text:
Language is selected by the extension of the file. See the list of supported languages to know the extension of your language.
Given a list consists of words "Fizz", "Buzz" and "FizzBuzz".
Find the shortest contiguous sequence of numbers that produces that list.
Print its first and last number (smallest when multiple sequences exist), or nothing if no sequence produces that list.
exec is denied
now post-mortem time, all source codes will be revealed
Fizz Buzz Fizz Buzz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Buzz Fizz Buzz Fizz Fizz Fizz Fizz Buzz
3 3 5 5 9 10 5 6 3 6 6 9 6 10
Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz FizzBuzz Buzz Fizz Fizz Buzz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz FizzBuzz Buzz FizzBuzz Fizz FizzBuzz Buzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Buzz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz FizzBuzz Buzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Buzz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz Buzz FizzBuzz Buzz Buzz Buzz FizzBuzz Fizz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz Fizz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz Fizz Fizz FizzBuzz Buzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Buzz FizzBuzz Buzz FizzBuzz FizzBuzz FizzBuzz Fizz Fizz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Buzz Buzz Fizz Buzz Fizz Buzz Buzz Buzz Buzz FizzBuzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz Buzz Buzz Buzz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Buzz Fizz Fizz FizzBuzz Fizz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz FizzBuzz FizzBuzz Buzz FizzBuzz Buzz Fizz Buzz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz Fizz Fizz Buzz Fizz FizzBuzz Fizz Buzz
9 72 3 3 3 12 3 45 6 10 5 6 3 96 12 102 12 15 5 5 3 93 15 177 3 27 5 33 9 115 9 48 9 87 15 18 9 30 9 180 6 9 15 15 9 135 12 18 12 96 10 15 3 55 10 85 3 33 9 150 9 120 12 42 3 6 9 10 12 72 15 30 5 9 9 55 10 65 6 12 15 66 15 45 12 162 15 20
return to the top page


c: text/html

text:
Dialett ticines
Cula paròla Ticines a sa inteend i dialett che i è parlaa in Tesin (vün dai 26 cantón svizzer) e in Mesulcina e Calanca (dó vall dal Canton Grison).
In realtà a parlum mia da na lingua, ma da n dialètt da la lengua Lumbarda.
Da na part a l'altra dal Canton a sa parla vari dialett e spéss i è anca veramént diferént vün da l'altru: par esémpi i dialètt dala Leventina, dala Val da Blégn, dala Val Magia e dala Val Verzasca i è cunsideraa dialett lumbard alpin.
Vist che gh'è tüta sta diferénza a sa parlarà sura tütt da chell püssée parlaa: ul dialett da Lügan.
In dal dialett ticines i è staa dubiaa par la prima völta in lengua lumbarda düü film american, ciuè Se ta cati ta copi e Düü testimoni scomod.
Cuntegnüü
- 1 Carateristigh e variant
- 2 Ortografia e prunüncia
- 3 Dialet dal Ticinees
- 4 Esempi da dialet dal Votcent
- 5 Esempi del dì d'incöö: pruverbi ticines
- 6 Varda anch
- 7 Ligam de föra
- 8 Bibliografia
Carateristigh e variant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Besogna dì che 'l nom "tisines" el gh'ha una funziun suratüt pulitiga e 'l serviss a ciamà in d'un modu cumpagn tücc i parlà del Cantun: intant podum truvà una bela diferenza tra i dialet che se tröven a nord e a süd del Munt Scender: quei de sota (ciuè quei de la zona de Mendris e de Lügan, ma anca quei de la cità de Belinzona e de Lucarn), se sluntanen minga tant del mudel insübrigh central (ciuè quel de Milan, Brianza, Com, Lech, Vares); quei de sura inveci (dunca i parlà di distret de Belinzona, de Lucarn e di vai) gh'han di carateristigh "alpinn", e hin el tisines ver e propi. Inultra di vai Magia, Unsernun, Cent Vai e Verzasca (che varden in direziun del Lagh Magiur) gh'han una sua inflüenza sura l'Alt Ussulan, intanta che quei de la Riviera e di vai Bregn e Leventina hin ligaa a quei de la Mesulcina e de la Calanca e, in fund, anca un poo al Rumancc.
Tendenzialment, i dialet "tisines", cume 'l diseva anca l'abaa Pietro Monti in del 1841, cunserven di carateristigh püssee arcaigh respet ai dialet de la Lumbardia, püssee inflüenzaa di inuvaziun del Milanes (e dunca, de luntan, de l'Italian):
- Despess i A tonigh se trasfurmen in E (sia avert che saraa), cume 'l che süced ancamò in del milanes pienta (e cume 'l che 'l sücedeva al dialet lüganes fina al Votcent).
- Per vess o begna näss (per vess besogna nass).
- El se cunserva el son dür de la Z, sparii a Milan tra el Ses'cent e 'l Setcent.
- Al cuntrari del Milanes e de l'insübrigh central, la O sarada l'è ben püssee cunservada, anca in pusiziun atoniga.
- Se dupera despess el prunom clitigh u/o per la terza persona singular maschil.
- La schwa la tend püssee vers la pütost che a la E.
- In d'una quai valada gh'è 'l plüral metafunetigh.
- un rat, dü rät.
- In d'una quai zona, la Ö la se trasfurma in E sarada.
- ins. fögh = tic. fégh.
- ins. bögna = tic. bégna.
- ins. ögg = tic. égg.
- L'articul determinativ el pò vess ul, ur, or, ol, er, el, al.
- La S denanz ai cunsunat la se prunüncia 'me una SC, cumpagn de quel che 'l süced anca in Laghee, Valtelines e Verbanes (föra che a Malvaja e in certi zonn del Lüganes).
- Gh'è un fort rutacismu, che 'l vör dì che la L tra dò vucai la se trasfurma in d'una R (föra che in de la Valmagia, in de la Val Unsernun, in di Cent Vai, in di Ter de Pedemunt, in del bass Mendrisiot, in Val Mesulcina e in Val Calanca).
Una roba interessanta l'è che in certi paes, spantegaa un poo per tüt el Tisin (ma suratüt in de la zona central, in Val Mesulcina e in de la Bassa Leventina), la [y] la s'è perdüda e la ven pü druvada, sustitüida de una nurmal [u]. Quel lavurà chì el süced a Belinzona (in de la fraziun de Carass) Pronz, Lümin (in dialet, Lumin/Limin), Molen, Cree, Crescian, Ludrin, Iragna, Personegh, Bodi, Sovri, Cavagnai, Anzonegh, Chironegh, Isurn (in di fraziun de Arvess, Lögh e Berzona), Musogn, Brissagh, Runch, Scona, Lusun, Mergöscia, Alt Malcantun (fraziun de Fescogia e Bren), Cavriasca (in di fraziun de Cagial, Lupagn, Bidogn e Ruvered), Sunvigh, Lügan (in de la fraziun de la Vila), Cader, Cama, Gron, Legia, Ruree, San Vitur, Verdabi, Lustal, Suazza e Mesoch.
De norma quei là a hinn anca i sit induve la spariss anca la [ø], che la vegn una [e] semplis (o 'na [o], a segunda de la pusiziun). Anca in d'un quai paes de l'Ossula el se ved quel mestee chì (per esempi a Dravegn, che un temp el se ciamava Dravögn). In ogni cas, cul passà del temp l'è nassüü una specie de dialet cumün, una koinè basada suratüt sül dialet de Lügan e de Belinzona, i cità püssee grand e impurtant del Cantun.
In di alter zonn de la Svizzera italiana (Val Bregaja e Val Pus'ciav) se parlen alter variant de l'Insübrigh: in de la prima val, un dialet de transiziun cunt el Rumancc, in de la segunda un dialet valtelines.
Ortografia e prunüncia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I létri i sa prunüncia cumè l italian, ma:
- A gh è in pü i són ö e ü
- La s prima da n altra cunsunant a la sa prunüncia sc; ma prima da b, d, g, v la sa prunüncia sg (cuma la j francésa)
- I cunsunant b, d, g, v' ala fin di paròll i sa prunüncia p, t, c (dulza), f. Esempi: viv sa dis viif
- I vucai acentaa i pò vèss lungh u cürt cuma ad esempi par pés (lunga) o péss (cürta).
- Na sóla n ala fin di paròll la sa dís cuma in "panchina". Cfr. man e Mann.
- Ala fin di paròll c, g e sc i è sémpar dulz, se no sa scriv ch, gh e sch.
- s'c al sa dís sc-c (quan che la c l'è dulza) e s'g l'è sg-g. Esempi: s'cepà (rompere) e s'giafón (schiaffo).
Dialet dal Ticinees[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Dialet da la Val Magia
- Dialet da la Val Leventina
- Dialet da la Val da Bregn
- Dialet da la Val Verzasca
- Dialet lucarnes
- Dialet ussulan
- Dialet da la Val Calanca
- Dialet da la Val Mesulcina
Esempi da dialet dal Votcent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La parabula dal Fiöö Trasun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dialet da la Val Verzasca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Un omen ul gh'ieva düü fiöö.
El piü ponzel de 'sti düü u gess al pà: "Pà, dam er part der mè robe ch'am vengg a mì!" e 'l pà u 'j dividè e de longh ugh dè 'r part.
Da gnò a poich dì, el piü ponzel el se tirè el tut sot lüi e 'l se 'n giè da luntagn, dove 'l burdigò er sostanze malament con or bozerre.
Quand u iva 'biüü magjou el tut, in quii part u vignè una gran carestia, e cominsiè a balà biot.
L'è näicc ad atacàss ad una cà d'un bon starent de quel paes, e u l'ha mandou a pastürgà i purghi.
Là a l'auress volüü impinì er büseghe der corobia che maghiavan i porsei, ma nessün i 'gh davan brigh.
Finalment, avend rifletrii, ul dis: "Quäncc famej in er cà du mè pà i maghien assessenn, e mì assidi qui der fam!
A vuj levà, e pù a vuj nà dal mè pà, a 'gh vuj dì: Pà, hoo pecou contra er siel e contra tì;
mì ne son piü degn d'esser ciamou tò fiöö; fam servizzi de metem co gli tuò famej".
El s'è vultou intant, e l'è vegnüü con er pà. E l'era ach mò da lungg e 'l sò pà ul vidè, u s'è metüü in compassion, l'è corüü a vetàss sül ciul e u l'ha pasciou sü.
"Pà", ugh dis el filiu, "hoo pecou contra er siel e contra tì; mì ne son piü degn d'esser ciamou tò fiöö".
Ma 'l pà ugh dis ai servitor: "Portè chilò una sgiaghe 'r piü boriola e vestìl, metìgh nel dit un anel, e metìgh sü i calzei in di pee;
Menègh fuori un videl grass e strübièl giù, maghièm e stèm alegri.
Perchè 'sto mì fiöö l'era mort e l'è tornaa a vivà; l'era perdüü e u s'è troväicc" e i han incominsiaa a fà festin.
Intant el fiöö maiuu, che l'era in er campagna, l'è tornäicc e quand l'è stäicc aprö der cà, l'ha sentii ch'i sonavan e cantavan.
E domandè a vügn di sò servitor: "Quel chi fan in cà mea?"
Ugh dis el servitor: "Qui l'è vegnüü el sò fradel, e 'l sò pà l'ha fäicc mazzà el videl piü grass, perchè l'ha ricüperou el filiu sagn e sald".
Quest ignora, rabiou, u n'ìva volüü piü nà en er cà; e lo pà, näicc fora, u l'è metüü dress a pregàl.
Ma lüi u gi ha respondüü al pà: "Guarda, quäncc agn l'è che mì son er tò comandament; e ti m'è mai däicc un iörì perchè stassom alegro con i mè amis;
Ma l'è vegnüü el tò fiöö, che ti ha gh'la maghiou tut er sò part der robe con i pitann, e tì ti j'è fäicc strübià giü er videl piü grass".
El pà u gh'ha respondüü: "Fiöö, tì ti see semper stäicc con mì, e tut el mè l'è tò;
Ma bentava ch'a stassom alegri e che a festeggiassom, perchè 'l tò fradel l'era mort e l'è tornaa a vivà; l'era perdüü e 'l s'è tornaa a trovà".
Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 44
Dialet da la Val da Bregn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Ün um o gh'eva doi fant.
E r'ha dicc ol pü piscen de quigl: "Oh, pà, dem ra part dra roba ch'o 'm toca!" e lü o gh'ha spartii ra roba.
E 'd lì a poch, miss insema tücc cuss, ol fant pü piscen o l'è nacc viagiand 'n ügn pais luntagn, e là r'ha bütou ol facc sò vivend in bagurd.
E dapù ch'r'ha 'biüü consümou tücc cuss, r'ha facc 'na gran carestria in col pais, e corü r'ha 'menzou a ess nessità.
E r'è nacc e o s'è miss con ün zitadin 'd col pais; e 'l r'ha mandou a ra soa campägna a pass i pörsc.
E o bramäva d'impì ol sò botasc dil scörsa ch'i majava pörsc, e onzügn ga 'n dava.
Ma lü, tornou in sè stess, r'ha dicc: "Quancc famej in cà dol mè pà i gh'ha pagn a sbach, e mì chì sbasiss dra fam!
Am drizzrò e narò al mè pà, e 'gh dirò: O pà, hoo pecou contr'or sciel e inass a voi;
Mò 'n sun mia degn d'ess ciamou vust fant; fèm cum vügn di vust famej".
E o s'è alzou e r'è nou da sò pà. E r'era ancamò luntagn lontagn che sò pà o r'ha vist e o s'è möss a compasgion e, corend, o gh'è saltou al cöl, e o r'ha basou.
E ol fant o gh'ha dicc: "O pà, hoo pecou contr'or sciel e inass a voi; mò 'n sun degn d'ess ciamou vust fant".
Ma ol pà r'ha dicc ai sò famej: "Prest, tirei fora ol sgiupogn dra festa, e meteigla indöss, e meteigh ügn anil in deit, e i calze in pee.
E tirei fora ol vedil ingrassou e mazzèl, e majem e fem past.
Ché 'sto mè fant r'era mört, e r'è resüssitou; r'era pers e r'è trovou". E i ha 'menzou a fà past.
Intratant ol sò fant majoo r'era in campägna e, quand r'è tornou e r'era arent a cà, r'ha sentüü ol sangh e ol bal.
E r'ha ciamou vügn d'igl famej e o gh'ha dmandou cuss i era 'sti cuss.
E corü o gh'ha dicc: "Vust fradil r'è tornou e vust pà r'ha mazzou ol vedil ingrassou, perchè o r'ha ricovrou sagn e salv".
E o gh'è 'gnüü ra räbia e no 'r vurìa mia nà in cà; donca sò pà, vegnüü 'd fò, r'ha 'menzou a pregà.
Ma lü, rispondend, r'ha dicc a sò pà: "A ra fé, da tancc agn mi a ov servia, e n'hoo maigl trapassou ugn vust prezet; e maigl no m'hei dacc ugn cauret da fà past coi mè amis.
Ma dapù che 'sto vust fant, ch'l'ha majou ol facc sò coi sgualdrign, r'è vegnüü, hii mazzou per lü ol vedil ingrassou!".
Ma lü o gh'ha dicc: "Oh, fant, tì t'è sempra con mì, e tüta ra roba mia r'è tou;
Ma 'zügnäva bé fà past e stà alegro, perchè 'sto tò fradil r'era mört, e r'è resüssitou; r'era pers e r'è trovou".
ibidem, pag. 46
Dialett da Locarn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
On um a l'ha 'vüd düü fiöö.
E 'l piü giovan da custor o gh'ha dii al padar: "Pà, dem la mea part ch'a 'm toca!" e 'l padar o gh'ha fai fora i part.
Da lì a poch dì, dop che l'ha metüü insema tütcoss, el fiöö piü giovan o s'è toi sü e o 's n'è andai via luntan, e lì l'ha fai balà tütcoss in stravizzi.
E pö, quand l'ha 'vüd finid da sgürà tant com o n'aveva, l'è vegnüda ona gran carestia in quel paes, e lü l'ha comenzad a sentìssla in di cost.
O 's n'è dunca 'ndai e o s'è tacad adree a on sciur da quel paes, ch'o l'ha mandad in d'ona sova vila a cürà i porscei.
E costü o voreva pür anch podèss intesnà la büseca con quii giandasse ch'a mangiava i porscei: ma nissün a ga 'n dava.
Alora l'è tornad in sè stess e l'ha dii: "Quanta servitoraja là in cà 'd mè padar la noda in bondanza, e mì intant chinscì a crep da fam!
A vöj propi tòm sü, e andarò dal mè pà e a 'gh dirò: Pà, a l'hoo propi faia grossa col Signur e con vü;
Ormai a no merit piü da vess ciamad vost fiöö; fèm come vügn di vost servitur".
E, tojendas sü, l'è vegnüd dal sò pà. Quand pö l'era anch mò lontan, o l'ha vedüd el sò pà, e o s'è movüd a compassiogn e, corendagh incontra, o si gh'è bütad sül col e o 'l basà sü.
E 'l fiöö o gh'ha dii: "Pà, a l'hoo propi faia grossa col Signur e con vü; ormai a no merit piü da vess ciamad vost fiöö".
Ma el padar l'ha dii ai servitur: "Presto, portee chì el piü bel vestid e vestìl sü, metìgh l'anel in did e i scarp in pee;
E menee scià on vedel ingrassad, e mazzèl sgiò, e mangem e fem past;<br perché 'sto mè fiöö l'era mort e l'è tornad in vita; l'era pers, e o s'è trovad". E lì i s'è metüd adree a fà past.
L'era mò el sò fiöö magiur in campagna e, in dal vegnì e in dal vesinàss a la cà, l'ha sentid a sonà e cantà.
E l'ha ciamad on servitur e o gh'ha domandad quel ch'l'era 'sta roba.
E costü o gh'ha dii: "L'è vegnüd el vost fredel, e 'l vost pà l'ha mazzad sgiò 'n vedel ingrassad, perché l'è tornad salv".
L'è donca andai in colera, e o no voreva miga andà in cà; peró l'è vegnüd fora el sò pà, e o s'è metüd adree a pregàl.
Ma costü, respondend, o gh'ha dii al sò pà: "Ecco, i è già tanci ann che mì av stagh in obedienza, e a no son mai andai fora ona volta dai vost comand; e a m'hii mai dai on cavret par stà on poo alegar coi mè amis.
E inscambi, apena ch'o l'è rivad 'sto vost fiöö, che l'ha consümad tüt el fat sò coi strasciunn, a gh'hii mazzad sgiò 'n vedel ingrassad".
Ma lü o gh'ha dii: "Fiöö, tì te seet sempar con mì, e tüt el mè l'è tò;
Ma bisognava fà past e stà alegar, perché 'sto tò fredel l'era mort e l'è tornad in vita; l'era pers, e o s'è trovad".
ibidem, pag. 47
Una nuvela dal Bucasc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Dialet da Locarn (e da la Val Verzasca)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Av disaroo donchia chie in di timp dur prim re de Cipru, dopu chie Gotifré de Bügliom l'ha fäcc sova 'r Tera Santa, l'è chiapitoo che r'üna femna polida de Guascogna l'è näcia a trovà 'r Santo Seporcro e, vignend indree, cand r'è büda a Cipro, l'è stäcia urtregiada da certi discrianzä. E lee, sbofferomnazzo, tüta marinconica de 'sta roba e sanz'un zich de cunsuraziom l'ha pansäcc de nà r'a cerchià sgiüstizia dar re; ma intramezz o gh'è stäcc dicc chie la traress via er fadighia, perchié lü l'era un umenazzu poch permaros e chie o s'an lassäva fä aicì lü e o vendichiava né quij de lü stess né quij dei älcc, anzi o 'j sustegneva: e ingora vüm che l'avess um poo de rabia o 's vendichiava e o 's sfughiava col fägn a lü. Sentend 'sta roba quela femna e sanza vess pussibru fä er vendeta, par pudè 'vègh um poo da pas l'ha pansoo de tuchiàl propi in du vivo der suva vita; e näcia piansgind denanz a lü, la gh'ha dicc: "El mè sciur, mì a vegni micia ar tova presenza par 'vègh sgiüstizia dei dispressi ch'i m'ha fäcc, perchiè a m'an speci gnanchia; ma, par 'vègh um poo 'd pas, mostrum tì ar manera de sufrìi cume tì quij chie 't vegn fäcc, e ignora a pudrò imprend ar manera de supurtà cun pazienza 'r mea disgrazia, chie o 'r sa ur Signor, se mì 'r pudess fàl, vuruntera 't daress ar mea, perchiè tì ti seet inscì bom de supurtài".
Ar re, fign ignora purtrom, squasi chie o 's dessedass, scumenzand da r'ingiüria fäcia a 'sta femna, chie l'ha vendichioo, l'è daventoo tremendo perseguitor de tücc chie contra r'unor der sò regnu quaicossa i fasess da quel dì inanz.
Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 628-629
Dialet da Unsernon[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Donca a geva che in di tiemp du prim re de Cipru, dopu la cunquista dla Tera Santa fada da Gotifré Bujon, una sciora de Guascogna l'è nada in pelegrinagg al Santu Sepolcru; e quand, nel turnà indree, l'è rivada a Cipru, a j'ha truväcc di baloss ch'a ghi ha fäcc di dispresi da vilan. Lii, 'sta povra femena, tuta sciagrinada, e nö pudend meghia dàss pas, la j'ha pensov da nà a lamentàss cul re; ma quichiün i ghi ha dicc che l'era fadeghia butada veia, perchè quel re l'era tantu rilassov e inscì un linecc che l'era meghia dumà incapazz da punì i tort de leit, ma con viltà vergognosa u 'n sufriva täncc ch'i 'gh feva a lui; tant che chissesseia ch'a ghi ess 'biuu di querel, u 'j sfugava cul fàgh quech dispet o insult. Quela femena, sentend inscì, e perdend vormai la speranza de vendicàss, par truvà un poo de refrigeri al sé dulor la s'è metuda in ment da ponsg i miseri da quel re. La s'è presentada donca piansgend da lui e la ghi ha dicc: "Scior, mei a vign meghia inanz a tei par utignì vendeta du dispressi ch'i m'ha fäcc; ma, par dàm sudisfazion, at pregh da insegnàm cumè ti fee a suportà quij ch'i m'ha dicc ch'i 't fa a tei: par ch'a pussa imparà da tei a tulerà u mié, che sa pudess, u 'l za 'l Signor sa te 'l daress vuluntiera, postu che ti siee un fachegn inscì brav."
U re, che fign alora l'era stov lent e pegrizios, cumè ch'u 's dessedass dal segn, u j'ha cumenzov a vendicà durament da l'ingiuria fada a quela femena, e pee l'è diventov un tremendo persegutor de tut quij che de depos d'alora i fava calcossa contro l'unor dla só curona.
ibidem, pag. 630-631
Esempi del dì d'incöö: pruverbi ticines[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tücc quei pruverbi chì hin staa ciapaa del Vucabulari di Dialet de la Svizzera Italiana.
Cent Vai e Ter de Pedemunt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- A l'opera u 's cugnóss l'operari.
- Dai früit u 's cognóss la planta.
- Tüt u 's cónscia, men l'oss du col.
- Sa ti seet cuntint, ti campi un dì pisséi.
- Se ti véi stà san e cuntint, sta luntant dai té parint.
- A 'sto mond, a s'ha sempru da tribulà; quand a 's riva a vess un poo cuntint, alora a 's mér.
- Il Signor u j'ha i mai da fer e i péi da stópa, indù ch'u riva u cópa.
- Quand u Són u fa ogjign, u vegn sgiü l'aqua pal copign.
- L'óm u vegn da la porta, ma i gugnit i vegn dal chér.
- Per fà stà ben l'anima, bisögna mantegnì ben u corp.
- Sia da paja sia da fegn, basta che il corp u sia piegn.
- Dona bianca, dona negra e dona brüna, sota la cova i è tüt'üna.
- Chi mangia üga d'avóst, i la caga a sö cóst.
- A cà sóa a sa scalda il cjüü e ancja la cóa.
- Un bon mercant u cumpra a credit e vind in cuntant.
- In fign, a drémum tut sot a una cuverta.
- Sia da paja sia da fegn, basta che il corp u sia piegn.
- Còrp piegn u vòo ripòs.
- Par fà stà ben l'anima, bisögna mantegnì ben u corp.
- Dui fradéi, dui cortéi.
- Cun pizz e curai, a 's marida i tusai.
- Quand i scorbat i vola a cent a cent, o ch'a piòu o tira vint.
- La campana la sóna mia se ti tiri mia la corda.
- I corni i è come i dint, i fa maa ma i serviss per cagnà.
- D'april gnanca un fil, magg adagg adagg, da sgiügn slarga 'l pügn.
- Par Sant'Agnesa va la rapola sü la scesa.
- Per San Sgiuan, gropèe l'aj.
- Il cazzuu usa chel ca gh'è int la padela.
- Pulenta e festa, e carn a la festa.
Val Unsernun[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Ai efet u 's cunuss i fät.
- I ucéi i 's cunuss al cant.
- Cumè ch'i 's cunscia sot, i dérm dent.
- Cher cuntint al suspira suvint.
- Quand ch'a piòu e ch'a fa vint, al diavul al va in cunvint.
- Aqua passada la fa piü pozz.
- S'a piòu al dì de la Scension, per quaranta dì i è bon.
- S'a piò al dì de la Scensa, tüt al grägn perd la sumenza.
- Sant Andrea da la barba bianca, s'u la trova in la culma u la porta in la curt, e s'u la trova in la curt u la porta in la culma.
- Cun l'art e l'ingan a sa viv mezz l'an, cun l'ingan e l'art sa viv l'altra part.
- Avost l'è cap d'invern.
- Avost u salta cumè i ligrost.
- A gj'è megja sabut senza sol, cumè ch'a gj'è megja amor senza absit.
- Égg ch'a ved mégna, chér ch'a dòo mégna.
- Dopu set an e set mis, l'aqua la turna al sé pais.
- Tüt i rob i viegn a taj, fign i ungg da pelà l'aj.
- Ul pòuvru ch'a vò crumpà ul pagn u pò migja mantignì cagn.
- Rispeta ul cjän pal padron.
- Ai cjäi märsc a 'j va dree i moscj.
- Digrazzia du cjägn, furtuna du luu.
- Al dutur u viv de carna malada, l'avucat u viv de carna rabiada, al prèvat u viv de carna morta.
- Carlavà a cà de l'äit, Natal a cà suva.
Val Verzasca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- L'è asen da natüra chel ch'a chignuss miga er sù scritüra.
- Dar pianta i 's chignóss i früt.
- Er consolazióm d'um desperóo l'è vedèn un altro a nä in malóra.
- Content el cör, content tüt.
- Via di ögg, fòra dal cör.
- Sant Andrea, se 'r nev u 'r trova in piagn u 'r cascia in colma; e se u 'r trova in colma u 'r cascia in pagn.
- Er nev de Sant André, tüt l'invern intorn al pé.
- Er aqua da verì l'è tant öri sül pråv, l'è tant fögh sül covign di cjauri.
- Con püssee l'è oncia, con püssee la passa sgiü corenta.
- Quand u piòv d'aost, u piòv most; se piòv ai des l'è amär, sa piòv ar Madona l'è ancamò bona, a San Bartremé l'è pü nemà de lavà i pé.
- Er alba rossa, er sira la bofa, er matign la gota.
- Om bom cjavree o fà desgropà i nesel de fevree.
- Un óm sanza barba u n'è nè nech nè cavra, e una femna sanza tet la n'è nè cavra nè bech.
- O scampa püssee 'nä cjavra magra che un ción grass.
- Chi che ha magliò i cander, ch'i 'gh pénsigja a cjagà i stopit.
- U 'n va pissèe de sgióna carna al macél ca de végia.
- Sira de Denedaa e de Carnavaa, tücc adree al sö frugaa.
Val Magia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Al poltrón a sa stanta mia a cognóscial.
- Prima da cunussan vügn, u s'ha da mangià inséma un sacj ad saa.
- L'è püsséi cjünsc a scund um mulinèe che um morós.
- L'è püsséi cjünsc a mòv al montagn che rostà l'invidia.
- Mint a 's cunscia sü lu lecc, u sa dörm int.
- Vastid cunsciäo, onor dla femna.
- A 'sto mond u j'è nassügn ad cuntent.
- Cör cuntint, colp d'acidint.
- La regola la mantegn al convent.
- Se 'l corp u sta begn, incja l'anima la patisc mia.
- Tosa pientada e vacja dascuvada i na val pü nuta.
- Se 'l còrp u sta begn, incja l'anima la patisc mia.
- Chi i ha fradéi, i ha curtéi.
- Lingua ingiüriosa, coscinzi tignosa.
- Cul fiur da la curnaa, u näsc lu dalauraa.
- Chi ch'a j'ha pressa, ch'i córi.
- L'è mia 'l cor ch'a fa, ma lu rüà a temp.
- La vólp, la léura la ciäpa senza cór.
- Quand parla 'l còr, u täs tüt.
- A cör cuntint, nauta u 'j mancja.
- O 's vér el còr di chiält quand o 's vér el sö.
- El còr o j'ha da fà la carità quand che la magn la pò mia.
- Chi che ha bóm còr, i 'l muscia.
- Cand ch'a piòva a l'Ascensiom, sgent e bes'ci i va burlom.
- Se ch'a fioca 'l da Sant Andrè, tüt l'an la vederè.
- L'om l'ha i än in di bräsc.
- An d'erba, an da merda.
- Quand ch'a truna d'aurì, lauree i cröv da starnì.
- Aurìa u 'j n'ha trenta, ma s'a piovess trentün u faiess maa a nissün.
- Quand ch'u piòu d'aóst, o piòu a mil e móst.
- Palta ed mansg, spii d'aost.
- Ul mes d'aust u va cumè una brancada 'd musch.
- La prima aqua d'aost la va cum ur car d'pülasc e ügn ad musch.
- Pa la metà d'aost, cu ch'a s'ha moss, a s'ha moss.
- La fam e l'amor i fa nà d'acordi cul Signor.
- L'amor u basta mia per mantegnìss in ligia.
- L'amor e la merda gl'è düi serpint: ügn u scärpa 'l còr, cal alt i cundint.
- In basest, tüt quint i ha dò test.
- L'an bisest a 's marida tüt i tampest.
- L'amor u basta mia per mantegnìss in ligia.
- L'afeziom e 'l raspet nè i 's crumpa nè i 's vind.
- Chi agnel a 's fa, dal lüu sa fa majà.
- Sant'Agnesa e Sant Antoni, gli è marcantui ad la nev.
- San Güstign loda la fign.
- Test in l'är e i fa mai ciär.
- L'airom o porta tüt per ari.
- L'è mej fà cul cazz che cul brazz.
- Quand la léurs l'è in per, tüt i cjii i buia dree.
- Cand i nìul i va in montagna, ciapa la sapa e va in campagna; cand che l'acqua la vegn ad sot, ciapa la sapa e tirat sot.
- L'è l'om ça cüra i camp.
- A cjünta pissèi un vegg in un canton che un sgióan in un cjampon.
- Cjärn ch'a cress no la pò stà in sest.
- La cjarn al diau e i öss al Signor.
- Carnavaa in piazza, Pasqua in brascja.
- Cjarn senz'öss u gn'è mia.
Verban e Lucarn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I sgent i 's cunuss mia cul parlà.
- Chi mangia üga d'avost, i la caga a sö cóst.
- I parol romp mia i còst.
- La femna bona la var una corona.
- Par cognóss la tosa bisógna guardà la mam.
- La mort la cónscia tanti rob.
- L'óm savi u 's contenta del poch.
- Quand ch'a piòu e tira el vent, sara l'uss e sta in convent.
- Parola dicia, cuntrat facc.
- L'è mej vess mórt che senza credit.
- La féma bóna la var una coróna.
- Mört el corp, mört el porch.
- Sangh de fredél, sangh de cortél.
- Fign ch'a pudii, tegnii al curtél in magn, s'a vorii mia restà sinza un töch da pan.
- De coscienza ä n'è comè on grän de formenton in tut el mond.
- La coscienza l'è comè la tripa, la vegn da tücc i part.
- El coragg u 's pò migja crompàl.
- Chi ch'a gj'ha coragg da fà el maa, i gj'ha la fascia da fàl vedé.
- I tosann dal bon costüm i va a drömì senza la lüm.
- I cavii da la cópa i fan dervì la bóca, e quii dal vis i fa vardà in Paradis.
- El cör e l'ögg i vò la sò part.
- Chi ch'è bon da chér, i far à mai furtuna.
- Quand che una cà l'ha da fundàn, u manca mai aqua.
- Se piòv per l'Ascension, ä piov per tucc i funzion.
- Se ch'u piòv per l'Ascension, u piov per tücc i messon.
- Quand che piòv al dì de l'Ascension, tuta la fruta la va in d'un canton.
- Sant Andrea l'è un gran ladrón, Sant Antoni l'è un bon padron.
- Ogni an u 'n passa vön.
- Ai donn u se 'gh cünta mia i an.
- L'an de nev l'è an de begn.
- L'an biset l'è l'an da tücc i pest.
- Avrì pioverent, avrì fiorent.
- Se pióv d'april, el dì de Pasqua va vin come aqua.
- L'aqua d'april la impiniss el baril.
- Er rusada d'aust la fa maa.
- L'an bisest l'è l'an da tücc i pest.
- El letigat u 's tira adoss di gräncc fastidi.
- Quand ch'i perd l'afezion, i fa più navot da bon.
- Prima da crä el gnel, el Signor el crea el motarel.
- S'ti vögn un bel ajegn, fal in del mès de feuregn.
- Dò femen e un cjò d'aj, l'è un marcò bel e fai.
- U va püssee cavrit a Pasqua e cauri a Natal.
- Chi ch'a mangia cander, i cäga stopit.
- El can u mangia mai da sò carn.
- Can e cavai magar, i è pizzigad di mosch.
- Chi che dérm coi cäi, i 's dessèda coi pures.
- El cuntedin ch'u va gög, in del camp u 'n vegn fòra göb.
- Carn al Só e péss in l'aqua.
- Questa l'è la reson dal becher, che atò la catn o 'gh va i danee.
- Legn da fò e carn da bò, i 'n dròva e 'in mangia chi che pò.
- Carn ch'a créss, la mängie daspéss,
- Natal in cà, Carnovaa in piazza.
- Quand ch'u gh'è la festa, u 's taca sü el caldirö dra carn per tücc.
Belinzunes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Chii che i è ricununscent, i 's cugnuss in sül mument.
- A 's cugnuss prima um busard ch'um zop.
- Agost, setembar e otobar i è trii mes che no 's conóss né spus né tusann.
- In fevrè u va 'l Sua per la cuntrada, la marìenda l'è turnada.
- La rìegula l'è quéla che mantegn lu cunvìent.
- E nà inanz e 'm rump er buca, e nà indree e 'm rump er cupa.
- Chel ch'o 's gh'ha in bóco, l'è pós la cópo.
- I cavii de la cópa i fa vèrd la bóca.
- Er oli u sta de surevia ä r'aqua.
- L'aqua la gh'ha mighi i ram.
- Se pióv el dì da Senze, per quarante dì u n'em s'è senze.
- Se u pciöv el dì de Sensiun, tücc i vacj i va burelun.
- Sant Andria cu la nìev ai pìa.
- An da fonsg, an da bastard.
- Agn besest, fegn per tücc i crest.
- L'agnel üman u teta la su mama, e un pò inca quela di ältra.
- A la Ziriöra, da l'inverno sem föra.
- I è semproi strasc che va in aria.
- Quand el Pizz da Clar al gh'ha sü el capel, met via la ranza e tö scià el rastel.
- Ai cauri, a dàgh paja i fa lacc da baia; a dàgh föja i 'n fa s'i 'gh n'ha vöja; a dàgh fen, sa 'n fa tücc i begn.
- Per Pentecost es va 'e ris'c de rump i cost.
- El tossigh u sta in la covo.
- I umen i 's ciapa pe le parolo, i femen pii cuvazz.
- El gat a la credenza, tal qual che u fa u pensa.
- La hata da la cardinsi, da la qual ca la ha, la pinsi.
- El ladru de la cardenza, inscì el fa e inscì el pensa.
- Quand s'è giovin, tut i débat i soméa credit.
- A pagà débat, sa quista credit.
- Chi de curtél feriss, de curtél periss.
- Er cuscienza i 'gj l'ha in buca dumà i baloss.
- Curbat ä cent, o u fioco o vegn el vent.
- I bés'c o sa i ciapa pai chérn, la sgint pai parol.
- Avrì, tre gót al dì.
- April, aprilin, tüt i dì un gutin.
- Tempesta d'agost, gh'è piü né vin né most.
- I sir d'aost i gh'ha sgià lun' i gäm'.
- I nüri de ust i va tö legn de ruru.
- Ä cräpe 'r caura d'un pòuru mustru, ma migja quele d'un sciur.
- Chi che mangia la semenza, i caga la recolta.
- Can che vusa, el mord miga.
- Quand che la levre la perd el pass, la va in boche al can.
- I pom da tera i dev sentì amò i campann.
- Per San Gutard i fasö i gj'ha de vess in dal camp.
- Ä gj'è migje carn in mazzulerie che prest o tard lä vagja vie.
- Gj'è migja carn äl macél che prest u tard lä vaja migja via.
- Quand marz al tóco gnì Pasqua gnì Carnavä, l'è um cativ an da regulä.
- Denedaa e Carnavaa, ognitun al sò fogoraa.
- Quand ch'u tira l'ariun, l'aqua la piöv sgiü in del spazzacà.
- Sant'Ana no la manca mai da fà la sù rümada.
- A Sant'Ana i arisc i 's vegh un tir de s'ciop a la lontana.
- El meis da masg l'è 'l meis di asen.
- I amis i 's cugnuss in di besögn.
- Aurì, aurì, i bedri a lüsì.
- Se 'l cucù u ne canta a mezz aurì, u che l'è mort u ch'u vò urì.
- Se i castegn i fiuriss da lüj, sa 'n cata là gnanca un fregüj.
- La castegna penina la carga la graa.
- Chi che semina vent, cata sü tempest.
- Par Santa Caterina sa pizza la pigna.
- Santa Catarina, met i vach a la cassina; vegn sgiù la provina.
- Donn che piangg, cavai che süda, falz come Giüda.
- A 'n caval magru u 'gh va drè tüt i mósch.
Riviera[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La fortüna la gh'ha la cova.
- Tromba da cüü, sanità da corp.
- Fò ad só boca, sgiü in sé corp.
- Quand che o 's pò miga cjapä 'l cortél pal mänigh, convegn miga cjapàl pal fir.
- Sgiögh da cortél, sgiögh miga bél.
- A cünta miga corì, par rüvä in temp.
- Sant Ambrös l'è om grand marcant da nev.
- A Sant Endrè, rä nev äl pè.
- Quand che bofa el mes da óst, bona l'üga e poch el most.
- In avost i nüri i va comè i mosch.
- I nüri d'agost i è balord come i oman al temp da most.
- L'è miga l'abet ch'a fa el frä.
- Quand el Möt da Polensg o met sü el capel, l'ha finid de fä bel.
- Senza cazzuu, va la cä cul fond i su.
- An' i pobi i vögn alt, pöü a 'gh piscia là i cäi.
- Par Sant Ambröüsg, castegn sciücc e carn ed pörsc.
Val Leventina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- La femna ciola l'è com un svej senza còst: la tegn int nóta.
- U 's conóss la castegna a la pèrtia, ul pörcj dopo mazzoo e ul neguzziant dopo crapoo.
- I zop e i ross gnä 'l diauru u 'j cunóss.
- Nissün u 's cunóss daparlüi.
- Ci l'é cuntent, l'é sciur.
- La volp la cambia ol per ma mia i costüm.
- Ogni cjä l'ha la sò crapa.
- I pörsc e i creatüü u i va tegnii reguläi.
- U nass 'na creatüra e u Signur u 'j da giä la sò pastüra.
- Mia cred al sant, s'o no 's ved al miracro.
- 'Véj débat e mia pajài l'è cumé 'véj crédat e mia ciapài.
- Ross de 'd zora, tö sü la faucc e va a lavorà, ross de 'd zot, tirat sot i cuvert e sta sot.
- Sgiü 'l re, sgiü la cort.
- S'u 's ved i cori a cent a cent, o ch'u fioco o ch'u vegn u vent.
- I marcäncc de 'd cuscienza, de 'd la roba di autri i henan mäi senza.
- Tücc a gh'han la coscienza e nissün agh l'han istéssa.
- I böi u 's ciapan pai cörn, i feman pai cuvazz e i óman pa la parola.
- Vardägh int in do cör a la sgent a 's pò mia.
- Mäi nä cuntr'aqua a tö la spusa.
- S'u piòu 'l dì de la Scenz, par quaranta dì sem mia senz.
- Se piòu al dì dl'Ascension, i vach van sgiù pal valon.
- Se u piòu u dì dl'Ascension, u va tütcòss in perdizion.
- Sant Andrea marcant da neu, e Sant Ambrös marcant pionda gröss.
- A Sant Andrea u monta l'ivern an cadrea.
- Scova nova scova begn, ma scova piü iscì l'än ch'u vegn.
- I oman a gh'han i ägn ch'a sentan e i feman chii ch'a mossan.
- Än de nev, än de fegn.
- Quänd ch'a l'è an basest, a 's maridan tücc i carogn e tampest.
- U pò mia mancä ul can d'aurì.
- Ul can d'aurì u l'ha mäi majoo 'l lüu.
- La neu d'aurì l'è tanto ledam.
- Gnè de 'd marz gnè d'aurì tö fò mia i tö vistì; im maisg fa cum ti vö tì.
- Piesgì um bel marz, ma ghignee s'u piäsg aurì.
- A Carend d'aurì, l'è bon se u vegn sgiü i stii.
- Cu la prim'aqua ch'u pióu d'aurì, lavè begn la cjà s'a vurì mia dasgräzzi in quantità.
- La fam, l'amor e la toss i péissan lou a fàss cunóss.
- L'än basest l'è gram par gent e bes'cc.
- Al pardon o rüva adoss senza savèl e senza vedèl.
- I nuri niri ä fan tupu l'aria.
- Dré l'älba rossa, o ch'u fioca o ch'u bofa.
- Se la Fibia la met u capel, büta la faucc e ciapa u rastel.
- Quand la bedra la büta ul büton, la cjaura la scüsa senza ul padron.
- Cjaura che mängia, la vegn a cjà daparlei.
- U ved piond pulid um prèved e un ciavréi che um prèved deparlù.
- A 'j va malfidäss du can ch'u bòia mia.
- Pan e nos, mangiä di spos; pan e curtel, mangiä da cägn.
- Sa nò èl luf, al sarà can.
- U 'j va sentì tücc i campann prima da giüdicä.
- A un camp u 'j va tre rob: bel temp, bona semenza e boi bräsc.
- Cärn cürva fa bon sangu.
- Carnavä tüzzon, Pasqua gentil.
Val Bregn[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Per ross, chi nu i crumpa nu i cugnuss.
- Bisögna mangià insema un stéi 'd scendra per cognòsses.
- Ra pulènta la cuntènta, ra pulantina la ruvina.
- Cu ch'a 's cuntinta l'è piüsséi sciur.
- A contantåss da tüt a sa stå ben dapartüt.
- Ra craianza la stå ben anga a cå dal diåval.
- Ul Signor l'hä fou prima ra pastüira ca ra craiatüira.
- Amor da fradil, amor da curtil; amor da sroo, amor da rasoo.
- Cörv a cènt a cènt, o ch'a piòv o ch'a få bel temp.
- Ra cussenza l'è cume un gran ad mej, mità agh r'ha ul papa e mità agh r'am noi.
- Borsa a cussenza l'è un cativ giüdicä.
- Guardatan dal såss pandènt, dal fögh ardènt e dr'aqua curènta.
- Christe cunctorum, domina pulenta: cun püssèi l'è vóncia, püssèi la pessa sgiö curenta.
- Chi va curend, u 's rump i dent.
- Chi nu gh'ha cör, i gh'ha gamb.
- Sant Ambrös, taja sgiü e met a cöss.
- Cu ch'è nacc a Sant Ambrös i ha perdüü la roca e 'l fös.
- Chi ch'è nacc a Sant Ambrös, i perd ul lögh.
- S'a Sant Andrea nu 'gh saròm a Sant Ambrös nu mancarò.
- Chi mòr d'april, mòr d'invern.
- S'a sbrousa in camadra ur prim d'april, prepara legne fegn pa 'r meis 'd maisg.
- Aurì piovos, mes gioios.
- In agóst a 's va a ròst.
- Lüj e agòst, ol timp l'è mat.
- Snai ra gran fradüra, avòst ra gran caldüra: r'üna a r'altra poch i düra.
- A la Madona d'agost a scäpa un car d'püres.
- Aló ca r'amor la gh'è, ra gamba la tirà ul pè.
- An besest, donn e chiöu ben poch i 'n rest.
- Quand cha Simån u få capil, bütee via ra folcc e ciapee ul rastil.
- Ra chiåura la prafariss ra neiv a ra spala ca una bóna stala.
- I chiåur i dis: fin a marz menum menum, marz e aurì fenum fenum.
- Ra néuv dicembrina la mena i chiåur a la ruvina.
- In maisg ra chiåura la vå al bósch e pü la få ul iö.
- Stå luntån dal cån ch'a tas, ma mia da quel ch'a giopa.
- Can nu maja can.
- Cjempäne lgije, cjempäne disligje.
- Donn, ralogg e campånn, i è débat tüt r'ånn.
- Quand ca i nügra i vå in Calanca, aqua nun manca.
- S'a få bel a Carnavà, a gh'è ra Pasqua sül fugarà.
- Carnavä in piäzza, Päsqua al tizzon.
Val Calanca[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- A fà l'amor coi gióvan l'è uno gran consolazion.
- Avó che l'ögg i vegj miga, cör i dó miga.
- Chi ch'é stacc scotä da l'aqua calda, i 's cüra da l'aqua fregia.
- S'o pciòv ol dì da l'Ascenzion, mogna om bel bocon.
- Megl nà al bosch a segà che a segà d'agost in di prä.
- San Lorenz o güzza om dent, San Bernard o 'n güzza on alt, San Bartolomè o 'n güzza tre.
- Quand el Pizz Campel el gh'ha su el capel, nee miga via de cà senza l'ombrel.
- I matan de la Calanca i la mola per ono palanca.
Val Mesulcina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- I sant s'i cognóss ai miracol.
- Per chel sant de là de l'aqua che n'un conóss miga, ora pro nobis.
- El prim an a brasc a brasc; el second an patusc e fass; el terz an già a i an pò più, el quart an i s'è mai vist né conossuu.
- El val pissee 'l cher cuntent che tut l'or e l'argent.
- Contrat facc, mai pciù desfacc.
- I rob facc a còtom i è rob facc a mezz.
- La castegna la gh'ha la cova, el prim che la ciapa l'è la soa.
- Chi gh'ha debet, gh'ha credet.
- Se fevrei no fevresgia, marz marzesgia; e se marz marzesgia, april vegn dré con la curesgia.
- El var pissee 'l chér content che tut l'or e l'argent.
- Se 'l pciòv el dì de l'Ascens, per quaranta dì sem miga sens.
- Se 'l trona d'avril, tucc i meis u 'm gh'ha la neiv ai fil.
- Se 'l trona in april, prepara 'l baril.
- A San Bartolomee, la montagnen lasselen dedree.
- Chi de lugl i ne fena, d'agost i fa la pena.
- Testa d'agnel, gamba d'uscel.
- Caura grassa sta mai begn fin che magra no la vegn; cand che magra l'è vefnuda, la voriss gnanca vess nassuda.
- Caura gióna e monton végg i impiniss cà e técc.
- Quand el Pizz Combi el gh'ha su 'l capel, lascee la ranza e ciapee 'l rastel.
- Inziga miga i can.
- Tucc i can i mena la cóa, tucc i cojon i vó dì la sóa.
- L'égg dal padron l'ingrassa el camp.
- El bacilarà el governo, ma miga la Calanca d'inverno.
- Se i nivol el va verz Calanca, tut el mond s'enlanca.
Varda anch[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Koinè ticinesa
- LSI
- Lessico.ch
- Lengua lumbarda
Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- CDE - Centro di dialettologia e di etnografia del Cantone Ticino
- Lessico.ch
- Sit cunt un lessigh del dialet de Sovri, in Val Leventina
- Sit cun dent pruverbi de animai de la Val Mesulcina e Calanca
- Filastroch e pruverbi de la Val Verzasca
- museovalverzasca.ch
- Contributo alla conoscenza dei dialetti della Val Calanca
- Glussari de parol del dialet de Mesoch
- sit dul TEPSI - Teatru pupular da la Svízzera Italiana
- Racolta da pruverbi in ticines
- Altri pruverbi ticines
- Dizziunari dal dialett da Quint, in Val Leventina
- Vün di fascìcul dal Vucabulari di dialett da la Svízzera Italiana
- Carlo Salvioni, Saggi intorno ai dialetti di alcune vallate all'estremità settentrionale del Lago Maggiore, in Archivio glottologico italiano, vol. IX, ed. Loescher, 1886
- Puesia in ticines
- A meret del dialet de Roree, in de la Mesulcina
Bibliografia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- LSI - Lessico dialettale della Svizzera italiana - Centro di dialettologia e di etnografia del Cantone Ticino - Bellinzona 2004.
- Lurà, Franco: Il dialetto del Mendrisiotto, Mendrisio-Chiasso 1987.
- Lurati, Ottavio: Dialetto e italiano regionale nella Svizzera italiana, Lugano 1976.
- Petrini, Dario: La koinè ticinese (Romanica Helvetica vol. 105), Bern 1988.
- VSI - Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana - Centro di dialettologia e di etnografia del Cantone Ticino - Lugano / Bellinzona 1952.
- Piccolo Dizionario Illustrato Del Dialetto Dell'alta Leventina

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bursas reageschan sin decisiun da Fed
- Gievgia, 17.12.2015, 13:16
Ils curs internaziunals nodan pli aut. Quai suenter ch'il Institut d'emissiun american ha decidì d'auzar il tschains directiv.
Las bursas internaziunalas han reagì sin la decisiun da l'Institut d'emissiun american «Fed» d'auzar il tschains directiv.
En Svizra era l'SMI da mezdi cun 8777 puncts per 2% pli aut che la damaun. En Germania è il DAX creschì per 2,7%.
Er il Dow Jones a Nex York ed il Nikkei a Tokyo han reagì positiv e nudà cleramain in plus. Il Dow Jones è creschì per 1,28%. Il Nikkei per 1,59%.
Ier aveva l'Institut d'emissiun american auzà il tschains directiv per l'emprima giada dapi bunamain 10 onns. Ils tschains a curt termin ha el auzà da 0,25 sin 0,5%.
RR novitads 14:00


text:
Vera gesa da Gesüü Crist
La Vera Gesa da Gesüü Crist (Cines:
Dutrina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
I des credenz principal da la Vera Gesa da Gesüü Crist a hinn:
- Ul Spírit Sant: Ricef ul Spirit Saant, che'l gh'ha cume pröva ul parlà i lengu, a l'è la sicürezza de la nosta ereditaa dul Regn dai Ciel.
- Batesim: Ul Batesim cun l'aqua a l'è ul sacrament per la remissiun dai pecaa per la regeneraziun. Ul batesim al gh'ha de vess in de l'aqua curenta e nadürala, cuma ul fiüm, ul mar, o la surgent. Ul Batista, che'l gh'ha ricevüü giamò ul Batesim in de l'aqua e ul Spirit Sant, el güida el batesim in dul nòm del Signur Gesüü Crist. E la persuna che la ricef ul Batesim la gh'ha de vess tüta dent in de l'aqua cun la crapa inchinada e la facia giüü a bass.
- Netá i pee: Ul sacrament da la Lavanda dai pee al permet de vech una part insema al Signur Gesüü. Al serviss anca per regurdà semper de vech l'amur, la santitaa, l'ümiltaa, el perdun e'l servizzi. Ogni persuna che l'ha ricevüü el batesim in de l'aqua al gh'ha de netass i sò pee in nòm de Gesüü Crist. Netà i pee vün al olter se pöö fal tücc i volt che'l se pöö fal.
- Eucaristia
- Sàbet
- Gesüü Criist
- Bíbia
- Salütt
- la Gesa
- Secunda Vegnüda


text:
Tatra T3
El Tatra T3 a l'è on tram cech tipich di tucc i città del Blocch Sovietich. In di agn de la soa produzion a l'è staa venduu in Europa central e oriental, e incoeu a l'è retegnuu el tram pussee affidabil de la red di tram de Praga.
Variant[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
El Tatra T3 a l'è staa adattaa per l'Union Sovietega, in la variante T3SU, cont men port e pussee cadregh, vist che l'era progettaa per on servizzi de metrotranvia. Per l'URSS n'hinn staa faa 11368.
A l'è stada anca fada ona varianta per la Germania de l'Est, cont di unità remorciaa che podeven vess taccaa a segonda del servizzi e de la capacità necessaria. L'istess sistema, cont ona scocca differenta, a l'era doperaa in Yugoslavia.
Renoeuvament[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
Tanc città 'me Mosca, Praga e Bratislava, grazia a la volta esperienza di sò dependent in sul T3, han preferii renoeuvà 'sti tram che crompàn di alter.
Se va di renoeuvament estetich a di renoeuvament pussee important comé la modifega di motor e de l'elettronega finna a l'introduzion del pianal rebassaa.


text:
Vladimir Vladimirovič Nabokov
Vladimir Vladimirovič Nabokov (en lèngua rùsa: BлaдиMиp BлaдиMиpoBич HaбokoB prununciàt [vlʌˈdʲimʲɪr nʌ'bokəf]; San Pietrobùrgo, 23 de bril del 1899 – Montreux, 2 de löi del 1977) l'è stat en scritùr, sagìsta, crìtich leteràre, entomòlogo, dramatùrgo e poéta ruso natüralizàt americà.
El g'ha scriìt i sò prim lìber en ruso, ma l'è stat coi sò romàns en inglés che l'è deentàt famùs.
L'òpera piö cunusìda de Nabokov l'è de isgür el romàns Lolita del 1955, de spès lüminàr come giü dei tèscc de naratìva piö 'mportàncc del sècol XX (l'è l'òpera de la quàla el regista Stanley Kubrick el g'ha tiràt fò 'l cine omònim).
El g'ha scriìt però apò a dei tescc sö argomèncc töt diferèncc, compàgn de sèrte stüde sö l'entomologìa e söl zöch dei scàchi.


text:
Radio Rumantsch
3.6K Favorites
Stations
Gratulaziuns
Podcasts
Täglich die wichtigsten Nachrichten, Berichte, Reportagen, Interviews und Analysen über das aktuelle Zeitgeschehen.
Shows
Il cumenzament da zercladur 2007 ha Domat dà suttetg a la 43. festa da chant da la Surselva. 39 chors cun 1400 chantadurAs èn stads preschents. La saira dals 02-06-07 ha gì lieu là en baselgia catolica in concert da festa.
RTR offrescha in servetsch da cussegliaziun per dumondas da tut gener. Mintga sonda en damaun a las 08:15 respunda in expert vossas dumondas, quai en la contribuziun bunadumonda.ch.
Nagin problem! Mintga dumengia emetta il Radio Rumantsch a partir da las 11:00 il concert sin giavisch. Là pudais vus giavischar chanzuns da tuts geners e salidar ils pli chars. Tgi na survegn betg gugent in messadi persunal directamain dal radio?...
La gruppa da teater MiMe, che sa cumpona da commembers impedids e betg impedids, ha fatg in grond svilup.
Pudair ir en in hotel da 5 stailas, per ils blers in luxus nunpajabel. Cun la nova purschida, la hotelcard, pon ins plitost finanziar quest luxus. Cun questa carta pajan ins numnadamain be la mesadad da la summa.
Ins po s'annunziar sin l'appel dal moderatur. Sch'ins sa la dretga resposta pon ins cuntinuar il di suenter, sch'ins vul. Ins po giugar durant 5 dis e sch'ins sa tut las 10 dumondas, lura vegn svidà il jackpot che cuntegn sco premi lottarias da...
Tar mintga chaussa vegn l'emprim menziunà 3 chavazzins. Mintga di vegnan resguardads 5 telefons cun propostas. Sche nagin sa la resposta correcta, lura van ils CHF 10 per di en il jackpot ed il di suenter datti ils medems chavazzins.
Gratular pon ins a giubilaras ed a giubilars che han in anniversari radund tranter 5 ed 80 onns en intervals da tschintg onns. Davent dal 80avel anniversari vegnan las giubilaras ed ils giubilars resguardads mintg'onn.
Tge è capità oz avant ... onns? Tge persunalitads han oz anniversari e da tgi sa regorda oz la Rumantschia, la Svizra ed il mund entir?


text:
Nova partiziun per clinica autalpina
- Mardi, 4.8.2015, 12:18
La clinica autalpina a Tavau vul il proxim temp engrondir l’engaschament ed ha planisà d’avrir il settember la nova partiziun da reabilitaziun da pazients cun problems dal cor. La partiziun vegn manada en stretga cooperaziun cun l’ospital da Tavau e cun l’ospital chantunal a Cuira.
Uschia vul la clinica garantir la purschida medicinala cumpletta. Offrì vegnan concepts da tractaments sin mesira. Manegiada è la reabilitaziun suenter infarcts dal cor, operaziuns vid il cor, intervenziuns da catheter sco era malsognas u flaivlezzas da la musculatura dal cor.
Il 2013 èra la clinica autalpina en problems finanzials e curt avant in bancrut. Joseph Rohrer ch’è era president dal cussegl d’administraziun da l'Inselspital a Berna, ha alura sanà la clinica autalpina a Tavau e concentrà ella sin novs segments.
RR novitads 12:00


text:
Polizia arrestescha danovamain funcziunaris da la FIFA
- Gievgia, 3.12.2015, 7:22, actualisà a las 15:00
Curt avant novas discussiuns e tractativas dal comité executiv da la Federaziun mundiala da ballape FIFA èn duas persunas vegnidas arrestadas a Turitg. La polizia chantunala da Turitg ha confermà questa acziun.
Lieu d’acziun è puspè stà l'hotel da luxus Baur au Lac a Turitg. La polizia chantunala saja entrada en l’hotel la damaun a las 6.00 uras, quai tar in’entrada separada. Durant l'acziun èn 2 funcziunaris auts da la FIFA vegnids arrestads. Da las persunas arrestadas sa tracti da Angel Napout dal Paraguay e da Alfredo Hawit da Honduras. Omadus èn vicepresidents da la FIFA. Als umens vegn rinfatschà d'avair lavà daners suspectus e cugliunaria.
Arrestads na vulan betg vegnir extradids
Tenor indicaziuns da l'Uffizi federal da giustia sa dostan ils funcziunaris da vegnir extradids als Stadis Unids da l'America. Uschia ston las autoritads americanas tschentar ina dumonda d'extradiziun uffiziala.
Executiva pretenda refurmas
Entant ha l'inscunter dal comité executiv da la FIFA gì lieu sco planisà a Turitg. Betg da la partida èn stads Sepp Blatter e Michel Platini. Il comité saja sa cunvegnì unanimamain sin propostas da refurmar la FIFA. Tranter auter duaja il temp d'uffizi tant dal president sco er dals commembers dal comité executiv vegnir limità sin 12 onns. Er las pajas duajan vegnir fatschas transparentas. Quai ha communitgà la FIFA.
RR novitads 08.00


text:
Festival d’umor ad Arosa in success malgrà damain visitaders
- Glindesdi, 18.12.2017, 13:26
En tut han 16’321 persuna visità il 26avel festival d’umor ad Arosa. Quai radund 1’900 bigliets pli pauc che l’onn passà. Il motiv principal saja la midada tar il sponsur principal. Lez haja dasper ses engaschament finanzial era adina envidà collavuraturs e blers clients a las occurrenzas.
La qualitad dal entir festival è gronda, scrivan ils organisaturs. Las bleras reacziuns dals osps mussia ch'els apprezieschian la purschida. La midada dal sponsur principal haja d'ina vart purtà damain entradas, tuttina possia il festival era quest onn preschentar in budget equilibrà. In punct che restia da sclerir saja daco ch'il festival na possia betg profitar d'in sustegn finanzial tras il chantun, scrivan ils responsabels.
Il proxim festival d'umor ad Arosa ha lieu ils sis da december fin ils 16 da december 2018.
RR novitads 14:00


text:
Svizra - Cussegl naziunal è per in register naziunal da cancer
En Svizra duai dar in register naziunal da cancer cun criteris cumplets ed unifitgads. Quest register duai meglierar la prevenziun, la diagnosa a temp ed il tractament dal cancer. Il Cussegl naziunal ha approvà da principi quest register ch'il Cussegl federal propona.
Parter sin Facebook (link extern, popup)
Parter sin Twitter (link extern, popup)
Parter cun Whatsapp
Pazientas e pazients pon dentant refusar la registraziun. La chombra gronda vul fixar il termin per anonimisar las datas sin 80 onns suenter la mort. Il Cussegl federal propona sulet 30 onns.


text:
Nosta oferta
...varia dales mius liagnes, cern da saú cina a nosc cioce y les liagnes sciömiades conesciüdes lunc y lerch. Nos podun se garantí che i portarëis sön mesa patüc de nosta produziun propria y de zidlamënt local. I ëis programé na griliada por en bel dé d’isté? I podun se consié liagnes da praté, “spiedini” o na bona bisteca de manz por podëi se gode la marëna. Co fossera pa de n past particolar por les gran festes ia por l ann? Mëter sön mesa n bun rost de videl, avisa desche la lâ le cujinâ, ne foss pa na stleta idea. I jëis sö por munt, mo i n’ëis ciamó nia da mangé te rucsoch? Por paré la maiú fan é en pêr de liagnes sciömiades con pücia sëcia avisa le dërt!
Chësc y tröp d’ater ciafëise te nosta bocaria.


text:
Vertipper von Teppich:
Zum Begriff Teppich
wurden folgende 86 Schreibfehler generiert:
4eppich, 5eppich, 6eppich, deppich, eppich, etppich, feppich, geppich, heppich, reppich, t eppich, t2ppich, t3ppich, t4ppich, tappich, tdppich, te ppich, te0pich, te9pich, tebpich, teeppich, telpich, teopich, tep pich, tep0ich, tep9ich, tepbich, tepich, tepipch, teplich, tepoich, tepp ich, tepp7ch, tepp8ch, tepp9ch, teppch, teppcih, teppeech, teppi ch, teppic, teppicb, teppicch, teppicg, teppichh, teppicj, teppicm, teppicn, teppict, teppicu, teppicz, teppidh, teppiech, teppifh, teppih, teppihc, teppiich, teppikh, teppish, teppivh, teppixh, teppjch, teppkch, tepplch, teppoch, tepppich, tepptich, teppuch, teptpich, tepßich, tepäich, tepöich, tepüich, teßpich, teäpich, teöpich, teüpich, tfppich, tippich, tpepich, tppich, trppich, tsppich, tteppich, twppich, täppich, zeppich


text:
-Toni, dam a trà alora, intant che spetom el Renatin e ‘l Marian, num femm el gir del pratun e ti te me diset per fil e per segn ste fét quand te vét a Ciass.-
-Ghe poch de dì, el vegn el procurator e andemm a Ciass, in machina, la soa.-
-Pian. Pian. L’omm l’è semprer l’istèss?-
-Sì. nò, nò, do volt l’è vegnu on alter, ‘l m’ha dit che ‘l sò capo l’aveva avu on contratemp.-
-I document che te devett firmà i ha giamò lu?-
-Sì Ernestin, hìnn in d’ona borsa sul sedil dedrè, semper la stessa.-
-Strada, fii semper la stessa?-
-Semper! De cà mia, semprer driss, se finiss in tangenzial e poeu de lì in autostrada fin a Ciass, ghe nò de sbagliass.-
-Che machina l’è, quanti portier la gà?-
-L’è ona Lancia cunt quater portier, ma Ernestin che cassu de domand te me fét, sem minga in commissarià, gh’hoo copàa nissun!-
-Atent a la merda! Toni, mì devi savè tuscoss, se voeurom fà la ciambela cont el bus. Te vedett che anca a fa do pass se ris’cia de mett el pied su ona merda? Num devom fà che s’acorgi nissun fin quand che l’è fada, e poeu: aria! Ah, dimm on poeu, quand violter avii fàa di bonifici, me avìi fàa a dagh i numer de l’ABI e l’IBAN el nom e ‘l rest?-
-El procuratur gh’ha gìà ona distinta che mì firmi, davant al funzionari e poeu bon!-
-Pian, pian! L’è on foeuj bianc o l’è on mòdol stampà?-
-Ma… Famm pensà on moment… nò, l’è semper stà on foeuj bianc normal, anzi, on de quei spess che gh’era minga bisogn de mettegh’en sott on’alter per fà la firma.-
-Eh, dim on poeu, el funzionari te dà indrè ona ricevuda, a ti o al procurator?-
-A varda, l’è propri bela; el funzionari, per mì, m’ha cognussù de subit che mì sont el duu de picch, ma ‘l parla semper drizz a mì e la ricevoda la me la dà semper a mì.-
-Adess Toni fèmm inscì come te disi mì: quand vegnen i alter mì ghe conti come la se svolg la “funzion” per come lo capida mì, ti te scoltet tuscòss e te fé tucc i giont e i precisazion che te credet.-
Semm andàa in silenzi per on poeu, mì me sentivi ona certa ecitazion che la me montava denter, me sentivi me se fussi tornàa indrè de trent’an, ma sentivi anca che ‘l Toni l’era on poeu che’l me voreva dì on quaicòss, alura gh’hoo dìi che gh’era minga de preocupass, la gent che andavom a incontrà l’era gent seria e che, se a lu ghe fuss minga piasù el pian che saria vegnù foeura del noster conciliabul, gh’aveva de dì domà “arimortis”, come quand giocavum a ciapass de fiulèt e morta lì.
Filed under: Narrativa, Narrativa dialettale, Narrativa milanese, Senza Categoria | Tagged: dialet milanès, Milanes, milanese, racconto in milanese, rientro di capitali, rientro di capitali e disoccupazione, scudo fiscale, storia milanese |


text:
Cunard
Cunard (nom ufizial in italian: Cunardo) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de 2 934 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6 km² e 'na densità de 489 ab./km².
El paes l'è famos per la soa produzion de ceramegh veggia de secoj. El gh'ha tre frazion: Camartin, Fornas, Rian.
Evoluzion Demografega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del numer de abitant del comun de Cunard l'è mostraa in de la tabella chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
La Zentrala Consumadus á n presidënt nü
An oress arjunje na maiú informaziun y consulënza dles consumadësses y di consumadus
Agostino Accarrino é le presidënt nü dla Zentrala Consumadus dl Südtirol. Tl cheder dl sistem de rotaziun odü danfora ál surantut la presidënza da Priska Auer, ch'ará la inciaria da vizepresidënta por i proscimi dui agn.
Pro la sentada di comëmbri él ince gnü traté le program de laur por chësc ann. Ince dl 2015 s'un tolará la Zentrala Consumadus sura dles domandes y di problems dles consumadësses y di consumadus dl Südtirol, tl cheder de süa capazité.
I defensurs di consumadus ti dá tres ciamó na gran importanza a na majera informaziun y consulënza dles consumadësses y di consumadus. Deach'i marciá di bëgns de consum y i sorvisc de refornimënt devënta tres plü confusc depënon tres deplü da ofertes d'informaziun y consulënza speziales sc'an ó se paré da desvantaji finanziars o da risć por la sanité. An se tól ince dant da mioré la sconanza dles consumadësses y di consumadus dal punt d'odüda legal.
Can gnarál pa metü sö le dovëi d'etichetaziun por i üs ti produc rová?
La Zentrala Consumadus dl Südtirol (ZCS) critichëia che al ne mëss nia gní dé dant sön i produc rová desvalis l'adoranza de üs de iarines tignides te gabies
Por tröpes consumadësses y tröc consumadus él important da savëi che les iarines vëgn zidlades te na manira adeguada y cun respet. Sön i üs crüs ch'an cumpra él n codesc stampé che dá informaziuns sön la provegnënza dles iarines da üs y sciöch'ares vëgn tignides. Mo por i üs che vëgn adorá da fá produc de consum ne vel chësc nia. Tla pasta, ti produc de furn o tla maionesa él üs de iarines che vëgn trates sö te gabies, zënza che les consumadësses y i consumadus s'intënes de chësc. I defensurs di consumadus pretënn porchël ch'al vëgnes ince dé dant sön i produc rová che vëgn fac cun üs te ci manira che les iarines vëgn zidlades.
N valgügn produturs y supermarciá sciöche „Coop“ ti vëgn adincuntra ales consumadësses y ai consumadus y mët sö amersciadöres positives. Mo ma che chël é massa püch. Esperc sciazëia che le numer de üs adorá tla produziun de alimentars fej fora le 50% dl marcé di üs total. Chësc é n gran resservar por üs de iarines zidlades te gabies che ti vëgn scuté ia ales consumadësses y ai comsumadus.
La Zentrala Consumadus racomana porchël da cumpré ite produc cun la descriziun nia d'oblianza "üs da ziadlamënc alaleria" che respetëia i dërc di tiers cina ch'al ne vëgn nia metü sö le dovëi d'etichetaziun. Ince pro i produc bio mëssel gní adoré üs aladô dles prescriziuns de respet di tiers dl regolamënt eco dl'UE.
Catastrofes: co fejon pa da ofrí dërt?
Co fá da reconësce les organisaziuns serioses y schivé che che ó ma s'un aprofité
Baldi n'él degun organism publich che garantësces che les spënores fates röies olach'ares messess rové.
Por schivé les bisces fosces y reconësce les organisaziuns serioses á la Zentrala Consumadus metü jö n valgügn consëis:
- An dess dagnora ti dé la preferënza a organisaziuns bele conesciüdes.
- Al é damí ofrí scioldi co ofrí bëgns materiai. Les ofertes de scioldi pó gní adorades dales organisaziuns d'aiüt cun plü flessibilité y efiziënza co donaziuns de guant o de d'ater patüc. Pordërt fossel da dé ca bëgns materiai, ma sce organisaziun serioses s'al damana.
- Al é dërt da ester asvelc da fá ofertes, mo al é damí n'avëi nia massa na gran prescia. Dantadöt canch'al sozed de gran catastrofes él dagnora valgügn che ó s'un aprofité y fej n apel ala popolaziun ch'ara dess pö daidé. Mo chisc n'á gnanca les competënzes che vá debojëgn por ester bugn da daidé te na manira efiziënta y flessibla. Ne stede porchël nia a se lascé tó al'impreodüda!
- Metede averda sc'al se vëgn damané da fá ofertes tres i media soziai, dantadöt sc'al vëgn ma dé dant n numer de cunt corënt y nia l'inom dl'organisaziun.
Ne stede a se desmentié: les ofertes fates a cotan d'organisaziuns d'aiüt tres paiamënc bancars o tres na cherta de credit pó gní trates jö dala cuta. Informesse y damanede do na cubita dl'oferta varënta.
De plü informaziuns él da ciafé sot a: www.verbraucherzentrale.it.
Rost dla domënia: sëgn sán da olache la cern vëgn por mirit de n regolamënt nü
Dal 1. d'aurí velel normes nöies por certes sorts de cern
Dal 1. d'aurí dl 2015 velel normes nöies por l'etichetaziun dla cern de porcel, biscia, cioura y polam. Cun chësta data vál en forza le regolamënt dl'UE nü n. 1337/2013.
Sön les etichëtes él sëgn da ciafé öna de chëstes döes indicaziuns:
- „Aufgezogen in/ Allevato in“: inom dl Stat comëmber o dl Paisc terzo, cun lapró ince l'informaziun „Geschlachtet in/Macellato in“, cun l'indicaziun dl Stat comëmber o dl Paisc terzo olache le tier é gnü sbocarí.
- „Ursprung/Origine“: inom dl Stat comëmber o dl Paisc terzo sce la cern vëgn da tiers che é nasciüs, gnüs trac sö y tuc ia te n Stat comëmber su o te n Paisc terzo su.
Baldi romagnel stlütes fora da chësta regolamentaziun la cern de ciaval, de lou y chëra de porcel che vëgn trasformada te taiessö, sciöche jambun, scialame y i.i.
Imprësć y credic al consum, assoziaziuns di consumadus Abi:
ince la ZCS sotescrí la sospenjiun dles rates
Les consumadësses y i consumadus pó damané la sospenjiun dles rates tl caje de pordüda dl laur, mort, gragn inzidënc o ti caji de sospenjiun dl raport de laur o de cuntramosöres soziales, ince sc'an é tardis cun i paiamënc de alplü 90 dis. La sospenjiun ne comporta nia le paiamënt de comisciuns o fic d'intardiamënt; al é ma da paié i fic sön le debit romagnënt y plü avisa cun la scadënza fata fora tl contrat. Al é gnü amplié les mosöres de sostëgn por les families tl setur dl credit ai consumadus te n tëmp mesan y lunch y sëgn n'á ince chës porsones valch dainciará che á n orar de laur scorté o cinamai sospenü porvia dla crisa economica. Trames les mosöres n'ê nia denant te chësta forma. Cun chësta acordanza pó ince n'un aprofité ciamó n iade chës families che â bele messü sospëne ti agn da denant le paiamënt dles rates (a condiziun che al n'é gnü damané degöna sospenjiun ti ultimi 24 mëisc).
Informaziuns atuales sön l'aministraziun de sostëgn
Tröpes consumadësses y tröc consumadus s'informëia tres plü gonot tla Zentrala Consumadus sön la figöra dl aministradú de sostëgn: can l'adoron pa, co vëgnel pa nominé, co pól pa daidé les porsones y che ciara pa sura ci ch'al fej?
Por avëi na vijiun generala cörta sön la situaziun de dërt y i aspec pratics á la Zentrala Consumadus dl Südtirol (ZCS) dé fora na plata d'informaziun. Chësta pón ciafé online o tles sëntes dla ZCS.
La Telecom devënta TIM: vál mo bun le contrat assegné?
Dal 1. de ma dl 2015 él gnü metü adöm la Telecom Italia y Tim te n inom su, y plü avisa Tim. Tl medemo tëmp él gnü tut demez (almanco formalmënter) la tassa de basa, le „canone“, y les ofertes vëgn trasformades te tarifes „all-inclusive“, sciöch'ares vëgn porater dant pro la maiú pert di atri operadus. Chësc n'ó indere nia dí te vigni caje che les consumadësses y i consumadus sparagna.
Por les consumadësses y i consumadus ó chësc dí che la proscima bolëta mëss gní lita dër avisa: corespogn pa la tarifa che m'é gnüda atribuida automaticamënter a mi bojëgn?
Chiló n confrunt de n valgönes tarifes di operadus desvalis:
Dal 1. de ma vëgnel ince mudé la faturaziun: la bolëta ne vëgn nia plü fora vigni dui mëisc mo bëgn vigni mëis. Da messé inant messará la bolëta dl telefon porchël gní paiada vigni mëis. Canch'an tol la dezijiun sce mantigní o no n'oferta o sc'al é damí mudé operadú él ince da se fá fora le cunt de tan ch'an spënn por i sis paiamënc implü che messará gní fac tla posta o tla banca.
Detraziun dl 65% por sistems de proteziun cuntra le sorëdl: ENEA publichëia detais d'ütl
Aladô dl'interpretaziun dl'ENEA (Agenzia nazionala por tecnologies nöies, energia y svilup economich sostenibl) ne vel la detraziun nia ma por i sistems de proteziun cuntra le sorëdl da defora, mo bëgn ince por n gröm d'atri sistems.
Por ti podëi pormez al ecobonus, aladô dles indicaziuns dl'ENEA, mëss i sistems de proteziun cuntra le sorëdl avëi chëstes carateristiches:
- ai mëss tigní dalunc le sorëdl dai vidri por ch'ai ne se surascialdes nia;
- ai mëss fá pert dl frabicat y ester döt un cun chësc;
- ai pó gní metüs sö dala pert daite o defora di vidri o ester integrá ti vidri;
- ai mëss ester mobii (chël ó dí da podëi stlüje, daurí o mené ia y ca) por ne lascé nia peté ite le sorëdl, sc'al é debojëgn, o por lascé ite le sorëdl tratan i mëisc da d'invern;
- al vëgn reconesciü düc i sistems por fá scür sciöche por ejëmpl rolos, venezianes y i.i.;
- i sistems che n'é nia liá al vider y ciara cuntra nord ne pó nia gní trac jö dala cuta.
De plü detais ciafëise tl vademecum „schermature solari“ dl'ENEA.


text:
Nr. 1
Cun il Debris Removal System (DRS) vegnan zavrads corps esters e material grev anc avant l’unitad da pumpa integrada e durant la funcziun.
Nr. 2
Il PreMix maschaida ils differents coferments cun l’apport liquid ad ina suspensiun omogena.
Nr. 3
Cun il manizzader da rauba bletscha RotaCut RCX vegnan manizzadas il medem mument parts grossas e substanzas cun fibras.
Nr. 4
La pumpa excenter a spirala Vogelsang (seria CC) po uschia transportar ina biosuspensiun bain preparada via in conduct da bischens en plirs fermenters.
Grazia a la furma compacta po il PreMix simplamain vegnir integrà en in implant. In implant existent po er vegnir modernisà senza problems.


text:
15 Svizras e Svizzers al Tour de Ski
- Mardi, 22.12.2015, 17:09
Il Tour de ski dal passlung cumenza da Bumaun e las construcziuns a Lantsch èn tuttas prontas. Ils organisaturs han preparà il percurs da sprint ed ina part dal percurs per las distanzas lungas, uschia scriva Swiss Ski.
Per la Svizra sa participeschan 15 atlets ed atletas. Dal Grischun èn quai Dario e Gianluca Cologna, Jonas Baumann, Curdin Perl, Toni Livers e Jöri Kindschi. E tar las dunnas Seraina Boner e Laurien van der Graaff.
RR novitads 17:00


text:
Ils separatists pro-russ vulan salvar las armas grevas
- Glindesdi, 16.2.2015, 17:45
Ils separatists pro-russ retiran las armas grevas sulet sche l'armada ucranaisa fa il medem.
Ils rebels pro-russ en l'Ucraina retiran las armas grevas ord l'ost dal pajais sulet sche las truppas da la regenza fan era quai, quai ha il manader dals rebels Denis Puschilin ditg envers l’agentura da novitads russa Interfax.
El haja uschia reagì sin l'annunzia dal militar ucranais da betg vulair retrair las armas perquai ch'ils separatists hajan rut la pausa da cumbat. La cunvegna da Minsk prevesa da retrair las armas grevas il pli tard dus dis suenter che la pausa da cumbat è en vigur.
(RR novitads 15:00)


text:
Di da malencurada en l'Iran
- Mardi, 14.11.2017, 8:27
Il grev terratrembel da dumengia saira, en la regiun da cunfin tranter l'Iran e l'Irac ha mazzà pli che 400 persunas. Per far onur a las victimas ha la regenza iranaisa declerà il di dad oz sco di uffizial da malencurada.
La scurlattada da la fermezza 7,3 aveva chaschunà dumengia saira pli che 400 morts – la gronda part da la vart iranaisa.
Il ministeri ha exprimì sia cumpassiun per las victimas e per ses appartegnents. Plinavant ha el giavischà ina guariziun sperta ad ils millis blessads, sco che l'agentura da novitads Irna ha rapportà.
A chaschun dal di uffizial da malencurada vegn il president iranais Hassan Rohani a visitar oz il territori da terratrembel.
RR novitads 7:00


text:
Gesù a l’ha ciamà sò dodes dissèpoj e a l’ha daje autorità dzora j’ëspìrit scaros parèj ch’a-j taparèisso e a varisso ògni sòrt ëd maladìe e ‘d magagne. Costi-sì a son ij nòm dij dodes apòstoj: ‘l prim a l’é Simon (ciamà ‘dcò Pe) e Andrea sò frel; Giaco fieul ëd Zebedé, e Gioan, sò frel; Flip e Bartromé; Tomà e Maté, col dël pedagi; Giaco, fieul d’Alfé, e Tadé. Simon ël zelòta e Giuda Iscàriot, col istèss ch’a l’ha peui tradilo. Gesù a l’ha mandà coj dodes e a l’ha daje coste instrussion: “Andé nen dai pagan, e intré nen ant le sità dij Samaritan. Andé pitòst da le fèje perdùe dël pòpol d’Israel. Quand ch’i andreve, prediché cost mëssagi: “Ël regn dël cel a l’é avzinasse”. Varì ij malavi, mondé ij lebros, arsussité ij mòrt, tapairé ij demòni. I l’eve arsèivulo a gràtis e delo a gràtis. Porté nen d’òr, d’argent o d’aram an vòste sënture. Porté nen ëd borse da viagi, ni ‘n cambi ‘d veste, ni ‘d sàndole, ni ‘d baston, përché coj ch’a travajo a merito soa provianda. Quand ch’intre ant una sità o un vilagi, anformeve prima chi ch’a l’é degn d’alogeve e sté ambelelà fin-a ch’i parte da col pòst. Quand ch’i intre ‘nt na ca, salutela. Se cola ca a n’é degna, che vòsta pas a ven-a an su chila; ma se an é nen degna, che vòsta pas a torna da vojàutri. E se queicadun av arseiv nen e a scota nen vòstre paròle, antramentre ch’i parte da cola ca o da cola sità, sopaté la pover da vòsti pé. Iv dijo an vrità, che coj dël pais ëd Sòdoma e Gomorra, ant ël Dì dël Giudissi a saran tratà con men rigor che cola sità.
Avèj tëmma 'd De, pa dl'òm
Avèj nen tëmma ‘d lor, përché a-i é gnente ‘d stërmà ch’a ven-a nen dësquatà, ni gnente ‘d segret ch’a ven-a pa a esse conossù. Lòn ch’iv dijo ant lë scur, dijlo al ciàir, e lòn ch’iv dijo ant l’orija, predichelo dai cuvert dle ca. Avèj nen tëmma ëd coj ch’a masso ‘l còrp m’ a peudo nen massé l’ànima. Avèj tëmma, pitòst, ëd Col ch’a peul mandé an perdission e l’ànima e ‘l còrp (campandje) al infern. As vend-lo nen doi passaròt për un sòld? E pura a-i n’a i é pa un ‘d lor ch’a casca ‘n tèra sensa la volontà ‘d vòst Pare. Fin-a ij cavèj ‘d vòsta testa a son tùit contà. Donca, avèj nen tëmma, vojàutri i l’eve pi ‘d valor che motobin ëd passaròt.
Chëcchessìa, antlora, ch’ am confess-rà dëdnans a la gent, i lo confess-raj ‘dcò dëdnans a mè Pare ch’a l’é an cel. Ma chëcchessìa ch’ am arnegh-rà dëdnans a la gent, i lo arnegh-raj ‘dcò dëdnans a mè Pare ch’a l’é an cel.
Chërde nen ch’i sìa vnù a porté la pas an sla tèra, i son nen vnù a porté la pas, ma la spa. Përché i son vnù a divide ‘l fieul da sò pare, la fija da soa mare, e la nòra da soa madòna, e ij nemis d’un òm a saran coj dl’istèssa soa ca. Col ch’a l’ha pì car sò pare o soa mare che mi, a l’é nen degn ëd mi, e col ch’a l’ha pì car sò fieul o soa fija che mi, a l’é nen degn ëd mi. E chëcchessia ch’a pija nen soa cros e ch’am sta nen dapress, a l’é nen degn ëd mi.Col ch’a trova soa vita a la perdrà, ma col ch’a l’avrà perdù soa vita për amor ëd mi, a tornerà a trovela.
L'arcompensa


text:
German Brass – musica da sturs ed umor (1. part)
- Dumengia, 22.2.2015, 14:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 22.2.2015, 14:03, RTR
In sound fascinant, ina tecnica briglianta ed ina moderaziun pli che originala quai è la noda-chasa da German Brass. Dapi 1974 exista questa furmaziun che dumbra 10 solists u commembers da renumads orchesters tudestgs. Musica seriusa, fidela, musica da divertiment ed experimentala: German Brass è da chasa en ils pli divers stils, dal baroc, classica, romantica fin al dixie e bossanova. RTR ha registrà il concert dals 26-09-2012 a Lucerna. Da quest porta l'Artg l'emprima part cun musica da: Händel, Bach, Rossini, Wagner, Glenn Miller, Harry James e Leroy Anderson.
Redacziun: Giusep G. Decurtins


text:
Tips e trics per pitturar sez ina paraid
- Mesemna, 26.4.2017, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Mesemna, 26.4.2017, 11:15, RTR
Mintgatant vulan ins colurar ina paraid. Quai è dentant pli simpel ditg che fatg. Nus avain pudì discurrer cun in absolut profi. Selina Derungs, oriundamain da Rabius, è vice-campiun svizzer ed europeic da picturs. Ella ha intgins tips e trics.
La primavaira è il temp da las grondas acziuns da schubregiar. Er l'atgna abitaziun vegn messa sut sura. Savens survegn ins alura era quaidas da colurar ina paraid per survegnir in nov spiert en las atgnas quatter paraids. Dentant han ins da tegnair en egl ina u l'autra chaussa. Da tge ston ins far attenziun tar la cumpra da colur? Co schubregiar il penel e nua dismetter la colur?
Da quests videos sco quasut datti blers sin youtube.


text:
Castelldefels
Castelldefels l'è 'na città de la Catalogna, in la comarca del Baix Llobregat. La gh'ha 64'567 abitant. A l'è famosa per el volt numer d'imigraa del rest de la Spagna, e in la coltura popolar l'è citaa de la canzon Jenifer di Els Catarres, che la parla proppi de l'amor in tra on fioeu catalan de fameja nazionalista e 'na tosa de Castefa, ossia el soranomm popolar de la città. L'è stada la prima città catalana a dà access internet cont el Wi-Fi in di spiagg.
Straport[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La città l'è ligada cont di bus al Reoport de Barcellona e la gh'ha dò stazion del treno: La Stazion de Castelldefels e quella de Platja de Castelldefels.


text:
Newsletter
Wenn Sie im KonsumentInnenschutz auf dem Laufenden sein wollen, abonnieren Sie kostenlos das Verbrauchertelegramm als Newsletter.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“TiVuoINFOrmare” - Informaziuns sön la tassa dla televijiun
Trëi assoziaziuns di consumadus dá informaziuns por ci che reverda la tassa dla televijiun sön la bolëta dla forza eletrica
Da canche la pröma rata dla tassa dla televijiun é gnüda metüda sön le cunt dla forza eletrica él ince aumenté les domandes de informaziun y assistënza da pert dles consumadësses y di consumadus. Insciö á les assoziaziuns di consumadus nazionales Adiconsum y Adoc metü a jí deboriada cun la Zentrala Consumadus dl Südtirol y cun le sostëgn dl Ministere por le Svilup Economich le proiet „TiVuoINFOrmare“ por daidé les consumadësses y i consumadus de chësc vers.
Por mirit de chësc proiet él sëgn poscibl da s'adressé a 66 portines te dötes les 20 regiuns dla Talia por ciafé informaziuns sön la tassa dla televijiun.
Portina TiVuoINFOrmare
Zentrala Consumadus dl Südtirol
Zwölfmalgreinerstr. 2
Balsan
tel. 0471-975597
Che che ó indere plü ion adoré le tecnologies nöies, pó ince ince contaté tres e-mail les portines virtuales (tivuoinformare@adiconsum.it, tivuoinformare@centroconsumatori.it y fernsehgebuehr@verbraucherzentrale.it).
La Comisciun Europeica ti stima ales assoziaziuns di consumadus - les tarifes "roaming" vëgn tutes jö
Dan da n valgügn dis á la Comisciun Europeica lascé alsavëi che ara presentará na proposta nöia por mantigní l'impormetüda da tó jö les tarifes "roaming". La Comisciun Europeica, le Parlamënt Europeich y i Stac comëmbri â fat fora dl 2015 da orëi mëte fin ales tarifes "roaming" por l'adoranza dl fonin ti stac foradecá che fej pert dl'Uniun Europeica. La proposta publicada daimpröma di 5 de setëmber dl 2016 odô danfora l'aboliziun dles tarifes "roaming" por n tëmp limité de ma 90 dis al ann. Danterater sön presciun dles assoziaziuns di consumadus â la Comisciun Europeica trat indô derevers chësta proposta ai 8 de setëmber dl 2016. Sëgn á la Comisciun Europeica lascé alsavëi da ne orëi nia plü mëte sö na limitaziun de tëmp o de volum dl prinzip "Roam like at home“. Chësc é le dër tru por chël che les assoziaziuns di consumadus se dá bele da agn da fá. Nos, sciöche Zentrala Consumadus dl Südtirol (ZCS), tolun sö cun sodesfaziun chësc vare. I ti ciararun sambëgn criticamënter al sböz de test final y le metarun a confrunt cun les impormetüdes daimpröma dla Comisciun Europeica. Implü mëss le legisladú dl'UE arbassé drasticamënter i limic superiurs di prisc dl comerz alingrossa roaming. Ma insciö ti gnarál dé la poscibilité a düc i gesturs da mantigní l'impormetüda de n'aboliziun definitiva dles tarifes "roaming".
Scialdamënt funzionant por l'invern
De setëmber fossel pordërt da arjigné ca l'implant da scialdé por l'invern. La Zentrala Consumadus dl Südtirol dá cinch consëis por mëte a jí le scialdamënt sparagnan consum d'energia.
Pröm consëi: Tó jö le stöp dai radiadus
Dan da impié le scialdamënt fossel pordërt da tó jö le stöp che s'á lascé jö sön i radiadus. Sce ai é da stöp ne pó le cialt nia gní dé jö te na manira efiziënta ti locai.
Secundo consëi: Nia stopé i radiadus cun coltrines o mebli
Sce coltrines o mebli stopa i radiadus, ne pói nia dé jö indortöra le cialt tl local da scialdé. Chësc porta pro a na pordüda de cialt. Damí fossel coltrines plü cörtes che röia alplü sura i radiadus.
Terzo consëi: Isolé finestres y portes
Sce finestres y portes lascia passé aria deache ares ne se lascia nia stlüje indortöra él sambëgn ince energia da scialdé che vá pordüda. Chësc comporta inevitabilmënter de majeri cosć da scialdé y n arbassamënt dl comfort d'abitaziun. Bele denant che la sajun frëida scomënces fossel porchël da isolé les sfësses y les fughes cun material o papier isolant.
Cuarto consëi: Lascé fora l'aria dai radiadus
Sce al é aria ti radiadus, ne pó le cialt nia plü gní trasporté indortöra. Porchël fossel, sce al é debojëgn, da lascé fora l'aria dai radiadus canche an mët man da scialdé. Sce an alda gorghelnan spo ól dí che al é aria tl radiadú.
Cuinto consëi: Netijia da pert de n tecnich
Denanco mëte man la sajun da scialdé desson lascé puzené l'implant de scialdamënt da n tecnich, te chësc caje le scoaciamin. Sce al ne vëgn nia scoé le fröm, vëgnel ince consumé de plü energia y chësc comporta cosć implü nia orüs. Bele 1 mm de fröm alza le consum d'energia de feter le 6%.
De plü informaziuns: www.verbraucherzentrale.it
Informaziuns scrites sön les sostanzes che podess gaujé alergies é d'oblianza: dal 1. de setëmber vel les normes nöies tla gastronomia
Pro i alergens da dé dant obligatoriamënter tochel la bla che contëgn glutin (por ejëmpl le formënt, la siara, la jandela), tiers dala scorza (p. ej. iambri), üs, pësc, nusc de tera, faus de soia, lat, früc dala scüscia döra (p. ej. nusc, mandoles y d'atri früc de chi che an ne pó nia mangé la scüscia), selarí, senf, graní de sesam, diossid de solper y sulfic, lupins y molusć sciöche ince i produc che vëgn fac cun chisc alimënc o chëstes sostanzes.
L'oblianza da cuntrassegné vel sides por patüc da mangé bele fat ia mo ince por chël nia fat ia. Pro mangiaria bele fata ia mëss i alergens gní alzá fora te na manira tlera sön la lista di ingrediënc, por ejëmpl adoran na scritöra a gros o corsiva.
Pro i produc nia fac ia, sciöche por ejëmpl tla gastronomia, él da se tigní ales indicaziuns dl Ministere dla Sanité talian. Le de stabilí por chësc dal Assessorat por la sanité é le 1. de setëmber dl 2016. Le dovëi d'informaziun vel por i eserzizi de gastronomia, mo ince por les strotöres dla comunité olache al vëgn dé fora da mangé, sciöche i ospedai, les menses y i.i. Döt chësc vel ince por che che laora tl setur alimentar y pîta patüc da mangé pro manifestaziuns ocajionales o limitades tl tëmp.
Dal 1. de setëmber mëssel gní a vigni moda dé informaziuns detaiades por scrit sön i alergens che é da ciafé tl patüc da mangé, ince spligan avisa y te na manira tlera ci spëises che contëgn ci alergens. Chëstes informaziuns pó gní dades dant sön la cherta dl menü. Al é indere ince poscibl da les dé dant te n ater documënt, por ejëmpl te n "liber de rezetes" o te n "sföi di ingrediënc" - important él mefo che la clientela ti pois pormez saurí a chësta documentaziun scrita.
Implü pó le personal di eserzizi y dles strotöres informé süa clientela a usc a condiziun che le personal sides gnü istruí te na manira adatada. Le personal mëss confermé por scrit d'ester gnü insigné jö aladô da so datur de laur.
Straufunghes sön strada dal ester: al é da paié!
Sce al röia por posta contravenziuns por violaziuns sön strada da n paisc foradecá ne se fej tröc automobilisć y tröpes automobilistes nia tan caje deache an mina che degun stat ne se crüzies da trá ite de te somes che é gonot da püch. Dal'aisciöda dl 2016 n'éra indere nia plü insciö: la Talia á rezepí la dezijiun cheder sön l'aplicaziun dl prinzip de reconescimënt reziproch de straufunghes (decret legislatif 37/2016). Chësc vëiga danfora che les infraziuns al regolamënt stradal vëgn reconesciüdes tla Talia y vëgn insciö esecutives, sce che che ne se tëgn nia ales regoles sön strada á la residënza o n davagn tla Talia. Mëte averda mësson dantadöt cun i protocoi de violaziun che vëgn notificá aladô dles desposiziuns varëntes tl paisc da olache an vëgn - chësc ó dí eventualmënter ince ma cun na lëtra scëmpla. Do che les infraziuns al regolamënt stradal é gnüdes reconesciüdes tla Talia vëgn les straufunghes de scioldi ince eseguides aladô dles regoles che vel tla Talia.
De plü informaziuns él da ciafé pro la Zentrala Consumadus Europeica sot a: http://www.euroconsumatori.org, Tel. 0471-980939.
Degügn fic sön le cunt bancar: damí nia se dessené y mudé
Porsones en ponsiun y che che davagna püch y nia á le dërt da avëi n cunt de basa debann
Ince tl Südtirol éra insciö che les banches ne paia plü degügn fic sön les somes che é sön n cunt bancar. Nia da se fá demorvëia! Ales banches ne ti interessëiel nia plü i scioldi de süa clientela, mo bëgn i sorvisc ala clientela. Deache da canche la Banca Zentrala Europeica á arbassé la spana de scunt a 0%, da canche les banches mëss paié cinamai na penala por lascé jö scioldi pro la Banca Zentrala Europeica y da canche ares ciafa scioldi feter debann dala Banca Zentrala Europeica ne ti paiel economicamënter nia la mëia da s'impresté scioldi dala clientela por ti paié spo fic lassura.
La Zentrala Consumadus aconsiëia da mantigní la calma. Por podëi apliché fic negatifs ales somes sön cunc bancars privac ól ester na mudaziun di contrac che mëss te vigni caje gní fata por scrit. Mo indere al é n fat che, danter cutes y spëises, vëgnel a s'al dé sön tres de plü cunc bancars fic negatifs efetifs. Porchël él la clientela instëssa che dess controlé avisa tan che so cunt costa y scinacaje baraté banca y jí pro öna miúmarcé. Insciö vára da sparagné vigni ann zacotan de euro.
Sön l'ultimo estrat dl cunt dl ann mëss les banches mëte na suravijiun sciöche ince la soma totala dles spëises che le cliënt o la cliënta á paié tratan l'ann calendar (spëises de gestiun dl cunt, por i sorvisc de paiamënt, por credic, por avëi suratrat le cunt y por la cuta de bol). Cun chisc dac desson se lascé fá da de plü banches n preventitif dles spëises concret por n cunt che dess ti corespogne naturalmënter ai bojëgns che an á. Aspec importanc podess ester:
- adoranza ma online / ma pro la portina / formes moscedades;
- numer y sort dles chertes che an adora (bancomat/cherta de credit);
- bojëgn da avëi o no n cheder por podëi suratrá le cunt o n credit de cuntcorënt.
Le marcé pîta tres ciamó cunc bancars (online) che ne costa nia. Chësc messess gní tut en conscidraziun canche an controlëia la suravijiun anuala di cosć dl cuntcorënt. Ince por les porsones en ponsiun él cunc de basa che ne costa nia. (https://www.verbraucherzentrale.it/22v102d109993.html). Sön chisc n'él mai sté da paié fic. Ai pó gní tignis dlungia n cunt bancar che an á bele.
Consëi: le passaje da na banca al'atra mëss gní fat te 12 dis y ne pó ti costé nët nia ales consumadësses y ai consumadus.
28. Fiera dl frabiché abitatif
Le fin dla fiera dl frabiché abitatif é chël da ti pité a döta la jënt che ó se fá sö na ciasa o s'arjigné n cuartier tröpes informaziuns y impulsc nüs.
Tëmp y orar
ai 29 y ai 30 d'otober 2016
dales 9 ales 18
tl Waltherhaus a Balsan, Schlernstraße 1
Por dui dis alalungia él a desposiziun de döta la jënt interessada espertes y esperc che respogn a domandes por ci che reverda la costruziun de na ciasa, la cumpra de n cuartier y le ressanamënt, i contribuc abitatifs, le sparagné abitatif, les poscibilités de finanziamënt, i alisiramënc fiscai o les cooperatives da frabiché. Sön domanda él ince poscibl da se fá mëte jö n plann de finanziamënt individual. An ciafa ince consulënza sön argomënc sciöche Feng Shui, eletrosmog, frabiché biologich o sparagn d'energia.
Cun la mostra spezialisada sön "Materies da frabiché sanes y la tecnica d'energia alternativa" pîta la fiera d'informaziun na suravijiun sön materiai nüs da costruziun y isolaziun, sistems por sparagné energia y sistems de ventilaziun, implanc solars, fotovoltaich, costruziuns a süt o l'adoranza dl'ega dla plöia.
Implü vëgnel pité sciöche vigni ann referac spezialisá orientá ala pratica sön temesc d'atualité sciöche i alisiramënc fiscai, le bonus d'energia, les poscibilités de contribut o le vire sann.
Infos: https://www.afb-efs.it


text:
Frantscha vul spargnar 16 milliardas euros il 2016
- Mesemna, 30.9.2015, 17:27
La regenza franzosa vul spargnar l’onn che vegn 16 milliardas euros. En il budget preschentà per il 2016 preveda ella era reducziuns fiscalas da 2 milliardas euros per ils tegnairchasas e distgargias da 9 milliardas euros per las interpresas, ha ditg il minister da finanzas franzos, Michel Sapin.
Las 16 milliardas euros che la regenza franzosa vul spargnar, na sa refereschan dentant betg sin las cifras absolutas da quest onn. Ella cumpareglia numnadamain en ses budget per il 2016 co las expensas sa sviluppassan senza mesiras da spargn, per exempel pervia da l’inflaziun. Sch’ins cumpareglia dentant be las cifras absolutas, lura quinta la regenza franzosa da pudair spargnar l’onn proxim be 1,3 milliardas euros en congual cun quest onn.
Deficit duai sa reducir sin 3,3%
Il deficit per il 2016 duai sa reducir sin 3,3 pertschient dal product naziunal brut. Quest onn munta il deficit a 3,8 pertschient. La cumissiun da l’Uniun europeica pretendess in deficit da maximal 3 pertschient dal product naziunal brut. La Frantscha surpassa dapi onns questa marca, ha dentant adina puspè survegnì ina suspensiun da l’UE.
RR novitads 17:00


text:
Fin da la navigaziun principala
Entschatta dal navigatur
Tagls da siluetta dal Pays d’Enhaut e dal Simmenthal
Descripziun
Mintgatant po in simpel fegl da palpiri exprimer tut la poesia da las tradiziuns d'alp. L'art dal tagl da siluetta cun ses retagls che vegnan fatgs cun gronda premura cun agid d'ina forsch u d'in cuntè giz e che vesan ora sco in tessì a pitgel renda pussaivel quest pitschen miracul. Savens vegnan ils retagls realisads en in toc, en nair ed alv - in tagl da siluetta po però er avair nianzas da colur u formats fitg differents e vesair ora mintgatant sco ina collascha da palpiris colurads. Tscherts artists da tagls da siluetta prefereschan motivs asimmetrics, grafics ed abstracts. Aderents da la tradiziun mussan plitgunsch scenas d'ina chargiada d'alp u da la producziun da chaschiel, preschentan ils conturns tradiziunals cun chalets e cun chasas da lain u fan musters da flurs u cumposiziuns geometricas. Ils tagls da siluetta tradiziunals dal Pays d'Enhaut èn savens caracterisads dals simbols d'ina Svizra idillica e stattan en la tradiziun dals dus gronds maisters locals Johann-Jakob Hauswirth (1809-1871) e Louis Saugy (1871-1953). Dal Pays d‘Enhaut èn quests tagls da siluetta cun lur inspiraziuns popularas sa derasads en tut la Svizra, surtut en il Saanenland, en il Simmental ed en il chantun Friburg. Artistas ed artists da tagls da siluetta datti er en autras regiuns da la Svizra e lur associaziun naziunala, il Schweizerischer Verein Freunde des Scherenschnitts, quinta entant passa 500 commembras e commembers. Tuttina n'exista en tut la Svizra nagina scola, nua che quest art vegn instruì - in art che vegn perquai pratitgà fitg savens d'artists autodidactics ed independents.
Gallaria d'illustraziuns
Referenzas e dossier
- Publicaziuns
Association suisse des amis du découpage sur papier (Ed.) : Papiers découpés 2009. 7e exposition suisse et des hôtes de l'art international contemporain, invités par le Musée Bellerive, Zurich, du 17 novembre 2009 au 4 avril 2010. Zug, 2009
Claude Allegri : Les découpages du Pays-d’Enhaut et du Saanenland. Château-d’Oex, 2009
Helen Bieri Thomson, Felicitas Oehler, Susanne Schläpfer : Papiers découpés. Artisanat suisse entre tradition et modernité. Vevey, 2007
Géraldine Henchoz, Jean-Frédéric Henchoz : La nature au bout des ciseaux. Hommage aux découpeurs du Pays-d’Enhaut (doumentaire). Château-d’Oex, 2007
Anne Rosat : Découpages. Neuchâtel, 2004
Anne Rosat : Papiers découpés un art heureux. Lle 18 juin 2009 aux Moulins (doumentaire). Lausanne, 2009
Jean-Charles Trebbi : L’art de la découpe. Paris, 2010
- Dossier
- Le savoir-faire des découpages
description détaillée Ultima modificaziun: 09.07.2012
Dimensiun: 225 kb
Tip: PDF
- Le savoir-faire des découpages


text:
30 onns chasa d’artists Nairs a Scuol
- Actualisà Sonda, 30.12.2017, 7:25
Il Center d’art contemporan Nairs po festivar il giubileum da 30 onns. Quai vegn fatg cun in'exposiziun cun ovras da 117 artistas ed artists ch'han pudì lavurar en quella chasa.
Il 1988 ha Henry Levy fundà en la chasa da bogn a Nairs sper Scuol in center per promover artists giuvens. Quella giada aveva il center num Binz 39. Durant ils ultims 30 onns han pli che 1'000 artistas ed artists pudì profitar da quella spierta. Il stabiliment è entant vegnì renovà per passa 3,5 milliuns francs e vegn duvrà l'entir onn.
Exposiziun er a favur da la Fundaziun Nairs
Las 117 ovras che vegnan expostas en quella exposiziun san ins cumprar. Il retgav da quella vendita vegn scumpartì en duas parts: Ina mesadad va als artists, l'autra va sco sustegn finanzial a la Fundaziun Nairs.
Ils 30 da december 2017 è a partir da las 15:00 in concert da la gruppa Pilgrims Duo ed a las 17:00 ha lura lieu la vernissascha da l’exposiziun «Spot on Nairs».
RR actualitad 17:00


text:
La Corea dal Nord fravegia puspè vi da armas atomaras
- Mardi, 15.9.2015, 11:51
La Corea dal Nord ha tenor atgnas indicaziuns puspè prendì en funcziun ils implants per producir armas atomaras.
Il pajais haja engrondì il dumber da sias armas atomaras e meglierà quellas, ussa sajan ins da tut il temp pront da reagir sin las provocaziuns dals Stadis Unids. Uschia rapportan las agenturas da novitads statalas e sa refereschan sin l'institut per la perscrutaziun atomara.
Dapi il 2009 datti discurs internaziunals ch'han la finamira, che la Corea dal Nord desistia da ses program d'atom dispitaivel.
RR Novitads 12:00


text:
Pachet de Ütonumía
El "Südtirol-Paket" (Pachet de l'Ütonumía Südtirulesa) l'è un palpee che'l se crüzia di cundiziun trataa intra l'Italia e l'Austria inscí de definì 'l Statüt de Ütunumia de'l Südtirol. A l'è anca cugnussüü cunt 'l num de Palpee Gruber-De Gasperi ciuè i düü pulitegh che l'han firmaa (El De Gasperi l'eva 'l prim minister talian e 'l Gruber l'eva 'l minister di esteri austriegh).
Despö la segunda guera mundiala, quij che la guera l'han vengiüda (Rüss, Meregan, Ingles e Franzes - ma suratüt i Meregan) han scerníi de lassà 'l Südtirol a l'Italia, anca se però saeven ben ch'i driss di Südtirules de maderlengua tudesca sarien duüü vess respeciaa e i tort di fascista talian scancelaa.


text:
Jachen Janett – dirigent, cumponist e pedagog da chant
- Dumengia, 15.5.2016, 14:03
-
Emprima emissiun:
- Dumengia, 15.5.2016, 14:03, RTR
Avant 70 onns - ils 10 da matg - è Jachen Janett naschì a Tschlin.
Suenter il seminari da magisters a Cuira ha el studegià musica a Winterthur e Turitg (chant da solo, diriger e musica da scola). 1976 fin a la pensiun ha el instruì musica a la SMT/ Preseminari ladin a Samedan. Jachen Janett è conuschent sco chantadur, dirigent, cumponist e pedagog da chant. En Engiadina ha el fundà e dirigì plirs chors (Rudé da chant Engiadina, La Cumbricula, Las Filomelas Samedan). En quest secund Artg discurra el da sia funcziun sco dirigent, cumponist e pedagog da chant.
Redacziun: G.G. Decurtins


text:
Georgia
La Georgia (საქართველო, Sakartvelo, in geurgian) a l'è un paes de l'Asia arent al Caucas. La capital a l'è Tbilisi.
A l'è tacada a la Rüssia, a la Türchia, a l'Armenia e a l'Azerbaigian.
La gh'ha una süperfiss de 69.510 km² e una pupulaziun de pressapoch 5 miliun d'abitant.
Storia[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Georgia a l'è nassüda in de l'april del 1991, quand che l'è finida l'Üniun Suvietiga.
Urganizaziun pulitiga[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Georgia a l'è una repübliga.
El president a l'è el Giorgi Margvelashvili (del 2013). El prim minister a l'è el Bidzina Ivanishvili (del 2012).