c: text/html

text:
L'accident è capità curt avant las 6:00 tar la staziun da Wädenswil. In char cun glera ch'era vegnì duvrà per lavurs è siglì cun plirs ischigls ord ils binaris. Fin las 11:00 è il traject stà bloccà. Blers trens èn crudads ora u han stuì vegnir sviads. Blers pendularis èn vegnids memia tard a la lavur.
Daco ch'il char è svià n'è anc betg enconuschent, quai tenor indicaziuns da la SBB. L'accident saja capità gist tar ina stgomia (sviader). Ussa vegn examinà tgi che saja responsabel per l'incap.
Gia il mez da fanadur hai dà en la regiun da Wädenswil ina sviada. Lura era in tren da construcziun collidà cun in exchavatur da binari. In lavurer era vegnì blessà.
RR novitads 6:30++

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ospedal psichiatregh
L'Ospedal psichiategh (anca manicomi) a l'è un ospedal pensad per la cura di malatie de la ment. A segonda de come inn fad poden vesser specializzad in cura ambulatorial, a brev termen o a longh termen, o anca a la cura di malad de ment che inn stad condanad per un riat.
In lombard[Modifega | modifica 'l sorgent]
In lombard l'è ciamad de solet la "cà di mat", menter che in del milanes inn ciamad anca Senavra e Mombell, che eren i manicomi i pussee grand del Milanesad.
Riferiment[Modifega | modifica 'l sorgent]
Vos corelad[Modifega | modifica 'l sorgent]
Alter proget[Modifega | modifica 'l sorgent]
- Wikiquote contiene citazioni di o su ospedale psichiatrico
- Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su ospedale psichiatrico


text:
Lavurs
Tgiraders e tgiradras d’animals èn responsabels per tgirar, tegnair ed allevar ils animals adequat a lur spezia. Bler temp da lavur passentan els cun preparar il pavel e nettegiar las clasiras. Els guardan ch’ils animals vegnian tgirads e sa sentan bain: Animals dovran avunda pussaivladads per contacts cun auters animals, occupaziun, moviment e spazi per sa retrair. Per il bainstar fan ils tgiraders d’animals attenziun a las differentas modas da sa cumportar e da sa nutrir ed eviteschan conflicts tranter ils animals. Tut tenor direcziun spezialisada e lieu da lavur surprenda la glieud da professiun differentas obligaziuns.
Tgiraders d’animals da la direcziun animals da pensiun lavuran en pensiuns d’animals, en pensiuns d’animals che porschan allevaments u en saluns da chauns. En las pensiuns tgiran els chauns, giats ed animals pitschens sco portgets da mar, cunigls ed utschels. Quels èn en la pensiun sco giasts da vacanzas u sco animals chattads. En allevaments professiunals s’occupan els da l’allevament e da la tratga da giats e chauns. Els enconuschan differentas razzas, lur atgnadads e basegns e surveglian il svilup dals animals giuvens. En ils saluns da chauns èn els responsabels per la tgira dal pail, da las ureglias, da las griflas, dals dents sco era da las toppas e la pel. Els nettegian, petgnan e taglian il pail da chauns, giats, cunigls e portgets da mar. En tut las direcziuns cusseglian els la clientella en dumondas dal fatg.
Tgiraders d’animals da la direcziun animals d’experiment lavuran en instituziuns da perscrutaziun. Là alleveschan e surveglian els ils animals per experiments. Oravant tut èn quai mammals pitschens sco mieurs e ratuns, però era raunas, peschs e mammals pli gronds sco schimgias, chauns e giats. Els tgiran ils animals ed als preparan per ils experiments. Els enconuschan metodas d’allevament, els resguardan las prescripziuns d’igiena e da lavur e lavuran intensivamain cun ils perscrutaders. Per part exequeschan els durant ils experiment sezs mesiras che vegnan documentadas minuziusamain.
Tgiraders d’animals da la direcziun animals selvadis tgiran animals en zoos e parcs d’animals. Davent da amfibis, reptils e peschs tar divers mammals ed utschels èn els savens responsabels per in revier resp. per ina singula spezia d’animals. Per survegliar animals da tissi ed animals privlus vegnan els scolads spezialmain. Els guardan che las chabgias, ils aquaris ed ils stabiliments sajan endrizzads adequat a la spezia. Els zuppan il pavel u giogan cun ils animals per als occupar. Els tgiran ultra da quai il contact cun ils visitaders dal zoo ed infurmeschan davart ils animals.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala dals 8-7-2009
Durada
3 onns
Direcziuns d’emprendissadi
- animals da pensiun
- animals d’experiments
- animals selvadis
Furmaziun en la pratica
En in manaschi da la direcziun correspundenta
Furmaziun en scola
1 di per emna a la scola professiunala dad Olten u a Winterthur-Wülflingen
Roms professiunals
- biologia e tegnida d’animals
- igiena e malsognas
- organisaziun da l’interpresa e logistica
- etica da professiun e dretg
- communicaziun e contact cun la clientella
- lavurs spezialisadas en las direcziuns animals da pensiun
- animals d’experiments ed animals selvadis
Curs ordaifer il manaschi
La basa professiunala vegn approfundada ed exercitada en la pratica.
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "tgirader / tgiradra d’animals AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
- in fufragnadi vegn cusseglià
Pretensiuns
- plaschair da s’occupar cun animals
- inschign e sentiment da s’occupar cun animals e persunas
- bun dun d’observaziun e bun’attenziun
- equilibrà e pazient
- inschign pratic-manual sco era plaschair da lavurar cun la forza fisica (forza corporala)
- buna sanadad e naginas allergias
- sentiment per nettezza
- prontadad d’exequir lavurs malnettas
- nagin disgust da spizza, d’excrements e d’animals spezials
- fidadadad e senn per responsabladad
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas d’associaziuns professiunalas ed instituziuns sco era scolas professiunalas e scolas spezialisadas
Tenor l’Ordinaziun da la protecziun dals animals dals 23-4-2008 (situaziun 1-1-2012) èn tgiraders / tgiradras d’animals obligads / obligadas da sa furmar supplementarmain durant min. 4 dis entaifer 4 onns.
Diplom da l’associaziun sco coiffeur / coiffeura da chauns (SVBT – Associaziun svizra per la furmaziun en la tgira d’animals) u cun in certificat sco scolader / scoladra da possessurs e possessuras d’animals, p.ex. attest davart las enconuschientschas da la materia (AEM) per possessurs da chauns (tenor l’Ordinaziun da la protecziun dals animals)
A l'exteriur
tecnicist zoologic / tecnicista zoologica u maister tgirader / maistra tgiradra d’animals (furmaziun p.ex. en Germania, Frantscha u Ollanda)
Scola auta spezialisada (SAS)
Bachelor of Science (SAS) en agronomia, cun spezialisaziun en la tematica dad animals da niz u en la scienza da chavals
Cundiziuns da lavur
Tgiraders d’animals lavuran il pli savens en pensiuns d’animals e per part en saluns da chauns, main savens en zoos ed en parcs d’animals u en instituziuns da retschertga. Per part chattan els era plazza els negozis d’animals.
La purschida da plazzas d’emprendissadi sa differenziescha tut tenor direcziun. Plazzas en zoos èn plitost stgarsas, perquai ston ins impunder per la tschertga d’ina plazza bler temp.
Tgiraders d’animals han savens temp da lavur irregular e lavuran las sondas e dumengias e durant firads.
Las pussaivladads da s’avanzar en la carriera e cun la paja èn limitadas. Cun experientscha da lavur e furmaziun supplementara po in’atgna pensiun d’animals u in salun da chauns vegnir manà. Cun la furmaziun supplementara adequata èsi medemamain pussaivel da vegnir promovì al tgirader d'animals da revier ubain al tgirader d'animals superiur en zoos u en tegnidas d'animals d'experiments sco era da survegnir ina plazza a l'exteriur.
Ulteriuras infurmaziuns
Schweizerischer Verband für die Bildung in Tierpflege SVBT
Tribschenstr. 7
Postfach 3065
6002 Lucerna
Tel: 041 368 58 02
URL: www.tierpfleger.ch


text:
Lavurs
Automobils han adina dapli cumponentas dirigidas cun sustegn electronic. Mecatronists e mecatronistas d’automobils han enconuschientschas detagliadas davart l’electronica da vehichels e san installar, drizzar, controllar, mantegnair e reparar indrizs correspundents a moda professiunala. Ultra da quai èn els er responsabels per reparaturas pretensiusas da parts mecanicas.
Pervia da la cumplexitad da vehichels moderns sa gidan mecatronists d’automobils cun documents tecnics, schemas e plans da montascha. Els als san interpretar ed applitgar. Cunquai che gia pitschnas inexactezzas durant lur lavur pon manar ad accidents, lavuran els a moda exacta e concentrada. Els sa tegnan strictamain vi da las prescripziuns pertutgant segirezza e protecziun da la sanadad.
Cun instruments da mesirar e da diagnosa cun sustegn electronic mainan mecatronists d’automobils tras examens da sistems e lavurs da diagnosa simplas. Uschia examineschan els la funcziunalitad da las differentas cumponentas da motor, tracziun, schassis ed electronica dal vehichel. Els controlleschan per exempel la suspensiun da las rodas, la battaria, il starter, il mecanissem d’automat, ils frains ed il Sab (sistem antibloccant), l’indriz d’aria cundiziunada, il tempomat euv. Ils mecatronists mesiran sistems d’aviar e d’injecziun e mainan tras lavurs da regulaziun vi da sistems da manischar e ventils. Las parts ch’èn defectas remplazzan els. Ultra da quai mainan els tras mesiraziuns da la svapur.
Era per lavurs pretensiusas èn mecatronists d’automobils responsabels. Els prendan dapart entirs indrizs u parts d’in vehichel, als demonteschan e remplazzan u reparan. Tar l’installaziun da novas parts collian els las cumponentas electronicas e giusteschan ellas correctamain. Tut tenor ils giavischs da la clientella u per vehichels spezials monteschan els installaziuns supplementaras sco indrizs d’alarm, indrizs da signals, sistems da navigaziun ed illuminaziuns supplementaras.
Mecatronists d’automobils cusseglian ultra da quai la clientella a moda cumpetenta, magasineschan e dismettan carburant a moda ecologicamain gista.
Scolaziun
Basa legala
Ordinaziun federala 12-10-2017
Durada
4 onns
Direcziuns
- autos da persunas
- vehichels utilitars
Furmaziun en la pratica
En in lavuratori per autos u vehichels utilitars
Furmaziun en scola
1 – 1 ½ di per emna a la scola professiunala
Roms professiunals
- controllar e tgirar vehichels
- midar tocca isada
- sustegnair la procedura dal manaschi
- controllar e reparar sistems
- diagnosticar sistems mecatronics
Curs ordaifer il manaschi
Tar differents temas
Maturitad professiunala
Tar fitg bunas prestaziuns da scola po vegnir frequentada la scola da maturitad professiunala durant la furmaziun da basa.
Examen dad ir cun auto
Emprendists acquistan il permiss dad ir cun auto per autos da persunas resp. vehichels utilitars.
Diplom
Attestat federal da qualificaziun "mecatronist / mecatronista d’automobils AFQ"
Premissas
Furmaziun preliminara
- scola populara terminada
- test da qualificaziun AGVS
Pretensiuns
- fitg buna chapientscha tecnica
- bun dun receptiv
- pensar logic
- inschign manual
- moda da lavurar exacta e conscienziusa
- fidadadad e senn per responsabladad
- autonomia
- buna demananza (contact cun la clientella)
Furmaziun supplementara
Curs
purschidas da l’Uniun professiunala svizra da l’automobil (AGVS) e da scolas professiunalas
Furmaziun da basa scursanida
mintgamai in examen en l’autra direcziun speziala suenter 1 onn pratica professiunala correspundenta
Examen professiunal (EP)
cun certificat professiunal federal:
diagnosticher / diagnosticra d’automobils
cussegliader / cussegliadra da ven-dita d’automobils
restauratur/a d'automobils
coordinatur/a da l'ufficina d'autos
cussegliader / cussegliadra da ser-vetsch a la clientella en la branscha d’automobils
spezialist/a da pneus
gidanter / gidantra da straduns
Examen professiunal superiur (EPS)
econom da manaschi / economa da manaschi dipl. econom / economa da manaschi dipl. en interpresas d’automobils
Scola spezialisada superiura (SSS)
p.ex. tecnicher / tecnicra dipl. SSS construcziun da maschinas, tecnicher / tecnicra dipl. SSS electrotecnica
Scola auta spezialisada (SAS)
Bachelor of Science (SAS) en tecnica d’automobils
Cundiziuns da lavur
Mecatronists d’automobils lavuran en lavuratoris per autos da persunas u per vehichels utilitars. Per regla sa spezialiseschan els sin marcas d’autos specificas.
Mecatronists d’automobils han il pli savens temps da lavur regulars cun in’emna da 5 dis, auter ch’en manaschis cun agids en cas da panna e servetschs da pichet.
Mecatronists d’automobils motivads e ch’èn pronts per sa furmar supplementarmain èn dumandads sin il martgà da lavur.
Ulteriuras infurmaziuns
Auto Gewerbe Verband Schweiz (AGVS)
Wölflistr. 5
Postfach 64
3000 Bern 22
Tel: 031 307 15 15
URL: www.agvs.ch
Revista professiunala:
"AutoInside"


text: Tge offerta culturala datti en Svizra, quantas persunas fan diever da quella e quantas èn sezzas activas culturalmain en lur temp liber? Quants daners impunda il maun public per sustegnair la cultura en Svizra e quantas persunas lavuran sezzas en l’economia culturala? Las respostas sin talas dumondas, che servan tant a la scena culturala sco er a la politica ed a la populaziun interessada, preschenta l’Uffizi federal da cultura en ina broschura che cumpara dapi il 2014 mintg’onn en las quatter linguas naziunalas.


text:
Miriam Derungs è scolasta da la scola bilingua da Cuira e mamma ed il mument è ella in zic pli gnervusa che uschiglio. La finala stat il Suisse Quiz avant porta. Per ella èsi l'emprima giada ch'ella sa participescha ad in quiz ed ella sa legra sin questa experientscha.
Cun nums vegni grev
Fermezzas classicas sco per exempel geografia u istorgia n'haja ella betg. Persuenter manegia la dunna da 42 onns ch'ella po prender cun umor l'entira aventura. Sper quai saja il ponderar logic ina da sias fermezzas. Ed in avantatg pudess er esser ch'ella discurra tut las quatter linguas da la Svizra. Sia flaivlezza saja cleramain ch'ella na po betg tegnair endament nums, saja quai da chantadurs, sportists u acturs.
Grond squitsch
Sco scolasta saja ella dentant anc pli fitg sut squitsch. Blers hajan ils sentiment che scolasts stoppian adina savair tut, quai na saja dentant insumma betg il cas. Tuttina èsi per Miriam Derungs la finamira da gudagnar il Suisse Quiz – dentant er sch'ella avess da sperder na fiss quai betg nausch. Gia mo da pudair far l'experientscha saja gudogn avunda.
RR actualitad 17:00


text:
Pioltell
Pioltell (Pioltello) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 36 912 abitant. Pioltell la se troeuva a 15 km a est de Milan e la gh'ha quatter frazion: Limed, Rugacesi, San Felis e Seggian.
A Pioltell la gh'è ona presenza granda de immigraa de l'Italia meridional e de persònn che vegnen foeura de l'Italia: al dì d'incoeu quij chì rappresenten el 10% de la popolazion total del comun.
Evoluzion demografega[Modifega | modifica 'l sorgent]
L'andament del numer di abitant del comun de Pioltell l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Abitàncc censìcc


text:
Euclide de Megara
Euclide de Megara l’è stat en filòzofo socràtich de la grécia antìca, atìf entùren al an 400 prìma del Signùr e fondadùr de la Scöla megàrica. I editùr e i tradutùr medievài dei Elemèncc i l’ha scunfundìt de spès col sò omònim Euclide.
El filòzofo Euclide l’è nasìt a Megara, ma ‘l s’è trasferìt a Atene endóche l’è deentàt discèpol del Sòcrate. Quan che ‘l so maèstro l’è mórt, lü l’è turnàt a Megara, endóche ‘l g’ha acuglìt dei óter discèpoi socràtich.
Nesöna de le so òpere l’è scampàda, ma ‘l so pensér se pöl cumprindìl per mès de le dutrìne de la scöla che ‘l g’ha fondàt e se capés che le nàa derènt fés a la filozofìa socràtica. Segónt chèsta dutrìna el Dio benevolènt, inteligènt e giöst del Sòcrate l’è identificàt col éser ünich e imutàbil del Parmenide de Elea, ciamàt Dio, sapiènsa o giüstìsia, e paragunàbil a l’asùnto metafìzich pròpe de la scöla eleàtica.


text:
8ª partida de campionat rit. - Gsiesertal
Prestaziun nia da bravé cuntra i aversars dl Gsies, che anuzëia bun les püces ocajiuns y mët al sigü le resultat tl secundo tëmp.
Na pordüda antia chëra dl’ultim fin dl’edema ite a Gsies, ulache i patruns de ciasa lascia udëi superiorité por ci che reverda la determinaziun y l’agresivité. Ince sce i ghesc ladins se prejentëia cun en gröm de ocajiuns dan porta, mancel deplëgn la dezijiun da fa le gol, deperpo che i aversars rebat le palé te porta amez le secundo tëmp sön üna dles püces ocajiuns y se asigurëia insciö i trëi punc.
La partida mët man cun val menüt de retard, a gauja de na incomprensciun cun l’arbiter por ci che reverda l’orar de scomenciamënt. Atira dal mëteman anuzëia le Gsies la gran lerch amesa les lines dla formaziun ladina por fa le jüch y ruvé sënza gran dificoltes te area. Insciö toma ince la prüma gran ocajiun por le Gsies, le mezciamp aversar vëiga bun le defensur fora de posiziun y fej pié ia na passaja filtranta por l’atacant sú dan porta, por fortüna röia la trata de chësc dlungia porta ia. La spordüda fej desdé i ladins, che é bugn de imposté val aziun cuntra porta, al 20^ vëgn le atacant Alexander sorví cun n palé alt y prô le palonët sura le portier fora che ne ti gareta indere nia. Ince val trata pëia ia dal limit cuntra le portier malsigü, che stënta a se tigní le curan ti brac, impone ne ó le palé ruvé dait ala linea. Tl’ultima pert dl pröm tëmp é la defenjiun da La Val sot a presciun, i pai ne röia nia plö sura le mezciamp y i ladins mëss se confronté tres indo cun i portadus dl palé che röia cina sö dan area. I sogadus va tosc tla palsa a tra le flé y a se ciarié sö por la secunda pert.
Le pröm tëmp se röia sön le 0 - 0
I aversars sënt atira le druch di sogadus da La Val dal scomenciamënt dl secundo tëmp, che partësc fora damì i pai sön les perts y ciafa plö saurí le trú cuntra porta. Al 55^ ti sciampa Franz ala defenjiun mo se tira massa da na pert fora, al vega impó la trata che röia indere dlungia ia. Püch do se prejentëia le medemo Franz dal’ atra pert te area aversara y pro ciamó n iade la trata, chësc iade é le un dl Gsies che tëgn sö le curan. I aversars respogn al druch ladin cun val ripartënza prigorosa, chiló é al comane le defensur amez Marco C. che fej bun só laur architan tl dërt mumënt i atacanc y devian le palé da na pert fora. Al 70^ menüt n’atra ocajiun por La Val, Max N. fej só le palé, driblëia bun la defenjiun y mët amez na bela crossada che ne vëgn indere nia anuzada dai atacanc. Tosc suzedera spo sciöche ara é gunot tl jüch dl palé, fora de n sarëgn, do n avëi odü indî nia plö le Gsies te area ladina, sön na ripartënza vëgn le palé crossé amez por le atacant Pizzinini che cun n bel stach de ce rebat le palé te porta por le 1 a 0. Na saíta por La Val che mëss ciaré de oje le resultat ti ultims 10 menüc. Cun coraje se alza la scuadra, Adrian vëegn sorví al limit dl’area, imped se fa lerch cuntra porta fejel pié ia na trata dal limit che é indere massa alta. A ti mët le bastun tra les giames ai sogadus é ince le arbiter, plö iadi ne vëgn contrasc evidënc nia conzedüs al limit dl’area, nia de morvëia sce i sogadus vëgn nervusc y mët man de strité tra de vëi. I sogadus dl Gsies se fej ciamó prigorus cun val inserimënc di atacanc mo por fortüna ne vëgn le resultat nia radoplé, mo dal’atra pert ne vëgn chësc nianca avalié.
L’arbiter fej tosc ruvé i nonanta menüc de jüch, La Val mëss insciö dlotí na pordüda ajia che i fej tomé zeruch de posiziun. Ince sce la matematica ne tradësc ciamó daldöt nia le trú por le secundo post, mëss i ultims 9 punc poscibli gní concuistá deplëgn speran de na ciumpedada di aversars dl Dietenheim y dl Sest, atualmënter dant. Ala scuadra dla Val Badia ti va dal’atra pert i mius complimënc por la concuista dl pröm post de campionat a trëi partides dala fin cun la promoziun miritada te secunda categoria.
Gsiesertal – La Val : 1 - 0
Formaziun La Val: 1. Sepl Kantioler, 2. Luca Pescollderung (dal 70^ Paolo Vallazza), 3. Egon Frenes (dal 55^ Werner Sottara), 4. Martin Ploner, 5. Marco Castlunger, 6. Christian Dapoz, 7. Marco Sottara (dal 45^ Max Nagler), 8. Stefan Sottara – capitan, 9. Alexander Miribung (dal 75^ Adrian Miribung), 10. Michele Campei (dal 45^ Franz Tolpeit), 11. Alex Elzenbaumer
Proscima partida: In dumënia ai 15 de má dales 16:00 te ciasa cuntra le Mühlwald
Atri resultac:
Altherren: Terenten - La Val : 2 - 0
Juniores: Natz - Val Badia : 2 - 3
U-15: Mareo/LaVal – Raas : 1 - 2
U-13: Pro Team Blau - La Val: 6 - 0
U-10: La Val – Rasen/Antholz II: 2 - 0


text:
La fin d'emna èn dus lufs vegnids sut il tren. Quai ha l'Uffizi chantunal da chatscha confermà sin dumonda dad RTR. In dals lufs saja vegnì sut il tren sin il traject tranter Versomi e Valendau, in auter tranter Alvagni e Filisur.
Quest enviern èn cun quai gia crappads nov lufs en il Grischun. Otg da quels èn daventads unfrendas dal traffic. In ulteriur è vegnì mazzà l'entschatta da l'onn sper Pigniu, cura ch'el è entrà en il revier d'in auter triep.
Rapport mensil december 2020
En ses rapport mensil infurmescha igl uffizi da chatscha e pestga ch'i n'ha dà nagins stgarps d'animals da niz durant il december el chantun Grischun. En ses rapport resumescha il uffizi anc ina giada las cifras da l’entir onn 2020: En tut hajan ils lufs stgarpà 225 nursas, 17 chauras, ina vadella ed in asen.
En la vischinanza da Flond ha la surveglianza da chatscha chattà la fin da l’onn il cadaver d'in luf. Il motiv per la mort na sajan anc betg sclerida. Il uffizi da chatscha quinta, ch’il animal saja vegnì blessà d’in auto e ch’el saja mort da las consequenzas da las blessuras.


text: La biodiversitad e las cuntradas da l’artg alpin èn periclitadas. La natira vegn destruida u restrenschida sin in spazi adina pli pitschen. Il turissem e l’agricultura intensiva sa derasan adina pli fitg ed il patrimoni cultural svanescha. Per fortuna èn ils pajais dal territori alpin daventads conscients da quest svilup e cumenzan uss a reagir. Era Vus pudais reagir. Pussibilitai a Vossas scolaras ed a Voss scolars da scuvrir las Alps, questa regiun magnifica, a chaschun da la nova exposiziun ambulanta dal WWF Svizra. Ils uffants pon entrar en il Pandamobil cun ses decor fabulus e scuvrir là il mund alpin cun auters egls. Els vegnan sensibilisads per ils privels che smanatschan las Alps e la biodiversitad.


text:
L'uffanza da Jon Duri Tratschin è sequenzada en chapitels da quatter onns. Mintga quatter onns ha fatg la famiglia midada. «Mintgatant na savaiva betg tge respunder a la dumonda: Danunder es ti?», raquinta il virolog pensiunà.
Suenter la Scola chantunala a Cuira hal studegià a l'ETH Turitg ed è daventà virolog. Questa lavur al ha manà fin a Washington DC – adina a la tschertga da dapli savair davart singuls virus.
Durant ils ultims onns è el però sa deditgà dapli a l'istorgia locala da l'Engiadina Bassa – sco collavuratur da l'Archiv cultural Engiadina Bassa. Ma cun la scuverta dal coronavirus è vegnì sveglià danovamain ses interess per la virologia. Nus al avain visità a Tschlin, là nua ch'el è uss da chasa – ed era ensasez gia adina.


text:
Pato de Varsavia
Ol Pato de Varsavia del 1955, ciamàt ach Tratàt de Varsavia (üfissialmènt, Tratàt de amicìssia, coperassiù e mütua assistènsa; OpraHизaция BapшaBckoro дoroBopa in russ, sigla OBД) l'è stàcia öna aleansa militàr in tra i paìs del Blòch Soviètich, nassida cóme contraposissiù a la NATO (fondàcia in del 1949), che l'éra dré a rearmà la Germània Ovest.[1]
Ol tratàt l'éra stàcc scrìcc da Nikita Chruščëv in del 1955 e firmàt a Varsavia ol 14 de mas del istèss an.[2]
In sostansa però 'l pato l'è stàcc dovràt da l'URSS cóme furma de contròl di stacc satèllit de l'Euròpa de l'èst. Presèmpe, in del 1968 Mósca l'à fàcc deliberà ai mèmber l'ocüpassiù de la Cecosloàchia de Alexander Dubček.[1]
Ol pato l'è stàcc desligàt ol 1 de löi 1991 a Pràga.[1]


text:
Procuraturas e procuraturs
Nominaziun da las procuraturas e dals procuraturs
Cun ordinar ina mesira uffiziala nominescha la APUC sco procuratura u procuratur ina persuna ch'è adattada persunalmain e professiunalmain per las incumbensas previsas. Quai po esser insatgi dals conturns da la persuna pertutgada, ina procuratura u in procuratur da la curatella professiunala ubain ina procuratura professiunala u in procuratur professiunal d'in servetsch spezial. Excepziunalmain pon vegnir nominadas er pliras persunas per differents champs d'incumbensas.
Las persunas pertutgadas han la pussaivladad da proponer sco mandataria u mandatari ina persuna, envers la quala ellas han confidenza (confamigliara u confamigliar, enconuschenta u enconuschent e.u.v.). Ma la APUC vegn ad examinar cun quità che la persuna proponida saja er concretamain qualifitgada. Sche la persuna n'ademplescha betg las pretensiuns en il cas concret, vegn la APUC a nominar insatgi auter.
Mandats en la protecziun d'uffants
En la protecziun d'uffants vegnan nominadas per regla persunas spezialisadas sco procuraturas e procuraturs.
Procuraturas e procuraturs privats
Senza l'engaschament da gidantras e gidanters voluntars na fiss betg garantida l'assistenza da blers umans basegnus, perquai che blers n'han betg parents u enconuschents ch'èn pronts da surpigliar in mandat uffizial. Perquai ha la APUC in grond interess da chattar voluntarias e voluntaris ch'èn pronts d'accumpagnar umans basegnus en il rom d'in mandat uffizial. Ademplir ina tala incumbensa è adina er ina sfida persunala ed è l'occasiun per blers contacts e per novas experientschas interessantas.
Sche Vus avais interess da surpigliar l'incumbensa d'in mandatari privat, As drizzai per plaschair a la APUC da Voss lieu da domicil. Cun Voss engaschament gidais Vus considerablamain a render noss chantun pli bainvulent envers umans che dovran agid. Persunas privatas che sa decleran prontas da surpigliar l'incumbensa d'ina mandataria u d'in mandatari privat vegnan preparadas cun quità – tras la APUC u tras collavuraturas e collavuraturs professiunals che la APUC ha tschernì – per lur incumbensa ed en cas da difficultads survegnan ellas cussegls e sustegn.
Indemnisaziun
Las persunas che mainan mandats han il dretg da survegnir ina indemnisaziun commensurada. Quella vegn pajada ubain or da la facultad da la persuna assistida ubain, sch'i n'è avant maun nagina facultad u sch'igl è avant maun mo ina pitschna facultad, or da daners dal maun public. L'autezza da l'indemnisaziun sa drizza cunzunt tenor la lavur da la mandataria u dal mandatari e tenor las relaziuns d'entrada e da facultad da las persunas assistidas.
Surveglianza
Las mandatarias ed ils mandataris exequeschan lur uffizi per gronda part independentamain e surpiglian er la responsabladad per quai. Il chantun stat bun en cas d'in agir illegal en il sectur da las mesiras uffizialas. Tut las mandatarias e tut ils mandataris stattan sut la surveglianza da la APUC che controlla ed accumpogna lur activitad, ch'examinescha en intervals regulars ils rapports da gestiun da las procuraturas e dals procuraturs e che sto dar ses consentiment pertutgant fatschentas extraordinarias sco partiziuns d'iertas, venditas d'immobiglias e.u.v.