text:
En connex cun las afferas da spiunascha vul il cusseglier federal Ignazio Cassis agir a moda diplomatica. Perquai vul el tschertgar il dialog cun la Tirchia e na vul betg ch'i dettia ina situaziun sco tar l’affera da spiunascha tranter la Gronda Britannia e la Russia, nua che diplomats han stuì bandunar ils pajais.
Viadi en Tirchia malsegir
Il viadi en Tirchia, che Cassis aveva planisà pervia da la situaziun umanitara en la Siria, na vuleva el dentant betg confermar. El veglia decider en ils proxims dis. Las afferas da spiunascha hajan dà motiv ad el da reponderar il viadi. I saja cler che la Svizra na possia betg tolerar spiunascha e rapinament sin ses territori.
Cas anc en examinaziun
Renfatschà vegn che spiuns tircs hajan la stad 2016 planisà da rapinar in commerziant cun ragischs svizras e tircas. Quai perquai che l'um saja in aderent dal moviment Gülen, che vala en Tirchia sco in’organisaziun terroristica.
L’ambassada Tirchia refusa il suspect. per il mument examinescha la Procura publica federala il cas dals spiuns tircs.
RR novitads 18:00


c: text/html

text:
30 05
Ol dé 30 de magio l'è 'l 150 ( 151 si l'an al è biseest ) dé de l'an del calendare gregorià; manca 216 dé a finí l'an.
Ul dí 30 de magio al è ul dí da pòost 150 ( 151 si l'an al è biseest ) dal an dal calendari gregurian; i manca 216 dí a finí l'an.
Nom del dé in diferenc dialecc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Aenimenc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
1843 - Catalunya: comensant al Camp de Tarragona, se la passa öna conspirassiú contra ol goèrn del zeneral Espartero in che al partíssipa ol zeneral Prim.
2003 - Nöa York (USA): prossedent de Paris al ghe ría ol darér aviú Concorde in servisse d'Air France. Chij de British Airways i desmeterà de gulá ol 25 10 del istess an.
Nassimenc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Necrolòse[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
2006 - Tòkio (Zapú): Shohei Imamura adagnadur dò ölte de la palma d'or al festival de Cannes.
Feste[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Vuriif realizá vargüna apurtazziun al Calendari d'avenimeent u a le Taule anüale? Va racumàndum da cunsültá previameent ul Líbar da stiil, par cunseguí una cuerenza intra töcc i Wikipediis·c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
All you need is love - sur dal maridar
Differents aspects en connex cun l'amur e maridaglias èn vegnids tematisads da sias uras en il Radio Rumantsch. Per exempel purs ch'avevan miseria ils onns 80 da chattar dunnas. Giuvens che vulevan maridar ils onns 90 mo civil senza la baselgia e lu quai che capita adina puspè: Rumantschs che vegnan tutgads dal paliet da l'amur sur cunfin.
L'emissiun Battaporta "al dente" dal Radio Rumantsch ha discurrì 1994 cun differentas persunas davart il maridar.
L’istorgia dal chantun Grischun...


text:
Dialet de la feruvia
La Koinè ticinesa o püssè pupularment Dialet de la feruvia[1] l'è 'na varietà de la lengua lumbarda ucidentala parlada in del Canton Tesin e druvada anca di parlant di dialet lucai (in particular quei che a divergen de l'istessa koinè, per esempi el dialet de la val Leventina), quand che i cumunichen cun parlant de olter dialet del Tesin, di Cantun Grisgiun, del Piemunt o de l'istessa Lumbardia.
La parlada l'è 'na spece de lengua franca nassüda a la fin dal 1800, quand l'è staia dervüda la linea feruviaria dal San Gutard. I feruvié, ca i gh'even bisogn de capì e de fass capì da tüti, i han finì par creà 'na lengua cumün fra Airö e Ciass, 'na mistüra fra le parlade dei center magiur dal Tesin cume Lügan, Belinzuna e Lucarn, che la murbidiva tüte le particularità lessical dai dialet lucal.[2] In de la koiné ticinesa l'è forta anca l'inflüensa dal dialet meneghin e suratüt de quel cumasch[3].
El dialet de la feruvia l'è a la bas dal ticines mudern druà in de le trasmission in dialet de la television de la Svissera taliana, in particular da Yor Milano. La koinè l'è staia anca druada par dupià en lumbard el film de John Ford, The Searchers, con el titul de Se ta cati ta copi[4].
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ I dialetti e le lingue delle minoranze di fronte all'italiano: atti dell'XI Congresso internazionale di studi, Cagliari, 27-30 maggio 1977, Volume 2, Società di linguistica italiana, Federico Albano Leoni, Bulzoni, 1979
- ↑ Dizionario dell'Italiano Ticinese, Grigionese e "federale" by Tabasio
- ↑ Ottavio Lurati, Dialetto e italiano regionale nella Svizzera italiana
- ↑ John Wayne tradotto in dialetto ticinese da Ilgiornale.it
Bibliugrafia[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- Centro di dialettologia e di etnografia, LSI – Lessico dialettale della Svizzera italiana, Bellinzona 2004.
- Comrie, Bernard, Matthews, Stephen and Polinsky, Maria: The Atlas of Languages: The Origin and Development of Languages Throughout the World. Rev. ed., New York 2003.
- Grimes, Barbara F. (ed.): Ethnologue: Languages of the World. Vol. 1, 2000.
- Lurà, Franco: Il dialetto del Mendrisiotto, Mendrisio–Chiasso 1987.
- Lurati, Ottavio: Dialetto e italiano regionale nella Svizzera italiana, Lugano 1976.
- Petrini, Dario: La koinè ticinese: livellamento dialettale e dinamiche innovative (Romanica Helvetica vol. 105), Bern 1988.
- VSI – Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana, Lugano / Bellinzona 1952–.


text:
Organisaziun dal Cumün da Zernez
Il Cumün da Zernez vegn manà operativmaing in secziuns, secturs e gestiuns da la direcziun.
La secziuns administraziun es respunsabla per l'administraziun cumünala generala e cumpiglia quia ils secturs center da documaints d'identità ed informatica ed il sectur turissem, temp liber, sport ed occurrenzas. A l'ultim sectur suottastan eir las gestiuns Bogn da famiglia sco eir il restorant Center da sport.
L'actuar cumünal maina extraordinari l'OE (ouvra electrica) Zernez.
La secziun finanzas ed impostas es respunsabla per tuot las contabilitats dal cumün. Ultra da quai es ella eir respunsabla per tuot ils affars d'impostas e da sgüranzas.
La secziun gestiuns tecnicas es respunsabla per la gestiun forestala, per il sectur infrastructura e per il sectur administraziun da fabrica ed immobiglias. Al sectur administraziun da fabrica suottasta il proget Zernez Energia 2020 .
La secziun scoula es respunsabla per tuot la scoula cumünala inclus la scoulina.


text:
Champions Race - FINALA
Dan mët ia i liöstri se mosöra ciamó i atlec dla lüsa te döes gares de slalom gigant paralel. L’atleta da La Val Shamira Brunner röia sön le scalin plö alt.
Dan mët ia i liöstri se mosöra ciamó i atlec dla lüsa te döes gares de slalom gigant paralel. L’atleta da La Val Shamira Brunner röia sön le scalin plö alt.
La sajun dles gares tradizionales de lüsa alta é ruvada a piz, mo denant co mët ia i liöstri él ciamo gnü injunté al program döes competiziuns particolares. Sciöche les gares de paralel di schi bel conesciüdes, él gnü organisé döes gares de slalom gigant paralel sön i liöstri, a chëres che ince valgügn atlec ladins á tut pert.
Bele la sabeda ai 10 de merz él gnü tigní la pröma dles döes gares a Bramberg sön la pista “Smaragdbahn”fora tl’Austria, olache i miûs atlec de vigni naziun á tut pert. Por la scuadra da La Val s’à presenté Shamira Brunner al start y tles gares “cé a cé” à l’atleta arpizé la tlassifica cina ruvé al buniscimo 3. post
La jöbia, ai 15 de merz s’á sposta le szenar dla lüsa por l’ultima gara de slalom gigant paralel da sëra a Urtijëi. Ince sce le tëmp ne á nia daidé para, era impó jüda da tigní la finala. L’atleta Shamira é stata la plö asvelta y se aiüdichëia le pröm post do avëi batü l’atleta taliana Kaslatter tla finala. Ala pert ince atres döes atletes ladines: Rubatscher Manuela da La Val toma fora tl pröm rode cuntra la taliana Senn y Nagler Luisa da Lungiarü mëss i la zede al’atleta austriaca Geiger ti cuarti de finala.
Cun chësta ultima competiziun se stlüj jö definitivamënter la sajun dla lüsa y i atlec pó jí tla meritada palsa. Ann por ann crësc tres deplö l’interesc por chësc sport, che ti porta a pici y gragn de gran sodesfaziuns. Vignun che ess l’interesc de porvé a se senté sön i liöstri por tó pert a chëstes competiziun fora por düt l’invern é bëgnodü!


text:
Scerscin
Scerscin (nom ufizial in talian: Cercino) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha 784 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6,2 km² e ona densità de 126 ab./km².
A l’è tacaa a Scin, Cös, Mantel, Nuaa e Trauna.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Scercin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Disvaris en la tgira da monuments
Las pli grondas letras grassas ch'han da far cun l'Uffizi da cultura dal Grischun hai dà ils ultims onns betg en connex cun il museum d'art mabain oravant tut cun la tgira da monuments. Ils ultims tschintg onns ha la tgira da monuments midà trais giadas ses schef.
Fin il 2012 aveva Marcus Casutt manà durant quatter onns quest uffizi sco successur da Hans Rutishauser ch'è ì en pensiun. Abditgà ha Casutt lura il 2012 ord in tschert frust. Letras grassas hai dà perquai che Casutt ha attatgà fitg l'Uffizi da cultura e sia scheffa Barbara Gabrielli. Quai ha el fatg publicamain en in'intervista cun la gasetta Südostschweiz il mars 2012. Casutt ha crititgà las structuras. Tranter auter avess el giavischà dapli cussegliaders regiunals. Barbara Gabrielli ha replitgà a Casutt che las structuras eran enconuschentas a Casutt gia avant ch'el haja surpiglià ses post.
Da Casutt tar Menghini e lura tar Berger
Suenter Marcus Casutt è vegnì Giovanni Francesco Menghini a la testa da la tgira da monuments. Lez è stà unfis gia suenter strusch dus onn. La primavaira 2014 ha el bandunà il post. El era dischillusiunà che la tgira da monuments giogia sulet ina rolla marginala. Dapi il 2014 è Simon Berger il tgirader da monuments chantunal, dapi lura èsi vegnì quiet en questa partiziun.
Dissonanzas er en la biblioteca chantunala
Strusch che Barbara Gabrielli ha cumenzà si'incumbensa sco scheffa da l'Uffizi da cultura dal Grischun ha demissiunà il bibliotecari chantunal, Wolfgang Giella. Questa demissiun n'ha dentant strusch da far cun la nova scheffa da l'uffizi. Dapi che Giella ha surpiglià ses post da manader da la biblioteca chantunala ha el cumbattì per diversas chaussas. El era stanchel da stuair ir adina puspè tar Pieder e Paul per chattar la dretga persuna responsabla per ses giavischs. Tenor Giella n'eran las structuras internas da l'uffizi betg bunas, el aveva l'impressiun ch'el na vegnia betg giu dal flatg.
Resguardant ch'i ha dà ils ultims 8 onns sulet 3 cas ch'èn vegnids en las medias, na pon ins betg dir chi dettia adina puspè disvaris en l'Uffizi da cultura, quai è plitost in'impressiun. La critica actuala vid la degradaziun dal directur dal museum d'art è vehementa plitost pervi da la decisiun sco tala sco era pervi da la moda d'avair communitgà la decisiun. En il focus da la critica è il directur dal departament, Martin Jäger e betg exnum la manadra da l'Uffizi da cultura.
RR actualitad 17:00


text:
Consulta provinziala di scolars y dles scolares
La lege provinziala 20/1995 vëiga danfora da mëte sö na Consulta provinziala di scolars y dles scolares por le sistem formatif de vigni grup linguistich. Al é n gremium che rapresentëia i interesc dles studëntes y di studënc dles scores altes a livel provinzial. Fora de vigni consëi di scolars y dles scolares dles scores altes vëgnel lité tla Consulta provinziala döes rapresentantes/dui rapresentanc di scolars y dles scolares.
Dorada dl mandat
La Consulta provinziala di scolars y dles scolares é n gremium che vel tres. Les porsones che fej pert dla Consulta vëgn nominades cun n decret dl intendënt/dl'intendënta y nen fej pert por trëi agn de scora. Le mandat dles porsones delegades toma denant sce le scolar o la scolara ne fej nia plü la scora alta o müda scora alta.
Competënzes
La Consulta provinziala di scolars y dles scolares á le compit da porté dant propostes por mioré i aspec desvalis dla scora. Les propostes ti vëgn surandades aladô dla competënza ai ënc locai o ai ofizi dl'aministraziun provinziala.
La Consulta provinziala dles studëntes y di studënc
- antervëgn sön chestiuns atuales de politica scolastica, mostran sö le punt d’odüda dles studëntes/di studënc,
- promöi la colaboraziun danter istituziuns scolastiches,
- sostëgn la comunicaziun danter studëntes/studënc, geniturs y personal dozënt,
- affronta problematiches scolastiches, elaborëia propostes de mioramënt y les presentëia ala jënt,
- sostëgn scomenciadies, propostes de y por studëntes y studënc.
Les scores ladines vëgn al momënt rapresentades da chëstes porsones tla Consulta provinziala di scolars y dles scolares:
- Emmi Frenademez (ITE La Ila)
- Silvia Pizzinini (LSU La Ila)
- Alex Großrubatscher (ITE Urtijëi)
- Valeria Bernardi (ITE Urtijëi)
- Manuel Bauer (Lizeum d’ert Urtijëi)
- Ellen Mair (Lizeum d’ert Urtijëi)


text:
Il Novellist I 739 … et aschia annullau la principala mira et il principal intent della societat. Ina nova occasiun se offerescha en il present moment per puspei far ina emprova ded unir en emprima linea ils Catholics e Protestants della Partsura e Partsut en caussas della orthographia e della grammatica romonscha 5 e de prender en seconda linea seriusamein en égl l' uniun della Surselva e Sutselva cun l' Engiadina. Sco ei gliei gia enconoschent, dovei la bibla protestanta vegnir squitschada en ina nova ediziun sin cust della societat inglèsa a Francfurt. Tier quella occasiun han Protestants e Catholics expectorau il giavisch, che 10 omisduas confessiuns dovessen se unir a riguard il lungatg e l' orthographia. En conferenzas et en discurs privats ei quella caussa vegnida discussionada gia la stad et igl atun passau. Ina conferenza de Protestants [p. 105] e Catholics ha ils 6 de September en ina viva discussiun tschentau il fundament … ded ina uniun. Suenter ei quella caussa aunc vegnida tractada en 15 conferenzas et en societats privatas cun la seriudat, la quala ina materia aschi importonto importonta meritta. Per ussa manar quella caussa ina gada tier ina fin, eis ei vegniu concludiu de tener ina conferenza gienerala denter Protestants … e Catholics. Quella conferenza dovei vegnir tenida la gievgia ils 28 de Mars a 20 Reichenau. Ils Romonschs de tuts idioms ein invitai, de prender part de quella importonta conferenza. La sessiun entscheiva la damaun a las 8. Sin quella conferenza vegnen las suondontas proposiziuns, tier las qualas il rev. sigr. Darms, plevont a Flem e president dil colloq. della Surselva, da part protestanta, et il redactur dil Novellist, da part catholica, 25 suenter ina lunga discussiun han seuniu, pridas per basis della discussiun. Ei secapescha de sesez, che scadin commember della conferenza ha ils dretgs, de sper las presentas proposiziuns aunc far autras. I. Principis gienerals per l' uniun. 30 La lingua rhäto - romonscha ei ina figlia della lingua latina e parentada cun tut las autras linguas romonschas; perquei dovei sia orthographia e grammatica prender special riguard a) sin l' etymologia latina; b) sin l' anologia cun las autras linguas romonschas; et en cass dubius 35 c) sin igl usus existent e sin l' euphonia, conservont dentont adina siu character et applicont las modificaziuns, las qualas sias specialas particularitats pretendan. Suenter quellas maximas doveien quels plaids e quellas expressiuns 47*
PPN345572629_0030-0750.xml


text:
Lurago d'Erba
Lurago d'Erba (lumbard Lüragh) es üna vschinauncha da 4.932 abitants, chi as chatta in Lombardia, Provinza da Com.
La vschinauncha[modifitgar | modifitgar il code]
Il territori da Lurago d'Erba es furmo da bgeras crests, süllas quelas as chattans sieus fracziuns:
- Lurago (lumbard Lüragh), inua cha sun la megldra part dals monumaints da la vschinauncha e la cited veglia, ch'as chatta sülla crest est;
- Calpuno (lumbard Calpürgn), sülla crest nord-ovest;
- Colciago (lumbard Colciagh), sülla crest ovest;
- Careggia (lumbard Carégia), sülla crest suot-ovest, tar Inverigo e sia fracziun Cremnago;
- Careggiola (lumbard Caregiöla), illa part nord da la vschinauncha, tar Monguzzo e la Viafier Com-Molteno-Lecco.
Ils monumaints[modifitgar | modifitgar il code]
- La baselgia San Giovanni Evangelista (a Lurago) dal 1913, tar la quel ad es il clucher eir clamo "Torre dei Caduti" (per ch'el algorda ils sudos morts vi pella prüma Guerra mundiela);
- il Baptisterium dal 17. tschientiner, illa cited veglia;
- la Villa Sormani dal 17. tschientiner (a Lurago), da l'üert dal quel as po vzair ün panorama fich bel sülla Brianz'Ota;
- la baselgia da San Giorgio (a Calpuno), veglia baselgia da la vschinauncha, cha's chatta hoz illa "cascina", chi ho listess nom.
- la baselgia da Santo Stefano (a Careggia).
Las "cascine"[modifitgar | modifitgar il code]
Scu cha bgeras vschinaunchas da la Brianza, ho eir Lurago d'Erba diversas "cascine", grossas chesas cun cuort üna vouta abitedas dals purs ed hoz messas in uorden ed abitedas darcho; las pü importantas dad ellas sun:
- Ca' Bassa, tar Careggiola, hoz banduneda;
- Casalta (lumbard Cà Volta), traunter Careggiola e Lurago;
- Ca' Ronchi (lumbard Cà di Runch), sün üna crest tar la Casalta;
- Cascina San Rocco (lumbard Cà de San Roch), als peis nord da la crest, inua ch'as chatta Lurago;
- Cascina Monticello (lumbard Cà Muntesèl), tar la strada Com-Bergamo.
- Cascina San Giorgio (lumbard Cà de San Giorg), a Colciago.


text:
A partir dad oz vai anc 220 dis fin il campiunadi mundial da skis a San Murezzan. Dals 6 fin ils 19 da favrer 2017 vegnan spetgadas millis da persunas. Quai munta ina sfida immensa per la logistica. Part da questa fa il concept da traffic.
Bler han ils organisaturs pudì surpigliar da l'ultim campiunadi a San Murezzan ch'è stà il 2003. Quel haja funcziuna fitg bain, di il responsabel dad oz Thomas Kirchhofer.
Puncts centrals èn:
- calmar il traffic en vischnanca senza serrar giu el per tuts
- parcadis principals en las vischnancas vischinas Schlarigna e Champfèr
- finamira che 60% dals aspectaturs dovran ils meds da traffic publics
Ina tribuna, 16 meters auta
Quai vegn ad esser l'attracziun principala sin la plazza davant l'hotel Kulm:In monument en furma d'in skiunz, 16 meters aut. El furma la tribuna sin la plazza da l'hotel Kulm, la plazza principala durant l'entir campiunadi.
Cultura sco punct central
Sper la plazza da l'hotel Kulm duai la zona da peduns esser en il focus. Qua vegnan ad avair lieu preschentaziuns da musica, da teater e da prosa. Ed er la gastronomia indigena grischuna duai vegnir preschentada.
RR actualitad 07:00


text:
L Südtirol Pass 65+ ie n documënt de viac sun inuem y l ne ie cundechël nia trasferibl.
Chi che nen à l dërt
La rejon de giapé l Südtirol Pass 65+ à:
- la persones sëura 65 ani residëntes tla provinzia de Bulsan y
- la persones dl Südtirol sëura i 65 ani che viv oradecà. La cundizion ie che les ebe la zitadinanza taliana y che les sibe scrites ite tl AIRE te n chemun dl Südtirol.
Sun ce mesuns che n possa furné
L Südtirol Pass 65+ vel
- sun duc i mesuns dl sistem dl Trasport Ntegrà dl Südtirol y sun la ferates regiuneles nchin a Trënt,
- y sun duc i mesuns publics dl PostAuto dla Svizera sun la trassa danter Mals y Müstair.
Stlutes ora ie:
- la ferates a destanzes longes (sciche Intercity, Eurocity, Frecce di Trenitalia, Euronight) y
- la ferates dla trassa Prëner-Dispruch y S. Candido-Lienz.
Sce ëis n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt pudëis furné cun la ferata nchin a Dispruch o Lienz (dal Prëner y da Sanciana vëniel aplicà la tarifa stabilida dal gestëur dla ferata austriaca ÖBB). l resta stlut ora la ferates a destanza longia.
Co se l damandé
L Südtirol Pass 65+ possa unì damandà pra la purteles de venduda autorisedes dl Trasport Ntegrà Südtirol se nuzan de chësc formuler (DEU).
La persones dl Südtirol che viv oradecà possa ciarië ju l formuler nce dala plata "KVW-Arbeitsstelle für Südtiroler in der Welt" (Sudtirolejes ora per l mond).
Tant che l costa
L Südtirol Pass 65+ ie na cherta a tarifa forfetera.
- Per persones dai 65 ai 69 ani cumplii ie la tarifa de 150 euro al ann.
- Per persones dai 70 ai 74 ani cumplii ie la tarifa de 75 euro al ann (cëla “Despusizion transitora”)
- Per persones dai 75 ani cumplii insù ie la tarifa de 20 euro al ann.
Despusizion transitora
La tarifa de 75 euro al ann vën nvieda via gradualmënter nchin dl 2020:
- tl 2018: la persones che à 70, 71, 72 y 73 ani (uel dì chëles nasciudes tl 1948, 1947, 1946 y 1945);
- tl 2019: la persones che à 70, 71, 72, 73 y 74 ani (uel dì chëles nasciudes tl 1949, 1948, 1947, 1946 y 1945).
Tarifa de 20 euro al ann:
- duta la persones nasciudes dan l 1945;
- tl 2020: la persones che à 75 ani.
Maniera de paiamënt
L paiamënt dla tarifa al ann vën fat tl mumënt che n va a tò la cherta pra la purtela de venduda.
Ativazion servijes de njonta
Per l'ativazion di servijes de njonta a paiamënt jide ala plata dumanda online.
Tan giut che l vel y renuvamënt
L Südtirol Pass 65+ vel un n ann dala data de emiscion.
La cherta ie da runuvé uni ann. L renuvamënt possa unì damandà a pië via da n mëns dan la destumeda nchin a n ann do la destumeda pra la purteles de venduda autorisedes dl Trasport Ntegrà Südtirol. L tleca mustré la cherta y paië la tarifa anuela curespundënta.
L ie nce puscibl renuvé la cherta online cun cherta de credit o tres internet banking (per la banches abilitedes).
Sce l renuvamënt vën damandà dan la destumeda puderà la cherta unì adurveda inant, sce l renuvamënt vën damandà canche la cherta ie bele destumeda saral de bujën aspité almanco 24 ëura dan che n possa inò la adurvé.
Co bloché la cherta
Mé tl cajo che l vënie rubà o perdù l Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt iel puscibl l bloché:
- online dal account persunel o
- cherdan su l call center 840 000 426 (dal lunesc al vënerdi dala 9:00 ala 13:00 y dala 14:00 ala 18:00).
Metëde verda: sce n à n iede blocà la cherta ie chësc iriversibl.
Dumanda de n duplicat
Sce n pierd, l ie unit rubà o n à danejà l Südtirol Pass 65+ possen fé dumanda de n duplicat al priesc de 20 euro.
L formuler ie da giapé:
Tl cajo che n à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt iel nce puscibl damandé n duplicat online dal account persunel.
Ciuna che sibe la maniera de fé dumanda – l ie mpò for de bujën de dé sëura la purtela de venduda ulache n uel jì a se tò la cherta. I duplicac ne vën defati mei mandei a cësa.
La cherta nueva vën data tla mans bele ativeda y la possa perchël unì adurveda debota.
Mé sce la cherta resultea vester ntiera y nia ruineda y la ne funzionea nia iel puscibl se damandé che la vënie stampeda mo n iede da nuef pra na purtela de venduda autoriseda.
Trasport de rodes y/o tieres
Per nfurmazions cialé chësta plates:
Südtirol Pass 65+ y Nightliner
L servisc possa mé unì nuzà da chi che à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt. Per nfurmazions consulté la plata: "Südtirol Pass y Nightliner".
Südtirol Pass 65+ y ÖBB-Vorteilscard
L servisc ie mé per chi che à n Südtirol Pass 65+ cun servijes de njonta a paiamënt. Per nfurmazions consulté prëibel la plata: "Südtirol Pass y ÖBB-Vorteilscard".
Co l nuzé
Per nfurmazions cialëde la plata "Sistem contactless".
Tl cajo de cuntrol
L Südtirol Pass 65+ ie n documënt de viac sun inuem y l ne ie nia trasferibl. Tl cajo de cuntrol muessel unì mustrà adum cun n documënt de identità che vel.
Per de plu nfurmazions cialëde sun la plata "Sanziuns a ciaria dles passajiers y di passajiers di sorvisc de trasport publich" (articul 50 dla lege provinziala n. 15 di 23.11.2015).


text:
Ovàre (botànica)
En botànica l'ovàre l'è 'na part del ginecèo. L'è la regiù 'ndóche gh'è dét i òvuli che vegnarà fecondàcc. L'ovàre l'è furmàt de giöna o piö fòie mudificàde che ciàpa nòm de carpèi e che reprezènta i macrosporòfili. Dét endèl ovàre ch'è giöna o piö cavità, ciamàde, "lòculi" 'ndóche gh'è dét i òvuli che spèta de éser fecondàcc per dòpo trasfurmàs en granì de somésa; l'ovàre l'è destinàt a trafurmàs endèl fröt. I òvuli i se 'nserés dét endèl ovàre endèna zòna ciamàda placènta.
Ensìma al ovàre gh'è 'l stil e i stìgmi.
L'ovàre l'è 'n órghen encaàt, dividìt en divèrse lòze o stansète, endóche dét se fùrma i gametòficc feminìi, ciamàcc òvuli. I elemèncc de distinsiù per la determinasiù sistemàtica i è 'l nömer de le lòze de l'ovàre, el nömer dei òvuli, el rapórt anatòmic che l'òvulo 'l g'ha co l'ovàre, ciamàt placènta e, öltem, la puzisiù de l'ovàre respèt al resetàcol e a i óter vertezèi del fiùr.
A segónda del nömer de lòze, l'ovàre l'è ciamàt uniloculàr, biloculàr, pluriloculàr. La spartisiù en divèrse lozète l'è fàda 'n manièra che le sédi le se desterböéses en simetrìa radiàl entùren al as del ovàre. Le placènte, per fenéser, le se tróa sö la parét de l'ovàre o se nò endèla part centràl.
La puzisiù de l'ovàre 'n relasiù al resetàcol l'è giü de i aspècc de clasificasiù piö 'mportànti e 'l vé discriìt co chèsta terminulugìa:
- Ovàre sùpero. El se 'nserés de sùra del resetàcol de 'ndóche 'l vé sö en maniéra bèla ciàra. De conseguènsa i óter elemèncc del fiùr i è ciaramènt inserìcc söl resetàcol sóta a l'ovàre e per chèsto i vé ciamàcc ipogìni.
- Ovàre semi-ìnfero. L'è tacàt a metà del resetàcol. i óter elemèncc del fiùr i se tàca söndèna ipotética lìnea equatoriàl furmàda de la part süperiùr del resetàcol, per chèsta rizù i è ciamàcc perigini.
- Ovàre ìnfero. L'è completamènte dét endèl resetàcol, del qual ànsa sö 'l stil. I óter elemèncc del fiùr i se 'nserés endèla pàrt finàl del resetàcol che 'l vé a furmà 'n anèl ensìma al ovàre, e per chèsta rizù i vé ciamàcc epigìni.


text:
48 acziunaris èn stads preschents a la radunanza generala extraordinaria da l'Institut Otalpin a Ftan. Il tema central eran las finanzas. Per l’onn da scola 2016/17 èn segiradas las finanzas. Però senza novs raps n’èsi betg pussaivel da manar enavant la scola ils proxims onns.
Augment dal chapital d’aczias
Il vicepresident dal cussegl administrativ, Paul Häring, ha preschantà las cifras actualas da l'augment dal chapital d’aczias. Radund 5 milliuns francs ston entrar, 3% derivan dal cussegl administrativ, 6% d’acziunaris pitschens, 40% d’in partenari strategic che n’è betg vegnì numnà ed ulteriurs 40% entran tras in fond d'aczias. Restan ulteriurs 11%, quels èn anc averts. Il cussegl administrativ spereschia tar quels 11% sin la solidaritad da la regiun.
Ils acziunaris a la radunanza generala extraordinaria han consentì tut las mesiras previsas cun gronda maioritad, l’augment da chapital d’aczias surmenziunà, la diminuziun da la valur d’aczias existentas da 125.00 francs sin 25.00 francs e la prolungaziun d’in credit senza fits davart da la vischnanca da Scuol fin l'onn 2021.
RR novitads 06:00


text:
Curt Palasi
Curt Palàsi (Corte Palasio in Italian) l'è un cumün de 1 540 abitant (dàto del Dic 2015 [1]) de la Pruincia de Lod, che el se tröva sü la riva sinistra ad l'Ada.
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Curt Palasi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Cura preschenta RTR il format
«Der Bachelor» per rumantsch?
(Ri) Jau hai gia guardà «Der Bachelor » sin divers emetturs e chat quai relativamain divertent. Dentant na correspunda quest format betg als standards da RTR.
L'ultim temp è vegnì discutà fitg savens davart il service public en las medias. Tge è atgnamain l'idea che stat davos quest chavazzin?
Service public è ina fitg buna idea che festivescha bainprest 100 onns. E quest service public ha in'ingredienza speziala. Numnadamain d'avair ina chasa da medias absolut independenta d'influenzas politicas ed economicas e che serva als umans en Svizra. Quai è stada l'idea primara dal service public, e questa idea è anc oz actuala.
Ademplescha RTR quest service public?
Gea, en mintga cas. RTR vegn finanzià per gronda part cun entradas dal maun public, uschia che nus tutgain e servin als umans en Svizra. Entras quai essan nus independents e n'ans laschain betg cumprar u influenzar.
È l'emissiun Palaver da RTR era service public?
Il Palaver reflectescha tge ch'è capità durant l'emna, dat ina vista fitg cumpacta sin ils temas e tracta quels ord differentas opticas. E tut quai gida da forsa survegnir ina nova perspectiva d'in tema, ina ch'ins n'aveva forsa anc betg considerà.


text:
Spìrit edl Apòl
Al spìrit edl Apòl, secònda cum' al 'l ìva spieghê al filòśof tudèsc edl Otsèint Friedrich Nietzsche fin dal só prìm escrìt "Al naser 'd la tragédia", 'l era cla manéra 'd meter tùt i lavór in fila tìpic dal pinsér rasionèl, vgnû fòra in dla Grécia antìga a partìr da 'l filòśof Sòcret, e che 'l Nietzsche al deprechèva, perchè second lò, cal spìrit rasionél chè, a 'l òm al ghe schisèva la só vitalitê e vója 'd vìver, ch'i avrèven invéci psû gnir fóra in dal spirit dioniśìec.
Vóś lighèdi
Colegamèint estèren
- (DE) Al scrìt 'd "Al naser dla tragédia" dal Nietzsche in dla só versiòun originèla in sìm'a 'n sît tudèsc.
- (DE) Al manuscrìt 'd "Al naser dla tragédia" in sìm'a 'l sît Nietzsche Source.
{{DEFAULTSORT:Spìrit edl Apòl]]


text:
Mesc storics te Gherdëna: Regiun y Provinzia sostëgn le proiet
Por sensibilisé la jënt sön l’importanza storica di mesc da paur de Gherdëna, mët a jí le Museum Gherdëina le proiet "Mejes". Regiun y Provinzia sostëgn l'archirida de soluziuns por mantigní i mesc.
Cina ai 31 de jená dl 2020 él tl Museum Gherdëina a Urtijëi la mostra "Mejes de Gherdëina – La memoria de na cuntreda". L'assessur regional Manfred Vallazza é jü a ti ciaré dan da püch. "Ciaré de nosta contrada, sciöche ince de nüsc bi mesc da paur tradizionai, é danter i compic plü importanc de chi che i me cruziará ti proscimi agn sciöche rapresentant dla mendranza ladina", á dit l'assessur regional da süa vijita. Da baié cun i responsabli dl proiet él gnü ponsé a poscibilités de sostëgn concretes desvalies. Al dess gní sostigní inant le laur de inrescida por amplié le savëi sön i mesc storics. Implü dessel gní sensibilisé, insciö Vallazza, i injiniers, i architec y i geometri por ci reverda la belëza y l'importanza di mesc.
Ince l'assessur provinzial por la cultura ladina Daniel Alfreider ti á lascé alsavëi so sostëgn al Museum Gherdëina. Canche al á baié cun i responsabli dl proiet ál garantí che ince la politica provinziala conësc le problem dl se desfanté bel plan de n patrimone cultural y architetonich. Al mëss gní chirí soluziuns por mantigní i mesc storics che á te Gherdëna cina passa 700 agn y porchël ó la Provinzia lauré adöm cun le Museum, á dit Alfreider. "I vedli mesc mostra ince sö la vita da paur di antenac ladins y é porchël n patrimone cultural important por i ladins", á sotrissé Alfreider. An podess por ejëmpl motivé le mantignimënt di mesc tres la surnadada de n’onoranza por de bugn proiec, sciöche al é gnü fat pro le pest por les viles tla Val Badia, insciö l’assessur provinzial.
Sce ara nen vá dl mantignimënt di mesc él dër important da ciafé partners tla politica y tl’aministraziun, da chirí poscibilités inovatives por i adoré y da sostigní sü patruns, á dit la presidënta Marie Theres Thaler y la direturia dl Museum Gherdëina Paulina Moroder.
Sön trëi alzades dess chësc proiet "Mejes – Mejes de Gherdëina. La memoria de na cuntreda" mostré sö les particolarités y le valur di mesc de Gherdëna. Da öna na pert dessel gní a se le dé n dialogh danter politica, aministraziun, patruns y esperc. Dal’atra dessel gní mostré i mesc cun de beles fotografies a blanch y fosch dl fotograf conesciü Václav Šedý. La mostra pîta n azes visual y emozional, ara sotrissëia la belëza di mesc y fej odëi ci che jiss pordü da i trá jö, insciö le ideadú dl proiet Wolfgang von Klebelsberg. Te n catalogh dla mostra, dé fora dala ciasa edituria conesciüda de Milan Officina Libraria, vëgnel mostré sö i mesc cun fotografies.
La mostra "Mejes", cofinanziada dala Regiun y dala Provinzia, é da odëi tla ciasa dla cultura a Urtijëi, y plü avisa d’isté dal lönesc ala sabeda dales 15.00 ales 18.00 y la domënia dales 10 ales 12:30. L’entrada é debann.
USP/ti


text:
Andòra (Principä)
Artìcol in dialët piaṡintëin
Andòra (in Catalàn, sò Lèngua üficiäla Andorra) l'è un Stä picëin a bòta, c'as tröva in sìi muntä Pirenei, fra la Frànsa e la Spagna. As g'ha bèle nutìsia d'Andòra in dal sècul XI.
Al gh'ha una süparfìss ad 468 km² e l'è al püsè grand d'i micro-Stä d'Europa (San Marëin, Liechtenstein, Sitê dal Vaticân, Monaco e Malta). La sò pupulasiòn l'è 85.580 abitänt (2015).
As parla al Catalàn.
I càp da Stä i'ann al vèsc d'Urgell e al Presidëint francès, cul tìtul ad Prìnsip.


text:
Pasqua
La Pasqua l'è 'l dé che se festègia la ressuressiù de Nòst Signùr Gesü Crést e l'è 'nsèma al Nedàl öna di dò fèste cristiane piö 'mportante.
Gh'è mia ü dè precìs per festegià la Pasqua, de fati se la festègia tra 'l 22 de mars e 'l 25 de avrìl. La Pasqua 'nfati la ghe à dré al calendare lünàr e mia a chèl del sul l'è sèmper de düminica, la prima düminica dòpo la prima löna piéna de primaéra.
La düminica de Pasqua la ria a la fì de la Setimana Santa che l'è l'öltima setimana de la Quarésma che l'è 'l tèp de penitènsa dedicàt a preparàs a la mórt e ressuressiù de Nòst Signùr.
L'è tradissiù la düminica de Pasqua regalà l'öv de Pasqua, de sólet de ciocolàt, consideràt sìmbol de éta, la nöa éta de nòst signùr che l'è risórt.
Ol lönedé de Pasqua, ciamàt Lönedé de 'l Àngel, o pò 'l dé de Pasquèta, l'è tradissiù maià öv e radécc.


text:
5° partida cuntra Mühlwald
In dumënia ai 17 de Aurí él gnü sughé la 5° partida dl ritorno dl campionat 2010/2011 de 3° categoria por La Val. La partida é gnüda sugada cuntra la scuadra da Mühlwad (che La val cunësc bel da plü agn) in ćiasa. La partida é jüda fora 1 a 1. An po dí che al é sté na fotocopia dla partida cuntra Percha.
Sciöche bel cuntra le Percha, La Val á dominé la partida. Mo sön deplü ocajiuns ne éssi nia sta bugn da stlü jö la partida, suradüt tl secundo tëmp, l'unico tiro di aversars al 94° porta le Mühlwald sön le 1 a 1. Sciöche bel cunescü dai ultims averersars dl Gossensass, Mühlwald á sughé bel avisa insciö, ma cun lanci lunć di defensurs.
La Val á metü man bun la partida, cun convinziun y cun le pal bas. La prüma oportunité ti gareta a Alex Elenzenbaumer, mo so bel tiro de prüma röia püch dlungia le palo ia. Le prüm gol ti gareta a Daniel Frenes. Na bela combinaziun tra Micky y Freddy, porta Micky sön le fondo, ulache al é spo bun da fa en bel cross ite a mez. En bel colp de testa de Daniel, che röia naota ados al defensur y spo la deviaziun röia te porta. La Val se porta insciö in vantaje. En per de beles combinaziuns porta spo deplü iadi i atacanć da La Val te na bela posiziun, mo gonot le arbiter fischia le fuorigioco. Sön certes aziuns al albü dert mo ince gonot sbaglié. En per de bi crosc de Castlunger Marco röia ince ite a mez, mo degügn di sogadusc da La Val é tl dërt post al dërt mumënt. Sottara Werner éss ince fat prësc le 2 a 0, al fesc dribbeln deplü defensurs, mo al mumënt dl tiro vëgnel mazzé jö dan area, la poniziun de Frenes Michael röia te bariera. Le Mühlwald á ma üna na oportunité sön en bel contropiede, mo Merch é bun da devié le pal te angolo, sön en bel tiro bas y angolé. Le prüm tëmp se stlüsc jö sön le 1 a 0 por La Val.
La Val sá che al öga ćiamò en gol por stlüje jö definitivamënter la partida. Tl secundo tëmp é La Val plü convinti, de beles aziuns vëgnel fora. L'arbiter ne vëiga nia na mano netta te area, che blochëia en bel tiro, che foss zigü jü ite. Püch dedo él Alex Elzenbaumer che fesc dribbeln en defensur te area, al vëgn mazé jö, ince chësc iade ne ti vëgnel nia dè le rigore. Franzi Verginer á ince la poscibilité dui iadi da fa le 2 a 0. Le prüm iade fejel dribbeln te area dui defensurs, mo le bel tiro röia bel avisa tles mans al portier. Le secundo iadi él Elzenbaumer Alex che é bun da ti tó le pal al portier, che é gnü fora dl area, spo til pasel ite a Franzi y Franzi ne é nia bun da atuché la porta.
Püch dedo vëiga le centrale de Mühlwald la cöcena. Frenes Daniel vá ia a un en defensur in velocité, le centrale vëgn fora y fesc na burta entrata sön les giames de Daniel, cöcena direta. En sogadü te banchina dl Mühlwald vëiga ince la cöcena. Sön deplü aziuns röia La Val dan area, mo al mancia che "fredezza" dla conclujiun.
Sciöche al suzed gonot tl calcio, sce an ne fesc nia ite les oportunites che an á, se ciafun le goal. Al 94° ti vëgnel scinché na poniziun al Mühlwald al limite. Le gran y bel tiro röia de potënza tl incrocio, chësc é le 1 a 1. La partida se stlüsc sön le pareggio. Cun chisc dui punć lasciá sön trú se porta La val al 5° post te tlassifica.
La formaziun titolara dla partida:
In cürt ćiamò les sostituziuns dla partida:
al 70° Nagler Max por Verginer Franzi
Al 80° Valentin Elmar por Elzenbaumer Alex
Por ciaré ala tlassifica y i resultać dles artres partides clicca. Resultać y tlassifica


text:
Invista profunda en las professiuns
Manaschis d'emprendissadi ord tut las branschas porschan la pussaivladad da far fufragnadis. Quai è la chaschun da
- s'infurmar pli intensivamain davart ina professiun
- vesair e viver la vita professiunala en in manaschi: biro, lieus da producziun, guaffens, materials che vegnan duvrads, plan da temp da lavur, la vita en in manaschi euv.
- exequir simplas lavurs a moda independenta
- discussiunar cun glieud dal fatg davart lur professiun
- verifitgar, schebain il maletg d'ina professiun correspunda a la realitad
- chattar ora, sche las abilitads tanschan per ademplir las pretensiuns da la professiun
- far in emprim pass en la tschertga d'in lieu d'emprendissadi
Trais modas da fufragnadis
Fufragnadi n'è betg adina fufragnadi. I dat trais modas: la visita curta, il fufragnadi usità ed il fufragnadi integrà en la procedura d'annunzia per in emprendissadi:
Fufragnadi curt per l'elecziun da clamada
- Visita da differents champs da lavur en in manaschi
- 1 di
- Intginas lavurs pon vegnidas exequidas. Il fufragnadi curt pussibilitescha in'invista concreta en la vita professiunala d'in manaschi. I n'è dentant betg pussaivel dad avair invista en l'entira paletta da las lavurs da la professiun.
Fufragnadi per l'elecziun da clamada
- Invista en las lavurs tipicas da la professiun ed exequir lavurs en in manaschi d'emprendissadi
- 2 – 5 dis
- Ils giuvenils lavuran activamain en in manaschi d'emprendissadi. Manaschis gronds porschan programs spezials da fufragnar. Il fufragnadi pussibilitescha uschia in'invista profunda en las pli impurtantas lavurs d'ina professiun.
Fufragnadi d'annunzia per in lieu d'emprendissadi
- Il fufragnadi d'annunzia per in lieu d'emprendissadi è ina cumponenta impurtanta da la procedura d'elecziun d'ina emprendista u d'in emprendist.
- Il manaschi d'emprendissadi envida ils giuvenils ad in fufragnadi ed examinescha, sch'els èn adattads per questa professiun e per quest lieu d'emprendissadi.
Cura fufragnar
Fufragnar è pussaivel davent il 13avel onn da naschientscha. Normalmain han quests fufragnadis lieu durant las vacanzas da scola. N'è quai tar ina firma betg pussaivel, pon fufragnadis era vegnir absolvids durant il temp da scola. En in tal cas sto la magistra u il magister da classa vegnir infurmada/infurmà. I dovra ina lubientscha da la scola per pudair far in fufragnadi durant il temp da scola. In bun temp per fufragnar è durant la perioda davent las vacanzas da sport fin las vacanzas da stad en la segunda classa superiura.
Tge far, sch'i na gartegia betg cun il fufragnar
Per obtegnair ina buna invista en ina professiun, datti sper ils fufragnadis anc ulteriuras pussaivladads:
-
Discurs cun glieud dal fatg e giuvenils en l'emprendissadi:
Per giuvnas che vulan s'infurmar davart ina professiun che n'è betg tipica per ina dunna, èsi impurtant da discussiunar cun ina dunna dal fatg. Il medem vala era per giuvens che s'interesseschan per professiuns che na vegnan betg savens elegidas dad umens.
-
Broschuras professiunalas e videos:
Il CIP porscha tar bunamain tut las professiuns broschuras e films sin DVD.
-
Occurrenzas d'orientaziun professiunala:
Talas occurrenzas vegnan communitgadas en las scolas u en il chalender d'occurrenzas d'infurmaziun (mo per tudestg).
-
Visitas da manaschis:
Visitas en in manaschi da duas fin trais uras èn pussaivlas. Glieud dal fatg decleran lur lavurs. Las scolas u il CIP organiseschan talas visitas da manaschi. Infurmaziuns dat era il chalender d'occurrenzas d'infurmaziun (mo per tudestg).
-
Di naziunal da l'avegnir:
Mintg'onn visitan giuvnas e giuvens durant il di naziunal da l'avegnir il lieu da lavur da la mamma u dal bab per uschia survegnir in'invista en la vita professiunala. Dapli infurmaziuns datti sin la pagina d'internet www.nationalerzukunftstag.ch (mo per tudestg).


text:
Pigàsàn
Artìcol in dialët piaṡintëin
Pigàsàn (Pigazzano in italian) l'é una fraziun italian ad 500 abitant nel cumoin de Traf, in Pruvincia d' Piasëinsa.
Alsëin · Alta Val Tidòun · Altufrèi · Arvargär · Bṡinson · La Bëtla · Bòbi · Burgnöv · La Cadé · Calindàsch ·· Caùrs · Carpané · Castél San Giuàn · Castél Arcuä · Castelvédar · Còr · Curt ad Bargnél · Curtmagiùr · I Farëin · Fiurinsöla · Al Frér · Gasàn · Gaṡöla · Gragnàn · Gruparél · Lügagnàn · Muntṡéi · Murfàs · Uton · Piaṡëinsa · Pianél · Piusàn · Pudinsàn · Al Pont da l'Oli · Pontnür · San Ṡòrṡ · San Pédar · Särmat · Ṡèrba · Cerignäl · Ṡiàn · Träv · Uslëingh · La Varnàsca · Vigulsòn · Vilanöva ·


text:
Gasöla
Gasöla (nòm uficiàl en italià: Gazzola; en emilià: Gasöla) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 2 070 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 44,1 km² e 'na densità de 47 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Agazzano, Gossolengo, Gragnano Trebbiense, Piozzano, Rivergaro e Travo.
Evulüzziun demugrafica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gasöla l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Creula
Crevula (nòm uficiàl in italian: Creussa in Piemuntes; Crevoladossola in Italian) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de 4 675 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cunt ona superfis de 39,7 km² e ona densità de popolaziun de 118 ab./km².
El paes el se tröva in sü la strada del Pass del Sempiun e l'è dividüü da Dom dumà dal riaa Bogna, in curispundenza cun la Tos. Da Crevula parten la Val Diveder (quela del curs de la Tos) e la Val Antigori, che la porta al Sempiun. Ultra al center cumünal a gh'è i fraziun de Bisaa, Busch, Cad, Mucogna, Oira e Preja, anca se dumà Cad e Preja gh'han una certa cunsistenza.
Evoluzion demografegaModifica
L'andament del nümer de abitant del cumün de Creula l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Nümer de abitant
RiferimentModifica
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Pudensàn
Pudensàn (nòm ufuciàl en italià: Podenzano; en emilià: Pudinsàn) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.
El g'ha 9 105 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), cond'öna süperfis de 44,6 km² e 'na densità de 204 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Gossolengo, Piacenza, Pontenure, Rivergaro, San Giorgio Piacentino e Vigolzone.
Evulusiù demogràfica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc de Pudensàn l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Il cumpliment
- Venderdi, 11.11.2016, 10:15
-
Emprima emissiun:
- Venderdi, 11.11.2016, 10:15, RTR
Il cumpliment, mintga venderdi live en il Radio Rumantsch.
Cumpliments fan bain al cor! Quai pon esser cumpliments per insatgi che ha fatg il curtin per sia vischina, che fa in transport u per la tatta che fa ils megliers capuns.
Audituras ed auditurs pon annunziar lur cumpliment. Gievgia decida la moderaziun tgenin che vegn resguardà. La moderatura registrescha in curt discurs cun la persuna che fa il cumpliment, e venderdi telefonescha ella a la persuna che survegn il cumpliment.
Il cumpliment va oz ad Annina Caviezel da Strada.


text:
Lachassagne
Lachassagne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Anse, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 914 abitàncc[1], dato agiurnàt al ginee 2011.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3,53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 250 méter a 'na altèsa màsima de 402 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]


text:
Secession
La secession a l'è el retràss de 'n organizzazion o union politega, soratutt on Stat o 'na Confederazion. Despess la menascia de secession a l'è ciamada per ciappà di vantagg minor.
A segonda de la situazion la secession la pò vess on diritt, 'me che 'l pò vess in l'Union europea, in Liechtenstein, in Saint Kitts e Nevis o in Etiopia, 'na possibilità de concordà o a segonda di situazion, 'me che 'l pò vess in Isvizzera, in del Regn Unii, in Canada (Legg de ciarezza), in Moldavia (i terr de lengua turca gh'han el diritt de secession se la Moldavia l'è tolta dent de 'n alter Stat), in Danimarca, in di Paes Bass, in Noeuva Caledonia o in di Stat Unii o 'na situazion ch'a l'è minga prevista de la legg, 'me che in Italia, Spagna e in la pupart di Stat.
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- El derecho de secesión renace en EEUU
- Secesión - Glosario De Conceptos Políticos Usuales
- Ten countries that grant the right to independence to (some of) their territories —and France is one of them


text:
Uffizi da stadi civil Engiadina Bassa / Val Müstair
Las incumbenzas da l'uffizi da stadi civil pel Cumün da Zernez vegnan evasas da l'uffizi da stadi civil Engiadina Bassa / Val Müstair. Copulaziuns a Zernez sun tenor cunvegna amo adüna pussiblas. Respunsabel impiegà da l'uffizi da stadi civil es Tina Luzzi.
L'uffizi da stadi civil es tanter oter respunsabel per emetter attests da vaschinadi, attests d'ierta ed oters dcumaints, chi stan in connex culs register da stadi civil. L'uffizi da stadi civil emetta attests da mort.
Uffizi da stadi civil Engiadina Bassa / Val Müstair
Chasa Du Parc
CH-7550 Scuol
T. +41 81 861 00 08
F. +41 81 861 00 38
E. stadicivil@ebvm.ch
E. zivilstandsamt@ebvm.ch
Homepage


text:
Arancin
L'arancin (in sicilian arancinu putost che arancina[1][2][3]) a l'è ona specialitaa de la cusina siciliana. A l'è on piatt recognosuu, cont el nòmm de "arancin de ris" in de la lista di prodott agroalimentar tradizionaj italian (P.A.T.) del Minister di Politigh Agricoj, Alimentar e Forestaj[4].
L'arancin a l'è ona palla o on conn de ris impanaa e friggiuu, cont on diameter de 8-10 cm, riempii de solet cont ragô, erbion e caciocavall putost che cont daditt de giambon e mozzarella. El nòmm el riva da la sò fórma originala e dal color doraa tipigh, che regorden chell d'on orangs (anca se in de la Sicilia orientala, i arancin gh'hann ona fórma compagna d'on con).
Origen del nòmmModifica
In de la part occidentala de l'isòla, chesta pitanza chì a l'è cognossuda comè arancina, menter in de la part orientala a l'è ciamada arancino. Segond el scrittor Gaetano Basile, el piatt el dovarïa vess al femminil si come el nòmm el riva dal frutt del naranz, la naranz, che l'è al femminil in italian[5]. Tutavia, in sicilian, l'oransg la se ciama arànciu[6][7]. Donca in sicilian el nòmm del piatt chì a l'è in origen al maschil (arancinu), comè se pò trovà anca in del dizzionari de palermitan de Giuseppe Biundi che, sotta la paròlla arancinu el scriv: "[...] ona pitanza dolza de ris fada-sù cont la forma d'ona naranz".
PreparazionModifica
Per la preparazion se fa coeus el ris in broeud finn a che 'l broeud el s'è sugaa. Se fa freggià sora on pian de marmor. Faa-sù di disch de chest impast chì, se mett al center d'ognidun la farcia e se saren. Depos se fann passaa in ona pastella liquida de acqua e farina, se impanen in del pan grattaa, pront per vess friggiuu.
A Palermo e a Catania a l'è spantegaa comè l'uso del zaffran per dà on color doraa al ris e per fà deventaa pussee compatt el ris, menter a Mesina se dopera sugh insemma el zaffran.
Comonque, la rizetta originala di arancin la voeur minga che se doperen i oeuf nè in del repien (infatt, gh'è tant amid e donca gh'è minga besògn de mett dent oeuf per legaa) nè in de la panatura.
TippModifica
L'arancin pussee spantegaa in Sicilia a l'è chell al ragô de carna (che 'l vegn doperaa al post del normal sugh, che l'è men pratigh), chell al butter (cont de denter mozzarella, giambon e, ona quai voeulta, basciamell) e chell ai spinazz (consciaa anca luu cont la mozzarella). Oltra, in de la provincia de Catania a hinn spantegaa anca l'arancin "a la nòrma" (cont i obersgin de dent) e l'arancin al pistacchi de Bronte. El fatt che a l'è ona pitanza versatila, permett de fà tant speriment: a gh'hinn, infatt, tant rizett che ghe metten dent, oltra al ris[8], fonsg, luganega, gorgonzoeula, salmon, pollaster, pess spada, frutt de mar, pesto, gamberett e anca el negher de seppia.
A gh'hinn anca di variant dolz: i arancin a vegnen preparaa cont el cacao e quattaa de zuccher (de solet per la festa de Santa Luzia); ne a gh'hinn cont la cavolatt gianduja (sora tutt a Palermo), cont el cicolatt putost che cont l'amarena[9].
In Campania, l'arancin el se ciama "palla de ris" (pall'e riso) e a l'è pussee rotond e de solet pussee piscinin. A l'è pien de ris al sugh o al ragô cont de dent erbion, carna e mozzarella.
In de la cultura de massaModifica
L'arancin a l'è consideraa di sicilian el prodott de rosticceria pussee caratteristegh de la sò region e squas tucc i cittaa a disen de vess i inventor[10].
In de la letteratura a gh'hinn varii referiment a chest prodott gastronomigh chì. El personagg di romanz de l'Andrea Camilleri, el comissari Montalban, in de la finzion letteraria el va matt per chesta pitanza chì. Oltra vun di romanz del Camilleri a l'è intestaa propi I arancin de Montalban.
Nòt e alter progettModifica
- ↑ Arancìna de solet in de la zona de Palerm. El vegn anca ciamaa arancìnu in del trapanes, in del messines e in del catanes; cfr. ad esempio Franco Zanet, Massimo Salani, Ilario Manfredini, Roberta Cafuri, Elisa Castorina, Fabio Malvaso e William Bonapa, Quaderni del Bobbio, n. 2 anno 2010, p. 85. Tutavia in del 1868 arancìna el vegn doperaa comè la traduzion in lengua taliana del sicilian arancitèddu: «s. m. dim. di Arànciu: arancino.|| Frutto dello stesso: arancina.|»; varda Antonino Traina, Nuovo vocabolario siciliano-italiano, Giuseppe Pedone Lauriel editore, Palermo 1868, p. 69.
- ↑ Giuseppe Biundi, Dizionario siliciano-italiano, Fratelli Pedone Lauriel, 1857, p. 32.
- ↑ Girolamo Caracausi, Arabismi medievali di Sicilia, dal Bollettino del Centro di studi filologici e linguistici siciliani, vol. 5, p. 108.
- ↑ Varda la lista di prodot agroalimentar tradizionaj sora el sit del Mipaaf
- ↑ Per la posizion de Basile varda l'intervista sora el sit de l'Universitaa de Palermo.
- ↑ Vocabolario siciliano etimologico, italiano e latino, dell'Abbate Michele Pasqualino da Palermo nobile Barese, Tomo I, Palermo Dalla Reale Stamperia 1785, p. 125.
- ↑ "Arànciu (...). Si chiamano ancora così i frutti di quest'albero Arancia, Melarancia, che servono agli usi domestici e medicinali"; in Nuovo dizionario siciliano-italiano. Compilato da una società di persone di lettere per cura del barone Vincenzo Mortillaro, Volume I, Giornale Letterario, Palermo 1838, p. 66.
- ↑ Anca se gh'hinn anca di variant pussee originai faa cont la pasta, de solet spaghett.
- ↑ Prodott tipegh de Villalba in provincia de Caltanissetta e faa cont la confitura del frutt.
- ↑ Annalisa Barbagli, Stefania Barzini, Fritto e mangiato, Giunti Editore, 2010-12-18T00:00:00+01:00, p. 64, ISBN 88-09-76545-1.


text:
Dialett turines
El Torines (nomm nativ: turinèis) l'è on dialett de la lengua piemontesa, parlaa a Turin e in alter comun de la soa provincia.
El dialett de Turin l'è consideraa la parlada central e pussee importanta de tutt el Piemontes e l'è la bas per la grafia comun e la koiné de quella lengua chì.
A bon cunt, el turines de città l'è minga semper consideraa la forma pussee bella e corretta del Piemontes, perchè ormai l'è bell messedaa cont on fracch de paroll italiann, e le parlen ben domà in pocch.
Esempi de dialett del VottcentModifica
La parabola del Fioeu TrasonModifica
Un òm a l'avìa doi fieui.
Col pì giovo l'ha dit a sò pare: "Dème la parte dij beni che am toca!" e chiel ëd coj beni l'ha faine doe part.
E dë lì a pòchi dì ël fieul pì giovo, butà anse tut col ch'a l'avìa tirà di sò beni, s'è andasne ant un paìs lontan e là, mnand una vita ossiosa e lussuriosa, a l'ha dilapidà ël fat sò.
E dòp d'avèj consumà tut lo ch'a l'avìa, venìa ch'ant col paìs a-j nassù na famin-a dle pì fere, e che chiel comensa a manché dël necessari.
E s'è dasse ardriss e s'è agiustasse al servissi d'un sitadin ëd col paìs, ch'a l'ha mandalo a na soa cassin-a con l'impiégh d'ëmnè i pòrs an pastura.
E a desiderava d'empisse la pansa ëd coj agiand istèss ch'i pòrs a mangiavo; e j'era gnun ch'a-j portèissa.
Ma anfin, antrà 'nt se stèss, l'ha dit: "Quanta gent salarià a cà ëd mè padre l'ha ëd pan an abondansa, e mi i son sì ch'i meuiro ëd fam!
L'é temp ch'i 'm leva dë sì e ch'i vada dë mè padre e ch'i-j dìa: Padre, mi i l'heu pecà contra ël siel e an vòstra presensa;
I son pì nen degn d'esse ciamà vòst fieul; acième com un dij vòstri servitor".
E, alvandse su, l'é vnù dë sò padre. Ma già stë pòvr fieul trovandse giumai vsin a la cà ëd sò padre, chiel-sì l'ha vdulo e, pià dë la compassion, j'é coruje ancontra, l'ha ambrassalo e basalo.
E 'l fieul j'ha dije: "Padre, mi i l'heu pecà contra ël siel e an vòstra presensa; son pì nen degn d'esse ciamà vòst fieul".
Ma sò padre l'ha dit aj sò servitor: "Tirè subit fòra la vèsta pì pressiosa e butèila; buteje sò anèl ant ël dì, causseje ij stivalèt!
E mnetne sì un vitèl bin grass, masselo e fè ch'la cusina a branda, ch'a-j sia un disné e un tratament dë nòsse.
Përché sto mè fieul l'era mòrt e l'è tornà a vive; s'era perdusse, e l'heu tornà a trové". E 's son butasse a tàola.
Ma ël fieul pì vèj grand l'era an campagna; e vnend vers cà, quand a s'è stane vsin, l'ha sentù ch'as sonava e ch'as balava.
L'ha ciamà un di servitor e a l'ha interogalo dël përché 'd cla novità.
E chiel sì j'ha dije: "Vòst fratèl l'é vnù e vòst padre l'ha fàit massé un vitèl bin angrassà përché l'ha ricuperalo san e salv".
A ste paròle sì l'é andàit an còlera, a volìa pì nen antré ant cà. Për lo sò padre, sortend chiel istèss, a s'è fasse a preghelo ëd vorèj antré.
Ma ël fieul, rispondend-je a-j ha dije: "Son tanti ani ch'iv servo e l'heu mai trasgredì un dij vòstri ordin, e voj m'avì mai dame un cravòt dë fé un ragosìo con i mè amis.
Ma apena vnù sto vòst fieul, ch'a l'ha divorà ël fat sò con dë fomne 'd mala vita, ì fàit massé për chiel un vitèl bin angrassà".
Ma ël padre a-j ha dije: "Mè car fieul, ti 't ses sempre con mi, e tut lo ch'a l'é mè, l'é tò;
Ma bsognava dé un gran past e fé na argioisansa, përché tò fratèl lo chërdìa mòrt e l'heu tornalo a vede viv; l'avìa perdulo, e l'heu tornalo a trové".
Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 505
Ona novella del BoccascModifica
Dialett de TurinModifica
I dìo donque ch'al temp dël prim re 'd Cipri, dòp chë Giofrè 'd Bojon a l'ha conquistà la Tera Santa, l'è arivà chë na fomna ëd bon-a famìa ëd Guascogna a l'è andàita an pelegrinage al Sepolcro; e al ritorn, arivà a Cipri, l'è stàita insultà vilanament dë certi birbant. Chila, lamentandse tuta disperà, a l'ha pensà d'andene a ciamé sodisfassion al re. Ma a-j han dije ch'a sarìa fatica perdùa, përché 'l re a l'era dë vita così mòla e così bon a pòch che ben lontan ëd fé giustìssia dë j'ingiùrie fàite aj àutri, a soportava con la pì vërgognosa viltà cole ch'ij àutri continuament a-j fasìo a chiel; dë manera chë chionque a l'avìa quàich crussi, a lo sfogava fasend al re quàich dëspressi o quàich insult. La fomna, sentend sta rispòsta, disperà ëd podèj otnì vendëta, a l'ha pensà, për consolesse un pò dël sò afan, dë volèj mòrde la dapocagine dël re; e tuta an piorand, l'è andàita dnans al re e "Sgnor" a-j ha dije "I ven-o nen ant vòstra presensa për ch'i spera d'otnine vendëta dë l'ingiùria ch'a m'han fame; ma, për ch'i peussa soportela, iv prego de mostreme com i feve a toleré cole ch'i sento ch'a fan a voj, përché, amparand dë voj, i peussa soporté pasientement la mia; e sa Nossgnor s'iv la darìa volonté a voj s'i podèissa, giaché i le pòrte così ben".
Ël re, ch'a l'era stàit fin alora mòl e pighër, quasi as dësvièissa dël seugn, comensand dë l'ingiùria fàita a cola fomna, ch'a l'ha vendicà severament, dë lì anans a s'é butasse a castighé con tut rigor chionque a comëtèissa qualonque còssa contra l'onor dë soa coron-a.
Giovanni Papanti, I parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 502-503
Dialett de ChieriModifica
Chieri (Cher) el se troeuva a est de la provincia turinesa, pocch lontan de Turin.
Donch i disìa ch'ant ij temp dër prim re 'd Cipro, dòp che Gotifré 'd Bujòn a l'avìa conquistà la Tera Santa, 'na sgnòra dë bin dër paìs ëd Guascogna ant ër torné dël Sepolcro, dova a l'era andàita an pelegrinagi, passand dë Cipro a l'era stàita malament insultà dë 'd gent grama. Magonà e sensa consolassion, a pensava d'andesne lamenté dël re, quand queicun l'ha avertila ëd nen sgairé sò fià; ch'ër re l'era un pòch dë bon, ëd vita vergognosa, ër qual nen mach a fasìa nen giustìssia dij tòrt fàit aj àitri, ma vilment a në surbìa d'ògni sòrt, a la mira chë tuti coj ch'a l'avìo dë desgust as sfogavo fasendije 'd figure e 'd despressi. Sentiend lò cola fomna, per consolesse 'd sò sagrin, pòsto ch'a podìa nen speré giustìssia, a l'ha pensà ëd bostiehé un pòch la viltà dër re e, piorand a l'è andaje dì: "Buca, o Sgnòr, i vegno pa dnans a ti për esse vendicà dl'ingiùria ch'a r'han fame, ma për ch'it më mostre, për mia sola sodisfassion, com ch'it seufre j'ingiùrie ch'at fan a ti; parèj i podreu amparé a pié con passiensa mie dësgràssie; oh! Nossgnòr sa com it je darìa volonté, dë pòsto ch'as dis ch'it sas porteje tanto ben".
Ël re, sin-a a col dì pigher e andurmì, squasi dësviandse dë un seugn, a l'ha comensà per vendiché severament l'afront fàit a cola dòna, e peui dë lì l'è dventà rigid persecutor ëd tuti coj ch'a tentavo queicòssa contra l'onor dë soa coròna.
ibidem, pag. 493
Dialett de Monteu da PoModifica
Monteu da Po (Montèu) el se troeuva a est de Turin, in direzion di provincc de Biella e de Vercei.
Aj temp dël prim re 'd Cipri, dòp ël conquist dla Tera Santa fàit da Gotifrè 'd Bujon, na gran sgnora ëd Guascogna an pelegrinagi l'è andàita al Sepolcro, e tornand andré, arivàia a Cipri, da certi balòss l'è stàita vilanament oltragià. E chila, dolendsne senza nsuna consolassion, l'ha pensà ben d'andesne a lamentà dël re; ma a l'han dije ch'a l'avrìa perdù la fatiga, perché 'l re a valìa così pòch che nen mach a fasìa nen giustìssia dle ofèise dij àutri, ma ansi a soportava vilment cole ch'a-j fasìo a chiel istèss, dë manera che chi ch'a l'avìa quàich crussi as sfogava fasendije ògni sòrt dë despressi. Sta sgnora, sentend so-sì, disperà ëd nen podèisse vendiché, pura për sfoghesse ant quàich manera s'è proponusse d'ëstussiché 'l re. E andandsne an piorand dnans dë chiel, a-j ha dije: "Mè sgnor, mi i ven nen dnans dë chiel perché ch'am vendica dl'ingiùria ch'a l'han fame ma, për podèila soporté, i lo prego ëd dime me ch'a fa chiel a soporté cole ch'a-j fan, perché anche mi i peussa amparé a soporté passientement la mia che, se mi i podèissa, Nossgnor lo sa, i lë farìa casché su chiel, ch'a lë savrìa così ben sofrila".
Ël re, che fina anlora a l'era stàit un pigron, come se as desvièissa da un seugn, a l'ha comensà a vendiché me ch'a ël dviva ël tòrt fàit a sta sgnora, e d'anlora an peui a l'ha pì nen perdonà nsun ch'a l'avèissa ofèis l'onor ë soa corona.
ibidem, pag. 497
Dialett de PineroeuModifica
Pineroeu (Pinareul) l'è voeuna di città pussee important de la provincia turinesa.
Dìo donque che aj temp dël prim re 'd Cipri, dòp che Gotifré 'd Buglione l'ha conquistà Tera Santa, l’è capità che una gentildòna ëd Guascogna fussa andasne an pelegrinage al Sepolcro e che, tornand da là, arivà a Cipro, fussa stàita brutalment oltragià da quàich scelerà. Chila, sensa mai otenì gnun-a sodisfassion, lamentandsne ëd sò, l’ha pensà d'andesne a porté le soe plente al re; ma l'è staje rifert da quàich d'un ch'a l'avrìa përdù sò temp e soa pen-a, përché che chiel l'era tant licensios e così pòch da bin che, nen mach chiel vendicava pa con giustìssia le ofèise fàite aj àutri, ma soportava invece con vergògna cole ch'a l'ero fàite a chiel istèss; mentre che chionque l'avìa quàich crussi, lo sfogava sensa prové né onta né vergògna. La gentildòna, sentì so-sì, përdùa qualonque speransa d'esse vendicà, tant për procuresse un poch ëd consolassion, s'è proponusse 'd vorèj mòrdi la miseria ‘d col re: e dòp d'essese presentà an piorand dnans a chiel, così l'ha dije: "Sgnor, mi i vegno pa a la toa presensa përché chë mi spera da ti vendeta dl'ingiùria ch'a l'è stàita fàita a mi ma, an sodisfassion ëd cola, ët prego che ‘t më mostre come 't fas a soporté cole chë mi sento a dì ch'a son fàite a ti përché, amparand da ti, mi i peussa ëdcò toleré la mia con passiensa la qual, Nòst Sgnor lo sa, së mi i podèisso felo, volonté darìo a ti, dagià che 't sas così bin porteje".
Ël re, che fin alora l'era stàit mòl e pigher, com s'as fussa dësviasse dal seugn, comensand da l'ingiùria fàita a sta dòna, ch'a l'ha vendicà con asprëssa, l'è dventà severissim persecutor ëd tuti coj ch'a l'avrìo dòp d'alora fàit quaicòssa contra l'onor dë soa corona.


text:
Republega de Crimeja (Russia)
La Republega de Crimeja (in russ: Pecпyблиka KpыM, Respublika Krym; tatar de Crimeja: KъыpыM ДжyMxypиeTи, Qırım Cumhuriyeti; in ucrain: Pecпyблika KpиM, Respublika Krym) l'è vuna di republegh de la Russia che, insema a la cittaa federala de Sebastopoli, la fa su el Distrett Federal de la Crimeja locaa in la penisola de la Crimeja.
I lengov offiziai hinn el russ, l'ucrain e 'l tatar de Crimeja, lengua arenta al turch. La gh'ha 1 963 008 abitant e 'l sò governador l'è 'l Sergej Aksënov
Division amministrativa[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
La Crimeja l'ha suttaa a droeuvà la division de la Crimeja ucraina, con la division in 25 entitàa: 14 rajon e 11 Municipalitàa.


text:
Curt e concis:
- Per pèrs maridads vegn quintà ora la taglia en in emprim pass sco gia uss ed en in segund pass tenor las directivas da pèrs en concubinat. La summa pli pitschna han els da pajar.
- Pèrs cun be ina suletta paja survegnan ina deducziun dad 8'100 francs.
- Pèrs en concubinat cun uffants pajan en futur taglia federala tenor la tariffa da basa e betg tenor quella da maridads.
Il tema fatschenta gia dapi onns la politica. Il 2016 ha in'iniziativa da la PCD fatg naufragi. Uss propona il Cussegl federal la medema schliaziun sco gia il 2012.
Il Cussegl federal ha deliberà oz il messadi per stgaffir la basa legala per ina nova imposiziun da taglia per pèrs. Pèrs en concubinat cun uffants stoppian pajar dapli. Cun la nova imposiziun da taglia per pèrs vegnia pajà mintga onn 1,15 milliardas francs pli pauc taglia federala directa, scriva il Cussegl federal al parlament.
La summa pli pitschna vala
Oz vegnia in pèr maridà nua che um e dunna gudognan bain ed in pèr maridà pensiunà cun in mesaun u aut gudogn, disfavurisads en cumparegliaziun cun pèrs en concubinat. Sche la chargia supplementara surpassa 10% è quai tenor il Tribunal federal in tractament inegual. Il Cussegl federal propona perquai da curreger questa tariffa.
En in emprim pass quintan las autoritads or la chargia fiscala dals pèrs maridads cun lur taxaziun communabla. En in segund pass quintan ellas ora quella cun agid da la taxaziun da pèrs en concubinat. Il pèr maridà ha da pajar la summa pli pitschna da quellas duas.
Deducziuns per pèrs cun ina suletta paja
La calculaziun alternativa da la taglia fa pli grondas las differenzas tranter las chargias fiscalas da pèrs cun ina paja e pèrs cun duas pajas. Perquai vul il Cussegl federal introducir ina deducziun dad 8'100 francs per pèrs cun ina suletta paja. Cun questa deducziun pajassan pèrs cun ina paja en futur pli pauca taglia ch'enfin uss.
La deducziun da taglia per conjugals cun duas pajas duai restar tuttina. Er tar ina segunda paja bassa duai quella deducziun esser uschè auta sco tar quella per pèrs cun ina paja. Quai duai impedir ch'ina segunda paja na renda betg (ord vista fiscala). Er mantegnair vul il Cussegl federal la deducziun per maridads. Persunas singulas duain er vinavant avair ina pli auta chargia fiscala.
Betg maridads cun uffants
Pli auta vegniss la taglia per pèrs en in concubinat cun uffants. Lur distgargia surproporziunala saja ina raschun daco che pèrs maridads vegnian dischavantagiads. Perquai duain pèrs betg maridads cun uffants en futur stuair pajar taglia federala tenor la tariffa da basa e betg tenor la tariffa da maridads.
Per che persunas ch'educheschan sulet na vegnian betg en dischavantatg, duain els avair la pussaivladad d'ina deducziun dad 11'500 francs. Per almain 70% da las persunas ch'educheschan sulet na sa mida nagut, perquai ch'els na pajan uschia ni uschia nagina taglia federala, cunquai che lur paja è memia bassa.
«Chasti da concubinat» empè da «chasti da maridaglia»
Il cussegl federal è da l'opiniun ch'il «chasti da concubinat» è giustifitgà. I saja grev da definir sut tge premissas ch'ina relaziun saja fermada uschia ch'ella saja da metter en il dretg fiscal, sin il medem stgalim sco il matrimoni.
Che tscherts pèrs da concubinat vegnian cun quai a stuair pajar dapli saja da tolerar. Quai perquai che la maridaglia e la famiglia haja sco unitad da basa, giuridicamain ina rolla speziala en la societad.
Chasti e bonus
Gia oz vegnian tscherts pèrs en concubinat dischavantagiads. 370'000 pèrs cun ina paja suletta e cun duas pajas profiteschian gia oz d'in bonus da maridaglia. Quels ston pajar pli pauca taglia che pèrs en in concubinat en las medemas relaziuns economicas.
Damai che questa taglia alternativa vala be per la taglia federala, pon ils chantuns vinavant decider sez tge schliaziun ch'els vulan per pèrs maridads.
RR novitads 15:00


text:
Cordial beinvegni en la pleiv reformada Luven
maletgs dalla fiasta ecclesiastica 2017 Castrisch
ord la historia
ORD CASA PATERNA DILS 23 DA SCHANER 1947
(Cudisch Nies Luven 1980 p.118f)
Remarcabladad historica de nossa cuminonza evangelica
Bunamein da medem temps cun Glion accepta era sia filiala de
Luven la reformaziun. Gia avon la reformaziun ha Luven giu fatg pass per seliberar da Glion. Avon la dertgira della Ligia grischa a Glion fa Luven valer entuorn 1525, ch’il plevon de Glion havevi pli baul sia sedia a Sogn Martin, hagi denton transferiu ella avon paucs onns el marcau. Per Luven seigi quei in disavantatg. La gronda distanza da Luven a Glion impedeschi il plevon de Glion de proveder endretg era Luven. Luven seigi gia staus ina gada ina pervenda independenta cun agen plevon e tuts dretgs d’ina tala. Gia quei seigi raschun avunda de corrispunder als giavischs de Luven, ton pli ch’ils de Luven capeschien mo romontsch, ferton ch’il survetsch divin de Glion seigi savens tudestg. La dertgira lai letgas als de Luven de sedistaccar u buc da Sogn Martin. Egl emprem cass seigien ils de Luven obligai de contribuir annualmein a Glion in quantum garnezi. Ils de Luven sedecidan per la separaziun, renconuschan denton il dretg de Glion d’assegnar il plevon als de Luven. Questas relaziuns existan tochen 165O.
En la gliesta de ser dr. J.R. Truog mauncan ils nums dils plevons de Luven dils emprems 70 onns suenter la reformaziun. Igl ei de supponer, ch’ils plevons de Glion e Castrisch hagien provediu Luven alternativamein. La gliesta entscheiva cun igl onn 1599 ed alleghescha ils suandonts plevons:


text:
Philipp Melanchthon
Philipp Melanchthon, il nom da famiglia es greciso tenor l'üsaunza da quel temp, oriundamaing Philipp Schwartzerdt (* 16 da favrer 1497 a Bretten; † 19 d'avrigl 1560 a Wittenberg), d'eira ün umanist chi pigliaiva part a la refurmaziun. Sper Martin Luther d'eira'l la testa da la refurma da la baselgia in Germania. Pervi da sia furmaziun universela gniva'l nomno praeceptor Germaniae (in lingua latina per magister da la Germania).
Da natüra paschaivla e fich cultivo, pruvaiva Melanchthon adüna da fabricher punts e'ls mantegner traunter las confessiuns chi as fuormaivan düraunt ils ultims decennis da sia vita.
Pervi da sia paschaivlezza e prontezza da fer cumpromiss rendaiva'l critica veementa impustüt dals luterauns severs, dals uschedits gnesioluterauns (dal grec; voul dir ils vairs luterauns).
Ouvras[modifitgar | modifitgar il code]
La scrittüra da confessiun la pü importanta da la baselgia luterana, la Confessio Augustana, es ün'ouvra da Philipp Melanchthon. Quist'ouvra gniva surdeda al imperatur Carl V. sülla radunanza da la dieta imperiela dal 1530.
Scu l'ouvra principela dogmatica da Melanchthon valan ils Loci communes rerum theologicarum (latin; per rumauntsch lös cumünels da las chosas teologicas) dal 1521. Els daron la basa futura per üna teologia sistematica dal protestantissem. Medemmamaing daune perdütta da la furmaziun classica scolastica da Melanchthon in definand tuottas chosas uschè exactamaing scu pussibel.


text:
Venerdé
El Venerdé (apò Venerdì o Venardì) l'è giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Giöedé e prìma del Sàbot.
El nòm Venerdé el vé del Latì Veneris dies, che völ dì dé de Vénere che l'ìa la dèa de la belèsa per i antìchi Romà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa 'l sò nòm a la stésa maniéra: Vendredi 'n Fransés, Venerdì 'n Italià, Viernes en Spagnöl, Divendres en Català, Vineri 'n Ruméno ecc, En Portoghés envéce l'è ciamàt Sexta Feira che significarès sèst dé. Apò a 'n Galés (Dydd Gwener) el nòm el vé dies Veneris.
Endèle le lèngue germàniche 'nvece, el nòm el derìa de la dèa Frigg (inglés antìc: Frigedæg) o de la dèa Freyja (norvegés antìc: Freyjudagr). Le dò dèe le somearès risalì a 'n stès protòtipo piö antìc.
Endèle lèngue germàniche modèrne el Venerdé l'è ciamàt Friday 'n Inglés, Fredag en Danés, Norvegés e Svedés, Vrijdag 'n Olandés, Freitag en Todèsc, ecc.


text:
Premi SRG.R a prof. dr. Clà Riatsch
Il premi vegn surdà ad el per renconuschientscha da ses engaschi da blers onns per il mantegniment ed il svilup da la lingua e cultura rumantscha, en spezial per sias activitads sin il champ da la litteratura rumantscha.
Clà Riatsch tutga tar ils Rumantschs che vivan ordaifer il Grischun (ca. 30%). A chaschun da sias occurrenzas d'instrucziun a l'universitad sensibilisescha e fascinescha el numerus students per las particularitads da la lingua rumantscha. El è bun da preschentar aspects da la scienza litterara a moda eloquenta, fundada e chapaivla. El fa plinavant la punt tranter la litteratura tradiziunala e tendenzas actualas da la societad. Cun ses agir ha el sveglià l'interess per la lingua e cultura rumantscha en tut la Svizra e sur ils cunfins naziunals.


text:
Atualità
-
Scolines ladines: vela di posć ai 31 de mei
Ai 31 de mei 2019 dala 8:00 inant uniràl sëurandà i posć dla educadësses dla scolines per l ann de scolina 2019/2020.
-
Junta: Al é gnü nominé la Consulta culturala ladina
La Junta provinziala á nominé incö ai 14 de ma i comëmbri nüs dla Consulta culturala ladina.
-
Scolines y scores te Gherdëna: Tröpa profescionalité
Pro la vijita dles scores y scolines te Gherdëna dl assessur por la scora ladina nen éra jüda dles desfidades dl personal insegnant y dles educadësses y di educadus, y di bojëgns dles mitans y mituns.
-
Cademia: Mostra ambulanta adum ala Caritas
La mostra ambulanta per l 20° aniverser dl servisc de consulënza per debitëures dla Caritas unirà giaurida ai 9 de mei a Bulsan.
-
Presentaziun dl model de scora paritetich sciöche proposta de soluziun
Dan da püch á n rapresentant dl’Intendënza y Cultura ladina porté dant i vantaji dl sistem de formaziun ladin en gaujiun de conferënza dl’OSCE tignida tla Moldavia.
-
Junta regionala en vijita dai ladins de Ampëz, Col y Fodom
L’assessur regional competënt ti á assiguré le sostëgn al grup linguistich ladin de Ampëz, Col y Fodom tratan süa vijita dan da püch.
-
Chiri – la crissa segura de nfurmazions
Ncuei ie unì prejentà a Bulsan l portal de crissa nuef per sculees y sculeies “Chiri”.
-
Scora, acordanza danter MIUR y Provinzia por l'azes ai fonds europeics
Les scores de düc i grups linguistics podará dé jö proiec y ti rové pormez ai fonds strotorai europeics dl “Program operatif nazional”.
-
Scolines y scores ladines: Iscriziuns 2019/20
Por ci che reverda les scolines y scores ladines él le numer de iscriziuns che romagn costant en confrunt ai agn da denant.
-
Vallazza anconta i ladins de Fascia: mantenì deberieda la cultura
Dla situazion atuela di Ladins de Fascia se à l assessëur regiunel Manfred Vallazza nfurmà dan man pra i reprejentanc dla mendranza linguistica.


text:
Justine - Il centro della passione
Justine - Il centro della passione (Justine - Al sèntar dla pasiòṅ) 'l è 'n film eròtic dal 1996 dal gènar rusc patinâ ad David Cove ch'al fà part dna sèrie ad sèt film girâ par la televiśiòṅ.
Al braṅ ch'a gh'è a 'l inìsi, Justine, 'l è cantâ par Michael Sutton ch'al 'l à anc scrit insém a la Wendy Young.
Sunt
La Justine Wilkenson (Daneen Boone) l'è na studènta ch'la stùddia a l'università Topacre Academy par śōvni cun di nùmar. Lē l'à pardû la tèsta p'r al sò prufesōr ad stòria e archeulugìa, Paul Robson (Timothy Di Pri), tant ch'la fà da spés di insùni in dua la fà 'l amōr sèg e in dua la và in gir p'r al mónd tgnénd-'g adrē e faghénd acsè di aventùri cuma qvéli di Indiana Jones. La divìd la cambra cun la sò amìga Ursula (Kimberly Rowe) ma la gh'à da far spés i cònt cun la Madame Souvray (Jennifer Behr) ch'la tîṅ 'd òć al studènti, specialmènt qvéli più purcùsi.
In òṅ di sò insùni la Justine la partìs par 'l Egìt insém a Paul e a la Souvray p'r andàr a catàr al prufesōr Sala (Mark Falcetti) e sò fiōl Jamal (Jhonny Boggs) ch'i aṅ catâ la tómba dal Dio Ra. Rivâ là i n càtan mia 'l prufesōr parchè 'l è stâ fat parśunēr da la banda ad Klauss Heinmann (Paul Michael Robinson), fiōl 'd un generàł naśìsta. Chi lò, insém a la sò cumpàra, la Selinda (Odette Miro), al vōl śgranfgnàr via 'l teśôr dal dio egisiàṅ par pò véndar-'l in gir. Ma Hariz (Robert Nassry), 'n óm dal pòst ch'al créd in Ra e in dla sò religiòṅ, al vōl far un sacrifìsi a 'l sò dio e al sarnìs la Selinda ma prima al vōl gusàr-'s-la. Quànd 'l è prònt par scurtlàr-la, la Justine e Jamal, vistî da Ra e sgnōra, i gh dìśan ch'l è abàsta e ch'al pōl anc andàr via.
Finî 'l insùni, dòp na lesiòṅ su i Maya, la Justine la fà a mènt che sàbat 'l è 'l cumpleàn dal prufesōr e la gh vōl far un rigàl. La và acsè in un negòsi 'd antiquariâ cinéś dla Ming San (Delphine Pacific) ch'l'è drē a far di scònt, ma l'è na trapla. La dóna la la liga par cònt ad Klauss ch'al vōl vindicàr-'s ad Paul. Ma 'l è pròpria 'l prufesōr ch'a riva lè giùst in tèmp prima che lò al gh méta 'l maṅ adòs.
In 'n àt'r insùni la Justine, insém a Paul, l'è a 'l Pôl Nòrd par pascàr al “Dènt ad Dio” insém a 'l prufesōr John Fendon (Arthur David) e a la sò śōvna mujér, l’Ellen (Kristen Knittle). I gh dànan na maṅ anc 'l eschiméś Ijak (Gary Stansgar) e 'n siamàṅ ad nóm Anuk (Seck Gong). Quànd al dènt a salta fóra, la surpréśa: Ijak e l’Ellen i èṅ amànt e i vōlan purtàr via sèg al śavàj, ch'al vâl na mùcia 'd bèsi, lasànd murìr ślâ chi àtar. Ma Anuk al riva in tèmp par farmàr-al.


text:
Cüjaa
Cüjaa (nom ufizial in italian: Cugliate-Fabiasco) al è un cumün varesòtt. In Italian al gh'hà avüü un fracch da tradüziùn differeent: Quiliate, Coliate, Quigliate, Quià, Culiate u anca Culliate. El gh'ha 3 114 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 6,7 km² e 'na densità de 465 ab./km².
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cüjaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Zernez - center da l'Engiadina
Pro'l Cumün da Zernez toccan ils lös da vacanzas Zernez, Brail, Susch e Lavin. Els sun la porta pel Parc Naziunal e sun il center da l'Engiadina. Els collian l'Engiadina Bassa e la Val Müstair cull'Engiadin'Ota. L'attracziun principala es sgür il Parc Naziunal cun sia grondezza da 170 kmq, l'unic Parc Naziunal Svizzer, il plü grond reservat da natüra dal pajais. El es la patria da indombrablas bes-chas raras da las alps e lascha in üna cuntrada muntagnarda, sulvadia a la natüra seis gir.
Il Cumün da Zernez es situà tanter ils trais pajais cunfinants Svizra-Italia-Austria ed es causa quai eir il punct da partenza per bleras excursiuns, chi sun ragiundschablas infra ün'ura: lapro toccan blers lös per ir cul velo o per far gitas, plüssas plazzas da golf, loipas da passlung e pistas da skis. Zernez, Brail, Susch e Lavin han ün'hotellaria classica cun predschs onests e buna qualità. Üna vasta sporta da restorants regiunals augmaintan la sporta.
Brail – 100 abitants, üna staila da Michelin
Brail es güst avant Zernez ed ha be var 100 abitants. L'attracziun turistica principala dal cumün es - sper la baselgia refuormada, chi sta suot protecziun da monumaints – il In Lain hotel Cadonau, chi spetta cun trais restorants. Ün da quels es dafatta onurà cun üna staila da Michelin e 16 puncts Gault-Millau.
Ultreiuras infuormaziuns
Zernez – la porta al parc naziunal
Zernez nu fascinescha be sco porta al parc naziunal, dimpersè eir cun architectura e möd da viver engiadinais autentic sco eir cun üna fich buna infrastructura turistica: Cun ün bogn da famiglias e da wellness, il Center da Sport cun plazza da sport, implant da minigolf, plazza da giovar, implant da cuorrer, parc per assas ed inlines, plazza da glatsch artificiala e natürala sco eir gardarobas pel passlung spordscha el premissas idealas per bellas vacanzas. La gronda plazza da camping es pro blers giasts regulars fich bainvissa. Situà al pass dal Fuorn, al punct da traffic istoric tanter Engiadina Bassa ed Engiadin'Ota, es Zernez predestinà sco lö da partenza per aventüras in üna cuntrada magnifica: Davant las portas da la regiun as chatta üna rait da sendas, vias da velo.
Ulteriuras infuormaziuns & broschüras
Susch – il cumün al pass dal Flüela
„La Tuor“ e la baselgia marcan il purtret dal cumün da Susch. Aint il triangul tanter Scuol, Zernez e Tavo es il cumün da pass al Flüela ideal per excursiuns i'ls cumüns e las vals vaschinas. L'unic cumün in Engiadina Bassa, ingio cha l'En passa immez il cumün, es el l'unica colliaziun da traffic vers nordvest cul pass dal Flüela ed il tunnel dal Vereina. Cur cha'ls vittürins e marchadants i'l temp da las charozzas da posta giaivan sur il Flüela fluriva Susch. Fich da cusgliar es üna visita sülla fortezza „Rohan“.
Ulteriuras infuormaziuns & broschüras
http://www.engadin.com/ferienorte/engadin-scuol-winter/susch/?S=2&R=2
Lavin – ün cumün cun caracter
Lavin as lascha gugent da la vart, o a schnestra o a dretta, dependa schi's vegn da Scuol o da Zernez. Perquai cha Lavin nun es ün tipic cumün Engiadinais ed es situà plütost illa val invezza sülla costa sulagliva. Ma quai es bun uschè, quai cun laschar da la vart e quai cun giò la val. Lavin nun es üna bellezza, Lavin ha caracter. Ma quel as sto il prüm scuvrir. Lavin dovra temp, perquai cha bellezza chi vegn dadaint oura, nu's vezza subit. E Lavin es oter, quai as vezza subit.


text:
Cussagliaziun sociala ed agüd social (sustegn public)
La cussagliaziun e l'agüd social sgüran l'existenza da persunas bsögnusas, promouvan lur independenza economica e persunala e sustegnan l'integraziun sociala e professiunala. La cussagliaziun es voluntaria, ella es gratuita. Las collavuraturas suottastan a la discreziun professiunala.
I'l agüd social vegn disferenzchà tanter agüd material (sustegn public tras il cumün) e tanter agüd persunal (cussagliaziun sociala). Ils servezzans socials regiunals güdan als cliaints ed a las instanzas cumünalas pro dumondas per sustegn finanzial. Sur da la masüra da quist agüd social decidan ils cumüns.
La cussagliaziun sociala es l'incumbenza suletta dals servezzans socials regiunals.
Ils servezzans socials spordschan agüd professiunal per persunas singulas, famiglias, giuvenils sco eir per persunas cun problems da dependenzas. Ils seguaints temas vegnan elavurats:
- problems persunals e familiars
- dumondas dad educaziun, divorzi, dret da visita e partenadi
- noschas situaziuns finanzialas, cussagliaziun da büdschet, sanaziun dals debits
- dumondas in connex cun sgüranzas socialas, dret da lavur e dret da locaziun
- sclerimaints e dumondas in connex cun uffants adoptivs
- dumondas per contribuziuns da maternità
- dumondas per sustegn public
- dumondas in connex cun drogas
Per persunas chi abitan i'l Cumün da Zernez es ils servezzan social regiunal Engiadina Bassa-Val Müstair respunsabel.
Servezzan social regiunal Engiadina Bassa / Val Müstair
Stradun 403A
CH-7550 Scuol
T. +41 81 257 64 32
F. +41 81 257 64 37
E. rds.scuol@soa.gr.ch
Homepage
Persunal
- Manadra: Claudia Staffelbach
- Impiegà: Niccolò Nussio
- Impiegada: Seraina Caviezel
- Secretariat: Anna Chatrina Brunold


text:
Capo d'Orlando
Capo d'Orlando l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
El g'ha 13 307 abitàncc (dàto del Dicember 2013[1]), condena superfìce de 14,6 km² e 'na densità de popolasiù de 911 ab./km².
Capo d'Orlando el cunfìna coi cümü de Capri Leone, Mirto, Naso, Torrenova, Militello Rosmarino e Gioiosa Marea.
Evulusiù demogràfica[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Capo d'Orlando l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Abitàncc censìcc
Riferimèncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2013.


text:
Punt (SO)
Punt (nom ufizial in talian: Ponte in Valtellina) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri aj pè de la Vetta de Ròn, che l'è òlta 3.137 meter.
Al gh'ha 2 362 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 69,5 km² e ona densità de 34 ab./km².
A l’è tacaa a Castel, Sciür, Muntagna, Piateda, Tej, Tresiv, Valbundiun (BG).
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Punt l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
The Miracle
The Miracle (Al miràcul) 'l è al tredicéś'm àlbum in studi di Queen. 'L è vgnû fóra al 22 ad Maǵ dal 1989 cavànd-'g-la a rivàr a 'l prim pòst dal clasìfichi dal Régn Unî e anc in Àustria, Germâgna, Ulànda e Śvisra. In dla Billboard invéci 'l à tucâ la puśisiòṅ vint-quàt'r a 'l màsim. In Itâglia 'l è rivâ a 'l tèrs pòst. Sinc i èṅ stâ i sìngui tirâ fóra da cal lavōr chè, qvél ch'l à muciâ più sucès ad tut chi àtar 'l è 'l prim, I Want It All (A vój incòsa), scrita par Brian May.
P'r al grup, ch'al firma par la prima vòlta tut i braṅ anc se i èṅ stâ fat da di mémbar sìngui o in còpia, 'l è stâ difìcil finìr al registrasiòṅ. Freddie, ch'in di prim siē méś d'l an 'l éra impgnâ insém a la Montserrat Caballé a purtàr a cumpimènt al sò disc da par lò, Barcelona, 'l ivâ savû da pôc 'd èsar sierupuśitìṿ méntar May al gh'iva di prubléma cun sò mujér. In tut al manéri 'l àlbum al gh l'à cavàda listés a dvintàr òṅ di più famóś dal grup, cun nóṿ migliòṅ e mèś ad còpi vindùdi a 'l incìrca.
Braṅ
- "Party" - 2:24
- "Khashoggi's Ship" - 2:47
- "The Miracle" - 5:02
- "I Want It All" - 4:40
- "The Invisible Man" - 3:55
- "Breakthru" - 4:07
- "Rain Must Fall" - 4:20
- "Scandal" - 4:42
- "My Baby Does Me" - 3:22
- "Was It All Worth It" - 5:45
Furmasiòun
- Freddie Mercury • vóś
- John Deacon • bas
- Brian May • chitàra
- Roger Taylor • baterìa


text:
Rua la pruma desfata de la sajon per l Fascia Balon che domenia passèda de contra a la Dolasiana no à portà a cèsa nience n pont. Te la pruma pèrt de partida la doi formazions no à abù gran ocajions per fenir l prum temp n vantac enceben che l Fascia à schicià i aversaries te sie mezciap per beleche duc i carantacinch menuc. Te la seconda pèrt de la partida i joegn fascegn à proà a venjer co n bon jech, metan ensema n par de grana ocajions per passèr n vantac. Dant con Gabriele Riz, metù ite tel secondo temp, che ampò ruà te area l’à bega col balon el trajan fora. Dapò con Daniele Deluca, che con na gran trata da cet à trefà l cianton aut, fajan pissèr duc al gol, ampò l portier ghest co n gran sgol à devia fora. La endesfida la se à sbloca a l’ultim menut canche un di ghesc se à pissà de proèr na trata da caranta metres che la è ruèda te usc fascian giusta sot l remenat aut, lascian duc maraveé e zenza paroles. Na desfata donca per i tousc fascegn che, te chel moment i cardea de portèr a cèsa amancol n pont. N burt scomenz de campionat che i bec de mister Chelodi proarà a drezèr chesta domenia contra la Solandra semper sul ciamp de Vich da mesa les cater.
L mior: Manuel Bernard
Chel che aessa podù fèr miec: Giuseppe Deflorian
Formazion: Alessandro Colusso, Luca Trottner, Federico Cincelli, Giovanni Delorian, Gianni Riz (25’ st Lorenzo Rasom), Daniele Lorenz(15’ st Cristoforo Debertol), Sebastiano Rasom, Matteo Lorenz(35’ st Michael Pezzei), Manuel Bernard, Patrizio Cigolla(30’ st Daniele Deluca), Giuseppe Deflorian(1’ st Gabriele Riz).


text:
A la testa da la rangaziun da sanadad èn ils Irlandais. 82,8% da la populaziun irlandaisa e 78,7% dals Cipriots han dà en da sa sentir saun u fitg saun. Sin il terz plaz è la Svizra cun 77,7%. Sin ils proxims pass suondan ils umans en la Norvegia, en ils Pajais Bass e en la Svezia. En media europeica sa sentan 67,5% da las persunas saunas.
Il pli pauc saun sa senta la populaziun da la Lituania, Lettonia e dal Portugal. Be tranter 43 e 48% han inditgà da sa sentir saun u fitg saun. Correspundentamain han en quels pajais 16-17% valità lur stadi da sanadad sco schlet u fitg schlet.
RR novitads 14:00


text:
Cumün da Zernez
Ils cumüns da Lavin, Susch e Zernez/Brail han fusiunà süls 1. schner 2015 al nouv Cumün da Zernez. Il nouv Cumün da Zernez ha bundant 1'600 abitants ed es cun 344 km2 ün dals plü gronds cumüns da la Svizra tenor surfatscha . Culla fusiun ha Zernez survgnü üna nouva vopna, chi cuntegna ils elemaints principals dals trais anteriurs cumüns. La vopna dal vegl Cumün da Zernez resta sco vopna da cumün. La gronda part dal cumün fusiunà da Zernez discuorra rumantsch, i vegn però discuorrü dapertuot eir tudais-ch.
Politicamaing tocca il Cumün da Zernez pro l'Engiadina Bassa ed uschè es el eir commember da la corporaziun regiunala Regiun Engiadina Bassa / Val Müstair.
Sco center geografic da l'Engiadina es Zernez la colliaziun tanter l'Engiadina Bassa/Val Müstair e l'Engiadin'Ota.
Turisticamaing suottasta il cumün da Zernez a la Engiadina Scuol Zernez. Local rapreschainta ün coordinatur turistic ils interess turistics dal Cumün da Zernez.
Adressa e contact
Cumün da Zernez
Center Cumünal
Urtatsch 147A
7530 Zernez
T. +41 81 851 44 44
E. zernez@zernez.ch


text:
Donald Trump gudogna l’elecziun primara dals Republicans en il stadi federativ Nevada. Suenter che tut las vuschs èn dumbradas, vegn Trump sin 45,9% da las vuschs. Quai communitgescha la cumissiun electorala.
L'interprendider da 69 onns survegn uschia cleramain dapli vuschs che ses concurrents Marco Rubio (23,9%) e Ted Cruz (21,4%).
Nevada è uschia gia il terz stadi suenter South Carolina e New Hampshire ch’è per Donald Trump. Sulet en il stadi federativ dad Iowa ha Ted Cruz triumfà.
Al «Super Tuesday» il prim da mars datti in veritabel maraton d'elecziuns primaras dals republicans. Lura datti elecziuns en 12 stadis federativs.
Tar ils democrats n’hai oz dà naginas elecziuns. La proxima elecziun primara dals democrats è ils 27 da favrer a South Carolina.
RR novitads 07:00


text:
Cun quai che Scuol ha approvà la lescha davart taxas da giasts e taxas turisticas, po la vischnanca ussa realisar ina lescha unifitgada per las taxas. Avant aveva mintga vischnanca singula sias atgnas leschas.
La nova lescha
Taxas da giasts pajan ils alloschaders per mintga pernottaziun da lur giasts ed ils proprietaris da domicils da vacanzas per lur atgnas pernottaziuns (pauschala annuala).
Taxas turisticas pajan gestiuns d'alloschi commerzialas, fittaders da chasas da vacanzas, d'abitaziuns da vacanzas, da stanzas per giasts, d'alloschis per gruppas, da campiunadis, eav. Plinavant era gestiuns da tut gener che profitan directamain u indirectamain dal turissem.
RR novitads 12:00


text:
Visever
Castel Sevar o Visevar (nom ufizial in italian: Castelseprio) al è un cumün da la Pruvincia da Varés da 1 307 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 3,9 km² e 'na densità de 335 ab./km².
Ul capplöch, a dispecc dal nom, sa tröva a Visevar (Vico Seprio) parchè a Castel Sevar a gh'è i rüinn dal paes bütaa giò in dal XIII sécul, adess prutètt da una zòna d'impurtanza eurupéa. Al è luntàn dumà 12 km da Büsti Grand.
Evoluzion demografega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
L'andament del nümer de abitant del cumün de Visevar l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Abitàncc censìcc
Riferiment[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]
- ↑ Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.


text:
Il Cudisch da Priedis 175 ratscheiver beallas rosas, schi eis ei ussa spir spinnas à carduns mô partarcheit ca quell ca ha urdanau ilg temps, quell ha er gist à sabiameng, ilg lugau, quell ca metta à lgi solelg à firmament ilg lavar ad ir da randieu quel ha er dumbrau noss gis, à sa ilg dreg beau temps da (f. 43a) … viver à da morir, ha er sias soinchias raschuns, las qualas, scha gie nus 5 ussa buc antallgin, schi vangin nus Deus aungalura par quellas sin sieu temps ad angraziar. Parchei tuttas ovras à truvaments da Deus ean gists à pleins da grazia. Cuntutt duvein nus cun ilg soing prophet Davit esser cuntents à gir, ilg senger mi ha cun fei vissitau. Cuntutt vi iau metter silg senger mias vias, iau vi quescher à lgi senger à bucca arver la mia 10 bucca, parchei ch' ilg senger ha faig, ell plaga à medgia, ell cumbregia à legra, ell maza à fa vif, cun quei vus confortteit ünna l' autra, ad ils ligieus uffants da Deus sto pò tutt survir enten bien. Amen. Vies S: Gieri Saluz. Textus. … … … … … 15 Ei statt tiers ilg prophet Jerimias, ent ils 41. cap. v. 1. Mo ent ilg seattavel meins vangitt Ismæl ilg filg da Nathania, da saung da reg, ad ils officials dilg (f. 43b) reg numnadameng diesch humens cun ell, tiers Godolia ilg filg dad Alkium, à Mizpa, à mangianen à Mizpa … ansemel, mo Ismäel cun quels diesch humens pïchianen Godolia cun la 20 spada, ad ilg mazannen, ilg qual ilg reg da Babel veva tschentau par ünna guida sur la tearra. Declaratiun. … Schi savents sco nus mirein si vi dilg fürmament ner tschau giu sin terra la vanitad da tuttas caussas, ei seigig gie schi pussent sc' ün mai less 25 rich da marvelgias, sur da masira velgs, ch' ün na pò sa ragordar, tand nie[v] ch' ün na pò declarar, schi savein nus palpar à confessar ca minchia causa tenda tiers sia finn à ruvinna. Ils paupers ean stolz à pleins da lasters, ils niebels ean schlaschai, eivers tras ilg dalleg à loschezia gaillgiarts … tiers la vandetta, star ancunter ad ils puccaus. Ie saung truscha 30 saung, ad üñ altezia cloma l' autra. Cuntut (f. 44a) tarlgisclia ilg tschiel cun ansennas â schmanatschas ilg firmament trembla, la terra sa scruscha tutts ellements suspiran, à garregian da vangir spindrai da la vanitad, ilg mund ei bein adinna staus ün schliet pumer, mò mai aschi pleins da tants schleats frigs sco da quest noss davos temps, ch' ell portta nagutt auter ca 35 fieug à sulper, ilg qual nus mussa quest trurig temps d' ussa. Duos caussas lein nus or da quests plaids mirar: 1. … Pilg amprim … Las parsunnas. 2. … Par l' autra … Ilg faig cun sias circumstanzias.
PPN345572629_0030-0182.xml


text:
Suprastanza cumünala
La suprastanza cumünala es ün'instanza colleghiala. Pro sias incumbensas principalas tocca l'execuziun da la legislaziun. La constituziun cumünala definescha ils drets ed ils dovairs da la suprastanza cumünala sco eir dals schefs da departamaint.
La suprastanza cumünala es in prüma lingia respunsabla per la direcziun strategica. Ella tratta in ca 15 sezzüdas ad on sur 200 tractandas sur da temas strategics.
Criteris
- Respunsabiltà strategica
- Direcziun finanziala a man da la radunanza cumünala
- Gremi chi predeliberescha a man da la radunanza cumünala
Commembers
- Emil Müller, president cumünal
T. +41 81 851 44 40
N. +41 78 740 29 33
Finanzas e persunal
- Martina Peretti, vicepresidenta
T. +41 78 687 29 38
Fabrica e planisaziun
- Seraina Bickel, suprastanta cumünala
T. +41 79 638 51 03
Sandà e sgürezza
- Stefan Bühler, suprastant cumünal
T. +41 79 937 36 37
Infrastructura e Gestiuns Tecnicas
- Riet Denoth, suprastant cumünal
T. +41 78 911 70 50
Ambiaint e cultura
- Simon Rohner, suprastant cumünal
T. +41 79 226 28 61
Turissem e sport
- Beat Schärer, suprastant cumünal
T. +41 79 600 79 07
Scoula ed educaziun


text:
Rabats en las stizuns
- Glindesdi, 8.1.2018, 11:15
-
Emprima emissiun:
- Glindesdi, 8.1.2018, 11:15, RTR
Cumprar en vegn pli bunmartgà. Stizuns e discounters offereschan mini-rabats per ch'ils cosuments possian profittar da la sminuziun da la taglia da plivalur (MWST).
Er sch'i n'èn betg immensas differenzas vegn cumprar en entras reducziuns da pretsch pli bunmartgà. La finamira da la stizuns e dals discounters è da laschar profitar ils consuments da la sminuziun da la taglia da plivalur (MWST) dad 8% a 7,7%.
Stizuns sco il Denner ed il Aldi offereschan rabats sin blers products. I sa tracta da mini-rabats da dus u tschintg raps.
Er stizuns sco il Coop ed il Migros offereschan rabats – dentant cun in'autra strategia. Els dattan ils rabats sin pli paucs products, persuenter cun dapli pertschients.


text:
L'Impero Roman l'è stait la continuazion de l'entitaa statala de la Republega Romana, col passar dei poder principai dal Senad al Princeps (titol formal di prim imperator).
Per ol prencepe l'è ciapad ol 27 p.d.S., prim ann del principad de Augusto, qe in seguet a la vitoria ind la guerra civil l'ha pudid ciapar l'ereditaa politega del so predecessor e pader adotiv, Cesare.
Nassid pagan, in seguet al slargar-s del cristianesim, l'Impero l'è deventad cristian: ind el 313 d.C. Costantin I l'ha emanad un Edit per far finir i persecuzion, e ind el 380 Teodosi I l'ha fait deventar relijon de stat (Edit de Tessalonega).
Prope a la mort de Teodosi, ind el 395, l'Impero l'è dividid in do parts, ocidentala e orientala, per cercar de frontar mei i nemix estern (popoi jermaneg e Sasandini) e i problem intern.
Ol borlar de la so part ocidentala ind el V secol l'ha segnad la fin de l'Etaa Antiga e ol prencepe del Medioevo. La part orientala, invece, ciamada da i storeg modern Impero Bizantin, la indarà inanz fina al 1453.


text:
Idea da Markus Maeder
Scrit il cudesch ha il schurnalist dalla Neue Zürcher Zeitung Markus Maeder. Quel haja era gì l’idea da scriver el, di Ignaz Cathomen. Maeder aveva collavurà per il cudesch da l’Arena Alva (ch’è cumparì 2012); ed alura veva dumandà infurmaziuns ed intimà suenter Cathomen da publitgar in cudesch. El haja raquintà sias istorgias, mo la finala haja quai dà blera lavur cun curreger e redeger.
Raquint persunal
Mia vita penda vid ina suga cumpiglia 240 paginas cun quatter chapitels e pliras fotografias. El vegn edì en 1500 exemplars. En quest cudesch raquinta Ignaz Cathomen da sia vita e dal svilup dal vitg e da la regiun. Sco el di haja Falera profità dal svilup en connex cun l’Arena Alva.
Il temp d'uffanza fin il sguard en las stailas
Il cudesch cumenza cun l’uffanza (ina part da quella e da sia giuventetgna veva il raquintader gia scrit sco concept a la scola chantunala cun il titel: Mes curs da la vita) e va a fin cun descriver il vitg da Falera sco el sa preschenta oz e cun in sguard en las stailas.
RR actualitad 08:00