Val d'Arda, Morfasso, Ponte dell'Olio e San Giorgio Piacentino.
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Gruparél l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Dezensà
Dezensà (en Italià: Desenzano del Garda; en Latì: Decentianum), l'è 'n cümü de 28 650 abitàncc (dàto del Dic 2015 [1]) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèl'estremità sudòvest del Lach de Gàrda a 30 km a Sudèst de Brèsa.
El teretóre de Dezensà 'l se tróa en mès a 'na grànda 'nsenadüra delimitàda a séra del Mut Córen e a matìna de la penìzola de Sirmiù, A sud de Dezensà se dèrf el piö grànt anfiteàtro morénich d'Itàlia.
Se pènsa che 'l nóm Dezensà el vègne del nòm de persùna lati Decentius, che 'l pödarès véser stàt el padrù de la vìla del IV sècol de la qual se pöl vizità i scàvi.
El Cümü 'l g'ha ciapàt la denuminasiù uficiàl atuàl endèl 1926 (prìma el se ciamàa Desenzano del Lago) quan che, l'è stàt tacàt ensèma al cümü de Rioltèla (che en Italià alùra l'éra Rivoltella del Garda) che 'l fàa cümü de per lü alméno del sècol XIII.
Del cümü de Dezensà fa part apò a la frasiù de San Martì de la Batàia, endóche gh'è stat combatìt la batàia piö sanguinùza de la Segónda guèra de 'ndependènsa, ai 24 de Zögn del 1859, endóche i Piemontés de Vitòrio Emanuele II e i fransés de Napuliù III i g'ha batìt i Austrìaci. La batàia l'è stàda isé violènta ma isé violènta che, a la fì, el filàntrop svìser Henri Dunant, a éder el defà disperàt che le s'éra dàde le fómne del pòst e dei paés vizì (Castiù) per medegà i ferìcc, el g'ha ìt l'ispirasiù per fondà l'istitusiù de la Crus Rósa.
Dezensà l'è 'nzemelàda co Antibes-Juan Les Pins (Costa Azzurra, Francia), del Löj del 2001, Isola di Sal (Repüblica del Cabo Verde), Wiener Neustadt (Àustria), del més de Bril del 2002 e Amberg (Germània).
Evulusiù demogràfica[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
En il schurnal dals 20 da schaner 1993 è tranter auter stà il tema ch'il president american George Bush ha surdà l'uffizi al nov president Bill Clinton. Lura ha il redactur da RR Johann Clopath discurrì cun Oscar Knapp che lavurava lura sin l'ambassada svizra.
Paucs dis pli tard, ils 22 da schaner 1993, era l'artitgel 116 da la constituziun federala in tema, l'artitgel da linguas. Quel ha la cumissiun predeliberanta dal Cussegl naziunal discutà a Zuoz. Tranter auter ha Johann Clopath pudì discurrer lura cun il cusseglier federal Flavio Cotti.
RR actualitad 11:00


text:
In punct central da la revisiun parziala davart ils dretgs politics è da stgaffir la basa legala per introducir il votar electronic en il Grischun. En in segund pass l’onn 2018 duai vegnir acquistà il sistem dad e-voting che pussibilitescha a tut tgi che vul da votar electronic. Sco il chantun intunescha haja la segirezza en quai connex emprima prioritad.
Plinavant è planisada ina procedura d'annunzia per candidats en cas d'elecziuns da maiorz sin plaun chantunal u regiunal. Uschia vegnian realisadas las premissas per pudair dar giu la vusch a moda electronica tar elecziuns.
Fasa da test
L'onn 2020 duai cumenzar ina fasa da pilot cun sis vischnancas, ed a partir da l'onn 2021 è planisà da far diever dal sistem er en las ulteriuras vischnancas. Las vischnancas duain pudair decider sezzas, sche ed en tge dimensiun ch'ellas vulan introducir il e-voting. Era sch’ellas vulan duvrar quellas per votaziuns communalas u betg. Vischnancas ch'introduceschan il e-voting duain survegnir contribuziuns chantunalas unicas per far las adattaziuns necessarias da lur software.
Il Cussegl grond vegn a tractar il project en la sessiun da favrer da l'auter onn. Avant era gia diversas giadas vegnì discussiunà davart l'introducziun dal vuschar electronic.
RR novitads 10:00