text:
7ª partida de campionat rit. - Gais
La Val se descëda purmó tl secundo tëmp, döes dijatenziuns ti garantasc la devënta al Gais.
Sön le gran ciamp dl Gais s’á presenté i ladins por la setima de campionat. Le Gais mëss indere se asuié la devënta, dandadöt tla secunda pert, daulache La Val lascia udëi na gran intensité de jüch.
Bele al 2^ passa le Gais in vantaje sön na trata dal ciantun: le palé rebatü dala defenjiun vëgn antizipé y le sogadú sú dan porta á ma plö bria de tra lunch te rëi.
Atira do é Micky che vëgn sorví dan porta cun na crossada, la trata é indere massa alta. Le Gais fej druch inant mo röia püch a contlujiuns concretes. Gran ocajiuns ne éle insciö nia da alzé fora cina la fin dla prüma pert.
Tl secundo tëmp se descëda La Val y á le jüch tles mans por gran pert dl tëmp. Sön deplö crossades röia i atacanc a rebat de ce, intres indere cun mancianza de prezijiun. Al 55^ pro Stefan la trata dal limit, le portier la desfantëia indere cun i pügns. Püch do ciafa le medemo ciamó n iade le palé sön le pé al limit, la trata röia indere de püch dlungia la porta ia. Al 70^ pro ince Alex na trata al jora, indere massa debla por le fa ruvé te porta. Le bel jüch ladin vëgn indere archité al 88^ cun la repartënza aversara sön na dijatenziun di ghesc, chiló é la combinaziun di passaji fatala. La crossada amez röia avisa al atacant che á ma plö bria de apogé te porta por le dopl vantaje. Insciö se röia ince i nonanta menüc de jüch. Les püces dijatenziuns é gnüdes paiades sëch cun trëi punc scincá ai aversars. A La Val ti spetel insciö na partida importanta chësc fin dl’edema, le derby da duman cuntra le ACD Val Badia.
Gais – La Val 2-0
Formaziun La Val: 1. Sepl Kantioler, 2. Luca Pescollderung, 3. Campei Michele, 4. Christian Dapoz, 5. Marco Castlunger, 6. Paolo Vallazza, 7. Micky Frenes (dal 70^ Egon Frenes), 8. Christian Terza (dal 45^ Daniel Frenes), 9. Franz Tolpeit, 10. Stefan Sottara –capitan (dal 85^ Patrick Miribung), 11. Alex Elzenbaumer (dal 86^ Adrian Miribung)
Proscima partida: La Val süga duman sabeda dales 16:30 te ciasa cuntra le ACD Val Badia
Atri resultac:
X
Altherren (La Val): Schabs – La Val 3-3
Juniores (La Val/Mareo/Rina): La Val – Tscherms Marling 0-3
Aliefs (Mareo): Stegen – Mareo 6-3
U-10 (La Val): Team 4 – La Val 1-4
Juniores Pool (La Val/Mareo/Rina/Val Badia): La Val – Schlern: 0-2
Aliefs (Mareo/La Val): Mareo – Val Badia: 1-2


c: text/html

text:
Ils Stadis Unids sajan crudads enavos areguard l’arsenal d’armas atomaras. Els stoppian ussa puspè turnar a la testa da las pussanzas nuclearas. Quai ha ditg Donald Trump en in'intervista.
Plinavant ha Trump crititgà la Russia: Moscau haja staziunà missils da cruschada e cunquai violà cunvegnas da discharmament.
Er pretenda il president dals Stadis Unids da la China da prender dapli influenza sin la Corea dal Nord. Quai per ch'il pajais communistic reduceschia ses agir agressiv.
RR novitads 06:00

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Missisìpi
Al Missisìpi (a s lèś [mɪsɨˈsɪpi] in Ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat dal sud di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1817. Al sò mòt in latìn 'l è „Virtute et armis“ (Virtù e armi) mént'r al sò scutmàj 'l è „The Magnolia State“ (Al stat dla Magnòglia). Al ciàpa 'l nóm da 'l fiùm umònim ch'al pasa da la sò banda sinìstra che gl'indiàṅ i ciamàvan misi-ziibi (fiùm grand).
La sò capitàl e sèntar più impurtànt l'è Jackson cun Gulfport, Hattiesburg e Bilòxi àtri sità impurtànti. Al Missisìpi al gh'à utànta-dū cuntèi e duśènt-nuvantasiē cumùṅ. Al stat al gh'à na superfìsi ad 125.443 km² méntar la sò pupulasiòṅ l'è 'd nóṿ migliòṅ 'd abitànt a 'l incìrca, divìśa fra 'n 59,1% ad biànc e 37,0% ad négar, la persentuàla 'd gint ad culōr più élta dal paéś.
Al cunfìna a nòrd c'n al Tennessee, a èst cun 'l Alabàma, a sud c'n al Gōlf dal Mèsic, a sud-òvest cun la Luiśiàna e nòrd-òvest cun 'l Arkànsas. Al Missisìpi 'l è pîṅ ad furèsti, ad fiōr ad Magnòglia, òṅ di sò sìmbul, e 'd bucàci.
In dgl'elesiòṅ p'r elèś'r al presidènt di Stat Unî al Missisìpi da 'l 1980 in avànti 'l è pasâ a vutàr p'r i republicàṅ méntar prima 'l éra praticamènt sèmpar da la banda di demucràtic, tant par dir in dal 1944 Franklin D. Roosevelt chè 'l iva ciapâ dagnóra 'l 94% di vōt. Al sò guvernadōr, da 'l 2012, 'l è 'l republicàṅ Phil Bryant. Chi lò 'l à fat vgnir fóra na léǵ in d'l Avrìl dal 2016 ch'la diś ch'a s pōl rifiutàr-'s ad sarvìr di fnòć par di mutìṿ religióś. Al Missisìpi, ólt'r a ès'r al stat più pòvar (i sò diśucupâ i pàs'n al 6,2%), 'l è anc al paéś più religióś dla federasiòṅ e i dū tèrs dla sò gint l'è 'd acòrd sèg tant che bèla in dal 2004 'l 86% di eletōr ad cal stat chè i aṅ vlû mét'r in dla sò custitusiòṅ par scrit, dòp un referéndum, ad pruibìr ad dar gnanc un dirìt a 'l còpi gay.
Da sèmp'r un stat ad cuntadèṅ, i padròṅ biànc i druàv'n i séruv négar par far-i lauràr in di camp ad cutòṅ, dòp avér pardû la guèra sivìl cun qvéi dal nòrd, al Missisìpi 'l à fat fadìga a tgnir al pas di àtar stat, al n gh la cavàva gnanc a tiràr sù di àrśan par tgnir sóta cuntról tut i sò fiùm ch'i aṅ eśundâ dimóndi vòlti in dal cōrs dal tèmp, cum in dal 1927 quànd i èṅ andâ 'd sóta 70.000 km² ad sit. In dal 1990 i aṅ ligaliśâ 'l śōg 'd aśàrd in dal sità lung i fiùm par tiràr da la sò banda dimóndi turìsta. Prima ch'a rivìs 'l uragàṅ Katrina in dal 2005, al Missisìpi 'l éra 'l secónd marcâ di Stat Unî in c'l àmbit chè dòp al Nevàda ma pò 'l è andâ tut a gambi a 'l ària.


text:
Newsletter educa.ch - distribuziun 11/2018
educanet² vegn sistì
29. november 2018 / educa.ch
La plattafurma educanet² vegn serrada sin la fin da l’onn 2020. Dapi sia lantschada il 2004 èn las purschidas ed ils basegns sa sviluppads fermamain e numerusas autras alternativas existan ozendi. La serrada succeda tenor in process ordinà cun diversas mesiras da sustegn per las scolas.
Applicaziuns-web: ina rait per il futur
26. november 2018 / educa.ch / Societad d'infurmaziun
A chaschun da la Swissdidac 2018 preschentan las agenturas spezialisadas IFES IPES, Movetia e ZEM CES lur products, servetschs e temas en ina applicaziun-web cuminaivla. Cliccai sin las differentas bulschas per vegnir a savair dapli.
Dieta da spezialists ICT e furmaziun
19. november 2018 / educa.ch
La dieta da spezialists dals 8 da november 2018 a Berna è sa deditgada al tema da las datas da la furmaziun ed a la pretensiun da las utilisar a moda intelligenta. Las registraziuns da video da las keynotes sco er ils discurs da podium èn disponibels sin la pagina-web da l’occurrenza.
educa.Biblio – nov design
7. november 2018 / educa.ch / Resursa didactica
La plattafurma per resursas electronicas d’emprender e d’instruir educa.Biblio ha ina nova cumparsa e porscha novas funcziuns. Il layout è vegnì optimà per ils apparats mobils ed ulteriuras funcziuns da retschertga empermettan da chattar svelt las resursas.
Meds d’instrucziun en in mund digital
14. november 2018 / Publicaziun
Il svilup digital porscha malgrà tut las sfidas era pussaivladads e schanzas per las scolas e lur meds d’instrucziun. Il Center interchantunal per meds d’instrucziun ilz ha perquai incumbensà la SAP Sviz d’elavurar in rapport da spezialists en chaussa. Il resultat è uss sin maisa.
Resultats JAMES 2018
9. november 2018 / Publicaziun / Societad d'infurmaziun
Ils giuvens communitgeschan cun lur telefonins en emprima lingia per Instagram, WhatsApp u Snapchat. Sulettamain in da tschintg giuvenils utilisescha regularmain Facebook. Quai revelescha il studi JAMES 2018 davart l’utilisaziun da medias da giuvenils tranter 12 e 19 onns.
Schanzas e ristgs da gieus digitals
5. november 2018 / Publicaziun / Cumpetenza da medias
La nova ediziun dal guid per novas medias «enter» da la Swisscom sa deditgescha als temas e-sport ed als pregiudizis existents davart ils gieus digitals. La broschura dilucidescha la rolla dals gieus digitals en nossa societad e dat cussegls a geniturs ed a persunas d’instrucziun.
Skillsnet – plattafurma per ina rait da contacts
5. november 2018 / Furmaziun professiunala
La plattafurma SkillsNet envida tut ils acturs dal sistem da furmaziun da far part d’ina communitad. Ils acturs pon s’infurmar, communitgar, collavurar e barattar ideas e Best Practices en in process dad Open Innnovation.
Campagna MINT 2019
20. november 2018 / Occurrenza / MINT
La quarta emna da scuverta MINT ha lieu dals 22 als 28 d’avrigl 2019. Las occurrenzas e las activitads èn vesaivlas sin il fegl sgulant edì da Scientix. Persunas d’instrucziun chattan uschia a moda simpla ils champs d’interess ch’èn adattads per lur classas.
Cumpetenza d‘infurmaziun MOOC
23. november 2018 / Resursa didactica / Cumpetenza da medias
Cun l’agid da MOOC pon scolaras e scolars dal segund stgalim secundar sviluppar novas cumpetenzas d’infurmaziun. Sin basa da la dumonda «Pertge han intgins videos-online tant success?», emprendan els pass per pass da s’occupar cun infurmaziuns. Il curs-online cumenza il favrer 2019.
Services
educanet² (de)
educa.Biblio (de)
educa.ID (de)
Job
Support
Support Interrupziuns e lavurs da mantegniment Tut las annunzias (de)


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Uri
En il chantun Uri che sa chatta en il cor da la Svizra pon ins scuvrir bleras particularitads culturalas. Sin in territori fitg pitschen inscuntran ins enturn il mitus da Tell e las ditgas dal Gottard cuntradas natiralas fascinantas, maletgs da vitgs caracteristics e tradiziuns vivas. La situaziun lung da la colliaziun nord-sid ha caracterisà decisivamain la cultura dal chantun. Quai sa mussa per exempel en las influenzas meridiunalas da l'architectura da la chapitala dad Altdorf. En las activitads culturalas actualas vegn cuntinuà l'entretschament tranter ina relaziun cun las tradiziuns ed ina avertadad per l'actualitad. Il gieu da Tell da 1512 daventa sut Volker Hesse ina inscenaziun da Tell en tschertga da sia libertad. Gruppas da teater popular ed artistas ed artists da professiun animeschan la collecziun da ditgas da Josef Müller. La chasa da la musica populara («Haus der Volksmusik») ad Altdorf, domiciliada en l'arsenal imposant en il center dad Altdorf, reunescha la musica populara veglia e nova ed è daventada in center da cumpetenza naziunal per quest gener da musica. Cun il festival internaziunal da musica «Alpentönen» ha Uri installà in lieu d'inscunter transcunfinal per la musica da las regiuns alpinas, cun il festival da la musica populara ad Altdorf («Volksmusikfestival Altdorf») datti ina occurrenza d'attracziun naziunala che cumplettescha en moda ideala ils festivals da la Svizra centrala sco «Obwald» e «Stanser Musiktage». Spezialmain la musica è francada fermamain en la populaziun. Passa 70 chapellas da musica èn activas en il chantun che dumbra 35‘000 abitantas ed abitants.
Collavuraziun dals chantuns da la Svizra centrala
Cun la ratificaziun da la convenziun da l'UNESCO per il mantegniment dal patrimoni cultural immaterial è la Svizra s'obligada da prender mesiras per segirar e per promover quest patrimoni. L'element central è l'elavuraziun d'ina glista naziunala dal patrimoni cultural immaterial. Il chantun Uri ha realisà quest project cuminaivlamain cun ils auters tschintg chantuns da la Svizra centrala: Lucerna, Sursilvania, Sutsilvania, Sviz e Zug per pudair tegnair quint dals connexs en la Svizra centrala sco spazi da tradiziuns, da mentalitads e da cultura. L'etnolog Dr. Marius Risi ha elavurà cun expertas ed experts chantunals la tscherna da las tradiziuns vivas da la Svizra centrala. Per la Conferenza da las persunas incumbensadas per la cultura dals chantuns da la Svizra centrala ha el formulà propostas per las tradiziuns da la Svizra centrala. Per l'acutalisaziun da la glista l'onn 2018 è puspè vegnì mandatà Marius Risi.
Mo ina da las tradiziuns da la glista naziunala è ina tradiziun viva domiciliada unicamain en il chantun Uri (ils «Woldmanndli» dad Andermatt). Ina autra, las istorgias dal Gottard, è preschenta er en ils chantuns cunfinants, ulteriuras 15 tradiziuns da la Svizra centrala han in ferm connex cun il chantun Uri (per exempel la musica populara da la Svizra centrala u Wilhelm Tell ed ils mitus da deliberaziun istorics) e diversas tradiziuns svizras èn d'impurtanza per il chantun Uri (per exempel la lutga, il jass, la musica instrumentala u la gestiun dal ristg da lavinas).
Tradiziuns vivas en il chantun Uri
Betg tut las tradiziuns uranaisas propostas n'èn vegnidas integradas en l'inventari naziunal. Perquai ha l'uffizi da cultura dal Chantun Uri elavurà ina glista chantunala da las tradiziuns vivas cun ina pagina d'internet ed ina broschura e reunì sias tradiziuns en quatter gruppas:
Ils mitus istorics da la deliberaziun: Bleras tradiziuns han da far cun istorgias dals origins e cun ditgas (per exempel «s‘Greis vo Surenen» sco animal da vopna). Plain vita èn mitus vegls e novs enturn il Gottard e l'istorgia da l'influenza da Tell - dependenza e libertad èn anc oz temas impurtants. Il «Goldener Ring über Uri» - in testament dal medi Eduard Renner - ha influenzà l'identitad da las Uranaisas e dals Uranais cun sia interpretaziun da las experientschas cun chaussas magicas. Ils lieus ils pli impurtants da las tradiziuns narrativas, ludicas e textualas dad Uri èn las ludotecas, la Biblioteca chantunala (Uriensis) e l'Archiv dal stadi.
Cultura communala, musica e cuminanza: Purtaders da bleras tradiziuns èn ils vitgs e las uniuns. Els tgiran musicas instrumentalas, ils costums, il bittar bandieras, il sunar la tiba, il chant choral, il jodlar, la musica populara ed il teater popular. Els accumpognan festas profanas ed ecclesiasticas, giubileums, occurrenzas ed eveniments communals. Vivì vegn er l'onn ecclesiastic cun ils usits d'advent, da San Niclà, da Silvester e da Bavania. D'impurtanza èn las chargiadas e las stgargiadas d'alp cun las fieras d'alp, cun las festas da lutga, da tir e d'alp. I vegn chantà («Zogä-n-am-Boogä»), sunà e sautà. Trais instituziuns caracteriseschan la vita musicala: La Chasa da la musica («Haus für Musik» cun la scola da musica dad Uri), la Chasa da la musica populara («Haus der Volksmusik»), l'Academia da musica d'Uri («Musikakademie Uri») a Bauen. Dus puncts culminants: Il festival internaziunal da musica «Alpentöne» ed il festival da musica populara ad Altdorf («Volksmusikfestival Altdorf»). Er las scolas e duas gasettas localas gidan ad intermediar las tradiziuns.
Tschaiver, film, teater, saut: Il tschaiver è caracterisà dal marsch da tschaiver uranais («Urner Fasnachtsmarsch» dal medi Wilhelm Kesselbach 1894-1919) e documentà detagliadamain da dr. Rolf Gisler. Insatge spezial èn il «Drapoling», ina mascra cun in vestgi plain stgellas, u ils «Woldmandli» ad Andermatt. Il teater dal vitg è preschent èn quasi tut las vischnancas. Tar las tribunas laicas las pli grondas tutgan la «Tellspielgesellschaft Altdorf», il «Kulturforum Andermatt», «Moment & Co» ed il «Jugendtheater Altdorf». Otg gruppas da costum tgiran il saut da costums, il jodlar ed il teater popular. Il Schächental è enconuschent per il «Priisbeedälä». Tar las instituziuns las pli impurtantas tutgan il «Cinema Leuzinger» - el mussa er films d'amatur sco per exempel il far laina sco dal temp dals perdavants -, il «Theater(uri)» - il teater il segund grond da la Svizra centrala - ed il «Kellertheater im Vogelsang» ad Altdorf.
Far fain selvadi, utilisaziun dals guauds ed artisanadi vegl: En las vals muntagnardas è sa mantegnì qua u là l'artisanadi vegl (far schlondas, far chanasters, lavurar cun arschiglia, entretschar fil, far iseglia). Tradiziuns vivas èn il far fain selvadi, il far chaschiel d'alp ed il setgentar charn, il far plumpas, la sculptura, l'elavuraziun da launa da nursa, la lavur a chasa ed il chavar cristals. Impressiunant è il chantun Uri sco pajais dals cristals - i vala da render attent als cristals monstrus dal Planggenstock ed a las numerusas istorgias davart cristals. Periclitadas u svanidas èn las tradiziuns dal fastagiar laina, dal brischar chaltschina u dal flottar.
Referenzas
- Link


text:
Tar in gea a l'iniziativa dals Verds stuess fin l'onn 2029 vegnir remplazzada bun 40% da l'electricitad che vegn producida ozendi da las ovras atomaras en Svizra. Quai manass tenor il comité grischun cunter l'iniziativa:
- ad ina pli gronda dependenza da l'exteriur
- la segirtad dal provediment d'electricitad patiss
- e la finala vegniss pervi dal bass pretsch importà electricitad che vegn d'autras ovras atomaras u d'ovras da charvun da la Germania.
Tenor Martin Candinas n'èn tant impressaris sco era consuments d'electricitad betg simplamain pronts da pajar dapli per energia schubra. La finala cumondia l'economia e lura n'emportia quai betg danunder che l'electricitad vegnia.
Perquai vesa il comité grischun cunter l'iniziativa la soluziun en la strategia d'energia 2050 da la Confederaziun. Era quella prevesia d'extrar or da l'energia atomara, dentant uschia che l'energia che crodia davent pudess vegnir remplazzada cun energia regenerabla da la Svizra.
Grischun na profitass betg
Er cun tschentar giu tut las ovras atomaras na s'auzass il pretsch per l'electricitad betg uschè fitg che las ovras idraulicas profitassan. Il pretsch d'electricitad na vegnia betg fatg en Svizra, mabain sin la fiera europeica, è l'avis dal comité grischun cunter l'iniziativa.
Nagin avantatg per il Grischun vesa il comité er en il fatg ch'ils gestiunaris da las ovras atomaras pretendessan milliardas sco reparaziun dal donn, sche las ovras vegnissan messas giu pli baud che quintà. Quai cunzunt areguard il fatg che las ovras tutgan per part als chantuns da la Bassa, e lezs na fissan sut questas circumstanzas betg pronts da sustegnair tuttina u pli fitg ils chantuns da muntogna.
RR novitads 17:00


text:
G+S è l'ovra naziunala da la confederaziun per promover il sport d'uffants e da giuvenils da 5 fin 20 onns. G+S sa stenta da far en il sport ina lavur cun giuvenils che ha in'auta qualitad. Manadras e manaders che vegnan tschernids cun quità e ch'èn scolads bain concepeschan en lur disciplina da sport purschidas attractivas che tegnan quint da la vegliadetgna da las participantas e dals participants.
La furmaziun dal cader è la pitga principala da G+S. A las manadras ed als manaders vegn purschida ina scolaziun ed ina furmaziun supplementara che s'orientescha uschè bain sco pussaivel als basegns. Pir cun engaschar manadras e manaders scolads per lur purschidas da sport pon las uniuns da sport, las scolas e las associaziuns da giuvenils profitar da contribuziuns da G+S.


text:
Schlogn/tschic – Co rablar or da chavels/vestgadira?
- Gievgia, 19.11.2015, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 19.11.2015, 11:15, RTR
Dumagnar davent schlogns or da la vestgadira u generalmain or da textilias è tut auter che simpel. En mintga cas sto il schlogn esser dirs per dumagnar davant el. Pertge ils schlogns consistan ozendi normalmain ora da termoplasts sintetics che sa maschaidan cun la taila. È il schlogn ina giada dirs, pia setgentà ora, lura datti differentas metodas. Tge metodas che quai è savais tadlar oz en il Co e cum.


text:
Las trais curridras davant, Maria Gräfnings, Seraina Boner e Rahel Imoberdorf hajan gia suenter curt temp gì in avantatg passa 100m sin lur proximas trais concurrentas. Tar Zuoz haja lura Gräfnings dà avant in tal tempo che las duas Svizras n'han gì naginas schanzas pli da tegnair cun.
Las autezzas tranter Zuoz e l'arrivada n'hajan fatg nagina fadia a la Svedaisa tar si'emprima cursa da dunnas en Engiadina. Ella haja trenà la sonda ils ultims tschintg kilometers cun sia collega da team Rahel Imoberdorf. La finala haja ella gudagnà cun radund 25 secundas avantatg sin la segunda, Seraina Boner ch'era sa decidida a curta vista da far part a la cursa suenter ils campiunadis mundials.
En tut èn 980 participantas tranter 15 ed 80 onns sa participadas a la 18avla cursa da dunnas en Engiadina. Suenter las nevadas dals ultims dis saja grategià als organisaturs da preparar fitg bain la loipa sur notg. L'emna da maraton va vinavant mesemna cun la cursa da notg tranter Sils e Puntraschigna. Il venderdi van juniors e l'elita al sprint da notg a San Muretzan. La dumengia è lura il 49. maraton da skis Engiadinais sur ils 42 kilometers tranter Maloja e S-chanf.
RR novitads 12:00


text:
Lavurs
Palantschieus en fabricas, en lavuratoris, en hallas da sport u en chasas da parcar ston esser construids a moda robusta. Practicistas e practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants AFP gidan a tschentar quests palantschieus senza chavas or da betun, rascha artifiziala, granulat da gumma u lain petrifitgà.
En lavur da team preparan els il palantschieu da basa e tschentan il material d’isolaziun. Sin quest fund repartan els las maschaidas da material e las tiran cun ina latta da planar u cun maschinas sin l’autezza giavischada.
Il segund champ da lavur dals practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants è la construcziun dals palantschieus da basa. Ils palantschieus da basa furman la stresa tranter il palantschieu da betun grop ed il palantschieu che vegn construì pli tard, sco per exempel parchet, tarpun, materia sintetica u cheramica.
Per lur lavur dovran ils practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants apparaturas e maschinas modernas. Tuttina vegnan blers pass da lavur fatgs a maun ed en ina posiziun sgobada u en schanuglias, quai che pretenda ina buna disposiziun corporala.
Practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants lavuran quasi adina en teams. Els enconuschan ils privels sin ils plazzals e protegian sasezs e lur collavuraturs.
Per proteger l’ambient resguardan els las prescripziuns per la protecziun da l’ambient. Materials duvradas ed auter rument dismettan els tenor las prescripziuns dal manaschi.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 1-11-2013
Durada
2 onns
Furmaziun en la pratica
En in manaschi che metta palantschieus industrials e da basa
Furmaziun en scola
Curs da bloc a la scola professiunala per constructurs da vias da traffic a Sursee: en tut 18 emnas, da quai var 2 emnas cun accent sin "construcziun da palantschieus industrials e da basa"
Roms professiunals
- organisar las lavurs e garantir la segirezza da lavur e da sanadad sco era la protecziun da l’ambient
- exequir lavurs generalas en la construcziun da vias da traffic
- exequir las lavurs per metter palantschieus da surchombras flottants e palantschieus industrials
Curs ordaifer il manaschi
Emprender ed exercitar las basas professiunalas a moda pratica
Diplom
Attestat federal professiunal "practicist / practicista da tschentar palantschieus industrials e purtants AFP"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
Pretensiuns
- inschign manual
- encletga pratica
- fidadadad e perseveranza
- abilitad da lavurar en in team
- forza corporala
- sanadad robusta
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da scolas spezialisadas e professiunalas, dal Campus Sursee Center da furmaziun construcziun sco era d’auters manaschis da la construcziun da vias da traffic
Tschentapalantschieus industrials e purtants AFQ
Practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants AFP pon far ina furmaziun da basa scursanida sco tschentapalantschieus industrials e purtants AFQ (access al segund onn da la furmaziun da basa).
Suenter han els las medemas pussaivladads da furmaziun supplementara sco tschentapalantschieus industrials e purtants AFQ.
Cundiziuns da lavur
Practicists da tschentar palantschieus industrials e purtants lavuran en manaschis che mettan palantschieus industrials e da basa. Els cumenzan lur lavur la damaun marvegl e midan savens il lieu da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
Scola professiunala per constructurs da vias da traffic
Chascha postala
6210 Sursee
Tel: 041 922 26 26
URL: www.verkehrswegbauer.ch
URL: www.bauberufe.ch
PAVIDENSA Isolaziuns da surchombras Svizra
Seilerstr. 22
Chascha postala 5853
3001 Berna
Tel: 031 310 20 34
URL: www.pavidensa.ch
Revistas professiunalas:
"Pavidensa"
"B. Magazin - Das Magazin für Verkehrswegbauer"


text: Tge gaudi! Arosa ha in urs. L’urs cun il num Napa è in herzig uorset da var 350 kg. Cun var 20 francs po mintgina e mintgin far visita a Napa – il nov “Gigi vo Arosa”. Perfin la cussegliera federala Doris Leuthard l’ha fatg reverenza al di d’avertura dal “Arosa Bärenland”: in curtin turistic inclusiv pitschen museum, plattafurma per far fotografias e cameras da 360°. Dal rest: Napa è oriundamain in urs da circus da la Serbia. Probabel è Napa l’emprima creatira oriunda da la Serbia ch’ha survegnì uschè svelt asil politic, perfin cun in agen nov dachasa e cun in bainvegni festiv dad ina cussegliera federala.


text:
En las tschintg ovras atomaras svizras hai dà l’onn passà 34 incidents ch'han stuì vegnir annunziads. Cun excepziun dad in schabetg en il AKW Leibstadt sajan dentant tuts cas vegnids valitads sin il stgalim 0 da la scala d'incidents internaziunala INES. L’avrigl avevi dà a Leibstadt problems cun l’indriz per il sfradentament d’urgenza, il cas era vegnì valità sin stgalim 1.
Ils pli blers incidents hai dà il 2018 tar las ovras atomaras da Leibstadt e Gösgen, quai cun mintgamai 13. En l'ovra atomara Mühleberg hai dà quatter incidents, en l'ovra Beznau 1 trais ed en l'ovra Beznau 2 in incident. Tenor l'Inspecturat federal da la segirezza nucleara Ensi sajan però ils standards da segirezza vegnids resguardads da tut il temp.
RR novitads 12:00


text:
A partir d’immediat vegnian tests per armas nuclearas e rachetas sistids. L’areal per tests nuclears en il nord dal pajais vegnia serrà, uschia Kim. Ils areals hajan «ademplì lur duairs». La Corea dal Nord veglia, en in dialog cun la cuminanza internaziunala, cuntanscher pasch e progress economic. La decisiun saja vegnida prendida en ina sesida dal comité central da la regenza.
Emprimas reacziuns sin questa buna nova
La Corea dal Sid, la China ed ils Stadis Unids beneventan las intenziuns da la Corea dal Nord. Il Giapun percunter ha exprimì dubis. Il schef da la regenza giapunaisa, Shinzo Abe, percunter ha ditg ch’i sa tractia d'in pass enavant, ma ch’ins stoppia observar bain sche las armas nuclearas vegnan era propi destruidas tras quai.
Quai èn fitg bunas novas per la Corea dal Nord e per il mund.
Las tensiuns sin la peninsla coreana sco era il program d’arma nucleara e rachetas da la Corea dal Nord tutgan dapi onns tar ils pli privlus origins da la crisa per la politica internaziunala. Igl è era previs in inscunter suprem tranter Kim e Trump. Sco pussaivel termin ha Donald Trump numnà l’entschatta zercladur.
RR novitads 07:00


text:
Armon Cantieni - l'um cun melodias en il sang (2. part)
- Dumengia, 10.9.2017, 14:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 10.9.2017, 14:03, RTR
L'Artg musical cun parts dal concert da commemoraziun dals 25-09-2007.
Ils 10 da settember 2017 èsi 110 onns dapi la naschientscha dal magister da musica, organist, dirigent e cumponist Armon Cantieni, oriund da l'Engiadina Bassa, stà sesent a Cuira. Là è el mort 1962. Avant 10 onns. Per ses 100avel ha gì lieu a Cuira en la baselgia da s. Martin in concert commemorativ. L'Artg porta parts da quel.
Interprets: Rudè da chant Engiadina, cantus firmus surselva, Muriel Schwarz, sopran, Risch Biert, piano e la Filarmonica de Stat da Cluj. Bernard Cathomas ed Andrea Cantieni, oraturs.


text:
Insects da mangiar
- Glindesdi, 1.5.2017, 8:40
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 1.5.2017, 8:40, RTR
Davent dad oz pon ins cumprar ed empustar en Svizra insects per mangiar. Trais sorts pon davent dad oz sa tschentar sin maisa u en bucca.
Il salep migrant, il grigl u la larva dal bau da farina. Quels trais insects ha la Confederaziun dà liber per metter en la chazzetta. I saja dentant pussaivel ch'ulteriuras sorts suondan anc, quai dentant pir en in segund pass. I saja numnadamain da controllar mintga sort exactamain.


text:
Co discurran uffants il dialect tuatschin?
- Mardi, 22.11.2016, 11:45
-
Emprima emissiun:
- Mardi, 22.11.2016, 11:45, RTR
Ils scienziads da l'Universitad da Turitg perscruteschan linguatgs piitschens e periclitads sin l'entir mund. Ussa intercureschan els il dialect che vegn discurrì en Val Tujetsch.
500 uras
6 famiglias stattan a disposiziun durant in onn per registrar, cura ch'ils uffants discurran en chasa ubain ordavert. Ils scienziads vulan registrar radund 500 uras – mintga mais 5 uras per uffant. Els vulan observar, tge svilup ch'in uffant fa cun il linguatg. Tar ils creschids èsi 100 uras.
Sco Sabine Stoll, professura da psicolinguistica a l'Universitad da Turitg ha ditg a RTR, na saja quai stà simpel da chattar famiglias, nua che uffants discurran anc tuatschin a chasa. Perquai vegnian els gist anc il dretg mument per documentar il svilup dal dialect tuatschin.
Co uffants emprendan il dialect
Documentar ed analisar il linguatg è ina finamira. In'autra è dad eruir, co ils uffants emprendan quest linguatg, e co els vegnan a frida cun plurilinguitad. Pia: Tge che schabegia, sch'els discurran a chasa dialect tudestg?
A la dumonda, pertge ch'els perscruteschan ussa il dialect tuatschin, di Sabine Stoll che quai saja impurtant dad era perscrutar ils linguatgs pitschens en l'atgna terra – pia avant l'atgna porta. A la fin dal project veglian els era dar insatge als indigens. L'idea è da far ina grammatica, in vocabulari ubain material per las scolas en dialect tuatschin.
Autur/a: RTR/hg


text:
Allaman
Allaman a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.62 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 414 abitant.
El cumün de Allaman al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aubonne, Etoy, Buchillon, Perroy, Féchy.
Riferiment[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
Ligam de föra[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
- Château d'Allaman (homepage)
- Allaman in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.


text:
Abresé: Esse ‘d cristian a veul dì d’avèj arseivù la grassia d’esse entà coma ‘d mèmber d dël pòpol sernù, dont le rèis a fongo ant l’antichità pì lontan-a. La Bibia a conta ‘d coj përsonagi e d’aveniment ch’a son ij pì amportant e la fondassion dë sto pòpol. La Bibia a l’é nòst pressios “liber ëd famija” ch’an parla nen mach ëd nòst Signor e Salvator Gesù Crist, ma ch’an presenta përsonagi emblemàtich tanme Abraham e Sara, ch’a son ëd modej ëd fej e d’angagg. Le leture bibliche dë sta sman-a a parlo dla preuva ‘d fej ch’a l’é stane sugetà Abraham an Génesi 22:1-14. Vëddoma.
Për ël cristian, la Bibia, soa còpia përsonal dla Bibia, a l’é quaicòsa ‘d motobin pressios. La Bibia a l’é pressiosa për ël cristian, a l’ha ‘n grand valor, nen mach përchè ch’a l’é la paròla ‘d Nosgnor, la paròla che Nosgnor a-j adressa, ma ‘dcò përchè ch’a l’é ël lìber dël pòpol ëd Nosgnor, ël pòpol che Nosgnor a l’ha ciamà ‘dcò mi a fene part, e che ‘l Batésin a n’é ‘l cacèt. ël sigil. A l’é për lòn ch’i podrìa bin dì che sto-sì a l’é nòst lìber, ël lìber ch’a conten nòstra stòria, la stòria dla nòstra gent. Ël cristian, an efet, a l’é cossient d’esse stàit ciamà a fé part d’un pòpol foravìa, ël pòpol ëd Nosgnor, un pòpol ch’a fonga soe rèis ant l’antichità la pì lontan-a, e ch’a l’é spantiasse, travers ij sécoj, an tut ël mond. Ant la Bibia ël cristian a trova le fondamente ‘d soa stòria e ‘d soa fej, soa Costitussion. Për ël mojen dla Bibia Nosgnor a-j parla. A l’é për lòn che ‘l cristian a les la Bibia con un riguard, un rispet, motobin grand, e ch’as ancalerìa mai a butela an question o a critichela, përchè lë Spirit Sant a-j dà la përsuasion ancreusa che lòn ch’a conten a l’é vrità.
Ant la Bibia ‘l cristian a treuva ij pare e le mare ‘d soa fej. Ël cristian a peul identifichesse con lor e con soe esperiense. Chiel a l’amprend da lor lòn ch’a sìa vive an comunion con Nosgnor e ‘d servilo. Ant la Bibia, dzurtut, ël cristian a treuva ‘l visagi ‘d sò Signor e Salavtor Gesù Crist, ch’a l’é prefigurà e nunsià ant ël Testament Vej, e peuj arvelà ant ij vangej e, a la fin, nunsià e dëspiegà an tut ël Testament Neuv.
Pensoma al përsonagi stòric d’Abraham. Quand che la Bibia an parla d’Abraham, is trovoma al cheur istess dla fej, prima ebràica e peuj cristian-a. Chiel a l’é nòst grand, nòstr antich ant la fej, “l’amis ëd Nosgnor” për ecelensa, ël model, l’esempi dla fej e dl’ubidiensa a Nosgnor. Vera, Nosgnor Gesù Crist a l’é bin pì grand d’Abraham e ‘d chëcchëssìa d’àutri, ma Nosgnor Dé a l’ha vorsù che Abraham a dventèissa un dij testimòni prinsipaj dla fej ch’a-j pias a Nosgnor.
La stòria d’Abraham a l’é un dij pì grand esempi ‘d lòn ch’a veul di d’avèj fej ant ël Dé ver e ch’a viv. Lesoma l’episòdi anté che la fej d’Abraham a l’é buà a la preuva. Nosgnor a-j ciama ‘d smon-e an sacrifissi pròpi col fieul ùnich che ch’el a-j vorìa tant bin, che chiel a l’avìa tant ëspetà e che, për motiv ëd soa vejëssa a pensava ‘d podej pì nen avèj. Col fieul a l’era stàit promëttuje e a l’avìa otnulo. É-lo ch’a sarìa stàit dispòst a arnunsieje se Nosgnor, coma ch’a l’ha fàit, a l’avrìa ciamaje d’arnunsieje?
Ël sacrifissi d’Isach. “Apress dë stj’aveniment, Nosgnor a l’ha butà a la preuva Abraham e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. A l’ha rëspondù: “I son sì”. Nosgnor a l’ha dije: “Pija tò fieul, tò fieul ùnich ch’it jë veule bin, Isach. Va ant ël teritori ‘d Morija e smonlo an sacrifissi complet ansima a la montagna che mi it mostrerai”. L’indoman, Abraham a l’é aussasse ‘d prima matin, a l’ha anslà l’aso, a l’ha pijà con chiel doi servitor e ‘l fieul Isach, a l’ha s-ciapà ‘l bòsch për ël sacrifissi complet e a l’é butasse an viagi anvers al leugh che Nosgnor a l’avia mostraje. Ël ters dì, Abraham a l’ha aussà j’euj e da lontan a l’ha vëddù col leugh. Antlora Abraham a l’ha dije ai sò servitor: “Fërmeve ambelessì con l’aso; mi e mè fieul i androma fin-a là ansima, is prostërneroma për adoré Nosgnor e peui i torneroma da vojàutri”. Abraham a l’ha pijà ‘l bòsch dl’olocàust e a l’ha carialo an sël fieul Isach, a l’ha pijà la brasa për ël feu e ‘l cotel, peui a l’han seguità tùit e doi ansema. Isach a l’ha dit a sò pare “Scota, pare”. Abraham a l’ha rësponduje: “Che veus-to, car ël mè fieul?”. A l’ha dije Isach: “I l’oma ‘l feu e ‘l bòsch për l’olocàust, ma andova ch’a l’é ‘l babero për l’olocàust?”. Abraham a l’ha rësponduje: “Car ël mè fieul! A sarà Nosgnor medésim a provëdde ‘l bebero për l’olocàust!”. Parèj a son rivà al leugh che Nosgnor a l’avìa mostraje. Ambelelì Abraham a l’ha tirà sù n’autar ëd pere, a l’ha piassaje ‘l bòsch. Peui a l’ha gropà ‘l fieul Isach e a l’ha posalo an sl’autar, dzura ‘l bòsch. Peui Abraham a l’ha dëstendù la man e a l’ha pijà ‘l cotel për sacrifiché sò fieul. Ma l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamalo dal cél e a l’ha dije: “Abraham! Abraham!”. Chiel a l’ha rësponduje: “I son sì”. L’àngel a l’ha dije: “Àussa pa la man contra ‘l fieul e faje gnun mal! Adess i sai che ti ‘t l’has tëmma ‘d Nosgnor e it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich”. Antlora Abraham a l’ha aussà j’euj e a l’ha vëddù ‘n moton angavignà con ij còrn ant un busson. Abraham a l’é andàit a pijé ‘l moton e a l’ha smonulo an sacrifissi complet an leu dël fieul. Abraham a l’ha ciamà col leugh: “Nosgnor a provëdd”. A l’é për lòn che ancheuj ancora as dis: “An sla montagna Nosgnor a provëdd”. Peui l’àngel ëd Nosgnor a l’ha ciamà dal cél Abraham për na sconda vira, e a l’ha dije: “I lo diso mi, ël Signor: già ch’it l’has fàit sossì, già ch’it l’has nen arfudame tò fieul, tò fieul ùnich, mi it ampinirai ‘d benedission, e i farai che toa dissendensa a sia numerosa parèj dle stèile dël cél, parèj dla sabia ch’a-i é an sla rivera dël mar. Ij tò dissendent a saran padron dle sità dij sò nemis ëd lor. Tùit ij pòpoj dla tèra as valèiran dël nòm ëd toa dissendensa për benedisse, përchè ti ‘t l’has fàit ubidiensa a lòn ch’it l’avìa comandate”. Apress ëd lòn, Abraham a l’é tornà dai sò servitor e tùit ansema a son butasse an marcia anvers Bersabéa. Abraham a l’é restà a vive a Bersabéa” (Génesi 22:1-14).
Ëd sicur as trata d’un racont ch’a fà bin ampression e a l’é lontan da nòstra sensibilità, ma a-i son ambelessì ‘d lession d’amprende motobin ëd pèis. I vorìa ancheuj mach fërmene ans lòn ch’a j’é a la fin dë sto racont, quand ch’as arferiss a Nosgnor Dé coma a col ch’a provëdd.
É-lo che vojàutri i l’eve quaicòsa che mai i sarìe dispòst a arnunsieje? Ant ël cas d’Abraham, col fieul ch’a l’avìa avù da Sara, soa fomna, a l’era l’l bin ël pì pressios ch’a l’avìa. Abraham a l’era ‘n chërdent. La fej e l’ubidiensa a Nosgnor a l’era motobin amportanta për chiel. Abraham a l’avìa la cossiensa che tut lòn ch’a l’era e a l’avìa a l’era ‘n don, un cadò, ‘d Nosgnor. Lòn ch’a l’era, contut, ël pì amportant për chiel? Ij beni ch’a l’avìa an abondansa, sò fieul, o Nosgnor Dé? Sarìa-lo stàit dispòst a sacrifiché fin-a sò fieul për amor ëd Nosgnor? La fej d’Abraham a l’é parèj butà a la preuva.
A l’ha da esse bin ciàir a nojàutri che për ij cristian la pràtica dël sacrifissi rituaj a l’é nen necessaria, nì Nosgnor an la ciamerà mai pì. Përchè? Përchè lòn ch’a l’ha fàit Nosgnor Gesù Crist quand ch’a l’é smonusse an sacrifissi e ch’a l’é mòrt an sla cros për fé l’espiassion dij nòstri pëccà e parèj arconciliene con Nosgnor, a l’é ‘l sacrifissi ùltim ch’a peul nen e ch’a l’ha nen da esse arpetù. Nosgnor Dé a na ciama e na ciamerà mai pì d’àutri: lolì a l’é bin ciàir an soa Paròla.
Ai temp d’Abraham, contut, ij sacrifissi rituaj a l’ero na pràtica ‘d tùit ij dì, përchè viva a l’era la cossiensa dla gent che tut lòn ch’i l’oma, e fin-a lòn ch’i vanioma con nòstr travaj, a l’é ‘n don dla grassia divin-a. Për ël mojen dij sacrifissi lor a esprimìo soa arconossensa e devossion a Nosgnor. Ancheuj i l’oma pì nen da manca ‘d fé ‘d sacrifissi ‘d cola sòrt-lì, ma l’idèja a resta l’istessa e nojàutri i pensoma mai a lòn, nen vera? Pì ‘d lòn, ij sacrifissi rituaj a l’ero n’espression dla cossiensa ‘d cola gent che lor, ansema a tuta l’umanità, a l’ero ‘d pecator ch’a l’avìo da manca ‘d ciamé ‘l përdon a Nosgnor e ij sacrifissi a n’ero ‘l mojen. Lor a savìo che j’uman a son dj’arviros a Nosgnor e che, dëdnans a chiel, i meritoma pròpi gnente, se nen d’esse castigà da Nosgnor. Lor a savìo ch’i podìo nen pretende d’avèj ëd dirit dnans a Nosgnor e che tut lòn ch’i l’oma i lo otnoma mach për soa grassia e misericòrdia. Tut a l’é grassia. Tùit ij përsonagi dla Bibia a rendo testimoniansa dë sta cossiensa che lor a l’avìo e che a nojàutri a manca dël tut. Nen vera? Pensé mach al përsonagi biblich ëd Giòb. Giòb a perd tùit ij sò beni e fin-a tùit ij sò fieuj. I podrìo pensé ch’as tratèissa ‘d na fatalità, ma Giòb, combin che sò dolor a fussa bin grand, a dis: “Patanù i son sortì dal vènter ëd mia mare e patanù i tornrai ant ël vènter ëd la tèra. Ël Signor a dà, ël Signor as lo arpija. Sìa benedèt sò nom!" (Giòb 1:21).
Nosgnor Dé a dis a Abraham d’arnunsié ‘d pianta a sò fieul, ël fieul dla promëssa. E chiel a ubidiss. A patiss motobin për lòn, ma a fà gnun-a discussion. Lòn ch’a dis Nosgnor as peul nen butesse an discussion e, s’a lo ciama, a l’ha bin da essje ‘n motiv, un motiv giust, un motiv che chiel a capiss nen, ma ch’a lo rispeta. Abraham a l’ha fiusa an Nosgnor. Nosgnor a l’avìa faje la promëssa ch’a l’avrìa avù col fieul, e adess as lo arpija. Abraham a pensa: “Nosgnor a l’é fedel, se col fieul chiel as l’arpija e ch’a meuir, Nosgnor a podrà bin torna deje la vita. Abraham a ubidiss, chiel a l’é n’òm ëd fej. La letra a j’Ebreo, ant ël Testament Neuv, a cost propòsit a fà sti coment-sì: “A l’é grassie a la fej che Abraham, butà a la preuva, a l’ha smonù Isach an sacrifissi. A l’era sò fieul ùnich ch’a l’avìa smonù, combin ch’a l’avèissa arseivù le promësse, Nosgnor a l’avìa dije: ‘La dissendensa ch’a porterà tò nòm a sarà cola d’Isach’. Abraham, contut, a l’avìa fàit ël rasonament che Nosgnor a l’avrìa bin podù arsussitelo dai mòrt; e a l’é stane, an efet, na sòrt d’arsurression, la manera ch’a l’ha vëduss-lo dé andaré” (Ebreo 11:17-19).
Nojàutri, arogant ch’i soma, gònfi d’orgheuj, i chërdoma d’avèj tùit i dirit e ‘d merité le benedission ëd Nosgnor. Quand ch’i scotoma dla grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, i l’arfudoma përchè i chërdoma d’esse già a pòst coma ch’i soma, o i chërdoma ch’a sia quaicòsa ch’a n’é dovùa, për nòstra bela facia… I chërdoma ‘d savejne da pì e ‘d mej che lòn ch’an dis Nosgnor an soa paròla. A nòstra onta, contut, i perdroma tut lòn ch’i l’oma, përchè l’òm o la fomna che Nosgnor a salva a l’é tanme Abraham, ch’a aronòss che tut a l’é për grassia, tut a l’é për fej, fej an col ch’a provëdd. E coma che Nosgnor a l’ha provëddù un sacrifissi an sostitussion a col d’Isach, për nojàutri Nosgnor a provëdd la grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, për tuti coj ch’as arpentisso dai sò pëccà e arvira e a buto soa fiusa mach an lòn ch’a l’ha fàir Gesù Crist, e mach an chiel, dësnò a sarìo bin përdù.
La stòria d’Abram a l’é donca pressiosa e na gran lession: a sta al cheur medésim dla fej an Nosgnor. Abraham a l’é dispost a privesse ëd lòn ch’a l’é pì pressios, se mach Nosgnor a-j lo ciama. Abraham a ubidiss combin che lòn che Nosgnor a-j ciama a smija insensà, ma cola-lì as arvelerà na preuva necessaria. Abraham a discut nen con Nosgnor e a l’ha fiusa ant soa fidelità. Abraham a sà che Nosgnor Dé a provëdd e lolì a sarà nen dësmentì. Abraham a ubidiss sensa ‘d riserve. Abraham a l’é nen un fanàtich religios, ma a l’ha cola fej che Nosgnor a-j pias. É-la ‘dcò la vòstra fèj? Arcordeve dla vira che n’òm a l’avìa ciamà a Gesù ëd varì sò fieul? “Antlora Gesù a l'ha dije: "Che veules-to dì con 'Se ti 't peude'? Tut a l'é possibil a coj ch'a chërdo!". D'amblé 'l pare dël fiolin a l'ha crià: "I chërdo pro, ma giutme a vince mia miscredensa!" (March 9:23-24).
Mia preghiera a l’é ch’i ciame a Nosgnor ëd deve la fej d’Abram, l’òm che a Nosgnor a-j pias.
Domenica 2 luglio 2017 - Quarta Domenica dopo Pentecoste
D’àutre leture për sta Duminica: Génesis 22:1-14; Salm 13; Roman 6:12-23; Maté 10:40-42


text:
Brosi quinta ch’ils lufs pitschens bandunian lur tauna fin mez avust. Dentant, baud ni tard, vegnan era ils lufs novnaschids a bandunar il triep al Calanda.
Ulteriur Grischun La famiglia da lufs al Calanda crescha
La probabilitad ch’i ha puspè dà lufs pitschens en la regiun dal Calanda è fitg gronda. Quai ha Georg Brosi, l’inspectur da chatscha dal Grischun, confermà ad RTR. Las fotografias per avair ina conferma definitiva mancan anc. Dentant hajan els fotografias che mussian la mamma en gravidanza.


text:
Temp da guerra ed onns da boom, dumondas socialas ed ecologicas, la sfida da la globalisaziun… Il cudesch ‹La Svizra en transfurmaziun› preschenta l’istorgia dal pajais dals onns 1930 fin l’entschatta dal 21avel tschientaner – a moda cumpacta e tuttina en ina varietad tematica surprendenta.
Nums populars d’utschels
Il chant caracteristic da la quacra sa cumpona da trais tuns successivs cun in accent ferm sin l’emprim e sin il terz tun. La fantasia creativa rumantscha fa londeror in ‹fúf-fadútg›, in ‹sách-badách› ed in ‹quít-squilát›, e gia avain nus trais bellezza nums per la pitschna giaglina selvadia…
Classica viennaisa
Haydn, Mozart e Beethoven han vivì dal temp da las revoluziuns burgaisas. Tuts trais cumponists èn sa trategnids durant in impurtant temp da lur operar a Vienna. Lur musica è in spievel da las midadas ch’han tschiffà da quel temp betg mo la societad e la politica, mabain er la cultura.
La structura da la baselgia catolica
Cun passa ina milliarda cartents è la baselgia catolic-romana la pli gronda organisaziun dal mund. Ella è structurada tenor in sistem dual: Ins distingua tranter la baselgia universala cun sedia a Roma e las baselgias localas cun structuras che sa differenzieschan d’in pajais a l’auter.
Previsiuns da l’aura: mesirar per anticipar
En la broschura ‹Previsiuns da l’aura: mesirar per anticipar›, ch’è vegnida edida l’onn 2012, infurmescha l’Uffizi federal per meteorologia e climatologia co che MeteoSvizra gudogna ed elavura las datas meteorologicas e co che vegnan fatgas las previsiuns da l’aura.
La varietad da las spezias
Il Museum da la natira è vegnì fundà l’onn 1872. Suenter pliras midadas da lieu han ins inaugurà il 1981 l’emprima exposiziun permanenta en il lieu actual. En la preschenta publicaziun èn cuntegnids ils texts da la nova exposiziun che sa deditgescha a la biodiversitad.
En cuschina – Recepts da la Svizra
La varietad linguistica e culturala cumpiglia dapli che mo la lingua e las activitads en connex cun quella en las differentas regiuns. Tar questas caracteristicas culturalas variadas, savens betg verbalas e fitg impurtantas per l’identitad, tutgan er las numerusas spezialitads culinaricas da la Svizra.
Davart l’erupziun dal Vesuv l’onn 79 s.C.
Da Plinius il Giuven èn sa mantegnidas duas brevs, en las qualas el descriva l’erupziun dal Vesuv l’onn 79 s.C. Igl è quai stà la catastrofa che dueva sepulir la citad da Pompei che furma oz ina da las pli impurtantas perditgas archeologicas davart la vita da mintgadi en l’antica romana.
Guid auditiv citad da Cuira
L’idea è uschè simpla sco scheniala: Metter a disposiziun datotecas audio ch’ins po tadlar sur il telefonin e che servan sco guid tras in’exposiziun u tras ina citad… In tal audioguide ha realisà la citad da Cuira, e quai gist en ina dunsaina da linguas. Bel ch’ins ha er resguardà il rumantsch.
La Chanzlia federala – Attenziun, il film cumenza!
Dretgs politics, communicaziun, lavur da stab – las incumbensas da la Chanzlia federala èn multifaras, ma sa splegan savens in pau en la sumbriva da las politicras e dals politichers. En questa broschura sa drizza la glisch da reflectur per ina giada sin las persunas davosvart.


text:
Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe mà 2014Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 28 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum
COMERZ ELETRONICH
Cumprè auti onlineAl pê che döt vais bun: finalmënter à la porsona interessada ciafè online l'auto de secunda man ch'ara chirî. Le comerziant ti impormët da organisé döt cant; al ti dà la inćiaria a na dita de spediziun, che ciafa inće n paiamënt antizipé, se crüzia dl trasport y de döt le rest. Berba Sciché sa bëgn che canch'an cumpra valch online él damì ester n pü' scetics, mo dala plata internet dla dita de spediziun, che dess inće ciafè le paiamënt antizipé, pel che chësta laôres cun profescionalité y scerieté. Inće la poscibilité da fà n paiamënt bancar é sëgn de trasparënza y fej ponsè che an po recostruì olache i scioldi dla transaziun röia. Mo fora de nia stlopa la flocora de jafa: le paiamënt antizipé é sparì y l'auto n'é plü da ciafè da degöna pert!
De bogn consëis sciöch'an po fà da tignì fora de te' ingianades ciafëise sön la plata internet dla Zentrala di Consumadus Europeica (ZCE).
COMERZ ELETRONICH
"Davagn de miliuns" tres e-mailîDan da n valgügn dis él rové adalerch sön la misciun e-mail dla Zentrala di Consumadus Europeica (ZCE) chësta beliscima noela: ara ess davagné n miliun de sterlines inglejes! Mo les consulëntes dla ZCE conësc bel assà chëstes furbaries: ara se trata de n tentatif de ingianada!
Al ne passa pö gnanca n'edema tla ZCE olach'ara ne mëss nia ti splighé a n consumadù ch'ara ne se trata nia de na dërta davagnada, mo de na ingiananda. Nia dagnora ne basta les spligaziuns dles consulëntes dla ZCE por baié sö i consumadus ch'ai ne n'à nia davagné valch. Al é da tignì amënt ch'ara ne va nia da davagné pro na lotaria, sc'an ne śüga nia a chësta, degöna lotaria sceria ne ti lascia alsavëi tres e-mail a sü partezipanć ch'ai à davagné, gonot vëgn chëstes comunicaziuns de davagnada falzes scrites te n inglesc che contëgn fai de grammatica y d'ortografia y sön les plates internet dles "dërtes" lotaries vëgnel por la maiù pert avisé ch'al esist de te' tentatifs de trapolada.
De plü informaziuns sön sciöche na te' trabolada funzionëia él da ciafè sön la plata internet dla ZCE.
COMERZ ELETRONICH
I prighi tla rëiCun l'aumënt dles ofertes y poscibilitês che l'internet pîta y inće cun n numer tres majer de porsones che s'anüza de internet crëscel sambëgn inće le numer di delić tla rëi. Tl cheder dl convëgn "Gefahren im Netz" (I prighi tla rëi) che vëgn tignì ai 7 de mà a Balsan - metü a jì dal Ofize Media audiovisuai dla Repartiziun provinziala Cultura todëscia en colaboraziun cun la Polizia postala y la Zentrala di Consumadus Europeica - ô les consulëntes dla ZCE da Balsan splighé cai che é i prighi ch'an po incuntè te internet y co ch'an po fà da i schivé.
CAJE DL MËIS
N studënt talian ô se cumprè n laptop de secunda man y vëiga n'oferta interessanta sön internet. Al tol sö contat cun la porsona che vënn le computer y paia 650,00 euro tres Paypal, n sorvisc de paiamënt online cun sënta europeica tl Luxemburg. Al studënt ti vëgnel menè le codesc por podëi ti jì do al pacl tratan so iade tl vers de Balsan. Bel atira s'intënn le studënt ch'al é ćizé che ne va nia coch'al messess: le pacl tol le tru por Catanzaro, impede che por Balsan. Le consumadù jonn, ausé da cumprè ite sön internet contatëia impröma la porsona che ti à venü le laptop, mo al n'é nia bun da ciafè na soluziun al problem. Spo dèurel na contestaziun cun Paypal che ne ti dà nia dërt, deache la porsona che ti à venü le laptop po desmostrè che le pacl é gnü menè demez y porchël ne n'à la retlamaziun degöna fondamënta. Le studënt indere ne la dà nia sö y s'adressëia ala Zentrala di Consumadus Europeica dla Talia a Balsan che ti mëna inant le caje ala ZCE dl Luxemburg.
La ZCE dl Luxemburg contatëia l'aziënda y alza fora che le pacl é gnü menè te na cité che é a 1000 km dal post olach'al ess messü rové. Sön na tara tira Paypal zoruch süa dezijiun da impröma y ti acreditëia indô i 650,00 euro al consumadù.


text:
Ch'il dumber da dumondas d’asil saja sa reducì a tala moda è cunzunt d'attribuir al fatg che l’uschenumnada la ruta dal Balcan è vegnida serrada il mars passà. Quai scriva l’uffizi.
Damain il december
Il december passà han 1’766 persunas tschentà ina dumonda d’asil en Svizra. Quai è in minus da 64% cumpareglià cun la medema perioda da l’onn avant. Cumpareglià cun il november 2016 èsi in minus da 197 dumondas.
Eritrea, Siria ed Afghanistan
Ils pli blers requirents d'asil derivan anc adina da l'Eritrea, numnadamain 5’178. Quai è dentant mo la mesadad dal 2015. Ulteriurs impurtants pajais d'origin èn l'Afghanistan, la Siria, la Somalia, la Sri Lanka e l'Irac. En l'entir'Europa han ins registrà radund 1,3 milliuns dumondas d'asil.
Per l'onn current quinta l'uffizi cun radund 24'500 novas dumondas d'asil en Svizra.
RR novitads 15:00


text:
Grupp del carbòni
I elemeent del grupp del carbòni a inn quii del grupp 14 (püssee giüüst sa sa cunsidera i nòmm IUPAC) in de la taula periòdica:
Chii elemeent chí g'ann 4 eletrún in del sò livèll energétich püssee de föra, e g'ann la tendénza a mètii insèma cunt i ólter àtum; de menemàn ca l'àtum al vègn gròss, la crèss la tendénza de pèert i eletrún.
Del grupp, dumè ul carbòni a l'è bun de furmà aniún (C4-); ul silíci e ul germàni, tütt e dü mèzz-metàj, a fúrmenn jún pusitíff (catiún (Si4+ e Ge4+); ul stàgn e ul piuump a inn metàj e da ültimm l'unünquàdi a l'è un elemeent sintétich, radiuatiif.


text:
Da cumplots fictivs
Communicaziun a las medias dals 26 da settember 2016 (reacziun a l'artitgel «In postulat – ed ina resoluziun encunter quel» en La Quotdiana)
La Pro Svizra Rumantscha (PSR) è perplexa da la reacziun da la Pro Idioms e da la vieuta da Martin Candinas en connex cun il postulat Semadeni «Allegra, il rumantsch e talian duain viver». Il postulat pretenda curt e bain dal Cussegl federal da preparar in rapport che duai dar pled e fatg davart la promoziun da las linguas minoritaras en il chantun Grischun.
En la motivaziun dal postulat menziuna Silva Semadeni sfidas sco las fusiuns da vischnancas u l’acceptanza difficila dal rumantsch grischun sco puncts nuschaivels per la protecziun dal rumantsch. Ma la Pro Idioms interpretescha questa constataziun – che la dispita davart il rumantsch grischun saja nuschaivla per la pasch linguistica – para sco promoziun zuppada dal rumantsch grischun. Mintgin che legia il postulat sto dentant constatar ch’el na cuntegna nagina formulaziun che pretenda ina promoziun dal rumantsch grischun – ni avertamain ni «a la zuppada».
La resoluziun da la Pro Idioms encunter il postulat che s’engascha per il rumantsch ed il talian fa la parita d’esser ina chaussa da principi. Gia be ils dus pleds «rumantsch grischun» paran da provocar in mecanissem d’opposiziun. Bain vul ella sustegnair tut las «stentas per mantener la pasch linguistica», ma ella fa gist il cuntrari.
A medem temp sa senta Martin Candinas obligà da retrair ses sustegn per il postulat, malgrà ch’el ha sez suttascrit quel. Questa vieuta senza arguments fundads è curiusa e betg vardaivla per in politicher versà.
La Pro Svizra Rumantscha è conscienta ch’il rumantsch dovra ina promoziun effizienta ed è perquai engraziaivla a Silva Semadeni per ses postulat e ses engaschi a favur da las linguas minoritaras a Berna. La PSR appellescha a tut las Rumantschas e tut ils Rumantschs da salvar il saun giudizi e da sustegnair las stentas per la protecziun e la promoziun dal rumantsch.
La suprastanza da la Pro Svizra Rumantscha: Flurin Bundi, Annetta Zini, Clau Dermont, Jon Bischoff, Barbla Etter, Martin Cantieni
Commentaris
Commentari da Lutz |
Sch'ins vul las vuschs, san ins buca star da plaid. U vegnir elegius ni recliadad!


text:
La compagnia nöia de teater tl lingaz talian a Bornech vëgn a San Martin a presenté le toch conesciü de Molière "Il malato immaginario", sot la regia de Antonio Loguercio
L'apuntamënt é por chësta sabeda, ai 23 de forá, dales 20:30, tl salf de comun a San Martin de Tor. La comedia classica de Molière trata dla ossesciun dl om atempé Argante da ester amaré y da ti dé ia porchël söa fia Angelica desco fomena a Tommaso, fi de n mëde y aspirant instës a dotur (por che al pois ciaré de ël). Angelica n'ó indere n'en savëi nia...
Carnescé tl'Alta Badia
Ala fin de forá y tla pröma edema de merz vëgnel organisé de plü festes da Carnescé tl'Alta Badia
Ai 28 de forá él düc che pó tó pert ala ciacia al tesur da carnescé sön les pistes dl raiun dai schi dl'Alta Badia. Dales 10 inant, jon cun i schi da n punt al ater y s'architan pro la staziun a munt dl Piz Sorega, Piz La Ila y la staziun a val dl Boé y La Crusc, pón cöie adöm de plü toc por mëte adöm la maschera y ciafé na picera scincunda. Le medemo de dales 14:30 inant él a Calfosch, dlungia le punt tl zënter dl paisc, na festa sön pista cun musiga y animaziun de clowns por pici y gragn.
La
View the embedded image gallery online at:
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
Iade tla Maremma Toscana
La Lia da Munt Ladinia - Val Badia mët da jí dala jöbia ai 16 cina ala domënia ai 19 de ma n iade tl süd dla Toscana, raiuns dla Maremma, cun escurjiuns, vijites culturales y bun mangé
Le iade á chësc program:
- 1. de ai 16 de ma piarán ia cun le bus por jí fina Orbetello. Söl iade stán chic por n picnich y de piceres palses. An fajará le check-in y cëna tl Hotel Relais I Presìdi.
- 2- de ai 17 de ma: Escurjiun saurida tl parch natural dla Maremma, tres le Parco dell'Uccellina fina sön la spona dl mer, cun poscibilité da jí ince ciamó a nodé. Dedô zoruch cun le bus te hotel y cëna.
- 3. de ai 18 de ma: Escurjiun do Le vie Cave, che foss de vedli trus di etruscs che coliëia i "borghi" carateristics de Sovana cun Pitigliano, n vedl paisc costruí sön crëp de toghe.
Zoruch cun le bus te hotel y cëna.
- 4. de ai 19 de ma: Söl iade da gní zoruch s'architon a marëna te n restorant tipich emilan.
Le iade costa 460,00€ a porsona te ciamena da 2 lec (suraprisc te ciamena da 1 n let: 60,00€). Tl prisc él döt ci che é descrit tl program. La prenotaziun vel cun le paiamënt dla soma de 460,00€ (+60,00€ por ciamena singula) fina ai 28.02.2019 pro la Cassa Raiffeisen Val Badia - IBAN: IT81C0801059130000303016315
Por tó pert mësson ester scrić ite - o se scrí ite - a öna dles Lies da Munt dla Val Badia. Le iade vëgn ma fat sce almanco 35 porsones tol pert. Dan le iade gnarál ciamó mené fora na cherta cun indicaziuns menüdes sön orars y program. Por stlarimënc o informaziun plü avisa pón cherdé sö Christof al 340/4910875.
Sëires de bona ueia per Carnescià
Cun la grupa dl Teater de Urtijëi,
View the embedded image gallery online at:
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
„Jon ma inò n iede a festejé sciche l toca Carnescià, ulache l vën ciantà, sunà y balà y ulache l ie truep da s'la rì. Magari se furnions nce su mpue n mascra, pona passenons ite pra duta la cumedia."
„Sambënzënza, bona idea! Pona jons duc canc ala Sëira da Carnescià – dla grupa dl Teater de Urtijëi."
Iló saràl truep da se devertì cun n cabaret da culëures, pitli teatri per gherdëina y per tudësch, per tò pra l nés vel' un, per fé matades cun vel' auter, ma dantaldut per s'la rì dassënn.
Mancë ne manceràl sambën nce no de bela mujiga da druch y pra velch da bever y da maië puderàn mo sté giut a se devertì y s'la rì.
L Teater de Urtijëi nvieia de cuer ala sëires da Carnescià:
n Juebia Grassa ai 28 de fauré
n sada ai 2 de merz
n Merdi de Carnescià ai 5 de merz
tla cësa de cultura a Urtijëi, for dala 7 da sëira inant.
L spetacul scumencerà pona dala 20.30.
Per apusté danora na lerch pòssen jì tla butëiga Scudela o cherdé su l 0471 797298.
Per duc chëi che vën n mascra vel l moto "Plu da culëur che n ie y miec che l ie!"
Gran defileda de Carnescià a Urtijëi
N Juebia Grassa ai 28 de fauré dala 3 domesdì. La plu bela mascres vën premiedes
N Juebia Grassa, ai 28 de fauré, mët la Lia dl Turism de Urtijëi inò a jì la gran defileda de Carnescià. Duc i mutons y la mutans, coche nce i granc, ie nviei de cuer a fé pea la defileda tres Urtijëi, che pierà via dala 3 domesdì dal Hotel Madonna (dlongia l Despar), passerà tres l raion da jì a pe y jirà inant nchin sun Plaza de Dlieja. Tlo uniràl fat na pitla festa cun mujiga DJ y partì ora de bon crafons.
Fé pea nce tu cun ti cumpanies – la plu bela mascres unirà premiedes! Chiche ulëssa fé pea cun na gran grupa o n carët dëssa, per rejons de urganisazion, prëibel se lascé nuté su tla Lia dl Turism mandan na e-mail a ortisei@valgardena.it o cherdan su l 0471-777600.
Garejeda VSS "Duca San Giusto"
N dumënia ai 24.2. sun Piz Sela, per mëndri di ani 2007 y 2008 dla categuria "cuccioli"
L Schi Club Gherdëina mët a jì n dumënia, ai 24 de fauré sun Piz Sela, da suinsom ju na garejeda de slalom strënt per mëndri dla categuria "cuccioli", nasciui ti ani 2007 y 2008.
L fajerà pea i miëur atlec de dut Südtirol de chësta categuria, che se à cualificà tla garejedes dant per chësc slalom.
L
View the embedded image gallery online at:
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
https://www.lausc.it/manifestazions-y-evenc/9371-manifestazions-atuales-speziales#sigProId835d80601e
La premiazion sarà ntëur la 14.00 dan la ustaria Tommaso sun Plan de Gralba.
L Schi Club Raiffeisen Gherdëina nvieia duc i apasciunei de schi a unì a ti cialé a chisc pitli campions, che garejea danter i pei strënc.
Noza da Paur
Ai 26 de forá a Badia: na bela manifestaziun, por tigní vies les tradiziuns da n iade
Gran importanza ti vëgnel dé ciamó aldedaincö ales tradiziuns da paur. Cun deplü manifestaziuns fora por l'ann ón ti les porté dant ai plü jogn y ai sciori de nüsc paisc. Na manifestaziun liada ala vita da zacan é la "Noza da Paur", che vëgn metüda a jí en mertesc ai 26 de forá dales 21:00 a Badia. La defilada passará fora por le zënter da San Linert; dan la ciasa "Croce Bianca" sarál le gran past da noza cun les spezialités ladines y olache la Böhmische de Badia tol ite i novic. Sciöche da tradiziun, podarán odëi la liösa cun la nücia, sü geniturs, le mënanücia y la "ciamarita", la tota da bato. Sön n'atra gücia sarál le nüc cun sü geniturs y le mënanüc. A pé o sön de plü liöses sarál i atri familiars, amisc y vijins. Al ne manciará nia val' grup musical, che abelësc la noza cun i orghi da man y i guanc tradizionai.
Tröpes é les tradiziuns liades ala noza da paur, che vëgn ince portades dant te chësta ocajiun, sciöche le jí cun la cioura ai fredesc y sorus plü vedli di nüc che é ciamó da maridé, i ciapí da plömes y ciüfs de metal vistis dai jogn inviá a noza, le costüm tradizional y la gherlanda cun ciüfs blanc da cëra dla novicia y la daurida dl bal da pert dl pröm sonsel y dla pröma sonsela. Al vëgn rengrazié le Comun de Badia y sü lauranc, la polizia locala, i Stüdafüch de Badia, la Crusc Blancia Alta Badia, la sozieté di implanc La Crusc, l'alberch San Leonardo, la conditoria I Dolci di Ricky, la Uniun di Ostis de Badia, la Jonëza da Paur de Badia, la Uniun di Ciavai Haflinger y la Uniun di Ciavai Norics dla Val Badia y düc chi che tol pert ala defilada, che á metü a desposiziun i guanc o che se crüzia por le bun garaté dla manifestaziun. L'organisaziun é dl'Assoziaziun Turistica de Badia.
"Eppes Nuis" cun Thomas Hochkofler
Al 1. de merz organisëia le Sorvisc ai Jogn Val Badia na sëra de cabaret cun Thomas Hochkofler a La Ila
Thomas Hochkofler, conesciü sciöche "Hausmeister" tl cabaret "Hell werd sein", á ince inventé d'atres figöres, sciöche "Joe von Afing", "Motschuner Peppn" o "Herr von Wegen", che l'á porté a n gran suzes. Ince "Ban Luis" y la "Wöchenschau" é dlungia le program "Fockelotti" dër conesciüs.
Tla Ciasa dla Cultura a La Ila portarál dant al 1. de merz dales 21:00 le program da rí nü "Eppes Nuis". Prenotaziuns por la rapresentaziun vëgn tutes sö tres SMS al numer 342/8410721. Al é da dé dant inom, cognom y numer de partezipanc. L'entrada é dales 20:00 inant, al cost de 18,00€. Les chertes apostades é resservades fina na cherdora dan le mëte man.
Gran cunzert da Carnescià
N vënderdi ai 1. de merz dala 20.30 tla Cësa de Cultura a Urtijëi, cun l clown "Karamela" y la Scola de Mujiga de Gherdëina
N ucajion di 40 ani da canche l ie unì metù su la Scola de Mujiga, vëniel metù a jì ntan l tëmp de Carnescià n cunzert particuler.
Sambën saràl da pudëi scuté su truepa de bela mujiga, suneda y cianteda dai sculeies deberieda cun si maestri te na maniera umoristiga.
Chi ne cunësc pa nia la cianties de jì a rubé l'ola, "Chi ne à pa udù Marianna?" o la taialonges de "L flurësc pa la luna...."?
La sëira unirà meneda dal paiazo "Karamela", che ie drët cunesciù per si bona ueia, sibe te Südtirol tres la trasmiscions tla televijion che da truepa d'autra manifestazions da n bon umor.


text:
Malìndi
Malìndi l'è na sità dal Kenya su 'l Ucéan Indiàṅ ch'la mùcia sù da piò ad duśènt-mila abitànt in dla cuntèa 'd Kilifi.
Al sò clima 'l è dimóndi bèl e cald parchè tut 'l an la sò temperadùra l'armàgn in mèdia sèmpar sóta i 31 grâd (màsima) e 'd sōvar di vint-i-òṅ grâd (mìnima) faghénd ad cla sità chè 'n impurtànt sèntar turìstic, specialmènt par gl'itagliàṅ che, durànt la secónda guèra mundiàla, i l'aṅ bumbardàda, ma che adès i gh vaṅ in vacànsa.
A dascurém ad gint c'n i bèsi, cuma pulìtig e còmig, ch'i gh vàn'n anc durànt al fèsti 'd Nadâł e par festegiàr al Cavdàn in un perìud d'l Invéran in du tōr 'n aparéć a cósta 'n òć dla tèsta ma lōl i gh'aṅ i burslèṅ sèmpar pîṅ dònca 'n fat dal gènar a n gh'è gnanc indivìś.
A tgnir a mōd al stradi i gh péns'n i giapunéś in càmbi dal parmés ad pascàr lìbar da cal bandi là.


text:
Da Flavia Hobi - Mei fascineschan persunas che sefascineschan per enzatgei. Buc perquei che jeu savess buc sefascinar per il mund (eba fascinond) – gliez fuss lu tuttina empau trest – mo jeu quetel ei adina enorm bi sch’ins vesa co enzatgi reflurescha en siu fatg, fa quei cun tgierp ed olma e plein engaschi.
En in seminari da pedagogia mavi inagada per interess e che quei ei atgnamein sco la stimulaziun per ch’ins vegni vinavon. Mo danunder deriva interess che munta tenor Duden „geistige Anteilnahme“, „Neigung“, „Belange“? Co il mund ei creaus dependa era da nos interess e nos interess vegnan puspei influenzai dil mund – in’interacziun permanenta, inspiraziun per la naschientscha dad interess. Daco ch’ins s’interessescha ussa per la derivonza da plaids specifics ella linguistica e buc per fuormlas cumplexas ord la matematica ni viceversa, gliez ei probabel buc aschi tgunsch da rispunder. Aschia era la damonda suenter la raschun per interess, pertgei ch’ins ha quel ni eba buc. Clar ch’ins savess cheu ussa cuntinuar cun fatgs ord la scienzia, vegnir cun models e resultats da retschercas.
Text: Flavia Hobi
Fotografia: pexels.com
Suonda LATABLA!
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga, uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas – e da tut sias...
pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel datti bels prenums, nizzaivels betg mo...
Da Fadrina Hofmann - L’uman es ün chatschader e ramassader. La cumprouva n’haja a chasa in fuorma da duos uffants chi chattan roba da tour e mütschir. Ün insaj? Voilà...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel quellas influenzadas...
Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Oz datti tschintg bellas...
Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els...
Da Fadrina Hofmann - Chi nu cugnuoscha il mumaint da schoc scha’l telefonin es dandettamaing davent? Ed il sentimaint surleivgià cur ch’el cumpara darcheu? Il telefonin es dvanta nos cumpogn...


text:
Malgrà ch’igl EV Zug ha mussà tut in’autra fatscha en il segund gieu da final n’hai la finala tuttina betg tanschì da franar ils da Berna.
Il defensur dal titel ha per dentant er giu il cletg da sia vart, quai oravant tut tar il 3:2 en la 42avla minuta, il gol ch’ha er muntà la decisiun. Zug ha en las davosas minutas fatg tut il pussibel da vegnir enavos en il gieu, mo cun il 4a2 en il gol vit ha Berna la finala fatg tut cler. Al SC Berna mancan ussa anc duas victorias per defender il titel.
Ambri batta Langenthal
En il final da la qualificaziun da liga per il davos plaz en la liga naziunala A ha Ambri-Piotta battì il campiun da la liga naziunala B, il SC Langenthal, ordaifer cun 2:1 suenter prolungaziun. Ils Tessinais mainan la seria cun 2:0 ed han uschia pudì far in ulteriur pass per pudair restar en la meglra liga da hockey en Svizra.
RR actualitad 23.00


text:
Canton Friburgo
El Canton Friburgo l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, l'è sitüàt endèla part ocidentàla del paés. El cunfìna a ucidènt col lach de Neuchâtel, che 'l la sepàra del Cantù de Neuchâtel, piö a sud el cunfìna col Canton Vaud e a nòrt e a èst el cunfìna col Canton Berna.
La popolasiù del cantù l'è 'n magiurànsa de religiù catòlica (73%). Endèl teretóre del canton Friburgo gh'è divèrsi convèncc, e gh'è apò a l'ünica Üniversità Catòlica de Svìsera, l'Üniversità de Friburgo.
El cantù 'l se tróa a la frontiéra linguìstica (Röstigraben) 'ntra la zòna che pàrla 'l fransés e chèla che pàrla 'n todèsch. El cunfì 'ntrà le dò àree l'è segnàt del fiöm Sarine (en todèsch: Saane), a ucidènt del fiöm gh'è i du tèrs de popolasiù che pàrla fransés e a èst el rèst che pàrla todèsch.
El Canton Friburgo 'l g'ha aderìt a la Confederasiù Svìsera zamò 'ndèl an 1481. l'è stat el prim cantù a magiurànsa de lèngua franséza.
Südiviziù aministratìva[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
El cantù l'è spartìt en 7 distrècc:
- Broye, che g'ha per capitàl la citadìna de Estavayer-le-Lac
- Glâne, che g'ha per capitàl la citadìna de Romont
- Gruyère (en todèsch: Greyerz) , che g'ha per capitàl la citadìna de Bulle
- Sarine (en todèsch: Saane) , che g'ha per capitàl la cità de Friburgo
- See (en fransés: District du Lac) , che g'ha per capitàl la citadìna de Murten
- Sense (en fransés: Singine) , che g'ha per capitàl la citadìna de Tafers
- Veveyse (en todèsch: Vivisbach) , che g'ha per capitàl la citadìna de Châtel-Saint-Denis
Colegamèncc estèrni[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
- Official Statistics
- Sit Uficiàl (Franzés) (Todesch)
- Media relaa a Canton Friburgo su Wikimedia Commons


text:
Motta Camastra
Motta Camastra l'è ün cumün da la Pruvincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 160 km a est da Palermo e 45 km a südovest da Messina. Al 31 de Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 868 e üna area da 25,3 km².[1]
Al cumünn da Motta Camastra al cuntegn lan frazion de Fondaco Motta e San Cataldo.
Motta Camastra al è arent a Antillo, Castiglione di Sicilia, Francavilla di Sicilia, Graniti.
Demografia[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
References[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]
Lian da dador[ Mudifega  | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Viola Camp 2010
Dai 23 ćina ai 28 de agost él gnü organisé dala Uniun Sport Amatoriala La Val la terza ediziun dl “Viola Football Camp”. Chësc iade àl tut pert 51 mituns. A d’alenè y insigné les tecniches dl palê él stè cater alenadus che à na gran esperiënza te chësc setur. Plü avisa se tràtel de Rizzo Francesco (ex śogadù de “serie A” y nazionala taliana) che se à dè jö cun les tecniches da stopè y le saltè cun le pal. Mancini Oliviero che à insigné le “dribbling” y le colp te porta.
Mancini Fabrizio (le möt de Oliviero) che à fat eserzizi de velozité y forza. Ricettelli Carlo (ex secundo portier dla Roma) che ti à insigné ai portiers les tecniches de basa por deventè n bun portier. Bele le pröm dé àn odü che i mituns â n gran interès da imparè valch de nü, an à odü düć che metô dër averda ći che i alenadus dijô y se porvâ. Cun gran plajëi ùnse podü aldì dai alenadus che chësc é stè le grup ćina śëgn che se à porvè le plü y olache al ê na gran disciplina. Chësc à dessigü portè de bugn früć a düć i mituns. Na gran fortüna él stè cun le tëmp che é stè döta l’edema dër bel, i podôn insciö jì inant cun döt le program dl camp. Le camp é gnü stlüt jö la sabeda olache al é gnü fat scuadres moscedades y spo gnü śoghé n pice tornê. Atira àn odü i mioramënć suradöt dl jüch y dla posiziun te ćiamp di singui śogadus. Do le tornê él gnü fat na picia premiaziun olache al é gnü partì fora n atestat de partezipaziun al camp cun les firmes di alenadus. Le presidënt dla Uniun Sport Amatoriala La Val à rengrazié düć i volontars che à daidé organisé le camp suradöt Sottara Fabian y Ploner Martin y les cöghes che à cujiné dër bun döta l’edema. N giulan particolar ti va inće ai cater sponsors: Cassa Raiffeisen Val Badia, Edilfer, Selgas y Impianti Colfosco.
Por ciaré ales foto clicca. FOTO


text:
Il premi da la Fondation SUISA
- Gievgia, 30.6.2016, 19:00
-
Emprima emissiun:
- Gievgia, 30.6.2016, 19:00, RTR
Il premi da renconuschientscha «Fondation SUISA» vegn surdà quest onn al giuven Uranais Franz (Fränggi) Gehrig.
L'accordeonist Fränggi Gehrig è in musicist e cumponist talentà e multifar. Sia savida profunda da la tradiziun cumbinada cun avertezza per il nov sco era la virtuusitad instrumentala èn extraordinarias per in giuven da 30 onns. Nus tadlain oz en «La populara» musica da e cun Fränggi Grehdig.
Redacziun: Josefina Gaudenz